İçeriğe geç
Aristoteles

Aristoteles

İşitilenler Üzerine

Περὶ ἀκουστῶν

800aBütün sesler ve gürültüler, ya cisimlerin havaya ya da havanın cisimlere çarpmasıyla oluşur. Kimilerinin sandığı gibi havanın biçim almasıyla değil, havanın aynı biçimde büzülüp gerilerek ve sıkıştırılarak hareket etmesiyle, ayrıca nefesin ve tellerin vuruşları yüzünden kendisinin de çarpışmasıyla oluşur.

800a

Τὰς δὲ φωνὰς ἁπάσας συμβαίνει γίγνεσθαι καὶ τοὺς ψόφους ἢ τῶν σμάτων ἢ τοῦ ἀέρος πρὸς τὰ σώματα προσπίπτοντος, οὐ τῷ τὸν ἀέρα σχηματίζεσθαι, καθάπερ οἴονταί τινες, ἀλλὰ τῷ κινεῖσθαι παραπλησίως αὐτὸν συστελλόμενον καὶ κτεινόμενον καὶ καταλαμβανόμενον, ἔτι δὲ συγκρούοντα διὰ τὰς τοῦ πνεύματος καὶ τῶν χορδῶν γιγνομένας πληγάς.

800a_2Havaya çarpan nefes ardındaki havaya vurduğunda, hava artık zorla ilerler ve kendine bitişik olanı aynı biçimde iter; öyle ki havanın hareketi nereye kadar uzanıyorsa ses de her yöne aynı biçimde yayılır. Çünkü havanın hareketinin şiddeti daha geniş bir alana dağılır; ırmaklardan ve karadan esen rüzgârlar gibi.

800a_2

Ὅταν γὰρ τὸν ἐφεξῆς ἀέρα πλήξῃ τὸ πνεῦμα τὸ ἐμπῖπτον αὐτῷ, ὁ ἀὴρ ἤδη φέρεται βίᾳ, τὸν ἐχόμενον αὑτοῦ προωθῶν ὁμοίως, ὥστε πάντη τὴν φωνὴν διατείνειν τὴν αὐτόν, ἐφʼ ὅσον συμβαίνει γίγνεσθαι καὶ τοῦ ἀέρος τὴν κίνησιν. Διαχεῖται γὰρ ἐπὶ πλέονα ἡ βία τῆς κινήσεως αὐτοῦ γιγνμμένης, ὥσπερ καὶ τὰ πνεύματα τὰ ἀπὸ τῶν ποταμῶν καὶ ἀπὸ τῆς χώρας ἀποπνέοντα.

800a_3Seslerden havası boğulmuş olanlar kör ve bulanıktır; parlak sesler ise uzağa yayılır ve bitişikteki bütün yeri doldurur. Hepimiz aynı havayı soluruz, ama nefesi ve sesleri farklı çıkarırız; çünkü her birimizde nefesin dışarı ulaşırken içinden geçtiği organlar farklıdır.

800a_3

Τῶν δὲ φωνῶν τυφλαὶ μέν είσι καὶ νεφώδεις ὅσαι τυγχάνουσιν αὐτοῦ καταπεπνιγμνέναι· λαμπραὶ δὲ οἶσαι πόρρω διατείνουσι, καὶ πάντα πληροῦσι τὸν συνεχῆ τόπον, Ἀναπνέομεν δὲ τὸν μὲν ἀέρα πάντες τὸν αὐτόν, τὸ δὲ πνεῦμα καὶ τὰς φωνὰς ἐκπέμπομεν ἀλλοίας διὰ τὰς τῶν ὑποκειμένων ἀγγείων διαφοράς, δι' ὧν ἑκάστου τὸ πνεῦμα περαιοῦται [τὰ] πρὸς τὸν ἔξω τόπον.

800a_4Bu organlar nefes borusu, akciğer ve ağızdır. Sesteki farkın en büyüğünü havanın vuruşları ve ağzın aldığı biçimler yaratır.

800a_4

Ταῦτα δέ ἐστιν ἥ τε ἀρτηρία καὶ ὁ πνεύμων καὶ τὸ στόμα. Πλείστην μὲν οὖν διαφορὰν ἀπεργάζονται τῆς φωνῆς αἵ τε τοῦ ἀέρος πληγαὶ καὶ οἱ τοῦ στόματος σχηματισμοί.

800a_5Bu açıktır: Konuşma seslerinin bütün farkları bu sebepten doğar. Aynı kişilerin atların, kurbağaların, bülbüllerin, turnaların ve hemen bütün öbür hayvanların seslerini taklit ettiğini görürüz; aynı nefesi ve aynı nefes borusunu kullanırlar, ama havayı ağızdan farklı biçimlerde çıkarırlar.

800a_5

Φανερὸν δʼ ἐστίν· καὶ γὰρ τῶν φθόγγων αἱ διαφοραὶ πάσαι γίγνονται διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν, καὶ τούς αὐτοὺς ὁρῶμεν μιμουμένους καὶ ἵππων φωνὰς καὶ βατράχων καὶ ἀηδόνων καὶ γεράνων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων σχεδὸν ἀπάντων, τῷ αὐτῷ χρωμένους πνεύματι καὶ ἀρτηρίᾳ, παρὰ τὸ τὸν ἀέρα διαφόρως ἐκπέμπειν αὐτοὺς ἐκ τοῦ στόματος.

800a_6Kuşların birçoğu da duyduklarında öbür hayvanların seslerini sözü edilen sebeple taklit eder. Akciğer küçük, sık ve sert olduğunda ne içine çok hava alabilir ne de onu yeniden dışarı gönderebilir; nefesin vuruşunu da güçlü ve kuvvetli yapamaz.

800a_6

Πολλὰ δὲ καὶ τῶν ὀρνέων, ὅταν ἀκούσωσι, μιμοῦνται τὰς τῶν ἄλλων φωνὰς διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν. Ὁ δὲ πνεύμων ὅταν ᾖ μικρὸς καὶ πυκνὸς καὶ σκληρός, οὔτε δέχεσθαι τὸν ἀέρα δύναται πολύν εἰς αὐτὸν οὔτε ἐκπέμπειν πάλιν ἔξω, οὐδὲ τὴν πληγὴν ἰσχυρὰν οὐδὲ εὔρωστον ποιεῖσθαι τὴν τοῦ πνεύματος.

800a_7Çünkü sert, sık ve sıkıca bağlı olduğu için geniş bir alana açılamaz.

800a_7

Διὰ γὰρ τὸ εἶναι σκληρὸς καὶ πυκνὸς καὶ συνδεδεμένος οὐ δύναται λαμβάνειν τὴν διαστολὴν ἐπὶ πολύν τόπον, οὐδὲ πάλιν ἐκ πολλοῦ διαστήματος συνάγων

800bGeniş bir açıklıktan kendini toplayarak nefesi zorla dışarı da sıkamaz; nitekim körükler sert olup kolayca açılıp sıkıştırılamadığında biz de onlarla bunu yapamayız.

800b

ἑαυτὸν ἐκθλίβειν βίᾳ τὸ πνεῦμα, καθάπερ οὐδʼ ἡμεῖς ταῖς φύσαις, ὅταν ὦσι σκληραὶ καὶ μήτε διαστέλλεσθαι μήτε πιέζεσθαι δύνωνται ῥᾳδίως.

800b_2Nefesin vuruşunu kuvvetli kılan şey, akciğerin geniş bir açıklıktan kendini toplayarak havayı şiddetle dışarı sıkmasıdır. Bu açıktır: Öbür organlardan hiçbiri de küçük bir mesafeden güçlü bir vuruş yapamaz.

800b_2

Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ποιοῦν τὴν τοῦ πνεύματος πληγὴν εὔρωστον, ὅταν ὁ πνεύμων ἐκ πολλοῦ διαστήματος συνάγων αὑτὸν ἐκθλίβῃ τὸν ἀέρα βιαίως. Δῆλον δὲ τοῦτʼ ἐστίν· οὐδὲ γὰρ τῶν ἄλλων μορίων οὐθὲν ἐκ μικρᾶς ἀποστάσεως δύναται ποιεῖσθαι τὴν πληγὴν ἰσχυράν.

800b_3Ne bacakla ne elle şiddetle vurmak, ne de vurulan şeyi uzağa fırlatmak mümkündür; meğer ki insan ikisinden biriyle vuruş için uzaktan mesafe alsın. Yoksa vuruş gerginlik yüzünden sert olur, ama vurulan şeyi uzağa itemez. Nitekim mancınıklar, sapan ve yay da sert olup bükülemezse ve kiriş geniş bir alana kadar geri çekilemezse uzağa atamaz.

800b_3

Οὔτε γὰρ τῷ σκέλει δυνατόν ἐστιν οὔτε τῇ χειρὶ πατάξαι σφοδρῶς οὐδὲ ἀπορρῖψαι πόρρω τὸ πληγέν, ἐὰν μή τις αὐτῶν ἑκατέρῳ ἐκ πολλοῦ λάβη τῆς πληγῆς τὴν ἀπόστασιν. Εἰ δὲ μή, σκληρὰ μὲν ἡ πληγὴ γίγνεται διὰ τὴν συντονίαν, ἐκβιάζεσθαι δὲ οὐ δύναται πόρρω τὸ πληγέν, ἐπεὶ οὔθ’ οἱ καταπέλται μακρὰν δύνανται βάλλειν οὔθʼ ἡ σφενδόνη οὔτε τόξον, ἄν ᾖ σκληρὸν καὶ μὴ δύνηται κάμπτεσθαι, μηδὲ τὴν ἀναγωσγὴν ἡ νευρὰ λαμβάνειν ἐπὶ πολὺν τόπον.

