İçeriğe geç
Problemler

Aristoteles · Problemler

XVII. Kitap: Canlı Varlıklarla İlgili Problemler

915b_41. Problem

Orantısız yapılı kimseler yan yana görülünce niçin tek başlarına görüldüklerinden daha iri görünür? Orantılı olan bir olduğu, orantı da bir şeyi olabildiğince bir kıldığı, bir olan bölünmez olmak ister, bölünmez olan da daha küçük olduğu için mi? Orantısızlık ise farklılık yüzünden çokluk meydana getirir. Tek başlarına görüldüklerinde büyüklüklerinin ne kadar olduğu pek fark edilmez, ama yan yana görüldüklerinde fark edilir. Bölünmez olan bir görünür ve orantılılık yüzünden ona tek bir bakış yeter; orantısız olan ise çok şeymiş gibi birden çok bakış gerektirir ve bir olduğu hâlde çok göründüğü için daha büyük görünür. Çünkü süreklilik bakımından büyüklüğün, parçalarının düzensizliği bakımından da sayının tabiatına sahiptir. Bu yüzden her ikisinden gelen bir büyüme taşıdığı için, yalın ve bir olana göre daha büyük görünmesi doğaldır.

915b_4

Διὰ τί οἱ ἀσύμμετροι παρ’ ἀλλήλους θεωρούμενοι μείζους φαίνονται ἢ καθ’ αὑτοὺς μόνους; ἢ ὅτι τὸ σύμμετρόν ἐστιν

916a

ἕν, καὶ ἡ συμμετρία ὅτι μάλιστα ἓν ποιεῖ, τὸ δὲ ἓν ἀδιαίρετον βούλεται εἶναι, τὸ δὲ ἀδιαίρετον ἔλαττόν ἐστιν, ἡ δὲ ἀσυμμετρία κατὰ τὴν διαφορὰν πολλὰ ποιεῖ. καθ’ αὑτὰ μὲν οὖν θεωρούμενα μᾶλλον λανθάνει ποῖα ἄττα τὰ μεγέθη ἐστίν, παρ’ ἄλληλα δὲ οὔ. τὸ μὲν οὖν ἀδιαίρετον ἓν φαίνεται, καὶ ἡ θεωρία μία ἐστὶν αὐτοῦ διὰ τὴν συμμετρίαν· τὸ δὲ ἀσύμμετρον ὡς πολλὰ ὂν θεωρίαν ποιεῖ πλείω, καὶ μείζω φαίνεται τῷ ἓν ὂν πολλὰ φαίνεσθαι· ἔχει γὰρ τήν τε τοῦ μεγέθους κατὰ τὴν συνέχειαν φύσιν, καὶ τὴν τοῦ ἀριθμοῦ κατὰ τὸ ἀνώμαλον τῶν μερῶν, διόπερ εἰκότως τὴν ἐξ ἀμφοῖν αὔξην ἔχον μεῖζον φαίνεται παρὰ τὸ ἁπλοῦν καὶ ἕν.

916a_22. Problem

Hayvanlar ve bitkiler niçin daha çok boyuna büyür? Boy üç kez, en iki kez, derinlik ise bir kez büyüdüğü için mi? Boy, başlangıçtan çıkan ilk boyuttur; böylece hem tek başına büyür, hem enle birlikte yeniden, hem de üçüncü olarak derinlikle birlikte. En ise iki kez büyür: hem kendi başına hem de derinlikle birlikte.

916a_2

Διὰ τί ἐπὶ μῆκος μᾶλλον τὰ ζῷα καὶ τὰ φυτὰ φύεται; ἢ ὅτι τὸ μῆκος μὲν τρὶς αὔξεται, τὸ δὲ πλάτος δίς, τὸ δὲ βάθος ἅπαξ; ἔστι γὰρ μῆκος τὸ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς πρῶτον, ὥστε μόνον τε αὔξεται, καὶ ἅμα τῷ πλάτει πάλιν γινόμενον, καὶ τρίτον ἅμα τῷ βάθει. τὸ δὲ πλάτος δίς, καθ’ ἑαυτό τε καὶ ἅμα τῷ μεγέθει.

