Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları
Söylevler ve Mektuplar
s434bEurymedon'a Karşı Dinsizlik Savunması
Kaynak: Diogenes Laertios 5, 5 ve 9. Aristoteles… Khalkis'e çekildi, çünkü Favorinus'un Çeşitli Tarih'te söylediğine göre hierophant Eurymedon ya da Demophilos, sözü geçen Hermeias için ilahi yazdığı gerekçesiyle ona dinsizlik davası açmıştı… Favorinus Çeşitli Tarih'te, kendisi için mahkeme savunması yazan ilk kişinin Aristoteles olduğunu ve bunu bu dava için yazdığını söyler.
Diog. L. 5, 6: ὁ δ᾽ οὖν ᾿Αριστοτέλης . .. ὑπεξῆλθεν εἰς “Χαλκίδα, Eóovpídovrog αὐτὸν τοῦ ἱεροφάντου δίκην ἀσεβείας γραψαμένου ἢ 4ημοφίλου, ὥς φησι Φαβωρῖνος ἐν παντοδαπῇ ἱστορίᾳ, ἐπειδήπερ τὸν ὕμνον ἐποίησεν εἰς τὸν προειρημένον 15 Ἑρμείαν ... (9:) τοῦτον (τὸν ᾿Δριστοτέλην) πρῶτον Φαβωρῖνος ἐν παντοδαπῇ ἱστορίᾳ λόγον φησὶ δικανικὸν ὑπὲρ ξαυτοῦ συγγράψαι im" αὐτῇ ταύτῃ τῇ δίκῃ. N
s434cKaynak: Athenaios XV 696a. Çok bilgili Aristoteles'in Atarneuslu Hermeias için yazdığı şiir bir paian değildir. Oysa Eurymedon'un kışkırttığı Demophilos, filozofa karşı dinsizlik davası açarken onu böyle suçlamış, ortak sofralarda her gün Hermeias için paian söylediğini ve dinsizlik ettiğini ileri sürmüştü. Şiir, skolion'ların bir türüdür.
Athen. XV p. 6969: ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ πολυμαϑεστάτου γραφὲν ᾿Δριστοτέλους εἰς Ἑρμείαν τὸν ᾿ἀταρνέα οὐ παιάν 30 ἐστιν, ὡς ὁ τὴν τῆς ἀσεβείας κατὰ τοῦ φιλοσόφου γραφὴν ἀπενεγκάμενος “ημόφιλος ἐδίωκε παρασκευασϑ εὶς ὑπ’ Εὐρυμέδοντος, ὡς ἀσεβοῦντος καὶ ἄδοντος ἐν τοῖς συσσιτίοις ὁσημέραι εἰς τὸν Ἑρμείαν παιᾶνα, ἀλλὰ τῶν σκολίων ἔν τι καὶ αὐτὸ εἶδός ἐστιν.
s435Fr. 645. Kaynak: Athenaios XV 697a. Aristoteles kendisi de, söylev sahte değilse, Dinsizlik Savunması'nda şöyle der: "Hermeias'a ölümsüz diye kurban kesmek isteseydim, ona ölümlü diye anıt yaptırmazdım; tabiatını ölümsüz kılmak isteyen biri onu cenaze törenleriyle süslemezdi."
Athen. XV p. 697*: ἀλλὰ μὴν wed αὐτὸς ipti vovtlg: ἐν τῇ ἀπολογία τῆς ἀσεβείας, ci μὴ πατέψευσσναι ὃ λόγος, φησίν οὐ γὰρ ἄν more 'Eouela θύοιν ὡς ὠθωνάτνῳ nw αἰφούμενος ὡς ϑνητῷ μνῆμα πατεσχεύαζον «wl ὠϑανατίξην ὁ τὴν φύσιν βουλόμενος ἐπιταφίοις ἂν φτυμαῖς ἐκόσμοχει".
s435bKaynak: Lukianos, Hadım 9. Aristoteles… Atarneus tiranı hadım Hermeias'a öyle aşırı hayran kaldı ki tanrılara yapılanın aynısıyla ona kurban kesmeye kadar vardı.
Lucian. eunuch. 9: ὁ 4erevovéknc ... eic δηυὀοφβολὴν ϑαυμάσας "Eouslov τὸν εὐνοῦχον τὸν ἐκ τοῦ ταν ῥως τύραννον ἄχρι τοῦ καὶ ϑύειν αὐτῷ κατὰ ταὐτὰ τοῖς ϑεοῖς.
s435cKrallık Üzerine
Kaynak: Ps.-Ammonios, Kategoriler'e Giriş. Bazı yazılar özeldir, belirli bir kişiye yazılmış olanlar: Mektuplar ya da Makedonyalı İskender'in sorması üzerine krallık hakkında ve kolonilerin nasıl kurulması gerektiği hakkında yazdıkları gibi.
