İçeriğe geç
Aristoteles

Aristoteles

Harikulade Şeyler Üzerine

Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων

830a_21. Bölüm

Paionia'da, Paionia ile Maidike'yi birbirinden ayıran Hēsainos dağında, bolinthos denen, Paionların ise monaipos dediği bir hayvan bulunduğunu söylerler.

830a_2

Ἐν τῇ Παιονίᾳ φασὶν ἐν τῷ ὄρει τῷ Ἠσαίνῳ καλουμένῳ, ὃ τὴν Παιονικὴν καὶ τὴν Μαιδικὴν ὁρίζει, εἶναί τι θηρίον τὸ καλούμενον βόλινθον, ὑπὸ δὲ τῶν Παιόνων μόναιπον.

830a_3Anlattıklarına göre bu hayvan bütün yapısıyla öküze çok benzer; ama büyüklüğüyle, gücüyle, bir de yelesiyle ondan ayrılır. Atınki gibi boynundan aşağı sarkan çok gür bir yelesi vardır, yele tepesinden gözlerine kadar da iner.

830a_3

Τοῦτον λέγουσι τὴν μὲν ὅλην φύσιν παραπλήσιον εἶναι βοΐ, διαφέρειν δὲ τῷ μεγέθει καὶ τῇ εὐρωστίᾳ, προσέτι δὲ καὶ τῇ χαίτῃ· ἔχει γὰρ ἀπὸ τοῦ αὐχένος, ὥσπερ ὁ ἵππος, κατατείνουσαν βαθεῖαν σφόδρα, καὶ ἀπὸ τῆς κορυφῆς ἕως τῶν ὀφθαλμῶν.

830a_4Boynuzları öküzlerinki gibi değildir, aşağı kıvrıktır, sivri uçları kulaklarının yanında aşağıya bakar. Her biri yarım khous'tan fazla sıvı alır; simsiyahtır ve cilalanmış gibi parıldar. Derisi yüzülünce sekiz kişilik bir sofra odası kadar yer kaplar. Yaralanınca kaçar, gücü tükenince de olduğu yerde kalır.

830a_4

Τὰ δὲ κέρατα οὐχ ὥσπερ οἱ βόες, ἀλλὰ κατεστραμμένα, καὶ τὸ ὀξὺ κάτω παρὰ τὰ ὦτα. χωρεῖν δὲ αὐτὰ ἡμιχόου πλεῖον ἑκάτερον αὐτῶν, καὶ μέλανα σφόδρα εἶναι, διαστίλβειν δὲ ὡσανεὶ λελεπισμένα. Ὅταν δὲ ἐκδαρῇ τὸ δέρμα, κατέχειν τόπον ὀκτακλίνου. Ἠνίκα δὲ πληγῇ, φεύγει, κἂν ἐξαδυνατοῦν μένει.

830a_5Eti lezzetlidir. Kendini çifte atarak ve dört kulaç uzağa dışkı fışkırtarak savunur; bu yolu kolayca ve sık sık kullanır. Dışkısı öyle yakar ki köpeklerin tüylerini döker.

830a_5

Ἔστι δὲ ἡδύκρεων. Ἀμύνεται δὲ λακτίζον καὶ προσαφοδεῦον ὡς ἐπὶ τέτταρας ὀργυιάς· ῥᾳδίως δὲ χρῆται τούτῳ καὶ πολλάκις τῷ εἴδει, καὶ ἐπικαίει δ᾽ ὥστ᾽ ἀποψήχεσθαι τὰς τρίχας τῶν κυνῶν.

830a_6Dışkının böyle yakması ancak hayvan ürktüğünde olurmuş, sakinken yakmazmış. Doğurma zamanı gelince bunlar sürü hâlinde toplanır, en iriler hep birlikte doğurur ve çevrelerine dışkı fışkırtırmış; çünkü bu hayvan çok miktarda dışkı çıkarır.

830a_6

Τεταραγμένου μὲν οὖν τοῦτο ποιεῖν φασὶ τὸν ἄφοδον, ἀταράχου δὲ μὴ ἐπικαίεν. Ὅταν δὲ τίκτωσι, πλείους γενόμενοι καὶ συναχθέντες ἅμα πάντες οἱ μέγιστοι τίκτουσι καὶ κύκλῳ προσαφοδεύουσι· πολὺ γάρ τι τούτου τοῦ περιττώματος τὸ θηρίον προΐεται.

830b2. Bölüm

Arabistan'daki erkek develerin annelerine aşmadığını, biri zorlasa bile istemediklerini söylerler. Anlatıldığına göre bir keresinde, aşım için başka bir erkek bulunmadığından, bakıcı anneyi örtüp üstüne yavrusunu salmış. Yavru aşmış ve o an, anlaşılan, işini bitirmiş; ama az sonra deveciyi ısırarak öldürmüş.

830b

Τοὺς ἐν Ἀραβίᾳ φασὶ καμήλους μὴ ἀναβαίνειν ἐπὶ τὰς μητέρας, ἀλλὰ κἂν βιάσηταί τις, οὐ θέλουσι. Καὶ γάρ ποτε λέγεται, ἐπεὶ οὐκ ἦν ὀχεῖον, τὸν ἐπιμελητὴν καλύψαντα ἐφεῖναι τὸν πῶλον. Ὡς δ’ ὀχεύοντος ἐπέβη, τότε μέν, ὡς ἔοικε, συνετέλεσε, μικρῷ δ᾽ ὕστερον δάκνων τὸν καμηλίτην ἀπέκτεινεν.

830b_23. Bölüm

Helikē'deki guguk kuşlarının yumurtlama zamanı gelince yuva yapmadığını, tahtalı güvercinlerin ya da kumruların yuvalarına yumurtladığını, yumurtalarına kuluçkaya yatmadığını, onları çatlatmadığını, yavrularını da beslemediğini söylerler. Yavru çıkıp büyüyünce yuvayı paylaştığı öteki yavruları dışarı atarmış. Anlaşılan iri ve güzel bir kuş olur, bu yüzden ötekilere kolayca üstün gelir. Güvercinlerin de buna öyle sevindiği söylenir ki kendi yavrularını onunla birlikte kendileri dışarı atarlarmış.

830b_2

Τοὺς κόκκυγάς φασι τοὺς ἐν Ἐλίκῃ, ὅταν μέλλωσι τίκτειν, μὴ ποιεῖν νεοττιάν, ἀλλ᾽ ἐν ταῖς τῶν φαττῶν ἢ ταῖς τῶν τρυγόνων ἐντίκτειν, καὶ μήτ᾽ ἐπῳάζειν μήτ᾽ ἐκκολάπτειν μήτε τρέφειν αὐτούς· ἀλλ᾽ ὅταν γεννηθῇ ὁ νεοττὸς καὶ ἐκτραφῇ, μεθ᾽ ὦν ἂν οὖτος συνῇ, τούτους ἐκ τῆς νεοττιᾶς ἐκβάλλειν. Γίνεται δ᾽, ὡς ἔοικε, μέγας καὶ καλός, ὥστε ῥᾳδίως κατακρατεῖν τῶν λοιπῶν. Τούτῳ δὲ χαίρειν φασὶ καὶ τὰς φάττας οὕτως ὥστε καὶ αὐτὰς συνεκβάλλειν ἐκείνῳ τοὺς ἰδίους νεοττούς.

830b_34. Bölüm

Girit'teki keçiler okla vurulunca, anlaşılan, orada yetişen diktamnos otunu ararlar; onu yer yemez oklar vücutlarından düşer.

830b_3

Αἱ ἐν Κρήτῃ αἶγες ὅταν τοξευθῶσι, ζητοῦσιν, ὡς ἔοικε, τὸ δίκταμον τὸ ἐκεῖ φυόμενον. Ὄταν γὰρ φάγωσιν, εὐθὺς ἐκβάλλουσι τὰ τοξεύματα.

830b_45. Bölüm

Akhaia'daki bazı geyiklerin boynuzlarını atınca kolay bulunamayacakları yerlere çekildiği söylenir. Bunu, kendilerini savunacak bir şeyleri kalmadığı ve boynuzlarını attıkları yerler sızladığı için yaparlarmış. Birçoğunun boynuz yerinde sarmaşık bitmiş olarak görüldüğü de anlatılır.

830b_4

Φασί τινας ἐν Ἀχαΐᾳ τῶν ἐλάφων, ὅταν ἀποβάλωσι τὰ κέρατα, εἰς τοιούτους τόπους ἔρχεσθαι ὥστε μὴ ῥᾳδίως εὑρεθῆναι. Τοῦτο δὲ ποιεῖν διὰ τὸ μὴ ἔχειν ᾧ ἀμυνοῦνται,

831a

καὶ διὰ τὸ πονεῖν τοὺς τόπους ὅθεν τὰ κέρατα ἀπέβαλον. Πολλαῖς δὲ καὶ κισσὸν ἐπιπεφυκότα ἐν τῷ τῶν κεράτων τόπῳ ὁρᾶσθαι.

831a_26. Bölüm

Ermenistan'da pardaleion denen zehirli bir ot yetiştiği söylenir. Bir pars görüldüğünde bir kurbanlık hayvanı bu otla ovup salıverirler. Pars ona dokununca, anlaşılan, insan dışkısı aramaya koyulur. Bu yüzden avcılar dışkıyı bir kaba koyup bir ağaçtan sarkıtırlar; pars ona ulaşmak için sıçraya sıçraya bitkin düşer, zehirle felç olur ve ele geçer.

831a_2

Ἐν Ἀρμενίᾳ φάρμακόν τί φασι φύεσθαι ὃ καλεῖται παρδάλειον. Τούτῳ οὖν, ὅταν ὀφθῇ πάρδαλις, χρίσαντες τὸ ἱερεῖον ἀφιᾶσιν. Ἡ δὲ ὅταν ἅψηται αὐτοῦ, ζητεῖ, ὡς ἔοικε, τὴν τοῦ ἀνθρώπου κόπρον. Διὸ καὶ οἱ κυνηγοὶ εἰς ἀγγεῖον αὐτὴν ἐμβαλόντες ἔκ τινος δένδρου κρεμῶσιν, ἵνα προσαλλομένη καὶ ὑπέρκοπος γενομένη ὑπ᾽ αὐτοῦ παραλυθῇ καὶ ὑποχείριος γένηται.

831a_37. Bölüm

Mısır'da trokhilos kuşlarının timsahların ağzına uçup dişlerini temizlediği, çenelerine takılmış et parçalarını çekip çıkardığı söylenir; timsahlar da bundan hoşlanır ve kuşlara hiç zarar vermezmiş.

831a_3

Ἐν Αἰγύπτῳ δὲ τοὺς τροχίλους φασὶν εἰσπετομένους εἰς τὰ στόματα τῶν κροκοδείλων καθαίρειν αὐτῶν τοὺς ὀδόντας, τὰ σαρκία τὰ ἐνεχόμενα τοῖς ῥύγχεσιν ἐξέλκοντας· τοὺς δ᾽ ἥδεσθαι καὶ μηδὲν βλάπτειν αὐτούς.

831a_48. Bölüm

Byzantion'daki kirpilerin kuzey ve güney rüzgârlarının ne zaman estiğini sezip hemen yuvalarının ağzını değiştirdiği söylenir: Güney rüzgârı eserken deliklerini yerden, kuzey rüzgârı eserken duvarlardan açarlarmış.

831a_4

Τοὺς ἐν Βυζαντίῳ φασὶν ἐχίνους αἰσθάνεσθαι ὅτε βόρεια καὶ νότια πνεῖ πνεύματα, καὶ μεταβάλλειν εὐθὺς τὰς ὀπάς, καὶ ὅταν μὲν ᾖ νότια, ἐκ τοῦ ἐδάφους τὰς ὀπὰς ποιεῖσθαι, ὅταν δὲ βόρεια, ἐκ τῶν τοιχῶν.

831a_59. Bölüm

Kephallenia'daki keçiler, anlaşılan, öteki dört ayaklılar gibi su içmez; her gün yüzlerini denize çevirip ağızlarını açarak rüzgârı içlerine çekerler.

831a_5

Αἱ ἐν Κεφαλληνίᾳ αἶγες οὐ πίνουσιν, ὡς ἔσικεν, ὥσπερ καὶ τἆλλα τετράποδα, καθ᾽ ἡμέραν δὲ πρὸς τὸ πέλαγος ἀντία τὰ πρόσωπα ποιήσασαι χάσκουσιν εἰσδεχόμεναι τὰ πνεύματα.

831a_610. Bölüm

Suriye'de yaban eşeklerinden birinin sürüye önderlik ettiği söylenir. Yavrulardan daha genç biri bir dişiye aşarsa önder öfkelenir, yavruyu yakalayıncaya kadar kovalar; sonra arka bacaklarının altına eğilip ağzıyla onun erkeklik organını koparırmış.

831a_6

Φασὶν ἐν Συρίᾳ τῶν ἀγρίων ὄνων ἕνα ἀφηγεῖσθαι τῆς ἀγέλης, ἐπειδὰν δέ τις νεώτερος ὢν τῶν πώλων ἐπί τινα θήλειαν ἀναβῇ, τὸν ἀφηγούμενον θυμοῦσθαι, καὶ διώκειν ἕως τούτου ἕως ἂν καταλάβῃ τὸν πῶλον, καὶ ὑποκύψας ἐπὶ τὰ ὀπίσθια σκέλη τῷ στόματι ἀποσπάσῃ τὰ αἰδοῖα.

831a_711. Bölüm

Kaplumbağaların engerek yiyince ardından kekik yediği, çabucak bulamazlarsa öldüğü söylenir. Kırda yaşayanlardan pek çoğu bunun doğru olup olmadığını denemek için, kaplumbağayı bunu yaparken görünce kekiği yolmuş; bunu yaptıklarında da kaplumbağanın az sonra öldüğü görülmüş.

831a_7

Τὰς χελώνας λέγουσιν, ὅταν ἔχεως φάγωσιν, ἐπεσθίειν τὴν ὀρίγανον, ἐὰν δὲ μὴ θᾶττον εὕρῃ, ἀποθνήσκειν. Πολλοὺς δ᾽ ἀποπειράζοντας τῶν ἀγραυλούντων εἰ τοῦτ᾽ ἀληθές ἐστιν, ὅταν ἴδωσιν αὐτὴν τοῦτο πράττουσαν, ἐκτίλλειν τὴν ὀρίγανον· τοῦτο δὲ ὅταν ποιήσωσι, μετὰ μικρὸν αὐτὴν ὁρᾶσθαι ἀποθνήσκουσαν.

831b12. Bölüm

Sansarın erkeklik organının öteki hayvanlarınkine benzemediği, hangi durumda olursa olsun her zaman kemik gibi sert olduğu söylenir. Bunun idrar zorluğuna karşı en iyi ilaçlardan biri olduğunu, kazınarak toz hâlinde verildiğini de söylerler.

831b

Τὸ τῆς ἰκτίδος λέγεται αἰδοῖον εἶναι οὐχ ὅμοιον τῇ φύσει τῶν λοιπῶν ζῴων, ἀλλὰ στερεὸν διὰ παντὸς οἷον ὀστοῦν, ὅπως ἄν ποτε διακειμένη τύχῃ. Φασὶ δὲ στραγγουρίας αὐτὸ φάρμακον εἶναι ἐν τοῖς ἀρίστοις, καὶ δίδοσθαι ἐπιξυόμενον.

831b_213. Bölüm

Ağaçkakanın ağaçların üzerinde keler gibi, hem sırtüstü hem karnı üstünde yürüdüğü söylenir. Ağaçlardaki kurtlarla beslendiği, kurtları ararken ağaçları öyle derin oyduğu da söylenir ki onları devirirmiş bile.

831b_2

Τὸν δρυοκολάπτην φασὶ τὸ ὄρνεον ἐπὶ τῶν δένδρων βαδίζειν ὥσπερ τοὺς ἀσκαλαβώτας, καὶ ὕπτιον καὶ ἐπὶ τὴν γαστέρα. Νέμεσθαι δὲ λέγεται καὶ τοὺς ἐκ τῶν δένδρων σκώληκας, καὶ οὕτω σφόδρα κατὰ βάθους ὀρύττειν τὰ δένδρα ζητοῦντα τοὺς σκώληκας ὥστε καὶ καταβάλλειν αὐτά.

831b_314. Bölüm

Pelikanların ırmaklardaki midyeleri kazıp yuttuğu, bunlardan iyice doldurunca kustuğu, sonra midyelerin etini yiyip kabuklarına dokunmadığı söylenir.

831b_3

Φασὶ τοὺς πελεκᾶνας τὰς ἐν τοῖς ποταμοῖς γινομένας κόγχας ὀρύττοντας καταπίνειν, ἔπειτα ὅταν πλῆθος εἰσφρήσωσιν αὐτῶν, ἐξεμεῖν, εἶθ᾽ οὕτως τὰ μὲν κρέα ἐσθίειν τῶν κογχῶν, τῶν δ᾽ ὀστράκων μὴ ἅπτεσθαι.

831b_415. Bölüm

Arkadia'da, Kyllēnē'de karatavukların beyaz olduğu, başka hiçbir yerde böyle olmadığı söylenir; çeşit çeşit sesler çıkarır, ay ışığında dışarı çıkarlarmış. Gündüz avlanmaya kalkışılırsa yakalanmaları çok zormuş.

831b_4

Ἐν Κυλλήνῃ φασὶ τῆς Ἀρκαδίας τοὺς κοσσύφους λευκοὺς γίνεσθαι, ἄλλοθι δ᾽ οὐδαμῇ, καὶ φωνὰς ποικίλας. προΐεσθαι, ἐκπορεύεσθαί τε πρὸς τὴν σελήνην. Τὴν δ᾽ ἡμέραν εἴ τις ἐπιχειροίη, σφόδρα δυσθηράτους εἶναι.

831b_516. Bölüm

Bazılarına göre Mēlos ve Knidos dolaylarında anthinon denen bir bal olur; kokusu güzel ama ömrü kısadır; arıekmeği de bu balın içinde oluşur.

831b_5

Λέγεται δ᾽ ὑπό τινων μέλι τὸ καλούμενον ἄνθινον περὶ Μῆλον καὶ Κνίδον γίνεσθαι εὐῶδες μὲν τῇ ὀσμῇ, ὀλιγοχρόνιον δέ, ἐν τούτῳ δὲ καὶ τὴν ἐριθάκην γίνεσθαι.

831b_617. Bölüm

Kappadokia'nın bazı yerlerinde arıların petek yapmadan bal yaptığı, bu balın kıvamının zeytinyağına benzediği söylenir.

831b_6

Περὶ Καππαδοκίαν ἔν τισι τόποις ἄνευ κηρίον φασὶν ἐργάζεσθαι τὸ μέλι, γίνεσθαι δὲ τὸ πάχος ὅμοιον ἐλαίῳ.

831b_718. Bölüm

Pontos'taki Trapezus'ta şimşirden ağır kokulu bir bal elde edilir. Bu balın sağlıklı insanları çıldırttığı, saralıları ise tamamen iyileştirdiği söylenir.

831b_7

Ἐν Τραπεζοῦντι τῇ ἐν τῷ Πόντῳ γίνεται τὸ ἀπὸ τῆς πύξου μέλι βαρύοσμον· καί φασι τοῦτο τοὺς μὲν ὑγιαίνοντας ἐξιστάναι, τοὺς δ᾽ ἐπιλήπτους καὶ τελέως ἀπαλλάττειν.

831b_819. Bölüm

Lydia'da da ağaçlardan bol bal toplandığı söylenir. Oranın halkı bundan balmumu olmadan yuvarlak kalıplar yaparmış; bunlardan parça kesip iyice ezerek kullanırlarmış. Trakya'da da böyle bal olur, ama o kadar katı değil, kum gibi tanelidir. Her balın donunca aynı hacmi koruduğunu, su ve öteki sıvılar gibi olmadığını da söylerler.

831b_8

Φασὶ δὲ καὶ ἐν Λυδίᾳ ἀπὸ τῶν δένδρων τὸ μέλι συλλέγεσθαι πολύ, καὶ ποιεῖν ἐξ αὐτοῦ τοὺς ἐνοικοῦντας ἄνευ κηροῦ τροχίσκους, καὶ ἀποτέμνοντας χρῆσθαι διὰ τρίψεως σφοδροτέρας. Γίνεται μὲν οὖν καὶ ἐν Θρᾴκῃ, οὐχ οὕτω δὲ στερεόν, ἀλλ᾽ ὡσανεὶ ἀμμῶδες. Ἄπαν δὲ μέλι πηγνύμενον τὸν ἴσον ἔχειν ὄγκον φασίν, οὐχ ὥσπερ τὸ ὕδωρ καὶ τἆλλα ὑγρά.

832a20. Bölüm

Khalkidike otu ile badem ağaçları bal yapımına çok elverişlidir; çünkü en bol ürünün bunlardan çıktığı söylenir.

832a

Ἡ Χαλκιδικὴ πόα καὶ τὰ ἀμύγδαλα χρησιμώτατα πρὸς τὸ μέλι ποιεῖν· πλεῖστον γὰρ γόνον φασὶν ἐξ αὐτῶν γίνεσθαι.

832a_221. Bölüm

Arıların güzel kokulu yağlardan sersemlediği, kokusuna dayanamadığı söylenir; bazılarına göre en çok, güzel koku sürünmüş kimseleri sokarlar.

832a_2

Τὰς μελίττας λέγουσιν ὑπὸ μύρου καροῦσθαι καὶ οὐκ ἀνέχεσθαι τὴν ὀσμήν· ἔνιοι δὲ λέγουσι μάλιστα τοὺς μεμυρισμένους τύπτειν.

832a_322. Bölüm

İllyria'da Taulantioi denen halkın baldan şarap yaptığı söylenir. Petekleri sıktıktan sonra üzerine su döküp bir kazanda yarısı eksilinceye kadar kaynatırlar, sonra küplere boşaltıp yarıya kadar doldurdukları küpleri tahtaların üstüne koyarlar. İçkinin bunların içinde uzun süre kaynadığı, şaraba benzediği, üstelik tatlı ve sert olduğu söylenir. Yunanistan'da da bazı kimselerin başına bunun geldiği, içkinin eski şaraptan hiç farkı olmadığı, sonradan aynı karışımı aradıklarında bulamadıkları anlatılır.

832a_3

Ἐν Ἰλλυριοῖς φασὶ τοὺς Ταυλαντίους καλουμένους ἐκ τοῦ μέλιτος ποιεῖν οἶνον. Ὅταν δὲ τὰ κηρία ἐκθλίψωσιν, ὕδωρ ἐπιχέοντες ἕψουσιν ἐν λέβητι ἕως ἂν ἐκλίπῃ τὸ ἥμισυ, ἔπειτα εἰς κεράμια ἐκχέαντες καὶ ἡμίσεα ποιήσαντες τιθέασιν εἰς σανίδας· ἐν ταύταις δέ φασι ζεῖν πολὺν χρόνον, καὶ γίνεσθαι οἰνῶδες καὶ ἄλλως ἡδὺ καὶ εὔτονον. Ἤδη δέ τισι καὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι συμβεβηκέναι λέγουσι τοῦτο, ὥστε μηδὲν διαφέρειν οἴνου παλαιοῦ· καὶ ζητοῦντας ὕστερον τὴν κρᾶσιν μὴ δύνασθαι εὑρεῖν.

832a_423. Bölüm

Thessalia'da bir zamanlar o kadar çok yılan türediği anlatılır ki leylekler onları öldürmeseydi halk oradan göçüp gidecekmiş. Bu yüzden leyleklere saygı gösterirler; onları öldürmek kanuna aykırıdır, öldüren de katile verilen cezaya çarptırılır.

832a_4

Περὶ Θετταλίαν μνημονεύουσιν ὄφεις ζῳογονηθῆναι τοσούτους ὥστε, εἰ μὴ ὑπὸ τῶν πελαργῶν ἀνῃροῦντο, ἐκχωρῆσαι ἂν αὐτούς. Διὸ δὴ καὶ τιμῶσι τοὺς πελαργούς, καὶ κτείνειν οὐ νόμος· καὶ ἐάν τις κτείνῃ, ἔνοχος τοῖς αὐτοῖς γίνεται οἷσπερ καὶ ὁ ἀνδροφόνος.

832a_524. Bölüm

Aynı şekilde Lakedaimon'da da bir zamanlar o kadar çok yılan çıktığı anlatılır ki Lakonlar kıtlık yüzünden onları yiyecek olarak bile kullanmışlar; Pythia'nın onlara "yılan yüzücüler" demesi de bundanmış.

832a_5

Ὡσαύτως καὶ ἐν Λακεδαίμονι κατά τινας χρόνους μνημονεύεται γενέσθαι τοσοῦτον πλῆθος ὄφεων ὥστε διὰ σπανοσιτίαν καὶ τροφῇ τοὺς Λάκωνας χρῆσθαι αὐτοῖς· ὅθεν καὶ τὴν Πυθίαν φασὶ προσαγορεῦσαι αὐτοὺς ὀφιοδείρους.

832a_625. Bölüm

Kıbrıs adasında farelerin demir yediği söylenir.

832a_6

Ἐν Κύπρῳ τῇ νήσῳ λέγεται τοὺς μῦς τὸν σίδηρον ἐσθίειν.

832a_726. Bölüm

Khalyblar'ın yaşadığı yerin ötesindeki küçük bir adada da farelerin birçok yerden altın taşıyıp biriktirdiği söylenir. Anlaşılan bu yüzden madenlerde yakaladıkları fareleri yararlar.

832a_7

Φασὶ δὲ καὶ τοὺς Χαλύβας ἔν τινι ὑπερκειμένῳ αὐτοῖς νησιδίῳ τὸ χρυσίον συμφορεῖσθαι παρὰ πλειόνων. Διὸ δὴ καὶ τοὺς ἐν τοῖς μετάλλοις ἀνασχίζουσιν, ὡς ἔοικεν.

832a_827. Bölüm

Susa'dan Medya'ya gidenlerin ikinci konak yerinde sayısız akrep bulunduğu anlatılır. Bu yüzden Pers kralı oradan geçerken üç gün kalır, bütün maiyetine akrep avlamalarını buyururdu; en çok avlayana da ödül verirdi.

832a_8

Λέγεται δὲ ἐκ Σούσων εἰς Μηδίαν ἰοῦσιν ἐν τῷ δευτέρῳ σταθμῷ σκορπίων ἄπλετόν τι πλῆθος γίνεσθαι. Διὸ καὶ ὁ βασιλεὺς ὁ Περσῶν, ὅτε διοδεύοι, τρεῖς ἡμέρας ἔμενε, πᾶσι τοῖς αὐτοῦ συντάσσων ἐκθηρεύειν· τῷ δὲ πλείστους θηρεύσαντι ἆθλον ἐδίδου.

832a_928. Bölüm

Kyrēnē'de tek bir fare cinsi değil, hem biçimleri hem renkleri bakımından birbirinden farklı birkaç cins bulunduğu söylenir: Bazıları gelincikler gibi yassı yüzlüdür, bazıları ise kirpiye benzer; bunlara ekhinos derler.

