V. Kitap: Yorgunlukla İlgili Problemler
880b_31. Problem
Uzun yürüyüşler niçin düz yerlerde engebeli yerlerdekinden daha yorucu, kısa yürüyüşler ise daha az yorucudur? Hem çok hem de şiddetli hareket yorgunluk verdiği için mi? Şiddetli hareket sarsıntılı olandır, çok hareket ise sürekli ve tekdüze olandır. İnişli çıkışlı yerlerde yol uzunsa, değişiklik dinlenme sağlar ve değişiklik yüzünden hareket uzun sürmez, atlarınki bile. Düz yerlerde ise duruşun hep aynı kalması kısımlara ara verdirmez, onları dinlendirmez; tersine hareketin sürekli olmasına yardım eder. Yol kısaysa, düz yerlerde hareketin çokluğundan yorgunluk olmaz; inişli çıkışlı yerlerde ise değişiklik şiddetli ve zıt yönlü olduğundan, kâh yukarı kâh aşağı gidildiğinden yorgunluk verir. Dediğimiz gibi inişli çıkışlı yerlerde hareket böyledir; düzlüklerde ise tam tersidir.
Διὰ τί μακροὶ μὲν ὄντες οἱ περίπατοι ἐν τοῖς ὁμαλέσιν κοπιαρώτεροί εἰσιν τῶν ἀνωμάλων, βραχεῖς δὲ ἀκοπώτεροι; ἢ ὅτι ἥ τε πολλὴ κίνησις ποιεῖ κόπον καὶ ἡ ἰσχυρά. τοιαύτη δὲ ἡ σπασματώδης, πολλὴ δὲ ἡ συνεχὴς καὶ μία. ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀνάντεσιν, ἐὰν ᾖ μακρά, ἀνάπαυσις γίνεται ἡ μεταβολή, καὶ οὐ μακρὰ ἡ κίνησις, οὐδὲ ἵππων αὐτῶν, διὰ τὴν μεταβολήν· ἐν δὲ τοῖς ὁμαλέσιν ἡ ὁμοιότης τοῦ σχήματος οὐ διαλαμβάνει οὐδὲ ἀναπαύει τὰ μέρη, ἀλλὰ συνεργάζεται πρὸς τὸ συνεχῆ τὴν κίνησιν εἶναι. ὅταν δὲ ᾖ βραχεῖα, διὰ μὲν τὸ πλῆθος τῆς κινήσεως ἐν τοῖς ἐπιπέδοις οὐ γίνεται κόπος· ἐν δὲ τοῖς ἀνάντεσι διὰ τὸ τὴν μεταβολὴν ἰσχυρὰν γίνεσθαι καὶ ἐναντίαν, ὁτὲ μὲν ἄνω ὁτὲ δὲ κάτω, ποιεῖ κόπον. τοιαύτη δέ, ὡς φαμέν, ἐν τοῖς ἀνάντεσιν, ἐν δὲ τοῖς πεδινοῖς τοὐναντίον.
880b_42. Problem
Bayılmak üzere olanlara ve antrenmandan bitkin çıkanlara niçin cisimler daha küçük, sesler daha tiz görünür? Sesler daha küçük göründüklerinde daha tiz göründüğü için mi (uzaktakileri taklit edenlerin tiz sesle konuşması bunu gösterir), cisimler de daha küçük göründüğü için mi?
Δὶα τί τοῖς λειποψυχοῦσιν καὶ τοῖς ἐκ τῶν γυμνασίων διαλυομένοις ἐλάττους τε οἱ ὄγκοι καὶ ὀξύτεραι δοκοῦσιν εἶναι αἱ φωναί; ἢ ὅτι αἵ τε φωναὶ ἐλάττους φαινόμεναι ὀξύτεραι φαίνονται (σημεῖον δὲ ὅτι μιμούμενοι τοὺς πόρρωθεν ὀξὺ φθέγγονται) καὶ οἱ ὄγκοι ἐλάττους;
880b_53. Problem
Antrenman yapanlarda niçin yalnız karın incelir? Yağ en çok karın çevresinde olduğu için mi?
Διὰ τί ἡ γαστὴρ μόνον λεπτύνεται τῶν γυμναζομένων; ἢ ὅτι πλείστη ἡ πιμελὴ περὶ τὴν γαστέρα;
880b_64. Problem
Ağır iş yapanlarda yağ niçin erir gider? Yağ ısınınca erir, hareket de ısıtır, et ise erimez diye mi?
Διὰ τί τὸ πῖον τετριμμένον γίνεται τοῖς πονοῦσιν; ἢ διότι τὸ πῖον τήκεται θερμαινόμενον, ἡ δὲ κίνησις θερμαίνει, ἡ δὲ σὰρξ οὐ τήκεται.
880b_75. Problem
Peki karın çevresindeki kısımlar niçin en yağlıdır? Besine yakın olduğu için mi? Öteki kısımlar besini ondan alırken o tekrar tekrar alır. Yoksa hiç bükülme yeri olmadığından en az iş gördüğü için mi?
Διὰ τί δὲ τὰ περὶ τὴν κοιλίαν πιότατα; πότερον ὅτι
ἐγγύς ἐστι τῆς τροφῆς; ἐν ὅσῳ οὖν τἆλλα παρ’ ἐκείνης λαμβάνει, αὐτὴ πολλάκις λαμβάνει. ἢ ὅτι ἥκιστα πονεῖ καμπὰς γὰρ οὐκ ἔχει.
881a_26. Problem
Zeytinyağına su karıştırıp ovulunca yorgunluk niçin daha çok geçer? Zeytinyağı suyla birlikte daha iyi içeri işlediği için mi? Tek başına olursa, yüzeyde kalmaya yatkın olduğundan aynı ölçüde içeri sızmaz. İçeri işleyince de beden daha çok yumuşar. Çünkü zeytinyağı tabiatça sıcaktır, sıcak şeyler ise hem kurutur hem sertleştirir; kuruluk ve sertlik de yorgunluğa iyi gelmez. Suyla birlikte ovulunca daha az kurutur.
Διὰ τί οἱ κόποι μᾶλλον παύονται, ὅταν τις τῷ ἐλαίῳ ὕδωρ συμμίξας ἀνατρίψηται; ἢ ὅτι μᾶλλον εἰσδύεται τὸ ἔλαιον μετὰ τοῦ ὕδατος; ἐὰν δὲ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ᾖ, οὐχ ὁμοίως παρεισδύνει διὰ τὸ ἐπιπολαστικὸν εἶναι. μᾶλλον οὖν μαλάττεται τὸ σῶμα εἰσδυομένου, ἐπεὶ τὸ ἔλαιόν ἐστι φύσει θερμόν, τὰ δὲ θερμὰ καὶ ξηραίνει καὶ σκληρύνει, πρὸς δὲ τοὺς κόπους ἀξύμφορόν ἐστιν ἡ ξηρασία καὶ ἡ σκληρότης· μετὰ δὲ τοῦ ὕδατος ἀνατριφθὲν ἧττον ξηραίνει.
881a_37. Problem
Kusmak yorucu olduğu hâlde niçin yorgunlara kusmaları salık verilir? Yorgunluk, kemikler ezildiğinde, sıkıştırıldığında ve hırpalandığında olur. Kemikler bunu ya dışarıdaki bir şeyden ya da bedenin içindekilerden çekebilir; bu da iki türlüdür: ya etler kendi güçlerini aşacak kadar gerildiğinde, ya da bedenin geri kalanına, kendine ait bir yeri olmayan bol bir madde karıştığında, artıklarda olduğu gibi. Çünkü üzerimize dışarıdan asılan bütün yükler, tartıda bedenin kısımlarından daha hafif olsalar bile onlardan daha yorucudur. Söylenenin işareti şudur: Fazla yiyip içmiş olanlar, aç karnına olduklarından daha az zahmet çekseler bile daha çok yorulur; çünkü yiyecekler sindirilmemiş olduğundan kendilerine ait yerde değildir. Yorgunluk bir erime meydana getirdiğine, erime de bir artık olduğuna göre, içimizde yorgunluğu yapan budur: Düzensizce dolaşır, kemiklere, sinirlere ve etin içindeki gevşek, açık kısımlara çarpar. Kusmak, yorgunluğun sebebi olan bu şeyi dışarı attığı için yorgunluğu haklı olarak giderir; çünkü beden, zahmetin başındaki hâline döner. Kusmak ise içindeki hareketin aşırılığı yüzünden değil, düzgün kusulamadığında yorucudur: Çok yiyecek geride kalır ve içinde artıklar bulunursa, tok olanlar için söylendiği gibi, kusmanın yorgunluğu ortaya çıkar. Tok olanlarda da yorgunluğun sebebi zahmetin kendisi değil de o durumdayken zahmet çekmekse, yiyecekleri çıkaramayanlarda da yorgunluğun sebebi kusmak olmaz. Öyle olsaydı kusan herkesin yorulması gerekirdi; oysa birçokları kustuktan sonra yorgunluktan daha çok kurtulur.
