İçeriğe geç
Problemler

Aristoteles · Problemler

II. Kitap: Terle İlgili Problemler

866b_21. Problem

Kaslarımızı gerdiğimizde ya da nefesimizi tuttuğumuzda niçin terlemeyiz de daha çok gevşediğimizde terleriz? Tutulan nefes damarları doldurduğu, böylece terin çıkmasını engellediği için mi? Tıpkı dolu bir su saatinin ağzını kapattığında suyun akmaması gibi. Nefes bırakılınca ter bol olur, çünkü nefes tutulurken azar azar birikmiştir.

866b_2

Διὰ τί οὔτε συντείνουσιν οὔτε κατέχουσι τὸ πνεῦμα γίνεται ἱδρώς, ἀλλὰ μᾶλλον ἀνιεῖσιν; ἢ ὅτι τὸ πνεῦμα κατεχόμενον πληροῖ τὰς φλέβας, ὥστε κωλύει ἐξιέναι, ὥσπερ τὸ ὕδωρ τὸ ἐκ τῶν κλεψυδρῶν, ὅταν πλήρεις οὔσας ἐπιλάβῃ τις. ὅταν δὲ ἐξέλθῃ, πολὺς γίνεται διὰ τὸ ἐν αὐτῇ ἐπιληψίᾳ ἀθροισθῆναι κατὰ μικρόν.

866b_32. Problem

Bedenin sıcak suyun içindeki kısımları, sıcak olsalar bile, niçin terlemez? Su erimeyi engellediği için mi? Ter ise ette kötü yerleşmiş olan şeydir; sıcaklık yüzünden dışarı atıldığında su onun erimesini engeller.

866b_3

Διὰ τί οὐχ ἱδροῦσι τὰ ἐν θερμῷ ὕδατι μέρη, οὐδ’ ἂν θερμὰ ᾖ; ἢ διότι κωλύει τὸ ὕδωρ τήκεσθαι, ὁ δὲ ἱδρὼς τὸ κακῶς προσῳκοδομημένον ἐστὶν ἐν τῇ σαρκί, ὃ κωλύει τήκεσθαι, ὅταν ἐκκρίνηται διὰ θερμότητα.

866b_43. Problem

Ter niçin tuzludur? Hareketten ve sıcaklıktan meydana geldiği, sıcaklık da besin kana ve etlere kaynaşırken içinde ne kadar yabancı şey varsa onu ayırdığı için mi? Çünkü bu kısım kendine uygun olmadığından hemen ayrılır ve dışarı sızar. Tuzludur, çünkü en tatlı ve en hafif kısım bedende harcanmış, en yabancı ve en sindirilmemiş kısım ise salıverilmiştir. Böyle bir şey alttaki tortuda idrar, ette ise ter diye adlandırılır; ikisi de aynı sebeple tuzludur.

866b_4

Διὰ τί ὁ ἱδρὼς ἁλμυρόν; ἢ διότι γίνεται ὑπὸ κινήσεως καὶ θερμότητος, ἀποκρινούσης ὅσον ἀλλότριον ἔνεστιν ἐν τῇ προσφύσει τῆς τροφῆς πρὸς αἷμα καὶ τὰς σάρκας ; τοῦτο γὰρ τάχιστα ἀφίσταται διὰ τὸ μὴ οἰκεῖον εἶναι καὶ ἔξω ἐξικμάζει. ἁλμυρὸς δ’ ἐστὶ διὰ τὸ τὸ γλυκύτατον καὶ κουφότατον εἰς τὸ σῶμα ἀνηλῶσθαι, τὸ δὲ ἀλλοτριώτατον καὶ ἀπεπτότατον ἀπολύεσθαι. τὸ τοιοῦτον δὲ ἐν μὲν τῇ κάτω ὑποστάσει οὖρον καλεῖται, ἐν δὲ σαρκὶ ἱδρώς· ἄμφω δὲ ἁλμυρὰ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν.

866b_54. Problem

Bedenin üst kısımları niçin alt kısımlarından daha çok terler? Sıcaklık yukarı yükseldiği ve yukarıda bulunduğu, yaşlığı da yukarı taşıdığı için mi? Yoksa teri nefes meydana getirdiği, nefes de üst kısımlarda bulunduğu için mi? Yoksa ter sindirilmemiş sıvı olduğu, böylesi de üst kısımlarda bulunduğu için mi? Çünkü karışım yukarıdadır.

866b_5

Διὰ τί τὰ ἄνω ἱδροῦσι μᾶλλον τῶν κάτω; πότερον τὸ θερμὸν ἄνω καὶ ἀνέρχεται καὶ ἔστιν ἄνω, τοῦτο δὲ ἄνω φέρει τὸ ὑγρόν; ἢ ὅτι πνεῦμα ποιεῖ τὸν ἱδρῶτα, τοῦτο δὲ ἐν τοῖς ἄνω; ἢ διότι ἄπεπτον ὑγρὸν ὁ ἱδρώς ἐστι, τοιοῦτο δὲ ἐν τοῖς ἄνω; ἡ γὰρ κρᾶσις ἄνω.

866b_65. Problem

Ötekilerde aynı duruşu korursak, kollarımızı çalıştırdığımızda niçin en çok terleriz? En çok bu bölgeyle güç kullandığımız için mi? Çünkü nefesimizi güç kullanan yere en yakın bu bölgeyle tutarız; zahmet çekerken daha çok güç kullanırız, bu durumdayken de nefesimizi daha çok tutarız. Sonra ovulan kola, başka bir yerimiz ovulduğundakinden daha çok katılırız; çünkü nefesi tutarak hem ovulurken hem ovarken idman yaparız.

866b_6

Διὰ τί τὰς χεῖρας γυμναζομένοις μάλιστα ἱδρὼς γίνεται, ἐὰν τὰ ἄλλα ὁμοιοσχημονῶμεν; ἢ διότι ἰσχύομεν μάλιστα τούτῳ τῷ τόπῳ; τούτῳ γὰρ τὸ πνεῦμα κατέχομεν τῷ ἔγγιστα τοῦ ἰσχύοντος· πονοῦντες δὲ μᾶλλον ἰσχύομεν· οὕτω δὲ ἔχοντες τὸ πνεῦμα μᾶλλον κατέχομεν.

867a

εἶτα καὶ τῇ τριβομένῃ συμπονοῦμεν μᾶλλον ἢ ὅταν ἄλλο μέρος τριβώμεθα· τῇ γὰρ καθέξει τοῦ πνεύματος καὶ τριβόμενοι γυμναζόμεθα καὶ τρίβοντες.

867a_26. Problem

Baştan gelen ter niçin hiç kokmaz ya da bedenden gelenden daha az kokar? Başın bulunduğu bölge iyi havalandığı için mi? Saçların çıkması bölgenin gevşek olduğunu gösterir. İyi havalanmayan yerler ve oralarda oluşan şeyler kötü kokar.

867a_2

Διὰ τί ὁ ἱδρὼς ἐκ τῆς κεφαλῆς ἢ οὐκ ὄζει ἢ ἦττον τοῦ ἐκ τοῦ σώματος; ἢ ὅτι εὔπνους ὁ τῆς κεφαλῆς τόπος; δηλοῖ δὲ μανὸς ὢν τῇ τῶν τριχῶν ἐκφύσει. δυσώδεις δὲ οἱ τόποι καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς γίνεται ὅσα μὴ εὔπνοα.

867a_37. Problem

İdman yapanlar ara vererek güreşirlerse, sürekli güreştiklerinden niçin daha çok terler? Ara verdiklerinde ter biriktiği, sonra da güreş bu teri dışarı çıkardığı için mi? Sürekli güreş ise güneş gibi kurutur.

867a_3

Διὰ τί οἱ γυμναζόμενοι ἐὰν διαναπαυσάμενοι παλαίωσι, μᾶλλον ἱδροῦσιν ἢ ἐὰν συνεχῶς; ἢ διὰ τὸ ἀθροίζεσθαι διαναπαυομένων· ἔπειτα τοῦτον τὸν ἱδρῶτα ἐξάγει ὕστερον ἡ πάλη. ἡ δὲ συνεχὴς ἀναξηραίνει ὥσπερ ὁ ἥλιος.

