İçeriğe geç
Problemler

Aristoteles · Problemler

XXXIII. Kitap: Burunla İlgili Problemler

961b_21. Problem

Hapşırık neden hıçkırığı keser de geğirmeyi kesmez? Bu iki hâl aynı yerin hâli olmadığı için mi? Geğirme mideye aittir; hıçkırık ise akciğer bölgesinin soğuması, hava ile sıvının pişmemesidir. Beyin çevresindeki yerler de, örneğin kulaklar, akciğerle bağlantılıdır. Bu açıktır: insanlar dilsizlikle sağırlığa birlikte tutulur, kulak hastalıkları da yer değiştirip akciğer rahatsızlıklarına dönüşür; kulağını karıştıranların bazılarında da öksürük başlar. Burnun hapşırılan bölgesinin akciğerle bağlantılı olduğunu da ikisinin ortak olan solunumu gösterir. Dolayısıyla bu bölge ısınınca insan hapşırır; hıçkırığın bulunduğu aşağıdaki bölge de onunla birlikte etkilenir. Isı ise pişirir. Bu yüzden sirke de hıçkırığı keser, hıçkırık hafifse nefesi tutmak da; çünkü tutulan hava ısıtır. Hapşırıkta havanın tutulması da aynı işi görür; üstelik nefes de uygun şekilde, yukarıdaki bölgeden verilir; çünkü nefes vermeden hapşırmak imkânsızdır. Hapşırığın hamlesi de hıçkırığı yapan, içeride sıkışıp kalmış havayı dağıtır.

961b_2

Διὰ τί ὁ πταρμὸς λυγμὸν μὲν παύει, ἐρυγμὸν δὲ οὐ παύει; ἢ διότι οὐ τοῦ αὐτοῦ τόπου τὸ πάθος ἑκάτερον, ἀλλ’ ὁ μὲν ἐρυγμὸς κοιλίας, ὁ δὲ λυγμὸς τοῦ περὶ τὸν πνεύμονα κατάψυξις καὶ ἀπεψία πνεύματος καὶ ὑγροῦ; κοινωνοῦσιν δ’ οἱ περὶ τὸν ἐγκέφαλον τόποι τῷ πνεύμονι, οἷον τοῖς ὠσίν. φανερὸν δέ· ἅμα γὰρ ἐνεοὶ καὶ κωφοὶ γίνονται, καὶ αἱ νόσοι ἀντιπεριίστανται αἱ τοῦ ὠτὸς εἰς τὰ τοῦ πνεύμονος πάθη. ἐνίοις δὲ σκαλεύουσι τὸ οὖς βῆχες ἐγγίνονται. τὸ δὲ περὶ τὸν πταρνύμενον τόπον εἶναι τῆς ῥινὸς κοινωνίαν τῷ πνεύμονι δηλοῖ ἡ ἀναπνοὴ κοινὴ οὖσα. ὥστε πτάρνυται μὲν θερμαινομένου αὐτοῦ· τῷ δὲ συμπάσχειν ὁ κάτω τόπος, ἐν ᾧ ἐστὶν ὁ λυγμός. ἡ δὲ θερμασία πέττει. διὸ ὄξος τε παύει λυγμὸν καὶ ἡ ἀπνευστία, ἐὰν ἠρεμαία ᾖ ἡ λύγξ. ἐκθερμαίνει γὰρ τὸ πνεῦμα κατεχόμενον, ὥστε καὶ ἐν τῷ πταρμῷ ἡ ἀντικατάσχεσις γενομένη τοῦ πνεύματος τοῦτο ποιεῖ, καὶ οἰκείως ἡ ἔκπνευσις γίνεται, καὶ ἐκ τοῦ ἄνω τόπου· ἀδύνατον γὰρ πτάρειν μὴ ἐκπνέοντα. ἡ οὖν ὁρμὴ ῥήγνυσι τὸ ἐγκατειλημμένον πνεῦμα, ὃ ποιεῖ τὸν λυγμόν.

961b_32. Problem

Hapşırmak üzere olan kişi gözünü ovuşturursa neden daha az hapşırır? Hapşırığı yapan şey bir tür ısı olduğu, ovuşturma da ısı doğurduğu ve bu ısı, hapşırılan yer gözlere yakın olduğu için öbür ısıyı yok ettiği için mi? Tıpkı küçük ateşin büyük ateş karşısında sönüp gitmesi gibi.