Διὰ τί τοῖς κοπιῶσι προστάττουσιν ἐμεῖν, εἴπερ ὁ ἔμετος κοπῶδές ἐστιν; ἢ κόπος γίνεται ὀστῶν θλωμένων καὶ πιεζομένων καὶ κοπιωμένων, ταῦτα δὲ ὑπὸ τῶν ἐκτός τινος πάσχοι ἂν ἢ τῶν ἐν τῷ σώματι, καὶ τοῦτο διττῶς· ἢ γὰρ σαρκῶν ὑπερτεινουσῶν τὴν δύναμιν αὑτῶν, ἢ σώματος μιχθέντος συχνοῦ τῷ ἄλλῳ σώματι, χώραν οἰκείαν οὐκ ἔχοντος, οἷα τὰ περιττώματά ἐστιν. πάντα γὰρ τὰ ἐκτὸς ἡμῖν περιαπτόμενα βάρη κοπωδέστερα τῶν τοῦ σώματος μερῶν, κἂν τύχῃ σταθμῷ ὄντα αὐτῶν ἐλαφρότερα. σημεῖον δὲ τῶν εἰρημένων· οἱ γὰρ πλεῖον βεβρωκότες καὶ πεπωκότες, ἔλαττον πονήσαντες ἢ νήστεις ὄντες, μᾶλλον κοπιῶσι διὰ τὸ μὴ τὴν οἰκείαν χώραν ἔχειν τὰ σιτία ὄντα ἄπεπτα. ἐπεὶ δὲ ὁ κόπος σύντηξιν ποιεῖ, ἡ δὲ σύντηξις περίττωμά ἐστιν, τοῦτό ἐστιν ὃ τὸν κόπον ἐν ἡμῖν ποιεῖ, πλανώμενον ἀτάκτως καὶ προσπῖπτον ὀστοῖς τε καὶ νεύροις καὶ τοῖς ἐντὸς τῆς σαρκὸς ἀραιοῖς οὖσι καὶ ἀνεῳγμένοις. ὁ οὖν ἔμετος ἐξάγων αὐτὸ ὂν αἴτιον τοῦ κόπου, εἰκότως ἀκόπους ποιεῖ· λείπει γὰρ οἷον ἦν ἐν ἀρχῇ τοῦ πόνου τὸ σῶμα. κοπῶδες δ’ ἐστὶν ὁ ἔμετος οὐ τῇ τῆς γινομένης ἐν αὐτῷ κινήσεως ὑπερβολῇ, ἀλλ’ ὅταν συμβῇ μὴ καλῶς ἐξεμέσαι· λειφθέντων γὰρ πολλῶν σιτίων, καὶ περιττωμάτων τούτοις ἐνόντων, τὸν τοῦ ἐμέτου κόπον γίνεσθαι συμβαίνει, καθάπερ ἐπὶ τῶν πεπληρωμένων εἴρηται. εἰ οὖν μηδ’ ἐκείνοις ὁ πόνος ἐστὶ τοῦ κόπου αἴτιος, ἀλλὰ τὸ οὕτως ἔχοντας πονῆσαι, οὐδ’ ἂν τοῖς μὴ ἐξαιροῦσι τὰ σιτία ὁ ἔμετος εἴη τοῦ κόπου αἴτιος· χρῆν γὰρ πᾶσι τοῖς ἐμοῦσι γίνεσθαι κόπον, γίνονται δὲ ἀκοπώτεροι πολλοὶ ἐμέσαντες.
881a_48. Problem
Kol için boşa sallamak niçin taş atmaktan daha yorucudur? Boşa yapılan hareket daha sarsıntılı olduğu için mi? Çünkü hiçbir şeye dayanmaz; oysa atan kişi elindeki mermiye dayanır. Bunun gibi beşliçi atleti de atlama ağırlıklarına, kollarını sallayarak koşan da kollarına dayanır. Bu yüzden beşliçi atleti ağırlıklarla, ağırlıksız olduğundan daha uzağa atlar; kollarını sallayan da sallamayandan daha hızlı koşar.
Διὰ τί κοπιαρώτερόν ἐστι τῷ βραχίονι τὸ διὰ κενῆς
ῥίπτειν ἢ λιθάζοντα; ἢ ὅτι σπασματωδέστερον τὸ διὰ κενῆς ἐστίν; οὐ γὰρ ἀπερείδεται πρὸς οὐδέν, ὥσπερ ὁ βάλλων πρὸς τὸ ἐν τῇ χειρὶ βέλος. ὁμοίως δὲ τούτῳ καὶ ὁ πένταθλος πρὸς τοὺς ἁλτῆρας καὶ ὁ θέων παρασείων πρὸς τὰς χεῖρας. διὸ ὁ μὲν μεῖζον ἅλλεται ἔχων ἢ μὴ ἔχων ἁλλῆρας, ὁ δὲ θᾶττον θεῖ παρασείων ἢ μὴ παρασείων.
881b_29. Problem
Hızlı koşmak niçin hem insanda hem öteki hayvanlarda baş çevresini hastalığa açık kılar? Oysa genel olarak koşu da, yürüyüş gibi, artıkları aşağı çekiyor görünür; bu yüzden çok yürüyenlerin bacakları kalınlaşır, çünkü hem besin hem artıklar yukarıdan aşağı iner. Hareket aynı şeyi yapar, ama hızlı hareket gerginlik ve nefessiz kalma yüzünden başı fazlasıyla ısıttığı, oradaki damarları şişirdiği ve onları soğuk, sıcak ve göğüsten gelenler gibi dışarıdaki etkileri kendine çeker hâle getirdiği için mi? Bunlar içeri girince o bölgenin hastalanması kaçınılmazdır.
Διὰ τί ἡ ταχυδρομία καὶ ἔπ’ ἀνθρώπου καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ζῴων νοσηματικοὺς ποιεῖ τὰ περὶ τὴν κεφαλήν; καίτοι ὅλως ὁ δρόμος κατασπᾶν δοκεῖ κάτω τὰ περιττώματα, ὥσπερ ὁ περίπατος· διὸ καὶ παχύνονται τὰ σκέλη οἱ πολλὰ περιπατοῦντες, ὅτι εἰς τὰ κάτω ὑπονοστεῖ ἄνωθεν καὶ ἡ τροφὴ καὶ τὰ περιττώματα. ἢ ἡ μὲν κίνησις ταὐτὸ ποιεῖ, ἀλλ’ ἡ ταχεῖα διὰ τὴν συντονίαν καὶ τὴν ἀπνευστίαν ἐκθερμαίνει τὴν κεφαλήν, καὶ τὰς φλέβας ἐμφυσᾷ τὰς ἐν αὐτῇ, καὶ σπαστικὰς τῶν θύραθεν ποιεῖ δυνάμεων, οἷον ψύχους καὶ ἀλέας καὶ τῶν ἐκ τοῦ θώρακος, ὧν εἰσιόντων νοσεῖν ἀναγκαῖον τὸν τόπον ἐστίν.
881b_310. Problem
İnsanlar düz yerlerde engebeli yerlerdekinden niçin daha çok yorulur da düz yolu engebeli yoldan daha hızlı yürür? Hareketi hep aynı duruşla yapmamak daha az yorucu olduğu, bu da daha çok engebeli yürüyüşte olduğu için mi? Düz yolda daha hızlı yürürler, çünkü tabiata daha az aykırı biçimde hareket ederler. Düz yolda ayağı kaldırıp koyma küçük ve sıktır, engebelide ise tersi. Kaldırmak tabiata aykırıdır; çünkü her kaldırma bir zorlamadır. Her adımda olan küçük şey, çok adımda çok olur.
Διὰ τί κοπιῶσι μὲν μᾶλλον ἐν τοῖς ὁμαλοῖς ἢ ἐν τοῖς ἀνωμάλοις τόποις, θᾶττον δὲ βαδίζουσιν τὴν ὁμαλὴν ὁδὸν ἢ τὴν ἀνώμαλον; ἢ ὅτι ἀκοπώτερον μέν ἐστι τὸ μὴ ἀεὶ ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι ποιεῖσθαι τὴν κίνησιν, ὃ συμβαίνει ἐν τῇ ἀνωμάλῳ πορείᾳ μᾶλλον; θᾶττον γὰρ πορεύονται, ὅτι ἧττον παρὰ φύσιν κινοῦνται. ἐν μὲν οὖν τῷ ὁμαλῷ μικρὰ ἡ ἄρσις καὶ θέσις καὶ πυκνή ἐστιν, ἐν δὲ τῷ ἀνωμάλῳ τοὐναντίον. ἔστι δὲ τὸ αἴρειν παρὰ φύσιν· βίᾳ γάρ ἐστι πᾶσα ἄρσις. τὸ δὲ παρ’ ἑκάστην βάσιν γινόμενον μικρὸν πολὺ γίνεται παρὰ πολλάς.
881b_411. Problem
Düz yüzeylere yaslanıp yatmak niçin çukur olanlara yatmaktan daha yorucudur? Dışbükey yüzeylerin düzlerden daha yorucu olmasıyla aynı sebepten mi? Çünkü otururken ya da yatarken ağırlık tek bir yerde toplanınca baskısıyla acı verir. Dışbükey yüzey düzden, düz de çukurdan daha çok böyledir; çünkü bedenimiz düzden çok yuvarlaktır, böyle cisimlere de çukur yüzeyler düzlerden daha geniş bir yerde değer. Aynı sebeple esneyen yüzeylere yatmak ve oturmak, esnemeyenlere göre daha az yorucudur.