867a_48. Problem

Terleme banyolarını uzun süre ara vermeden kullananlar niçin daha çok terler? Terler yalnız nemden değil, kanalların daha açık, bedenlerin de gevşek olmasından da meydana geldiği için mi? Kullanmayanlarda kanallar kapanmış, kullananlarda ise açılmıştır.

867a_4

Διὰ τί μᾶλλον ἱδροῦσιν, ὅταν μὴ διὰ πολλοῦ χρόνου χρῶνται ταῖς ἀφιδρώσεσιν; ἢ διότι οἱ ἱδρῶτες γίνονται οὐ μόνον δι’ ὑγρότητα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ τοὺς πόρους ἀνεῷχθαι μᾶλλον καὶ ἀραιὰ τὰ σώματα εἶναι; τοῖς μὲν οὖν μὴ χρωμένοις συμμεμύκασιν οἱ πόροι, τοῖς χρωμένοις δ’ ἀναστομοῦνται.

867a_59. Problem

Güneş çıplakları giyinik olanlardan daha çok ısıttığı hâlde niçin giyinik olanlar daha çok terler? Güneş yakarak kanalları kapattığı için mi? Yoksa buharları kuruttuğu için mi? Giyinik olanlarda ise bunlar daha az olur.

867a_5

Διὰ τί τοῦ ἡλίου μᾶλλον θερμαίνοντος τοὺς γυμνοὺς ἢ τοὺς ἀμπεχομένους, ἱδροῦσι μᾶλλον οἱ ἀμπεχόμενοι; πότερον ὅτι τοὺς πόρους συμμύειν ποιεῖ ἐκκαίων ὁ ἥλιος; ἢ διότι τὰς ἀτμίδας ξηραίνει; ἀμπεχομένοις δὲ ταῦτα ἧττον συμβαίνει.

867a_610. Problem

İnsanlar niçin en çok yüzlerinden terler? Ter, en gevşek ve en yaş yerlerden geçtiği için mi? Baş yaşlığın kaynağı gibi görünür; saçların bulunması da bu bol yaşlıktandır. Bölge gevşek ve ince olduğu için ter oradan tabiatça geçer.

867a_6

Διὰ τί ἱδροῦσι μάλιστα τὰ πρόσωπα; ἢ ὅσα ἀραιὰ καὶ ὑγρὰ μάλιστα, διὰ δὲ τούτων ὁ ἱδρὼς διαπορεύεται. δοκεῖ δὲ πηγὴ εἶναι ἡ κεφαλὴ τοῦ ὑγροῦ· διὸ καὶ αἱ τρίχες, διὰ τὸ πολὺ ὑγρόν. ὁ δὲ τόπος ἀραιὸς καὶ ἰσχνός δίεισιν ἄρα κατὰ φύσιν.

867a_711. Problem

Ateş topluca bulunduğunda da, hep daha az olduğunda da daha çok terlemeyiz de ateş giderek artırıldığında niçin daha çok terleriz? Buhar odalarındakiler, ateş baştan o kadar olsaydı terleyeceklerinden daha çok terler. Her şeyi uygun ölçü işlettiği için mi? O hâlde belli bir miktar işi görüyorsa daha fazlası işi daha çok görmeyecektir, belki tersine; çünkü uygun ölçüde olmakla iş görür. Bu yüzden ateş daha çok olunca daha çok terlemeyiz; her aşama için başka bir uygun ölçü vardır ve işini görmüş olan şey, artırılsa da artık daha fazlasını yapmaz. Çünkü her aşamaya aynı şey yol açıp hazırlık yapmaz ve sonra işi görmez, bunu başka bir şey yapar. Az ateş, çok ateşten daha iyi yol açmış ve bedeni terlemeye hazırlamıştır; terletmek için ise başka ve daha büyük bir ölçü gerekir. Bunu da işini görmüş olan değil, ondan sonra gelen, ölçüye uygun hâle gelen başka bir ateş yapar.

867a_7

Διὰ τί οὔτ’ ἀθρόου ὄντος τοῦ πυρὸς μᾶλλον ἱδροῦσιν, οὔτ’ ἐλάττονος ἀεί, ἀλλὰ πλείονος ἐπεισφερομένου; οἱ γὰρ ἐν τοῖς πυριατηρίοις ἱδροῦσι μᾶλλον ἢ εὐθὺς εἰ εἴη τοσοῦτον. ἢ ὅτι τὸ σύμμετρον ἕκαστον ἐργάζεται; οὐκοῦν εἰ τὸ τόσον ποιεῖ, τὸ πλεῖον οὐ ποιήσει πλεῖον ἢ μᾶλλον τοὐναντίον, ὅτι τῷ τὸ σύμμετρον εἶναι ἐργάζεται τὸ ἔργον. διὰ μὲν οὖν τοῦτο οὐχὶ πρὸς πλεῖον μᾶλλον ἱδροῦσιν, διὰ δὲ τὸ πρὸς ἕκαστον ἄλλην εἶναι συμμετρίαν, καὶ τὸ πεποιηκὸς μηκέτι ποιεῖν προστιθεμένου μᾶλλον. οὐ γὰρ ταὐτὸ προοδοποεῖται εἰς ἕκαστον καὶ ἐπιτηδείως ἔχειν παρασκευάζει, καὶ ἤδη τοῦτο ἐργάζεται, ἀλλ’ ἕτερον. τὸ μὲν οὖν ὀλίγον μᾶλλον ἢ πολὺ προωδοποίησεν καὶ παρεσκεύασεν τὸ σῶμα πρὸς

867b

τὸ ἱδροῦν· ἄλλης δὲ δεῖ συμμετρίας καὶ πλείονος πρὸς τὸ ποιῆσαι. τοῦτο δὲ οὐκέτι ποιεῖ ὃ πεποίηκεν, ἀλλὰ μετ’ αὐτὸ ὕστερον, ἄλλο τῆς συμμετρίας γινόμενον.

867b_212. Problem

Kazıyıcıyla kazındıktan sonra ter niçin bırakıldığında olduğundan daha çok akar? Dışarıdaki terin bedeni soğuttuğu için mi? Yoksa dışarıdaki ter kanalların üstünde bir kapak gibi olup içeriden gelen terin atılımını engellediği için mi?

867b_2

Διὰ τί ἀποστλεγγισαμένοις μᾶλλον ῥεῖ ὁ ἱδρὼς ἢ ἐῶσιν ἐπιμεῖναι; πότερον διὰ τὸ καταψύχεσθαι ὑπὸ τοῦ ἔξω; ἢ ὅτι ὥσπερ πῶμα γίνεται ὁ ἔξω ἱδρὼς ἐπὶ τοῖς πόροις, ὥστε κωλύει τοῦ ἔσωθεν τὴν ὁρμήν.

867b_313. Problem

Sedef otu ve bazı merhemler niçin teri kötü kokulu yapar? Kokularında bir ağırlık bulunan şeyler artık nitelikteki sıvılarla karışınca kokuyu daha kötü yaptığı için mi?

867b_3

Διὰ τί τὸ πήγανον δυσώδεις τοὺς ἱδρῶτας ποιεῖ, καὶ ἔνια τῶν μύρων; ἢ ὅτι ὧν ἐν τῇ ὀσμῇ βαρύτης ἔνι, ταῦτα κεραννύμενα ταῖς περιττωματικαῖς ὑγρότησι κακωδεστέραν ποιεῖ τὴν ὀσμήν;

867b_414. Problem

Sırtımız niçin önümüzden daha çok terler? Önde, sıvının boşaltıldığı bir iç bölge bulunduğu, arkada ise bulunmadığı, dolayısıyla atılımın dışarıya olması zorunlu olduğu için mi? Karnımızın göğsümüzden daha az terlemesinin sebebi de aynıdır. Ayrıca sırt ve arka taraf teri ön taraftan daha iyi korur, çünkü ön taraf arkadan daha çok serinler. Koltuk altlarının en çabuk ve en çok terlemesinin sebebi de budur; çünkü en az onlar serinler. Bundan başka sırt bölgesi ön taraftan daha etlidir, dolayısıyla daha yaştır. Arkada daha çok yaşlık bulunur; çünkü omurgada bulunan ilik bol yaşlık sağlar.