961b_3

Διὰ τί, ἐάν τις μέλλων πτάρνυσθαι τρίψῃ τὸν ὀφθαλμόν, ἧττον πτάρνυται; ἢ διότι τὸ ποιοῦν τὸν πταρμὸν θερμότης τίς ἐστιν, ἡ δὲ τρῖψις θερμότητα ποιεῖ, ἣ διὰ τὸ πλησίον εἶναι τῶν ὀφθαλμῶν τὸν τόπον ᾧ πτάρνυται, ἀφανίζει τὴν ἑτέραν, ὥσπερ τὸ ἔλαττον πῦρ ὑπὸ τοῦ πλείονος μαραινόμενον.

961b_43. Problem

İnsan neden çoğunlukla bir kez ya da daha çok değil de iki kez hapşırır? Burun delikleri iki tane olduğu için mi? Havanın içinden aktığı damarcık ikiye ayrılmıştır.

961b_4

Διὰ τί δὶς πτάρνυται ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, καὶ οὐχ ἅπαξ ἢ πλεονάκις; ἢ διότι δύο εἰσὶ μυκτῆρες; ἑκάτερον οὖν διέσχισται τὸ φλέβιον, δι’ οὗ πνεῦμα ῥεῖ.

961b_54. Problem

İnsanlar güneşe bakınca neden daha çok hapşırır? Güneş ısıtarak hareket verdiği için mi? Buruna tüyle dokunmak gibidir; ikisi de aynı şeyi yapar: hareketle ısıtarak sıvıdan daha çabuk hava meydana getirirler. Bu havanın dışarı çıkışı da hapşırıktır.

961b_5

Διὰ τί πρὸς τὸν ἥλιον βλέψαντες πτάρνυνται μᾶλλον; ἢ διότι κινεῖ θερμαίνων· καθάπερ οὖν πτεροῖς θιγγάνοντες. ἀμφότεροι γὰρ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν· τῇ γὰρ κινήσει θερμαίνοντες ἐκ τοῦ ὑγροῦ θᾶττον πνεῦμα ποιοῦσιν. τούτου δὲ ἡ ἔξοδος πταρμός.

962a5. Problem

Hapşırık, nefes tutma ve sirke hıçkırığı neden keser? Hapşırık, aşağıdaki havayı ters yöne çeken bir hareket olduğu için mi, tıpkı kusturucu ilaçların alt bağırsağa karşı kullanılması gibi? Nefes tutmak ise hafif hıçkırıkları keser; çünkü yukarı çıkan küçük bir hava hamlesi, öksürükte olduğu gibi, tutulunca durur; burada da tutulan nefes hamleyi aşağı çeker, boğar ve zorla bastırır. Sirke ise geğirmeyi engelleyen ve çevreyi saran sıvıyı ısısıyla havaya çevirdiği için keser. Geğirme, midenin üst kısmındaki sıvı havaya dönüşüp piştiğinde olur; hıçkırık ise solunum bölgesinin çevresinde fazla hava sıvı tarafından tutulduğunda olur. Bu hava ileri atılıp da sıvıyı yaramayınca bir kasılma yapar; bu kasılmaya hıçkırık denir. Üşüyenleri de bu yüzden hıçkırık tutar: soğuk, havadan meydana gelen sıvıyı katılaştırır; bu sıvının sarıp kuşattığı geri kalan hava da sıçrar; onun hareketi hıçkırıktır.