10 Pseudo-Ammonius introd. in categorias (Ven. 1646 f. 9}): μερικὰ μὲν οὖν ἐστιν ὅσα πρός τινα ἰδίᾳ γέγραπται, ὡς ἐπιστολαὶ ἢ ὅσα ἐρωτηϑεὶς ὑπὸ ᾿Αλεξάνδρου τοῦ ακεδόνος περί τε βασιλείας καὶ ὅπως δεῖ τὰς ἀποικέας ποιεῖσθαι γεγράφηκε (cf. Sch. Br. p. 85* 14).
s435dFr. 646. Kaynak: Ps.-Ammonios, Aristoteles'in Hayatı. İskender'e tek ciltlik bir Krallık Üzerine de yazmış, ona nasıl krallık etmesi gerektiğini öğretmiştir.
- — Pseudo-Ammonii vite Arist. (ante comm. in categ. Ven. 1545 f. δ᾽): và δ᾽ ᾿Αλεξάνδρῳ καὶ περὶ βασιλείας ἔγραψεν ἐν ἑνὶ μονοβίβλῳ, παιδεύων αὐτὸν ὅπως δεῖ βασιλεύειν.
s436Kaynak: Aristoteles'in Hayatı (Marciana). Bütün insanlara iyilik etmek için İskender'e Krallık Üzerine adlı bir kitap yazar ve nasıl krallık edileceğini öğretir. Bu kitap İskender'in psykhēsine öyle işlemiştir ki "Bugün krallık etmedim, kimseye iyilik yapmadım" dermiş.
Vit. Arist. Mare. f. 276* extr. (p. 5, 2 Robbe): ἕνα δὲ καὶ πάντας ἀνθρώπους εὐεργετήσῃ» γράφει τῷ ᾿Αλεξάνδρῳ βιβλίον περὶ βασιλείας, διδάσκων ὕπως βασιλευτέον. ὅπερ οὕτως ἔδρασεν εἰς τὴν «ἀλεξάνδρου ψυχὴν ὡς λέγουν ὅτε μὴ ὠφέλησέ vwo σήμερον οὐκ ἐβασίλευσα᾽ οὐδένα γὰρ εὖ 5 ἐποίησα“. .
s436bFr. 647. Kaynak: Themistios, 8. Söylev. Platon başka her konuda tanrısal ve saygıdeğer olsa da şu sözü fazlaca cesurca ortaya atmıştır: Filozoflar kral olmadıkça ya da krallar felsefe yapmadıkça insanların kötülükleri son bulmaz. Bu söz çürütülmüş, zamanla hesabını vermiştir. Aristoteles'e ise hayran olmak gerekir, çünkü Platon'un sözlerini biraz değiştirerek önermeyi daha doğru kılmıştır. Kralın felsefe yapmasının zorunlu olmak şöyle dursun, engel bile olduğunu, gerçekten felsefe yapanlarla görüşmenin ve onlara kulak vermenin ise gerekli olduğunu söylemiştir. Çünkü krallığı sözlerle değil, iyi işlerle doldurmuştur.
Themistius orat. 8 p. 128 Dind.: Πλάτων uiv οὖν, εἰ καὶ τὰ ἄλλα πάντα θεῖος “αὶ αὐἰδοῖος, ἀλλὰ τοῦτόν ys ἀτεχνῶς ἀποκεκινδυνευμένως προήκατο λόγον, ὅτι μὴ πρότερον τὰ κακὰ λήξει τοῖς ἀνθρώποις πρὶν ἂν ἢ φιλόσοφοι βασι- 10 λεύσωσιν͵ ἢ βασιλεῖς φιλοσοφήσωσιν. ἐλήλεγκται δὲ ὃ λόγος καὶ δέδωκεν εὐθύνας τῷ χρόνῳ. ἄγασθαι δὲ ἄξιον ᾽ἅριστονέλην, ὅτι μικρὸν τὰ Πλάτωνος ῥήματα μεταϑεὶς τὸν λόγον πεποίηκεν ἀληϑέστερον, φιλοσοφεῖν μὲν τῷ βασιλεῖ οὐχ ὅπως ἀναγκαῖον εἶναι φάσκων ἀλλὰ καὶ ἐμποδών, τὸ i5 δὲ φιλοσοφοῦσιν ἀληϑινῶς ἐντυγχάνειν εὐπενθῇ καὶ εὐήκοον᾽ ἔργων γὰρ ἀγαϑῶν τὴν βασιλείαν ἐνέπλησεν, οὐχὶ ῥημάτων.
s436cİskender ya da Koloniler Üzerine
Fr. 648. Kaynak: Ps.-Ammonios, Kategoriler Şerhi. Kolonilerin nasıl kurulması gerektiğini yazmıştır.