Διὰ τί τὰ ἐπίπεδα κοπιαρώτερα ἐγκατακεῖσθαι τῶν κοίλων ἐστίν; ἢ διὰ τὸ αὐτὸ καὶ τὰ κυρτὰ τῶν ἐπιπέδων; ἐφ’ ἕνα γὰρ τόπον συναθροιζόμενον τὸ βάρος ἐν τῇ καθέδρᾳ ἢ κατακλίσει τῇ θλίψει ποιεῖ πόνον. τὸ μὲν οὖν κυρτὸν τοῦ εὐθέος, τοῦτο δὲ τοῦ κοίλου μᾶλλον τοιοῦτόν ἐστι· τὸ γὰρ σῶμα ἡμῶν ἐστὶ περιφερέστερον ἢ εὐθύτερον, τῶν δὲ τοιούτων κατὰ πλέον ἅπτεται τὰ κοῖλα ἢ τὰ ἐπίπεδα. διὰ ταῦτα δὲ καὶ τὰ ἐνδιδόντα τῶν μὴ ἐνδιδόντων ἀκοπώτερά ἐστι καὶ ἐγκατακλιθῆναι καὶ ἐνέζεσθαι.
881b_512. Problem
Kısa yürüyüşler niçin yorucudur? Düzensiz oldukları için mi? Çünkü insanı sık sık durdururlar. Bir zıttan ötekine sık sık geçmek yorucudur; çünkü ikisinden birine de alışkanlık kazandırmaz, yormayan şey ise alışkanlıktır. İkisine birden aynı anda alışılamaz.
Διὰ τί οἱ βραχεῖς περίπατοι κοπώδεις εἰσίν; ἢ ὅτι ἀνώμαλοί εἰσι; πολλάκις γὰρ ἵστασθαι ποιοῦσιν. τὸ δ’ ἐκ τοῦ ἐναντίου εἰς τοὐναντίον πυκνὰ μεταβάλλειν κοπῶδές
ἐστιν· συνήθειαν γὰρ οὐδετέρῳ ποιεῖ, ὅ ἐστιν ἄκοπον. ἀμφοῖν δ’ ἅμα οὐκ ἐνδέχεται συνήθειαν γίνεσθαι.
882a_213. Problem
Ata binenlerin gözleri, at ne kadar hızlı koşarsa niçin o kadar çok yaşarır? Çarpan hava bedene ne kadar kısa süre değerse o kadar soğuk olduğu için mi? Çıplak koşanlarda da böyle olur; soğuk ise gözyaşı yapar. Yoksa tam tersi yüzünden mi? Çünkü sıcak da gözleri yaşartır, örneğin güneş; hareket de sıcaklık yapar. Yoksa havanın çarpması yüzünden mi? Karşıdan esen rüzgârlar gözleri nasıl rahatsız ediyorsa, çarpan hava da at ne kadar hızlı sürülürse o kadar çok yumuşak bir darbe indirir.
Διὰ τί οἱ ἐπὶ τῶν ἵππων ὀχούμενοι, ὅσῳ ἂν μᾶλλον θέῃ ὁ ἵππος, τοσούτῳ μᾶλλον δακρύουσι τὰ ὄμματα; πότερον διὰ τὸ ψυχρότερον εἶναι τὸν ἀεὶ προσπίπτοντα ἀέρα, ὅσῳ ἂν ἐλάττω χρόνον ἅπτηται τοῦ σώματος, ὅπερ ἐπὶ τῶν γυμνῶν θεόντων συμβαίνει; τὸ δὲ ψῦχος δάκρυον ποιεῖ. ἢ διὰ τοὐναντίον; καὶ γὰρ τὸ θερμὸν ποιεῖ δακρύειν, οἷον ὁ ἥλιος· ἡ δὲ κίνησις θερμότητα ποιεῖ. ἢ διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ἀέρος πληγήν; ὡς γὰρ οἱ ἄνεμοι ταράττουσιν οἱ ἐξ ἐναντίας τὰ ὄμματα, οὕτως ὁ ἀὴρ προσπίπτων, ὅσῳ ἂν θᾶττον ἐλαύνῃ, τοσούτῳ μᾶλλον ποιεῖ πληγὴν μαλακήν.
882a_314. Problem
Öteki kısımlar ovuldukça niçin et bağlar da karın incelir? Yoksa karın da ovmayla incelmez de yalnız daha sıkı mı olur? Ne var ki et gibi değil; problem de bu yüzden vardır. Genel olarak karın en çok antrenmanlarda ve ağır işlerde incelir. Sebebi, yağlı şeylerin ısınınca erimesi, tabiatça gergin olanların da daha çok erimesidir. Karnın derisi tabiatça gergindir; ama çok çabuk yağlandığından, bir hastalık geçirmedikçe hep bir miktar yağ taşır. Bunun sebebi de besine yakın olmasıdır. Yağ genel olarak tabiattan değil, sonradan kazanılan bir şey olduğundan, et gibi zorunlu kısımlardan da olmadığından, antrenmanın ve ovmanın hareketi ısıtarak onu eritir ve fazlalaşan besini öteki kısımlara dağıtır. Bu yüzden oturmak karnı şişmanlatıp bedenin geri kalanını inceltir; hareket ve ovma ise karnı inceltip bedenin geri kalanını kalınlaştırır.
Διὰ τί τὰ μὲν ἄλλα τριβόμενα σαρκοῦνται μέρη, ἡ δὲ γαστὴρ λεπτοτέρα γίνεται; ἢ οὐδὲ αὐτὴ ἐκ προσαγωγῆς, ἀλλὰ στιφροτέρα; οὐ μὴν ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως γε καὶ ἡ σάρξ, διὸ καὶ τὸ πρόβλημά ἐστιν. ὅλως γὰρ ἐν τοῖς γυμνασίοις καὶ πόνοις μάλιστα λεπτύνεται ἡ γαστήρ. αἴτιον δ’ ὅτι τὰ πίονα θερμαινόμενα τήκεται, καὶ τὰ φύσει τάσιν ἔχοντα μᾶλλον. τὸ δὲ δέρμα ἐστὶ φύσει ἔχον τάσιν· ἀλλὰ διὰ τὸ πιαίνεσθαι τάχιστα ἀεί τινα ἔχει πιότητα, ἐὰν μὴ κάμνῃ τινὰ νόσον. αἴτιον δὲ τούτου ὅτι ἐγγύς ἐστιν τῆς τροφῆς. ἐπεὶ οὖν ὅλως ἡ πιμελὴ οὐκ ἔστιν φύσει, ἀλλ’ ἐπίκτητον, καὶ οὐ τῶν ἀναγκαίων μερῶν ὥσπερ ἡ σάρξ, καὶ ἡ τῶν γυμνασίων κίνησις καὶ ἡ τῆς τρίψεως θερμαίνουσαι τήκουσιν αὐτὴν καὶ τὴν τροφὴν ἐκπλεονάζουσαν νέμουσιν τοῖς ἄλλοις μορίοις. διὸ αἱ μὲν καθέδραι τὴν κοιλίαν πιαίνουσι, τὸ δ’ ἄλλο σῶμα λεπτύνουσιν, αἱ δὲ κινήσεις καὶ αἱ τρίψεις τὴν μὲν κοιλίαν λεπτύνουσι, τὸ δ’ ἄλλο σῶμα παχύνουσιν.
882a_415. Problem
Uzun ve zorlu yürüyüşlerden ve koşulardan sonra insan parmak uçlarında durunca ayak topukları niçin titrer ve birden aşağı çekilir? Hareketin sürekliliği ve şiddeti yüzünden insanın sinirlerindeki titreme dinmediği için mi? Çünkü psykhē çoğu zaman bütün bedene hâkimdir, ama kısımlara, onlar bir biçimde harekete geçtiğinde, örneğin kalbe ve erkeklik organına hâkim değildir. Sebep, sinirlerin çevresinde çok havanın kızışmasıdır; bu hava insan durunca hemen soğumaz. Sarsan bu hava, adeta hareketle aşağı çekerek iner ve en uzaktaki kısma hâkim olmayı en çok zorlaştırır. Topuklar da böyledir, tıpkı öfkelenenlerde alt dudak gibi.
Διὰ τί ἐκ τῶν μακρῶν καὶ σφοδρῶν ὁδῶν καὶ δρόμων, ὅταν στῇ τις ἐπ’ ἄκρων τῶν δακτύλων, σείονται τῶν ποδῶν αἱ πτέρναι καὶ σπᾶται κάτω προπετῶς; ἢ διὰ τὴν συνέχειαν καὶ σφοδρότητα τῆς κινήσεως οὐκ ἀναπαύεται ὁ σεισμὸς τῷ ἀνθρώπῳ τῶν νεύρων; τοῦ μὲν γὰρ ὅλου σώματος κρατεῖ ἡ ψυχὴ πολλάκις, μορίων δ’ οὔ, ὁπόταν πως κινηθῇ, οἷον καὶ καρδίας καὶ αἰδοίου. αἴτιον δ’ ὅτι πνεῦμα πολὺ περὶ τὰ νεῦρα ἐκκαίεται, ὃ οὐχ ἅμα ἐκψύχεται στάντι. τοῦτο οὖν σεῖον ὥσπερ ὑποσπῶν τῇ κινήσει κατασπᾶται καὶ τοῦ πορρωτάτω ἥκιστα ποιεῖ κρατεῖν· τοιοῦτον δὲ αἱ πτέρναι, οἷον τοῖς ὀργιζομένοις τὸ κάτω χεῖλος.
882b16. Problem
Çok sert koşmayanlar niçin ritimle nefes alır? Her ritim belirli bir hareketle ölçüldüğü, böyle bir hareket de eşit aralıklarla olan hareket olduğu için mi? Hafif koşanlar da bunu yapar. Hafif koşmaya başlarken aynı anda nefes alırlar; böylece nefes eşit hareketle ölçüldüğü için eşit aralıklarla olur ve ritim meydana getirir. Yoksa genel olarak nefes, onu tabiata uygun kullanan ve tutmayan herkeste eşit aralıklarla olduğu için mi? Oturanlarda ve yürüyenlerde bedenin hareketi ölçülü olduğundan ritim pek belli olmaz; sert koşanlarda ise his hareketi izleyemediğinden nefesin ritmini fark edemeyiz. Ölçülü bir koşuda ise hareket, nefesin hissedilir bir ölçüsü olarak ritmi gösterir.