800b_4Akciğer büyük, yumuşak ve esnek olursa çok hava alabilir ve onu yine istediği gibi idareli kullanarak dışarı gönderebilir; çünkü yumuşaktır ve kolayca büzülür. Nefes borusu uzun ve dar olduğunda ise sesi dışarı güçlükle ve büyük bir zorlamayla çıkarırlar; çünkü nefesin yolu uzundur.

800b_4

Ἐὰν δὲ μέγας ὁ πνεύμων ᾖ καὶ μαλακὸς καὶ εὔτονος, πολὺν τὸν ἀέρα δύναται δέχεσθαι, καὶ τοῦτον ἐκπέμπειν πάλιν, ταμιευόμενος ὡς ἂν βούληται διὰ τὴν μαλακότητα καὶ διὰ τὸ ῥᾳδίως αὐτὸν συστέλλειν. Ἡ δὲ ἀρτηρία μακρὰ μὲν ὅταν ᾖ καὶ στενή, χαλεπῶς ἐκπέμπουσιν ἔξω τὴν φωνὴν καὶ μετὰ βίας πολλῆς διὰ τὸ μῆκος τῆς τοῦ πνεύματος φοράς.

800b_5Bu açıktır: Boynu uzun olan bütün hayvanlar, örneğin kazlar, turnalar ve horozlar, zorlanarak ses çıkarır. Bu şurada daha da açıktır: Herkes uzun aulosları güçlükle ve büyük bir gerginlikle doldurur; çünkü mesafe uzundur.

800b_5

Φανερὸν δʼ ἐστίν· πάντα γὰρ τὰ τοὺς τραχήλους ἔχοντα μακροὺς φθέγγονται βιαίως, οἷον οἱ χῆνες καὶ γέρανοι καὶ ἀλεκτρυόνες. Μᾶλσθαιλον δὲ τοῦτο καταφανές ἐστιν ἐπὶ τῶν αὐτῶν· πάντες γὰρ χαλεπῶς πληροῦσι τοὺς βόμβυκας καὶ μετὰ συντονίας πολλῆς διὰ τὸ μῆκος τῆς ἀποστάσεως.

800b_6Ayrıca nefes içeride darlık yüzünden sıkışıp dışarı fırladığında hemen dağılıp saçılır; boğazlardan akan akıntılar gibi. Öyle ki ses bir arada kalamaz ve uzağa yayılamaz. Aynı zamanda böyle bütün canlılarda nefesin idaresi zor olur ve nefes kolayca hizmet etmez.

800b_6

Ἔτι δὲ τὸ πνεῦμα διὰ τὴν στενοχωρίαν ὅταν ἐντὸς θλιβόμενον εἰς τὸν ἔξω τόπον ἐκπέσῃ, παραχρῆμα διαχεῖται καὶ σκεδάννυται, καθάπερ καὶ τὰ ῥεύματα φερόμενα διὰ τῶν εὐρίπων, ὥστε μὴ δύνασθαι τὴν φωνὴν συμμένειν μηδὲ διατείνειν ἐπὶ πολὺν τόπον. Ἅμα δὲ καὶ δυσταμίευτον ἀνάγκη πάντων τῶν τοιούτων εἶναι τὸ πνεῦμα καὶ μὴ ῥᾳδίως ὑπηρετεῖν.

800b_7Nefes borusunun açıklığı geniş olanlarda ise nefes dışarı kolayca çıkar, ama içeride ilerlerken genişlik yüzünden dağılır; ses de boş ve dağınık olur.

800b_7

Ὅσων δέ ἐστι μέγα τὸ διάστημα τῆς ἀρτηρίας, τῶν δὲ τοιούτων ἔξω μὲν περαιοῦσθαι συμβαίνει τὸ πνεῦμα ῥᾳδίως, ἐντὸς δὲ φερόμενον διαχεῖσθαι διὰ τὴν εύρυχαωρίαν, καὶ τὴν φωνὴν γίνεσθαι κενὴν καὶ μὴ συνεστῶσαν, ἔτι δὲ

801aAyrıca böyle kimseler nefesle sesleri birbirinden ayıramaz; çünkü nefes boruları sıkışıp nefese dayanak olmaz.

801a

μὴ δύνασθαι διαιρεῖσθαι τῷ πνεύματι τοὺς τοιούτους διὰ τὸ μὴ συνερείδεσθαι τὴν ἀρτηρίαν αὐτῶν.

801a_2Nefes borusunun açıklığı düzensiz olan, her yerde aynı genişlikte olmayan kimseler bütün bu güçlüklerden pay almak zorundadır. Çünkü nefes onlara düzensiz biçimde hizmet eder; bir yerde sıkışır, başka bir yerde yeniden dağılır.

801a_2

Ὅσων δʼ ἐστὶν ἀνωμάλως καὶ μὴ πάντοθεν ἔχει τὴν διάστασιν ὁμοίαν, τούτους ἀναγκαῖον ἀπασῶν μετέχειν τῶν δυσχερειῶν. Καὶ γὰρ ἀνωμάλως αὐτοῖς ἀνάγκη τὸ πνεῦμα ὑπηρετεῖν καὶ θλίβεσθαι καὶ καθʼ ἕτερον τόπον διαχεῖσθαι πάλιν.

801a_3Nefes borusu kısa olduğunda nefesin hızla çıkması ve havaya vuruşun daha güçlü olması zorunludur; böyle kimselerin hepsi, nefesin yolu hızlı olduğu için daha tiz konuşur. Sesleri yalnız organların farkları değil, bütün hâller de değiştirir.

801a_3

Βραχείας δὲ τῆς ἀρτηρίας οὔσης ταχύ μὲν ἀνάγκη τὸ πνεῦμα ἐκπέμπειν καὶ τὴν πληγὴν ἰσχυροτέραν γίνεσθαι τὴν τοῦ ἀέρος, πάντας δὲ τοὺς τοιούτους ὀξύτερον φωνεῖν διὰ τὸ τάχος τῆς τοῦ πνεύματος φορᾶς. Οὐ μόνον δὲ συμβαίνει τὰς τῶν ἀγγείων διαφοράς, ἀλλὰ καὶ τὰ πάθη πάντα τὰς φωνὰς ἀλλοιοῦν.

801a_4Akciğer ve nefes borusu çok nemle dolu olduğunda nefes bölünür ve dışarıya kesintisiz ulaşamaz; çünkü takılır, kalın, nemli ve zor hareket eder hâle gelir; nezlede ve sarhoşlukta olduğu gibi.

801a_4

Ὅταν μὲν γὰρ ὦσιν ὑγρασίας πλήρη πολλῆς ὅ τε πνεύμων καὶ ἡ ἀρτηρία, διασπᾶται τὸ πνεῦμα καὶ οὐ δύναται περαιοῦσθαι εἰς τὸν ἔξω τόπον συνεχῶς διὰ τὸ προσκόπτειν καὶ γίνεσθαι παχὺν καὶ ὑγρὸν καὶ δυσκίνητον, καθάπερ καὶ περὶ τοὺς κατάρρους καὶ τὰς μέθας.

801a_5Nefes büsbütün kuru olursa ses daha sert ve kesik kesik olur; çünkü nem ince olduğunda havayı bir arada tutar ve seste bir yalınlık sağlar. Organların ve onlarda oluşan hâllerin farkları sesleri işte böyle meydana getirir.

801a_5

Ἐὰν δὲ ξηρὸν ᾖ τὸ πνεῦμα παντελῶς, σκληροτέρα ἡ φωνὴ γίγνεται καὶ διεσπασμένη· συνέχει γὰρ ἡ νοτίς, ὅταν ᾖ λεπτή, τὸν ἀέρα, καὶ ποιεῖ τινὰ τῆς φωνῆς ἁπλότητα. Τῶν μὲν οὖν ἀγγείων αἱ διαφοραὶ καὶ τῶν παθῶν τῶν περὶ αὐτὰ γιγνομένων τοιαύτας ἕκασται τὰς φωνὰς ἀποτελοῦσιν.

801a_6Sesler oluştukları yerde bulunuyor gibi görünür; oysa hepsini kulağımıza ulaştıklarında işitiriz. Çünkü vuruşla itilen hava bir yere kadar kesintisiz ilerler, sonra yavaş yavaş giderek daha çok dağılır; bütün gürültüleri, uzakta olanları da yakında olanları da bununla tanırız.

801a_6

Αἱ δὲ φωναὶ δοκοῦσι μὲν εἶναι καθʼ οὖς ἂν ἕκασται γίγνωνται τόπους, ἀκούομεν δὲ πασῶν αὐτῶν, ὅταν ἡμῖν προσπέσωσι πρὸς τὴν ἀκοήν. Ὁ γὰρ ὠσθεὶς ὑπὸ τῆς πληγῆς ἀὴρ μέχρι μέν τινος φέρεται συνεχής, ἔπειτα κατὰ μικρὸν ἀεὶ διακινεῖται μᾶλλον, καὶ τούτῳ γιγνώσκομεν πάντας τούς ψόφους καὶ τοὺς πόρρω γιγνομένους καὶ τοὺς ἐγγύς.

801a_7Bu açıktır: Biri bir toprak kap, bir aulos ya da bir borazan alıp ucunu başka birinin kulağına dayayarak bunların içinden konuşursa, bütün sesler kulağın tam dibindeymiş gibi gelir. Çünkü ilerleyen hava dağılmaz, çevreleyen alet sesi aynı kalacak biçimde korur.