962a

Διὰ τί λύγγα παύει πταρμὸς καὶ πνεύματος ἐπίσχεσις καὶ ὄξος; ἢ ὁ μὲν πταρμός, ὅτι ἀντιπερίστασίς ἐστι τοῦ κάτω πνεύματος, ὥσπερ αἱ ἄνω φαρμακεῖαι πρὸς τὴν κάτω κοιλίαν; ἡ δὲ ἀπνευστία τὰς ἀσθενεῖς λύγγας, ὅτι ἡ μικρὰ ὁρμὴ τοῦ πνεύματος ἡ ἀνιοῦσα, ὥσπερ περὶ τὴν βῆχα, ἐάν τις κατάσχῃ, παύεται, οὕτω καὶ ἐνταῦθα καὶ κατέσπασε καὶ κατέπνιξε καὶ συναπεβιάσατο. τὸ δὲ ὄξος παύει, ὅτι τὸ περιεστὸς ὑγρὸν καὶ κωλῦον ἀπερυγεῖν ἐπνευμάτωσεν τῇ θερμασίᾳ. ἔστι γὰρ ἐρυγμὸς μέν, ὅταν πνευματωθῇ τὸ ἐν τῇ ἄνω κοιλίᾳ ὑγρὸν καὶ πεφθῇ, ἡ δὲ λύγξ, ὅταν ὑπὸ ὑγροῦ κατέχηται πνεῦμα περιττὸν περὶ τὸν πνευματικὸν τόπον. τοῦτο γὰρ ὁρμῶν καὶ μὴ δυνάμενον διακόψαι σπασμὸν ποιεῖ, ὁ δὲ σπασμὸς οὗτος καλεῖται λύγξ. καὶ διὰ τοῦτο ῥιγώσαντας λὺγξ λαμβάνει, ὅτι τὸ ψῦχος τὸ ὑγρὸν ποιεῖ συστὰν ἐκ τοῦ πνεύματος ἔτι· περιλαμβανόμενον δὲ τὸ ἄλλο πηδᾷ· οὗ ἡ κίνησις λυγμός ἐστιν.

962a_26. Problem

Burundan kan gelince neden bazılarının yüzüne soğuk su dökeriz? Isı ters yöne, içeri çekildiği için mi? Kan yüzeyde bulunursa daha da sulanıp akar.

962a_2

Διὰ τί ἐνίοις ὕδωρ ψυχρὸν προσχέομεν καὶ πρὸς τὸ πρόσωπον, ἡνίκα αἷμα ῥεῖ ἐκ τῶν μυκτήρων; ἢ ἀντιπεριίσταται εἴσω τὸ θερμόν; ἂν οὖν ἐπιπολῆς τύχῃ αἷμα, ἐξυγραίνει μᾶλλον.

962a_37. Problem

Hapşırığı neden tanrısal bir şey sayarız da öksürüğü ya da nezleyi saymayız? Bizdeki en tanrısal yerden, düşünmenin kaynağı olan baştan geldiği için mi? Yoksa ötekiler hasta insanlardan geldiği, hapşırık ise öyle olmadığı için mi?

962a_3

Διὰ τί τὸν μὲν πταρμὸν θεὸν ἡγούμεθα εἶναι, τὴν δὲ βῆχα ἢ τὴν κόρυζαν οὔ; ἢ διότι ἐκ τοῦ θειοτάτου τῶν περὶ ἡμᾶς τῆς κεφαλῆς, ὅθεν ὁ λογισμός ἐστι, γίνεται; ἢ ὅτι τὰ μὲν ἄλλα ἀπὸ νοσούντων γίνεται, τοῦτο δὲ οὔ;

962a_48. Problem

Gözümüzü ovuşturunca hapşırmamız neden kesilir? Sıvı bu yoldan dışarı çıkış bulduğu için mi? Çünkü ovuşturduktan sonra göz yaşarır; hapşırık ise yaşlığın çokluğundan olur. Yoksa az olan ısı çok olan ısı tarafından yok edildiği, ovuşturulan göz de burundakinden daha fazla ısı kazandığı için mi? İnsan burnunun kendisini ovuşturunca da hapşırığın kesilmesi bu yüzdendir.

962a_4

Διὰ τί τρίψαντες τὸν ὀφθαλμὸν παυόμεθα τῶν πταρμῶν; ἢ ὅτι ἀνάπνοια ταύτῃ γίνεται τῷ ὑγρῷ; δακρύει γὰρ ὁ ὀφθαλμὸς μετὰ τρῖψιν, ὁ δὲ πταρμὸς διὰ πλῆθος ὑγρότητος. ἢ ὅτι τὸ ἔλαττον θερμὸν φθείρεται ὑπὸ τοῦ πλείονος, ὁ δὲ ὀφθαλμὸς τριφθεὶς πλείω λαμβάνει θερμότητα τῆς ἐν τῇ ῥινί. διὰ ταῦτα δὴ κἄν τις αὐτὴν τὴν ῥῖνα τρίψῃ, παύεται ὁ πταρμός.