Διὰ τί οἱ μὴ σφόδρα συντόνως τρέχοντες ἐν τῷ ῥυθμῷ ἀναπνέουσιν; πότερον ὅτι πᾶς ῥυθμὸς ὡρισμένῃ μετρεῖται κινήσει, τοιαύτη δ’ ἐστὶν ἡ δι’ ἴσου οὖσα, ὅπερ οἱ τροχάζοντες ποιοῦσιν. ἅμα οὖν ἀρχόμενοι τροχάζειν ἀναπνέουσιν, ὥστε τὴν ἀναπνοὴν δι’ ἴσου γινομένην, διὰ τὸ τῇ ἴσῃ κινήσει μετρεῖσθαι, ῥυθμὸν ποιεῖν. ἢ ὅτι πᾶσα μὲν ἁπλῶς ἀναπνοὴ δι’ ἴσου γίνεται τοῖς κατὰ φύσιν αὐτῇ χρωμένοις καὶ μὴ κατέχουσιν; καθημένοις μὲν οὖν καὶ βαδίζουσι μετρίας οὔσης τῆς τοῦ σώματος κινήσεως, οὐκ εὔδηλος ὁ ῥυθμὸς γίνεται· συντόνως δὲ τρέχουσιν, οὐ παρακολουθούσης τῇ κινήσει τῆς αἰσθήσεως, οὐ δυνάμεθα συνορᾶν τὸν τῆς ἀναπνοῆς ῥυθμόν. ἐν δὲ τῷ μετρίως τροχάζειν μέτρον ἡ κίνησις αἰσθητὸν τῆς ἀναπνοῆς ποιοῦσα τὸν ῥυθμὸν δηλοῖ.
882b_217. Problem
Hafif koşarken hava niçin bize rüzgâra dönüşüyormuş gibi gelir? Koşarak hareket ettiğimizde bedenimize bitişik olan havayı da harekete geçirdiğimiz, hareket eden hava da rüzgâr olduğu için mi? Bu yüzden hava yalnız rüzgâra dönüşmüş gibi görünmekle kalmaz, gerçekten de rüzgâra döner. Yoksa koşarken havaya çarptığımız, bu olunca da hareket sayesinde havayı daha çok hissettiğimiz için mi? Öyleyse havanın rüzgâra dönüştüğünü sanmamız yerindedir; çünkü bu, ilerleyişimiz yüzünden olur.
Διὰ τί ἐν τῷ τροχάζειν ἐκπνευματοῦσθαι δοκεῖ ἡμῖν ὁ ἀήρ; πότερον ὅτι κινούμενοι διὰ τοῦ τροχάζειν τὸν συνεχῆ τοῖς σώμασιν ἡμῶν ἀέρα κινοῦμεν, ὅ ἐστι πνεῦμα; διόπερ οὐ δοκεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἀλήθειαν ἐκπνευματοῦται ὁ ἀήρ; ἢ διότι τροχάζοντες προσκόπτομεν τῷ ἀέρι, τούτου δὲ συμβαίνοντος μᾶλλον αἴσθησιν λαμβάνομεν τοῦ ἀέρος διὰ τῆς κινήσεως; εἰκότως οὖν ἡμῖν ἐκπνευματοῦσθαι δοκεῖ· τοῦτο γὰρ συμβαίνει διὰ τὴν φοράν.
882b_318. Problem
İnsanlar niçin yürürken değil de koşarken daha çok düşer? Hareket etmeden önce ayaklarını daha çok kaldırdıkları için mi? Koşmak yürümekten bu bakımdan ayrılır.
Διὰ τί μᾶλλον θέοντες ἢ βαδίζοντες πίπτουσιν; 〈ἢ〉 ὅτι μᾶλλον πρὶν κινεῖσθαι αἴρουσιν; τὸ γὰρ θέειν τοῦ βαδίζειν τούτῳ διαφέρει.
882b_419. Problem
Yokuş çıkarken niçin dizlerimiz, inerken ise uyluklarımız ağrır? Çıkarken bedeni yukarı fırlattığımız, bedenin dizlerden yukarı çekilmesi de büyük olduğu, bu yüzden dizlerimiz ağrıdığı için mi? İnişlerde ise bacaklar altımızdan kaydığından uyluklarımıza dayanırız ve onlar ağrır. Sonra, tabiata aykırı olan her şey zahmet ve acı verir. Tabiata uygun olan, dizler için öne, uyluklar için geriye bükülmektir. Yokuşlarda ise dizler, dayanmak istediğimizden geriye bükülür; inişlerde de bedenimiz öne eğik olduğundan uyluklar öne bükülür.
Διὰ τί ποτε ἀναβαίνοντες μὲν τὰ γόνατα πονοῦμεν, καταβαίνοντες δὲ τοὺς μηρούς; ἢ ὅτι ὅταν μὲν ἀναβαίνωμεν, ἀναρριπτοῦμεν ἄνω τὸ σῶμα, καὶ ἡ σπάσις πολλὴ τοῦ σώματος καὶ ἡ ἀπὸ τῶν γονάτων γίνεται, διὸ πονοῦμεν τὰ γόνατα· ἐν δὲ τοῖς κατάντεσι, διὰ τὸ ὑποφέρεσθαι τοῖς σκέλεσι, τοῖς μηροῖς ἀποστηριζόμενοι πονοῦμεν αὐτούς. εἶθ’ ἅπαν τὸ παρὰ φύσιν γινόμενον πόνον καὶ λύπην παρασκευάζει. ἔστι δὲ τὸ κατὰ φύσιν τοῖς μὲν γόνασιν ἡ εἰς τὸ πρόσθεν κλάσις, τοῖς δὲ μηροῖς ἡ εἰς τοὔπισθεν. ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀνάντεσι τὰ γόνατα κλᾶται εἰς τοὔπισθεν διὰ τὸ ἀποστηρίζεσθαι βούλεσθαι, ἐν τοῖς κατάντεσι δ’ οἱ μηροὶ εἰς τοὔμπροσθεν κλῶνται διὰ τὸ προπετὲς ἡμῶν εἶναι τὸ σῶμα.
882b_520. Problem
Yolculuklarda niçin en çok uyluklarımızın ortası ağrır? Uzun ve tek parça olan her şeyde, ortası yükü taşıdığında, zorlanma en çok orada olduğu için mi? Bu yüzden böyle şeyler en çok ortadan kırılır. Uyluk da böyledir; bu yüzden en çok ortası ağrır.
Διὰ τί ποτε ἐν ταῖς ὁδοῖς τῶν μηρῶν τὸ μέσον
μάλιστα πονοῦμεν; ἢ ὅτι παντὸς μακροῦ καὶ ἑνὸς ὄντος, ἐστηριγμένου δὲ τοῦ μέσου ὁ πόνος μάλιστα γίνεται; διὸ καὶ κατάγνυται μάλιστα ἐντεῦθεν. ὁ δὲ μηρός ἐστι τοιοῦτον· διὸ καὶ τὸ μέσον αὐτοῦ μάλιστα πονοῦμεν.
883a_221. Problem
Yaş tabiatlı olanlar zahmet çektiklerinde ve sıcakta niçin çabuk tıkanıp boğulur? Isınan yaşlık havaya dönüştüğü ve fazla olan daha çok yaktığı için mi? Çokluğu yüzünden onu dışarı çıkaramayınca soğuma olmaz; böylece doğuştan ve sonradan edinilmiş sıcaklıkla çabucak tutuşur. Bu yüzden antrenman yapanlarda ve genel olarak ağır iş görenlerde terlemek ve havanın dışarı çıkması yararlıdır; çünkü yaşlık ayrışıp inceldikçe havaya dönüşür.
Διὰ τί οἱ ὑγροὶ ταχὺ πνίγονται πονήσαντες καὶ ὑπὸ τοῦ καύματος; ἢ ὅτι ἐκθερμαινόμενον τὸ ὑγρὸν ἀὴρ γίνεται, καὶ κάει μᾶλλον τὸ πλέον; ὅταν οὖν μὴ δύνηται ὑπεξάγειν διὰ τὸ πλῆθος, οὐ γίνεται κατάψυξις, ὥστε ταχὺ ἐκπυροῦται ὑπὸ τοῦ συμφύτου καὶ ἐπικτήτου θερμοῦ. διὸ καὶ οἱ γινόμενοι ἱδρῶτες τοῖς γυμναζομένοις καὶ ὅλως τοῖς πονοῦσιν καὶ ἡ τοῦ πνεύματος ἔξοδος ὠφέλιμον· διακρινομένου γὰρ καὶ λεπτυνομένου τοῦ ὑγροῦ πνεῦμα γίνεται.
883a_322. Problem
Orantılı bedenler niçin sık sık hastalanır ama daha kolay iyileşir? İkisi de aynı sebepten mi? Orantılı olan düzgündür, düzgün olan da bütün olarak birlikte etkilenmeye daha yatkındır; bir kısım rahatsızlanırsa bütün de hemen onunla birlikte rahatsızlanır. Orantısız olan ise kısımları birbirinden daha kopuk olduğundan onların hâllerine ortak olmaz. Orantılı beden bu yüzden sık hastalanır, ama bütün beden ortak olduğu için daha kolay iyileşir; çünkü rahatsızlık daha çok yere dağıldıkça zayıflar ve daha kolay geçer. Orantısız beden ise kısımlarına ortak olmadığından daha seyrek hastalanır, ama daha zor iyileşir; çünkü rahatsızlık şiddetlidir.