801a_7

Δῆλον δʼ ἐστίν· ὅταν γάρ τις λαβὼν κέραμον ἢ αὐλὸν ἢ σάλπιγγα, προσθείς τε ἑτέρῳ πρὸς τὴν ἀκοήν, διὰ τούτων λαλῇ, πάσαι δοκοῦσιν αἱ φωναὶ παντελῶς εἶναι πλησίον τῆς ἀκοῆς διὰ τὸ μὴ σκεδάννυσθαι τὸν ἀέρα φερόμενον, ἀλλὰ διατηρεῖσθαι τὴν φωνὴν ὁμοίαν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ὀργάνου.

801a_8Resimde de, ressam renklerle bir kısmı uzaktakine, bir kısmı yakındakine benzer yaptığında, ikisi de aynı yüzeyde olduğu hâlde resmin bir kısmı bize geride, bir kısmı önde duruyormuş gibi gelir. Gürültülerde ve seste de öyledir: Biri artık dağılmış olarak, öbürü kesintisiz olarak kulağa çarptığında, ikisi de aynı yere ulaştığı hâlde biri kulaktan uzakta, öbürü yakında duruyormuş gibi gelir. Çünkü biri uzaktan gelen sese,

801a_8

Καθάπερ οὖν καὶ ἐπὶ τῆς γραφῆς, ὅταν τις τοῖς χώμασι τὸ μὲν ὅμοιον ποιήσῃ τῷ πόρρω τὸ δὲ τῷ πλήσιον, τὸ μὲν ἡμῖν ἀνακεχωρηκέναι δοκεῖ τῆς γραφῆς τὸ δὲ προέχειν, ἀμφοτέρων αὐτῶν ὄντων ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπιφανείας, οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψόφων καὶ τῆς φωνῆς, ὅταν μὲν ἤδη διαλελυμένη προσπίπτῃ πρὸς τὴν ἀκοὴν ἡ δέ τις συνεχής, ἀμφοτερων αὐτῶν ἀφικνουμένων πρὸς τὸν αὐτὸν τόπον, ἡ μὲν ἀφεστηκέναι πόρρω δοκεῖ τῆς ἀκοῆς ἡ δʼ εἶναι σύνεγγυς, διὰ τὸ τὴν μέντοι πόρρωθεν

801böbürü yakından gelen sese benzer.

801b

ὁμοίαν εἶναι, τὴν δὲ πλησίον.

801b_2Sesler en çok konuşma seslerinin kesinliği sayesinde açık olur. Bunlar tam olarak eklemlenmezse seslerin açık olması imkânsızdır; yüzük mühürlerinin, tam basılmadıklarında izlerinin açık çıkmaması gibi. Bu yüzden ne çocuklar, ne sarhoşlar, ne yaşlılar, ne doğuştan peltek olanlar, ne de genel olarak dili ve ağzı zor hareket edenler açık konuşabilir.

801b_2

Σαφεῖς δὲ μάλιστα αἱ φωναὶ γίγνονται παρὰ τὴν ἀκρίβειαν τὴν τῶν φθόγγων. Ἀδύνατον γὰρ μὴ τελέως τούτων διηρθρωμένων τὰς φωνὰς εἶναι σαφεῖς, καθάπερ καὶ τὰς τῶν δακτυλίων σφραγῖδας, ὅταν μὴ διατυπωθῶσιν ἀκριβῶς. Διόπερ οὔτε τὰ παιδία δύνανται διαλέγεσθαι σαφῶς, οὔτε οἱ μεθύοντες, οὔτε οἱ γέροντες, οὔθʼ ὅσοι φύσει τραυλοὶ τυχάνουσιν ὄντες, οὔθʼ ὅλως ὅσων εἰσὶν αἱ γλῶτται καὶ τὰ στόματα δυσκίνητα.

801b_3Tunç kaplar ve boynuzlar birlikte tınlayarak çalgıların seslerini daha açık kılar; konuşmada ise ağızdan çıkan nefesler, aynı biçimde biçimlendirilmediklerinde çok bulanıklık yaratır.

801b_3

Ὥσπερ γὰρ καὶ τὰ χαλκεῖα καὶ τὰ κέρατα συνηχοῦντα ποιεῖ τοὺς ἀπὸ τῶν ὀργάνων φθόγγους σαφεστέρους, οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς διατοῦ λέκτου πολλὴν ἀσάφειαν ἀπεργάζεται τὰ ἐκπίπτοντα τῶν πνευμάτων ἐκ τοῦ στόματος, ὅταν μὴ διατυπωθῶσιν ὁμοίως.

801b_4Bunlar yalnız kendilerinde bir bulanıklık göstermekle kalmaz, eklemlenmiş sesleri de engeller; çünkü kulaktaki hareket düzensiz olur. Bu yüzden aynı şeyi birlikte söyleyen birçok kişiyi değil, bir kişiyi dinlerken daha iyi anlarız; tellerde de öyledir. Biri aynı anda hem aulos hem kithara çaldığında ise çok daha az anlarız; çünkü sesler birbiri yüzünden karışır.

801b_4

Οὐ μόνον δὲ ἐαντῶν τινὰ παρεμφαίνουσιν ἀσάφειαν, ἀλλὰ καὶ τοὺς διηρθρωμένους τῶν φθόγγων ἐμποδίζουσιν, ἀνομοίας αὐτῶν γιγνομένης τῆς περὶ τὴν ἀκοὴν κινήσεως. Διὸ καὶ μᾶλλον ἑνὸς ἀκούοντες συνίεμεν ἢ πολλῶν ἅμα ταὐτὰ λεγόντων, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν χορδῶν· καὶ πολὺ ἧττον, ὅταν προσαυλῇ τις ἅμα καὶ κιθαρίζῃ, διὰ τὸ συγχεῖσθαι τὰς φωνὰς ὑπὸ τῶν ἑτέρων.

801b_5Bu en çok uyumlu aralıklarda görülür: İki tını birbirini örter. Bulanık sesler sözü edilen sebeplerle oluşur. Parlak sesler ise renklerde olduğu gibi oluşur: Orada da gözü en çok harekete geçirebilen renkler, renklerin en parlaklarıdır.

801b_5

Οὐχ ἥκιστα δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν συμφωνιῶν φανερόν ἐστιν· ἀμφοτέρους γὰρ ἀποκρύπτεσθαι τοὺς ἤχους συμβαίνει ὑπʼ ἀλλήλων. Ἀσαφεῖς μὲν οὖν φωναὶ γίγνονται διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας, λαμπραὶ δὲ γίνονται καθάπερ ἐπὶ τῶν χρωμάτων· καὶ γὰρ ἐκεῖ τὰ μάλιστα δυνάμενα τὰς ὄψεις κινεῖν, ταῦτα εἶναι συμβαίνει τῶν χρωμάταων λαμπρότατα.

801b_6Aynı biçimde seslerden de, çarptıklarında kulağı en çok harekete geçirebilenlerin en parlak sesler olduğunu kabul etmek gerekir. Böyleleri açık, yoğun, saf ve uzağa yayılabilen seslerdir. Çünkü öbür bütün duyulur şeylerde de daha güçlü, daha yoğun ve daha saf olanlar algıları daha açık kılar.

801b_6

Τὸν αὐτὸν τρόπον τῶν φωνῶν ταύτας ὑποληπτέον εἶναι λαμπροτάτας, μάλιστα δύνανται προσπίπτουσαι κινεῖν τὴν ἀκοήν. Τοιαῦται δέ εἰσν αἱ σαφεῖς καὶ πυκναὶ καὶ καθαραὶ καὶ πόρρω δυνάμεναι διατείνειν· καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἄλλοις αἰσθητοῖς ἅπασι τὰ ἰσχυρότερα καὶ πυκνότερα καὶ καθαρώτερα σαφεστέρας ποιεῖ τὰς αἰσθήσεις.

801b_7Bu açıktır: Sonunda, hava artık dağıldığında bütün sesler sağırlaşır. Auloslarda da bu açıktır: İkinci türden aulosların dilleri yan duranları daha yumuşak ama aynı ölçüde parlak olmayan bir ses verir. Çünkü nefes ilerlerken hemen geniş bir alana düşer ve artık gergin ve toplu değil, dağılmış olarak ilerler.

801b_7

Δῆλον δέ· τὸ γὰρ τελευταῖον αἱ φωναὶ πᾶσαι γίγνονται κωφαί, τοῦ ἀέρος ἤδη διαχεομένου. Δῆλον δʼ ἐστὶ κἀπὶ τῶν αὐλῶν. Τὰ γὰρ ἔχοντα τῶν δευτέρων τὰς γλώττας πλαγίας μαλακωτέραν μὲν ἀποδίδωσι τὴν φωνήν, οὐχ ὁμοίως δὲ λαμπράν· τὸ γὰρ πνεῦμα φερόμενον εὐθέως εἰς εὐρυχωρίαν ἐμπίπτει, καὶ οὐκέτι φέρεται σύντονον οὐσὲ συνεστηκός, ἀλλὰ διεσκεδασμένον.

801b_8Daha sert dillerde ise, çalan dillere dudaklarıyla daha çok bastırırsa, nefes daha şiddetle ilerlediği için ses daha sert ve daha parlak olur.