832a_9

Ἐν Κυρήνῃ δέ φασιν οὐχ ἓν εἶναι μυῶν γένος,

832b

ἀλλὰ πλείω καὶ διάφορα καὶ ταῖς μορφαῖς καὶ ταῖς χρόαις· ἐνίους γὰρ πλατυπροσώπους, ὥσπερ αἱ γαλαῖ, γίνεσθαι, τινὰς δὲ ἐχινώδεις, οὓς καλοῦσιν ἐχῖνας.

832b_229. Bölüm

Kilikia'da bir su birikintisi olduğunu, boğulmuş kuşlar ve başka hayvanlar buna daldırılınca yeniden dirildiğini söylerler.

832b_2

Περὶ Κιλικίαν δέ φασιν εἶναι ὕδατος συστρεμμάτιον, εἰς ὃ τὰ πεπνιγμένα τῶν ὀρνέων καὶ τῶν λοιπῶν ζῴων ὅταν ἀποβαφῇ, πάλιν ἀναβιοῖ.

832b_330. Bölüm

Gelonlar denen İskitlerin ülkesinde son derece ender bir hayvanın yaşadığı söylenir; adı tarandostur. Bunun bulunduğu yere göre tüylerinin rengini değiştirdiği anlatılır.

832b_3

Ἐν δὲ Σκύθαις τοῖς καλουμένοις Γελωνοῖς φασὶ θηρίον τι γίνεσθαι, σπάνιον μὲν ὑπερβολῇ, ὃ ὀνομάζεται τάρανδος· λέγεται δὲ τοῦτο μεταβάλλειν τὰς χρόας τῆς τριχὸς καθ᾽ ὃν ἂν καὶ τόπον ᾖ.

832b_4Bu yüzden, rengini değiştirdiği için, avlanması zordur; çünkü ağaçların, toprağın, kısacası nerede bulunuyorsa oranın rengine bürünür. En şaşırtıcısı tüylerinin rengini değiştirmesidir; çünkü öteki hayvanlar, bukalemun ve ahtapot gibi, derilerinin rengini değiştirir. Büyüklüğü bir öküz kadardır, yüzünün biçimi ise geyiğinkine benzer.

832b_4

Διὰ δὲ τοῦτο εἶναι δυσθήρατον [καὶ διὰ τὴν μεταβολήν]· καὶ γὰρ δένδρεσι καὶ τόποις, καὶ ὅλως ἐν οἶς ἂν ᾖ, τοιοῦτον τῇ χροίᾳ γίνεσθαι. Θαυμασιώτατον δὲ τὸ τὴν τρίχα μεταβάλλειν· τὰ γὰρ λοιπὰ τὸν χρῶτα, οἶον ὅ τε χαμαιλέων καὶ ὁ πολύπους. Τὸ δὲ μέγεθος ὡσανεὶ βοῦς, Τοῦ δὲ προσώπου τὸν τύπον ὅμοιον ἔχει ἐλάφῳ.

832b_531. Bölüm

Anlatıldığına göre Abydos'ta aklını oynatmış bir adam günlerce tiyatroya gidip, sanki sahnede oyuncular oynuyormuş gibi seyreder ve alkışlarmış. Aklı başına gelince de o zamanı hayatının en tatlı günleri olarak geçirdiğini söylemiş.

832b_5

Λέγεται δέ τινα ἐν Ἀβύδῳ παρακόψαντα τῇ διανοίᾳ καὶ εἰς τὸ θέατρον ἐρχόμενον ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας θεωρεῖν, ὡς ὑποκρινομένων τινῶν, καὶ ἐπισημαίνεσθαι· καὶ ὡς κατέστη τῆς παρακοπῆς, ἔφησεν ἐκεῖνον αὐτῷ τὸν χρόνον ἥδιστα βεβιῶσθαι.

832b_632. Bölüm

Taras'ta da bir şarapçının geceleri delirdiği, gündüzleri ise şarap sattığı söylenir. Dükkânının anahtarını kuşağında saklarmış; pek çok kişi onu elinden almaya çalıştığı hâlde bir kez bile kaptırmamış.

832b_6

Καὶ ἐν Τάραντι δέ φασιν οἰνοπώλην τινὰ τὴν μὲν νύκτα μαίνεσθαι, τὴν δ᾽ ἡμέραν οἰνοπωλεῖν, Καὶ γὰρ τὸ κλειδίον τοῦ οἰκήματος πρὸς τῷ ζωνίῳ διεφύλαττε, πολλῶν δ᾽ ἐπιχειρούντων παρελέσθαι καὶ λαβεῖν οὐδέποτε ἀπώλεσεν.

832b_733. Bölüm

Tēnos adasında karışık bir maddeden yapılmış küçük bir kâse bulunduğu, onunla çok kolay ateş yakıldığı söylenir. Trakya'daki Bithynia'da da madenlerde spinos denen bir taş çıkar; bundan da ateş yakıldığı söylenir.

832b_7

Ἐν Τήνῳ τῇ νήσῳ φασὶν εἶναι φιάλιον σύγκρα ἔχον, ἐξ οὖ πῦρ ἀνάπτουσι πάνυ ῥᾳδίως. Καὶ ἐν Βιθυνίᾳ δὲ τῆς Θρᾴκης ἐν τοῖς μετάλλοις γίνεται ὁ καλούμενος σπίνος, ἐξ οὗ φασὶ πῦρ ἀνάπτεσθαι.

832b_834. Bölüm

Lipara'da yerden hava çeken bir delik bulunduğunu söylerler; içine bir çömlek gömüp ne koyarlarsa pişirirlermiş.

832b_8

Ἐν δὲ Λιπάρᾳ τῇ λέγουσιν εἶναί τινα εἰσπνοήν, εἰς ἢν ἐὰν κρύψωσι χύτραν, ἐμβαλόντες ὃ ἂν ἐθέλωσιν ἕψουσιν.

832b_935. Bölüm

Medya'da ve Persis'in Psittakēnē bölgesinde de yanan ateşler vardır; Medya'daki küçüktür, Psittakēnē'deki ise büyük ve alevi temizdir. Bu yüzden Pers kralı onun yanına mutfaklar yaptırmıştır. İkisi de yüksek yerlerde değil, düzlüktedir. Bunlar gece de gündüz de görünür; Pamphylia'dakiler ise yalnız geceleri görünür.

832b_9

῎Εστι δὲ καὶ

833a

ἐν Μηδίᾳ καὶ ἐν Ψιττακηνῇ τῆς Περσίδος πυρὰ καιόμενα, τὸ μὲν ἐν Μηδίᾳ ὀλίγον, τὸ δ᾽ ἐν Ψιττακηνῇ πολὺ καὶ καθαρὸν τῇ φλογί· διὸ καὶ μαγειρεῖα πρὸς αὐτῷ κατεσκεύασεν ὁ Περσῶν βασιλεύς. Ἄμφω δ᾽ ἐν ὁμαλοῖς τόποις καὶ οὐκ ἐν ὑψηλοῖς, Ταῦτα δὲ καὶ νύκτωρ καὶ μεθ᾽ ἡμέραν φανερά, τὰ δὲ περὶ Παμφυλίαν νύκτωρ μόνον.

833a_236. Bölüm

Atintania'da, Apollonia topraklarının sınırına yakın bir yerde bir kaya bulunduğu söylenir; içinden yükselen ateş görünmez, ama üzerine zeytinyağı dökülünce alev alır.

833a_2

Φασὶ δὲ καὶ περὶ Ατιτανίαν, πρὸς τοῖς ὁρίοις τῆς Ἀπολλωνιάτιδος, εἶναί τινα πέτραν ἐξ ἦς τὸ μὲν ἀνιὸν πῦρ οὐ φανερόν ἐστιν, ἐπειδὰν δὲ ἔλαιον ἐπιχυθῇ ἐπ᾽ αὐτήν, ἐκφλογοῦται.

833a_337. Bölüm

Hanno'nun Kıyı Seferi'nin anlattığına göre, Herakles Sütunları'nın ötesindeki yerlerin de kimi sürekli, kimi yalnız geceleri yanarmış. Lipara'daki ateş de görünür ve alevlidir, ama gündüz değil, yalnız geceleri. Pithēkussai'de de ateşli ve olağanüstü sıcak bir yer bulunduğu, ama yanmadığı söylenir.

833a_3

Λέγεται δὲ καὶ τὰ ἔξω στηλῶν Ἡρακλείων καίεσθαι, τὰ μὲν διὰ παντός, τὰ δὲ νύκτωρ μόνον, ὡς ὁ Ἄννωνος περίπλους ἱστορεῖ. Καὶ τὸ ἐν Λιπάρᾳ δὲ φανερὸν καὶ φλογῶδες, οὐ μὴν ἡμέρας, ἀλλὰ νύκτωρ μόνον. Εἶναι δὲ καὶ ἐν Πιθηκούσαις φασὶ πυρῶδες μὲν καὶ θερμὸν ἐκτόπως, οὐ μὴν καιὁμενον.

833a_438. Bölüm

Ksenophanes, Lipara'daki ateşin bir ara on altı yıl boyunca sönüp on yedinci yılda yeniden çıktığını söyler. Aitna'daki lav akıntısının ise ne alevli ne sürekli olduğunu, uzun yıllar arayla meydana geldiğini söylerler.

833a_4

Τὸ δ᾽ ἐν τῇ Λιπάρᾳ ποτὲ καὶ ἔκλιπεῖν φησὶ Ξενοφάνης ἐπ᾽ ἔτη ἑκκαίδεκα, τῷ δὲ ἑβδόμῳ ἐπανελθεῖν. Τὸν δ᾽ ἐν τῇ Αἴτνῃ ῥύακα οὔτε φλογώδη φασὶν οὔτε συνεχῆ, ἀλλὰ διὰ πολλῶν ἐτῶν γίνεσθαι.

833a_539. Bölüm

Lydia'da da bir zamanlar çok büyük bir ateşin kaynayıp fışkırdığı ve yedi gün boyunca yandığı anlatılır.

833a_5

Λέγεται δὲ καὶ περὶ Λυδίαν ἀναζέσαι πῦρ πάμπληθες, καὶ καίεσθαι ἐφ᾽ ἡμέρας ἑπτά.

833a_640. Bölüm

Sicilya'da lav akıntısında olan şey şaşırtıcıdır: Kaynayıp taşan ateşin genişliği kırk stadion, aktığı yatağın yüksekliği ise üç stadiondur.

833a_6

Θαυμαστὸν δὲ τὸ ἐν Σικελίᾳ περὶ τὸν ῥύακα γινόμενον· τὸ γὰρ πλάτος ἐστὶ τὸ τῆς τοῦ πυρὸς ἀναζέσεως τεσσαράκοντα σταδίων, τὸ δὲ ὕψος δι᾽ οὗ φέρεται, τριῶν.

833a_741. Bölüm

Trakya'daki spinos denen taşın kırılınca yandığını, parçaları üst üste konup, tıpkı smarilē gibi, üzerine su serpilince alev aldığını söylerler. Marieus taşının da aynı şeyi yaptığı söylenir.

833a_7

Φασὶ δὲ τὸν ἐν τῇ Θρᾴκῃ λίθον τὸν καλούμενον σπίνον διακοπέντα καίεσθαι, καὶ συντεθέντα πρὸς ἑαυτόν, ὥσπερ τὴν σμαρίλην, οὕτως κἀκεῖνον εἰς ἑαυτὸν τεθέντα καὶ ἐπιρραινόμενον ὕδατι καίεσθαι. Τὸ δ᾽ αὐτὸ ποιεῖν καὶ τὸν μαριέα.

833a_842. Bölüm

Makedonya'da Philippoi civarında madenler bulunduğunu, bunlardan dışarı atılan molozun büyüyüp altın verdiğini, bunun da gözle görüldüğünü söylerler.

833a_8

Περὶ Φιλίππους τῆς Μακεδονίας εἶναι λέγουσι μέταλλα, ἐξ ὦν τὰ ἐκβαλλόμενα ἀποσύρματα αὐξάνεσθαί φασι καὶ φύειν χρυσίον, καὶ τοῦτ᾽ εἶναι φανερόν.

833a_943. Bölüm

Kıbrıs'ta Tyrrias denen yerde bakırın da buna benzer biçimde oluştuğu söylenir. Anlaşılan bakırı küçük parçalara bölüp tohum gibi ekerler; ardından yağmurlar yağınca büyür, yerden fışkırır ve böylece toplanır.

833a_9

Φαοὶ δὲ καὶ ἐν Κύπρῳ περὶ τὸν καλούμενον Τυρρίαν χαλκὸν ὅμοιον γίγνεσθαι.

833b

Κατακόψαντες γάρ, ὡς ἔοικεν, εἰς μικρὰ σπείρουσιν αὐτόν· εἶθ᾽ ὑδάτων ἐπιγενομένων αὐξάνεται καὶ ἐξανίησι καὶ οὕτως συνάγεται.

833b_244. Bölüm

Mēlos adasında da kazılıp boşaltılan yerlerin yeniden dolduğu söylenir.

833b_2

Φασὶ δὲ καὶ ἐν Μήλῳ τῇ νήσῳ ἐν τοῖς ἐξορυσσομένοις τόποις τῆς γῆς πάλιν ἀναπληρώματα γίγνεσθαι.

833b_345. Bölüm

Paionia'da yağmurlar uzun süre yağınca, toprak eriyip akarken apyros denen, ateşte arıtılmamış altın bulunduğunu söylerler. Paionia'da toprağın o kadar altın verdiği anlatılır ki pek çok kişi bir minadan ağır altın parçaları bulmuş. Birinin bulduğu iki külçeyi krala götürdüğü, birinin üç, ötekinin beş mina geldiği söylenir; bunlar kralın sofrasında dururmuş, kral da bir şey yiyeceği zaman ilk payı bunların üstüne ayırırmış.

833b_3

Περὶ Παιονίαν λέγουσιν, ὅταν συνεχεῖς ὄμβροι γένωνται, εὑρίσκεσθαι περιτηκομένης τῆς γῆς χρυσὸν τὸν καλούμενον ἄπυρον. Λέγουσι δ᾽ ἐν τῇ Παιονίᾳ οὕτω χρυσίζειν τὴν γῆν ὥστε πολλοὺς εὑρηκέναι καὶ ὑπὲρ μνᾶν χρυσίου ὁλκήν. Τῷ δὲ βασιλεῖ τινά φασιν εὑρόντα ἀνενεγκεῖν δύο βώλους, τὸν μὲν τρεῖς μνᾶς ἄγοντα, τὸν δὲ πέντε· οὕς φασιν ἐπὶ τῆς τραπέζης αὐτῷ παρακεῖσθαι, καὶ ἐπ᾽ ἐκείνων πρῶτον, εἴ τι ἐσθίε, ἀπάρχεσθαι.

833b_446. Bölüm

Baktria'da Oksos ırmağının bol miktarda altın parçacığı sürüklediği, İberia'da da Theodoros denen ırmağın kıyılarına çok altın attığı, aynı şekilde akıntısıyla da taşıdığı söylenir.

833b_4

Φασὶ δὲ καὶ ἐν Βάκτροις τὸν ῏Ωξον ποταμὸν καταφέρειν βωλία χρυσίου πλήθει πολλά, καὶ ἐν Ἰβηρίᾳ δὲ τὸν καλούμενον Θεόδωρον ποταμὸν ἐκβράσσειν τε πολὺ περὶ τὰ χείλη χρυσίον, ὁμοίως δὲ καὶ καταφέρειν.

833b_547. Bölüm

Makedonya'da Pieria'da da eski kralların toprağa gömdüğü basılmamış altınlar bulunduğu anlatılır: Dört çukur varmış, bunlardan birinden bir karış boyunda altın bitmiş.

833b_5

Λέγουσι δὲ καὶ ἐν Πιερίᾳ τῆς Μακεδονίας ἄσημόν τι χρυσίον κατορωρυγμένον ὑπὸ τῶν ἀρχαίων βασιλέων, χασμάτων τεττάρων ὄντων, ἐξ ἑνὸς αὐτῶν ἀναφῦναι χρυσίον τὸ μέγεθος σπιθαμιαῖον.

833b_648. Bölüm

Khalyb ve Amisos demirinin oluşumunun pek kendine özgü olduğu söylenir. Anlattıklarına göre bu demir, ırmakların taşıdığı kumdan bir araya gelerek oluşur. Kimilerine göre bu kumu yalnızca yıkayıp ocakta eritirler; kimilerine göre ise yıkamadan kalan tortuyu defalarca yıkayıp yakarlar ve içine pyrimakhos, yani ateşe dayanıklı denen taşı katarlar; bu taş o ülkede çoktur. Bu demir ötekilerden çok daha güzel olur. Tek bir ocakta eritilmeseydi, anlaşılan, gümüşten hiçbir farkı kalmazdı. Yalnız bu demirin paslanmadığı, ama çok miktarda çıkmadığı söylenir.

833b_6

Λέγεται δὲ ἰδιαιτάτην εἶναι γένεσιν σιδήρου τοῦ Χαλυβικοῦ καὶ τοῦ Ἀμισηνοῦ. Συμφύεται γάρ, ὥς γε λέγουσιν, ἐκ τῆς ἄμμου τῆς καταφερομένης ἐκ τῶν ποταμῶν. Ταύτην δ᾽ οἱ μὲν ἁπλῶς φασὶ πλύναντας καμινεύειν, οἱ δὲ τὴν ὑπόστασιν τὴν γενομένην ἐκ τῆς πλύσεως πολλάκις πλυθεῖσαν συγκαίειν, παρεμβάλλειν δὲ τὸν πυρίμαχον καλούμενον λίθον· εἶναι δ᾽ ἐν τῇ χώρᾳ πολύν. Οὖτος δ᾽ ὁ σίδηρος πολὺ τῶν ἄλλων γίνεται καλλίων. Εἰ δὲ μὴ ἐν μιᾷ καμίνῳ ἐκαίετο, οὐδὲν ἄν, ὡς ἔοικε, διέφερε τἀργυρίου. Μόνον δέ φασιν αὐτὸν ἀνίωτον εἶναι, οὐ πολὺν δὲ γίνεσθαι.

834a49. Bölüm

Hindistan'da bakırın o kadar parlak, saf ve paslanmaz olduğu söylenir ki rengiyle altından ayırt edilemezmiş. Dareios'un kadehleri arasında batiakē denen birtakım kaplar varmış; bunların bakır mı altın mı olduğunu kokularından başka hiçbir şeyle anlamak mümkün değilmiş.

834a

Φασὶ δὲ καὶ ἐν Ἰνδοῖς τὸν χαλκὸν οὕτως εἶναι λαμπρὸν καὶ καθαρὸν καὶ ἀνίωτον, ὥστε μὴ διαγινώσκεσθαι τῇ χρόᾳ πρὸς τὸν χρυσόν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς Δαρείου ποτηρίοις βατιακὰς εἶναί τινας καὶ πλείους, ἃς εἰ μὴ τῇ ὀσμῇ, ἄλλως οὐκ ἦν διαγνῶναι πότερόν εἰσι χαλκαῖ ἢ χρυσαῖ.

834a_250. Bölüm

Kelt kalayının kurşundan çok daha çabuk eridiği söylenir. Kolay eridiğinin işareti, suda bile eriyor görünmesidir; anlaşılan çabucak leke bırakır. Söylendiğine göre soğuklarda, don olduğunda bile erir; çünkü içindeki sıcaklık, kalayın zayıflığı yüzünden içeri hapsolup sıkışır.

834a_2

Τὸν κασσίτερον τὸν Κελτικὸν τήκεσθαί φασι πολὺ τάχιον μολύβδου. Σημεῖον δὲ τῆς εὐτηξίας, ὅτι τήκεσθαι δοκεῖ καὶ ἐν τῷ ὕδατι· χρώζει γοῦν, ὡς ἔοικε, ταχύ. Τήκεται δὲ καὶ ἐν τοῖς ψύχεσιν, ὅταν γένηται πάγη, ἐγκατακλειομένου ἐντός, ὡς φασί, καὶ συνωθουμένου τοῦ θερμοῦ τοῦ ἐνυπάρχοντος αὐτῷ διὰ τὴν ἀσθένειαν.

834a_351. Bölüm

Pantheion'da kallistephanos, yani "güzel çelenkli" denen bir zeytin ağacı vardır. Bunun yaprakları öteki zeytinlerinkinin tam tersidir: Yeşil yüzleri içte değil dıştadır. Dallarını da mersin gibi çelenk yapmaya elverişli biçimde salar. Herakles bundan bir fidan alıp Olympia'ya dikmiş; atletlere verilen çelenkler o ağaçtan yapılır. Bu ağaç İlissos ırmağı yakınındadır, ırmaktan altmış stadion uzaktadır. Etrafı duvarla çevrilmiştir; ona dokunana ağır ceza verilir. Eleialılar ondan fidan alıp Olympia'ya dikmişler ve çelenkleri ondan vermişler.

834a_3

Ἐν τῷ Πανθείῳ ἐστὶν ἐλαία, καλεῖται δὲ καλλιστέφανος. ταύτης πάντα τὰ φύλλα ταῖς λοιπαῖς ἐλαίαις ἐναντία πέφυκεν· ἔξω γὰρ ἀλλ᾽ οὐκ ἐντὸς ἔχει τὰ χλωρά. Ἀφίησί τε τοὺς πτόρθους ὥσπερ ἡ μύρτος εἰς τοὺς στεφάνους συμμέτρως. Ἀπὸ ταύτης φυτὸν λαβῶν ὁ Ἠρακλῆς ἐφύτευσεν Ὀλυμπίασιν, ἀφ᾽ ἦς οἱ στέφανοι τοῖς ἀθληταῖς δίδονται. ῎Εστι δὲ αὕτη παρὰ τὸν λισσὸν ποταμόν, σταδίους ἑξή κοντα τοῦ ποταμοῦ ἀπέχουσα. περιῳκοδόμηται δέ, καὶ ζημία μεγάλη τῷ θιγόντι αὐτῆς ἐστίν. Ἀπὸ ταύτης δὲ τὸ φυτὸν λαβόντες ἐφύτευσαν Ἠλεῖοι ἐν Ὀλυμπίᾳ, καὶ τοὺς στεφάνους ἀπ᾽ αὐτῆς ἔδωκαν.

834a_452. Bölüm

Lydia'da, Pergamon civarında, Kroisos'un da işlettiği madenlerde, bir savaş çıkınca işçiler madenlere sığınmış; madenin ağzı duvarla kapatılınca da boğulmuşlar. Uzun zaman sonra madenler temizlendiğinde, gündelik işlerinde kullandıkları kapların, amphoralar ve benzerlerinin taşlaşmış olduğu görülmüş. Bunlar içlerinde ne sıvı varsa onunla dolu olarak taşlaşmış, insanların kemikleri de öyle.

834a_4

Ἐν τοῖς περὶ Λυδίαν μετάλλοις τοῖς περὶ Πέργαμον, ἃ δὴ καὶ Κροῖσος εἰργάσατο, πολέμου τινὸς γενομένου κατέφυγον οἱ ἐργαζόμενοι ἐπ᾽ αὐτά, τοῦ δὲ στομίου ἐποικοδομηθέντος ἀπεπνίγησαν· καὶ ὕστερον χρόνῳ πολλῷ τῶν μετάλλων ἀνακαθαρθέντων εὑρέθη οἷς ἐχρῶντο ἀγγείοις πρὸς τὰς ὑπὸ χεῖρα χρείας ἀπολελιθωμένα, οἷον ἀμφορεῖς καὶ τὰ τοιουτότροπα. Ταῦτα δὴ πεπληρωμένα οὗ τινὸς ἔτυχον ὑγροῦ ἐλελίθωτο, καὶ προσέτι τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων.

834a_553. Bölüm

Askania gölünün suyu o kadar natronludur ki giysileri yıkamak için başka hiçbir temizleyiciye gerek kalmaz; suda biraz fazla bırakılan giysi ise dağılıp gider.

834a_5

Ἐν τῇ Ἀσκανίᾳ λίμνη οὕτω νιτρῶδές ἐστι τὸ ὕδωρ ὥστε τὰ ἱμάτια οὐδενὸς ἑτέρου ῥύμματος προσδεὶσθαι· κἂν πλείω χρόνον ἐν τῷ ὕδατι ἐάσῃ τις, διαπίπτει.

834a_654. Bölüm

Askania gölü civarında, Kios'a yüz yirmi stadion kadar uzaklıkta Pythopolis diye bir köy vardır. Burada kışın bütün kuyular öyle kurur ki kova daldırmak bile mümkün olmaz; yazın ise ağızlarına kadar dolar.

834a_6

Περὶ τὴν Ἀσκανίαν λίμνην Πυθόπολίς ἐστι κώμη ἀπέχουσα Κίου ὡς σταδίους ἑκατὸν εἴκοσι, ἐν ᾖ τοῦ χειμῶνος ἀναξηραίνεται

834b

πάντα τὰ φρέατα ὥστε μὴ ἐνδέχεσθαι βάψαι τὸ ἀγγεῖον, τοῦ δὲ θέρους πληροῦται ἕως τοῦ στόματος.

834b_255. Bölüm

Sicilya ile İtalya arasındaki boğazın suyu ayla birlikte kabarır ve çekilir.

834b_2

Ὀ πορθμὸς ὁ μεταξὺ Σικελίας καὶ Ἰταλίας αὔξεται καὶ φθίνει ἅμα τῷ σεληνίῳ.

834b_356. Bölüm

Syrakusai yolunda, bir çayırda ne büyük ne de bol sulu bir pınar vardır; ama oraya büyük bir kalabalık toplandığında bol su vermiş.

834b_3

Καὶ διότι ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῆς εἰς Συρακούσας κρήνη ἐστὶν ἐν λειμῶνι οὔτε μεγάλη οὔτε ὕδωρ ἕχουσα πολύ. συναπαντήσαντος δὲ εἰς τὸν τόπον ὄχλου πολλοῦ παρέσχεν ὕδωρ ἄφθονον.

834b_457. Bölüm

Sicilya'da Palikoi'de on kişilik bir sofra odası büyüklüğünde bir pınar daha vardır. Bu pınar suyu altı arşın yükseğe fırlatır, öyle ki görenler ovayı su basacak sanır; sonra yine eski hâline döner. Burada kutsal sayılan bir yemin de vardır: Kişi ne üzerine yemin ediyorsa bunu küçük bir levhaya yazıp suya atar.

834b_4

Ἔστι δὲ καὶ κρήνη τις ἐν Παλικοῖς τῆς Σικελίας, ὡς δεκάκλινος· αὕτη δ᾽ ἀναρρίπτει ὕδωρ εἰς ὕψος ἓξ πήχεις, ὥστε ὑπὸ τῶν ἰδόντων νομίζεσθαι κατακλυσθήσεσθαι τὸ πεδίον· καὶ πάλιν εἰς ταὐτὸ καθίσταται. Ἔστι δὲ καὶ ὅρκος, ὃς ἅγιος αὐτόθι δοκεῖ εἶναι· ὅσα γὰρ ὄμνυσί τις, γράψας εἰς πινακίδιον ἐμβάλλει εἰς τὸ ὕδωρ.

834b_5Yemininde doğruysa levha su yüzünde kalır; yalan yere yemin ediyorsa levhanın ağırlaşıp kaybolduğunu, adamın ise yanıp tutuştuğunu söylerler. Bu yüzden rahip ondan, birinin tapınağı arındıracağına dair kefil alırmış.