867b_4

Διὰ τί ἱδροῦμεν τὸν νῶτον μᾶλλον ἢ τά πρόσθεν; ἢ ὅτι ἐν μὲν τῷ πρόσθεν ἐστὶ τόπος ἐντός, εἰς ὃν ἀποχετεύεται τὸ ὑγρόν, ἐν δὲ τῷ ὄπισθεν οὐκ ἔστιν, ἀλλ’ ἔξω τὴν ἔκκρισιν ἀναγκαῖον γίνεσθαι. τὸ δ’ αὐτό ἐστιν αἴτιον καὶ ὅτι τὴν κοιλίαν ἧττον ἱδροῦμεν ἢ τὸ στῆθος. ἔτι δὲ ὅτι μᾶλλον διαφυλακτικόν ἐστι τοῦ ἱδρῶτος τὰ νῶτα καὶ τὰ ὄπισθεν ἢ τὰ πρόσθεν διὰ τὸ μᾶλλον τὰ ἔμπροσθεν τῶν ὄπισθεν ἀποψύχεσθαι. ὅπερ ἐστὶν αἴτιον καὶ τοῦ τὰς μασχάλας ἱδροῦν τάχιστα καὶ μάλιστα· ἥκιστα γὰρ ψύχονται. ἔτι δὲ σαρκωδέστερά ἐστι τὰ περὶ τὸν νῶτον τῶν πρόσθεν, ὥστε ὑγρότερα. πλείων δὲ ὑγρότης ἐστὶν ἐν τοῖς ὄπισθεν· ὁ γὰρ μυελὸς κατὰ τὴν ῥάχιν ὢν ὑγρασίαν πολλὴν παρέχει.

867b_515. Problem

Üstüne yattığımız kısımlar niçin terlemez? Temas ettiğimiz yer sıcak olduğu için terin geçmesini engellediğinden mi? Çünkü onu kurutur. Ayrıca bu kısım sıkışır; sıkışınca da kan dağılır, bu olunca da daha çok soğur. Uyuşma bunun işaretidir; çünkü bu hâl bir soğumadır ve sıkışmadan ya da darbeden ileri gelir.

867b_5

Διὰ τί ἐφ’ ἅ κατακείμεθα οὐχ ἱδροῦμεν; ἢ ὅτι θερμὸς ὢν ὁ τόπος ᾦ ἁπτόμεθα κωλύει διιέναι τὸν ἱδρῶτα· ἀναξηραίνει γὰρ αὐτόν. ἔτι δὲ θλίβεται, θλιβόμενον δὲ διαχεῖται τὸ αἷμα, οὗ συμβαίνοντος καταψύχεται μᾶλλον. σημεῖον δὲ ἡ νάρκη· κατάψυξίς τε γάρ ἐστι τὸ πάθος, καὶ γίνεται ἐκ θλίψεως ἢ πληγῆς.

867b_616. Problem

Uyuyanlar niçin daha çok terler? Karşı kuşatma yüzünden mi? Çünkü içeride toplanan sıcaklık yaşlığı dışarı sürer.

867b_6

Διὰ τί οἱ καθεύδοντες μᾶλλον ἱδροῦσιν; ἢ διὰ τὴν ἀντιπερίστασιν; ἀθροισθὲν γὰρ τὸ θερμὸν ἐντὸς ἐξελαύνει τὸ ὑγρόν.

867b_717. Problem

En az etli kısım olduğu hâlde insanlar niçin en çok yüzlerinden terler? Kolay terleyen yerler biraz yaş ve gevşek olanlar olduğu, baş da böyle olduğu için mi? Çünkü baş kendine ait en çok yaşlığa sahiptir. Buradan uzanan damarlar, buradan inen nezleler, beynin yaş olması ve kanalların çokluğu bunu gösterir. Saçlar da dışarı açılan çok sayıda kanal bulunduğunun işaretidir. Demek ki ter aşağıdaki kısımlardan değil baştan gelir. Bu yüzden ilk ve en çok alın terler; çünkü başın hemen altında ilk o yer alır; sıvı da yukarı değil aşağı akar.

867b_7

Διὰ τί τὸ πρόσωπον μάλιστα ἱδροῦσιν ἀσαρκότατον ὄν; ἢ ὅτι εὐίδρωτα μὲν ὅσα ὕφυγρα καὶ ἀραιά, ἡ δὲ κεφαλὴ τοιαύτη; ὑγρότητα χὰρ οἰκείαν ἔχει πλείστην. δηλοῦσι δὲ αἱ φλέβες τείνουσαι ἐντεῦθεν, καὶ οἱ κατάρροι ἐξ αὐτῆς, καὶ ὁ ἐγκέφαλος ὑγρός, καὶ οἱ πόροι πολλοί. σημεῖον δὲ αἱ τρίχες ὅτι πολλοὶ οἱ πόροι εἰσί, περαίνοντες

868a

ἔξω. οὔκουν ἐκ τῶν κάτω ὁ ἱδρώς, ἀλλ’ ἐκ τῆς κεφαλῆς γίνεται. διὸ ἱδροῦσι καὶ πρῶτον καὶ μάλιστα τὸ μέτωπον· ὑπόκειται γὰρ πρῶτον· τὸ δὲ ὑγρὸν κάτω ῥεῖ, ἀλλ’ οὐκ ἄνω.

868a_218. Problem

Terleyenler suyla ya da rüzgârla serinlerlerse niçin bulantı duyarlar? Daha önce aktığı için durmayan sıvı soğuyunca topluca durduğu için mi? Yoksa nefes de dışarı geçerken soğuma sayesinde ter olur; bu da dışarı çıkmadan içeride soğuyup sıvı hâline geldiği ve bir yere çöktüğü için mi bulantı yapar?

868a_2

Διὰ τί οἱ ἱδροῦντες ἐὰν ψυχθῶσιν ἢ ὕδατι ἢ πνεύματι, ναυτιῶσιν; πότερον τὸ ὑγρὸν ψυχθὲν ἔστη ἀθρόον, ἔμπροσθεν οὐκ ἠρεμοῦν διὰ τὸ ῥεῖν; ἢ καὶ τὸ πνεῦμα διιὸν ἔξω γινόμενον ἱδρὼς διὰ τὴν ψύξιν, τοῦτο ἔσω ψυχθὲν πρὶν ἐξελθεῖν ὑγρὸν ἐγένετο, καὶ προσπεσὸν ποιεῖ τὴν ναυτίαν;

868a_319. Problem

Isınan kişilerde ter niçin en çok baştan ve ayaklardan gelir? Isınan şey yaşlığı kendine çektiği, bu bölgeler kemikli olduğu için yaşlığın harcanacağı bir yer bulunmadığından mı? Böylece dışarı atılır.

868a_3

Διὰ τί ποτε ἐκ τῆς κεφαλῆς καὶ τῶν ποδῶν μάλιστα οἱ ἱδρῶτες γίνονται θερμαινομένων; ἢ ὅτι τὸ θερμαινόμενον ἐφέλκει ἐφ’ ἑαυτὸ τὸ ὑγρόν, τὸ δὲ ὑγρὸν οὐκ ἔχει ὅπῃ καταναλίσκηται διὰ τὸ εἶναι τοὺς τόπους τούτους ὀστώδεις. ἐκπίπτει οὖν ἔξω.

868a_420. Problem

Zahmet çekenler niçin durduklarında terler? Sebep zahmetse, zahmet çekerken terlemeleri gerekirdi. Zahmet çekerken nefesle şişen damarlar kanalları kapattığı, durduklarında ise damarlar indiği, böylece kanallar genişleyince sıvı daha kolay geçtiği için mi? Yoksa zahmet çekerken hareket kaynaşmış sıvıdan nefesi ayırdığı, hareketten gelen sıcaklık yüzünden sıvı yüzeyde nefese dönüştüğü, zahmet bitince sıcaklık da birlikte dindiği ve yoğunlaşan nefesten ter denen sıvı meydana geldiği için mi?