801b_8

Ἐν δὲ ταῖς σκληροτέραις γλώτταις ἡ φωνὴ γίνεται σκληροτέρα καὶ λαμπροτέρα, ἂν πιέσῃ τις αὐτὰς μᾶλλον τοῖς χείλεσι, διὰ τὸ φέρεσθαι τὸ πνεῦμα βιαιότερον. Αἱ μὲν οὖν λαμπραὶ τῶν φωνῶν γίγνονται

802aParlak sesler sözü edilen sebeplerle oluşur. Bu yüzden "boz" denen sesler de "beyaz" seslerden aşağı görülmez.

802a

διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας· παρὸ καὶ δοκοῦσιν οὐ χείρους εἶναι τῶν λευκῶν αἱ καλούμεναι φαιαί.

802a_2Çünkü hâllere ve ileri yaşlara daha pürüzlü, biraz bulanık ve parlaklığı pek göze batmayan sesler daha çok uyar. Aynı zamanda parlak sesler gerginlikleri yüzünden aynı ölçüde söz dinlemez; çünkü zorla ilerleyen şeyin idaresi güçtür; insan onu istediği gibi ne kolayca gerebilir ne de gevşetebilir.

802a_2

Πρὸς γὰρ τὰ πάθη καὶ τὰς πρεσβυτέρας ἡλικίας μᾶλλον ἁρμόττουσιν αἱ τραχύτεραι καὶ μικρὸν ὑποσυγκεχυμέναι καὶ μὴ λίαν ἔχουσαι τὸ λαμπρὸν ἐκφανές. Ἅμα δὲ καὶ διὰ τὴν συντονίαν οὐχ ὁμοίως εἰσὶν εὐπειθεῖς. Τὸ γὰρ βίᾳ φερόμενον δυσταμίευτον. Οὔτε γὰρ ἐπιτεῖναι ῥᾴδιον, ὡς βούλεταί τις, οὔτε ἀνιέναι.

802a_3Auloslarda ve öbür çalgılarda, dışarı çıkan nefes yoğun ve gergin olduğunda sesler parlak olur. Çünkü dıştaki havanın vuruşlarının da böyle olması, seslerin de kulağa en çok böyle toplu olarak iletilmesi zorunludur; kokular, ışık ve sıcaklıklar gibi.

802a_3

Ἐπὶ δὲ τῶν αὐλῶν γίγνονται αἱ φωναὶ λαμπραί, καὶ τῶν ἄλλων ὀργάνων, ὅταν τὸ ἐκπῖπτον πνεῦμα πυκνὸν ᾖ καὶ σύντονον. Ἀνάγκη γὰρ καὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος τοιαύτας γίγνεσθαι τὰς πληγάς, καὶ μάλιστα τὰς φωνὰς οὕτω διαπέμπεσθαι συνεστώσας πρὸς τὴν ἀκοήν, ὥσπερ καὶ τὰς ὀσμὰς καὶ τὸ φῶς καὶ τὰς θερμότητας.

802a_4Bunların hepsi daha seyrek olduğunda algı için daha belirsiz olur; suyla ve başka özsularla karışmış özsular gibi. Çünkü kendi algısını veren şey, her birinin kuvvelerini bulanıklaştırır.

802a_4

Καὶ γὰρ πάντα ταῦτα ἀραιότερα φαινόμενα πρὸς τὴν αἴσθησιν ἀσημότερα γίγνεται, καθάπερ καὶ οἱ χυλοὶ κραθέντες τῷ ὕδατι καὶ ἑτέροις χυλοῖς. Τὸ γὰρ ἑαυτοῦ παρέχον αἴσθησιν ἀσαφεῖς ἑκάστῳ ποιεῖ τὰς δυνάμεις.

802a_5Öbür çalgılardan boynuzların tınıları yoğun ve kesintisiz olarak havaya çarptığında sesleri bulanıklaştırır. Bu yüzden boynuzun büyüme tabiatı düzenli ve pürüzsüz olmalı, çabucak büyüyüp gelişmiş olmamalıdır.

802a_5

Ἀπὸ δὲ τῶν ἄλλων ὀργάνων οἱ τῶν κεράτων ἦχοί πυκνοὶ καὶ συνεχεῖς πρὸς τὸν ἀέρα προσπίπτοντες ποιοῦσι τὰς φωνὰς ἀμαυράς· διὸ δεῖ τὸ κέρας τὴν φύσιν ἔχειν τῆς αὐξήσεως ὁμαλὴν καὶ λείαν καὶ μὴ ταχέως ἐκδεδραμηκυῖαν.

802a_6Çünkü böyle boynuzların daha yumuşak ve daha gevşek olması zorunludur; öyle ki gözeneklerinin yumuşaklığı ve seyrekliği yüzünden tınılar parçalanır, içlerinden kesintisiz çıkmaz ve aynı ölçüde yüksek sesle duyulmaz.

802a_6

Ἀνάγκη γὰρ μαλακώτερα καὶ χαυνότερα γίγνεσθαι τὰ τοιαῦτα τῶν κεράτων, ὥστε τοὺς ἤχους διασπᾶσθαι καὶ μὴ συνεχεῖς ἐκπίπτειν δι' αὐτῶν μηδὲ γεγωνεῖν ὁμοίως διὰ τὴν μαλακότητα καὶ τὴν ἀραιότητα τῶν πόρων.

802a_7Öte yandan boynuz zor büyüyen bir tabiatta da olmamalı, dokusu sık, sert ve sesin geçmesine engel olmamalıdır. Çünkü tını ilerlerken nereye takılırsa

802a_7

Μηδὲ πάλιν εἶναι δυσαυξῆ τὴν φύσιν, μηδὲ τὴν σύμφυσιν ἔχειν πυκνὴν καὶ σκληρὰν καὶ δύσφορον· καθʼ ὅ τι γὰρ ἄν προσκόψῃ φερόμενος ὁ ἦχος, αὐτοῦ λαμβάνει

802borada durur ve artık dışarı ulaşamaz; öyle ki böyle boynuzlardan çıkan tınılar sağır ve düzensiz olur.

802b

τὴν κατάπαυσιν καὶ οὐκέτι περαιοῦται πρὸς τὸν ἔξω τόπον, ὥστε κωφοὺς καὶ ἀνωμάλους ἐκπίπτειν τοὺς ἤχους ἐκ τῶν τοιούτων κεράτων.

802b_2Tınının düz bir hat boyunca ilerlediği, direklerde ve genel olarak büyük kerestelerde, onları sınarken açıkça görülür. Bir ucundan vurduklarında tını öbür uca kesintisiz ulaşır; meğer ki kerestede bir çatlak olsun. Çatlak varsa tını oraya kadar ilerler ve orada parçalanıp durur.

802b_2

Ὄτι δὲ ἡ φορὰ γίγνεται κατὰ τὴν εὐθυπορίαν, φανερόν ἐστιν ἐπὶ τῶν ἱστῶν καὶ ὅλως ἐπὶ τῶν ξύλων τῶν μεγάλων, ὅταν αὐτὰ βασανίζωσιν. Ὅταν γὰρ κρούσωσιν ἐκ τοῦ ἑτέρου ἄκρου, κατὰ τὸ ἕτερον ὁ ἦχος φέρεται συνεχής, ἐὰν μή τι ἔχῃ σύντριμμα τὸ ξύλον· εἰ δὲ μή, μέχρι τούτου προελρὰθὼν αὐτοῦ καταπαύεται διασπασθείς.

802b_3Tını budakların da çevresinden dolanır, onların içinden düz geçemez. Bu tunç işlerinde de açıktır: Heykellerin sarkan elbise kıvrımlarını ya da saçaklarını eğelediklerinde, bunlar gövdeye bitiştikleri için uzun bir uğultu, çok tını ve gürültü çıkarırlar.

802b_3

Περικάμπτει δὲ καὶ τοὺς ὄζους, καὶ οὐ δυνατὸς διʼ αὐτῶν εὐθυπορεῖν. Κατάδηλον δὲ τοῦτό ἐστι καὶ ἐπὶ τῶν χαλκείων, ὅταν ῥινῶσι τὰς ἀπηρτημένας στολίδας τῶν ἀνδριάντων ἢ τὰ πτερύγια, τῷ συμμύειν· διὸ ῥοῖζον καὶ πολύν ἦχον ἀφιᾶσι καὶ ψόφον.

802b_4Ama biri bunları bir şeritle sararsa tını durur; çünkü titreşim oraya kadar ilerler ve yumuşak olana takılınca orada durur. Boynuzların ateşte kurutulması da güzel ses vermelerine çok katkıda bulunur.

802b_4

Ἂν δέ τις αὐτὰ ταινίᾳ διαδήσῃ, παύεσθαι συμβαίνει τὸν ἦχον· ἕως γὰρ τούτου προελθών ὁ τρόμος, ὅταν προσκόψῃ πρὸς τὸ μαλακόν, αὐτοῦ ποιεῖται τὴν κατάπαυσιν. Πολὺ δὲ καὶ ἡ ὄπτησις ἡ τῶν κεράτων συμβάλλεται καὶ πρὸς εὐφωνίαν.

802b_5Fazla kurutulursa sertlikleri ve iyice yanmaları yüzünden kiremitinkine benzer bir tını verir; daha az kurutulursa yumuşaklıkları yüzünden daha yumuşak bir tını verir, ama aynı ölçüde yüksek ses veremez.

802b_5

Μᾶλλον μὲν γὰρ κατοπτηθέντα παραπλήσιον τὸν ἦχον ἔχουσι τῷ κεράμῳ διὰ τὴν σκληρότητα καὶ τὴν σύγκαυσιν· ἐὰν δέ τις αὐτὰ καταδεέστερον ὀπτήσῃ, ἁπαλώτερον μὲν ἀφίησι διὰ τὴν μαλακότητα τὸν ἦχον, οὐ δύναται δὲ γεγωνεῖν ὁμοίως.