962a_59. Problem

Yel ve geğirme gibi öteki hava çıkışları neden kutsal sayılmaz da hapşırık kutsal sayılır? Baş, göğüs ve alt karın olmak üzere üç bölge olduğu, bunların en tanrısalı da baş olduğu için mi? Yel alt karından, geğirme midenin üst kısmından, hapşırık ise baştan çıkan havadır. Bu bölge en kutsalı olduğu için oradan çıkan havaya da kutsal bir şeymiş gibi saygı gösterirler. Yoksa bütün hava çıkışları, çoğunlukla, söz konusu bölgelerin daha iyi durumda olduğuna işaret ettiği için mi? Bu bölgeler boşalamazken içlerinden geçip giden hava onları rahatlatır;

962a_5

Διὰ τί τῶν μὲν ἄλλων πνευμάτων αἱ ἔξοδοι, οἷον φύσης καὶ ἐρυγμοῦ, οὐχ ἱεραί, ἡ δὲ τοῦ πταρμοῦ ἱερά; πότερον ὅτι τριῶν τόπων ὄντων, κεφαλῆς καὶ θώρακος καὶ τῆς κάτω κοιλίας, ἡ κεφαλὴ θειότατον; ἔστι δὲ φῦσα μὲν ἀπὸ τῆς κάτω κοιλίας πνεῦμα, ἐρυγμὸς δὲ τῆς ἄνω, ὁ δὲ πταρμὸς τῆς κεφαλῆς. διὰ τὸ ἱερώτατον οὖν εἶναι τὸν τόπον καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἐντεῦθεν ὡς ἱερὸν προσκυνοῦσιν. ἢ ὅτι ἅπαντα τὰ πνεύματα σημαίνει τοὺς εἰρημένους τόπους βέλτιον ἔχειν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ; μὴ διαχωρούντων γὰρ κουφίζει τὸ πνεῦμα διεξιόν,

962bhapşırık da aynı şekilde baş bölgesinin sağlıklı olduğunu ve pişirebildiğini gösterir. Çünkü baştaki ısı yaşlığa galip gelince hava hapşırık olur. Ölmek üzere olanları bu yüzden hapşırtıcı bir ilaçla sınarlar: buna karşılık veremiyorlarsa kurtuluşları yoktur. Dolayısıyla hapşırığa, en iyi ve en kutsal bölgenin sağlığının alameti olarak, kutsal bir şeymiş gibi saygı gösterir ve onu hayırlı bir işaret sayarlar.

962b

ὥστε καὶ ὁ πταρμὸς τὸν περὶ τὴν κεφαλὴν τόπον, ὅτι ὑγιαίνει καὶ δύναται πέττειν. ὅταν γὰρ κρατήσῃ ἡ ἐν τῇ κεφαλῇ θερμότης τὴν ὑγρότητα, τὸ πνεῦμα τότε γίνεται πταρμός. διὸ καὶ τοὺς ἐκθνήσκοντας κρίνουσιν πταρμικῷ, ὡς ἐὰν μὴ τοῦτο δύνωνται πάσχειν, ἀσώτους ὄντας. ὥστε ὡς σημεῖον ὑγείας τοῦ ἀρίστου καὶ ἱερωτάτου τόπου προσκυνοῦσιν ὡς ἱερόν, καὶ φήμην ἀγαθὴν ποιοῦνται.

962b_210. Problem

Hayvanlar arasında en çok insan neden hapşırır? Havanın ve hava akımının içeri girdiği kanalları geniş olduğu için mi? Bu kanallar hava ile dolunca insan hapşırır. Geniş olduklarının alameti, hayvanlar arasında koku alma gücü en zayıf olanın insan olmasıdır; çünkü dar kanallar daha keskin algılar. Hapşırık, havaya dönüşen sıvıdan olur; bu sıvı geniş kanallara daha bol ve daha sık girdiğine, hayvanlar arasında da en çok insanlar böyle kanallara sahip olduğuna göre, en sık onların hapşırması akla yatkındır. Ayrıca burunları en kısa olanlar da onlardır; dolayısıyla ısınan sıvı hava olunca çabucak dışarı çıkabilir; öteki hayvanlarda ise burun uzun olduğu için sıvı daha önce soğur.