868a_4

Διὰ τί οἱ πονοῦντες, ὅτε παύσονται, ἱδροῦσιν; ἔδει γάρ, εἴπερ ὁ πόνος αἴτιος, ὅταν πονῶσιν. πότερον ὅτι πονούντων μὲν ὑπὸ τοῦ πνεύματος αἱ φλέβες ἐμφυσώμεναι τοὺς πόρους συμμεμυκέναι ποιοῦσι, παυσαμένων δὲ συνίζουσιν, ὥστε δι’ εὐρυτέρων γινομένων τῶν πόρων ῥᾷον διέρχεται τὸ ὑγρόν. ἢ ὅτι πονούντων μὲν ἀποκρίνει ἡ κίνησις ἐκ τοῦ συμπεφυκότος ὑγροῦ πνεῦμα, καὶ διὰ θερμότητα τὴν ἀπὸ τῆς κινήσεως γίνεται τὸ ὑγρὸν πνεῦμα ἐπιπολῆς· ὅταν δὲ παύσηται πονῶν, ἅμα καὶ ἡ θερμότης λήγει, καὶ ἐκ τοῦ πνεύματος πυκνουμένου ὑγρότης γίνεται, ὁ καλούμενος ἱδρώς.

868a_521. Problem

Terlemeyi yazın mı sağlamak gerekir, kışın mı? İnsanların daha yaş ve özen gösterilmezse daha kötü durumda olacakları mevsimde mi? Buna göre kışın daha çok gerekirdi; çünkü o zaman değişim büyüktür ve artıklar birlikte sindirilmez. Öte yandan kışın, beden soğuduğunda terletmek daha da tabiata aykırıdır. Demek ki açıktır ki yazın daha çok gerekir; çünkü bütün yaş şeyler yazın daha çok çürür. Bu yüzden o zaman boşaltmak gerekir. Eskilerin hepsi de bu yüzden böyle söylerdi.

868a_5

Πότερον δεῖ μᾶλλον τοῦ θέρους παρασκευάζειν τὸ ἱδροῦν ἢ τοῦ χειμῶνος; ἢ ὅτε μᾶλλον ὑγροὶ καὶ χαλεπώτεροι ἄνευ ἐπιμελείας γένοιντ’ ἄν, ὥστε τοῦ χειμῶνος ἂν δέοι μᾶλλον, ᾗ μεγάλη ἡ μεταβολή, καὶ τὰ περιττώματα οὐ συνεκπέττεται. πάλιν ψυχθέντος ἔτι παρὰ φύσιν τὸ τοῦ χειμῶνος. δῆλον ἄρα ὅτι τοῦ θέρους μᾶλλον· καὶ γὰρ τὰ ὑγρὰ σήπεται μᾶλλον ἅπαντα τοῦ θέρους· διὸ τότε δεῖ ἀπαντλεῖν. διὰ τοῦτο δὲ καὶ οἱ ἀρχαῖοι πάντες οὕτως ἔλεγον.

868a_622. Problem

Beden sürekli akıp giderken ve artıklardan bir akıntı meydana gelirken, beden terlemedikçe niçin hafiflemez? Bu atılım daha az olduğu için mi? Çünkü sıvı havaya dönüştüğünde azdan çok olur; ayrışan sıvı daha fazla yer kaplar, dolayısıyla atılım daha uzun sürer. Bu yüzden ve atılım daha az kanaldan olduğu için böyledir. Ayrıca yapışkan ve tutkalımsı madde, karıştığı için sıvıyla birlikte dışarı atılabilir, ama nefesle birlikte atılamaz. Asıl rahatsızlık veren de odur. Bu yüzden kusmalar terlemelerden daha çok rahatlatır; çünkü daha kalın ve daha cisimli oldukları için bu maddeyi de birlikte dışarı çıkarırlar. Ayrıca yapışkan ve tutkalımsı maddenin bulunduğu bölge ete uzak olduğundan onu yerinden oynatmak zahmetlidir; bağırsağa ise yakındır, çünkü madde ya bağırsakta ya da onun yakınında oluşur. Bu yüzden başka yoldan dışarı çıkarılması da zordur.

868a_6

Διὰ τί ἀεὶ τοῦ σώματος ῥέοντος καὶ τῆς ἀπορροῆς γινομένης ἐκ τῶν περιττωμάτων οὐ κουφίζεται τὸ σῶμα, ἐὰν μὴ ἀφιδρώσῃ; ἢ ὅτι ἐλάττων ἡ ἔκκρισις. ὅταν γὰρ ἐξ ὑγροῦ μεταβάλῃ εἰς ἀέρα, πλεῖον γίνεται ἐξ ἐλάττονος·

868b

τὸ γὰρ ὑγρὸν διακρινόμενον πλεῖον, ὥστε πλείονι χρόνῳ ἡ ἔκκρισις, διά τε τοῦτο καὶ ὅτι δι’ ἐλαττόνων πόρων ἡ ἔκκρισίς ἐστιν. ἔτι τὸ γλίσχρον καὶ τὸ κολλῶδες μετὰ μὲν τοῦ ὑγροῦ ἐκκρίνεται διὰ τὴν κατάμιξιν, μετὰ δὲ τοῦ πνεύματος ἀδυνατεῖ. μάλιστα δὲ τοῦτ’ ἐστὶ τὸ λυποῦν. διὸ καὶ οἱ ἔμετοι τῶν ἱδρώτων κουφίζουσι μᾶλλον, ὅτι συνεξάγουσι τοῦτο ἅτε παχύτεροι καὶ σωματωδέστεροι ὄντες. καὶ ὅτι τῇ μὲν σαρκὶ πόρρω ὁ τόπος οὗτος, ἐν ᾧ τὸ γλίσχρον καὶ τὸ κολλῶδες, ὥστε ἔργον μεταστῆσαι, τῇ δὲ κοιλίᾳ ἐγγύς· ἢ γὰρ ἐν αὐτῇ ἐγγίνεται ἢ πλησίον· διὸ καὶ δυσεξάγωγον ἄλλως.

868b_223. Problem

İnsanlar niçin tam zahmet çekerken, gevşediklerindekinden daha az terler? Zahmet çekerken teri meydana getirdikleri, zahmeti bitirince ise meydana getirmiş oldukları için mi? Dolayısıyla daha çok dışarı atılması akla yakındır; çünkü biri oluşmaktadır, öteki ise oluşmuştur. Yoksa zahmet çekerken nefes tutulduğu için etin kanalları kapandığı, gevşeyince açıldığı için mi? İnsanlar nefeslerini tutarken daha az terlerler, bu da bundandır.

868b_2

Διὰ τί ἧττον ἱδροῦσιν ἐν αὐτῷ τῷ πονεῖν ἢ ἀνέντες; ἢ ὅτι πονοῦντες μὲν ποιοῦσιν, πεπονηκότες δὲ πεποιήκασιν; εἰκότως οὖν ἐκκρίνεται πλέον· ὁτὲ μὲν γὰρ γίνεται, ὁτὲ δὲ ἐστίν. ἢ ὅτι πονούντων μὲν συγκλείονται τῆς σαρκὸς οἱ πόροι διὰ τὴν κάθεξιν τοῦ πνεύματος, ὅταν δ’ ἀνῶσιν, ἀνοίγονται; διὸ καὶ τὸ πνεῦμα κατέχοντες ἧττον ἱδροῦσιν.

868b_324. Problem

Ter niçin koşarken ve beden hareket hâlindeyken değil de durduklarında daha bol olur? O sırada, akan suyu elle ya da başka bir şeyle tıkayıp her yandan biriktirmek mümkün olduğu gibi bir durum olduğu, su salıverilince de baştakinden daha fazla aktığı için mi? Elle olduğu gibi nefesle de tutulabilir; su saatinde ve yine mesanede olduğu gibi, çünkü nefes içeride tutar. Aynı şekilde çok hareket olduğunda nefes içeride tutulur; bu yüzden damarlar da, sıvı çıkamadığı için gerilir. Sıvı topluca tutulduğu için de nefes gevşeyince topluca dışarı çıkar.