834b_5

Ἐὰν μὲν οὖν εὐορκῇ, ἐπιπολάζει τὸ πινακίδιον· ἐὰν δὲ μὴ εὐορκῇ, τὸ μὲν πινακίδιον βαρὺ γενόμενον ἀφανίζεσθαί φασι, τὸν δ᾽ ἄνθρωπον πίμπρασθαι. Διὸ δὴ λαμβάνειν τὸν ἱερέα παρ᾽ αὐτοῦ ἐγγύας ὑπὲρ τοῦ καθαίρειν τινὰ τὸ ἱερόν.

834b_658. Bölüm

Kartacalıların adası Dēmonēsos adını orayı ilk işleten Dēmonēsos'tan almıştır. Bu yerde lacivert taşı ve khrysokolla madeni vardır. Khrysokollanın en güzeli altın fiyatına satılır; çünkü göz ilacıdır da.

834b_6

Δημόνησος ἡ Καρχηδονίων νῆσος ἀπὸ Δημονήσου τοῦ πρώτου ἐργασαμένου τὴν ἐπωνυμίαν εἴληφεν· ἔχει δ᾽ ὁ τόπος κυανοῦ τὸ μέταλλον καὶ χρυσοκόλλης. Ταύτης δ᾽ ἡ καλλίστη πρὸς χρυσίον εὑρίσκει τιμήν· καὶ γὰρ φάρμακον ὀφθαλμῶν ἐστίν.

834b_7Orada denizin iki kulaç derinliğinde dalgıçların çıkardığı bir bakır da vardır. Sikyon'daki eski Apollon tapınağında bulunan heykel ve Pheneos'taki oreikhalkos denen heykeller bu bakırdandır. Üzerlerinde şu yazı vardır: "Amphitryon oğlu Herakles, Elis'i aldıktan sonra adadı."

834b_7

Ἔστι δὲ αὐτόθι χαλκὸς κολυμβητὴς ἐν δυοῖν ὀργυιαῖς τῆς θαλάσσης· ὅθεν ὁ ἐν Σικυῶνί ἐστιν ἀνδριὰς ἐν τῷ ἀρχαίῳ νεῷ τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ ἐν Φενεῷ οἱ ὀρείχαλκοι καλούμενοι. Ἐπιγέγραπται δ᾽ αὐτοῖς " Ἠρακλῆς Ἀμφιτρύωνος ῏Ηλιν ἑλὼν ἀνέθηκεν.

834b_8Herakles Elis'i, bir kehanet uyarınca, babası Augeias'ı öldürdüğü bir kadının kılavuzluğunda almıştır. Bakır kazanların gözleri son derece keskinleşir, kirpiği olmayanların kirpikleri çıkar. Bu yüzden hekimler de göz hastalıklarında bakır çiçeğini ve Phrygia külünü kullanırlar.

834b_8

Ἀἱρεῖ δὲ τὴν ῏Ηλιν ἡγουμένης κατὰ χρησμὸν γυναικός, ἦς τὸν πατέρα Αὐγείαν ἀπέκτεινεν. Οἱ δὲ τὸν χαλκὸν ὀρύττοντες ὀξνδερκέστατοι γίνονται, καὶ οἱ βλεφαρίδας μὴ ἔχοντες φύουσι· παρὸ καὶ οἱ ἰατροὶ τῷ ἄνθει τοῦ χαλκοῦ καὶ τῇ τέφρᾳ τῇ Φρυγίᾳ χρῶνται πρὸς τοὺς ὀφθαλμούς.

834b_959. Bölüm

Orada Glaphyron denen bir mağara da vardır; içinde damlayan sulardan katılaşmış sütunlar oluşmuştur. Bunun böyle olduğu, sütunların yere doğru daralmasından anlaşılır; çünkü en dar yerleri orasıdır.

834b_9

Ἔστι δὲ αὐτόθι σπήλαιον ὃ καλεῖται γλαφυρόν· ἐν δὲ τούτῳ κίονες πεπήνόταγασιν ἀπό τινων σταλαγμῶν. Ἀποδηλοῖ δὲ τοῦτο ἐν τῇ συναγωγῇ τῇ πρὸς τὸ ἔδαφος· ἔστι γὰρ ταύτῃ στενώἘκ τατον.

834b_1060. Bölüm

Bir kartal çiftinin yavrularından biri, yavrular yeniden bir çift oluşturuncaya kadar, nöbetleşe deniz kartalı olur. Deniz kartallarından phēnē doğar, bunlardan da kara kartallar ve akbabalar. Bunlar akbabada da durmaz, büyük akbabaları doğururlar; bunlar ise kısırdır. Bunun işareti, kimsenin büyük akbabanın yuvasını görmemiş olmasıdır.

834b_10

τοῦ ζεύγους δὲ τῶν ἀετῶν θάτερον τῶν ἐγγόνων

835a

ἁλιαίετος γίνεται παραλλάξ, ἕως ἂν σύζυγα γένηται. Ἐκ δὲ ἁλιαιέτων φήνη γίνεται, ἐκ δὲ τούτων περκνοὶ καὶ γῦπες· οὗτοι δ᾽ οὐκέτι διορίζουσι περὶ τοὺς γῦπας, ἀλλὰ γεννῶσι τοὺς μεγάλους γῦπας· οὗτοι δ᾽ εἰσὶν ἄγονοι. Σημεῖον δὲ τοῦτο, διότι νεοττιὰν οὐδεὶς ἑώρακε γυπὸς μεγάλου.

835a_261. Bölüm

Hindistan'da oradaki kurşunla ilgili şaşırtıcı bir şey olduğu söylenir: Eritilip soğuk suya döküldüğünde sudan dışarı sıçrarmış.

835a_2

Θαυμαστὸν δέ τί φασιν ἐν Ἰνδοῖς περὶ τὸν ἐκεῖ μόλυβδον συμβαίνειν· ὅταν γὰρ τακεὶς εἰς ὕδωρ καταχυθῇ ψυχρόν, ἐκπηδᾶν ἐκ τοῦ ὕδατος.

835a_362. Bölüm

Mossynoikoi bakırının son derece parlak ve beyaz olduğu söylenir; çünkü buna kalay katılmaz, oradaki bir toprakla karıştırılıp birlikte eritilir. Bu karışımı bulan kişinin onu kimseye öğretmediği anlatılır. Bu yüzden o yerlerde eskiden yapılmış bakır işler ötekilerden farklıdır, sonradan yapılanlar ise artık öyle değildir.

835a_3

Φασὶ τὸν Μοσσύνοικον χαλκὸν λαμπρότατον καὶ λευκότατον εἶναι, οὐ παραμιγνυμένου αὐτῷ κασσιτέρου, ἀλλὰ γῆς τινὸς αὐτοῦ γινομένης καὶ συνεψομένης αὐτῷ. Λέγουσι δὲ τὸν εὑρόντα τὴν κρᾶσιν μηδένα διδάξαι· διὸ τὰ προγεγονότα ἐν τοῖς τόποις χαλκώματα διάφορα, τὰ δ᾽ ἐπιγιγνόμενα οὐκέτι.

835a_463. Bölüm

Pontos'ta kışın bazı kuşların ininde kış uykusuna yatmış hâlde bulunduğunu söylerler; bunlar ne dışkı bırakır, ne tüyleri yolunurken bir şey hisseder, ne de şişe geçirilince; ancak ateşte yanınca hissederlermiş. Balıkların da pek çoğunun kesilip doğrandığında hissetmediği, ancak ateşte iyice ısınınca hissettiği söylenir.

835a_4

Ἐν τῷ Πόντῳ λέγουσι τοῦ χειμῶνος τῶν ὀρνέων τινὰ εὑρίσκεσθαι φωλεύοντα, οὔτε ἀφοδεύοντα, οὔτε δὲ ὅταν τὰ πτερὰ αὐτῶν τίλλωσιν, αἰσθάνεσθαι, οὔτε ὅταν ἐπὶ τὸν ὀβελίσκον ἀναπαρῇ, ἀλλ᾽ ὅταν ὑπὸ τοῦ πυρὸς διακαυθῇ. Πολλοὺς δὲ καὶ τῶν ἰχθύων λέγουσι περικοπέντας καὶ περιτμηθέντας μὴ αἰσθάνεσθαι, ἀλλ᾽ ὅταν ὑπὸ τοῦ πυρὸς διαθερμανθῶσιν.

835a_564. Bölüm

Arı, işe çıkmasıyla gündönümlerini haber veriyor gibidir; arıcılar da bunu işaret olarak kullanır; çünkü gündönümlerinde arılar dinlenir. Ağustosböceklerinin de gündönümünden sonra öttüğü sanılır.

835a_5

Ἡ μέλιττα δοκεῖ τὰς τροπὰς σημαίνειν τῷ ἐπὶ τὰ ἔργα βαδίζειν, ᾧ οἱ μελιττοπόλοι σημείῳ χρῶνται· ἠρεμία γὰρ αὐτῶν γίνεται. Δοσκοῦσι δὲ καὶ οἱ τέττιγες ᾄδειν μετὰ τροπάς.

835a_665. Bölüm

Kirpinin bir yıla kadar yemeden yaşayabildiği de söylenir.

835a_6

Φασὶ δὲ καὶ τὸν ἐχῖνον ἄσιτον διαμένειν ἄχρι ἐνιαυτοῦ.

835a_766. Bölüm

Alaca kelerin de yılanlar gibi derisini değiştirince dönüp onu yuttuğu söylenir; çünkü hekimler saralılara yararlı olduğu için bu deriyi kollarmış.

835a_7

Τὸν δὲ γαλεώτην, ὅταν ἐκδύσηται τὸ δέρμα, καθάπερ οἱ ὄφεις, ἐπιστραφέντα καταπίνειν· τηρεῖσθαι γὰρ ὑπὸ τῶν ἰατρῶν διὰ τὸ χρήσιμον εἶναι τοῖς ἐπιληπτικοῖς.

835a_867. Bölüm

Ayının yağının da, kışın donmuş hâldeyken, ayı ininde uyuduğu süre boyunca kabarıp konduğu kaplardan taştığı söylenir.

835a_8

Λέγουσι δὲ καὶ τὸ τῆς ἄρκτου στέαρ, ὅταν διαπεπηγὸς ᾖ διὰ τὸν χειμῶνα, καθ᾽ ὃν ἂν χρόνον ἐκείνη φωλεύῃ, αὐξάνεσθαι καὶ ὑπεραίρειν τὰ ἀγγεῖα ἐν οἷς ἂν ᾖ.

835a_968. Bölüm

Kyrēnē'deki kurbağaların hiç sesi çıkmadığı söylenir. Makedonya'da da Ēmathialıların ülkesindeki domuzların tek tırnaklı olduğu söylenir.

835a_9

Ἐν Κυρήνῃ φασὶ τοὺς ὄντας βατράχους ἀφώνους τὸ παράπαν εἶναι. Καὶ ἐν Μακεδονίᾳ ἐν τῇ τῶν Ἠμαθιωτῶν χώρᾳ τοὺς σῦς εἶναι μώνυχας.

835b69. Bölüm

Kappadokia'da katırların doğurduğu, Girit'te de kavakların meyve verdiği söylenir.

835b

Ἐν Καππαδοκίᾳ φασὶν ἡμιόνους εἶναι γονίμους καὶ ἐν Κρήτῃ αἰγείρους καρποφόρους.

835b_270. Bölüm

Seriphos'taki kurbağaların ötmediği, başka bir yere götürülünce ise öttüğü söylenir.

835b_2

Φασὶ δὲ καὶ ἐν Σερίφῳ τοὺς βατράχους οὐκ ᾄδειν· ἐὰν δὲ εἰς ἄλλον τόπον μετενεχθῶσιν, ᾄδουσιν.

835b_371. Bölüm

Hindistan'da Keras, yani "Boynuz" denen yerde küçük balıklar olduğu söylenir; bunlar karada dolaşır, sonra yine ırmağa koşarlarmış.

835b_3

Ἐν Ἰνδοῖς ἐν τῷ Κέρατι καλουμένῳ ἰχθύδιά φασι γίνεσθαι ἃ ἐν τῷ ξηρῷ πλανᾶται καὶ πάλιν ἀποτρέχει εἰς τὸν ποταμόν.

835b_472. Bölüm

Bazıları Babil civarında da bazı balıkların, ırmak kuruyunca nemli kalan oyuklarda yaşadığını söyler. Bunlar oyuklardan çıkıp harman yerlerinde beslenir, yüzgeçlerinin üstünde yürür ve kuyruklarını sallarmış. Kovalanınca kaçar, oyuklarına girip yüzleri dışarıya dönük dururlarmış; çünkü insanlar sık sık yanlarına gidip onları kızdırırmış. Başları fener balığınınkine, gövdelerinin geri kalanı kayabalığınınkine benzer, solungaçları da öteki balıklarınki gibidir.

835b_4

Φασὶ δὲ καὶ περὶ Βαβυλῶνά τινες ἰχθύας τινὰς μένειν ἐν ταῖς τρώγλαις ταῖς ἐχούσαις ὑγρότητα ξηραινομένου τοῦ ποταμοῦ· τούτους ἐξιόντας ἐπὶ τὰς ἅλως νέμεσθαι, καὶ βαδίζειν ἐπὶ τῶν πτερύγων, καὶ ἀνακινεῖν τὴν οὐράν· καὶ ὅταν διώκωνται, φεύγειν καὶ εἰσδύντας ἀντιπροσώπως ἵστασθαι· πολλάκις γὰρ προσιέναι τινὰς καὶ ἐρεθίζειν. Ἔχουσι δὲ τὴν κεφαλὴν ὁμοίαν βατράχῳ θαλαττίῳ, τὸ δὲ ἄλλο σῶμα κωβιῷ, βραγχία δὲ ὥσπερ καὶ οἱ ἄλλοι ἰχθύες.

835b_573. Bölüm

Pontos'taki Hērakleia'da ve Rhēgion'da topraktan kazılarak çıkarılan balıklar bulunduğu söylenir; bunlar en çok ırmak kenarlarında ve sulak yerlerde olurmuş. Bu yerler zaman zaman kuruyunca balıklar toprağın içine çekilir; toprak daha da kuruyunca nemin peşinden çamura dalar, o da kuruyunca, inlerinde yaşamlarını sürdüren hayvanlar gibi, kalan nemin içinde yaşarlarmış. Sular gelmeden önce kazılıp çıkarılırlarsa ancak o zaman kıpırdarlarmış.

835b_5

Ἐν Ἡρακλείᾳ δὲ τῇ ἐν τῷ Πόντῳ καὶ ἐν Ῥηγίῳ γίνεσθαί φασιν ὀρυκτοὺς ἰχθῦς, τούτους δὲ μάλιστα κατὰ τὰ ποτάμια καὶ τὰ ἔνυδρα χωρία. Συμβαίνεν δέ ποτε ἀναξηραινομένων τῶν χωρίων κατά τινας χρόνους συστέλλεσθαι κατὰ γῆς, εἶτα μᾶλλον ἀναξηραινομένης διώκοντας τὴν ὑγρότητα διίεσθαι εἰς τὴν ὕλην, εἶτα ξηραινομένης διαμένειν ἐν τῇ ἰκμάδι, ὥσπερ τὰ ἐν ταῖς φωλεαῖς διαρκοῦντα. Ὅταν δὲ ἀνασκάπτωνται πρὶν ἢ τὰ ὕδατα ἐπιγενέσθαι, τότε κινεῖσθαι.

835b_674. Bölüm

Paphlagonia'da da derinlerden kazılıp çıkarılan, üstelik çok lezzetli balıklar bulunduğu söylenir; yakınlarda ne görünür bir su vardır ne de oraya akan bir ırmak; onları doğuran doğrudan doğruya topraktır.

835b_6

Φασὶ δὲ καὶ περὶ Παφλαγονίαν τοὺς ὀρυκτοὺς γίνεσθαι ἰχθῦς κατὰ βάθους, τούτους δὲ τῇ ἀρετῇ ἀγαθούς, οὔτε ὑδάτων φανερῶν πλησίον ὄντων οὔτε ποταμῶν ἐπιρρεόντων, ἀλλ᾽ αὐτῆς ζῳογονούσης τῆς γῆς.

835b_775. Bölüm

Ēpeiros'taki geyiklerin sağ boynuzlarını atınca toprağa gömdükleri söylenir; bu boynuz birçok şeye yararmış.

835b_7

Τὰς ἐν Ἠπείρῳ ἐλάφους κατορύττειν φασὶ τὸ δεξιὸν κέρας, ὅταν ἀποβάλωσι, καὶ εἶναι πρὸς πολλὰ χρήσιμον.

835b_876. Bölüm

Vaşağın da sidiğini üstünü örterek sakladığı söylenir; çünkü sidiği başka şeylerin yanı sıra mühür taşı yapmaya da yararmış.

835b_8

Καὶ τὴν λύγκα δέ φασι τὸ οὖρον κατακαλύπτειν διὰ τὸ πρὸς ἄλλα τε χρήσιμον εἶναι καὶ τὰς σφραγῖδας.

835b_977. Bölüm

Foklar yakalanınca şirdenlerindeki peyniri kusarmış; söylendiğine göre bu ilaç gibidir ve saralılara iyi gelir.

835b_9

Φασὶ δὲ καὶ τὴν φώκην ἐξεμεῖν τὴν πυτίαν, ὅταν ἁλίσκηται· εἶναι δὲ φαρμακῶδες καὶ τοῖς ἐπιλήπτοις χρήσιμον.

835b_1078. Bölüm

İtalya'da Kirkaion dağında öldürücü bir zehirli ot yetiştiği anlatılır. Gücü öyledir ki birinin üzerine serpilirse onu hemen yere yıkar, vücudundaki kıllar dökülür, bütün uzuvları çözülüp dağılır; öyle ki ölenlerin vücudu acınacak bir görünüş alır. Aulus Peukestios ile Gaius'un bu zehri Spartalı Kleōnymos'a vermek üzereyken yakalandıkları, Tarentumlularca sorguya çekilip idam edildikleri söylenir.

835b_10

Λέγεται δὲ περὶ τὴν Ἰταλίαν ἐν τῷ Κιρκαίῳ ὄρει φάρμακόν τι φύεσθαι θανάσιμον, ὃ τοιαύτην ἔχει τὴν δύναμιν ὥστε, ἂν προσρανθῇ τινί, παραχρῆμα πίπτειν ποιεῖ,

836a

καὶ τὰς τρίχας τὰς ἐν τῷ σώματι ἀπομαδᾶν, καὶ τὸ σύνολον τοῦ σώματος διαρρεῖν τὰ μέλη, ὥστε τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ σώματος εἶναι τῶν ἀπολλυμένων ἐλεεινήν. Τοῦτο δέ φασι μέλλοντας διδόναι Κλεωνύμῳ τῷ Σπαρτιάτῃ Αὖλον τὸν Πευκέστιον καὶ Γάϊον φωραθῆναι, καὶ ἐξετασθέντας ὑπὸ Ταραντίνων θανατωθῆναι.

836a_279. Bölüm

Adriyatik'teki Diomēdeia adasında Diomēdēs'in şaşırtıcı ve kutsal bir tapınağı bulunduğunu, tapınağın çevresinde de iri gövdeli, büyük ve sert gagalı kuşların halka hâlinde oturduğunu söylerler.

836a_2

Ἐν τῇ Διομηδείᾳ νήσῳ, ἣ κεῖται ἐν τῷ Ἀδρίᾳ, φασὶν ἱερόν τι εἶναι τοῦ Διομήδους θαυμαστόν τε καὶ ἅγιον, περὶ δὲ τὸ ἱερὸν κύκλῳ περικαθῆσθαι ὄρνιθας μεγάλους τοῖς μεγέθεσι, καὶ ῥύγχη ἔχοντας μεγάλα καὶ σκληρά.

836a_3Anlattıklarına göre oraya Yunanlılar çıkarsa bu kuşlar sakin dururmuş; ama çevrede oturan barbarlardan biri çıkarsa havalanır, havada süzülüp kendilerini başlarına atar ve gagalarıyla yaralayarak öldürürlermiş.

836a_3

Τούτους λέγουσιν, ἐὰν μὲν Ἕλληνες ἀποβαίνωσιν εἰς τὸν τόπον, ἡσυχίαν ἔχειν, ἐὰν δὲ τῶν βαρβάρων τινὲς τῶν περιοίκων, ἀνίπτασθαι καὶ αἰωρουμένους καταράσσειν αὑτοὺς εἰς τὰς κεφαλὰς αὐτῶν, καὶ τοῖς ῥύγχεσι τιτρώσκοντας ἀποκτείνειν.

836a_4Efsaneye göre bu kuşlar, adanın yakınında gemileri batan Diomēdēs'in arkadaşlarından türemiştir; Diomēdēs ise o zaman oraların kralı olan Aineias tarafından hileyle öldürülmüştür.

836a_4

Μυθεύεται δὲ τούτους γενέσθαι ἐκ τῶν ἑταίρων τῶν τοῦ Διομήδους, ναυαγησάντων μὲν αὐτῶν περὶ τὴν νῆσον, τοῦ δὲ Διομήδους δολοφονηθέντος ὑπὸ τοῦ Αἰνέου τοῦ τότε βασιλέως τῶν τόπων ἐκείνων γενομένου.

836a_580. Bölüm

Umbrialılarda sürü hayvanlarının yılda üç kez doğurduğu, toprağın da ekilen tohumun kat kat fazlasını verdiği söylenir. Kadınları da çok doğururmuş: Tek çocuk doğurdukları enderdir, çoğu ikiz ya da üçüz doğururmuş.

836a_5

Παρὰ τοῖς Ὀμβρικοῖς φασὶ τὰ βοσκήματα τίκτειν τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ, καὶ τοὺς καρποὺς αὐτοῖς τὴν γῆν πολλαπλασίους ἀνίεσθαι τῶν καταβαλλομένων· εἶναι δὲ καὶ τὰς γυναῖκας πολυγόνους καὶ σπανίως ἓν τίκτειν, τὰς δὲ πλείστας δύο καὶ τρία.

836a_681. Bölüm

Adriyatik'in en iç köşesindeki Ēlektrides adalarında biri kalaydan, öteki tunçtan, eski üslupta işlenmiş iki heykel bulunduğu söylenir. Bunların Daidalos'un eseri olduğu, onun Minōs'tan kaçıp Sicilya'dan ve Girit'ten bu yerlere geldiği eski zamanların bir hatırası olduğu anlatılır.

836a_6

Ἐν ταῖς Ἠλεκτρίσι νήσοις, αἳ κεῖνται ἐν τῷ μυχῳ τοῦ Ἀδρίου, φασὶν εἶναι δύο ἀνδριάντας ἀνακειμένους, τὸν μὲν κασσιτέρινον τὸν δὲ χαλκοῦν, εἰργασμένους τὸν ἀρχαῖον τρόπον. Λέγεται δὲ τούτους Δαιδάλου εἶναι ἔργα, ὑπόμνημα τῶν πάλαι, ὅτε Μίνω φεύγων ἐκ Σικελίας καὶ Κρήτης εἰς τούτους τοὺς τόπους παρέβαλε,

836a_7Bu adaları Ēridanos ırmağının getirdiği alüvyonun oluşturduğu söylenir. Anlaşılan ırmağın yakınında sıcak sulu bir göl de vardır; ondan ağır ve iğrenç bir koku yayılır; hiçbir hayvan ondan su içmez, hiçbir kuş da üzerinden uçamaz, düşüp ölür. Gölün çevresi iki yüz stadion, genişliği ise on stadion kadardır.

836a_7

Ταύτας δὲ τὰς νήσους φασὶ προκεχωκέναι τὸν Ἠριδανὸν ποταμόν. Ἔστι δὲ καὶ λίμνη, ὡς ἔοικε, πλησίον τοῦ ποταμοῦ, ὕδωρ ἔχουσα θερμόν· ὀσμὴ δ᾽ ἀπ᾽ αὐτῆς βαρεῖα καὶ χαλεπὴ ἀποπνεῖ, καὶ οὔτε ζῷον οὐδὲν πίνει ἐξ αὐτῆς οὔτε ὄρνεον ὑπερίπταται, ἀλλὰ πίπτει καὶ ἀποθνήσκει. Ἔχει δὲ τὸν μὲν κύκλον

836b

σταδίων διακοσίων, τὸ δὲ εὖρος ὡς δέκα.

836b_2Yerlilerin anlattığı efsaneye göre Phaethōn yıldırımla vurulunca bu göle düşmüştür. Gölde pek çok kavak varmış, bunlardan ēlektron denen kehribar damlarmış. Bunun zamka benzediği, taş gibi sertleştiği, yerlilerce toplanıp Yunanlılara götürüldüğü söylenir.

836b_2

Μυθεύουσι δὲ οἱ ἐγχώριοι Φαέθοντα κεραυνωθέντα πεσεῖν εἰς ταύτην τὴν λίμνην. Εἶναι δ’ ἐν αὐτῇ αἰγείρους πολλάς, ἐξ ὧν ἐκπίπτειν τὸ καλούμενον ἤλεκτρον. Τοῦτο δὲ λέγουσιν ὅμοιον εἶναι κόμμι, ἀποσκληρύνεσθαι δὲ ὡσανεὶ λίθον, καὶ συλλεγόμενον ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων διαφέρεσθαι εἰς τοὺς Ἕλληνας.

836b_3İşte Daidalos'un bu adalara geldiği, onları ele geçirip birine kendi heykelini, ötekine oğlu İkaros'unkini diktiği anlatılır. Sonradan Argos'tan sürülen Pelasglar onların üstüne gemilerle saldırınca Daidalos kaçmış ve İkaros adasına varmış.

836b_3

Εἰς ταύτας οὖν τὰς νήσους Δαίδαλόν φασιν ἐλθεῖν, καὶ κατασχόντα αὐτὰς ἀναθεῖναι ἐν μιᾷ αὐτῶν τὴν αὑτοῦ εἰκόνα, καὶ τὴν τοῦ υἱοῦ Ἰκάρου ἐν τῇ ἑτέρᾳ. Ὕστερον δ᾽ ἐπιπλευσάντων ἐπ᾽ αὐτοὺς Πελασγῶν τῶν ἐκπεσόντων ἐξ Ἄργους φυγεῖν τὸν Δαίδαλον, καὶ ἀφικέσθαι εἰς Ἴκαρον τὴν νῆσον.

836b_482. Bölüm

Sicilya'da Enna denen yerin yakınında bir mağara bulunduğu anlatılır. Çevresinde her mevsim türlü türlü çiçek açtığı, ama en çok menekşelerin uçsuz bucaksız bir alanı kapladığı söylenir; bunlar yakın çevreyi öyle bir güzel kokuyla doldururmuş ki köpekler kokudan sersemlediği için avcılar tavşanların izini süremezmiş.

836b_4

Ἐν τῇ Σικελίᾳ περὶ τὴν καλουμένην Ἔνναν σπήλαιόν τι λέγεται εἶναι, περὶ ὃ κύκλῳ πεφυκέναι φασὶ τῶν τε ἄλλων ἀνθέων πλῆθος ἀνὰ πᾶσαν ὥραν, πολὺ δὲ μάλιστα τῶν ἴων ἀπέραντόν τινα τόπον συμπεπληρῶσθαι, ἃ τὴν σύνεγγυς χώραν εὐωδίας πληροῖ, ὥστε τοὺς κυνηγοῦντας, τῶν κυνῶν κρατουμένων ὑπὸ τὴς ὀδμῆς, ἐξαδυνατεῖν τοὺς λαγὼς ἰχνεύειν.