962b_2

Διὰ τί ἄνθρωπος πτάρνυται μάλιστα τῶν ἄλλων ζῷων; πότερον ὅτι τοὺς πόρους εὐρεῖς ἔχει, δι’ ὧν τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ῥύμη εἰσέρχεται; τούτοις γὰρ πληρουμένοις πνεύματος πτάρνυται. ὅτι δ’ εὐρεῖς, σημεῖον ὅτι ἥκιστα ὀσφραντικὸν τῶν ζῴων. ἀκριβέστεροι δὲ οἱ λεπτοὶ πόροι. εἰ οὖν εἰς μὲν τοὺς εὐρεῖς πλεῖον καὶ πλεονάκις εἰσέρχεται τὸ ὑγρόν, οὗ πνευματουμένου ὁ πταρμὸς γίνεται, τοιούτους δὲ μάλιστα τῶν ζῴων οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι, πλειστάκις ἂν πτάρνυντο εἰκότως, ὅσοις ἐλάχιστοι οἱ μυκτῆρες, ὥστε τὸ θερμανθὲν ὑγρὸν ταχὺ ἐξιέναι δύναται πνεῦμα γενόμενον· ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις διὰ μῆκος καταψύχεται πρότερον.

962b_311. Problem

Gece yarısından öğleye kadar olan hapşırıklar neden iyi sayılmaz da öğleden gece yarısına kadar olanlar iyi sayılır? Hapşırık bir işe başlayanları, hem de başlangıç anında, durduruyor gibi göründüğü için mi? Bu yüzden bir işe başlarken hapşırık gelecek olursa o işi yapmaktan en çok vazgeçeriz. Sabah ve gece yarısından sonraki vakit de bir tür başlangıçtır; bu yüzden harekete geçmiş birini engellemeyelim diye hapşırmaktan sakınırız. Akşama doğru ve gece yarısına kadar olan vakit ise bir tür sondur, öbürünün de zıddıdır; dolayısıyla zıt vakitte aynı şey tercih edilmelidir.

962b_3

Διὰ τί οἱ μὲν ἀπὸ μέσων νυκτῶν ἄχρι μέσης ἡμέρας οὐκ ἀγαθοὶ πταρμοί, οἱ δὲ ἀπὸ μέσης ἡμέρας ἄχρι μέσων νυκτῶν; ἢ ὅτι ὁ μὲν πταρμὸς μᾶλλον δοκεῖ ἐπισχεῖν τοὺς ἀρχομένους καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ; διὸ ὅταν μέλλωσιν ἀρχομένοις συμβῆναι, μάλιστα ἀποτρεπόμεθα τοῦ πράττειν. ἡ μὲν οὖν [καὶ] ἠὼς καὶ τὸ ἀπὸ μέσων νυκτῶν οἷον ἀρχή τις· διὸ εὐλαβούμεθα πτάρειν, μὴ κωλύσωμεν ὡρμημένον. πρὸς δείλης δὲ καὶ ἐπὶ μέσας νύκτας οἷον τελευτή τις καὶ ἐναντίον ἐκείνῳ, ὥστε ἐν τῷ ἐναντίῳ ταὐτὸν αἱρετέον.

962b_412. Problem

Yaşlılar neden güç hapşırır? Havanın geçtiği kanallar çöktüğü için mi? Yoksa yukarıdaki havayı artık kolayca kaldıramadıkları, sonra da onu zorla aşağı saldıkları için mi?

962b_4

Διὰ τί οἱ πρεσβῦται χαλεπῶς πτάρνυνται; πότερον οἱ πόροι συμπεπτώκασιν δι’ ὧν τὸ πνεῦμα; ἢ ὅτι αἴρειν τὰ ἄνω οὐκέτι δυνάμενοι ῥᾳδίως, εἶτα βίᾳ ἀφιᾶσι κάτω;

962b_513. Problem

İnsan nefesini tutunca hıçkırık neden geçer? Hıçkırık soğumadan olduğu (korkanlar ve üşüyenler bu yüzden hıçkırır), tutulan hava da iç bölgeyi ısıttığı için mi?