Ps.-Ammon. in cat. f. 9^: ὅπως δεῖ τὰς ἀποικίας ποιεἶσϑαι γεγράφηπε. 30
s436dİskender'e Övgü
Kaynak: Themistios, 3. Söylev. Başka şeyleri övenler seni değil, senin olanları övmüş olur… Dışarıdan hiçbir şeyin sarsmadığı ve çelmediği kişi ise gerçek kralı görebilen kişidir. Bu yüzden oyunu gizlice vermez, söze başka bir kılık da giydirmez, krallığı övüp kralı övmekten çekinmez; bu yüksek kürsüye çıkar, insanların ortasında durur ve seni, Xenophon'un Agesilaos'u, Aristoteles'in İskender'i, son olarak da Zenon'un âşığının kendi kralını andığından daha büyük bir cesaretle ilan etmekten kaçınmaz. Çünkü filozof övgüden değil, dalkavukluktan utanır.
Themistius orat. 8 p. 56 Ὀἱμπᾷ.: of δὲ τὰ ἄλλα ἐπαινοῦντες οὐ σὲ ἀλλὰ và σὰ τεϑθαυμάκασι ... ὃν δὲ οὐδὲν ἐκπλήττει καὶ ἐπιστρέφει τῶν ἔξωϑεν, οὗτός ἐστιν ὁ δυνάμενος διιδεῖν τὸν ἀληϑινὸν βασιλέα. διὰ ταῦτα οὐ κρύβδην φέρει τὸν ψῆφον 25 οὐδὲ προστησάμενος ἕτερον σχῆμα τῷ λόγῳ οὐδὲ βασιλείαν μὲν ἐπαινῶν, τὸν βασιλεύοντα δὲ οὐ ϑαρσῶν, ἀλλ᾽ ἀναβὰς ἐπὶ τὸ ὑψηλὸν τοῦτο βῆμα καὶ στὰς ἐν μέσῳ τῶν ἀνθρώπων ἀνακηρύττειν σὲ οὐκ ἀναίνεται μετὰ πλείονος τῆς παρρησίας ἣ Ξενοφῶν δ ᾿Αγησίλαον καὶ ᾿Δλέξανδρον ᾿ἀριστοτέλης καὶ τὰ τελευταῖα δὴ ταῦτα ὁ Ζήνωνος ἐραστὴς τὸν καϑ᾽ ἑαυτὸν βασιλέα. οὐ γὰρ ἔπαινον αἰσχύνεται φιλόσοφος ἀλλὰ κολακεέαν.
s437Kaynak: Iulianus, 3. Söylev. İsokrates, Platon ve Aristoteles pek çok kişiyi övmüştür; Xenophon da kral Agesilaos'u ve Pers Kyros'u… Övgü yazdığını da gizlememiştir. Bana şaşılacak bir şey gibi geliyor: İyi erkekleri seve seve övüp iyi bir kadını övgüye layık görmeyecek miyiz?
Iulianus orat. 8 p. 198 Pet.: καὶ ἐπήνει γε Ισοκράτης ποῖλοὺς καὶ Πλάτων καὶ ᾿Δριστοτέλης, Ξενοφῶν δὲ καὶ ᾿ἡγησίλαον 10 τὸν βασιλέα καὶ Κῦρον τὸν Πέρσην ... καὶ τοὺς ἐπαένους ξυγγράφων οὐκ ἀπεκρύπτετο. ἐμοὶ δὲ ϑαυμαστὸν εἶναι δοκεῖ, εἰ τοὺς ἄνδρας γε τοὺς καλοὺς προϑύμως ἐπαινεσόμεθα, γυναῖκα δὲ ἀγαθὴν τῆς εὐφημίας οὐκ ἀξιώσομεν.