Διὰ τί τὰ σύμμετρα τῶν σωμάτων κάμνει τε πολλάκις καὶ ἀπαλλάττει ῥᾷον; ἢ διὰ ταὐτὸ ἄμφω; ὁμαλὸν γὰρ τὸ σύμμετρον, τὸ δὲ ὁμαλὸν ὁμοπαθέστερον· ἐὰν οὖν τι πονήσῃ μέρος, εὐθὺς συμπονεῖ τὸ ὅλον. τὸ δὲ ἀσύμμετρον, ἅτε μᾶλλον ἀπηρτημένον, οὐ συναπολαύει τῶν μερῶν. κάμνει μὲν οὖν πολλάκις διὰ τοῦτο, ῥᾷον δὲ ἀπαλλάττει, ὅτι πᾶν κοινωνεῖ τὸ σῶμα· εἰς πλείω γὰρ διανεμόμενον τὸ πάθος γίνεται ἀσθενέστερον, ὥστε εὐαπαλλακτότερον. τὸ δὲ ἀσύμμετρον, ἅτε οὐ κοινωνοῦν τοῖς μέρεσιν, ἐλαττονάκις μὲν κάμνει, χαλεπώτερον δὲ ἀπαλλάττει· σφοδρὸν γὰρ τὸ πάθος.
883a_423. Problem
İnsanlar düz yerlerde engebeli yerlerdekinden niçin daha çok yorulur da düz yolu engebeliden daha hızlı yürür? Hareketi hep aynı duruşla yapmamak en az yorucu olduğu, bu da daha çok engebeli yürüyüşte olduğu için mi? Aynı sürede ayağın daha az kaldırıldığı yerde daha hızlı yürünür. Düz yolda kaldırma küçük ve sıktır, engebelide ise tersi. Her adımda olan şey, çok adımda çok olur.
Διὰ τί κοπιῶσι μὲν μᾶλλον ἐν τοῖς ὁμαλοῖς ἢ ἐν τοῖς ἀνωμάλοις, θᾶττον δὲ βαδίζουσιν τὴν ὁμαλὴν ἢ τὴν ἀνώμαλον; ἢ ὅτι ἀκοπώτατον μὲν τὸ μὴ ἀεὶ ... ἐν τῇ ἀνωμάλῳ πορείᾳ μᾶλλον, θᾶττον δὲ πορεύονται, ὅπου ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ ἐλάττων ἡ ἀναφορά. ἐν μὲν οὖν τῷ ὁμαλεῖ μικρὰ ἡ ἄρσις καὶ πυκνή, ἐν δὲ τῷ ἀνωμάλῳ τοὐναντίον. τὸ δὲ παρ’ ἑκάστην βάσιν γινόμενον πολὺ γίνεται παρὰ πολλάς.
883a_524. Problem
İnişten inerken niçin en çok uyluklarımız, yokuş çıkarken ise baldırlarımız ağrır? Çıkarken bedeni kaldırdığımız için mi? Çünkü bütün beden bir yük olur. Bütün yükün bindiği ve onunla kaldırdığımız kısım en çok ağrır; baldır da budur. Çünkü en uçtadır, uzundur, ayak gibi geniş değildir; bu yüzden sallanır. Ağırlıkları omzumuzla kaldırıp onun üzerinde taşıdığımızda olduğu gibidir; nitekim o zaman da en çok omzumuz ağrır. İnerken ise ağrı, bedenin aşağı düşmesinden ve tabiata aykırı biçimde öne itilmesinden doğar; dolayısıyla bedenin en çok üzerine düştüğü ve en çok sallanan kısım ağrır. Baldır yerinde durur, ağırlığı ise gövde oluşturur; uyluk da hem uzun olduğu hem de yukarıda, gövdenin üzerine düştüğü yerde döndüğü için yükü karşılar ve sallanır.
Διὰ τί καταβαίνοντες μὲν τὰ κατάντη τοὺς μηροὺς μάλιστα πονοῦμεν, ἀναβαίνοντες δὲ τὰς κνήμας; ἢ ὅτι ἀναβαίνοντες μὲν τῷ αἴρειν τὸ σῶμα; ἅπαν γὰρ γίνεται φορτίον τὸ σῶμα. ᾧ οὖν ἅπαν ἐπίκειται καὶ ᾧ αἴρομεν, τοῦτο μάλιστα πονεῖ. ἡ δὲ κνήμη τοῦτο. ἔσχατον γάρ, μῆκος ἔχον, καὶ οὐχ ὥσπερ ὁ ποὺς πλάτος ἔχει· διὸ σαλεύεται. ὥστε οἷον τῷ ὤμῳ τὰ βάρη κινοῦμεν, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἔχομεν. τοιγαροῦν καὶ πονοῦμεν τὸν ὦμον μάλιστα. καταβαίνοντες δὲ τῷ ἐμπίπτειν τὸ σῶμα κάτω καὶ προωθεῖν παρὰ φύσιν ὁ πόνος ἐστίν, ὥστεᾧ ᾧ μάλιστα ἐπιπίπτει καὶ σαλεύει, τοῦτο παρέχει τὸν πόνον. ἡ μὲν οὖν κνήμη μένει, τὸ δὲ βάρος ὁ θώραξ γίνεται· ὁ δὲ μηρὸς δέχεταί τε καὶ σαλεύεται διὰ
τὸ μῆκός τε ἔχειν καὶ στρέφεσθαι ἄνωθεν, ᾗ ὁ θώραξ ἐπιπίπτει.
883b_225. Problem
Ne kadar uzun olduğunu bilmeden yürüdüğümüz yol, öteki koşullar aynıyken, bildiğimiz yoldan niçin daha uzun görünür? Yolun ne kadar olduğunu bilmek onun sayısını bilmek olduğu, belirsiz olan da belirli olandan her zaman daha çok olduğu için mi? Kişi yolun şu kadar olduğunu bilseydi yolun sınırlı olması zorunlu olurdu; bilmeyince psykhē, bu önerme tersine de doğruymuş gibi yanlış bir çıkarım yapar ve yol sınırsız görünür. Ayrıca kemiyet belirli bir şeydir, belirli olan da kemiyettir. Bir şey belirli görünmeyince sınırsızmış gibi görünür; çünkü tabiatça belirli olması gereken şey belirli değilse sınırsızdır. Dolayısıyla belirlenmemiş görünen şeyin de bir bakıma sonsuz görünmesi zorunludur.
Διὰ τί πλείων δοκεῖ ἡ ὁδὸς εἶναι, ὅταν μὴ εἰδότες βαδίζωμεν πόση τις, ἢ ὅταν εἰδότες, ἐὰν τἆλλα ὁμοίως ἔχοντες τύχωμεν; ἢ ὅτι τὸ εἰδέναι πόση τὸ εἰδέναι ἐστὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτοῦ· καὶ πλεῖον ἀεὶ τὸ ἀόριστον τοῦ ὡρισμένου; ὥσπερ οὖν εἰ ᾔδει ὅτι τοσήδε, πεπερασμένην ἀνάγκη εἶναι, οὕτω καὶ εἰ μὴ οἶδεν, ὡς ἀντιστρέφοντος παραλογίζεται ἡ ψυχή, καὶ φαίνεται εἶναι ἄπειρος. ἔτι τὸ ποσὸν ὡρισμένον καὶ τὸ ὡρισμένον ποσόν. ὅταν τοίνυν μὴ φαίνηται ὡρισμένον, ὥσπερ ἄπειρον φαίνεται εἶναι, διὰ τὸ τὸ πεφυκὸς ὡρίσθαι, ἐὰν μὴ ᾖ ὡρισμένον, ἄπειρον εἶναι, ὥστε καὶ τὸ φαινόμενον μὴ ὡρίσθαι φαίνεσθαι ἀνάγκη πως ἀπέραντον.
883b_326. Problem
İnsanlar uyluklarında baldırlarından niçin daha çok yorgunluk duyar? Uyluklar artığı barındıran bölgeye yakın olduğundan, hareket yüzünden sıcaklık aşırı olunca uyluklar baldırlardan daha çok ve daha fazla kasıldığı için mi? Yoksa uyluklar daha çok kendi içinde bir bütün olduğu için mi? Çünkü insanlar en çok bütün olan şeyin ayrılmasından acı çeker. Nitekim hiç artıkları olmadan yorulsalar bile uyluklarında ve bellerinde daha çok ağrı duyarlar. Yoksa yaralanınca damarların ve sinirlerin birbirine bağlı olması yüzünden kasıkta şişlik çıkması gibi, uylukta da öyle olduğu için mi? Uyluk da [damarların ve sinirlerin] başlangıç yerine daha yakındır. Yoksa uyluk baldırdan daha çok aynı duruşta kaldığı için mi? Bu ise daha yorucudur. Yoksa etli olduğu, böylece uyluklarda tabiata uygun durumda olan çok şey bulunduğu için mi?