802b_6Bu yüzden boynuzlarda hayvanın yaşını da seçerler: Yaşlı hayvanların boynuzları kuru, nasırlaşmış ve gevşektir; gençlerinki ise büsbütün yumuşaktır ve içlerinde çok nem bulunur. Söylendiği gibi boynuz kuru, düzenli biçimde sık, düz damarlı ve pürüzsüz olmalıdır.

802b_6

Διὸ καὶ τὰς ἡλικίας ἐκλέγονται· τὰ μὲν γὰρ τῶν γερόντων ἐστὶ ξηρὰ καὶ πεπωρωμένα καὶ χαῦνα, τὰ δὲ τῶν νέων ἁπαλὰ παντελῶς καὶ πολλὴν ἔχοντα ἐν αὑτοῖς ὑγρασίαν. Δεῖ δὲ εἶναι, καθάπερ εἴρηται, τὸ κέρας ξηρὸν καὶ πυκνὸν ὁμαλῶς καὶ εὐθύπορον καὶ λεῖον.

802b_7Tınıların içinden yoğun, pürüzsüz ve düzenli ilerlemesi, dıştaki havaya vuruşların da böyle olması en çok böyle mümkün olur. Nitekim tellerin de en iyileri en pürüzsüz ve her bakımdan en düzenli olanlardır: Her yerde aynı biçimde işlenmişlerdir ve sinir liflerinin birleşme yerleri belli olmaz. Böylece bunlar da havaya birbirine en benzer vuruşları yapar.

802b_7

Οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα συμβαίνοι καὶ τοὺς ἤχους πυκνοὺς καὶ λείους καὶ ὁμαλοὺς φέρεσθαι διʼ αὐτῶν, καὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος τὰς πληγὰς γίγνεσθαι τοιαύτας, ἐπεὶ καὶ τῶν χορδῶν εἰσὶν αἱ λειόταται βέλτισται καὶ τοῖς πᾶσιν ὁμαλώταται, καὶ τὴν κατεργασίαν ἔχουσι πάντοθεν ὁμοίαν, καὶ τὰς συμβολὰς ἀδήλους τὰς τῶν νεύρων· οὕτω γὰρ συμβαίνει καὶ ταύτας ποιεῖσθαι τὰς τοῦ ἀέρος πληγὰς ὁμοιοτάτας.

802b_8Aulosların dilleri de yoğun, pürüzsüz ve düzenli olmalıdır ki nefes de içlerinden pürüzsüz, düzenli ve bölünmeden geçsin. Bu yüzden ıslatılmış ve tükürük emmiş dil çiftleri daha güzel ses verir, kuru olanlar ise kötü ses verir. Çünkü hava nemli ve pürüzsüz bir şeyin içinden yumuşak ve düzenli olarak geçer.

802b_8

Δεῖ δὲ καὶ τῶν αὐλῶν εἶναι τὰς γλώττας πυκνὰς καὶ λείας καὶ ὁμαλάς, ὅπως ἂν καὶ τὸ πνεῦμα διαπορεύηται δι' αὐτῶν λεῖον καὶ ὁμαλὸν καὶ μὴ διεσπασμένον. Διὸ καὶ τὰ βεβρεγμένα τῶν ζευγῶν καὶ τὰ πεπωκότα τὸ σίαλον εὐφωνότερα γίγνεται, τὰ δὲ ξηρὰ κακόφωνα, Ὁ γὰρ ἀὴρ διὰ ὑγροῦ καὶ λείου φέρεται μαλακὸς καὶ ὁμαλός.

802b_9Bu açıktır: Nefesin kendisi de nem taşıdığında dil çiftlerine çok daha az takılır ve bölünür; kuru nefes ise daha çok tutunur ve zorlaması yüzünden vuruşu daha sert yapar. Tınıların farkları işte sözü edilen sebeplerle oluşur.

802b_9

Δῆλον δέ· καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, ὅταν ἔχῃ νοτίδα, πολύ ἧττον προσκόπτει πρὸς τὰ ζεύγη καὶ διασπᾶται· τὸ δὲ ξηρὸν μᾶλλον ἀντιλαμβάνεται καὶ τὴν πληγὴν ποιεῖται σκληροτέραν διὰ τὴν βίαν. Αἱ μὲν οὖν διαφοραὶ τῶν ἤχων γίγνονται διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας.

802b_10Seslerden kulağa şiddetle çarpanlar serttir; bu yüzden en çok gerginlik hissini bunlar verir. Böyleleri, daha zor hareket eden ve en büyük zorlamayla ilerleyen seslerdir. Çünkü çabuk boyun eğen şey vuruşa dayanamaz, ondan önce sıçrayıp gider.

802b_10

Σκληραὶ δʼ εἰσὶ τῶν φωνῶν ὅσαι βιαίως πρὸς τὴν ἀκοὴν προσπίπτουσι· διὸ καὶ μάλιστα παρέχουσι τὸν τόνον. Τοιαῦται δʼ εἰσὶν αἱ δυσκινητότεραι καὶ μετὰ πλείστης φερόμεναι βίας· τὸ γὰρ ὑπεῖκον ταχέως οὐ δύναται τὴν πληγὴν ὑπομένειν, ἀλλʼ ἀποπηδᾷ πρότερον.

802b_11Bu açıktır: Çok büyük mermiler en şiddetli biçimde ilerler; boğazlardan geçen akıntılar da öyle. Bunlar da tam darlıkların içinde en şiddetli olur; çünkü çabucak yol veremez, büyük bir zorlamayla itilirler. Aynı şey seslerde ve gürültülerde de olur.

802b_11

Δῆλον δέ· τὰ γὰρ ὑπέρογκα τῶν βελῶν βιαιοτάτην φέρεται τὴν φοράν, καὶ τὰ ῥεύματα φερόμενα διὰ τῶν εὐρίπων· καὶ γὰρ ταῦτα γίγνεται σφοδρότατα περὶ αὐτὰς τὰς στενοχωρίας οὐ δυνάμενα ταχέως ὑπείκειν, ἀλλὰ ὑπὸ πολλῆς ὠθούμενα βίας. Ὁμοίως δὲ τοῦτο συμβαίνει καὶ περὶ τὰς φωνὰς καὶ τοὺς ψόφους.

802b_12Bu açıktır: Şiddetli olan bütün sesler serttir; sandıkların ve menteşelerin şiddetle açılırken çıkardığı sesler, tuncun ve demirin sesleri gibi.

802b_12

Φανερὸν δʼ ἐστίν· πάντες γὰρ οἱ βίαιοι γίγνονται σκληροί, καθάπερ καὶ τῶν κιβωτίων καὶ τῶν στροφέων, ὅταν ἀνοίγωνται βιαίως, καὶ τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ σιδήρου. Καὶ γὰρ ἀπὸ τῶν ἀκμόνων γίγνεται σκληρὸς

803aÖrslerden de, demiri dövdüklerinde sert ya da yumuşak ses çıkar; demir soğumuş ve artık sertleşmişse ses sert olur.

803a

καὶ μαλακός, ὅταν ἐλαύνωσι κατεψυγμένον καὶ σκληρὸν ἤδη τὸν σίδηρον.

803a_2Demir aletleri ve testereleri eğeleyip diş açtıklarında eğeden de sert ses çıkar. Nitekim gök gürlemelerinin en şiddetlileri en sert olanlardır; sulardan da şiddetleri yüzünden sağanak denenler öyledir. Nefesin hızı sesi tiz, şiddeti ise sert yapar.

803a_2

Ἔτι δὲ ἀπὸ τῆς ῥίνης, ὅταν ῥινῶσι καὶ χαράττωσι τὰ σιδήρια καὶ τοὺς πρίονας, ἐπεὶ καὶ τῶν βροντῶν αἱ βιαιόταται γίγνονται σκληρόταται καὶ τῶν ὑδάτων τὰ καλούμενα ῥαγδαῖα τὴν βίαν. Ἡ μὲν γὰρ ταχυτὴς τοῦ πνεύματος ποιεῖ τὴν φωνὴν ὀξεῖαν, ἡ δὲ βία σκληράν.

803a_3Bu yüzden aynı kişiler yalnız kimi zaman daha tiz, kimi zaman daha pes değil, kimi zaman daha sert, kimi zaman daha yumuşak ses çıkarır. Bazıları seslerin nefes borularının sertliği yüzünden sert olduğunu sanır; ama yanılırlar. Çünkü bunun katkısı pek azdır; asıl sebep, akciğerin nefesle yaptığı şiddetli vuruştur.

803a_3

Διόπερ οὐ μόνον συμβαίνει τοὺς αὐτοὺς ὁτὲ μὲν ὀξυτέραν ὁτὲ δὲ βαρυτέραν, ἀλλὰ καὶ σκληροτέραν καὶ μαλακωτέραν. Καίτοι τινὲς ὑπολαμβάνουσι διὰ τὴν σκληρότητα τῶν ἀρτηριῶν τὰς φωνὰς γίγνεσθαι σκληράς, διαμαρτάνοντες· τοῦτο μὲν γὰρ βραχύ τι συμβάλλεται παντελῶς, ἀλλʼ ἡ τοῦ πνεύματος γιγνομένη πληγὴ βιαίως ὑπὸ τοῦ πνεύμονος.