s437bPlaton'a Övgü
Fr. 650. Kaynak: Olympiodoros, Gorgias Şerhi. Aristoteles'in de Platon'a öğretmeni olarak saygı gösterdiği, onun için baştan sona bir övgü söylevi yazmasından bellidir; onun hayatını anlatır ve son derece över… Onu yalnız övgü yazarak övmez, ayrıca…
Olymp. in Gorg. pr. 41 p. 395 Jahn: ὅτε δὲ καὶ ᾿4ρεστοτέλης σέβει αὐτὸν (τὸν Πλάτωνα) ὡς διδάσκαλον, δῆλός ἐστι γράψας ὅλον λόγον ἐγκωμιαστικόν᾽ ἐκτίϑεται γὰρ τὸν βίον αὐτοῦ καὶ ὑπερεπαινεῖ. .. οὐ μόνον δὲ ἐγκώμιον so ποίησας ἐπαινεῖ αὐτὸν ἀλλὰ καὶ ...
s438Mektuplar
Eski liste: Philippos'a Mektuplar. Selymbrialılar için Mektuplar. İskender'e 4 mektup. Antipatros'a 9. Mentor'a 1. Ariston'a 1. Olympias'a 1. Hephaistion'a 1. Themistagoras'a 1. Philoxenos'a 1. Demokritos'a 1.
(Βπιστολαὶ πρὸς Φίλιππον. Σηλυβρίων ἐπιστολαί. πρὸς ᾿4λέξανδρον ἐπιστολαὶ ὃ. πρὸς ᾿ἀντίπατρον ὃ. πρὸς Μέντορα à. πρὸς "oíorovo ἃ. πρὸς Ὀλυμπιάδα ἃ. πρὸς ᾿Ηφαιστέωνα à. πρὸς Θεμισταγόραν &. πρὸς Φιλόξενον ἅ. πρὸς 4ημόκριτον à). 5
s438bKaynak: Simplikios, Kategoriler Şerhi. Açık konuşabildiğini en iyi mektuplarının üslubu gösterir; bu üslup, mektuplara yakışan günlük sohbeti zarafetle yansıtır. Bilinen yazarlar arasında mektup üslubunda Aristoteles'e benzeyen kimse yoktur.
Simplicius in categ. f. 2 y ed. Bas. 1661: τὸ δὲ δύνασθαι σαφῶς εἰπεῖν δηλοὶ μάλιστα ὁ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ χαρακτὴρ τὸν ἀνὰ χεῖρας διάλογον ὃς ἐπιστολαῖς προσήκει μετ᾽ εὐπρεπείας ἀποτυπούμενος. καὶ οὐδέ ἐστί τις τῶν συνεγνωσμένων ᾿άριστοτέλει περὶ τὸν ἐπιστολικὸν χαρακτῆρα προσόμοιος. 10
s438cKaynak: Ammonios, Kategoriler'e Giriş. Mektuplarında mektup üslubunu tam tutturmuş görünür; bu üslubun kısa, açık, ağdalı bağlaç ve söyleyişlerden arınmış olması gerekir.
Ammonius proleg. in Ár. cat. (p. 386^ 82 Br): ἐν δὲ ταῖς ἐπιστολαῖς φαίνεται κατωρθωκὼς τὸν ἐπιστολιμαῖον χαρακτῆρα, ὃν καὶ σύντομον εἶναι δεῖ καὶ σαφῆ καὶ ἀπηλλαγμένον πάσης περισκελοῦς συνδέσεώς τε καὶ φράσεως.
s438dKaynak: Elias, Kategoriler Şerhi. Mektuplarında kısadır… Ama aynı zamanda keskindir…
Elias in cat. p. 265 20 Br. iy ... δὲ ταῖς ἐπιστολαῖς ἐστι 15 σύντομος... ἀλλὰ καὶ δριμύς ἐστιν... (fr. 617).
s438eKaynak: Gregorios Nazianzenos, 166. Mektup. Bizden aldığın cildi, Aristoteles'in mektuplarını geri istemeyip sende bırakabilirdim: Bilgili bir insana yakışan bir armağan ve dostluğun güzel bir hatırası olarak.
Gregor. Naz. epist. 166: τὸ πτυκτίον ὅπερ εἴληφας παρ᾽ ἡμῶν, τὰς ᾿ἀριστοτέλους ἐπιστολάς, ἐδυνάμην μὲν μὴ ἀνακομέσασϑαι ἀλλὰ παρά σοι μένειν ἐάσαι, λογίῳ τε δῶρον οἰκεῖον καὶ φιλίας ἀπόμνημα δεξιόν. 30
s438fKaynak: Photios, 207. Mektup. Platon'un mektupları, kendi diyaloglarının ustalığından da mektup tarzından da eşit ölçüde geride kalır. Aristoteles'in mektupları ise öteki yazılarından daha ustacadır, ama Platon'unkilerle de denk değildir.