868b_3

Διὰ τί οὐχὶ ὅταν τροχάζωμεν, ὁ ἱδρὼς πλείων, καὶ ὅταν ἐν κινήσει ᾖ τὸ σῶμα, ἀλλ’ ὅταν παύσωνται; ἢ ὄτι τότε μὲν ὥσπερ ὑπὸ τῆς χειρὸς ἢ ἄλλου τινος ἔστιν ὕδωρ ῥέον ἀποφρᾶξαι πανταχόθεν συναθροιζόμενον, ὅταν δὲ ἀφεθῇ, πλέον ἢ ὅσον ἐξ ἀρχῆς. ὡς δὲ ὑπὸ τῆς χειρός, οὕτω καὶ ὑπὸ τοῦ πνεύματος ἔστιν ἀποληφθῆναι, ὥσπερ ἐν τῇ κλεψύδρᾳ, καὶ πάλιν πρὸς τὴν κύστιν· ἀπολαμβάνει γὰρ ἐντός. ὁμοίως οὖν πολλῆς κινήσεως οὔσης τὸ πνεῦμα ἐναπολαμβάνεται· διὸ καὶ αἱ φλέβες διατείνονται τοῦ ὑγροῦ οὐ δυναμένου ἐξιέναι. ἀπολαμβανόμενον δὲ ἀθρόον τὸ ὑγρόν, ὅταν ἀνεθῇ τὸ πνεῦμα, ἀθρόον ἐξέρχεται.

868b_425. Problem

İçki içtikten sonra üstüne yiyenler niçin daha az terler? Yiyecekler, içine düşen bir sünger gibi yaşlığı çektiği için mi? Üstelik besin almak, akıntılarda olduğu gibi kanalları tutup atılımı az değil epeyce engelleyebilir.

868b_4

Διὰ τί, ὅταν πίωσιν, ἧττον ἱδροῦσιν ἐπιφαγόντες; ἢ διότι τὰ σιτία ἐπισπᾶται μὲν τὴν ὑγρότητα καθαπερεὶ σπόγγος ἐμπεσών, ἔστι δὲ κωλῦσαι τὴν ὁρμὴν οὐ μικρὸν μέρος, ὥσπερ ἐν τοῖς ῥεύμασι τὸ ἐπιλαβεῖν τοὺς πόρους προσενεγκάμενον τὴν τροφήν.

868b_526. Problem

Gerilim içindekiler niçin ayaklarından terler de yüzlerinden terlemez? Oysa bütün beden terlediğinde ayakların da daha çok terlemesi daha akla uygundur; çünkü burası en soğuk bölgedir, bu yüzden en az orası terler. Hekimler de hastalıklarda en çok ayakları örtmeyi öğütler, çünkü ayaklar kolay üşür ve böylece bedenin geri kalanında da kolayca titremeye yol açar. Gerilim, korkuda olduğu gibi sıcaklığın üst bölgelerden alt bölgelere göçü olmadığı (korkanların bağırsaklarının çözülmesi bu yüzdendir), öfkede olduğu gibi sıcaklığın artması olduğu için mi? Çünkü öfke de kalbin çevresindeki sıcaklığın kaynamasıdır. Gerilim içindeki kişi de bu hâli korku ve soğuma yüzünden değil, gelecek olan şey yüzünden yaşar.

868b_5

Διὰ τί οἱ ἀγωνιῶντες ἱδροῦσι τοὺς πόδας, τὸ δὲ πρόσωπον οὔ; μᾶλλον γὰρ εὔλογον, ὅταν πᾶν ἱδρῶσι τὸ σῶμα, τότε μᾶλλον καὶ τοὺς πόδας· ψυχρότατος γὰρ ὁ τόπος, διὸ ἥκιστα ἱδροῦσι. καὶ οἱ ἰατροὶ ἐν ταῖς ἀρρωστίαις μάλιστα περιστέλλειν τοὺς πόδας παραγγέλλουσιν, ὅτι εὔψυκτοί εἰσιν,

869a

ὥστε ἀρχὴν ῥᾳδίως ῥίγους ποιοῦσι καὶ τῷ ἄλλῳ σώματι. ἢ ὅτι καὶ ἡ ἀγωνία ἐστὶ θερμότητος οὐ μετάστασις ὥσπερ ἐν τῷ φόβῳ ἐκ τῶν ἄνω τόπων εἰς τοὺς κάτω (διὸ καὶ αἱ κοιλίαι λύονται τῶν φοβουμένων), ἀλλ’ αὔξησις θερμοῦ, ὥσπερ ἐν τῷ θυμῷ; καὶ γὰρ ὁ θυμὸς ζέσις τοῦ θερμοῦ ἐστι τοῦ περὶ τὴν καρδίαν· καὶ ὁ ἀγωνιῶν οὐ διὰ φόβον καὶ διὰ ψύξιν πάσχει, ἀλλὰ διὰ τὸ μέλλον.

869a_227. Problem

Gerilim içindekilerin yüzü niçin kıpkırmızı olur da terlemez? Daha çok ısındıkları için mi? Böylece yüzeye çıkan sıcaklık yüzdeki sıvıyı kurutur; ayaklardaki sıvıyı ise eritir, çünkü oradaki sıcaklık daha azdır ama doğuştan bulunan ve önceden var olan sıcaklıktan fazladır.

869a_2

Διὰ τί τὸ πρόσωπον ἐξέρυθροι γίνονται, οὐχ ἱδροῦσι δέ; ἢ διὰ τὸ μᾶλλον θερμαίνεσθαι, ὥστε τὸ μὲν ἐν τῷ προσώπῳ ὑγρὸν ξηραίνει ἡ θερμότης ἐπιπολάζουσα, τὸ δὲ ἐν τοῖς ποσὶ συντήκει διὰ τὸ ἐλάττων μὲν εἶναι, πλείων δὲ τῆς ἐμφύτου καὶ προϋπαρχούσης.

869a_328. Problem

İnsanlar uyurken niçin uyanıkken olduğundan daha çok terler? Terin başlangıcı içeride olduğu, iç kısımlar da daha sıcak olduğu için mi? Böylece içteki sıcaklık içteki sıvıyı dağıtarak dışarı atar. Çünkü bedenden her zaman bir şey akıp gidiyor gibidir, ama çarpıp toplanacağı bir şey bulunmadığı için fark edilmez. İşareti şudur: Bedenin çukur yerleri her zaman terler.

869a_3

Διὰ τί καθεύδοντες ἱδροῦσι μᾶλλον ἢ ἐγρηγορότες; ἢ ὅτι ἔσωθεν ἡ ἀρχὴ τοῦ ἱδρῶτος, θερμότερα δὲ τὰ ἐντός, ὥστε καὶ ἐκκρίνει διαχέουσα ἡ ἐντὸς θερμότης τὸ ἐντὸς ὑγρόν. ὅτι ἀεὶ ἔοικεν ἀπορρεῖν τι τοῦ σώματος, ἀλλὰ διὰ τὸ μηθὲν εἶναι πρὸς ὃ προσπῖπτον ἁλισθήσεται λανθάνει. σημεῖον δέ· τὰ γὰρ κοῖλα τοῦ σώματος ἀεὶ ἱδροῖ.

869a_429. Problem

Buhar odalarında hava soğukken insanlar niçin daha çok terler? Sıcaklık, soğuğun kuşatması yüzünden dışarı çıkamadığı (çünkü soğuk onu engeller), içeride sıkışıp kalarak içimizdeki sıvıları çözdüğü ve onlardan ter meydana getirdiği için mi?

869a_4

Διὰ τί ἐν τοῖς πυριατηρίοις μᾶλλον ἱδροῦσιν ὅταν ᾖ ψῦχος; ἢ ὅτι τὸ θερμὸν οὐ βαδίζει ἔξω διὰ τὴν τοῦ ψυχροῦ περίστασιν (κωλύεται γὰρ ὑπὸ τούτου) ἀλλ’ ἐντὸς κατειλούμενον καὶ μένον διαλύει τὰ ἐν ἡμῖν ὑγρά, καὶ ἱδρῶτα ποιεῖ ἐξ αὐτῶν.