803a_4Nasıl bedenlerin kimi nemli ve yumuşak, kimi sert ve gergin ise, akciğer de öyledir. Bu yüzden kimilerinde nefes yumuşak, kimilerinde sert ve şiddetli çıkar. Nefes borusunun kendisinin pek az etkisi olduğunu kolayca görebiliriz.

803a_4

Ὥσπερ γὰρ καὶ τὰ σώματα τῶν μέν ἐστιν ὑγρὰ καὶ μαλακὰ τῶν δὲ σκληρὰ καὶ σύντονα, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ πνεύμων. Διόπερ τῶν μὲν μαλακὸν ἐκπίπτει τὸ πνεῦμα, τῶν δὲ σκληρὸν καὶ βίαιον, ἐπεὶ διότι γε τὴν ἀρτηρίαν αὐτὴν μικράν τινα συμβαίνει παρέχεσθαι δύναμιν, ῥᾴδιον συνιδεῖν.

803a_5Çünkü hiçbir nefes borusu aulos kadar sert değildir; ama nefes aynı aulosun içinden geçtiği hâlde kimi yumuşak, kimi sert çalar. Bu, algının kendisinde de açıktır: Biri nefesi daha şiddetle gerginleştirirse, ses daha yumuşak olsa bile zorlama yüzünden hemen sertleşir.

803a_5

Οὐδεμία γάρ ἐστιν ἀρτηρία σκληρὰ τοῖς αὐλοῖς ὁροίως· ἀλλʼ οὐθὲν ἧττον δι' αὐτοῦ καὶ διὰ τούτων φερομένου τοῦ πνεύματος οἱ μὲν μαλακῶς αὐλοῦσιν οἱ δὲ σκληρῶς. Δῆλον δὲ τοῦτʼ ἐστὶ καὶ ἐπ' αὐτῆς τῆς αἰσθήσεως· καὶ γὰρ ἄν ἐπιτείνῃ τις τὸ πνεῦμα βιαιότερον, εὐθέως ἡ φωνὴ γίγνεται σκληροτέρα διὰ τὴν βίαν, κἂν ᾖ μαλακωτέρα.

803a_6Borazanda da durum aynıdır: Bu yüzden şenlik alayında herkes tınıyı mümkün olduğunca yumuşak yapmak için borazanda nefesin gerginliğini gevşetir. Bu çalgılarda da açıktır: Söylendiği gibi, iyice burulmuş teller ve iyice kurutulmuş boynuzlar sesleri daha sert yapar.

803a_6

Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ τῆς σάλπιγγος· διὸ καὶ πάντες, ὅταν κωμάζωσιν, ἀνιᾶσιν ἐν τῇ σάλπιγγι τὴν τοῦ πνεύματσς συντονίαν, ὅπως ἂν ποιῶσι τὸν ἦχον ὡς μαλακώτατον. Φανερὸν δʼ ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν ὀργάνων. Καὶ γὰρ αἱ κατεστραμμέναι χορδαί, καθάπερ εἴρηται, τὰς φωνὰς ποιοῦσι σκληροτέρας, καὶ τὰ κατωπτημένα τῶν κεράτων.

803a_7Biri tellere elleriyle yumuşakça değil de şiddetle dokunursa, tellerin karşılık vermesi de zorunlu olarak daha şiddetli olur. Daha az burulmuş teller, daha az kurutulmuş boynuzlar ve daha uzun çalgılar ise sesleri daha yumuşak yapar.

803a_7

Κἄν τις ἅπτηται τῶν χορδῶν ταῖς χερσὶ βιαίως καὶ μὴ μαλακῶς, ἀνάγκη καὶ τὴν ἀνταπόδοσιν αὐτὰς οὕτω πάλιν ποιεῖσθαι βιαιοτέραν. Αἱ δὲ ἧττον κατεστραμμέναι καὶ τὰ ὠμότερα τῶν κεράτων τὰς φωνὰς ποιεῖ μαλακωτέρας, καὶ τὰ μακρότερα τῶν ὀργάνων.

803a_8Çünkü havaya vuruşlar mesafelerin uzunluğu yüzünden hem daha yavaş hem daha yumuşak olur; daha pes tellerde ise tellerin gerilmesi yüzünden vuruşlar en sert olur. Bu açıktır: Aynı çalgıda bile, tellere ortadan değil de uçlarına yakın yerden dokunulursa sesler daha sert olur; çünkü tellerin boyunduruğa ve tel germe yerine yakın kısımları daha gergindir.

803a_8

Αἱ γὰρ τοῦ ἀέρος πληγαὶ καὶ βραδύτεραι καὶ μαλακώτεραι γίγνονται διὰ τὰ μήκη τῶν τόπων, αἱ δ' ἐπὶ τῶν βαρυτέρων σκληρόταται διὰ τὴν κατάτασιν τῶν χορδῶν. Δῆλον δʼ ἐστίν· καὶ γὰρ αὐτοῦ τοῦ ὀργάνου σκληροτέρας συμβαίνει γίγνεσθαι τὰς φωνάς, ὅταν μὴ κατὰ μέσον τις ἅπτηται τῶν χορδῶν, διὰ τὸ μᾶλλον αὐτῶν τὰ πρὸς αὐτῷ τῷ ζυγῷ καὶ τῷ χορδοτόνῳ κατατετάσθαι.

803a_9Kamıştan yapılmış çalgıların sesleri de daha yumuşak olur.

803a_9

Συμβαίνει δὲ καὶ τὰ ναρθήκινα τῶν ὀργάνων τὰς φωνὰς ἔχειν ἁπαλωτέρας· οἱ γὰρ ἦχοι

803bÇünkü tınılar yumuşak bir şeye çarptıklarında aynı şiddetle geri sıçramaz. Sesler, bütün havaya tek bir vuruş değil, küçük parçalara bölünmüş birçok vuruş yapıldığında pürüzlenir.

803b

πρὸς μαλακὸν προσπίπτοντες οὐχ ὁμοίως ἀποπηδῶσι μετὰ βίας. Τραχύνεσθαι δὲ συμβαίνει τὰς φωνάς, ὅταν πληγὴ μὴ μία γένηται τοῦ ἀέρος παντός, ἀλλὰ πολλαχῇ κατὰ μικρὰ διεσπασμένη.

803b_2Çünkü havanın parçalarından her biri kendi başına, ayrı bir vuruştan geliyormuş gibi kulağa çarpar ve algıyı bölük pörçük yapar; öyle ki ses bir yerde kesilir, bir yerde daha şiddetle çarpar ve kulağa dokunuş eşitsiz olur; tıpkı pürüzlü bir şey tenimize değdiğinde olduğu gibi.

803b_2

Καθʼ αὑτὸ γὰρ ἕκαστον τῶν τοῦ ἀέρος μορίων προσπῖπτον πρὸς τὴν ἀκοήν, ὡς ἂν ἀπὸ πληγῆς ἑτέρας ὄν, διεσπασμένην ποιεῖ τὴν αἴσθησιν, ὥστε τὴν μὲν διαλείπειν τὴν φωνήν, τὴν δὲ προσπίπτειν βιαιότερον, καὶ γίγνεσθαι τὴν ἁφὴν τῆς ἀκοῆς ἀνομοίαν, ὥσπερ καὶ ὅταν τι τῶν τραχέων ἡμῖν προσπίπτῃ πρὸς τὸν χρῶτα.

803b_3Bu en çok eğede görülür: Havaya vuruş aynı anda küçük ve çok sayıda parça hâlinde olduğu için eğeden kulağa pürüzlü gürültüler gelir; hele eğe sert bir şeye sürtündüğünde. Dokunmada da böyledir: Sert ve pürüzlü şeyler algıyı daha şiddetli kılar.

803b_3

Μάλιστα δὲ τοῦτο συμφανές ἐστιν ἐπὶ τῆς ῥίνης· διὰ γάρ τὸ τὴν τοῦ ἀέρος πληγὴν ἅμα γίγνεσθαι κατὰ μικρὰ καὶ πολλά, τραχεῖς οἱ ψόφοι προσπίπτουσιν ἀπʼ αὐτῶν πρὸς τὴν ἀκοήν, καὶ μᾶλλον, ὅταν πρὸς σκληρόν τι παρατρίβωνται, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῆς ἁφῆς· τὰ γὰρ σκληρὰ καὶ τραχέα βιαιότερον ποιεῖται τὴν αἴσθησιν.

803b_4Bu akan sıvılarda da açıktır: Bütün sıvılar arasında zeytinyağının akarken çıkardığı ses, parçacıklarının sürekliliği yüzünden çok daha belirsizdir. İnce sesler, dışarı çıkan nefes az olduğunda olur.

803b_4

Δῆλον δὲ τοῦτό ἐστι καὶ ἐπὶ τῶν ῥευμάτων· τοῦ γὰρ ἐλαίου γίνεται πολὺ πάντων τῶν ὑγρῶν ὁ ψόφος ἀδηλότερος διὰ τὴν συνέχειαν τὴν τῶν μορίων. Λεπταὶ δʼ εἰσὶ τῶν φωνῶν, ὅταν ὀλίγον ᾖ τὸ πνεῦμα τὸ ἐκπῖπτον.

803b_5Bu yüzden çocukların, kadınların ve hadımların sesleri incedir; hastalık, yorgunluk ya da beslenme yetersizliği yüzünden takati kesilmiş olanlarınki de öyledir; çünkü zayıflıkları yüzünden çok nefes çıkaramazlar.