916a_33. Problem

Önce ve sonrayı nasıl anlamak gerekir? Truva'da savaşanların bizden, onlardan önce yaşayanların da onlardan önce olması gibi, hep yukarıdakiler mi öncedir? Yoksa evrenin bir başlangıcı, ortası ve sonu varsa; bir şey yaşlanarak sona varıp yeniden başlangıca dönüyorsa ve başlangıca daha yakın olanlar daha önceyse, bizim başlangıca daha yakın olmamıza ne engel olur? Böyleyse, biz daha önce de olabiliriz. Göğün ve yıldızların her birinin hareketinde bir döngü olduğu gibi, bozulabilen şeylerin oluşu ve yok oluşunun da böyle olmasına, böylece aynı şeylerin yeniden oluşup bozulmasına ne engel olur? Nitekim insan işlerinin bir döngü olduğu da söylenir. Doğanların hep sayıca aynı kimseler olduğunu ileri sürmek saflıktır, ama türce aynı olduklarını daha kolay kabul edebiliriz. Böylece biz de daha önce olabiliriz; ardışıklık düzeninin de, yeniden başlangıca dönüp sürekliliği sağlayacak ve hep aynı kalacak şekilde olduğu kabul edilebilir. Alkmaion da insanların, başlangıcı sona bağlayamadıkları için öldüğünü söyler; bu sözü, kaba hatlarıyla söylenmiş sayılıp her ayrıntısıyla incelenmek istenmezse, incelikli bir sözdür. Eğer bu bir döngüyse, dairenin de ne başı ne sonu olduğuna göre, insanlar başlangıca daha yakın oldukları için daha önce de olamazlar: Ne biz onlardan önceyiz ne de onlar bizden.

916a_3

Πῶς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον δεῖ λαβεῖν; πότερον ὥσπερ ἡμῶν οἱ ἐπὶ Τροίας καὶ ἐκείνων οἱ πρὸ αὐτῶν καὶ ἀεὶ οἱ ἐπάνω πρότεροί εἰσιν; ἢ εἴπερ ἀρχή τίς ἐστιν καὶ μέσον καὶ τέλος τοῦ παντός, καὶ ὅταν γηράσκων τις ἐπὶ τὸ πέρας ἔλθῃ καὶ πάλιν ἐπαναστρέψῃ ἐπὶ τὴν ἀρχήν, τὰ δὲ ἐγγυτέρω τῆς ἀρχῆς πρότερα, τί κωλύει ἡμᾶς ἐν τῷ πρὸς τὴν ἀρχὴν εἶναι μᾶλλον; εἰ δὲ τοῦτο, κἂν πρότεροι εἴημεν. ὥσπερ ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἑκάστου τῶν ἄστρων φορᾷ κύκλος τίς ἐστιν, τί κωλύει καὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν ἀπώλειαν τῶν φθαρτῶν τοιαύτην εἶναι, ὥστε πάλιν ταῦτα γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι; καθάπερ καὶ φασὶ κύκλον εἶναι τὰ ἀνθρώπινα. τὸ μὲν δὴ τῷ ἀριθμῷ τοὺς αὐτοὺς ἀξιοῦν εἶναι ἀεὶ τοὺς γινομένους εὔηθες, τὸ δὲ τῷ εἴδει μᾶλλον ἄν τις ἀποδέξαιτο· ὥστε κἂν αὐτοὶ πρότεροι εἴημεν, καὶ θείη ἄν τις τὴν τοῦ εἱρμοῦ τάξιν τοιαύτην εἶναι, ὡς πάλιν ἐπανακάμπτειν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν καὶ συνεχὲς ποιεῖν καὶ ἀεὶ κατὰ ταὐτὰ ἔχειν. τοὺς γὰρ ἀνθρώπους φησὶν Ἀλκμαίων διὰ τοῦτο ἀπόλλυσθαι, ὅτι οὐ δύνανται τὴν ἀρχὴν τῷ τέλει προσάψαι, κομψῶς εἰρηκώς, εἴ τις ὡς τύπῳ φράζοντος αὐτοῦ ἀποδέχοιτο καὶ μὴ διακριβοῦν ἐθέλοι τὸ λεχθέν. εἰ δὴ κύκλος ἐστίν, τοῦ δὲ κύκλου μήτε ἀρχὴ μήτε πέρας, οὐδ’ ἂν πρότεροι εἶεν τῷ ἐγγυτέρω τῆς ἀρχῆς εἶναι, οὔθ’ ἡμεῖς ἐκείνων οὔτ’ ἐκεῖνοι ἡμῶν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…