836b_5Bu yarığın içinden dışarıdan görünmeyen bir yeraltı geçidi uzanır; Plutōn'un Korē'yi bu yoldan kaçırdığı söylenir. Bu yerde, yerlilerin kullandığı buğdaya da dışarıdan getirilen buğdaylara da benzemeyen, kendine has özellikleri olan buğdaylar bulunduğu söylenir. Yerliler buğdayın ilk kez kendi topraklarında ortaya çıktığına bunu işaret sayarlar. Bu yüzden Dēmētēr'i de sahiplenir, tanrıçanın kendi topraklarında doğduğunu söylerler.

836b_5

Διὰ δὲ τούτου τοῦ χάσματος ἀσυμφανής ἐστιν ὑπόνομος, καθ᾽ ὅν φασι τὴν ἁρπαγὴν ποιήσασθαι τὸν Πλούτωνα τῆς Κόρης. Εὑρίσκεσθαι δέ φασιν ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ πυροὺς οὔτε τοῖς ἐγχωρίοις ὁμοίους οἷς χρῶνται οὔτε ἄλλοις ἐπεισάκτοις, ἀλλ᾽ ἰδιότητά τινα μεγάλην ἔχοντας. Καὶ τούτῳ σημειοῦνται τὸ πρώτως παρ᾽ αὑτοῖς φανῆναι πύρινον καρπόν. Ὅθεν καὶ τῆς Δήμητρος ἀντιποιοῦνται, φάμενοι παρ᾽ αὑτοῖς τὴν θεὸν γεγονέναι.

836b_683. Bölüm

Girit'te kurt, ayı ve engerek, bunlara benzer başka yırtıcı hayvanlar da bulunmadığı söylenir; çünkü Zeus orada doğmuştur.

836b_6

Ἐν Κρήτῃ λύκους καὶ ἄρκτους τούς τ᾽ ἔχεις, ὁμοίως δὲ καὶ τὰ παραπλήσια τούτοις θηρία οὔ φασι γίνεσθαι διὰ τὸ τὸν Δία γενέσθαι ἐν αὐτῇ.

836b_784. Bölüm

Herakles Sütunları'nın ötesindeki denizde Kartacalıların ıssız bir ada bulduğu anlatılır. Bu adada her türlü orman, gemiyle gidilebilen ırmaklar varmış, öteki ürünleri bakımından da şaşılacak kadar zenginmiş; ama birkaç günlük deniz yolculuğu uzaklıktaymış. Kartacalılar bolluğu yüzünden oraya sık sık gidip gelmeye, hatta bazıları yerleşmeye başlayınca, Kartaca'nın yöneticileri oraya gemiyle gidecek olanları ölümle cezalandıracaklarını ilan etmiş ve orada oturanların hepsini ortadan kaldırmışlar. Bunu, adayı başkalarına haber vermesinler, bir kalabalık onlara karşı birleşip adaya hâkim olarak Kartacalıların refahını elinden almasın diye yapmışlar.

836b_7

Ἐν τῇ θαλάσσῃ τῇ ἔξω Ἡρακλείων στηλῶν φασὶν ὑπὸ Καρχηδονίων νῆσον εὑρεθῆναι ἐρήμην, ἔχουσαν ὕλην τε παντοδαπὴν καὶ ποταμοὺς πλωτούς, καὶ τοῖς λοιποῖς καρποῖς θαυμαστήν, ἀπέχουσαν δὲ πλειόνων ἡμερῶν πλοῦν· ἐν ᾗ ἐπιμισγομένων τῶν Καρχηδονίων πολλάκις διὰ τὴν εὐδαιμονίαν,

837a

ἐνίων γε μὴν καὶ οἰκούντων, τοὺς προεστῶτας τῶν Καρχηδονίων ἀπείπασθαι θανάτῳ ζημιοῦν τοὺς εἰς αὐτὴν πλευσομένους, καὶ τοὺς ἐνοικοῦντας πάντας ἀφανίσαι, ἵνα μὴ διαγγέλλωσι, μηδὲ πλῆθος συστραφὲν ἐπ᾽ αὐτῶν ἐπὶ τὴν νῆσον κυρίας τύχῃ καὶ τὴν τῶν Καρχηδονίων εὐδαιμονίαν ἀφέληται.

837a_285. Bölüm

İtalya'dan Kelt, Keltoligys ve İber ülkelerine kadar Hērakleia yolu denen bir yol bulunduğu söylenir. Bu yoldan bir Yunanlı da, bir yerli de geçse, yol boyunca oturanlar ona hiçbir haksızlık yapılmaması için gözcülük edermiş; çünkü haksızlık kimlerin topraklarında yapılırsa cezayı onlar ödermiş.

837a_2

Ἐκ τῆς Ἰταλίας φασὶν ἕως τῆς Κελτικῆς καὶ Κελτολιγύων καὶ Ἰβήρων εἶναί τινα ὁδὸν Ἡράκλειαν καλουμένην, δι᾽ ἧς ἐάν τε Ἕλλην ἐάν τε ἐγχώριός τις πορεύηται, τηρεῖσθαι ὑπὸ τῶν παροικούντων, ὅπως μηδὲν ἀδικηθῇ· τὴν γὰρ ζημίαν ἐκτίνειν καθ᾽ οὓς ἂν γένηται τὸ ἀδίκημα.

837a_386. Bölüm

Keltlerde kendi dillerinde toksikon denen bir zehir bulunduğu söylenir. Bu zehrin öyle çabuk öldürdüğü anlatılır ki Kelt avcılar bir geyiği ya da başka bir hayvanı okla vurunca hemen koşup zehir yayılmadan önce etin yaralı kısmını kesip atarlarmış; hem eti yiyebilmek için, hem de hayvan çürümesin diye.

837a_3

Φασὶ δὲ παρὰ τοῖς Κελτοῖς φάρμακον ὑπάρχειν τὸ καλούμενον ὑπ᾽ αὐτῶν τοξικόν· ὃ λέγουσιν οὕτω ταχεῖαν ποιεῖν τὴν φθορὰν ὥστε τῶν Κελτῶν τοὺς κυνηγοῦντας, ὅταν ἔλαφον ἢ ἄλλο τι ζῷον τοξεύσωσιν, ἐπιτρέχοντας ἐκ σπουδῆς ἐκτέμνειν τῆς σαρκὸς τὸ τετρωμένον πρὸ τοῦ τὸ φάρμακον διαδῦναι, ἅμα μὲν τῆς προσφορᾶς ἕνεκα, ἅμα δὲ ὅπως μὴ σαπῇ τὸ ζῷον.

837a_4Bu zehre karşı panzehir olarak meşe kabuğunun bulunduğu söylenir. Bazılarına göre ise panzehir korakion denen başka bir yapraktır; bu adı almasının sebebi, bir kuzgunun zehri tadıp fenalaşınca bu yaprağa koştuğunu, onu yutunca da acısının dindiğini görmüş olmalarıdır.

837a_4

Εὑρῆσθαι δὲ τούτῳ λέγουσιν ἀντιφάρμακον τὸν τῆς δρυὸς φλοιόν· οἱ δ᾽ ἕτερόν τι φύλλον, ὃ καλοῦσι κοράκιον διὰ τὸ κατανοηθῆναι ὑπ᾽ αὐτῶν κόρακα, γευσάμενον τοῦ φαρμάκου καὶ κακῶς διατιθέμενον, ἐπὶ τὸ φύλλον ὁρμήσαντα τοῦτο καὶ καταπιόντα παύσασθαι τῆς ἀλγηδόνος.

837a_587. Bölüm

İberia'da bazı çobanlar ormanları ateşe verince, yanan ağaçlarla iyice ısınan toprağın açıkça gümüş akıttığı söylenir. Bir süre sonra depremler olup bu yerler yarılınca çok büyük miktarda gümüş toplanmış; bu da Massalialılara azımsanmayacak bir gelir sağlamış.

837a_5

Ἐν τῇ Ἰβηρίᾳ λέγουσι τῶν δρυμῶν ἐμπρησθέντων ὑπό τινων ποιμένων, καὶ τῆς γῆς διαθερμανθείσης ὑπὸ τῆς ὕλης, φανερῶς ἀργύρῳ ῥεῦσαι τὴν χώραν, καὶ μετὰ χρόνον σεισμῶν ἐπιγενομένων καὶ τῶν τόπων ῥαγέντων πάμπληθες συναχθῆναι ἀργύριον, ὃ δὴ καὶ τοῖς Μασσαλιώταις πρόσοδον ἐποίησεν οὐ τὴν τυχοῦσαν.

837a_688. Bölüm

İberia açıklarındaki, en büyük yedi adadan sonra en büyükleri olduğu söylenen Gymnēsiai adalarında zeytinyağının zeytinden değil, terebentin ağacından elde edildiği söylenir; bundan çok bol miktarda, her işe yarayan yağ çıkarmış. Bu adalarda oturan İberlerin kadına o kadar düşkün olduğu söylenir ki tüccarlara bir kadın köle karşılığında dört, beş erkek köle verirlermiş.

837a_6

Ἐν ταῖς Γυμνησίαις ταῖς κειμέναις νήσοις κατὰ τὴν Ἰβηρίαν, ἃς μετὰ τὰς λεγομένας ἑπτὰ μεγίστας λέγουσιν εἶναι, φασὶν ἔλαιον μὴ γίνεσθαι ἐξ ἐλαιῶν, ἐκ δὲ τῆς τερμίνθου κομιδῇ πολὺ καὶ εἰς πάντα ἁρμόττον. Λέγουσι δὲ οὕτω τοὺς οἰκοῦντας αὐτὰς Ἴβηρας καταγύνους εἶναι ὥστε ἀντὶ ἑνὸς σώματος θηλυκοῦ διδόναι τοῖς ἐμπόροις τέτταρα

837b

καὶ πέντε σώματα ἄρρενα.

837b_2Kartacalıların yanında paralı askerlik yapıp ücretlerini aldıklarında, anlaşılan, kadından başka hiçbir şey satın almazlarmış. Çünkü aralarında kimsenin altın ya da gümüş bulundurmasına izin verilmez. Ülkeye para sokmalarının yasaklanmasına gerekçe olarak da Herakles'in İberia'ya, oranın halkının zenginliği yüzünden sefer düzenlediği söylenir.

837b_2

Στρατευόμενοι δὲ παρὰ Καρχηδονίοις τοὺς μισθοὺς ὅταν λάβωσιν, ἄλλο μέν, ὡς ἔοικεν, οὐδὲν ἀγοράζουσι, γυναῖκας δέ. Οὐ γὰρ χρυσίον οὐδὲ ἀργύριον ἔξεστι παρ᾽ αὐτοῖς οὐδένα ἔχειν. Ἐπιλέγεται δέ τι τοιοῦτον ἐπὶ τῷ κωλύειν χρήματα εἰσάγειν αὐτούς, ὅτι τὴν στρατείαν Ἡρακλῆς ἐποιήσατο ἐπὶ τὴν Ἰβηρίαν διὰ τοὺς τῶν ἐνοικούντων πλούτους.

837b_389. Bölüm

Massalia topraklarında, Ligystike yakınında bir göl bulunduğu söylenir. Bu göl kaynar, taşar ve inanılmayacak kadar çok balık dışarı atarmış. Etēsia rüzgârları esince üstüne toprak yığılır, orada öyle bir toz bulutu kopar ki gölün yüzeyi toprak gibi sertleşirmiş. Yerliler de bu kabuğu üç dişli zıpkınlarla delip gölden istedikleri kadar balığı kolayca çıkarırlarmış.

837b_3

Ἐν τῇ τῶν Μασσαλιωτῶν χώρᾳ περὶ τὴν Λιγυστικήν φασιν εἶναί τινα λίμνην, ταύτην δὲ ἀναζεῖν καὶ ὑπερχεῖσθαι, καὶ τοσούτους ἰχθῦς ἐκβάλλειν τὸ πλῆθος ὥστε μὴ πιστεύειν. Ἐπειδὰν δὲ οἱ ἐτησίαι πνεύσωσιν, ἐπιχώννυσθαι τὸ ἔδαφος ἐπ᾽ αὐτὴν, καὶ τοιοῦτον κονιορτὸν γίνεσθαι αὐτόθι, καὶ ἀποστερεοῦσθαι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς ὡσανεὶ ἔδαφος. Τοῖς δὲ τριόδουσι διακόπτοντας τοὺς ἐγχωρίους ἑτοίμως ὅσους ἂν βούλωνται ἰχθύας ἐξαίρειν ἐξ αὐτῆς.

837b_490. Bölüm

Bazı Ligyesların sapanı o kadar iyi kullandığı anlatılır ki birkaç kuş görünce her birinin hangisini vurmaya hazırlandığı konusunda birbirleriyle yarışırlarmış; çünkü hepsini kolayca vuracaklarından eminmişler.

837b_4

Λέγεται δέ τινας τῶν Λιγύων οὕτω σφενδονᾶν εὖ ὥστε, ὅταν πλείους ἴδωσιν ὄρνιθας, διερεθίζεσθαι πρὸς ἀλλήλους ποῖον ἕκαστος παρα σκευάζεται βαλεῖν, ὡς ἑτοίμως ἁπάντων τευξομένων.

837b_591. Bölüm

Onlarda şunun da kendine özgü olduğu söylenir: Kadınlar çalışırken doğururlar; çocuğu suyla yıkayıp hemen yine kazmaya, çapalamaya ve doğurmasalar yapacakları öteki işleri görmeye koyulurlar.

837b_5

Ἴδιον δέ φασι καὶ τοῦτο παρ᾽ αὐτοῖς εἶναι· αἱ γυναῖκες ἅμα ἐργαζὁμεναι τίκτουσιν, καὶ τὸ παιδίον ὕδατι περικλύσασαι παραχρῆμα σκάπτουσι καὶ σκάλλουσι καὶ τἆλλα οἰκονομοῦσιν ἃ καὶ μὴ τικτούσαις αὐταῖς ἦν πρακτέον.

837b_692. Bölüm

Ligyeslarda şu da şaşırtıcıdır: Söylendiğine göre ülkelerinde bir ırmak vardır; akıntısı havaya yükselerek akar, öyle ki karşı kıyıdakiler görünmez.

837b_6

Θαῦμα δὲ καὶ τοῦτο παρὰ τοῖς Λίγυσι· φασὶ γὰρ παρ᾽ αὐτοῖς ποταμὸν εἶναι οὗ τὸ ῥεῦμα αἴρεται μετέωρον καὶ ῥεῖ, ὥστε τοὺς πέραν μὴ ὁρᾶσθαι.

837b_793. Bölüm

Tyrrhēnia'da Aithaleia adında bir ada bulunduğu anlatılır. Burada aynı madenden önceleri bakır çıkarılırmış; oradaki bütün bakır işlerin ondan yapıldığı söylenir. Sonra bakır artık bulunmaz olmuş; uzun zaman geçtikten sonra aynı madenden demir çıkmış. Poplōnion denen yerde oturan Tyrrhēnler bugün hâlâ bu demiri kullanır.

837b_7

Ἐν δὲ τῇ Τυρρηνίᾳ λέγεταί τις νῆσος Αἰθάλεια ὀνομαζομένη, ἐν ᾗ ἐκ τοῦ αὐτοῦ μετάλλου πρότερον μὲν χαλκὸς ὠρύσσετο, ἐξ οὗ φασὶ πάντα κεχαλκευμένα παρ᾽ αὐτοῖς εἶναι, ἔπειτα μηκέτι εὑρίσκεσθαι, χρόνου δὲ διελθόντος πολλοῦ φανῆναι ἐκ τοῦ αὐτοῦ μετάλλου σίδηρον, ᾧ νῦν ἔτι χρῶνται Τυρρηνοὶ οἱ τὸ καλούμενον Ποπλώνιον οἰκοῦντες.

837b_894. Bölüm

Tyrrhēnia'da Oinarea adında son derece sağlam olduğu söylenen bir şehir vardır; ortasında otuz stadion yükselen bir tepe vardır, eteklerinde de her türlü orman ve sular. Anlatıldığına göre şehrin halkı içlerinden biri tiran olur diye korktuğu için, başlarına kölelikten azat edilmiş kimseleri getirirmiş; bunlar onları yönetir, her yıl da yerlerine yine böyle kimseler getirilirmiş.

837b_8

Ἔστι δέ τις ἐν τῇ Τυρρηνίᾳ πόλις Οἰναρέα καλουμένη, ἣν ὑπερβολῇ φασὶν ὀχυρὰν εἶναι· ἐν γὰρ μέσῃ αὐτῇ λόφος ἐστὶν ὑψηλός, τριάκοντα σταδίους ἀνέχων ἄνω, καὶ κάτω ὕλην παντοδαπὴν καὶ ὕδατα, Φοβουμένους οὖν

838a

τοὺς ἐνοικοῦντας λέγουσι μή τις τύραννος γένηται, προΐστασθαι αὑτῶν τοὺς ἐκ τῶν οἰκετῶν ἠλευθερωμένους· καὶ οὗτοι ἄρχουσιν αὐτῶν, κατ᾽ ἐνιαυτὸν δ᾽ ἄλλους ἀντικαθιστάναι τοιούτους.

838a_295. Bölüm

İtalya'daki Kymē'de, anlaşılan, kâhin Sibylla'nın yeraltındaki odası gösterilir. Sibylla'nın çok uzun yaşadığı ve ömrü boyunca bakire kaldığı söylenir; Erythrai'liymiş, ama İtalya'da oturanların bir kısmı ona Kymēli, bir kısmı da Melankraira der. Bu yerin Lukanların elinde olduğu söylenir.

838a_2

Ἐν τῇ Κύμῃ τῇ περὶ τὴν Ἰταλίαν δείκνυταί τις, ὡς ἔοικε, θάλαμος κατάγειος Σιβύλλης τῆς χρησμολόγου, ἣν πολυχρονιωτάτην γενομένην παρθένον διαμεῖναί φασιν, οὖσαν μὲν Ἐρυθραίαν, ὑπό τινων δὲ τὴν Ἰταλίαν κατοικούνδρων, των Κυμαίαν, ὑπὸ δέ τινων Μελάγκραιραν καλουμένην. Τοῦτον δὲ τὸν τόπον λέγεται κυριεύεσθαι ὑπὸ Λευκανῶν.

838a_3Kymē yakınlarında Ketos adında bir ırmak bulunduğu da söylenir; içine atılan şeyin uzun süre kaldıkça önce üzerinin bir kabukla örtüldüğü, sonunda da taşlaştığı anlatılır.

838a_3

Εἶναι δὲ λέγουσιν ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις περὶ τὴν Κύμην ποταμόν τινα Κετὸν ὀνομαζόμενον, εἰς ὅν φασι τὸν πλείω χρόνον τὸ ἐμβληθὲν πρῶτον περιφύεσθαι καὶ τέλος ἀπολιθοῦσθαι.

838a_496. Bölüm

Sybarisli Alkimenēs için öyle gösterişli bir giysi yapıldığı söylenir ki bütün İtalya Yunanlılarının toplandığı Lakinion'daki Hēra şenliğinde sergilenirmiş ve gösterilen bütün şeyler arasında en çok o hayranlık uyandırırmış. Yaşlı Dionysios'un onu ele geçirip Kartacalılara yüz yirmi talantona sattığı söylenir.

838a_4

Ἀλκιμένει τῷ Συβαρίτῃ φασὶ κατασκευασθῆναι ἱμάτιον τοιοῦτον τῇ πολυτελείᾳ, ὥστε προτίθεσθαι αὐτὸ ἐπὶ Λακινίῳ τῇ πανηγύρει τῆς Ἥρας, εἰς ἣν συμπορεύονται πάντες Ἰταλιῶται, τῶν τε δεικνυμένων μάλιστα πάντων ἐκεῖνο θαυμάζεσθαι· οὗ φασὶ κυριεύσαντα Διονύσιον τὸν πρεσβύτερον ἀποδόσθαι Καρχηδονίοις ἑκατὸν καὶ εἴκοσι ταλάντων.

838a_5Giysi mor renkliydi, on beş arşın büyüklüğündeydi; iki yanında dokunmuş figürlerden kuşaklar vardı: Üstte Susalılar, altta Persler. Ortada Zeus, Hēra, Themis, Athēna, Apollōn ve Aphroditē vardı. İki ucunda Alkimenēs, iki yanında da Sybaris yer alıyordu.

838a_5

Ἧν δ᾽ αὐτὸ μὲν ἁλουργές, τῷ δὲ μεγέθει πεντεκαιδεκάπηχυ, ἑκατέρωθεν δὲ διείληπτο ζῳδίοις ἐνυφασμένοις, ἄνωθεν μὲν Σούσοις, κάτωθεν δὲ Πέρσαις· ἀνὰ μέσον δὲ ἦν Ζεύς, Ἥρα, Θέμις, Ἀθηνᾶ, Ἀπόλλων, Ἀφροδίτη. Παρὰ δ᾽ ἑκάτερον πέρας Ἀλκιμένης ἦν, ἑκατέρωθεν δὲ Σύβαρις.

838a_697. Bölüm

Iapygia burnu yakınlarında, efsaneye göre Herakles'in devlerle savaştığı bir yerden bol miktarda irin aktığı söylenir; öyle ki kokusunun ağırlığından o yerin açıklarında deniz yolculuğu yapılamazmış. İtalya'nın pek çok yerinde, Herakles'in geçtiği yollarda onun birçok hatırası bulunduğu söylenir. Iapygia'da Pandosia yakınlarında da tanrının ayak izleri gösterilir; kimsenin bunlara basmasına izin verilmez.

838a_6

Περὶ τὴν ἄκραν τὴν Ἰαπυγίαν φασὶν ἔκ τινος τόπου, ἐν ᾧ συνέβη γενέσθαι, ὡς μυθολογοῦσιν, Ἡρακλεῖ πρὸς γίγαντας μάχην, ῥεῖν ἰχῶρα πολὺν καὶ τοιοῦτον ὥστε διὰ τὸ βάρος τῆς ὀσμῆς ἄπλουν εἶναι τὴν κατὰ τὸν τόπον θάλασσαν. Λέγουσι δὲ πολλαχοῦ τῆς Ἰταλίας Ἡρακλέους εἶναι πολλὰ μνημόσυνα ἐν ταῖς ὁδοῖς ἃς ἐκεῖνος ἐπορεύθη. Περὶ δὲ Πανδοσίαν τῆς Ἰαπυγίας ἴχνη τοῦ θεοῦ δείκνυται, ἐφ᾽ ἃ οὐδενὶ ἐπιβατέον.

838a_798. Bölüm

Iapygia burnunda bir araba büyüklüğünde bir taş da vardır; Herakles'in onu kaldırıp yerinden oynattığı söylenir; şimdi tek parmakla itilince sallanır.

838a_7

Ἔστι καὶ περὶ ἄκραν Ἰαπυγίαν

838b

λίθος ἁμαξιαῖος, ὃν ὑπ᾽ ἐκείνου ἀρθέντα μετατεθῆναί φασιν, ἀφ᾽ ἑνὸς δὲ δακτύλου κινεῖσθαι συμβέβηκεν.

838b_299. Bölüm

Boiōtia'daki Orkhomenos şehrinde bir tilki göründüğü anlatılır. Tilki bir köpek tarafından kovalanınca bir yeraltı geçidine girmiş, köpek de peşinden girmiş; içeride geniş bir boşluk varmış gibi havlaması büyük bir yankı yapmış. Avcılar da işin içinde bir tanrı eli olduğunu düşünüp girişi açarak onlar da içeri dalmışlar. Bazı deliklerden ışık girdiğini görünce içerideki her şeyi açıkça seyretmişler, dönüp yöneticilere haber vermişler.

838b_2

Ἐν τῇ τῶν Ὀρχομενίων πόλει τῇ ἐν Βοιωτοῖς φανῆναί φασιν ἀλώπεκα, ἣν κυνὸς διώκοντος εἰσδῦναι εἴς τινα ὑπόνομον, καὶ τὸν κύνα συνεισδῦναι αὐτῇ, καὶ ὑλακτοῦντα ἦχον μέγαν ποιεῖν ὡσανεὶ εὐρυχωρίας τινὸς ὑπαρχούσης αὐτῷ· τοὺς δὲ κυνηγέτας ἔννοιαν λαβόντας δαιμονίαν, ἀναρρήξαντας τὴν εἴσδυσιν συνῶσαι καὶ αὐτούς· ἰδόντας δὲ διά τινων ὀπῶν εἰσερχόμενον ἔσω τὸ φῶς, εὐσυνόπτως τὰ λοιπὰ θεάσασθαι, καὶ ἐλθόντας ἀπαγγεῖλαι τοῖς ἄρχουσιν.

838b_3100. Bölüm

Sardō adasında, eski Yunan üslubunda yapılmış birçok güzel yapı bulunduğu söylenir; bunlar arasında olağanüstü oranlarla işlenmiş kubbeli yapılar da varmış. Bunların İphiklēs oğlu Iolaos tarafından yapıldığı anlatılır. Iolaos, Herakles'in Thespios kızlarından olan oğullarını yanına alıp o yerlere yerleşmek üzere gemiyle gitmiş; çünkü batıdaki her yer Herakles'in olduğu için bu yerlerin akrabalık yoluyla kendisine düştüğünü düşünüyormuş. Bu adaya, anlaşılan, kıyı çizgisi bir insan ayak izine çok benzediği için önceleri Ikhnussa, yani "İz Adası" denirmiş. Eskiden bolluk içinde ve her ürünü veren bir yer olduğu söylenir; çünkü efsaneye göre eskilerin en usta çiftçisi olduğu söylenen Aristaios orada hüküm sürmüş; ada daha önce pek çok büyük kuşun elindeymiş.

838b_3

Ἐν τῇ Σαρδοῖ τῇ νήσῳ κατασκευάσματά φασιν εἶναι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τρόπον διακείμενα τὸν ἀρχαῖον, ἀλλα τε πολλὰ καὶ καλὰ καὶ θόλους περισσοῖς τοῖς ῥυθμοῖς κατεξεσμένους· τούτους δ᾽ ὑπὸ Ἰολάου τοῦ Ἰφικλέους κατασκευασθῆναι, ὅτε τοὺς Θεσπιάδας τοὺς ἐξ Ἡρακλέους παραλαβὼν ἔπλευσεν εἰς ἐκείνους τοὺς τόπους ἐποικήσων, ὡς κατὰ συγγένειαν αὑτῷ τὴν Ἡρακλέους προσήκοντας διὰ τὸ πάσης τῆς πρὸς ἑσπέραν κύριον

838b_4

Ἡρακλέα γενέσθαι. Αὕτη δὲ ἡ νῆσος, ὡς ἔοικεν, ἐκαλεῖτο μὲν πρότερον Ἰχνοῦσσα διὰ τὸ ἐσχηματίσθαι τῇ περιμέτρῳ ὁμοιότατα ἀνθρωπίνῳ ἴχνει, εὐδαίμων δὲ καὶ πάμφορος ἔμπροσθεν λέγεται εἶναι· τὸν γὰρ Ἀρισταῖον, ὅν φασι γεωργικώτατον εἶναι ἐπὶ τῶν ἀρχαίων, τοῦτον αὐτῶν ἄρξαι μυθολογοῦσιν, ὑπὸ μεγάλων ὀρνέων ἔμπροσθεν καὶ πολλῶν κατεχομένων.