869a_530. Problem

Çıplak koşan birinin terlemesi, daha az ter çıksa bile, niçin giyinik koşanınkinden daha yararlıdır? Küllî olarak zahmet çekmek çekmemekten iyi olduğu, zahmetle gelen ter zahmetsiz gelenden, daha çok zahmetle gelen de daha az zahmetle gelenden iyi olduğu için mi? Çıplak koşanın teri daha çok zahmetle gelir; çünkü çıplak koşan büyük bir gayretle koşmazsa terleyemez. Giyinik olan ise pek ölçülü koşsa bile, giysiden gelen sıcaklık yüzünden çabuk terler. Yazın çıplak koşanların yüz rengi de giyinik koşanlarınkinden daha canlı olur. Çünkü havası iyi dolaşan yerlerde oturanların hepsi, havasız yerlerde oturanlardan daha canlı renkli olduğu gibi, aynı insan da sanki iyi bir havadayken, havasız kalıp yoğun bir sıcaklıkla kuşatıldığındakinden daha canlı renkli olur; bu da daha çok giyinik koşanın başına gelir. Uzun süre uyuyanların ölçülü süre uyuyanlardan daha solgun olması da bu yüzdendir; çünkü uyuyan da havasız kalmıştır.

869a_5

Διὰ τί ὠφελιμώτερός ἐστιν ὁ ἱδρώς, κἂν ἐλάττων ἐπέλθῃ, ὁ γυμνοῦ τροχάζοντος γενόμενος ἢ ὁ ἐν ἱματίῳ; ἢ τὸ μὲν πονεῖν τοῦ μὴ πονεῖν βέλτιόν ἐστι καθόλου, καὶ ὁ ἱδρὼς δὲ ὁ μετὰ πόνου τοῦ ἄνευ πόνου βελτίων ἐστί, καὶ ὁ μᾶλλον δὲ μετὰ πόνου τοῦ ἧττον βελτίων; μᾶλλον δ’ ἐστὶ μετὰ πόνου ὁ γυμνοῦ τροχάζοντος γινόμενος· ἐὰν γὰρ μὴ πολλῇ συντονίᾳ τροχάσῃ, οὐ δύναται ἱδρῶσαι γυμνὸς ὤν· ἐν ἱματίῳ γὰρ κἂν πάνυ μετρίως τροχάσῃ, ταχὺ ἱδροῖ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ἱματίου ἀλέαν. καὶ εὐχρούστεροι δὲ γίνονται οἱ γυμνοὶ τρέχοντες τοῦ θέρους τῶν ἐν ἱματίοις, ὅτι ὥσπερ ἅπαντες οἱ ἐν τοῖς εὐπνουστέροις τόποις οἰκοῦντες εὐχρούστεροί εἰσι τῶν ἐν τοῖς καταπεπνιγμένοις οἰκούντων, οὕτω καὶ αὐτὸς αὑτοῦ ὁ ἄνθρωπος, ὅταν ὥσπερ ἐν εὐπνοίᾳ ᾖ, τότε εὐχρούστερός ἐστιν ἢ ὅταν καταπεπνιγμένος ᾖ καὶ περιεχόμενος ὑπό τινος ἀλέας πολλῆς, ὅ συμβαίνει μᾶλλον

869b

τῷ ἐν ἱματίῳ τρέχοντι. διὰ ταῦτα δὲ καὶ οἱ πολὺν χρόνον καθεύδοντες ἀχρούστεροί εἰσι τῶν μέτριον χρόνον καθευδόντων· καταπέπνικται γὰρ καὶ ὁ καθεύδων.

869b_231. Problem

Hayatın geri kalanında en çok yüzümüz, en az ayaklarımız terlediği hâlde, gerilim içindekiler niçin ayaklarından terler de yüzlerinden terlemez? Gerilim bir işe başlamadan önceki bir tür korku, korku da üst kısımların soğuması olduğu için mi? Gerilim içindekilerin yüzlerinin sararması da bu yüzdendir. Ayaklarını da oynatır, sıçrarlar; gerilim içindekiler bunu yapar ve adeta idman ederler. Bu yüzden zahmet çektikleri yerlerin terlemesi akla yakındır. Ellerini de ovuşturur, çömelir, gerinir, sıçrar ve hiç durmazlar; çünkü sıcaklıkları göğüs çevresindeki daha cisimli bölgede toplandığından işe atılmaya heveslidirler. Bu yüzden sıcaklık da kan da her yöne fırladıkça sık ve çeşitli bir hareket meydana gelir. En çok ayakları terler, çünkü ayaklar sürekli çalışır; bedenin öteki kısımları ise duruş ve hareket değişiklikleri sayesinde dinlenme fırsatı bulur.

869b_2

Διὰ τί οἱ ἀγωνιῶντες ἱδροῦσι τοὺς πόδας, τὸ δὲ πρόσωπον οὔ, ἐν τῷ ἄλλῳ βίῳ ἱδρούντων ἡμῶν μάλιστα μὲν τὸ πρόσωπον, ἥκιστα δὲ τοὺς πόδας; ἢ ὅτι ἡ ἀγωνία φόβος τίς ἐστι πρὸς ἀρχὴν ἔργου, ὁ δὲ φόβος κατάψυξις τῶν ἄνω· διὸ καὶ ὠχριῶσι τὰ πρόσωπα οἱ ἀγωνιῶντες. κινοῦνται δὲ καὶ σκαίρουσι τοῖς ποσί· ποιοῦσι γὰρ τοῦτο οἱ ἀγωνιῶντες καὶ καθάπερ γυμνάζονται· διόπερ εἰκότως ἱδροῦσι ταῦτα οἷς πονοῦσι καὶ τρίβουσι δὲ τὰς χεῖρας καὶ συγκαθιᾶσι καὶ ἐκτείνονται καὶ ἐξάλλονται καὶ οὐδέποτε ἠρεμοῦσιν· ὁρμητικοὶ γάρ εἰσι πρὸς τὸ ἔργον διὰ τὸ τὸ θερμὸν αὐτῶν ἠθροῖσθαι εἰς τὸν περὶ τὸ στῆθος τόπον ὄντα εὐσωματωδέστερον· ὅθεν πάντη διάττοντος αὐτοῦ τε καὶ τοῦ αἵματος συμβαίνει πυκνὴν καὶ ποικίλην γίνεσθαι κίνησιν. μάλιστα δὲ ἱδροῦσι τοὺς πόδας, ὅτι οὗτοι μὲν συνεχῶς πονοῦσιν, τὰ δὲ ἄλλα μέρη τοῦ σώματος ἀναπαύσεως τυγχάνει ταῖς τῶν σχημάτων καὶ κινήσεων μεταβολαῖς.

869b_332. Problem

Buhar odalarında ateş baştan topluca bulunduğunda da, hep azaldığında da daha çok terlemeyiz de giderek arttığında niçin daha çok terleriz? Ateş buhar odalarına giderek eklendiğinde, ateş en baştan o kadar olsaydı terleyeceklerinden daha çok terlerler. Çok ateş, en baştan kuru bulduğu yüzeydeki eti ve deriyi yakıp çömlek gibi sertleştirdiği, böyle olan deri de teri ıslatamadığı için mi? Az ateş ise eti daha çok gevşetip seyreltir ve içteki şeyleri ayrışmaya ve dışarı çıkmaya adeta hazırlar. Et bu durumdayken eklenen daha çok ateş, seyreklik sayesinde etin derinlerine işleyip önceden yumuşamış sıvıları buharlaştırır, onların ince kısımlarını ayırıp nefesle birlikte dışarı çıkarır.

869b_3

Διὰ τί ἐν τοῖς πυριατηρίοις οὔτε ἀθρόου τοῦ πυρὸς ὄντος μᾶλλον ἱδροῦσιν, οὔτ’ ἐλάττονος ἀεὶ γινομένου, ἀλλὰ πλείονος; ἐπεισφερομένου γὰρ τὰ πυριατήρια μᾶλλον ἱδροῦσιν ἢ εἴπερ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τοσοῦτον ἦν τὸ πῦρ. ἢ τὸ μὲν πολὺ ἐκ πρώτης ξηρὰν λαμβάνον τὴν ἐπιπολῆς σάρκα καὶ δέρμα καίει καὶ ὀστρακοῖ, γενομένη δὲ τοιαύτη τέγγει τοὺς ἱδρῶτας. τὸ δὲ ὀλίγον μᾶλλον τὴν σάρκα ἀνιὲν αὐτήν τε ἀραιοῖ, καὶ τὰ ἐντὸς καθάπερ ὀργάζει πρὸς τὴν διάκρισιν καὶ ἐξαγωγήν. οὕτω δ’ ἐχούσης αὐτῆς, ἐπεισενεχθὲν πλέον πῦρ καὶ εἰσδυόμενον εἰς βάθος τῆς σαρκὸς δι’ ἀραιότητα ἐξατμίζει τε τὰ προμαλαχθέντα ὑγρά, καὶ τὰ λεπτὰ αὐτῶν ἀποκρῖνον ἐξάγει μετὰ τοῦ πνεύματος.