Διὰ τί τοὺς μηροὺς μᾶλλον ἢ τὰς κνήμας κοπιῶσιν; πότερον ὅτι ἐγγὺς τοῦ τόπου τοῦ ἔχοντος τὸ περίττωμα, ὥστε ἂν ὑπερβάλλῃ διὰ τὴν κίνησιν τῇ θερμότητι, συσπῶσιν οἱ μηροὶ μᾶλλον καὶ πλεῖον ἢ αἱ κνῆμαι; ἢ διὰ τὸ συμφυὲς εἶναι μᾶλλον τοὺς μηρούς; μάλιστα γὰρ πονοῦσιν τῇ τοῦ συνεχοῦς διαστάσει. καὶ γὰρ ἂν μηδὲν ἔχοντες περίττωμα κοπιάσωσιν, ὅμως τοὺς μηροὺς καὶ τὴν ὀσφὺν πονοῦσι μᾶλλον. ἢ ὅτι καθάπερ οἱ βουβῶνες γίνονται πληγέντες διὰ τὴν συνάρτησιν τῶν φλεβῶν καὶ νεύρων, οὕτω καὶ οὗτος; ἐγγυτέρω δὲ τῆς ἀρχῆς ὁ μηρός. ἢ διότι μᾶλλον ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι ὁ μηρὸς τῆς κνήμης; τοῦτο δὲ κοπιαρώτερον. ἢ ὅτι σαρκώδης, ὥστε πολὺ τὸ κατὰ φύσιν ἔχον ἐν αὐτοῖς;
883b_427. Problem
Bazılarında ağır iş gördükten sonra niçin yaralar çıkar? Beden temiz değilse, ısıtan hareket başka artıkları da terle birlikte dışarı sızdırdığı için mi? Bu artıklar kalındır, ekşi, acı ve tuzlu gibi kötü özsular taşır; kalınlıkları yüzünden dışarı atılamaz, etin içinde kabarır ve özsuyun acılığı yüzünden yara açar.
Διὰ τί ἐνίοις, ὅταν πονήσωσιν, ἕλκη ἐκφύουσιν; ἢ ὅταν τὸ σῶμα ἀκάθαρτον ᾖ, ἡ κίνησις θερμαίνουσα καὶ ἄλλα περιττώματα συνεξικμάζει μετὰ τοῦ ἱδρῶτος; παχέα δὲ ὄντα καὶ χυμοὺς ἔχοντα μοχθηρούς, ὀξεῖς καὶ πικροὺς καὶ ἁλμυρούς, τὰ περιττώματα ἐκκρίνεσθαι μὲν οὐ δύναται διὰ πάχος, ἐξαίρεται δὲ διὰ τῆς σαρκὸς καὶ ἐξελκοῖ διὰ πικρότητα τοῦ χυμοῦ.
883b_528. Problem
Antrenmandan ve ilaç içtikten sonra niçin hemen yemek verilmez? Beden hâlâ arınmakta olduğu, zahmetten henüz dinlenmediği ve artıklar yerlerinden ayrılmış durumda olduğu için mi?
Διὰ τί τοῖς ἐκ τῶν γυμνασίων καὶ φαρμακοποσιῶν οὐκ εὐθὺς προσφέρουσι τροφήν; ἢ διότι καθαίρεται τὸ σῶμα ἔτι, καὶ οὐκ ἀναπέπαυται πονοῦν, καὶ ἀποκέκριται τὰ περιττώματα;
883b_629. Problem
Koşmak niçin yürümekten daha zordur? Koşan kişi daha çok yük taşıdığı için mi? Çünkü havadayken bütün ağırlığı kendi üzerindedir. Yürüyen ise, duvarlara yaslanıp dinlenenler gibi, ağırlığını yerde duran ayağa yükleyerek taşır.
Διὰ τί χαλεπώτερον θεῖν ἢ βαδίζειν; ἢ ὅτι πλεῖον φορτίον φέρει ὁ θέων; ὅταν γὰρ ᾖ μετέωρος, ἅπαν ἐφ’ ἑαυτῷ ἔχει. ὁ δὲ βαδίζων, οἷον οἱ ἐπὶ τοῖς τειχίοις ἀναπαυόμενοι, ἐπιθεὶς ἔχει ἐπὶ τῷ ἠρεμοῦντι.
884a30. Problem
Antrenmandan sonra insanlar niçin hemen acıkmaz? Eriyen maddenin bir kısmı, o da sindirilene kadar içeride kaldığı için mi? Yoksa zahmetin yaşlıktan ürettiği hava yüzünden mi? Yoksa ağır iş görürken ısınmaktan doğan susuzluk yüzünden mi? Çünkü bunların hepsi olur.
Διὰ τί ἐκ τῶν γυμνασίων οὐ πεινῶσιν εὐθύς; πότερον διὰ τὴν ὑπόλειψιν τῆς συντήξεως, ἕως ἀντιπεφθῇ; ἢ διὰ τὸ πνεῦμα ὃ ποιεῖ ὁ πόνος ἐκ τοῦ ὑγροῦ; ἢ διὰ τὴν δίψαν ἣ γίνεται ἐκ τοῦ θερμαίνεσθαι πονοῦντας; πάντα γὰρ συμβαίνει ταῦτα.
884a_231. Problem
Yorgun düşenler ve veremliler niçin düşte boşalmaya yatkındır? Genel olarak sıcak ve yaş olanlar düşte boşalmaya yatkın olduğu için mi? Çünkü meninin tabiatı böyledir. Böyle bir boşalma en çok, bu durumdaki kimselere uykunun sıcaklığı da eklenince olur; çünkü bedenlerin küçük bir itkiye ihtiyacı vardır, o da dışarıdan değil içeriden. Veremliler ve yorgunlar bu durumdadır: Yorgunlar, yorgunluk ve hareket yüzünden sıcak bir erimiş maddeyle doludur; veremliler ise nezle akıntısı ve iltihabın yaptığı ateş yüzünden.
Διὰ τί ἐξονειρωκτικοί εἰσιν οἱ κοπιῶντες καὶ φθισιῶντες; ἢ ὅτι ὅλως ἐξονειρωκτικοὶ οἱ θερμοὶ καὶ ὑγροί; τὸ γὰρ σπέρμα τοιοῦτόν ἐστι τὴν φύσιν. τὸ τοιοῦτο δὲ ἐξ οὕτω διακειμένων μάλιστα γίνεται, ὅταν ἡ ἀπὸ τοῦ ὕπνου θερμότης προσγένηται· μικρᾶς γὰρ ῥοπῆς τὰ σώματα δεῖται, καὶ ταύτης ἔσωθεν, ἀλλ’ οὐκ ἔξωθεν. οἱ δὲ φθισικοὶ καὶ κοπιῶντες οὕτω διάκεινται· οἱ μὲν γὰρ κοπιῶντες διὰ τὸν κόπον καὶ τὴν κίνησιν συντήγματος θερμοῦ πλήρεις εἰσίν, οἱ δὲ φθισικοὶ διὰ τὸν κατάρρουν καὶ τὴν γινομένην θέρμην ὑπὸ τῆς φλεγμασίας.
884a_332. Problem
İnsanın kendi sol bacağını uzun süre ovması niçin sağ bacağını ovmasından daha zordur? Ağır işi sağ yanımızla görebildiğimiz için mi? Sol bacağı [sağ elle] ovmak ise kıvrılarak, tabiata aykırı bir duruşla yapılır; tabiata aykırı yapılan şeyler de zordur. Sağ bacağı sol elle ovarken ise belirgin bir zorluk olmaz, çünkü sol el ne şekilde olursa olsun güçlü değildir.
Διὰ τί τὸ ἀριστερὸν σκέλος χαλεπώτερον τρίβεσθαι ὑφ’ ἑαυτοῦ πολὺν χρόνον ἢ τὸ δεξιόν; ἢ ὅτι τοῖς δεξιοῖς πονεῖν δυνάμεθα; ἐν τοῖς δὲ παρὰ φύσιν ἡ τοῦ ἀριστεροῦ σκέλους τρῖψις ἐξεστραμμένως γίνεται. τὰ δὲ παρὰ φύσιν ποιούμενα χαλεπά. τῇ δὲ ἀριστερᾷ τὰ δεξιὰ οὐθὲν ἐπίδηλον διὰ τὸ μηθετέρως ἰσχύειν.
884a_433. Problem
Yemeği azaltıp daha çok çalışmak niçin sağlıklıdır? Hastalığın sebebi artığın çokluğu olduğu için mi? Bu da ya besinin aşırılığından ya da zahmetin eksikliğinden olur.
Διὰ τί ὑγιεινὸν τὸ τροφῆς μὲν ὑποστέλλεσθαι, πονεῖν δὲ πλείω; ἢ ὅτι τοῦ νοσεῖν αἴτιον περιττώματος πλῆθος; τοῦτο δὲ γίνεται ἢ διὰ τροφῆς ὑπερβολὴν ἢ διὰ πόνων ἔνδειαν.
884a_534. Problem
Sağlık için eti niçin sıklaştırmamak, gevşetmek gerekir? Çünkü havası iyi akan bir şehir ve yer nasıl sağlıklıysa (deniz kıyısının sağlıklı olması da bundandır), havası iyi akan bir beden de öyle daha sağlıklıdır. Ya hiç artık bulunmamalı ya da artıktan en kısa zamanda kurtulunmalıdır; bedenler de besini aldıkları anda artığı dışarı atacak, hareket hâlinde olacak ve durgun kalmayacak durumda olmalıdır. Çünkü duran şey su gibi çürür, çürüyen ve hareket etmeyen şey de hastalık yapar; dışarı atılan ise bozulmadan önce ayrılıp gider. Et sıklaştığında bu olmaz (kanallar adeta tıkanır), gevşediğinde ise olur. Bu yüzden güneşte çıplak yürümemek de gerekir; çünkü et büzülür, insanlar iyice et kaybeder ve beden daha yaş olur. İçerideki kalır, yüzeydeki ise gider; tıpkı etlerde olduğu gibi, haşlanmışlarda bu kızartılmışlardan da çok görülür. Göğsü açık yürümemek de gerekir; çünkü güneş en iyi kurulmuş kısımlardan, hiç eksiltilmeye ihtiyacı olmayan şeyi alır; asıl eksiltilmesi gereken ise içerideki kısımlardır. Onlardan, uzak oldukları için, ağır iş görülmedikçe ter çıkarılamaz; göğüsten ise kolay erişildiği için ter çıkarmak kolaydır.