Photius epist. 207: of δὲ τούτου (τοῦ Πλάτωνος) ἐπιστολαὶ ἴσον τε τῆς ἐκείνου λογιότητος καὶ τοῦ ἐπιστολιμαίου τύπου ἀπολείπονται. αἵ δέ γε τοῦ ᾿Αριστοτέλους τῶν μὲν ἄλλων αὐτοῦ γραμμάτων λογοειδέστεραι, πλὴν οὐδὲ ταῖς Πλατωνικαῖς ἐξισάξουσι. 35
s438gKaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 234. Şehirlere ve krallara da yazdığımıza göre, böyle mektuplar biraz yükseltilmiş olsun; çünkü yazılan kişiyi de gözetmek gerekir. Yine de mektup yerine kitap olacak kadar değil; Aristoteles'in İskender'e, Platon'un Dion'un yakınlarına yazdığı mektuplar gibi.
Demetrius zx. ἕρμην. 284: ἐπεὶ δὲ wol πόλεσί move καὶ βασιλεῦσι γράφομεν, ἔστωσαν τοιαῦται ἐπιστολαὶ μικρὸν ἐξῃρμέναι πῶς" στοχαστέον γὰρ καὶ τοῦ προσώπου à γράφεται" ἐξῃρμέναι μέντοι καὶ οὐχ ὥστε σύγγραμμα εἶναι ἀντ᾽ ἐπιστολῆς, ὥσπερ αἵ ᾿Δριστοτέλους πρὸς ᾿Δλέξανδρον καὶ πρὸς τοὺς Δέωνος οἰκείους 80 ἡ Πλάτωνος. .
s438hKaynak: Elias, Kategoriler Şerhi. Mektupları gibi… Bunları Aristoteles'ten sonra yaşayan Artemon adlı biri sekiz kitapta toplamıştır.
Elias in cat. p. 24, 27 Br. (ex Ptolemaeo cf. supra p. 22. A. P. p. 1472): ὥσπερ of ἐπιστολαὶ αὐτοῦ ... ἃς iv ὀκτὼ βίβλοις συνήγαγεν ᾿Αρτέμων τις μετὰ "AgurortAny γενόμενος.
s438iKaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 223. Aristoteles'in mektuplarını derleyen Artemon.
Demetr. π. ἕρμ. 223: ᾿ἀρτέμων ὁ τὰς ᾿ἀριστοτέλους ἀναγρά- 85 ψας ἐπιστολάς.
s439Philippos'a Mektuplar
Fr. 651. Kaynak: Harpokration, "Hani bazı yabancılar" maddesi. Satyros'un, Philippos'un bağında zincirli olarak çapa yapan bazı tutsak yabancıları içki sofrasında Philippos'tan istemesi. Aiskhines Elçilik Üzerine'de böyle der. Demosthenes ise Aiskhines'e Karşı'da Apollophanes'in kızlarını istediğini söyler ve daha doğru söylüyor gibidir. Çünkü Aristoteles de Philippos'a mektuplarından birinde, oyuncu Satyros'un hatırı için Apollophanes'in kızlarını serbest bıraktığını söyler.
Harpocr. 8. "Or; ξένους τινὰς ξαυτοῦ αἰχμαλώτους δκάπτοντας ἐν τῷ Φιλίππου ἀμπελουργεῖῳ καὶ δεδεμένους παρὰ πότον ἐξῃτήσατο παρὰ Φιλίππου Σάτυρος. Αἰσχίνης μὲν ἐν 519 περὶ τῆς πρεσβείας φησί. 4ημοσϑένης δ᾽ ἐν τῷ κατ «Αἰσχίνου φησὶν Uv. ᾿Απολλοφάνους θυγατέρας ἐξῃτήσατο καὶ ἔοικε μᾶλλον ἀληθεύειν" καὶ γὰρ ᾿Αριστοτέλης ἔν vevi τῶν πρὸς Φίλιππον ἐπιστολῶν λέγει ὡς Σανύρω τῷ ὁποκριτῇ τὰς ᾿Αἀπολλοφάνους ϑυγατέρας ἀφῆκεν.
s439bFr. 652. Kaynak: Aristoteles'in Hayatı (Marciana). On yedi yaşına gelince, Pytho'daki tanrı Atina'da felsefe yapması yolunda kehanet verdiği için Sokrates'in yanına gitti ve ölümüne kadar, kısa bir süre, onunla birlikte oldu. Ondan sonra Platon'a gitti ve yirmi yıl boyunca, ölümüne dek onunla birlikte oldu; Philippos'a yazdığı mektupta bunu kendisi söyler.