869b_433. Problem

Terlemeyi yazın mı sağlamak gerekir, kışın mı? Kışın içeri çekilen sıcaklık içimizdeki sıvıları sindirip nefese dönüştürdüğü için mi? Bu yüzden bunların hepsi ya da çoğu harcandığından, onlara benzer bir atılıma ihtiyaç kalmaz. Yazın ise sıcaklık gevşek etten dışarı çıktığı için içimizdeki sıvılar daha az sindirilir; bu yüzden boşaltılmaları gerekir. Çünkü içeride kalırlarsa mevsim yüzünden çürür ve hastalık yaparlar. Çürüyen her şey yabancı bir sıcaklıkla çürür, kendine ait sıcaklıkla ise sindirilir. Yazın yabancı sıcaklık güçlüdür, bu yüzden her şey o mevsimde daha çok çürür; kışın ise insanın kendi sıcaklığı güçlüdür, bu yüzden kış çürütmez.

869b_4

Πότερον δεῖ μᾶλλον τοῦ θέρους παρασκευάζειν τὸ ἱδροῦν ἢ τοῦ χειμῶνος; ἢ τοῦ μὲν χειμῶνος συστελλόμενον ἐντὸς τὸ θερμὸν ἐκπέττει καὶ πνευματοῖ τὰ ἐν ἡμῖν ὑγρά, διὸ πάντων αὐτῶν ἢ τῶν πλείστων ἀναλισκομένων οὐδὲν δεῖται συγγενοῦς ἀποκρίσεως. τοῦ δὲ θέρους δι’ ἀραιᾶς τῆς σαρκὸς ἐκπίπτοντος τοῦ θερμοῦ ἧττον πέττεται τὰ ἐν ἡμῖν ὑγρά· διὸ δεῖται ἀπαντλήσεως. ἐμμείναντα γὰρ διὰ τὴν

870a

ὥραν σήπεται καὶ νοσοποιεῖ. σήπεται γὰρ πᾶν τὸ σηπόμενον ὑπ’ ἀλλοτρίου θερμοῦ, ὑπὸ δὲ τοῦ οἰκείου πέττεται. ἐν μὲν οὖν τῷ θέρει τὸ ἀλλότριον ἰσχύει, διὸ σήπεται πάντα μᾶλλον ἐν αὐτῷ, ἐν δὲ τῷ χειμῶνι τὸ οἰκεῖον· διὸ οὐ σήπει ὁ χειμών.

870a_234. Problem

Terler ya içteki sıcaklıktan ya da dışarıdan gelen sıcaklıktan meydana geldiği hâlde, bazı terlerde niçin ürpeririz? Ter içteki sıcaklıkla geniş bir alandan dar bir alana döküldüğünde, beden çevreye doğru büzülürken sıcaklığın dolaşım yollarını büsbütün tıkadığı, ardından da ürperti geldiği için mi? Ayrıca et büsbütün ıslanınca sıcaklık dışarı geçip gider. Dışarıdan gelen sıcaklık ise önce teni gevşetir; sonra tabiatın içteki sıcaklığı dışarı ayrılıp ürperti doğurur.

870a_2

Διὰ τί τῶν ἱδρώτων γινομένων ὑπὸ τῆς ἐντὸς θερμασίας ἢ ὑπὸ τῆς ἐκτὸς προσπιπτούσης, πρὸς ἐνίων ἱδρώτων φρίττομεν; ἢ διότι ὑπὸ μὲν τῆς ἐντὸς θερμασίας ὅταν ἐκπίπτωσιν ἐκ πολλοῦ τόπου εἰς ὀλίγον, συστελλομένοις πρὸς τὴν περιοχὴν παντελῶς τὰς τοῦ θερμοῦ περιόδους ἀποφράττουσιν, εἶτα ἡ φρίκη ἐγγίνεται; ἔτι τῆς σαρκὸς παντελῶς διαβρόχου γινομένης καὶ τοῦ θερμοῦ διεξιόντος. ἡ δὲ ἐκτὸς θερμασία προσπίπτουσα ἀραιοῖ τὸν χρῶτα πρῶτον· εἶτα τὸ ἐντὸς τῆς φύσεως θερμὸν ἀποκρινάμενον τὴν φρίκην ἐποίησεν.

870a_335. Problem

Terlerden sıcak olanlar niçin soğuklardan daha iyi sayılır? Her ter bir artığın atılması olduğu, az artığın iyice ısınması, çok artığın ise aynı ölçüde ısınmaması akla yakın olduğu için mi? Böylece soğuk ter çok artığın işareti olur; bu yüzden hastalıkların daha uzun süreceğini de gösterir.

870a_3

Διὰ τί τῶν ἱδρώτων οἱ θερμοὶ κρίνονται βελτίους εἶναι τῶν ψυχρῶν; ἢ ὅτι πᾶς μὲν ἱδρὼς περιττώματός τινος ἔκκρισίς ἐστιν, εἰκὸς δὲ τὸ μὲν ὀλίγον περίττωμα ἐκθερμαίνεσθαι, τὸ δὲ πλεῖον μὴ ὁμοίως, ὥστε ὁ ψυχρὸς ἱδρὼς πολλοῦ περιττώματος ἂν εἴη σημεῖον· διὸ καὶ μακροτέρας τὰς νόσους δηλοῖ.

870a_436. Problem

Terler sıcaklıktan meydana geldiği hâlde, büyük bir ateşin karşısında niçin daha az terleriz? Beden çok ısındığında ya yaş buharlara çözüldüğü, ya da sıvı dışarı çıkıp çabucak kuruduğu için onu hissetmediğimizden mi?

870a_4

Διὰ τί τῶν ἱδρώτων διὰ θερμασίαν γινομένων πρὸς τὸ πολὺ πῦρ ἧττον ἱδροῦμεν; ἢ διότι ἤτοι σφόδρα θερμαινομένου τοῦ σώματος εἰς πνεύματα ὑγρὰ διαλύεται, ἢ ἐκπίπτοντος τοῦ ὑγροῦ καὶ ταχὺ περιξηραινομένου τὴν αἴσθησιν οὐ λαμβάνομεν;

870a_537. Problem

Hiçbir örtümüz yokken güneş bizi daha çok ısıttığı hâlde, niçin giysilere sarınanlar terler? Bu konuda da bir öncekinde söylediklerimizin aynısını söyleyeceğiz.

870a_5

Διὰ τί τοῦ ἡλίου μᾶλλον θερμαίνοντος, ἐὰν μηδὲν περίβλημα ἔχωμεν, ... ἱδρῶτες γίνονται τοῖς ἱματίοις ἱματίοις εριστελλομένοις; καὶ περὶ τούτου ταὐτὰ ἐροῦμεν τῷ προτέρῳ.

870a_638. Problem

Hızlı hareketler daha çok, ağır hareketler daha az ısıtıyor gibi göründüğü hâlde, yokuş yukarı yürüyüşler daha ağır olduğu hâlde niçin inişlerden daha çok ter çıkarır ve nefesi daraltır, sanki daha çok ısıtıyormuş gibi? Ağır şeylerin aşağı doğru gitmesi tabiata uygun, yukarı doğru gitmesi tabiata aykırı olduğu için mi? Bizi taşıyan sıcaklığın tabiatı inişlerde hiç zahmete katılmaz, yokuşlarda ise yük taşıyıp durur. Böylece bu tür hareketle iyice ısınır, teri daha çok dışarı atar ve nefesi daraltır. Yürüyüşlerde bedenin büküklüğü de, nefesin düz yoldan gitmesini engelleyip onu daraltarak buna bir katkı yapar.