Διὰ τί οὐ δεῖ πυκνοῦν τὴν σάρκα πρὸς ὑγίειαν, ἀλλ’ ἀραιοῦν; ὥσπερ γὰρ πόλις ὑγιεινὴ καὶ τόπος εὔπνους (διὸ καὶ ἡ θάλαττα ὑγιεινὴ), οὕτω καὶ σῶμα τὸ εὔπνουν μᾶλλον ὑγιεινόν. δεῖ γὰρ ἢ μὴ ὑπάρχειν μηθὲν περίττωμα, ἢ τούτου ὡς τάχιστα ἀπαλλάττεσθαι· καὶ δεῖ οὕτως ἔχειν τὰ σώματα ὥστε λαμβάνοντα εὐθὺς ἐκκρίνειν τὴν περίττωσιν, καὶ εἶναι ἐν κινήσει καὶ μὴ ἠρεμεῖν. τὸ μὲν γὰρ μένον σήπεται, ὥσπερ ὕδωρ, τὸ δὲ σηπόμενον καὶ μὴ κινούμενον νοσοποιεῖ· τὸ δ’ ἐκκρινόμενον πρὸ τοῦ διαφθαρῆναι χωρίζεται. τοῦτ’ οὖν πυκνουμένης μὲν τῆς σαρκὸς οὐ γίνεται (ὡσπερεὶ γὰρ ἐμφράττονται οἱ πόροι), ἀραιουμένης δὲ συμβαίνει. διὸ καὶ οὐ δεῖ ἐν τῷ ἡλίῳ γυμνὸν βαδίζειν· συνίσταται γὰρ ἡ σάρξ, καὶ κομιδῇ ἀποσαρκοῦνται, καὶ ὑγρότερον τὸ σῶμα γίνεται. τὸ μὲν γὰρ ἐντὸς δὴ μένει, τὸ δ’
ἐπιπολῆς ἀπαλλάττεται, ὥσπερ καὶ τὰ κρέα τὰ ἑφθὰ τῶν ὀπτῶν μᾶλλον. οὐδὲ τὰ στήθη γυμνὰ ἔχοντα βαδίζειν· ἀπὸ γὰρ τῶν ἄριστα ᾠκοδομημένων ὁ ἥλιος ἀφαιρεῖ ὃ ἥκιστα δεῖται ἀφαιρέσεως, ἀλλὰ μᾶλλον τὰ ἐντός. ἐκεῖθεν μὲν οὖν διὰ τὸ πόρρω εἶναι, ἂν μὴ μετὰ πόνου, οὐκ ἔστιν ἱδρῶτ’ ἀναγαγεῖν, ἀπὸ τούτου δὲ διὰ τὸ πρόχειρον εἶναι ῥᾴδιον.
884b_235. Problem
Kısa yürüyüşler niçin yorucudur? İnsanlar sık sık durduğu ve dönüşlerde düzgün hareket etmediği için mi? Böyle bir şey yorucudur.
Διὰ τί κοπώδεις οἱ βραχεῖς τῶν περιπάτων; ἢ ὅτι πολλάκις συνίστανται καὶ οὐχ ὁμαλῶς κινοῦνται περὶ τὰς καμπάς; τὸ δὲ τοιοῦτον κοπῶδες.
884b_336. Problem
Hareket ısıttığı hâlde, insanlar güneşte dururken niçin hareket ettiklerinden daha çok ısınır? Her hareket ısıtmadığı, bazıları soğuttuğu için mi? Kaynayan tencereleri üfleyip karıştıranlarda olan da budur. Duran kişinin çevresinde sıcaklık kalıyor, kalan sıcaklık da hareket edenden daha çok ısıtıyorsa (çünkü bedenimiz her zaman kendinden ılık bir buhar salar ve bu buhar, yanında duran yanık bir odun gibi yakındaki havayı ısıtır), biz kımıldamazken çevremizdeki hava söylenen sebeplerle ısınır; hareket edince ise rüzgâr oluşur ve bizi soğutur. Çünkü her rüzgâr soğuktur.
Διὰ τὶ ἑστηκότες ἐν τῷ ἡλίῳ μᾶλλον θερμαίνονται ἢ κινούμενοι, καὶ ταῦτα τῆς κινήσεως θερμαντικῆς οὔσης; ἢ οὐ πᾶσα κίνησις θερμαίνει, ἀλλ’ ἐνία ψύχει, οἷον καὶ ἐπὶ τῶν τὰς χύτρας τὰς ἑψημένας φυσώντων καὶ κινούντων συμβαίνει. εἰ οὖν ἑστηκότι μὲν προσμένει τὸ θερμόν, προσμένον δὲ μᾶλλον θερμαίνει ἢ κινούμενον (ἀεὶ γὰρ τὸ σῶμα ἴδιον ἡμῶν ἀτμίδα τινὰ χλιαρὰν ἀφίησιν ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἡ θερμαίνει τὸν ἐγγὺς ἀέρα ὥσπερ δαλὸς παρών), ἠρεμούντων μὲν ἡμῶν θερμὸς γίνεται ὁ περιέχων ἡμᾶς ἀὴρ διὰ τὰ εἰρημένα, κινουμένων δὲ πνεῦμα γίνεται, ὅ καταψύχει ἡμᾶς· πᾶν γὰρ πνεῦμα ψυχρόν ἐστιν.
884b_437. Problem
Ata binenlerin gözleri at ne kadar hızlı koşarsa, yayaların gözleri de ne kadar çok koşarlarsa niçin o kadar çok yaşarır? Çarpan hava soğuk olduğu için mi? Çünkü soğuk gözyaşı yapar: Eti büzüp sıklaştırarak yaşlığı dışarı atar. Yoksa tam tersi yüzünden mi? Çünkü sıcak ter yapar, gözyaşı da bir tür terdir. Bu yüzden ikisi de sıcaklıktan doğar ve ikisi de aynı ölçüde tuzludur. Hareket ise sıcaklık yapar. Yoksa havanın çarpması yüzünden mi? Karşıdan esen rüzgârlar gözleri nasıl rahatsız ediyorsa, çarpan hava da kişi atı ne kadar hızlı sürer ya da kendisi ne kadar hızlı koşarsa o kadar çok yumuşak bir darbe indirir. Bu darbeyle gözün kanalları gevşer ve gözler yaşarır; çünkü her darbe ya ayırır ya ezer.
Διὰ τί οἱ ἐπὶ τῶν ἵππων ὀχούμενοι, ὅσῳ ἂν θᾶττον θέῃ ὁ ἵππος, τοσούτῳ μᾶλλον δακρύουσι τὰ ὄμματα, καὶ οἱ πεζοί, ὅσῳ ἂν μᾶλλον τρέχωσιν; πότερον διὰ τὸ ψυχρὸν εἶναι τὸν προσπίπτοντα ἀέρα; τὸ γὰρ ψῦχος δακρύειν ποιεῖ· συστέλλον γὰρ καὶ πυκνοῦν τὴν σάρκα ἐκκαθαίρει τὸ ὑγρόν. ἢ διὰ τοὐναντίον; τὸ γὰρ θερμὸν ποιεῖ ἱδρῶτας, τὸ δὲ δάκρυον ἱδρώς τίς ἐστι. διὸ καὶ γίνονται ὑπὸ θερμασίας ἄμφω ταῦτα, καὶ ἁλυκά ἐστιν ὁμοίως. ἡ δὲ κίνησις θερμότητα ποιεῖ. ἢ διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ἀέρος πληγήν; ὡς γὰρ οἱ ἄνεμοι ταράττουσιν οἱ ἐξ ἐναντίας τὰ ὄμματα, οὕτω καὶ ὁ ἀὴρ ὁ προσπίπτων, ὅσῳ ἂν θᾶττον ἐλαύνῃ ἢ αὐτὸς τρέχῃ, τοσούτῳ μᾶλλον ποιεῖ πληγὴν μαλακήν, δι’ ἣν γίνεται δακρύειν, ἀραιουμένων τῶν τοῦ ὀφθαλμοῦ πόρων ὑπὸ τῆς πληγῆς· πᾶσα γὰρ πληγὴ διαιρετικόν ἐστιν ἢ θλαστικόν.
884b_538. Problem
Yaz yorgunluklarını niçin banyoyla, kış yorgunluklarını ise yağla ovarak gidermek gerekir? Kış yorgunluklarını, ürpertiler ve meydana gelen değişiklikler yüzünden, ısıtacak sıcak bir şeyle gidermek gerektiği için mi (zeytinyağı da sıcaktır)? Yazın ise nemlendirmek gerekir; çünkü mevsim kurudur ve sıcak yüzünden ürpertiler olmaz. Az yemek ve bol içmek de yaz içindir; biri tamamen, öteki daha çok: İçmek kuruluk yüzünden tamamen yaza özgüdür; az yemek ise her mevsimde geçerlidir, ama yazın daha çok, çünkü mevsim yüzünden beden yiyeceklerle daha çok ısınır.