962b_5

Διὰ τί, ἐάν τις ἀπνευστιάζῃ, ἡ λὺγξ παύεται; ἢ διότι ἡ μὲν ὑπὸ καταψύξεως γίνεται (διὸ καὶ οἱ φοβούμενοι καὶ οἱ ῥιγοῦντες λύζουσιν), κατεχόμενον δὲ τὸ πνεῦμα ἐκθερμαίνει τὸν ἐντὸς τόπον;

962b_614. Problem

Sağırlar neden çoğunlukla burundan konuşur? Onlarda akciğer hasar görmüş olduğu için mi? Sağırlık, akciğer bölgesinin dolmasıdır. Ses bu yüzden kolayca çıkmaz; hızlı soluyanların ya da nefes darlığı çekenlerin havayı güçsüzlükten bir anda toplu olarak vermesi gibi, onların sesi de öyle çıkar. Dolayısıyla ses burundan da zorla çıkar; zorlanırken de

962b_6

Διὰ τί οἱ κωφοὶ ἐκ τῶν μυκτήρων διαλέγονται ὡς ἐπὶ τὸ πολύ; ἢ ὅτι ὁ πνεύμων ἐστὶ τούτοις πεπονηκώς; τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ κωφότης, πλήρωσις τοῦ τόπου τοῦ πνευμονικοῦ. οὔκουν ῥᾳδίως ἡ φωνὴ φέρεται, ἀλλ’ ὥσπερ τὸ πνεῦμα τῶν πνευστιώντων ἢ ἀσθμαινόντων δι’ ἀδυναμίαν ἀθρόον, οὕτως ἐκείνοις ἡ φωνή. βιάζεται οὖν καὶ διὰ τῶν μυκτήρων. βιαζομένη

963asürtünmeyle o tınıyı meydana getirir. Burundan konuşma, burnun damağa açıldığı üst kısmı oyuk hâle gelince olur; alt tarafı dar olduğu için burun çan gibi yankılanır.

963a

δὲ τῇ τρίψει ποιεῖ τὸν ἦχον. ἔστι γὰρ ἡ διὰ τῶν ῥινῶν διάλεκτος γινομένη. ὅταν τὸ ἄνω τῆς ῥινὸς εἰς τὸν οὐρανόν, ᾗ συντέτρηται, κοῖλον γένηται· ὥσπερ κώδων γὰρ ὑπηχεῖ, τοῦ κάτωθεν στενοῦ ὄντος.

963a_215. Problem

Uykudayken neden başka her şey hemen hemen uyanıkken olduğu gibi olur da yalnız hapşırık olmaz? Hapşırık, onun çıktığı bölgeyi harekete geçiren bir ısıyla da olduğu için mi? Hapşırmak istediğimizde başımızı güneşe doğru kaldırmamız bu yüzdendir. Yoksa biz uyurken ısı ters yöne, içeri çekildiği için mi? Uyuyanların alt tarafları bu yüzden ısınır; düşte boşalmamıza sebep olan da bol havadır. Dolayısıyla hapşırmamamız akla yatkındır: oradaki sıvıyı tabiatı gereği hareket ettiren ve bu sıvı dışarı atılınca hapşırığı doğuran ısı baştan çekilince, buna bağlı hâlin de olmaması akla yatkındır. İnsanlar uykuda uyanıklıktakinden daha az hapşırır ve geğirir ama daha çok yel çıkarır; çünkü uykuda mide bölgesi iyice ısındığından oradaki sıvılar daha çok havaya dönüşür, havaya dönüşenler de en yakın yerlere gider. Uykuda oluşan hava onları oraya birlikte iter; çünkü uyuyan kişi havayı salmaktan çok içinde tutar; ısıyı içe toplaması da bundandır. Havayı tutan kişi ise onu aşağı iter; çünkü aşağı gitmek havanın tabiatına aykırıdır; nefesi tutmanın güç olması da bundandır. Uyumamızın sebebi de aynıdır. Uyanıklık bir hareket olduğuna ve bu hareket uyanıkken en çok his organlarımızda olduğuna göre, açıktır ki bu organlar durgunlaşınca uyuruz. Ateş içimizdeki parçaları hareket ettiren şey olduğuna, uykuda da his organının bulunduğu baş bölgesini bırakıp içe çekildiğine göre, his organlarımız en çok o zaman durgun olur; uykunun sebebi de bu olabilir.