870a_6

Διὰ τί τῶν ὀξειῶν κινήσεων μᾶλλον θερμαίνειν δοκουσῶν, τῶν δὲ νωθρῶν ἧττον, αἱ πρὸς τὸ σιμὸν πορεῖαι νωθρότεραι οὖσαι ἱδρῶτάς τε μᾶλλον ἐκκρίνουσιν καὶ τὸ πνεῦμα προσιστᾶσιν, ὡς θερμαίνουσαι μᾶλλον τῶν κατάντων; ἢ ὅτι τοῖς βάρεσιν εἰς τὸ κάτω φέρεσθαι κατὰ φύσιν ἐστίν, εἰς δὲ τὸ ἄνω παρὰ φύσιν. ἡ οὖν τοῦ θερμοῦ φύσις ἡ φέρουσα ἡμᾶς πρὸς μὲν τὰ κατάντη οὐθὲν συμπονεῖ, πρὸς δὲ τὰ σιμὰ φορτηγοῦσα διατελεῖ. ὥστε διὰ μὲν τὴν τοιαύτην κίνησιν ἐκθερμαίνεται, καὶ μᾶλλον τοὺς ἱδρῶτας ἐκκρίνει, καὶ τὸ πνεῦμα προσίστησιν. συμβάλλεται δέ τι

870b

ἐν ταῖς πορείαις καὶ ἡ τοῦ σώματος σύγκαμψις πρὸς τὸ μὴ εὐθυπορεῖν τὸ πνεῦμα προσιστᾶσα.

870b_239. Problem

Terler, insan ne kadar çok örtünürse o kadar artarak meydana geldiği hâlde, en çok giysiyi üstüne alanlar niçin terlemez? Bu konuda da yukarıda söylediklerimizin aynısını söyleyeceğiz.

870b_2

Διὰ τί τῶν ἱδρώτων γινομένων, ὅσῳ ἂν ἐπιβάλληταί τις μᾶλλον, οὐχ οἱ τὰ πλεῖστα τῶν ἱματίων ἐπιβαλλόμενοι ἱδροῦσι; καὶ περὶ τούτου ταὐτὰ ἐροῦμεν τῷ ἐπάνω.

870b_340. Problem

Bedenler yazın kıştan daha kuru olduğu hâlde, yazın niçin daha kolay terleriz? Yazın bedenler gevşek olduğu için tabiatın sıcaklığı içeride pek tutulmadığından mı? Böylece sıvıları nefese çözer. Kışın ise bedenler dışarıdan sıklaştığı için, içeride çokça kapalı kalan tabiat sıcaklığı sıvıları nefese çözmez. Ayrıca yazın çok sıvı alırız, kışın tersi olur.

870b_3

Διὰ τί τῶν σωμάτων ξηροτέρων ὄντων τοῦ θέρους ἢ τοῦ χειμῶνος, ἱδρωτικωτέρως διακείμεθα τοῦ θέρους; ἢ ὅτι τοῦ μὲν θέρους ἀραιῶν τῶν σωμάτων ὄντων τὸ τῆς φύσεως θερμὸν οὐ πολὺ κατέχεται; διαλύει οὖν τὰ ὑγρὰ εἰς πνεῦμα. τοῦ δὲ χειμῶνος πεπυκνωμένων ἐκτὸς τῶν σωμάτων, πολὺ κατειλημμένον τὸ τῆς φύσεως θερμὸν εἰς πνεῦμα οὐ διαλύει τὰ ὑγρὰ. ἔτι δὲ καὶ τοῦ μὲν θέρους πολὺ προσφερόμεθα τὸ ὑγρόν, τοῦ χειμῶνος δὲ τοὐναντίον.

870b_441. Problem

Sağlıklı insanlarda kendiliğinden gelen terler niçin zahmetten gelenlerden daha kötü sayılır? Zahmetler fazla sıvıyı sürekli boşaltarak eti daha kuru hâle getirdiği, böylece kanalların boşlukları sağlıklı kalıp sıcaklığın alışkın olduğu yolda hiçbir tıkanma olmadığı için mi? Kendiliğinden diye adlandırılan ama aslında zorunlulukla meydana gelen terler ise şu durumda olur: Tabiatın kanalları fazla nemle karışınca sıcaklık büsbütün bastırılmaz da hâlâ direnip nemi dışarı atabilir. Bu terlerin hastalık belirtisi sayılması yerindedir. Çünkü o zaman sıcaklık, tabiata göre uygun ölçüden fazla nemle soğur; et de sırılsıklam olup sağlık bakımından en kötü durumu alır.

870b_4

Διὰ τί οἱ ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου γινόμενοι τοῖς ὑγιαίνουσιν ἱδρῶτες φαυλότεροι δοκοῦσιν εἶναι τῶν ὑπὸ τῶν πόνων; ἢ ὅτι οἱ μὲν πόνοι ἀπαντλοῦντες ἀεὶ τὸ περιττεῦον ὑγρὸν ξηροτέραν τὴν σάρκα παρασκευάζουσιν, ὥστε τὰς κοιλίας τῶν πόρων ὑγιεινὰς εἶναι καὶ τῇ τοῦ θερμοῦ ἠθίσει μηδεμίαν ἔμφραξιν γίνεσθαι, οἱ δ’ αὐτόματοι μὲν προσαγορευόμενοι ἱδρῶτες, γινόμενοι δ’ ἐξ ἀνάγκης, ὅταν ὑπὸ πλείονος ὑγρασίας συγχεομένων τῶν τῆς φύσεως πόρων τὰ θερμὰ μὴ παντελῶς καταλαμβάνηται, ἀλλ’ ἔτι ἀπομάχεσθαι καὶ ἐκκρίνειν αὐτὸ δύνηται, εὐλόγως νόσου σημεῖα φαίνεται. τότε γὰρ ὑπὸ πλείονος ὑγρασίας ἢ τοῦ συμμέτρου κατὰ φύσιν ψύχεται, ἥ τε σὰρξ δίομβρος γενομένη τὴν κακίστην πρὸς ὑγίειαν διάθεσιν λαμβάνει.

870b_542. Problem

Bedenler kışın daha yaş olduğu hâlde, kışın niçin daha az terleriz, terlemeyi de aynı ölçüde sağlamak istemeyiz? Kışın sıvılar donup iyice katılaştığı için daha az terleriz; çünkü daha zor çözülürler. Kışın terlemek gerektiğini düşünmeyiz, çünkü o hâl sağlıklıdır. Terlemeyi sağlayan kişi ise bedenin melekesini eritip bozar; üstelik bedeni gereğinden gevşek yapıp içteki sıcaklığı dışarı ayırarak onu azaltır, böylece beden çevreleyen soğuğa aynı ölçüde karşı koyamaz. Dışarıdaki nem de, terleme yüzünden kanallar gevşek olduğu için bedenlere daha kolay sızar.

870b_5

Διὰ τί τοῦ χειμῶνος ἱδρῶτες ἧσσον γίνονται, καὶ ἡμεῖς οὐχ ὁμοίως παρασκευάζειν βουλόμεθα, ὑγροτέρων ὄντων τῶν σωμάτων τοῦ χειμῶνος; ἢ ἧσσον μὲν ἱδροῦμεν, ὅτι τὰ ὑγρὰ τοῦ χειμῶνος πέπηγε καὶ συνέστηκε σφόδρα· δυσδιαλυτώτερα οὖν. οὐχ ὑπολαμβάνομεν δὲ δεῖν ἱδρωτοποιεῖσθαι τοῦ χειμῶνος, διότι ἡ τοιαύτη διάθεσις ὑγιεινή. ὁ δὲ τοὺς ἱδρῶτας ἐμποιῶν τήκει καὶ συγχεῖ τὴν ἕξιν· ἔτι τε καὶ ἀραιοτέραν τοῦ προσήκοντος ἐμποιῶν τό τε ἐντὸς θερμὸν ἀποκρίνων ἔλαττον ποιεῖ, ὥστε μὴ ὁμοίως δύνασθαι τῷ περιέχοντι ψυχρῷ ἀντιτετάχθαι· τό τε ἐκτὸς ὑγρὸν ῥᾳδιέστερον παρεμπεσεῖται τοῖς σώμασιν, ἀραιῶν τῶν πόρων διὰ τὰς ἱδρωτοποιίας 〈ὄντων〉.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…