838b_5Ama şimdi artık böyle hiçbir şey vermez; çünkü Kartacalılar adayı ele geçirince yiyecek olarak işe yarayan bütün meyve ağaçlarını kesmiş, bunlardan birini yeniden diken yerliye ölüm cezası koymuşlar.

838b_5

Νῦν μὲν οὖν οὐκέτι φέρει τοιοῦτον οὐδὲν διὰ τὸ κυριευθεῖσαν ὑπὸ Καρχηδονίων ἐκκοπῆναι πάντας τοὺς χρησίμους εἰς προσφορὰν καρπούς, καὶ θάνατον τὴν ζημίαν τοῖς ἐγχωρίοις τετάχθαι, ἐάν τις τῶν τοιούτων τι ἀναφυτεύῃ.

838b_6101. Bölüm

Aiolos'un adaları denen yedi adadan biri olan Lipara'da bir mezar bulunduğu anlatılır. Bu mezar hakkında daha başka birçok olağanüstü şey söylenir, ama gece o yere yaklaşmanın tehlikeli olduğu konusunda herkes birleşir; çünkü oradan davul ve zil sesleri, gürültü ve çıngırak sesleriyle karışık kahkahalar açıkça duyulurmuş.

838b_6

Ἐν μιᾷ τῶν ἑπτὰ νήσων τῶν Αἰόλου καλουμένων, ἣ καλεῖται Λιπάρα, τάφον εἶναι μυθολογοῦσι, περὶ οὗ καὶ ἄλλα μὲν πολλὰ καὶ τερατώδη λέγουσι, τοῦτο δ᾽ ὅτι οὐκ ἀσφαλές ἐστι προσελθεῖν πρὸς ἐκεῖνον τὸν τόπον τῆς νυκτός, συμφωνοῦσιν· ἐξακούεσθαι γὰρ τυμπάνων καὶ κυμβάλων

839a

ἦχον γέλωτά τε μετὰ θορύβου καὶ κροτάλων ἐναργῶς.

839a_2Mağarada daha da olağanüstü bir şey olduğu anlatılır: Bir adam sarhoşken şafaktan önce orada uyuyakalmış; uşakları onu üç gün boyunca aramışlar, dördüncü gün bulmuşlar ve ölü sanarak yakınları onu kendi mezarına götürmüş. Bütün geleneksel ölü törenleri yapıldıktan sonra adam birden kalkmış ve başından geçenleri anlatmış.

839a_2

Λέγουσι δέ τι τερατωδέστερον γεγονέναι περὶ τὸ σπήλαιον· πρὸ ἡμέρας γὰρ ἐγκοιμηθῆναί τινα ἐν αὐτῷ οἰνωμένον, καὶ τοῦτον ὑπὸ τῶν οἰκετῶν ζητούμενον ἐφ᾽ ἡμέρας τρεῖς διατελέσαι, τῇ δὲ τετάρτῃ εὑρεθέντα ὡς νεκρὸν ἀποκομισθῆναι ὑπὸ τῶν οἰκείων εἰς τὸν ἴδιον τάφον, καὶ τῶν νομιζομένων τυχόντα πάντων ἐξαίφνης ἀναστῆναι, καὶ διηγεῖσθαι τὰ καθ᾽ ἑαυτὸν συμβεβηκότα.

839a_3Bu bize pek masal gibi görünüyor; yine de o yer hakkında kayıt tutan birinin bunu anmadan geçmemesi gerekirdi.

839a_3

Τοῦτο μὲν οὖν ἡμῖν φαίνεται μυθωδέστερον· ὅμως μέντοι ἔδει μὴ παραλιπεῖν ἀμνημόνευτον αὐτό, τῶν περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον τὴν ἀναγραφὴν ποιούμενον.

839a_4102. Bölüm

İtalya'daki Kymē yakınlarında Aornos denen bir göl vardır. Anlaşılan, gölün kendisinde şaşırtıcı bir şey yoktur: Söylendiğine göre etrafını yüksekliği üç stadiondan aşağı olmayan tepeler çevreler, kendisi de yuvarlak biçimlidir ve dibine ulaşılamayacak kadar derindir.

839a_4

Περὶ τὴν Κύμην τὴν ἐν Ἰταλίᾳ λίμνη ἐστὶν ἡ προσαγορευομένη ἄορνος, αὐτὴ μέν, ὡς ἔοικεν, οὐκ ἔχουσά τι θαυμαστόν· περικεῖσθαι γὰρ λέγουσι περὶ αὐτὴν λόφους κύκλῳ, τὸ ὕψος οὐκ ἐλάσσους τριῶν σταδίων, καὶ αὐτὴν εἶναι τῷ σχήματι κυκλοτερῆ, τὸ τὸ βάθος ἔχουσαν ἀνυπέρβλητον.

839a_5Şu ise şaşırtıcı görünür: Gölün üzerine sık ağaçlar sarkar, bazıları da suyun içine eğilmiştir; ama suyun üstünde tek bir yaprak bile görülmez; su o kadar temizdir ki görenler hayran kalır.

839a_5

Ἐκεῖνο δὲ θαυμάσιον φαίνεται· ὑπερκειμένων γὰρ αὐτῇ πυκνῶν δένδρων, καί τινων ἐν αὐτῇ κατακεκλιμένων, οὐδὲν ἔστιν ἰδεῖν φύλλον ἐπὶ τοῦ ὕδατος ἐφεστηκός, ἀλλ᾽ οὕτω καθαρώτατόν ἐστι τὸ ὕδωρ ὥστε τοὺς θεωμένους θαυμάζειν.

839a_6Gölden çok uzak olmayan kıyıda pek çok yerden sıcak su fışkırır; bütün bu yere Pyriphlegethōn denir. Göle hiçbir kuşun uçmadığı ise yalandır; oraya gidenler gölde bir sürü kuğu bulunduğunu söyler.

839a_6

Περὶ δὲ τὴν ἀπέχουσαν ἤπειρον αὐτῆς οὐ πολὺ θερμὸν ὕδωρ πολλαχόθεν ἐκπίπτει, καὶ ὁ τόπος ἅπας καλεῖται Πυριφλεγέθων. Ὅτι δὲ οὐδὲν διίπταται ὄρνεον αὐτήν, ψεῦδος· οἱ γὰρ παραγενόμενοι λέγουσι πλῆθός τι κύκνων ἐν αὐτῇ γίνεσθαι.

839a_7103. Bölüm

Seirēnussai adalarının İtalya'da, boğazın yanında, burnun tam ucunda bulunduğu söylenir. Bu burun, denize uzanıp biri Kymē'yi, öteki Poseidōnia denen yeri çevreleyen iki körfezi birbirinden ayıran çıkıntının önünde yer alır. Burada Sirenlerin bir tapınağı vardır; çevrede oturanlar onlara son derece büyük saygı gösterir, özenle kurbanlar sunar. Adlarını da hatırlayıp birine Parthenopē, ötekine Leukōsia, üçüncüsüne Ligeia derler.

839a_7

Φασὶ τὰς Σειρηνούσας νήσους κεῖσθαι μὲν ἐν τῇ Ἰταλίᾳ περὶ τὸν πορθμὸν ἐπ᾽ αὐτῆς τῆς ἄκρας, ὃς κεῖται πρὸ τοῦ προπεπτωκότος τόπου καὶ διαλαμβάνοντος τοῖς κόλποις τόν τε περιέχοντα τὴν Κύμην καὶ τὸν διειληφότα τὴν Ποσειδωνίαν καλουμένην· ἐν ᾧ καὶ νεὼς αὐτῶν ἵδρυται, καὶ τιμῶνται καθ᾽ ὑπερβολὴν ὑπὸ τῶν περιοίκων θυσίαις ἐπιμελῶς· ὧν καὶ τὰ ὀνόματα μνημονεύοντες καλοῦσι τὴν μὲν Παρθενόπην, τὴν δὲ Λευκωσίαν, τὴν δὲ τρίτην Λίγειαν.

839a_8104. Bölüm

Mentorike ile İstriane arasında Delphion denen, yüksek bir tepesi olan bir dağ bulunduğu anlatılır. Adriyatik kıyısında oturan Mentorlar bu tepeye çıktıklarında, anlaşılan, Pontos'a giren gemileri seyrederlermiş.

839a_8

Λέγεται δὲ μεταξὺ τῆς Μεντορικῆς καὶ τῆς Ἰστριανῆς

839b

ὄρος τι εἶναι τὸ καλούμενον Δέλφιον, ἔχον λόφον ὑψηλόν. Ἐπὶ τοῦτον τὸν λόφον ὅταν ἀναβαίνωσιν οἱ Μέντορες οἱ ἐπὶ τοῦ Ἀδρίου οἰκοῦντες, ἀποθεωροῦσιν, ὡς ἔοικε, τὰ εἰς τὸν Πόντον εἰσπλέοντα πλοῖα.

839b_2Aradaki bölgede bir yer de varmış; burada ortak bir pazar kurulur, Pontos'tan gelen tüccarlar Lesbos, Khios ve Thasos şaraplarını, Adriyatik'ten gelenler de Kerkyra amphoralarını satarlarmış.

839b_2

Εἶναι δὲ καί τινα τόπον ἐν τοῖς ἀνὰ μέσον διαστήμασιν, εἰς ὃν ἀγορᾶς κοινῆς γινομένης πωλεῖσθαι παρὰ μὲν τῶν ἐκ τοῦ Πόντου ἐμπόρων ἀναβαινόντων τὰ Λέσβια καὶ Χῖα καὶ Θάσια, παρὰ δὲ τῶν ἐκ τοῦ Ἀδρίου τοὺς Κερκυραϊκοὺς ἀμφορεῖς.

839b_3105. Bölüm

Hyrkania ormanları denen yerden doğan İstros ırmağının da ikiye ayrıldığı, bir kolunun Pontos'a aktığı, ötekinin ise Adriyatik'e döküldüğü söylenir. Bunun işaretini yalnız bugün değil, daha çok eski zamanlarda görmüşüzdür; örneğin oraların gemiyle geçilemez olduğu söylenir. Nitekim Iasōn'un Pontos'a Kyaneai'den girdiği, Pontos'tan ise İstros yoluyla çıktığı anlatılır. Bunun için başka birçok kanıt da getirirler: O ülkede Iasōn'un diktiği sunakları gösterirler; Adriyatik'teki adalardan birinde de Mēdeia'nın kurduğu bir Artemis tapınağı vardır.

839b_3

Φασὶ δὲ καὶ τὸν Ἴστρον ῥέοντα ἐκ τῶν Ἑρκυνίων καλουμένων δρυμῶν σχίζεσθαι, καὶ τῇ μὲν εἰς τὸν Πόντον ῥεῖν,

839b_4

τῇ δὲ εἰς τὸν Ἀδρίαν ἐκβάλλειν. Σημεῖον δὲ οὐ μόνον ἐν τοῖς νῦν καιροῖς ἑωράκαμεν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχαίων μᾶλλον, οἷον τὰ ἐκεῖ ἄπλωτα εἶναι· καὶ γὰρ Ἰάσονα τὸν μὲν εἴσπλουν κατὰ Κυανέας, τὸν δὲ ἐκ τοῦ Πόντου ἔκπλουν κατὰ τὸν Ἴστρον ποιήσασθαί φασι· καὶ φέρουσιν ἄλλα τε τεκμήρια οὐκ ὀλίγα, καὶ κατὰ μὲν τὴν χώραν βωμοὺς ὑπὸ τοῦ Ἰάσονος ἀνακειμένους δεικνύουσιν, ἐν δὲ μιᾷ τῶν νήσων τῶν ἐν τῷ Ἀδρίᾳ ἱερὸν Ἀρτέμιδος ὑπὸ Μηδείας ἱδρυμένον.

839b_5Ayrıca Iasōn'un, oradan yola çıkmasaydı Plagktai denen kayaların yanından geçmeyeceğini söylerler. Tyrrhēnia denizindeki Aithaleia adasında da kahramanlardan kalma başka hatıralar gösterirler; çakıl taşları hakkında anlatılan şey de bunlardandır. Söylendiğine göre kıyıda alacalı çakıl taşları varmış; adada oturan Yunanlılar bunların rengini, kahramanların yağ sürünüp kazıyıcıyla vücutlarından sıyırdıkları kirden aldığını söylerler. Anlatılanlara göre o zamandan önce böyle çakıl taşları hiç görülmemiş, o zamandan sonra da yenileri çıkmamış.

839b_5

Ἔτι δὲ λέγουσιν ὡς οὐκ ἂν παρέπλευσε τὰς Πλαγκτὰς καλουμένας, εἰ μὴ ἐκεῖθεν ἀπέπλει. Καὶ ἐν τῇ Αἰθαλείᾳ δὲ νήσῳ, τῇ κειμένῃ ἐν τῷ Τυρρηνικῷ πελάγει, ἄλλα τε δεικνύουσι μνημεῖα τῶν ἀριστέων καὶ τὸ ἐπὶ τῶν ψήφων δὲ λεγόμενον· παρὰ γὰρ τὸν αἰγιαλὸν ψήφους φασὶν εἶναι ποικίλας, ταύτας δ᾽ οἱ Ἕλληνες οἱ τὴν νῆσον οἰκοῦντες λέγουσι τὴν χροιὰν λαβεῖν ἀπὸ τῶν στλεγγισμάτων ὧν ἐποιοῦντο ἀλειφόμενοι· ἀπὸ ἐκείνων γὰρ τῶν χρόνων οὔτε πρότερον ἑωρᾶσθαι μυθολογοῦσι τοιαύτας ψήφους οὔθ᾽ ὕστερον ἐπιγενομένας.

839b_6Pontos'tan çıkışın Symplēgades'ten geçerek olmadığına dair bunlardan daha açık işaretler de olduğunu söylerler ve bu konuda şairin kendisini, o yerlerle ilgili dizelerini tanık gösterirler. Şair tehlikenin ne kadar çetin olduğunu göstermek için oradan gemiyle geçilemeyeceğini söyler: "gemilerin tahtalarını, insanların cesetlerini bir arada sürükler deniz dalgaları ve yıkıcı ateşin fırtınaları."

839b_6

Ἔτι δὲ τούτων φανερώτερα σημεῖα λέγουσιν, ὅτι οὐ διὰ τῶν Συμπληγάδων ἐγένετο ὁ ἔκπλους, αὐτῷ τῷ ποιητῇ ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις μάρτυρι χρώμενοι. Τὴν γὰρ δυσχέρειαν τοῦ κινδύνου ἐμφανίζοντα λέγειν ὅτι οὐκ ἔστι παραπλεῦσαι τὸν τόπον, ἀλλά θ᾽ ὁμοῦ πίνακάς τε νεῶν καὶ σώματα φωτῶν κύμαθ᾽ ἁλὸς φορέουσι πυρός τ᾽ ὀλοοῖο θύελλαι.

840aOysa Kyaneai'nin ateş püskürttüğü söylenmez; bu ancak Sicilya'yı ayıran boğaz için söylenebilir: Boğazın iki yanında ateş püsküren yerler vardır, ada sürekli yanar ve Aitna'dan akan lav sık sık araziyi basar.

840a

Περὶ μὲν οὖν τὰς Κυανέας οὐ λέγεται πῦρ ἀναπέμπειν, περὶ δὲ τὸν πορθμὸν τὸν διαλαμβάνοντα τὴν Σικελίαν, ἐφ᾽ ἑκάτερα κειμένων τῶν τοῦ πυρὸς ἀναφυσημάτων, καὶ τῆς τε νήσου συνεχῶς καιομένης, καὶ τοῦ περὶ τὴν Αἴτνην ῥεύματος πολλάκις τὴν χώραν ἐπιδεδραμηκότος.

840a_2106. Bölüm

Taras'ta belirli zamanlarda Atreusoğulları, Tydeusoğulları, Aiakosoğulları ve Laertēsoğulları için ölü kurbanı sunulduğu, Agamemnōnoğulları içinse ayrı bir günde ayrıca kurban kesildiği söylenir; o gün kadınların onlara sunulan kurbanlardan tatması âdete aykırıdır. Taraslılarda bir Akhilleus tapınağı da vardır.

840a_2

Ἐν Τάραντι ἐναγίζειν κατά τινας χρόνους φασὶν Ἀτρείδαις καὶ Τυδείδαις καὶ Αἰακίδαις καὶ Λαερτιάδαις, καὶ Ἀγαμεμνονίδαις δὲ χωρὶς θυσίαν ἐπιτελεῖν ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ ἰδίᾳ, ἐν ᾗ νόμιμον εἶναι ταῖς γυναιξὶ μὴ γεύσασθαι τῶν ἐκείνοις θυομένων. Ἔστι δὲ καὶ Ἀχιλλέως νεὼς παρ᾽ αὐτοῖς.

840a_3Taraslıların burayı ele geçirmesinden sonra bugün oturdukları yere Hērakleia dendiği, daha eski zamanlarda İonlar orayı tutarken Pleion, onlardan da önce orayı ellerine geçiren Troyalılar zamanında ise Sigeion adının verildiği anlatılır.

840a_3

Λέγεται δὲ μετὰ τὸ παραλαβεῖν τοὺς Ταραντίνους Ἡράκλειαν τὸν τόπον καλεῖσθαι ὃν νῦν κατοικοῦσιν, ἐν δὲ τοῖς ἄνω χρόνοις τῶν Ἰώνων κατεχόντων Πλεῖον· ἔτι δὲ ἐκείνων ἔμπροσθεν ὑπὸ τῶν Τρώων τῶν κατασχόντων αὐτὴν Σίγεον ὠνομάσθαι.

840a_4107. Bölüm

Sybarislilerin Philoktētēs'e saygı gösterdiği söylenir. Anlatıldığına göre Philoktētēs Troya'dan dönünce Kroton topraklarında, oradan yüz yirmi stadion uzaklıkta olduğu söylenen Makalla denen yere yerleşmiş ve Herakles'in yayını Deniz Apollōnu'nun tapınağına adamış.

840a_4

Παρὰ δὲ τοῖς Συβαρίταις λέγεται Φιλοκτήτην τιμᾶσθαι. Κατοικῆσαι γὰρ αὐτὸν ἐκ Τροίας ἀνακομισθέντα τὰ καλούμενα Μύκαλλα τῆς Κροτωνιάτιδος, ἅ φασιν ἀπέχειν ἑκατὸν εἴκοσι σταδίων, καὶ ἀναθεῖναι ἱστοροῦσι τὰ τόξα τὰ Ἡράκλεια αὐτὸν εἰς τὸ τοῦ Ἀπόλλωνος τοῦ ἁλίου.

840a_5Söylendiğine göre Krotonlular, oraya hâkim oldukları dönemde, yayı oradan alıp kendi Apollōn tapınaklarına adamışlar. Philoktētēs'in orada ölüp Sybaris ırmağının kıyısına gömüldüğü de anlatılır. Tlēpolemos'la birlikte o yerlere sürüklenip orada oturan barbarlarla savaşa tutuşan Rodoslulara yardım ederken ölmüş.

840a_5

Ἐκεῖθεν δέ φασι τοὺς Κροτωνιάτας κατὰ τὴν ἐπικράτειαν ἀναθεῖναι αὐτὰ εἰς τὸ Ἀπολλώνιον τὸ παρ᾽ αὑτοῖς. Λέγεται δὲ καὶ τελευτήσαντα ἐκεῖ κεῖσθαι αὐτὸν παρὰ τὸν ποταμὸν τὸν Σύβαριν, βοηθήσαντα Ῥοδίοις τοῖς μετὰ Τληπολέμου εἰς τοὺς ἐκεῖ τόπους ἀπενεχθεῖσι καὶ μάχην συνάψασι πρὸς τοὺς ἐνοικοῦντας τῶν βαρβάρων ἐκείνην τὴν χώραν.

840a_6108. Bölüm

İtalya'da, Metapontion yakınlarında Gargaria denen yerde Hellenia Athēna'nın bir tapınağı bulunduğu söylenir. Epeios'un tahta atı yaparken kullandığı aletlerin orada adak olarak durduğu, tapınağa bu adı da onun verdiği anlatılır. Çünkü Athēna rüyasında ona görünüp aletlerini adamasını istemiş; Epeios da bu yüzden denize açılmakta gecikmiş ve oradan ayrılamayarak o yerde kapalı kalmış. Tapınağın Hellenia Athēna tapınağı diye anılması bundandır.

840a_6

Περὶ δὲ τὴν Ἰταλίαν τὴν καλουμένην Γαργαρίαν, ἐγγὺς Μεταποντίου, Ἀθηνᾶς ἱερὸν εἶναί φασιν Ἑλληνίας, ἔνθα τὰ τοῦ Ἐπειοῦ λέγουσιν ἀνακεῖσθαι ὄργανα, ἃ εἰς τὸν δούρειον ἵππον ἐποίησεν, ἐκείνου τὴν ἐπωνυμίαν ἐπιθέντος. Φανταζομένην γὰρ αὐτῷ τὴν Ἀθηνᾶν κατὰ τὸν ὕπνον ἀξιοῦν ἀναθεῖναι τὰ ὄργανα, καὶ διὰ τοῦτο βραδυτέρας τυγχάνοντα τῆς ἀναγωγῆς εἱλεῖσθαι ἐν τῷ τόπῳ, μὴ δυνάμενον ἐκπλεῦσαι· ὅθεν Ἑλληνίας Ἀθηνᾶς τὸ ἱερὸν προσαγορεύεσθαι.

840b109. Bölüm

Daunia denen yerde Akhaialı Athēna adında bir tapınak bulunduğu anlatılır; orada Diomēdēs'in ve arkadaşlarının tunç baltaları ve silahları adak olarak dururmuş. Bu yerde köpeklerin bulunduğu, buraya gelen Yunanlılara hiçbir zarar vermedikleri, onlara en yakın tanıdıklarına yaptıkları gibi kuyruk salladıkları söylenir. Bütün Daunialılar ve komşuları, erkek kadın hep siyah giyerler; anlaşılan bunun sebebi şudur:

840b

Λέγεται περὶ τὸν ὀνομαζόμενον τῆς Δαυνίας τόπον ἱερὸν εἶναι Ἀθηνᾶς Ἀχαΐας καλούμενον, ἐν ᾧ δὴ πελέκεις χαλκοῦς καὶ ὅπλα τῶν Διομήδους ἑταίρων καὶ αὐτοῦ ἀνακεῖσθαι. Ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ φασὶν εἶναι κύνας οἳ τοὺς ἀφικνουμένους τῶν Ἑλλήνων οὐκ ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ σαίνουσιν ὥσπερ τοὺς συνηθεστάτους. Πάντες οἱ Δαύνιοι καὶ οἱ πλησιόχωροι αὐτοῖς μελανειμονοῦσι, καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, διὰ ταύτην, ὡς ἔοικε, τὴν αἰτίαν.

840b_2Anlatıldığına göre esir alınıp o yerlere getirilen Troyalı kadınlar, Akhaların yurtlarında önceden bulunan karılarının elinde acı bir köleliğe düşmekten korkarak gemileri yakmışlar. Böylece hem bekledikleri kölelikten kurtulmak, hem de orada kalmaya mecbur kalan bu adamlarla birleşip onları kendilerine koca edinmek istemişler. Şair de onlar için çok güzel sözler söylemiştir; çünkü anlaşılan bu kadınlarda da "uzun etekli" ve "derin göğüslü" olanlar görmek mümkündür.

840b_2

Τὰς γὰρ Τρῳάδας τὰς ληφθείσας αἰχμαλώτους καὶ εἰς ἐκείνους τοὺς τόπους ἀφικομένας, εὐλαβηθείσας μὴ πικρᾶς δουλείας τύχωσιν ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς πατρίσι προϋπαρχουσῶν τοῖς Ἀχαιοῖς γυναικῶν, λέγεται τὰς ναῦς αὐτῶν ἐμπρῆσαι, ἵν᾽ ἅμα μὲν τὴν προσδοκωμένην δουλείαν ἐκφύγωσιν, ἅμα δ᾽ ὅπως μετ᾽ ἐκείνων μένειν ἀναγκασθέντων συναρμοσθεῖσαι κατάσχωσιν αὐτοὺς ἄνδρας. Πάνυ δὲ καὶ τῷ ποιητῇ καλῶς πέφρασται περὶ αὐτῶν· ἑλκεσιπέπλους γὰρ καὶ βαθυκόλπους κἀκείνας, ὡς ἔοικεν, ἰδεῖν ἔστιν.

840b_3110. Bölüm

Peuketinlerin ülkesinde bir Artemis tapınağı bulunduğu söylenir. O yerlerde ünlü olan tunç gerdanlığın orada adak olarak durduğu, üzerinde "Diomēdēs'ten Artemis'e" yazısı bulunduğu anlatılır. Efsaneye göre Diomēdēs bu gerdanlığı bir geyiğin boynuna takmış, gerdanlık da geyiğin boynuna kaynamış; sonradan Sicilya Yunanlılarının kralı Agathoklēs geyiği bu hâlde bulunca gerdanlığı Zeus tapınağına adamış.

840b_3

Ἐν δὲ τοῖς Πευκετίνοις εἶναί φασιν Ἀρτέμιδος ἱερόν, ἐν ᾧ τὴν διωνομασμένην ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις χαλκῆν ἕλικα ἀνακεῖσθαι λέγουσιν, ἔχουσαν ἐπίγραμμα " Διομήδης Ἀρτέ" μιδι." Μυθολογεῖται δ᾽ ἐκεῖνον ἐλάφῳ περὶ τὸν τράχηλον περιθεῖναι, τὴν δὲ περιφῦναι, καὶ τοῦτον τὸν τρόπον εὑρισκομένην ὑπὸ Ἀγαθοκλέους ὕστερον τοῦ βασιλέως Σικελιωτῶν εἰς τὸ τοῦ Διὸς ἱερὸν ἀνατεθῆναί φασιν.

840b_4111. Bölüm

Sicilya'nın Pelōrias denen burnunda o kadar çok safran yetişir ki o yerlerde oturan bazı Yunanlılar bu çiçeğin nasıl bir şey olduğunu bilmezken, Pelōrias'ta isteyenler büyük arabalarla safran taşır, bahar mevsiminde yataklarını ve çadırlarını safrandan yaparlarmış.

840b_4

Ἐν τῇ ἄκρᾳ τῆς Σικελίας τῇ καλουμένῃ Πελωριάδι τοσοῦτον γίνεσθαι κρόκον, ὥστε παρὰ τισὶ μὲν τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις κατοικούντων μὴ γνωρίζεσθαι Ἑλλήνων ποῖόν τί ἐστι τὸ ἄνθος, ἐπὶ δὲ τῆς Πελωριάδος ἁμάξας κατακομίζειν μεγάλας τοὺς βουλομένους, καὶ κατὰ τὴν ἐαρινὴν ὥραν τὰς στρωμνὰς καὶ τὰς σκηνὰς ἐκ κρόκου κατασκευάζειν.

840b_5112. Bölüm

Sicilya tarihini manzum olarak yazan Polykritos, iç bölgelerde bir yerde çevresi bir kalkan kadar olan küçük bir göl bulunduğunu söyler. Suyu berraktır, ama biraz bulanıkça. Yıkanmak isteyen biri içine girerse göl genişler; ikinci biri girerse daha da genişler; sonunda büyüyüp elli kişiyi alacak kadar açılır.