19 Vita Aristot. cod. Mare. 257 f. 276*: ἐτῶν δὲ γενόμενος ζἑπταλκαίδεκα τοῦ Πυθοῖ ϑεοῦ χρήδαντος αὐτῷ φιλοσοφεῖν ᾿ϑήνησι φοιτᾷ Σωκράτει καὶ συνῆν αὐτῷ τὸν μέχρι τελευτῆς αὐτοῦ χρόνον πλὴν ὀλίγον ὄντα. μετὰ δὲ τοῦτον φοιτᾷ Πλάτωνι καὶ συνῆν (τούτῳ 10v) μέχρε τελευ15 τῆς αὐτοῦ χρόνον εἰκοσαενῆ τυγχάνοντα, ὡς αὐτὸς ἐπιστέλλων Φιλίππῳ λέγει.
s439cKaynak: Aristoteles'in Hayatı (yaygın metin). On yedi yaşına gelince, Pythia felsefe yapmasını buyurduğu için Atina'ya gider. Orada Sokrates'e gider ve üç yıl onunla birlikte olur. Sokrates ölünce Platon'a gider ve yirmi yıl onunla birlikte olur.
Vita Aristot. vulg.: ἑπτακαίδεκα δὲ fràv γενόμενος καὶ «τῆς Πυϑίας κελευούσης αὐτῷ φιλοσοφεῖν στέλλεται ἐν ᾿49ήveig, ἔνϑα φοιτᾷ «Σωκράτει καὶ σύνεστι τούτῳ ἔτη τρία. 30 τελευτήσαντος δὲ τοῦ Σωκράτους φοιτᾷ Πλάτωνι καὶ τούτῳ σύνεστιν ἔτη εἴκοσι.
s439dFr. 653. Kaynak: Iulianus, 7. Söylev. …Pythia tanrısına uyup felsefe yapan Diogenes, tıpkı Sokrates ve sonradan Aristoteles gibi. Çünkü Aristoteles de kendisinde bir Pythia evi olduğunu, felsefeye yönelişinin de oradan geldiğini söyler.
Iulian. or. 7 p. 442 Pet: ... ὁ và Πυϑίῳ πεισθεὶς (Διογένης) καὶ φιλοσοφήσας ὥσπερ Σωκράτης ὕστερον, ὡς ᾿Δριστοτέλης᾽ φησὶ γὰρ καὶ αὐτὸς (6 ᾿Αριστοτέλης) εἶναι 35 Πύϑιον oko παρ᾽ ovt, ὅθεν αὐτῷ wal ἡ δρμὴ πρὸς φιλοσοφίαν ἐγένετο.
s439eFr. 654. Kaynak: Aristoteles'in Hayatı (Marciana). Aristoteles mektuplarında Platon'a hayranlık gösterir ve krallara Platon'un akrabalarını tavsiye eder.
Vita Arist. Mare. f. 2765: xol φαίνεται (6 ᾿Αριστοτέλης) ἐν ταῖς ἐπιατολαῖς ϑαυμάξων Πλάτωνα καὶ συνιστὰς τοῖς βασιλεῦσι τοὺς Πλάτωνι κατὰ γένος κοινωνοῦντας.
s440Fr. 655. Kaynak: Aristoteles'in Hayatı (Marciana). Filozof, felsefenin büyük bir parçası olmakla birlikte gücünü iyilik yapmanın aracı olarak kullandı; hem tek tek kişilere, hem bütün şehirlere, hem de herkese birden iyilik etti. Kişilere yaptığı iyilikleri, kimi insanlar hakkında krallara yazdığı mektuplar gösterir. Bütün şehirlere yaptıklarını da Stageira ile öğrencileri Theophrastos ve Phanias'ın yurdu Eresos gösterir. Philippos'un yıktığı yurdu Stageira'yı İskender'e yeniden kurdurdu ve ona başka topraklar da verdirdi… Philippos'un kuşatacağı Eresos'un bağışlanmasını sağladı. Philippos'a yazdıklarıyla Atinalılara da çok iyilik etti.