803b_5

Διὸ καὶ τῶν παιδίων γίγνονται λεπταί, καὶ τῶν γυναικῶν καὶ τῶν εύνούχων, ὁμοίως δὲ καὶ τῶν διαλελυμένων διὰ νόσον ἢ πόνον ἢ ἀτροφίαν· οὐ δύνανται γὰρ πολὺ τὸ πνεῦμα διὰ τὴν ἀσθένειαν ἐκπέμπειν.

803b_6Bu tellerde de açıktır: İnce tellerden çıkan sesler de ince, dar ve kıl gibi olur; çünkü havaya vuruş da dar bir alanda olur. Havaya vuruşların hareket başlangıcı nasılsa, kulağa ulaşan sesler de öyle olur: seyrek ya da yoğun, yumuşak ya da sert, ince ya da kalın.

803b_6

Δῆλον δʼ ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν χορδῶν· ἀπὸ γὰρ τῶν λεπτῶν καὶ τὰ φωνία γίγνεται λεπτὰ καὶ στενὰ καὶ τριχώδη, διὰ τὸ καὶ τοῦ ἀέρος τὴν πληγὴν γίγνεσθαι κατὰ στενόν. Οἵας γὰρ ἂν τὰς ἀρχὰς ἔχωσι τῆς κινήσεως αἱ τοῦ ἀέρος πληγαί, τοιαύτας καὶ τὰς φωνὰς συμβαίνει γίγνεσθαι προσπιπτούσας πρὸς τὴν ἀκοήν, οἷον ἀραιὰς ἢ πυκνάς, ἢ μαλακὰς ἢ σκληράς, ἢ λεπτὰς ἢ παχείας.

803b_7Çünkü havanın bir kısmı öbürünü hep aynı biçimde hareket ettirerek bütün sesi kendine benzer kılar; tizlikte ve peslikte de durum böyledir. Çünkü birbirini izleyen vuruş hızları sesleri başlangıçlarındaki gibi korur.

803b_7

Ἀεὶ γὰρ ὁ ἕτερος ἀὴρ τὸν ἕτερον κινῶν ὡσαύτως ποιεῖ τὴν φωνὴν ἅπασαν ὁμοίαν, καθάπερ ἔχει καὶ ἐπὶ τῆς ὀξύτητος καὶ τῆς βαρύτητος· καὶ γὰρ τὰ τάχη τὰ τῆς πληγῆς τὰ ἕτερα τοῖς ἑτέροις συνακολουθοῦντα διαφυλάττει τὰς φωνὰς ταῖς ἀρχαῖς ὁμοίως.

803b_8Teller havaya birçok ve birbirinden ayrı vuruşlar yapar; ama aradaki zaman çok kısa olduğundan kulak kesintileri algılayamaz ve ses bize tek ve kesintisiz görünür. Renklerde de böyledir: Ayrı duran renkler hızla hareket ettiklerinde bize çoğu kez birbirine bitişikmiş gibi görünür.

803b_8

Αἱ δὲ πληγαὶ γίνονται μὲν τοῦ ἀέρος ὑπὸ τῶν χορδῶν πολλαὶ καὶ κεχωρισμέναι, διὰ δὲ μικρότητα τοῦ μεταξὺ χρόνου τῆς ἀκοῆς οὐ δυναμένης συναισθάνεσθαι τὰς διαλείψεις, μία καὶ συνεχὴς ἡμῖν ἡ φωνὴ φαίνεται, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν χρωμάτων· καὶ γὰρ τούτων τὰ διεστηκότα δοκεῖ πολλάκις ἡμῖν συνάπτειν ἀλλήλοις, ὅταν φέρωνται ταχέως.

803b_9Aynı şey uyumlu aralıklarda da olur.

803b_9

Τὸ δὲ αὐτὸ συμβαίνει τοῦτο καὶ περὶ τὰς συμφωνίας. Διὰ γὰρ τὸ περισυγκαταλαμβάνεσθαι τοὺς ἑτέρους ἤχους ὑπὸ τῶν ἑτέρων, καὶ γίγνεσθαι τὰς καταπαύσεις αὐτῶν

804aÇünkü tınılardan biri öbürüyle kuşatılıp yakalanır ve dinmeleri aynı anda olur; bu yüzden aradaki sesler fark edilmez.

804a

ἅμα, λανθάνουσιν ἡμᾶς αἱ μεταξὺ γιγνόμεναι φωναί.

804a_2Bütün uyumlu aralıklarda havaya vuruşlar, hareketin hızı yüzünden daha tiz sesler tarafından daha sık yapılır; ama tınıların sonuncusu ile daha yavaş olan sesten çıkan tını kulağımıza aynı anda ulaşır.

804a_2

Πλεονάκις μὲν γὰρ ἐν πάσαις ταῖς συμφωνίαις ὑπὸ τῶν ὀξυτέρων φθόγγων αἱ τοῦ ἀέρος γίγνονται πληγαὶ διὰ τὸ τάχος τῆς κινήσεως· τὸν δὲ τελευταῖον τῶν ἤχων ἅμα συμβαίνει προσπίπτειν ἡμῖν πρὸς τὴν ἀκοὴν καὶ τὸν ἀπὸ τῆς βραδυτέρας γιγνόμενον.

804a_3Öyle ki kulak, söylendiği gibi, aradaki sesleri algılayamadığından iki sesi birlikte ve kesintisiz işitiyormuşuz gibi gelir. Kalın sesler ise tersine, nefes bol ve toplu çıktığında olur. Bu yüzden erkeklerin ve tam boy aulosların sesleri daha kalındır; hele aulos nefesle doldurulduğunda.

804a_3

Ὤστε τῆς ἀκοῆς οὐ δυναμένης αἰσθάνεσθαι, καθάπερ εἴρηται, τὰς μεταξὺ φωνάς, ἅμα δοκοῦμεν ἀμφοτέρων τῶν φθόγγων ἀκούειν συνεχῶς. Παχεῖαι δʼ εἰσὶ τῶν φωνῶν τοὐναντίον, ὅταν ᾖ τὸ πνεῦμα πολὺ καὶ ἀθρόον ἐκπῖπτον· διὸ καὶ τῶν ἀνδρῶν εἰσὶ παχύτεραι καὶ τῶν τελείων αὐλῶν, καὶ μᾶλλον ὅταν πληρώσῃ τις αὐτοὺς τοῦ πνεύματος.

804a_4Bu açıktır: Dil çiftlerine bastırılırsa ses daha tiz ve daha ince olur. Syrinx delikleri aşağı çekilir ya da kapatılırsa nefesin bolluğu yüzünden sesin hacmi çok büyür; kalın tellerde olduğu gibi.

804a_4

Φανερὸν δʼ ἐστίν· καὶ γὰρ ἄν πιέσῃ τις τὰ ζεύγη, μᾶλλον ὀξντέρα ἡ φωνὴ γίγνεται καὶ λεπτοτέρα. Κἂν κατασπάσῃ τις τὰς σύριγγας, κἂν δὲ ἐπιλάβῃ, παμπλείων ὁ ὄγκος γίγνεται τῆς φωνῆς διὰ τὸ πλῆθος τοῦ πνεύματος, καθάπερ καὶ ἀπὸ τῶν παχυτέρων χορδῶν.

804a_5Sesi değişen delikanlıların, boğazı kısılanların ve kusmadan sonra insanların sesleri de kalın olur. Çünkü nefes borusu pürüzlüdür; ses dışarı kolayca çıkmaz, orada takılıp dolanır ve hacim kazanır; en çok da bedenin nemi yüzünden.

804a_5

Παχεῖαι δὲ γίγνονται καὶ τῶν τραγιζόντων καὶ τῶν βραγχιώντων, καὶ μετὰ τοὺς ἐμέτους, διὰ τὴν τραχύτητα τῆς ἀρτηρίας καὶ διὰ τὸ μὴ ὑπεξάγειν ἀλλʼ αὐτοῦ προσκόπτουσαν ἀνειλεῖσθαι τὴν φωνὴν καὶ λαμβάνειν ὄγκον, καὶ μάλιστα διὰ τὴν ὑγρότητα τοῦ σώματος.

804a_6Seslerden ince ve yoğun olanlar berraktır; ağustosböceklerinin, çekirgelerin ve bülbüllerin sesleri gibi; genel olarak ince olup kendilerine hiçbir yabancı tını eşlik etmeyen bütün sesler böyledir. Çünkü berraklık ne sesin hacminde, ne gevşek ve pes tonlarda, ne de seslerin birbirine dokunuşunda bulunur; daha çok tizlikte, incelikte ve kesinlikte bulunur.

804a_6

Λιγυραὶ δʼ εἰσὶ τῶν φωνῶν αἰ λεπταὶ καὶ πυκναί, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν τεττίγων καὶ τῶν ἀκρίδων καὶ αἱ τῶν ἀηδόνων, καὶ ὅλως. ὅσαις λεπταῖς οὔσαις μηθεὶς ἀλλότριος ἧχος παρακολουθεῖ. Ὄλως γὰρ οὐκ ἔστιν οὔτʼ ἐν ὄγκῳ φωνῆς τὸ λιγυρόν, οὔτʼ ἐν τόνοις ἀνιεμένοις καὶ βαρέσιν, οὔτʼ ἐν ταῖς τῶν φθόγγων ἁφαῖς, ἀλλὰ μάλλον ὀξύτητι καὶ λεπτότητι καὶ ἀκριβείᾳ.

804a_7Bu yüzden çalgılardan ince, gergin ve boynuzu olmayanların sesleri daha berraktır. Çünkü sulardan [okuma belki: boynuzlardan] gelen tını, genel olarak da bir şeyden doğup sese eşlik eden tını, seslerin kesinliğini bozar. Çatlak ve dağılmış sesler ise bir yere kadar kesintisiz gidip sonra parçalanan seslerdir.