840b_5

Φησὶν εἶναι ὁ Πολύκριτος ὁ τὰ Σικελικὰ γεγραφὼς ἐν ἔπεσιν ἔν τινι τόπῳ τῆς μεσογείου λιμνίον τι ἔχον ὅσον ἀσπίδος τὸ περίμετρον, τοῦτο δ᾽ ἔχει ὕδωρ διαυγὲς μὲν μικρῷ δὲ θολερώτερον. Εἰς τοῦτ᾽ οὖν ἐάν τις εἰσβῇ λούσασθαι

841a

χρείαν ἔχων, αὔξεται εἰς εὖρος, ἐὰν δὲ καὶ δεύτερον, μᾶλλον πλατύνεται· τὸ δὲ πέρας ἕως εἰς πεντήκοντα ἀνδρῶν ὑποδοχὴν μεῖζον γενόμενον διευρύνεται.

841a_2Bu sayıya ulaşınca dipten yeniden kabarır ve yıkananların vücutlarını havaya kaldırıp dışarı, yere fırlatırmış; bu olunca da çevresi eski biçimine döner. Bu yalnız insanlar için değil, bir dört ayaklı içine girse onun da başına aynı şey gelir.

841a_2

Ἐπειδὰν δὲ τοῦτον τὸν ἀριθμὸν λάβῃ, ἐκ βάθους πάλιν ἀνοιδοῦν ἐκβάλλειν μετέωρα τὰ σώματα τῶν λουομένων ἔξω ἐπὶ τὸ ἔδαφος· ὡς δ᾽ ἂν τοῦτο γένηται, εἰς τὸ ἀρχαῖον πάλιν σχῆμα τῆς περιμέτρου καθίσταται. Οὐ μόνον δ᾽ ἐπὶ ἀνθρώπων τοῦτο περὶ αὐτὸ γίνεται, ἀλλὰ καὶ ἐάν τι τετράπουν εἰσβῇ, τὸ αὐτὸ πάσχει.

841a_3113. Bölüm

Kartacalıların hâkimiyetindeki topraklarda Uranion denen bir dağ bulunduğu söylenir. Her türlü ormanla doludur ve çeşit çeşit çiçekle bezenmiştir; öyle ki yakındaki yerler uzaklara kadar onun güzel kokusunu alır ve yolculara çok hoş bir esinti ulaştırır. Bu yerin yakınında bir yağ pınarı bulunduğu, kokusunun sedir talaşınınkine benzediği söylenir. Söylendiğine göre ona yaklaşan kişinin temiz olması gerekirmiş; böyle olunca pınar daha bol yağ fışkırtır, kolayca doldurulurmuş.

841a_3

Ἐν δὲ τῇ ἐπικρατείᾳ τῶν Καρχηδονίων φασὶν ὄρος εἶναι ὃ καλεῖται Οὐράνιον, παντοδαπῆς μὲν ὕλης γέμον, πολλοῖς δὲ διαπεποικιλμένον ἄνθεσιν, ὥστε τοὺς συνεχεῖς τόπους ἐπὶ πολὺ μεταλαμβάνοντας τῆς εὐωδίας αὐτοῦ ἡδίστην τινὰ τοῖς ὁδοιποροῦσι προσβάλλειν τὴν ἀναπνοήν. Πρὸς δὴ τοῦτον τὸν τόπον κρήνην ἐλαίου φασὶν εἶναι, τὴν δὲ ὀσμὴν ἔχειν τῆς κέδρου τοῖς ἀποπτίσμασιν ὁμοίαν. Δεῖν δέ φασι τὸν προσιόντα πρὸς αὐτὴν ἁγνὸν εἶναι, καὶ τούτου γινομένου πλεῖον ἀναβλύζειν αὐτὴν τὸ ἔλαιον, ὥστε ἀσφαλῶς ἀρύεσθαι.

841a_4114. Bölüm

Bu pınarın yakınında kendiliğinden oluşmuş, çok büyük bir kaya bulunduğu da söylenir. Anlattıklarına göre bu kaya yazın ateş alevi püskürtür, kışın ise aynı yerden öyle soğuk bir su fışkırtırmış ki kara benzetilse hiç farkı olmazmış. Söylendiğine göre bu gizli bir şey değildir, kısa bir süre de görünmez: Ateş bütün yaz, su da bütün kış boyunca çıkar.

841a_4

Φασὶ καὶ ταύτης τῆς κρήνης πλησίον εἶναί τινα πέτραν αὐτοφυῆ, μεγάλην τῷ μεγέθει. Ταύτην οὖν λέγουσιν, ἐπειδὰν μὲν ᾖ θέρος, φλόγα ἀναπέμπειν πυρός, χειμῶνος δὲ γενομένου ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου κρουνὸν ὕδατος ἀναρραίνειν οὕτω ψυχροῦ ὥστε χιόνι συμβαλλόμενον μηδὲν διαφέρειν. Καὶ τοῦτό φασιν οὐκ ἀπόκρυφον οὐδὲ μικρὸν χρόνον φαίνεσθαι, ἀλλὰ τὸ μὲν πῦρ ἀνιέναι τὴν θερείαν ὅλην, τὸ δὲ ὕδωρ πάντα τὸν χειμῶνα.

841a_5115. Bölüm

Trakya'nın Sintoi ve Maidoi ülkesi denen yerinde Pontos adında bir ırmak bulunduğu da anlatılır. Bu ırmak bazı taşlar sürükler; bu taşlar yanar ve odun kömürünün tersine davranır: Yelpazelenince çabucak söner, üzerine su serpilince parlayıp daha iyi tutuşur. Yanarken asfalta benzer, öyle kötü ve keskin bir koku çıkarırlar ki bunlar yanarken o yerde hiçbir sürüngen kalmaz.

841a_5

Λέγεται δὲ καὶ περὶ τὴν τῶν Σιντῶν καὶ Μαιδῶν χώραν καλουμένην τῆς Θρᾴκης ποταμόν τινα εἶναι Πόντον προσαγορευόμενον, ἐν ᾦ καταφέρεσθαί τινας λίθους οἳ καίονται καὶ τοὐναντίον πάσχουσι τοῖς ἐκ τῶν ξύλων ἄνθραξι· ῥιπιζόμενοι γὰρ σβέννυνται ταχέως, ὕδατι δὲ ῥαινόμενοι ἀναλάμπουσι καὶ ἀνάπτουσι κάλλιον. Παραπλησίαν δὲ ἀσφάλτῳ, ὅταν καίωνται, καὶ πονηρὰν οὕτως ὀσμὴν καὶ

841b

δριμεῖαν ἔχουσιν ὥστε μηδὲν τῶν ἑρπετῶν ὑπομένειν ἐν τῷ τόπῳ καιομένων αὐτῶν.

841b_2116. Bölüm

Orada oldukça büyük, yirmi stadion kadar bir yer daha bulunduğu söylenir; burada arpa yetişir. İnsanlar bu arpayı kullanır, ama atlar ve öküzler de, başka hiçbir hayvan da ondan yemek istemez. Hatta bu arpadan yapılmış bulgur ya da ekmek yiyen insanların dışkısına bile ne domuzlardan ne de köpeklerden biri, ölmek korkusuyla, ağzını sürmeye cesaret eder.

841b_2

Εἶναι δέ φασι καὶ τόπον τινὰ παρ᾽ αὐτοῖς οὐ λίαν μικρόν, ἀλλ᾽ ὡς ἂν εἴκοσί που σταδίων, ὃς φέρει κριθὰς αἷς οἱ μὲν ἄνθρωποι χρῶνται, οἱ δ᾽ ἵπποι καὶ βόες οὐκ ἐθέλουσιν αὐτὰς ἐσθίειν, οὐδ᾽ ἄλλο οὐδέν. Ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν ὑῶν οὐδὲ τῶν κυνῶν οὐδεμία τολμᾷ γεύσασθαι τῆς κόπρου τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἂν ἐκ τῶν κριθῶν τούτων μᾶζαν φαγόντες ἢ ἄρτον ἀφοδεύωσι, τῷ θνήσκειν.

841b_3117. Bölüm

Thessalia'da Skotussa'da küçük bir pınar bulunduğu söylenir. Bundan akan su insanların da yük hayvanlarının da yaralarını ve berelerini çabucak iyileştirir. Tamamen kırılmamış, yalnızca yarılmış bir odun içine atılırsa parçalar birbirine kaynar ve odun yine eski hâline gelir.

841b_3

Ἐν δὲ Σκοτούσαις τῆς Θετταλίας φασὶν εἶναι κρηνίδιόν τι μικρόν, ἐξ οὖ ῥεῖ τοιοῦτον ὕδωρ ὃ τὰ μὲν ἕλκη καὶ θλάσματα ταχέως ὑγιεινὰ ποιεῖ καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ὑποζυγίων, ἐὰν δέ τις ξύλον μὴ παντάπασι συντρίψας ἀλλὰ σχίσας ἐμβάλῃ, συμφύεται καὶ πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ καθίΠερὶ

841b_4118. Bölüm

Amphipolis'in yukarısındaki Trakya'da, görmemiş olanların inanmayacağı olağanüstü bir şey olduğu söylenir. Köylerden ve yakın yerlerden küçük kuşları avlamaya çıkan çocuklar, şahinleri de av arkadaşı olarak yanlarına alırlarmış. Bunu şöyle yaparlarmış:

841b_4

δὲ τὴν Θρᾴκην τὴν ὑπέρ Ἀμφίπολιν φασὶ γίνεσθαί τι τερατῶδες καὶ ἄπιστον τοῖς μὴ τεθεαμένοις. Ἐξιόντες γὰρ οἱ παῖδες ἐκ τῶν κωμῶν καὶ τῶν ἐγγὺς χωρίων ἐπὶ θήραν τῶν ὀρνιθαρίων συνθηρεύειν παραλαμβάνουσι τούς ίέρακας, καὶ τοῦτο ποιοῦσιν οὕτως.

841b_5Uygun bir yere varınca şahinleri adlarıyla bağırarak çağırırlar. Şahinler çocukların sesini duyunca gelip kuşları ürkütür; kuşlar da şahinlerden korkup çalılara kaçar; çocuklar da orada onları sopalarla vurup yakalar. En çok şaşılacak olan da şudur: Şahinler kendileri bir kuş yakalayınca onu avcılara bırakırlar; çocuklar da yakalanan bütün kuşlardan bir payı şahinlere verip öyle dönerlermiş.

841b_5

Ἐπειδὰν προέλθωσιν εἰς τόπον ἐπιτήδειον, καλοῦσι τοὺς ἱέρακας ὀνομαστὶ κεκραγότες· οί ἔ’ ὅταν ἀκούσωσι τῶν παίδων τὴν φωνήν, παραγινόμενοι κατασοβοῦσι τοὺς ὄρνιθας· οἱ δὲ δεδιότες ἐκείνους καταφεύγουσιν εἰς τοὺς θάμνους, ὅπου αὐτοὺς οἱ παῖδες ξύλοις τύπτοντες λαμαβάνουσιν. Ὀ δὲ πάντων ἄν 'τις μάλιστα θαυμάσειεν· οἱ μὲν γὰρ ἱέρακες ὅταν αὐτοί τινα λάβωσι τῶν ὀρνίθων, καταβάλλουσι τοῖς θηρεύουσιν, οἱ παῖδες ἁπάντων τῶν ἁλόντων μέρος τι τοῖς ἱέραξιν ἀποδόντες ἀπέρχονται.

841b_6119. Bölüm

Enetoilerin ülkesinde de şaşırtıcı bir şey olduğu söylenir. Ülkelerine sık sık sayısız küçük karga sürüsü konar ve ektikleri buğdayı yiyip bitirirmiş. Bu kargalar gelmeden önce Enetoiler toprağın sınırlarına onlar için hediyeler koyar, her türlü ürünün tohumunu saçarlarmış. Kargalar bunlardan tadarsa sınırı geçip ülkeye girmezler, Enetoiler de barış içinde kalacaklarını bilirler; tatmazlarsa sanki düşman saldırısı geliyormuş gibi beklerlermiş.

841b_6

θαυμαστὸν δέ τι καὶ παρὰ τοῖς Ἐνετοῖς φασὶ γίνεσθαι. Ἐπὶ γὰρ τὴν χώραν αὐτῶν πολλάκις κολοιῶν ἀναριθμήτους μυριάδας ἐπιφέρεσθαι καὶ τὸν σῖτον αὐτῶν σπειράνταων καταναλίσκειν· οἶς τοὺς Ἐνετοὺς πρὸ τοῦ ἐφίπτασθαι μέλλειν ἐπὶ τὰ μεθόρια τῆς γῆς προτιθέναι δῶρα, παντοδαπῶν καρπῶν καταβάλλοντας σπέρματα, ὧν ἐὰν μὲν

842a

γεύσωνται οἱ κολοιοί, οὐχ ὑπερβαίνουσιν ἐπὶ τὴν χώραν αὐτῶν, ἀλλ’ οἴδασιν οἱ Ἐνετοὶ ὅτι ἔσονται ἐν εἰρήνη· ἐὰν δὲ μὴ γεύσαωνται, ὡσεὶ πολεμίων ἔφοδον αὑτοῖς γινομένην οὕτω προσδοκῶσιν.

842a_2120. Bölüm

Trakya'daki Khalkidike'de, Olynthos yakınlarında Kantharōlethros, yani "Bok Böceği Ölümü" denen, bir harman yerinden biraz büyük bir alan bulunduğu söylenir. Öteki hayvanlardan biri oraya girerse yine çıkıp gider, ama oraya giren bok böceklerinden hiçbiri çıkamaz; yerin çevresinde dönüp durarak açlıktan ölürler.

842a_2

Ἐν δὲ τῇ Χαλκιδκῇ τῇ ἐπὶ Θρᾴκης πλησίον 'Ολύωθου φασὶν εἶναι Κανθαρώλεθρον ὀνομαζόμενον τόπον, μικρῷ μείζονα τὸ μέγεθος ἅλω, εἰς ὃν τῶν μὲν ἄλλων ζῴων ὅταν τι ἀφίκηται, πάλιν ἀπέρχεται, τῶν δὲ κανθάρων τῶν ἐλθόντων οὐδείς, ἀλλὰ κύκλῳ περιιόντες τὸ χωρίον λιμῷ τελευτῶσιν.

842a_3121. Bölüm

Trakyalı Kyklōpslar'ın ülkesinde küçük bir pınar vardır; suyu görünüşte temiz, berrak ve ötekilere benzer, ama bir hayvan ondan içerse hemen ölür.

842a_3

δὲ Κύκλωψι τοῖς Θρᾳξὶ κρηνίδιόν ἐστιν ὕδωρ ἔχον ὅ τῇ μὲν ὄψει καθαρὸν καὶ διαφανὲς καὶ τοῖς ἄλλοις ὅμοιον, ὅταν δὲ πίῃ τι ζῷον ἐξ αὐτοῦ, παραχρῆμα διαφθείρεται.

842a_4122. Bölüm

Bisaltlar ülkesinin yanındaki Krastōnia'da yakalanan tavşanların iki karaciğeri olduğu, bir plethron kadar bir yer bulunduğu, buraya giren her hayvanın öldüğü söylenir.

842a_4

Φασὶ δὲ καὶ ἐν τῇ Κραστωνίᾳ παρὰ τὴν Βισααλτῶν χώραν τοὺς άλισκομένους λαγὼς δύο ἥπατα ἔχειν, καὶ τόπον τινὰ εἶναι ὅσον πλεθριαῖον, εἰς ὄν ὅ τι ἄν εἰσέλθῃ ζῷον ἀποθνήσκει.

842a_5Orada büyük ve güzel bir Dionysos tapınağı da vardır. Anlatıldığına göre bayram ve kurban sırasında, tanrı bolluk verecekse büyük bir ateş parıltısı görünür ve kutsal alanda bulunan herkes bunu görür; kıtlık verecekse bu ışık görünmez, öteki gecelerde olduğu gibi orayı karanlık kaplar.

842a_5

Ἒστι δὲ καὶ ἄλλο αὐτόθι ἱερὸν Διονύσου μέγα καὶ καλόν, ἐν ᾦ τῆς ἑορτῆς καὶ τῆς θυσίας οὔσης λέγεται, ὅταν μὲν ὁ θεὸς εὐετηρίαν μέλλῃ ποιεῖν, ἐπιφαίνεσθαι μέγα σέλας πυρός, καὶ τοῦτο πάντας ὁρᾶν τοὺς περὶ τὸ τέ μένος διατρίβοντας, ὅταν δ’ ἀκαρπίαν, μὴ φαίνεσθαι τοῦτο τὸ φῶς, ἀλλὰ σκότος ἐπέχειν τὸν τόπον ὥσπερ καὶ τὰς ἄλλας νύκτας.

842a_6123. Bölüm

Elis'te şehirden sekiz stadion kadar uzakta bir yapı bulunduğu söylenir; Dionysia bayramında bunun içine boş üç tunç kazan koyarlar. Bunu yaptıktan sonra şehirde bulunan Yunanlılardan isteyeni kapları incelemeye ve yapının kapılarını mühürlemeye çağırırlar.

842a_6

'Εν Ἤλδι λέγουσιν εἶναί τι οἴκημα σταδίους ἀπέχον ὀκτὼ μάλιστα τῆς πόλεως, εἰς ὃ τιθέασι τοῖς Διονυσίοις λέβητας χαλκοῦς τρεῖς κενούς. Τοῦτο δὲ ποιήσαντες παρακαλοῦσι τῶν Ελλήνων τῶν ἐπιδημούντων τὸν βουλόμενον ἐξετάσαι τὰ ἀγγεῖα καὶ τοῦ οἴκου κατασφραγίζεσθαι τὰς θύρας.

842a_7Kapıyı açacakları zaman mühürleri vatandaşlara ve yabancılara gösterip öyle açarlar. İçeri girenler kazanları şarapla dolu, yeri ve duvarları ise sağlam bulur; öyle ki bunu bir hileyle yaptıklarından şüphelenmeye hiç yer kalmaz. Söylendiğine göre orada çaylaklar da varmış; bunlar çarşıdan et taşıyanların elinden eti kapar, ama kurbanlık eti taşıyanlara dokunmazlarmış.

842a_7

Καὶ ἐπειδὰν μέλλωσιν ἀνοίγειν, ἐπιδείξαντες τοῖς πολίταις καὶ τοῖς ξένοις τὰς σφραγῖδας, οὕτως ἀνοίγουσιν. Οἱ δ᾿ εἰσελθόντες εὑρίσκουσι τοὺς μὲν λέβητας οἴνου πλήρεις, τὸ δὲ ἔδαφος καὶ τοὺς τοίχους ὑγιεῖς, ὥστε μηδεμίαν εἶναι ὑποψίαν 'λαβεῖν ὡς τέχνῃ τινὶ κατασκευάζουσιν. Εἶναι δέ φασι παρ᾿ αὐτοῖς καὶ ἰκτίνους, οἳ παρὰ μὲν τῶν διὰ τῆς

842b

ἀγορᾶς τὰ κρέα φερόντων ἁρπάζουσι, τῶν δὲ ἱεροθύτων οὐχ ἅπτονται.

842b_2124. Bölüm

Boiōtia'da Korōneia'da köstebeklerin yaşayamadığı, toprağı kazamadığı söylenir; oysa Boiōtia'nın geri kalanında köstebek çoktur.

842b_2

Ἐυ Κορωνείᾳ δὲ τῆς Βοιωτίας λέγεται τοὺς ἀσπάλακας τὰ ζῷα μὴ δύνασθαι ζῆν μηδ᾿ ὀρύσσειν τὴν γῆν, τῆς λοιπῆς Βοιωτίας πολὺ πλῆθος ἐχούσης.

842b_3125. Bölüm

Arkadia'da Lusoi'de bir pınar bulunduğu, içinde kara farelerinin yaşayıp yüzdüğü, hayatlarını orada geçirdiği söylenir. Aynı şeyin Lampsakos'ta da olduğu söylenir.

842b_3

Ἐν Λουσοῖς δὲ τῆς ᾿Αρκαδίας κρήνην εἶναί τινά φασιν, ἐν ᾖ χερσαῖοι μύες γίνονται καὶ κολυμβῶσι, τὴν δίαιταν ἐν ἐκείνῃ ποιούμενοι. Λέγεται δ’ αὐτὸ τοῦτο καὶ ἐν Λαμὐάκῳ εἶναι.

842b_4126. Bölüm

Thessalia'da Krannōn'da şehirde yalnız iki kuzgun bulunduğu söylenir. Bunlar yavrularını uçurunca, anlaşılan, kendileri başka yere gider, yavrularından da yine iki tanesini geride bırakırlarmış.

842b_4

Ἐν δε Κράννωνι τῆς Θετταλίας φασὶ δύο κόρακας εἶναι μόνους ἐν τῇ πόλει. Οὖτοι ὅταν ἐκνεοττεύσωσιν, ἑαυτοὺς μέν, ὡς ἔοικεν, ἐκτοπίζουσιν, ἑτέρους δὲ τοσούτους τῶν ἐξ αὐτῶν γενομένων ἀπολείπουσιν.

842b_5127. Bölüm

Atintanların ülkesine yakın olan Apollōnia'da kazılarak çıkarılan bir asfalt ve zift bulunduğu söylenir. Bunlar topraktan sular gibi aynı şekilde fışkırırmış; Makedonya'dakinden hiç farkı yoktur, yalnız ondan daha siyah ve daha koyudur. Oralarda oturanların söylediğine göre bu yerden çok uzak olmayan bir yerde de her zaman yanan bir ateş vardır.

842b_5

Ἐν δὲ Ἀπολλωνίᾳ τῇ πλησίον κειμένῃ τῆς τῶν Ἀτλαντίνων χώρας φασὶ γίγνεσθαι ἄσφαλτον ὀρυκτὴν καὶ πίσσαν, τὸν αὐτὸν τρόπον ἐκ τῆς γῆς ἀναπηδῶσαν τοῖς ὕδασιν, οὐδὲν διαφέρουσαν τῆς Μακεδονικῆς, μελαντέραν δὲ καὶ παχυτέραν πεφυκέναι ἐκ\είνης. Οὐ πόρρω δὲ τούτου τοῦ χωρίου πῦρ ἐστὶ καιόμενον πάντα τὸν χρόνον, ὡς φασὶν οἱ κατοικοῦντες περὶ τὴν χώραν ἐκείνην.

842b_6Anlaşılan yanan yer büyük değildir, en çok beş kişilik bir sofra odası kadardır. Kükürt ve şap kokar. Çevresinde gür bir çimen, en çok şaşılacak olan da, ateşten dört arşın bile uzak olmayan büyük ağaçlar bitmiştir. Lykia'da ve Peloponnēsos'taki Megalopolis'te de sürekli yanan ateşler vardır.

842b_6

Ὀ δὲ καιόμενος τόπος ἐστὶν οὐ πολύς, ὡς ἔοικεν, ἀλλ᾿ ὅσον μάλιστα πεντακλίνου τὸ μέγεθος. Ὄζει δὲ θείου καὶ στυπτηρίας, καὶ πέφυκε περὶ αὐτὸν πόα τε βαθεῖα, ὃ καὶ θαυμάσειεν ἄν τις μάλιστα, καὶ δένδρα μεγάλα, οὐκ ἀπέχοντα τοῦ πυρὸς πήχεις τέσσαρας. Καίεται δὲ συνεχῶς περὶ Λυκίαν καὶ Μεγάλην πόλιν τὴν ἐν Πελοποννήσῳ.

842b_7128. Bölüm

İllyrialılarda da sürü hayvanlarının yılda iki kez doğurduğu, çoğunun ikiz doğurduğu, birçoğunun üç ya da dört oğlak, bazılarının beş ve daha fazla doğurduğu, üstelik kolayca üç yarım khous süt verdiği söylenir. Tavukların da öteki yerlerdeki gibi bir kez değil, günde iki ya da üç kez yumurtladığı söylenir.

842b_7

Λέγεται δὲ καὶ ἐν Ιλλυριοῖς τίκτειν τὰ βοσκήματα δὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ, καὶ τὰ πλεῖστα διδυμοτοκεῖν, καὶ πολλὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἐρίφους τίκτειν, ἕνια δὲ καὶ πέντε καὶ πλείους, ἔτι δὲ γάλακτος ἀφιέναι ῥᾳδίως τρία ἡμίχοα. Λέγουσι δὲ καὶ τὰς ἀλεκτορίδας οὐχ ὥσπερ παρὰ τοῖς ἄλλοις ἅπαξ τίκτειν, ἀλλὰ δὶς ἢ τρὶς τῆς ἡμέρας.

842b_8129. Bölüm

Paionia'da yaban öküzlerinin öteki milletlerdekilerin hepsinden çok daha büyük olduğu, boynuzlarının dört khous, bazılarınınkinin daha da fazla aldığı söylenir.

842b_8

Λέγεται δὲ καὶ ἐν Παιονίᾳ τοὺς βοῦς τούς ἀγρίους πολὺ μεγίστους ἁπάντων τῶν ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσι γίγνεσθαι, καὶ τὰ κέρατα αὐτῶν χαωρεῖν τέσσαρας χόας, ἐνίων δὲ καὶ πλεῖον.

843a130. Bölüm

Sicilya boğazı hakkında başka birçok yazar da yazmıştır; bu yazar da orada olağanüstü bir şey olduğunu söyler. Tyrrhēnia denizinden büyük bir uğultuyla gelen dalga, biri Sicilya'nın, öteki İtalya'nın Rhēgion denen burnu olan iki buruna birden çarparmış. Geniş denizden gelip dar bir yere sıkışınca büyük bir gürültüyle çok yükseklere kadar kabaran bir dalga kaldırırmış. Bu kabarma uzaktakilerin bile görebileceği kadar büyükmüş; görünüşü denizin kabarmasına benzemez, beyaz ve köpüklüdür, en şiddetli fırtınalarda oluşan girdaplara benzer.

843a

Περὶ δὲ τοῦ πορθμοῦ τῆς Σικελίας καὶ ἄλλοι μὲν πλείους γεγράφασι, καὶ οὗτος δέ φησι συμβαίνειν τερατῶδες. Ἐκ γὰρ τοῦ Τυρρηνικοῦ πελάγους πολλῷ ῥοίζῳ φερόμενον τὸν κλύδωνα προσβάλλειν πρὸς ἀμφότερα τὰ ἀκρωτήρια, τὸ μὲν τῆς Σικελίας, τὸ δὲ τῆς Ιταλίας, τὸ προσαγορευόμενον Ῥήγιον, καὶ φερόμενον ἐκ μεγάλου πελάγους εἰς στενὸν συγκλείεσθαι, τούτου δὲ γινομένου κῦμα μετέωρον αἴρειν σὺν πολλῷ βρόμῳ ἐπὶ πάνυ πολὺν τόπον τῆς ἄνω φοράς, ὥστε τοῖς μακρὰν ἀπέχουσι σύνοπτον εἶναι τὸν μετεωρισμόν οὐχ ὅμοιον φαινόμενον θαλάσσης ἀναφορᾷ, λευκὸν δὲ καὶ ἀφρῶδες, παραπλήσιον δὲ τοῖς συρμοῖς τοῖς γινομένοις ἐν τοῖς ἀνυπερβλήτοις χειμῶσι.