963a_2

Διὰ τί μόνον ὁ πταρμὸς ἡμῖν καθεύδουσιν οὐ γίνεται, ἀλλ’ ὡς εἰπεῖν ἅπαντα ἐγρηγορόσιν; ἢ ὅτι ὁ μὲν πταρμὸς γίνεται καὶ ὑπὸ θερμοῦ τινος κινήσαντος τὸν τόπον τοῦτον ἀφ’ οὗ γίνεται· διὸ καὶ ἀνακύπτομεν πρὸς τὸν ἥλιον, ὅταν βουλώμεθα πτάρειν· 〈ἢ〉 ὅτι καθευδόντων ἡμῶν ἀντιπεριίσταται τὸ θερμὸν ἐντός. διὸ καὶ γίνεται τὰ κάτω θερμὰ τῶν καθευδόντων, καὶ τὸ πνεῦμα τὸ πολὺ αἴτιόν ἐστιν τοῦ ἐξονειρώττειν ἡμᾶς. εἰκότως οὖν οὐ πταρνύμεθα· ἀπαλλαγέντος γὰρ τοῦ θερμοῦ τοῦ ἐκ τῆς κεφαλῆς, ὃ κινεῖν πέφυκεν τὸ ἐνταῦθα ὑγρόν, οὗ ἐξαιρουμένου γίνεται ὁ πταρμός, καὶ τὸ συμβαῖνον πάθος εἰκὸς μὴ γίνεσθαι. ἀποψοφοῦσι δὲ μᾶλλον ἢ πτάρνυνται καὶ ἐρεύγονται καθεύδοντες ἢ ἐγρηγορότες, ὅτι ἐκθερμαινομένου τοῦ περὶ τὴν κοιλίαν τόπου ἐν τοῖς ὕπνοις μᾶλλον ἐκπνευματοῦσθαι συμβαίνει τὰ περὶ αὐτὴν ὑγρά, πνευματούμενα δὲ εἰς τοὺς ἔγγιστα τόπους φέρεσθαι. ἐνταῦθα γὰρ καὶ συναπωθεῖται ὑπὸ τοῦ ἐν τῷ ὕπνῳ γινομένου πνεύματος, καθεκτικώτερος γάρ ἐστιν ἢ προετικώτερος ὁ καθεύδων τοῦ πνεύματος, διὸ καὶ συστέλλει τὸ θερμὸν ἐντός. ὁ δὲ κατέχων τὸ πνεῦμα ὠθεῖ κάτω αὐτό· παρὰ φύσιν γάρ ἐστι τῷ πνεύματι ἡ κάτω φορά, διὸ καὶ χαλεπόν ἐστι κατέχειν τὸ πνεῦμα. τὸ δ’ αὐτὸ αἴτιον καὶ τοῦ καθεύδειν ἡμῖν ἐστίν. οὔσης γὰρ τῆς ἐγρηγόρσεως κινήσεως, ταύτης δ’ ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις ἡμῶν γινομένης μάλιστα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι ἡμᾶς, δῆλον ὡς καὶ ἠρεμούντων ἡμῶν καθεύδοιμεν ἄν. ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν πῦρ κινητικόν ἐστι τῶν ἐν ἡμῖν μορίων, τοῦτο δ’ ἐν τῷ ὕπνῳ ἐντὸς περιίσταται, λιπὸν τὸν περὶ τὴν κεφαλὴν τόπον οὗ ἐστὶ τὸ αἰσθητήριον, ἠρεμοίη ἂν μάλιστα ἡμῶν τότε τὰ αἰσθητήρια· ὃ εἴη ἂν αἴτιον τοῦ καθεύδειν.

963a_316. Problem

İnsanlar hapşırınca ve işeyince neden ürperir? Bu ikisinde damarlar daha önce içlerinde bulunan sıcak havadan boşaldığı, boşalınca da dışarıdan, damarlardaki önceki havadan daha soğuk başka bir hava girdiği için mi? Böyle bir hava girince ürpertir.