804a_7

Διὸ καὶ τῶν ὀργάνων τὰ λεπτὰ καὶ σύντονα καὶ μὴ ἔχοντα κέρας τὰς φωνὰς ἔχει λιγυρωτέρας· ὁ γὰρ ἀπὸ τῶν ὑδάτων ἧχος, καὶ ὅλως ὅταν ἀπό τινος γιγνόμενος παρακολουθῇ, συνέχει τὴν ἀκρίβειαν τῶν φθόγγων. Σαθραὶ δʼ εἰσὶ καὶ παρερρυηκυῖαι τῶν φωνῶν ὅσαι μέχρι τινὸς φερόμεναι συνεχεῖς διασπώνται.

804a_8Bu en açık biçimde toprak kapta görülür: Bir darbeyle çatlamış her kap çatlak bir tını verir; çünkü hareket darbe yerinde bölünür ve çıkan tınılar artık kesintisiz olmaz. Aynı şey kırık boynuzlarda ve sinirleri bozulmuş tellerde de olur.

804a_8

Φανερώτατον δὲ τοῦτʼ ἐστὶν ἐπὶ τοῦ κεράμου· πᾶς γάρ ὁ ἐκ πληγῆς ῥαγεὶς ποιεῖ τὸν ἧχον σαθρόν, διασπωμένης τῆς κινήσεως κατὰ τὴν πληγήν, ὥστε μηκέτι γίγνεσθαι τοὺς ἐκπίπτοντας ἤχους συνεχεῖς. Ὁμοίως δὲ τοῦτο συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν ἐρρωγότων κεράτων καὶ ἐπὶ τῶν χορδῶν τῶν παρανενευρισμένων.

804a_9Böyle bütün şeylerde durum aynıdır:

804a_9

Ἐπὶ πάντων γὰρ τῶν τοιούτων μέχρι μέν

804bTını bir yere kadar kesintisiz ilerler, sonra temeldeki cismin kesintisiz olmadığı yerde bölünür; öyle ki tek bir vuruş değil, bölünmüş bir vuruş olur ve tını çatlak görünür.

804b

τινος ὁ ἦχος φέρεται συνεχής, ἔπειτα διασπᾶται, καθʼ ὅ τι ὅν ᾖ μὴ συνεχὲς τὸ ὑποκείμενον, ὥστε μὴ μίαν γίγνεσθαι πληγὴν ἀλλὰ διεσπασμένην, καὶ φαίνεσθαι τὸν ἦχον σαθρόν.

804b_2Çatlak sesler pürüzlü seslere hemen hemen benzer; yalnız pürüzlü sesler küçük parçalara bölünmüştür, çatlak seslerin çoğu ise başta kesintisizdir, sonra birçok parçaya bölünür.

804b_2

Σχεδὸν γὰρ παραπλήσιαι τυγχάνουσιν οὗσαι ταῖς τραχείαις· πλὴν ἐκεῖναι μέν εἰσιν ἀπʼ ἀλλήλων κατὰ μικρὰ μέρη διεσπασμέναι, τῶν δὲ σαθρῶν αἱ πλεῖσται τὰς μὲν ἀρχὰς ἔχουσι συνεχεῖς, ἔπειτʼ εἰς πλείω μέρη τὴν διαίρεσιν λαμβάνουσιν.

804b_3Seslerden, söylerken içeriden nefesi de hemen birlikte dışarı attıklarımız soluklu seslerdir; tersine nefes atılmadan oluşanlar ise yalın seslerdir. Sesler, artık havayı bir vuruşla dışarı gönderemediklerinde, akciğerin çevresindeki bölge gerilmekten gevşediğinde kesilir.

804b_3

Δασεῖαι δʼ εἰσὶ τῶν φωνῶν ὅσαις ἔσωθεν τὸ πνεῦμα εὐθέως συνεκβάλλομεν μετὰ τῶν φθόγγων, ψιλαὶ δʼ εἰσὶ τοὐναντίον ὅσαι γίγνονται χωρὶς τῆς τοῦ πνεύματος ἐκβολῆς. Ἀπορρήγνυσθαι δὲ συμβαίνει τὰς φωνάς, ὅταν μηκέτι δύνωνται τὸν ἀέρα μετὰ πληγῆς ἐκπέμπειν, ἀλλʼ ὁ περὶ τὸν πνεύμονα τόπος αὐτῶν ὑπὸ τῆς διαστάσεως ἐκλυθῇ.

804b_4Ağırlık taşıyanların omuzları nasıl sonunda yorulup gevşerse, akciğerin çevresindeki bölge de öyle gevşer. Çünkü nefesin vuruşu şiddetli olmadığından nefes hafifçe dışarı çıkar. Aynı zamanda nefes boruları da iyice pürüzlendiği için nefes dışarı kesintisiz değil, bölünmüş olarak çıkar; öyle ki sesleri kesik kesik olur.

804b_4

Ὤσπερ γὰρ καὶ τὰ σκεύη καὶ τοὺς ὤμους ἐκλύεσθαι συμβαίνει τὸ τελευταῖον συντόνως, οὕτως καὶ τὸν περὶ τὸν πνεύμονα τόπον. Κοῦφον γὰρ ἔξω φέρεσθαι τὸ πνεῦμα διὰ τὸ μὴ γίνεσθαι βίαιον αὐτοῦ τὴν πληγήν. Ἄμα δὲ καὶ διὰ τὸ τετραχύνθαι τὴν ἀρτηρίαν αὐτῶν ἰσχυρῶς, οὐ δύναται τὸ πνεῦμα ἔξω φέρεσθαι συνεχές, ἀλλὰ διεσπασμένον, ὡς ἀπερρωγυίας γίγνεσθαι τὰς φωνὰς αὐτῶν.

804b_5Bazıları da akciğerin yapışkanlığı yüzünden nefesin dışarı ulaşamadığını sanır; ama yanılırlar. Çünkü bu kimseler ses çıkarır ama yüksek sesle konuşamaz; çünkü havaya vuruş gerginlikle olmaz. Nefes adeta gırtlağın kendisinden zorlanarak çıktığı için yalnızca ses çıkarırlar.

804b_5

Καί τινες οἴονται διὰ τὴν τοῦ πνεύμονος γλισχρότητα τὸ πνεῦμα οὐ δύνασθαι περαιοῦσθαι περὶ τὸν ἔξω τόπον, διαμαρτάνοντες· φθέγγονται μὲν γὰρ ἀλλʼ οὐ δύνανται γεγωνεῖν διὰ τὸ μὴ γίνεσθαι μετὰ συντονίας τὴν τοῦ ἀέρος πληγήν, ἀλλὰ μόνον φωνοῦσιν, ὡς ἂν ἀπʼ αὐτοῦ τοῦ φάρυγγος τὸ πνεῦμα βιαζόμενον.

804b_6Kekemelerde sorun ne damarlarda ne nefes borularındadır, dilin hareketindedir. Başka bir ses söylemek gerektiğinde dili güçlükle başka yere götürürler. Bu yüzden uzun süre aynı sözü söyleyip dururlar, ardından geleni söyleyemezler; çünkü nefesin bolluğu ve şiddeti yüzünden hareketleri ve akciğerleri durmadan aynı atılışa sürüklenir.

804b_6

Τῶν δʼ σχνοφώνων οὔτε περὶ τὰς φλέβας οὔτε περὶ τὰς ἀρτηρίας ἐστὶ τὸ πάθος, ἀλλὰ περὶ τὴν κίνησιν τῆς γλώττης. Χαλεπῶς γὰρ αὐτὴν μεταφέρουσιν, ὅταν ἕτερον δέῃ φθόγγον εἰπεῖν. Διὸ καὶ πολὺν χρόνον τὸ αὐτὸ ῥῆμα λέγουσιν, οὐ δυνάμενοι τὸ ἑξῆς εἰπεῖν, ἀλλὰ συνεχῶς τῆς κινήσεως καὶ τοῦ πνεύμονος αὐτῶν ἐπὶ τὴν αὐτὴν ὁρμὴν φερομένου διὰ τὸ πλῆθος καὶ τὴν βίαν τοῦ πνεύματος.

804b_7Hızla koşanların bütün bedenini atılışından başka bir harekete geçirmek nasıl zorsa, tek tek organlarda da öyledir. Bu yüzden çoğu kez hemen ardından geleni söyleyemezler, ama hareketlerine yeni bir başlangıç yaptıklarında ondan sonrakini kolayca söylerler. Bu açıktır: Öfkelenen insanlarda da bu çoğu kez olur; çünkü nefeslerinin akışı şiddetli olur.

804b_7

Ὤσπερ γὰρ καὶ τὸ σῶμα ὅλον τῶν τρεχόντων βιαίως χαλεπόν ἐστιν ἐκ τῆς ὁρμῆς εἰς ἄλλην κίνησιν μεταστῆσαι, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ κατά μέρος. Διὸ καὶ πολλάκις τὸ μὲν ἑξῆς εἰπεῖν οὐ δύνανται, τὸ δὲ μετά τοῦτο λέγουσι ῥᾳδίως, ὅταν ἄλλην ποιήσωνται τῆς κινήσεως ἀρχήν. Δῆλον δʼ ἐστίν· καὶ γὰρ τοῖς ὀργιζομένοις τοῦτο συμβαίνει πολλάκις διὰ τὸ βίαιον αὐτῶν γίγνεσθαι τὴν τοῦ πνεύματος φοράν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…