843a_2Dalgalar kimi zaman iki burunda birden birbirine çarpar ve anlatılması inanılmaz, gözle görülmesi dayanılmaz bir çalkantı yaratır. Kimi zaman da çarpışmadan sonra birbirinden ayrılarak, bakmak zorunda kalanların önüne öyle derin ve ürpertici bir uçurum açar ki birçoğu kendini tutamaz, korkudan gözleri kararıp düşerlermiş.

843a_2

Καὶ ποτὲ μὲν ἀλλήλοις συμπίπτειν ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν ἀκρωτηρίων τοὺς κλύδωνας, καὶ ποιεῖν συγκλυσμὸν ἄπιστον μὲν διηγεῖσθαι, ἀνυπομόνητον δὲ τῇ ὄψει θεάσασθαι· ποτὲ δὲ διισταμένους ἐκ τῆς πρὸς ἀλλήλους συρράξεως οὕτω βαθεῖαν καὶ φρικώδη τὴν ἄποψιν ποιεῖν τοῖς ἐξ ἀνάγκης θεωμένοις, ὥστε πολλοὺς μὲν μὴ κρατεῖν ἑαυτῶν, ἀλλὰ πίπτειν σκοτουμένους ὑπὸ δέους.

843a_3Dalga iki yerden birine çarpıp tepeye kadar yükseldikten sonra yeniden aşağıda akan denize düşünce, deniz bu kez de büyük bir böğürtüyle, büyük ve hızlı girdaplarla kaynar, derinliklerden çalkalanarak kabarır ve türlü türlü renge girer: Kimi zaman karanlık, kimi zaman lacivert, çoğu zaman da mor görünür.

843a_3

Ἐπειδὰν δὲ προσπεσὸν τὸ κῦμα πρὸς ὁποτερονοῦν τῶν τόπων καὶ μετεωρισθὲν ἕως τῶν ἄκρων πάλιν εἰς τὴν ὑπορρέουσαν θάλασσαν κατενεχθῇ, τότε δὴ πάλιν σὺν πολλῷ μὲν βρυχηθμῷ μεγάλαις δὲ καὶ ταχείαις δίναις τὴν θάλασσαν ἀναζεῖν καὶ μετεωρίζεσθαι κυκωμένην ἐκ βυθῶν, παντοδαπὰς δὲ χρόας μεταλλάσσειν· ποτὲ μὲν γὰρ ζοφεράν, ποτὲ δὲ κυανῆν, πολλάκις δὲ πορφυρίζουσαν διαφαίνεσθαι.

843a_4Denizin bu koşusunu, uzunluğunu, üstelik bir de geri akışını hiçbir sürüngen ne duymaya ne de görmeye dayanabilirmiş; hepsi aşağıdaki dağ eteklerine kaçarmış. Dalga dinince girdaplar havaya yükselip öyle çeşitli dönüşler yaparmış ki hareketleri hortumların ya da başka büyük yılanların kıvrımlarına benzermiş.

843a_4

Τὸν δὲ δρόμον καὶ τὸ μῆκος αὐτῆς, ἔτι δὲ πρὸς τούτοις τὴν ἀνάρροιαν, οὐδὲ ἀκούειν οὐδὲν ἑρπετὸν οὔθ’ ὁρᾶν ὑπομένειν, φεύγειν δὲ πάντα πρὸς τὰς ὑποκειμένας ὑπωρείας. Λήγοντος δὲ τοῦ κλύδωνος τὰς δίνας μετεώρους φέρεσθαι ποικίλας οὕτω τὰς ἀναστροφὰς ποιουμένας, ὥστε δοκεῖν πρηστήρων ἢ τινων ἄλλων μεγάλων ὄφεων σπειράματι παρομοίους τὰς κινήσεις ἀποτελεῖν.

843b131. Bölüm

Atinalılar Eleusis'teki Dēmētēr tapınağını yaparken, taşlarla çevrili tunç bir dikili taş bulunduğu söylenir. Üzerinde "Bu, Dēiopē'nin mezarıdır" yazılıymış. Bazıları Dēiopē'nin Musaios'un karısı olduğunu, bazıları da Triptolemos'un annesi olduğunu söyler.

843b

Φασὶν οἰκοδομούντων Ἀθηναίων τὸ τῆς Δήμητρος ἱερὸν τῆς ἐν Ἐλευσῖνι περιεχομένην στήλην πέτραις εὑρεθῆναι χαλκῆν, ἐφ’ ἧς ἐπεγέγραπτο Δηϊόπης τόδε σῆμα, ἣν οἱ μὲν λέγουσι Μουσαίου εἶναι γυναῖκα, τινὲς δὲ Τριπτολέμου μητέρα γενέσθαι.

843b_2132. Bölüm

Aiolos'un adaları denen adalardan birinde çok sayıda hurma ağacı yetiştiği, bu yüzden adaya Phoinikōdēs, yani "Hurmalı" dendiği söylenir. Öyleyse Kallisthenēs'in dediği, yani bu ağacın adını Suriye'de kıyıda oturan Phoinikelilerden aldığı doğru olamaz.

843b_2

Ἐν μιᾷ τῶν Αἰόλου προσαγορευομένων νήσων πλῆθός τί φασι γενέσθαι φοινίκων, ὅθεν καὶ Φοινικώδη καλεῖσθαι. Οὐκ ἂν οὖν εἴη τὸ λεγόμενον ὑπὸ Καλλισθένους ἀληθές, ὅτι ἀπὸ Φοινίκων τῆς Συρίας τῶν τὴν παραλίαν οἰκούντων τὸ φυτὸν ἔλαβε τὴν προσηγορίαν.

843b_3Hatta bazıları Phoinikelilere de Yunanlıların bu adı verdiğini söyler; çünkü denize ilk açılan onlarmış ve nereye çıksalar herkesi öldürüp kana bularlarmış. Perrhaibilerin dilinde de "kana bulamak" anlamında phoiniksai denir.

843b_3

Ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς Φοίνικας ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων φασί τινες [φοίνικας] προσαγορευθῆναι διὰ τὸ πρώτους πλέοντας τὴν θάλασσαν, ᾗ ἂν ἀποβαίησαν, πάντας ἀποκτείνειν καὶ φονεύειν. Καὶ κατὰ γλῶσσαν δ’ ἐστὶ τὴν Περραιβῶν τὸ αἱμάξαι φοινίξαι.

843b_4133. Bölüm

Ainianlar ülkesi denen yerde, Hypatē denen şehrin yakınında eski yazılarla yazılmış bir yazıt taşıyan eski bir dikili taş bulunduğu anlatılır. Ainianlar bunun kime ait olduğunu öğrenmek isteyince taşı bazı kimselerle Atina'ya göndermişler.

843b_4

Τῆς καλουμένης Αἰνιακῆς χώρας περὶ τὴν ὀνομαζομένην Ὑπάτην λέγεται παλαιά τις στήλη εὑρεθῆναι, ἣν οἱ Αἰνιᾶνες τίνος ἦν εἰδέναι βουλόμενοι, ἔχουσαν ἐπιγραφὴν ἀρχαίοις γράμμασιν, ἀπέστειλαν εἰς Ἀθήνας τινὰς κομίζοντας αὐτήν.

843b_5Bunlar Boiōtia'dan geçerken yolculuklarını bazı yabancılara anlatmışlar; onları Thēbai'de İsmēnion denen tapınağa götürdükleri söylenir. Çünkü yazının ne dediği en iyi orada çözülebilirmiş; orada harflerinin biçimi buna benzeyen eski adaklar varmış. Söylendiğine göre bilinen yazılardan aranan yazıyı çözmüşler ve şu dizeleri yazıya geçirmişler:

843b_5

Πορευομένων δὲ διὰ τῆς Βοιωτίας, καί τισι τῶν ξένων ὑπὲρ τῆς ἀποδημίας ἀνακοινουμένων, λέγεται αὐτοὺς εἰσαχθῆναι εἰς τὸ καλούμενον Ἰσμήνιον ἐν Θήβαις· ἐκεῖθεν γὰρ μάλιστα ἂν εὑρεθῆναι τὴν τῶν γραμμάτων ἐπιγραφήν, λέγοντες εἶναί τινα ἀναθήματα ὁμοίους ἔχοντα τοὺς ῥυθμοὺς τῶν γραμμάτων ἀρχαῖα. Ὅθεν αὐτούς φασιν ἀπὸ τῶν γνωριζομένων τὴν εὕρεσιν ποιησαμένους τῶν ἐπιζητουμένων, ἀναγράψαι τούσδε τοὺς στίχους.

843b_6"Hēraklēs, Gēryonēs'in sürülerini ve Erytheia'yı sürüp getirirken Kythēralı Phersephassa'ya bir kutsal alan ayırdı. Tanrıça Pasiphaessa onları özlemle boyun eğdirdi. Ona ve oğluma, Erythos'un nymphe soyundan eşi Erythē'ye, bu toprağı sevgimin hatırası olarak verdim, gölgeli meşenin altında."

843b_6

Ἡρακλέης τεμένισσε Κυθήρᾳ Φερσεφαάσσῃ, Γηρυονείας ἀγέλας ἐλάων ἡδ’ Ἐρύθειαν ἄγων. τὰς δ’ ἐδάμασσε πόθῳ Πασιφάεσσα θεά. τῇδε δέ μοι τέκνῳ τῷ δ’ Ἐρύθου τε δάμαρ νυμφογενὴς Ἐρύθη· δὴ τόδ’ ἔδωκα πέδον μναμόσυνον φιλίας, φηγῷ ὕπο σκιερᾷ.

844aBu yazıt Erythos denen o yerin adıyla da örtüşüyordu; Herakles'in sığırları Erytheia'dan değil oradan sürüp getirdiğini de gösteriyordu. Çünkü söylendiğine göre Libya'da ve İberia'da hiçbir yerde Erytheia adı geçmez.

844a

Τούτῳ τῷ ἐπιγράμματι ἐπεχώρησε καὶ ὁ τόπος ἐκεῖνος Ἔρυθος καλούμενος, καὶ ὅτι ἐκεῖθεν τὰς βοῦς καὶ οὐκ ἐξ Ἐρυθείας ἤγαγεν· οὐδὲ γὰρ ἐν τοῖς κατὰ Λιβύην καὶ Ἰβηρίαν τόποις οὐδαμοῦ τὸ ὄνομά φασι λέγεσθαι τῆς Ἐρυθείας.

844a_2134. Bölüm

Libya'da Itykē denen şehirde kaya tuzu bulunduğu söylenir. Bu şehir, dediklerine göre, Hermaia ile Hippu burnu arasındaki körfezde, Kartaca'nın iki yüz stadion kadar ötesindedir; Phoinike tarihlerinde yazıldığına göre Phoinikeliler tarafından Kartaca'dan iki yüz seksen yedi yıl önce kurulmuştur. Bu tuz üç kulaç derinden çıkarılır; görünüşü beyazdır, katı değil, en yapışkan yağ çamuruna benzer. Güneşe çıkarılınca sertleşir ve Paros taşına benzer. Bundan heykelcikler ve başka eşyalar oyulduğu söylenir.

844a_2

Τῆς δὲ Λιβύης ἐν Ἰτύκῃ τῇ καλουμένη, ἥ κεῖται μέν, ὡς λέγουσιν, ἐν τῷ κόλπῳ τῷ μεταξὺ Ἑρμαίας καὶ τῆς Ἵππου ἄκρας, ἐπέκεινα δὲ Καρχηδόνος ὡς σταδίους διακοσίους (ἣ καὶ πρότερον κτισθῆναι λέγεται ὑπὸ Φοινίκων αὐτῆς τῆς Καρχηδόνος ἔτεσι διακοσίοις ὀγδοήκοντα ἑπτά, ὡς ἀναγέγραπται ἐν ταῖς Φοινικικαῖς ἱστορίαις), γίνεσθαί φασιν ἅλας ὀρυκτούς, ἐπὶ τρεῖς ὀργυιὰς τὸ βάθος, τῇ ὄψει λευκοὺς καὶ οὐ στερεοὺς ἀλλ’ ὁμοίους τῷ γλισχρστάτῳ γλοιῷ· καὶ ὅταν ἀνενεχθῶσιν εἰς τὸν ἥλιον, ἀποστερεοῦσθαι καὶ γίνεσθαι ὁμοίους τῷ Παρίῳ λίθῳ. Γλύφεσθαι δὲ ἐξ αὐτῶν λέγουσι ζῴδια καὶ ἄλλα σκεύη.

844a_3135. Bölüm

Tartēssos'a ilk giden Phoinikelilerin oraya zeytinyağı ve başka ufak tefek deniz ticareti malları götürüp karşılığında öyle çok gümüş yükledikleri anlatılır ki gümüşü ne tutabilmişler ne de daha fazlasını alabilmişler. Oradan ayrılırken kullandıkları bütün eşyaları, hatta bütün çapalarını gümüşten yapmak zorunda kalmışlar.

844a_3

Τοὺς πρώτους τῶν Φοινίκων ἐπὶ Ταρτησσὸν πλεύσαντας λέγεται τοσοῦτον ἀργύριον ἀντιφορτίσασθαι, ἔλαιον καὶ ἄλλον ναυτικὸν ῥῶπον εἰσαγαγόντας, ὥστε μηκέτι ἔχειν δύνασθαι μήτε ἐπιδέξασθαι τὸν ἄργυρον, ἀλλ’ ἀναγκασθῆναι ἀποπλέοντας ἐκ τῶν τόπων τά τε ἄλλα πάντα ἀργυρᾶ οἷς ἐχρῶντο κατασκευάσασθαι, καὶ δὴ καὶ τὰς ἀγκύρας πάσας.

844a_4136. Bölüm

Gadeira denen yerde oturan Phoinikelilerin, Herakles Sütunları'nın ötesine doğu rüzgârıyla dört gün yol alınca sazlık ve yosunla dolu ıssız birtakım yerlere vardıkları söylenir. Bu yerler cezir olunca su altında kalmaz, med olunca su basarmış. Bunların üzerinde, karaya oturdukları zaman, büyüklüğüne de kalınlığına da inanılmayacak kadar çok orkinos bulunurmuş. Bunları tuzlayıp kaplara koyar ve Kartaca'ya götürürlermiş. Kartacalılar yalnız bunları dışarıya satmaz, yenmesindeki üstünlüğü yüzünden kendileri tüketirlermiş.

844a_4

Λέγουσι τοὺς Φοίνικας τοὺς κατοικοῦντας τὰ Γάδειρα καλούμενα, ἔξω πλέοντας Ἡρακλείων στηλῶν ἀπηλιώτῃ ἀνέμῳ ἡμέρας τέτταρας, παραγίνεσθαι εἴς τινας τόπους ἐρήμους, θρύου καὶ φύκους πλήρεις, οὓς ὅταν μὲν ἄμπωτις ᾖ μὴ βαπτίζεσθαι, ὅταν δὲ πλημμύρα, κατακλύζεσθαι, ἐφ’ ὧν εὑρίσκεσθαι ὑπερβάλλον θύννων πλῆθος, καὶ τοῖς μεγέθεσιν ἄπιστον καὶ τοῖς πάχεσιν, ὅταν ἐποκείλωσιν· οὓς ταριχεύοντες καὶ συντιθέντες εἰς ἀγγεῖα διακομίζουσιν εἰς Καρχηδόνα. Ὧν Καρχηδόνιοι μόνων οὐ ποιοῦνται τὴν ἐξαγωγήν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀρετὴν ἣν ἔχουσι κατὰ τὴν βρῶσιν αὐτοὶ καταναλίσκουσιν.

844a_5137. Bölüm

Karia'nın Pēdasa topraklarında Zeus'a bir kurban töreni yapılır. Bu törende bir keçi alayla götürülür; bu keçiyle ilgili şaşırtıcı bir şey olduğu söylenir. Keçi Pēdasa'dan yetmiş stadion boyunca, seyreden büyük bir kalabalığın arasından yürür, ama yolda ne ürker ne de yoldan sapar; iple bağlı olarak rahiplik görevini yapanın önünden yürür. Şu da şaşırtıcıdır: Zeus tapınağının çevresinde her zaman iki kuzgun bulunur, oraya başka hiçbiri yaklaşmaz; bunlardan birinin boynunun önü beyazdır.

844a_5

Ἐν τῇ Πηδασίᾳ τῆς Καρίας θυσία τῷ Διὶ συντελεῖται,

844b

ἐν ᾗ πέμπουσιν αἶγά τινα, περὶ ἣν θαυμαστόν τί φασι γίγνεσθαι. Βαδίζουσα γὰρ ἐκ Πηδάσων σταδίους ἑβδομήκοντα δι’ ὄχλου πολλοῦ τοῦ θεωροῦντος οὔτε διαταράττεται κατὰ τὴν πορείαν οὔτ’ ἐκτρέπεται τῆς ὁδοῦ, δεδεμένη δὲ σχοινίῳ προπορεύεται τοῦ τὴν ἱερωσύνην ἔχοντος. Θαυμαστὸν δ’ ἐστὶ καὶ τὸ δύο κόρακας εἶναι διὰ τέλους περὶ τὸ τοῦ Διὸς ἱερόν, ἄλλον δὲ μηδένα προσιέναι πρὸς τὸν τόπον, καὶ τὸν ἕτερον αὐτῶν ἔχειν τὸ πρόσθεν τοῦ τραχήλου λευκόν.

844b_2138. Bölüm

İllyria'da Ardiaioi denen halkın ülkesinde, Autariatai ile onların sınırında büyük bir dağ bulunduğu söylenir. Yakınında bir vadi varmış; buradan her mevsim değil, ilkbaharda bol miktarda su fışkırırmış. Bu suyu alıp gündüzleri kapalı yerde saklar, geceleri açık havaya koyarlarmış. Beş altı gün böyle yapınca su katılaşır ve çok güzel bir tuz olurmuş. Bu tuzu en çok sürü hayvanları için saklarlarmış; çünkü denizden uzakta oturdukları ve kimseyle karışmadıkları için ülkelerine dışarıdan tuz girmezmiş. Hayvanları için de tuza çok ihtiyaçları varmış; çünkü yılda iki kez hayvanlara tuz yedirirlermiş. Bunu yapmazlarsa hayvanlarının çoğu ölürmüş.

844b_2

Ἐν Ἰλλνριοῖς δὲ τοῖς Ἀρδιαίοις καλουμένοις, παρὰ τὰ μεθόρια τῶν Αὐταριατῶν κἀκείνων, φασὶν ὄρος εἶναι μέγα, τούτου δὲ πλησίον ἄγκος, ὅθεν ὕδωρ ἀναπηδᾶν, οὐ πᾶσαν ὥραν ἀλλὰ τοῦ ἦρος, πολὺ τῷ πλήθει, ὃ λαμβάνοντες τὰς μὲν ἡμέρας ἐν τῷ στεγνῷ φυλάττουσι, τὰς δὲ νύκτας εἰς τὴν αἰθρίαν τιθέασι. Καὶ πέντε ἢ ἕξ ἡμέρας τοῦτο ποιησάντων αὐτῶν πήγνυται τὸ ὕδωρ, καὶ γίνεται κάλλιστον ἅλας, ὃ ἕνεκεν τῶν βοσκημάτων μάλιστα διατηροῦσιν· οὐ γὰρ εἰσάγονται πρὸς αὐτοὺς ἅλες διὰ τὸ κατοικεῖν πόρρω αὐτοὺς θαλάσσης καὶ εἶναι αὐτοὺς ἀμίκτους. Πρὸς οὖν τὰ βοσκήματα πλείστην αὐτοῦ χρείαν ἔχουσιν· ἁλίζουσι γὰρ αὐτὰ δὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ. Ἐὰν δὲ μὴ ποιήσωσι τοῦτο, συμβαίνει αὐτοῖς ἀπόλλυσθαι τὰ πλεῖστα τῶν βοσκημάτων.

844b_3139. Bölüm

Argos'ta skorpiomakhos, yani "akrep savaşçısı" denen bir çekirge türü bulunduğu söylenir. Akrebi görür görmez ona karşı durur, akrep de ona karşı durur. Çekirge akrebin çevresinde döner ve cırlarmış; akrep de iğnesini kaldırıp olduğu yerde karşı yöne dönermiş; sonra çekirge çevresinde koştukça iğnesini yavaş yavaş indirir ve sonunda boylu boyunca uzanırmış. En sonunda çekirge yanına gelip onu yermiş. Bu çekirgeyi yemenin akrep sokmasına da iyi geldiği söylenir.

844b_3

Ἐν Ἄργει δέ φασι γίνεσθαι ἀκρίδος τι γένος ὃ καλεῖται σκορπιομάχον. Ὅταν γὰρ ἴδῃ τάχιστα σκορπίον, ἀνθίσταται αὐτῷ· ὡσαύτως δὲ καὶ ὁ σκορπίος ἐκείνῃ. Καὶ κύκλῳ περιιοῦσα τρίζει περὶ αὐτόν· τὸν δὲ τὸ κέντρον ἐπαίροντα ἀντιπεριάγειν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ, εἶτα κατὰ μικρὸν ἀνιέναι τὸ κέντρον, καὶ τέλος ὅλον ἐκτείνεσθαι, τῆς ἀκρίδος κύκλῳ τρεχούσης. Τὰ τελευταῖα δὲ προσελθοῦσα κατεσθίει αὐτὸν ἡ ἀκρίς. Αγαθὸν δέ φασιν εἶναι καὶ πρὸς τὰς πληγὰς τοῦ σκορπίου ἐπιφαγεῖν αὐτήν.

844b_4140. Bölüm

Naksos'taki eşek arılarının, engerek etinden yedikten sonra (anlaşılan bu eti çok severler) birini sokunca öyle şiddetli acı verdikleri söylenir ki sokmaları engerek ısırığından daha kötü görünürmüş.

844b_4

Τοὺς ἐν Νάξῳ σφῆκάς φασιν, ὅταν φάγωσι τοῦ ἔχεως (προσφιλὴς δ’ αὐτοῖς ἡ σάρξ, ὡς ἔοικεν, ἐστίν), ἐπειδάν τινα κεντήσωσι, περιωδύνους οὓτῳ ποιεῖν ὥστε χαλεπαωτέραν φαίνεσθαι τῆς πληγῆς τῶν ἔχεον.

845a141. Bölüm

İskitlerin oklarını batırdıkları zehrin engerekten hazırlandığı söylenir. Anlaşılan İskitler yavrulamak üzere olan dişi engerekleri gözetler, onları yakalayıp birkaç gün çürütürler. Hepsinin yeterince çürüdüğüne kanaat getirince bir çömleğe insan kanı döker, ağzını kapatıp gübre yığınına gömerler. Bu da çürüyünce kanın üstünde biriken sulu kısmı engereğin irinli sıvısıyla karıştırırlar ve böylece öldürücü zehri yaparlar.

845a

Φασὶ τὸ Σκυθικὸν φάρμακον, ὦ ἀποβάπτουσι τοὺς ὀϊστούς, συντίθεσθαι ἐξ ἐχίδνης. Τηροῦσι δέ, ὡς ἔοικεν, οἱ Σκύθαι τὰς ἢδη ζῳοτοκούσας, καὶ λαβόντες αὐτὰς τήκουσιν ἡμέρας τινάς. Ὄταν δὲ ἱκανῶς αὐτοῖς δοκῇ σεσῆφθαι πᾶν, τὸ τοῦ ἀνθρώπου αἷμα εἰς χυτρίδιον ἐγχέοντες εἰς τὰς κοπρίας κατορύττουσι πωμάσαντες. Ὄταν δὲ καὶ τοῦτο σαπῇ, τὸ ὑφιστάμενον ἐπάνω τοῦ αἵματος, ὃ δή ἐστιν ὑδατῶδες, μιγνύουσι τῷ τῆς ἐχίδνης ἰχῶρι, καὶ οὕτω ποιοῦσι θανάσιμον.

845a_2142. Bölüm

Kıbrıs'ta Kurion'da gücü Mısır'daki aspis yılanınınkine benzeyen bir yılan türü bulunduğu söylenir; yalnız bu yılan kışın ısırırsa hiçbir etki yapmaz. Bunun sebebi ya başka bir şeydir ya da hayvanın soğuktan donup ağırlaşması ve ısınmadıkça tamamen güçsüz kalmasıdır.

845a_2

Ἐν Κουρίῳ τῆς Κύπρου ὄφεών τι γένος εἶναί φασιν, ὃ τὴν δύναμιν ὁμοίαν ἔχει τῇ ἐν Αἰγύπτῳ ἀσπίδι, πλὴν ὅτι τοῦ χειμῶνος ἐὰν δάκη, οὐδὲν ἐργάζεται, εἴτε δἰ ἄλλην τινὰ αἰτίαν, εἴτε διότι τὸ ζῷον δυσκίνητον γίνεται ὑπὸ τοῦ ψύχονς ἀποπηγνύμενον καὶ τελέως ἀδύνατον, ἐὰν μῆ θερμανθῇ.

845a_3143. Bölüm

Keos'ta bir yaban armudu türü bulunduğu, dikeniyle yaralanan kişinin öldüğü söylenir.

845a_3

Ἐν Κέῳ φασὶν εἶναί τι γένος ἀχέρδου, ὑφ’ ἦε ἐάν τις πληγῇ τῇ ἀκάνθῃ, ἀποθνήσκει.

845a_4144. Bölüm

Mysia'da beyaz bir ayı türü bulunduğu söylenir. Bu ayılar avlanırken öyle bir soluk salarlarmış ki köpeklerin, aynı şekilde öteki hayvanların etini çürütür, yenmez hâle getirirmiş. Biri zorlayıp yaklaşırsa, anlaşılan, ağızlarından çok miktarda balgam çıkarıp köpeklerin, aynı şekilde insanların yüzüne püskürtürlermiş; bu da onları boğar ve kör edermiş.

845a_4

Ἐν Μυσίᾳ φασὶν ἄρκτων τι γένος εἶναι λευκόν, αἳ ὅταν κυνηγῶνται, ἀφιᾶσι τοιαύτην πνοὴν ὥστε τῶν κυνῶν τὰς σάρκας σήπειν, ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν λοιπῶν θηρίων, ἀβρώτους τε ποιεῖν. Εὰν δέ τις καὶ βιάσηται καὶ ἐγγίση, ἀφιᾶσιν ἐκ τοῦ σπόματος φλέγμα πάμπολύ τι, ὡς ἔοικεν, ὃ προσφυσᾷ πρὸς τὰ πρόσωπα τῶν κυνῶν, ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν ἀνθρώπων, ὥστε καὶ ἀποπνίγειν καὶ ἀποτυφλοῦν.

845a_5145. Bölüm

Arabistan'da bir sırtlan türü bulunduğu söylenir. Bir hayvanı önceden görürse ya da bir insanın gölgesine basarsa onu dilsiz bırakır ve öyle kaskatı keser ki kişi vücudunu kıpırdatamaz. Bunu köpeklere de yaparmış.

845a_5

Ἐν δὲ τῇ Αραβίᾳ ὑαινῶν τι γένος φασὶν εἶναι, ὃ ἐπειδὰν προΐδῃ τι θηρίον ἢ ἀνθρώπου ἐπιβῇ ἐπὶ τὴν σκιάν, ἀφωνίαν ἐργάζεται καὶ πῆξιν τοιαύτην ὥστε μὴ δύνασθαι κινεῖν τὸ σῶμα. Τοῦτο δὲ ποιεῖν καὶ ἐπὶ τῶν κυνῶν.