Vita Arist. Marc. f. 276* fin.: ὃ δὲ φιλόσοφος μέγα μέρος ὼν τῆς φιλοσοφίας ὀργάνῳ τῇ δυνάμει πρὸς εὐποιίαν ἐχρήσατο, ἕνα τε ἕκαστον εὐεργετῶν καὶ πόλεις ὅλας καὶ 5 πάντας ἅμα. ὅσα μὲν γὰρ ἕκαστον εὐεργέτησεν αἴ γεγραμμέναι αὐτῷ κατὰ τοὺς βασιλέας περί τινων ἐπιστολαὶ δηλοῦσιν. ὅσα δὲ πόλεις ὅλας τὰ Στάγειρα δηλοῖ καὶ Ἐφρεσσὸς ἡ Θεοφράστου καὶ Φανίου τῶν αὐτοῦ μαϑητῶν -— πατρίς τήν τὲ γὰρ ἑαυτοῦ πατρίδα Στάγειρα κατασκαφεῖσαν 10 ὑπὸ Φιλίππου πείϑει τὸν ᾿Αλέξανδρον δεύτερον κτίσαι καὶ χώρας ἕτέρας αὐτῇ καταδιδόναι . . . καὶ ᾿Ερεσσὸν μέλλουσαν ὑπὸ Φιλίππου πολιορκηϑῆναι ἔπεισεν ἀφεϑῆναι. πολλὰ δὲ καὶ ᾿4ϑηναίους εὐεργέτησεν ἐν τοῖς κατὰ Φίλιππον γράμμασιν. 15
s440bKaynak: Aristoteles'in Hayatı (yaygın metin). Krallıkta önemli bir yer tuttu. Kral yanında çok güçlüydü, gücünü de gereği gibi kullanarak hem her birine ayrı ayrı hem de herkese iyilik etti. Çok kişiye ayrı ayrı iyilik ettiğini, elimizdeki tavsiye mektupları ve bazıları hakkında krala yazdıkları gösterecektir. Topluca iyilik ettiğini de, yıkılmış Stageira şehrini yeniden kurması için İskender'i ikna etmesi gösterir… Kral İskender'in haksızlığına uğramak üzere olan Theophrastos'un şehri Eresos'u da bu haksızlıktan kurtardı.
. Vita Arist. vulg.: καὶ μέγα μέρος γέγονε τῆς τούτου βασιλείας" πολλὰ γὰρ ἐδυνήϑη παρὰ τῷ βασιλεῖ καὶ τῇ δυνάμει δεόντως ἐχρήσατο εὖ ποιῶν καὶ ξκάστῳ ἰδίᾳ καὶ πᾶσι κοινῇ. καὶ ὅτι μὲν πολλοὺς ἰδίᾳ, δηλώσουσιν αἵ φερόμεναι αὐτοῦ συστατικαὶ ἐπιστολαὶ καὶ περί 30 τινῶν πρὸς τὸν βασιλέα" ὅτι δὲ καὶ κοινῇ πολλοὺς εὖ ἐποίησε δηλοῖ καὶ τὸ τὴν τῶν Σταγείρων πόλιν κατασκαφεῖσαν πείϑειν τὸν ᾿Αλέξανδρον αὖϑις κτίζειν... καὶ τὴν "Egscov δὲ τὴν τοῦ Θεοφράστου πόλιν μέλλουσαν ἀδικηϑῆναι ὑπὸ τοῦ βασιλέως ᾿Αλεξάνδρου ξλύτρωσε τῆς ἀδικίας. 25
s440cİskender'e Mektuplar
Fr. 656. Kaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 233. Aristoteles bazen mektuba uygun ispatlar da kullanır. Örneğin büyük ve küçük şehirlere eşit iyilik etmek gerektiğini öğretmek isteyerek şöyle der: "Tanrılar her ikisi için de aynıdır; Kharisler de tanrıça olduğuna göre, ikisinden de sana aynı şükran saklanacaktır." Çünkü hem ispatlanan şey mektuba uygundur, hem ispat.