963a_3

Διὰ τί πτάραντες καὶ οὐρήσαντες φρίττουσιν; ἢ ὅτι κενοῦνται αἱ φλέβες ἀμφοτέροις τούτοις τοῦ πρότερον ἐνυπάρχοντος ἀέρος θερμοῦ, κενωθέντων δὲ ἄλλος ἀὴρ ἔξωθεν εἰσέρχεται ψυχρότερος τοῦ προϋπάρχοντος ἐν ταῖς φλεψίν· τοιοῦτος δ’ εἰσιὼν ποιεῖ φρίττειν.

963a_417. Problem

Hapşırık hıçkırığı neden keser? Hıçkırık, geğirme gibi besinleri alan mideden değil, havadan geldiği için mi? Hıçkırık en çok

963a_4

Διὰ τί τοὺς λυγμοὺς οἱ πταρμοὶ παύουσιν; ἢ ὅτι ὁ λυγμὸς οὐχ ὥσπερ οἱ ἐρυγμοὶ ἀπὸ τῆς τὰ σιτία δεχομένης κοιλίας ἐστίν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ πνεύματος, συμβαίνει δὲ μάλιστα

963bsoğumadan, yani üşümekten, kederden ve kusturucu ilaçtan olur. Bu bölge tabiatça sıcak olduğundan soğuyunca havanın hepsini salmaz, kabarcıklar gibi bir şey yapar. Bu yüzden nefes tutulunca da hıçkırık durur (çünkü bölge ısınır), ısıtıcı olan sirke içilince de. Isı beynin ısısından da geldiğine, yukarıdaki yerler akciğere açıldığına ve akciğer sıcak olduğuna göre, hapşırıktan önce havanın tutulması ve yukarıdan gelen darbe bu hâli giderir.

963b

ἀπὸ καταψύξεως ἐκ ῥίγους καὶ λύπης καὶ φαρμακείας τῆς ἄνω μάλιστα γίνεσθαι. θερμὸς γὰρ ὢν φύσει ὁ τόπος, ὅταν καταψυχθῇ, οὐ προίεται τὸ πνεῦμα πᾶν, ἀλλ’ ὥσπερ πομφόλυγας ποιεῖ· διὸ καὶ τὸ πνεῦμα κατασχοῦσι παύεται (ἐκθερμαίνεται γὰρ ὁ τόπος), καὶ τὸ ὄξος, θερμαντικὸν ὄν, προσφερόμενον. τοῦ δὴ θερμοῦ συμβαίνοντος ἀπὸ θερμασίας καὶ τοῦ ἐγκεφάλου, τῶν ἄνω τόπων εἰς τὸν πνεύμονα συντετρημένων, θερμοῦ τοῦ πνεύμονος ὄντος, ἥ τε πρὸ τοῦ πταρμοῦ κατοχὴ καὶ ἡ ἄνωθεν κατάκρουσις λύει τὸ πάθος.

963b_218. Problem

Kıvırcık saçlılar ve saçları kıvrık olanlar neden çoğunlukla basık burunludur? Kıvırcıklık kalınlıktan, kalınlık sertlikle birlikte olduğuna; sert olan kan sıcak olduğuna, sıcaklık artık bırakmadığına, kemik artıktan oluştuğuna, kıkırdak da kemik olduğuna göre, bu parçanın eksik kalması akla yatkın olduğu için mi? Bunun alameti de bütün küçük çocukların basık burunlu olmasıdır.

963b_2

Διὰ τί οἱ οὐλότριχες, καὶ οἷς ἐπέστραπται τὸ τρίχιον, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ σιμότεροι; ἢ εἴπερ ἡ οὐλότης ἐν παχύτητι, ἡ δὲ παχύτης μετὰ σκληρότητος, σκληρὸν δ’ ὂν τὸ αἷμα θερμόν, ἡ δὲ θερμότης οὐ ποιεῖ περίττωσιν, τὸ δὲ ὀστοῦν ἐκ περιττώματος, ὁ δὲ χόνδρος ὀστοῦν, εὐλόγως ἂν ἔκλειψις εἴη τοῦ μορίου; σημεῖον δὲ τὸ τὰ παιδία πάντα εἶναι σιμά.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…