845a_6146. Bölüm

Suriye'de leontophonon, yani "aslan öldüren" denen bir hayvan bulunduğu söylenir; çünkü anlaşılan aslan bundan yerse ölür. Aslan bunu kendi isteğiyle yapmaz, tersine bu hayvandan kaçar; ama avcılar onu yakalayıp kızartır ve beyaz arpa unu gibi başka bir hayvanın üstüne serperse, aslan bundan tadınca hemen ölürmüş. Bu hayvan aslanın üstüne işeyerek bile ona zarar verir.

845a_6

Κατὰ δὲ Συρίαν εἶνα τί φασι ζῷον ὃ καλεῖται λεοντοφόνον· ἀποθνήσκει γὰρ ὁ λέων, ὡς ἔοικεν, ὅταν αὐτοῦ φάγῃ. Ἐκὼν μὲν οὖν τοῦτο οὐ ποιεῖ, ἀλλὰ φεύγει τὸ ζῷον· ὅταν δὲ συλλαβόντες αὠτὸ οἱ κυνηγέται καὶ ὀπτήσαντες ὥσπερ ἄλφιτα λευκὰ περιπάσσωσιν ἄλλῳ ζῴῳ, γευσάμενον ἀπόλλυσθαί φασι παραχρῆμα. Κακοῖ καὶ προσουροῦν τὸν λέοντα τοῦτο τὸ ζῷον.

845a_7147. Bölüm

Akbabaların da güzel kokulu yağların kokusundan öldüğü söylenir; birinin onlara bu yağı sürmesi ya da güzel koku katılmış bir şey yedirmesi yetermiş. Bok böceklerinin de gül kokusundan öldüğü söylenir.

845a_7

Λέγεται καὶ τοὺς γῦπας ὑπὸ τῆς τῶν μύρων ὀσμῆς

845b

ἀποθνήσκειν, ἐάν τις αὐτοὺς χρίσῃ ἢ δῷ τι μεμυρισμένον φαγεῖν. Ὠσαύτως δὲ καὶ τούς κανθάρους ὑπὸ τῆς τῶν ῥόδων ὀσμῆς.

845b_2148. Bölüm

Sicilya'da ve İtalya'da alaca kelerlerin ısırığının da öldürücü olduğu, bizdekiler gibi zayıf ve hafif olmadığı söylenir. Orada uçan bir fare türü de varmış; ısırdığı kişiyi öldürürmüş.

845b_2

Καὶ ἐν Σικελίᾳ δέ φασι καὶ ἐν Ἰταλίᾳ τούς γαλεώτας θανάσιμον ἔχειν τὸ δῆγμα, καὶ οὐχ ὥσπερ τοὐς παῤ ἡμῖν ἀσθενὲς καὶ μαλακόν. Εἶνα δὲ καὶ μυῶν γένος ἐφιπτάμενον, ὃ ὅταν δάκη, ἀποθνήσκειν ποιὲ.

845b_3149. Bölüm

Suriye'de Mezopotamya'da ve Istrus'ta küçük yılanlar bulunduğu, bunların yerlileri ısırmadığı, yabancılara ise çok zarar verdiği söylenir.

845b_3

Ἐῳ δὲ τῇ Μεσοποταμίᾳ τῆς Συρίας φασὶ καὶ ἐν Ἰστροῦντι ὀφείδιά τινα γίγνεσθαι, ἄ τοὺς ἐγχαρίους οὐ δάκνει, τοὺς ξένους δὲ ἀδικεῖ σφόδρα.

845b_4150. Bölüm

Fırat kıyısında bunun tam olarak böyle olduğu söylenir. Irmağın kıyısında pek çok yılan görünür ve bunlar bir kıyıdan öbürüne yüzermiş; öyle ki akşamüstü bir yakada görülenler sabahleyin öteki yakada görünürmüş. Orada dinlenenlerden Suriyelileri ısırmazlar, ama Yunanlıları da rahat bırakmazlarmış.

845b_4

Περὶ δὲ τὸν Εὐφράτην καὶ τελείως φασὶ τοῦτο γίγνεσθαι. Πολλοὺς γὰρ φαίνεσθαι περὶ τὰ χείλη τοῦ ποταμοῦ καὶ διανέοντας ἐφ’ ἑκάτερα, ὥστε τῆς δείλης ἐνταῦθα θεωρουμένους ἄμα τῇ ἡμέρᾳ ἐπὶ θατέρου μέρους φαίνεσθαι, καὶ τούς ἀναπαυομένους τῶν μὲν Σύρων μὴ δάκνειν, τῶν δ’ Ἑλλήνων μὴ ἀπέχεσθαι.

845b_5151. Bölüm

Thessalia'da kutsal yılan denen yılanın yalnız ısırdığı kişiyi değil, dokunduğu kişiyi bile öldürdüğü söylenir. Bu yüzden göründüğünde ve sesi duyulduğunda (ender görünür) yılanlar da, engerekler de, öteki bütün sürüngenler de kaçarmış. Büyüklüğü fazla değil, orta boyludur. Söylendiğine göre bir keresinde Thessalia'daki Tēnos şehrinde bir kadın onu öldürmüş; ölümü de şöyle olmuş:

845b_5

Ἐν Θεσσαλίᾳ φασὶ τὸν ἱερὸν καλούμενον ὄφιν πάντας ἀπολλύειν, οὐ μόνον ἐὰν δάκη, ἀλλὰ καὶ ἐἀν θίγῃ. Διὸ καὶ ὅταν φανῇ καὶ τὴν φωνὴν ἀκούσωσι (φαίνεται δὲ σπανίως), φεύγουσι καὶ οἱ ὄφεις καὶ οἱ ἔχεις καὶ τἆλλα πάντα θηρία. Τῷ δὲ μεγέθει οὐκ ἔστι μέγας ἀλλὰ μέτριος. Ἐν Τήνῳ δέ ποτέ φασιν αὐτὸν τῇ πόλει κατὰ Θετταλίαν ἀναιρεθῆναι ὑπὸ γυναικός, γενέσθαι δὲ τὸν θάνατον τοιόνδε.

845b_6Kadın bir daire çizmiş, ilaçlarını içine koymuş, sonra oğluyla birlikte daireye girmiş ve hayvanın sesini taklit etmeye başlamış. Hayvan da karşılık verip yaklaşmış. Hayvan ötüp sesini duyurdukça kadını uyku basmış; yaklaştıkça uyku daha da ağırlaşmış, kadın artık uykuya karşı koyamaz olmuş.

845b_6

Γυναῖκα κύκλον γράψασαν καὶ τὰ φάρμακα θεῖσαν εἰσβῆναι εἰς τὸν κύκλον, αὐτὴν καὶ τὸν υἱόν, εἶτα μιμεῖσθαι τὴν φωνὴν τοῦ θηρίου· τὸ δ’ ἀντᾴδειν καὶ προσιέναι. Ἅἰδόντος δὲ καταδαρθεῖν τὴν γυναῖκα, καὶ ἐγγυτέρω προσιόντος μᾶλλον, ὥστς μὴ δύνασθαι κρατεῖν τοῦ ὕπνου.

845b_7Yanında oturan oğlu da, annesinin buyurduğu gibi, ona vurarak uyandırıyormuş. Kadın ona, kendisi uyursa ikisinin de öleceğini, ama kendini zorlayıp hayvanı yanına çekebilirse kurtulacaklarını söylemiş. Yılan daireye girer girmez hemen kuruyup kalmış.

845b_7

Τὸν δ’ υἱὸν παρακαθήμενον ἐγείρειν τύπτοντα, κελευούσης ἐκείνης, καὶ λέγειν ὅτι ἐὰν μὲν καθυπνώσῃ, ἀπολεῖται καὶ αὐτὴ καὶ ἐκεῖνος, ἐὰν δὲ βιάσηται καὶ προσαγάγηται τὸ θηρίον, σωθήσονται. Ὥς δὲ προσῆλθεν ὁ ὄφις εἰς τὸν κύκλον, αὗον εὐθὺς γενέσθαι αὐτόν.

845b_8152. Bölüm

Tyana yakınlarında Yemin Zeus'unun bir suyu bulunduğu söylenir; ona Asbamaion derler. Kaynağı çok soğuk fışkırır, ama kazanlar gibi fokurdar. Bu su doğru yemin edenlere tatlı ve lütufkârdır, yalan yere yemin edenlere ise ceza hemen gelir. Çünkü su onların gözlerine, ellerine, ayaklarına vurur; sudan ve verem hastalıklarına yakalanırlar. Oradan ayrılmaları bile mümkün olmaz; orada tutulup kalır, suyun başında ağlayıp sızlanarak yalan yere ettikleri yeminleri itiraf ederler.

845b_8

Λέγεται περὶ τὰ Τύανα ὓδωρ εἶναι ὁρκίου Διός (καλοῦσι δὲ αὐτὸ Ἀσβαμαῖον), οὗ πηγὴ ἀναδίδοται πάνυ ψυχρά. παφλάζει δὲ ὥσπερ οἱ λέβητες. Τοῦτο εὐόρκοις

846a

μὲν ἡδύ τε καὶ ἳλεων, ἐπιόρκοις δὲ παρὰ πόδας ἡ δίκη. Ἀποσκήπτει γὰρ καὶ εἰς ὀφθαλμοὺς καὶ εἰς χεῖρας καὶ ες πόδας, ἁλίσκονταί τε ὑδέροις καὶ φθόαις· καὶ οὐδὲ πρόσθεν ἀπελθεῖν δυνατόν, ἀλλ’ αὐτόθι ἔχονται καὶ ὀλοφύρονται πρὸς τῷ ὕδατι, ὁμολογοῦντες ἃ ἐπιώρκησαν.

846a_2153. Bölüm

Atina'da kutsal zeytin ağacının sürgününün bir günde filizlenip büyüdüğü, sonra da çabucak yine küçüldüğü söylenir.

846a_2

Ἀθήνησί φασι τὸν ἱερὸν τῆς ἐλαίας θαλλὸν ἐν ἡμέρα μιᾷ βλαστῆσαι καὶ πλείονα γενέσθαι, ταχύ δὲ αὗ πάλιν συστέλλεσθαι.

846a_3154. Bölüm

Aitna'nın kraterleri patlayıp lav bir sel gibi toprağın üstünde oraya buraya akınca, ilahî güç saygılı insanların soyunu ödüllendirdi. Yaşlı anne babalarını omuzlarında taşıyıp kurtarmaya çalıştıkları için akıntının ortasında kalan gençlerin yanına gelince ateş akıntısı ikiye ayrıldı; alevin bir kısmını bir yana, bir kısmını öbür yana saptırdı ve gençleri anne babalarıyla birlikte hiçbir zarar görmeden korudu.

846a_3

Τῶν ἐν Αἲτνῃ κρατήραων ἀναρραγέντων καὶ ἀνὰ τὴν γῆν φερομένων ἔνθα καὶ ἔνθα χειμάρρου δίκην, τὸ τῶν εὐσεβῶν γένος ἐτίμησε τὸ δαιμόνιον. Περικαταληφθέντων γὰρ ὑπὸ τοῦ ῥεύματος διὰ τὸ βαστάζειν γέροντας ἐπὶ τῶν ὥμων γονεῖς καὶ σώζειν, πλησίον αὠτῶν γενόμενον τὸ τοῦ πυρὸς ῥεῦμα ἐξεσχίσθη, παρέτρεψέ τε τοῦ φλογμοῦ τὸ μὲν ἔνθα τὸ δὲ ἔνθα, καὶ ἐτήρησεν ἀβλαβεῖς ἃμα τοῖς γονεῦσι τοὺς νεανίσκους.

846a_4155. Bölüm

Heykeltıraş Pheidias'ın Akropolis'teki Athēna heykelini yaparken tanrıçanın kalkanının ortasına kendi yüzünü işlediği ve bunu gizli bir ustalıkla heykele öyle bağladığı söylenir ki biri onu çıkarmak isterse ister istemez bütün heykeli çözüp dağıtmak zorunda kalacakmış.

846a_4

Λέγεται τὸν ἀγαλματοποιὸν Φεδίαν κατασκευάζοντα τὴν ἐν ἀκροπόλει Ἀθηνᾶν ἐν μεσότητι ταύτης τῆς ἀσπίδος τὸ ἑαυτοῦ πρόσωπον ἐντυπώσασθαι, καὶ συνδῆσαι τῷ ἀγάλματι διά τινος ἀφανοῦς δημιουργίας, ὥστ’ ἐξ ἀνάγκης, εἴ τις βούλοιτο αὐτὸ περιαιρεῖν, τὸ σύμπαν ἄγαλμα λύειν τε καὶ σνγχεῖν.

846a_5156. Bölüm

Söylendiğine göre Argos'ta Mitys'in heykeli, bir gösteriyi seyrederken Mitys'in ölümüne sebep olan adamın üstüne düşüp onu öldürmüş. Anlaşılan böyle şeyler gelişigüzel olmuyor.

846a_5

Φασὶν ὡς ἀνδριὰς ὁ τοῦ Βίτυος ἐν Ἄργει ἀπέκτεινε [τὸν αἲτιον] τοῦ θανάτου τῷ Βὑτυ, θεωροῦντι ἐμπεσών. ΅Εοι. κεν οὖν οὐκ εἰκῇ τὰ τοιαῦτα γίνεσθαι,

846a_6157. Bölüm

Köpeklerin yabani hayvanları Kara Dağlar denen dağların zirvelerine kadar kovaladığı, oraya varınca da geri döndüğü söylenir.

846a_6

Φασὶ τούς κύνας μόνον διώκειν τὰ θηρία πρὸς τὰς κορνφὰς τῶν Μελάνων καλουμένων ὀρῶν, ἀλλ’ ἀναστρέφειν, ὅταν ἄχρι τούτων διώκωσιν.

846a_7158. Bölüm

Phasis ırmağında leukophyllon, yani "ak yaprak" denen bir dal yetiştiği söylenir. Kıskanç kocalar onu koparıp gelin odasının çevresine atarlarmış; böylece evliliklerini lekesiz korurlarmış.

846a_7

Ἐν τῷ Φάσιδι ποταμῷ γεννᾶσθαι ῥάβδον ὀνομαζομένην λευκόφυλλον, ἣν οἱ ζηλότυποι τῶν ἀνδρῶν δρεπόμενοι ῥίπτουσι περὶ τὸν παρθένιον θάλαμον, καὶ ἀνόθευτον τηροῦσι τὸν γάμον.

846a_8159. Bölüm

Dicle'de barbarların dilinde mōdon denen, rengi bembeyaz bir taş bulunduğu söylenir; bunu yanında taşıyana hiçbir yırtıcı hayvan zarar vermezmiş.

846a_8

Ἐν δὲ τῷ Τίγριδι γίνεσθαί φασι λίθον μωδῶν κεκλημένον βαρβαρικῶς, τῆ χρόᾳ πάνυ λευκόν, ὃν ἐὰν κατέχῃ τις, ὑπὸ θηρίων οὐδὲν ἀδικεῖται

846a_9160. Bölüm

Skamandros'ta sistron denen, nohuda benzeyen bir ot yetiştiği söylenir; taneleri sallanınca şıkırdar, adını da buradan almıştır. Onu yanında taşıyan kişi ne bir daimōndan ne de herhangi bir hayalden korkarmış.

846a_9

Ἐν δὲ τῷ Σκαμάνδρῳ γίνεσθαί φασι βοτάνην σίστρον καλουμένην, παραπλησίαν ἐρεβίνθῳ, κόκκους δ’ ἔχει σειομένους, ὅθεν τὴν προσηγορίαν ἔλαβε· ταύτην τοὺς κατέχοντας μήτε δαιμόνιον μήτε φαντασίαν ἡντιναοῦν φοβεῖσθαι.

846a_10161. Bölüm

Libya'da bazılarının "deli" dediği bir asma vardır; meyvelerinin kimini olgunlaştırır, kimini koruk bırakır, kimi de daha çiçektedir; hem de kısa bir süre içinde.

846a_10

Περὶ Λιβύην ἄμπελός ἐστιν ἢν καλοῦσι μαινομένην τινές,

846b

ἣ τῶν καρπύῶν τοὺς μὲν πεπαίνει, τούς δ’ ὀμφακώδεις ἔχει, τοὺς δ’ ἀνθοῦντας καὶ βραχύν τινα χρόνον.

846b_2162. Bölüm

Sipylos dağında silindire benzeyen bir taş bulunduğu söylenir. Saygılı oğullar bunu bulunca Tanrıların Anası'nın kutsal alanına koyarlarmış; böylece hiçbir zaman saygısızlık suçu işlemez, hep babalarını severlermiş.

846b_2

Περὶ τὸ Σίπυλον ὂρος γίνεσθαί φασι λίθον παρόμοιον κυλίνδρῳ, ὃν οἱ εὐσεβεῖς υἱοὶ ὅταν εὕρωσιν, ἐν τῷ τεμένει τῆς μητρὸς τῶν θεῶν τιθέασι, καὶ οὐδέποτε χάριν ἀσεβείας ῾αμαρτάνουσιν, ἀλλ’ ἀεί εἰσι φιλοπάτορες.

846b_3163. Bölüm

Taygetos dağında kharisia denen bir ot yetiştiği söylenir; kadınlar ilkbahar başında bunu boyunlarına asarlarmış, kocaları da onları daha tutkuyla severmiş.

846b_3

Ἐν ὄρει Τηϋγέτῳ γίνεσθαι βοτάνην καλουμένην χάρι· σίαν, ἣν γυναῖκες ἔαρος ἀρχομένου τοῖς τραχήλοις περιάπτουσι, καὶ ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν συμπαθέστερον ἐρῶνται.

846b_4164. Bölüm

Othrys, Thessalia'da bir dağdır; burada sēps denen yılanlar yaşar. Bunların tek bir rengi yoktur, her zaman yaşadıkları yere benzerler. Bazılarının rengi toprak salyangozlarınınkine benzer. Bazılarının pulları yeşildir. Kumda yaşayanlar da renkçe kuma benzer. Isırdıklarında susuzluk verirler. Isırıkları sert ve yakıcı değildir, ama sinsidir.

846b_4

Ὄθρυς ὂρος ἐστὶ Θετταλίας, ὃ φέρει ὄφεις τοὺς λεγομένους σῆπας, οἳ οὐκ ἔχουσι μίαν χροιάν, ἀλλ’ ἀεὶ ὁμοιοῦνται τῷ χώρῳ ἐν ὦ οἰκοῦσι. Τινὲς δὲ αὐτῶν ὅμοιον ἔχουσι τὸ χρῶμα τοῖς κόχλοις τῆς γῆς. Ἄλλοις δὲ χλοάζουσά ἐστιν ἡ φολίς. Ὄσοι δὲ αὐτῶν ἐν ψαμάθοις διατρίβουσι, ταύταις ἐξομοιοῦνται κατὰ τὸ χρῶμα. Δάκνοντες δὲ ἐμποιοῦσι δίψος. Ἔστι δὲ αὐτῶν τὸ δῆγμα οὗ τραχύ καὶ ἔμπυρον, ἀλλὰ κακόηθες.

846b_5165. Bölüm

Boz engerek dişisiyle çiftleşirken dişi çiftleşme sırasında erkeğin başını koparır. Bu yüzden yavrular da sanki babalarının öcünü alıyormuş gibi annelerinin karnını yararak çıkar.

846b_5

Τοῦ περκνοῦ ἔχεως τῆ ἐχίδνῃ συγγινομένου, ἡ ἔχιδνα ἐν τῇ συνουσίᾳ τὴν κεφαλὴν ἀποκόπτει. Διὰ τοῦτο καὶ τὰ τέκνα, ὥσπερ τὸν θάνατον τοῦ πατρὸς μετερχόμενα, τὴν γαστέρα τῆς μητρὸς διαρρήγνυσιν.

846b_6166. Bölüm

Nil ırmağında bakla tanesine benzeyen bir taş bulunduğu söylenir; köpekler onu görünce havlamazmış. Bir daimōnun eline düşmüş olanlara da iyi gelir; çünkü taş burunlarına yaklaştırılır yaklaştırılmaz daimōn çıkıp gidermiş.

846b_6

Ἐν τῷ Νείλῳ ποταμῷ γεννᾶσθαι λίθον φασὶ κυάμῳ παρόμοιον, ὃν ἄν κύνες ἲδωσιν, οὐχ ὑλακτοῦσι. Συντελεῖ δὲ καὶ τοῖς δαίμονί τινι γενομένοις κατόχοις· ἃμα γὰρ τῷ προστεθῆναι ταῖς ῥισὶν ἀπέρχεται τὸ δαιμόνιον.

846b_7167. Bölüm

Asya'daki Maiandros ırmağında, adı tersine "sōphrōn", yani "aklı başında" olan bir taş bulunduğu söylenir; biri bunu birinin koynuna atarsa o kişi çıldırır ve akrabalarından birini öldürürmüş.

846b_7

Ἐν δὲ τῷ Μαιάνδρῳ ποταμῷ τῆς Ἀσίας λίθον φασὶ σώφρονα καλούμενον κατ’ ἀντίφρασιν· ὃν ἐάν τις εἴς τινος ἐμβάλῃ κόλπον, ἐμμανὴς γίνεται καὶ φονεύει τινὰ τῶν συγγενῶν.

846b_8168. Bölüm

Rhēnos ve İstros ırmakları kuzeye doğru akar; biri Germanların, öteki Paionların topraklarından geçer. Yazın yatakları gemiyle geçilebilir; kışın ise soğuktan donarak bir ova gibi olurlar, üzerlerinden atla geçilir.

846b_8

Ῥῆνος καὶ Ἰστρος οἱ ποταμοὶ ὑπ’ ἄρκτον ῥέουσιν, ὁ μὲν Γερμανοὺς ὁ δὲ Παίονας παραμείβων· καὶ θέρους μὲν ναυσίπορον ἔχουσι τὸ ῥεῖθρον, τοῦ δὲ χειμῶνος παγέντες ὑπὸ κρύους ἐν πεδίου σχήματι καθιππεύονται.

846b_9169. Bölüm

Thurioi şehri yakınlarında Sybaris ve Krathis adında iki ırmak bulunduğu söylenir. Sybaris kendisinden içenleri ürkek yapar; Krathis ise içinde yıkanan insanları sarışın yapar.

846b_9

Περὶ τὴν θούριον πόλιν δύο ποταμούς φασιν εἶναι, Σύβαριν καὶ Κρᾶθιν. Ὁ μὲν οὖν Σύβαρις τοὺς πίνοντας ἀπ’ αὐτοῦ πτυρτικοὺς εἶναι ποιεῖ, ὁ δὲ Κρᾶθις τοὺς ἀνθρώπους ξανθότριχας λουομένους.

846b_10170. Bölüm

Euboia'da da iki ırmak bulunduğu söylenir; birinden, Kerbēs denen ırmaktan su içen koyunlar beyaz, ötekinden, Nēleus'tan içenler kara olurmuş.

846b_10

Ἐν δὲ Εὐβοίᾳ δύο ποταμοὐς εἶναι, ὧν ἀφ’ οὗ μὲν τὰ πίνοντα πρόβατα λευκὰ γίνονται· ὃς ὀνομάζεται Κέρβης· ὁ δὲ Νηλεύς, ὃς μέλανα ποιεῖ.

847a171. Bölüm

Lykormas ırmağının kıyısında mızrak ucuna benzeyen bir ot yetiştiği, göz zayıflığına çok iyi geldiği söylenir.

847a

Παρὰ Λυκόρμᾳ ποταμῷ γεννᾶσθαι βοτάνην λόγχῃ παρόμοιον, συντελοῦσαν πρὸς ἀμβλυωπίαν ἄριστα.

847a_2172. Bölüm

Sicilya'da Syrakusai'deki Arethusa pınarının dört yılda bir hareketlendiğini söylerler.

847a_2

Τὴν ἐν Συρακούσαις τῆς Σικελίας πηγὴν Ἀρέθουσαν διὰ πενταετηρίδος κινεῖσθαι λέγουσιν.

847a_3173. Bölüm

Eudoksos'un söylediğine göre Berekynthos dağında makhaira, yani "bıçak" denen bir taş bulunur; Hekatē'nin gizemli ayinleri yapılırken bunu bulan kişi çıldırırmış.

847a_3

Ἐν ὄρει βερεκυνθίῳ γεννᾶσθαι λίθον καλούμενον· μάχαιραν, ὃν ἐἀν εὕρῃ τις, τῶν μυστηρίων τῆς Ἐκάτης ἐπιτελουμένων ἐμμανὴς γίνεται, ὡς Εὔδοξός φησιν.

847a_4174. Bölüm

Tmōlos dağında süngertaşına benzeyen bir taş bulunduğu söylenir; bu taş günde dört kez renk değiştirirmiş. Onu ancak henüz akıl çağına gelmemiş kızlar görebilirmiş.

847a_4

Ἐν ὄρει δὲ Τμώλῳ γεννᾶσθαι λίθον παρόμοιον κισσήρει, ὃς τετράκις τῆς ἡμέρας ἀλλάσσει τὴν χρόαν· βλέπεσθαι δὲ ὑπὸ παρθένων τῶν μὴ τῷ χρόνῳ φρονήσεως μετεχουσῶν.

847b175. Bölüm

Orthōsia Artemis'in sunağında altından bir boğa durduğu, avcılar içeri girince ses çıkardığı söylenir.

847b

Ἐν Ἀρτέμιδος Ὀρθωσίας βωμῷ ταῦρον ἵστασθαι χρύσειον, ὃς κυνηγῶν εἰσελθόντων φωνὴν ἐπαφίησιν.

847b_2176. Bölüm

Aitōlia'da köstebeklerin bulanık da olsa gördüğü, toprak değil çekirge yediği söylenir.

847b_2

Ἐν Αἰτωλοῖς φασὶν ὁρᾶν τοὺς ἀσπάλακας ἀμυδρῶς, καὶ οὐδὲ σιτεῖσθαι γῆν ἀλλ’ ἀκρίδας.

847b_3177. Bölüm

Fillerin iki yıl, bazılarına göre on sekiz ay gebe kaldığı, doğururken de çok zorlandığı söylenir.

847b_3

Τοὺς ἐλέφαντάς φασι κύειν ἔτη δύο, οἱ δὲ μῆνας ὀκτωκαίδεκα· ἐν δὲ τῆ έκτέξει δυστοκεῖν.

847b_4178. Bölüm

Lokroilı Timaios'un öğrencisi Dēmaratos'un hastalanıp on gün boyunca dilsiz kaldığı söylenir. On birinci gün kendine gelip sayıklamasından yavaş yavaş kurtulunca, o günleri hayatının en tatlı günleri olarak geçirdiğini söylemiş.

847b_4

Δημάρατον Τιμαίου τοῦ Λοκροῦ ἀκουστὴν νοσήσαντα ἄφωνόν φασιν ἐπὶ δέκα γενέσθαι ἡμέρας· ἐν δὲ τῇ ἑνδεκάτῃ ἀνανήψας βραδέως ἐκ τῆς παρακοπῆς ἔφησεν ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἥδιστα αὑτῷ βεβιῶσθαι.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…