Διὰ τί δεῖ τοὺς μὲν θερινοὺς κόπους λουτρῷ ἰᾶσθαι, τοὺς δὲ χειμερινοὺς ἀλείμματι; ἢ τούτους μὲν διὰ τὰς φρίκας καὶ τὰς γινομένας μεταβολὰς θερμῷ δεῖ λύειν, ὃ ποιήσει ἀλεάζειν (τὸ δὲ ἔλαιον θερμὸν)· ἐν δὲ τῷ θέρει καθυγραίνειν.
ἡ γὰρ ὥρα ξηρά, καὶ οὐ γίνονται φρῖκαι διὰ τὴν ἀλέαν. ὀλιγοσιτία δὲ καὶ κωθωνισμὸς θέρους, τὸ μὲν ὅλως, τὸ δὲ μᾶλλον, ὁ μὲν πότος θέρους ὅλως διὰ τὴν ξηρότητα, ἡ δὲ ὀλιγοσιτία κοινὸν μέν, μᾶλλον δὲ θέρους· ἐκθερμαίνεται γὰρ μᾶλλον διὰ τὴν ὥραν ὑπὸ τῶν σιτίων.
885a_239. Problem
Hızla koşanların önüne biri çıkıp onları durdurursa niçin en çok kasılma olur? En çok, hem zıt yönlere hem de şiddetle çekilip hareket ettirilen şeyler parçalandığı için mi? Kişi koşarken ve kısımları şiddetle öne itilirken biri onu durdurursa, kısımlar hâlâ öne doğru giderken aynı anda zıt yöne çekilir; böylece kasılma, koşu ne kadar şiddetliyse o kadar güçlü olur.
Διὰ τί οἱ θέοντες εὐτόνως μάλιστα λαμβάνουσι σπάσματα, ὅταν τις θέουσιν αὐτοῖς ὑποστῇ; ἢ ὅτι ταῦτα μάλιστα διασπᾶται, ἃ εἰς τοὐναντίον τε καὶ ἰσχυρῶς ἕλκεται καὶ κινεῖται; ὅταν οὖν θέοντος καὶ σφοδρῶς ὠθουμένων τῶν μορίων εἰς τὸ πρόσθεν ὑποστῇ τις, συμβαίνει ἄμα ἀντισπᾶν εἰς τοὐναντίον, ἔτι φερομένων εἰς τοὔμπροσθεν, ὥστε ἡ σπάσις τοσούτῳ ἰσχυροτέρα γίνεται, ὅσῳ ἂν θέωσι σφοδρότερον.
885a_340. Problem
Yollarda yapılan yürüyüşlerden niçin engebeli olanlar düz olanlardan daha az yorucudur? Bütün beden için tabiata uygun gidiş dosdoğru gidiş olduğu için mi? Düz yerlerdeki yürüyüşler engebelilerdekinden daha yorucudur; çünkü yorgunluğu hep aynı kısımlara verir, engebelidekiler ise yorgunluğu bütün bedene daha çok dağıtır. Sıcakta yapılan yürüyüşler soğuktakilerden daha çok zayıflatır; çünkü dış kısımlara daha çok zahmet verir; bu yüzden ter yaptırarak zayıflatır. Soğukta yapılanlar ise eti daha sıkı, insanı da yemeğe daha istekli yapar. Çünkü sıcaklığı iç kısımlarda artırır; soğuk yüzünden kısımlar zor hareket eder hâle gelince içerideki bölgeyi, oradaki sıcaklığı artırarak arıtır; eti ise katılaştırır, çünkü onun bütününe hâkim olamaz. Aynı şekilde yokuş yukarı yürüyüşler yokuş aşağı olanlardan daha zahmetlidir ve daha çok zayıflatır. Yokuş yukarı yürüyüşler en çok beli, yokuş aşağı olanlar ise uylukları ağrıtır; çünkü bütün ağırlık uyluklara binince genellikle yorgunluk verir. Yokuş yukarı yürüyüş ise, beden sıcaklık tarafından zorla, tabiata aykırı biçimde yukarı taşındığından, bedeni fazlasıyla ısıtır. Bu yüzden ter yaptırır, havayı yukarı kaldırarak zayıflatır ve beli ağrıtır; çünkü güçlükle yukarı çekilen bacaklar beli büker ve yukarı çeker, bel de bu yüzden en çok zahmet çekmek zorunda kalır. Sert zeminlerdeki yürüyüşler kaslara ve bacakların gerilen kısımlarına yorgunluk verir; çünkü zemin sert bir karşılık verince sinirlerde ve kaslarda gerilmeler olur. Yumuşak zeminlerdekiler ise eklemleri yorar; çünkü basılan yer çöktüğünden eklemler sık sık bükülür. Bu da aynı problemdir.
Διὰ τί τῶν περιπάτων οἱ κατὰ τὰς ὁδοὺς ἀκοπώτεροί εἰσιν οἱ ἀνώμαλοι τῶν εὐθέων; ἢ διὰ τὸ τὴν φορὰν ὀρθὴν εἶναι κατὰ φύσιν παντὶ τῷ σώματι; οἱ δ’ ἐν τοῖς ὁμαλοῖς τῶν ἀνωμάλων κοπιωδέστεροι· τοῖς γὰρ αὐτοῖς μέρεσι τοὺς πόνους παρέχουσιν, οἱ δ’ ἐν τοῖς ἀνωμάλοις διαμερίζουσι μᾶλλον εἰς ἅπαν τὸ σῶμα. αἱ δὲ ἀλέαι μᾶλλον ἰσχνοῦσι τῶν ἐν τοῖς ψύχεσιν· τοῖς γὰρ ἔξω μέρεσι πλείονα τὸν πόνον παρέχονται· διὸ καὶ τοὺς ἱδρῶτας ἐμποιοῦντες ἰσχναίνουσιν. οἱ δ’ ἐν τοῖς ψύχεσι στριφνοτέραν τὴν σάρκα ποιοῦσιν καὶ τῶν σιτίων ἐπιθυμητικωτέρους· τοῖς γὰρ ἔσω μέρεσιν τὴν αὔξησιν τοῦ θερμοῦ ποιοῦνται, καὶ δυσκινήτων γινομένων ὑπὸ τοῦ ψύχους τὸν μὲν ἔσω τόπον καθαίρουσι, τὴν θερμασίαν αὐξάνοντες ἐν αὐτῷ, τὴν δὲ σάρκα στερεὰν ποιοῦσιν, οὐ δυνάμενοι κρατεῖν διὰ πάσης αὐτῆς. ὁμοίως οἱ ἀνάντεις τῶν κατάντων ἐπιπονώτεροι καὶ ἰσχναντικώτεροι. οἱ μὲν γὰρ ἀνάντεις τὴν ὀσφὺν μάλιστα ποιοῦσι πονεῖν, οἱ δὲ κατάντεις τοὺς μηρούς· τοῖς γὰρ μηροῖς τὸ βάρος πᾶν ἐμπῖπτον κόπους εἴωθεν παρέχειν. ἄνω γὰρ παρὰ φύσιν ὑπὸ τοῦ θερμοῦ βίᾳ φερόμενος ἐκθερμαίνει. διὸ τούς τε ἱδρῶτας ἐμποιοῦσι, καὶ τὸ πνεῦμα μετεωρίζοντες ἰσχναίνουσιν, καὶ τὴν ὀσφὺν ὀδυνῶσιν· τὰ γὰρ σκέλη χαλεπῶς ἀναγόμενα τὴν ὀσφὺν κάμπτουσίν τε καὶ ἀνασπῶσιν, ὑφ’ ὧν ἀναγκάζονται μάλιστα πονεῖν. οἱ δ’ ἐν ἀντιτύποις περίπατοι τοῖς τε μυσὶ καὶ τοῖς τεταμένοις τῶν σκελῶν παρέχουσι κόπους· συντάσεις γὰρ ἐμποιοῦσι τοῖς νεύροις καὶ τοῖς μυσί, βιαίας
γενομένης τῆς ἀπερείσεως αὐτοῖς. οἱ δ’ ἐν τοῖς μαλακοῖς τοῖς ἄρθροις κοπιώδεις εἰσίν· τῶν γὰρ ἄρθρων πυκνὰς τὰς κάμψεις ποιοῦσιν, ἅτε ἐνδιδούσης τῆς βάσεως. τὸ δ’ αὐτό ἐστι πρόβλημα.
885b_241. Problem
Yokuş yukarı niçin zorlukla yürürüz? Her yürüyüş ayağı kaldırma ve koymadan oluştuğu için mi? Kaldırmak tabiata aykırı, koymak tabiata uygundur, öne atmak ise ikisinin ortasındadır. Yokuş yukarı yürürken tabiata aykırı olan çoktur.
Διὰ τί πρὸς τὰ σιμὰ χαλεπῶς βαδίζομεν; ἢ διότι πᾶσα πορεία ἐξ ἄρσεως καὶ θέσεως συντελεῖται; τὸ μὲν οὖν ἆραι παρὰ φύσιν, τὸ δὲ θεῖναι κατὰ φύσιν, τὸ δὲ προσθεῖναι μεσότης· ἐν δὲ τῷ πρὸς τὰ σιμὰ βαδίζειν πολὺ τὸ παρὰ φύσιν.
885b_342. Problem
Atlılar niçin daha az düşer? Korktukları için daha çok dikkat ettiklerinden mi?
Διὰ τί οἱ ἀφ’ ἵππων ἧττον πίπτουσιν; ἢ διὰ τὸ φοβεῖσθαι φυλάττονται μᾶλλον;