Demetrius m. fou. 238 (p. 99 Walz): ᾿Δριστοτέλης μέντοι καὶ ἀποδείξεσί που χρῆται ἐπιστολεκαῖφ, olov διδάξρι βουλόμενος ὅτε ὁμοίως χρὴ εὐεργετεῖν τὰς μεγάλας πόλεις καὶ τὰς μικράς φησίν .»οἵ γὰρ ϑεοὶ ἐπ᾽ ἀμφοτέραις ἴσοι" ὥστ᾽ ἐπεὶ αἵ χάριτες ϑεαΐί, ἴσαι ἀποκείσονταί cot παρ᾽ ἀμφοτέραις““. καὶ γὰρ τὸ ἀποδεικνύμενον αὐτὸ ἐπιστολικὸν καὶ 5 ἡ ἀπόδειξις αὐτή.
s441Fr. 657. Kaynak: Dion Khrysostomos, 47. Söylev. Aristoteles'i de bazen mesut sayardım. Stageiralıydı, Stageira da Olynthos'a bağlı bir köydü. Olynthos alınınca İskender ve Philippos'la görüşüp yerin yeniden kurulmasını sağlamıştı. Yurdunun kurucusu olma talihine yalnız onun eriştiğini söylerlerdi. Ama geçenlerde bir mektubuna rastladım. Orada pişman oluyor, yakınıyor ve bazılarının hem kralı hem gelen satrapları kandırdığını, öyle ki hiçbir iyilik yapılamadığını, şehrin hiç yeniden kurulamadığını söylüyordu. Sürgünler için yeniden yurt kurmak söz konusuyken bile bazıları, kaçakların ve şehirsizlerin yurda kavuşacağına, kanunlara uygun özgür bir yaşam süreceğine üzülüyor; şehir biçimi ve adı taşımaktansa barbarlar gibi köylere dağılmış olmayı yeğliyordu. O halde başka bir şeyin birilerini üzmesine şaşmak mı gerekir? Aristoteles mektubunda işlerden bıkmış biri gibi yazar, İda Daktylleri'ni başa çıkılmaz bulduğunu anlatan sözü söyler; "Beni de, başka böyle kimseler varsa onları da öyle bilin" der. Çünkü o insanların kötü talihi Aristoteles'in gayretinden güçlü çıkmış, köyün şehir itibarına yükselmesine izin vermemişlerdir; yer bugün de ıssızdır.
Dio Chrysost. or. 47 p. 601 Emper: καὶ τὸν '4giστοτέλην ἐνίοτε ἐμακάριξον, ὅστις Σταγειρίνης Gv: và δὲ Στάγειρα κώμη τῆς Ὀλυνϑίας ἦν" ἁλούσης δὲ Ὀλύνϑου συγγενόμενος ᾿Αλεξάνδρῳ καὶ Φιλίππῳ διεπράξατο οἰκισϑῆναι 10 πάλιν τὸ χωρίον καὶ μόνον αὐτὸν ἔφασκον εὐτυχῆσαι τὴν εὐτυχίαν ταύτην ὥστε τῆς πατρίδος οἰκιστὴν γενέσϑαι. μεταξὺ δὲ πρῴην ἐνέτυχον ἐπιστολῇ τινι», ἐν qj ἐστι μετανοῶν καὶ ὀδυρόμενος καὶ λέγων ὅτε τούτων τινὲς καὶ τὸν βασιλέα καὶ τοὺς ἀφικνουμένους σατράπας δια15 φϑείρουσιν, ὥστε μηδὲν ἀγαϑὸν γενέσϑαι μηδὲ ὅλως κατοικισϑῆναι τὴν πόλιν. ὕπου δὲ τὸ κατοικισϑῆναι τοῖς ἐκπεσοῦσι καὶ τοῦτο ἐλύπει τινάς, εἰ φυγάδες καὶ ἀπόλιδες πατρίδα ἕξουσι καὶ πολιτεύσονται κατὰ νόμους ἐν ἐλευϑερίᾳ, μᾶλλον δ᾽ ἡροῦντο διῳκίσϑαι κατὰ κώμας τοῖς 20 βαρβάροις ὁμοίως ἢ σχῆμα πόλεως καὶ ὄνομα ἔχειν" ἦ που προσήκει ϑαυμάξειν καὶ εἰ ἄλλο τι λυπεῖ τινας; ὃ δ᾽ οὖν ᾿Αφιστοτέλης ἐπιστέλλων γράφει ὡς τοῖς πράγμασιν ἀπειρηκώς᾽ φησὶ γὰρ αἴρειν τοὺς δακτύλους τοὺς Ἰδαίους" κἀμὲ νομίξετε καὶ εἴ τινές εἶσιν ἕτεροι. καὶ γὰρ δὴ πλεῖον 25 ἴσχυσεν ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων κακοδαιμονία τῆς τοῦ ᾿Αφιστοτέλους σπουδῆς. ὥστε οὐκ εἴασαν προβῆναι τὸ κωμίον εἰς ἀξίωμα πόλεως καὶ νῦν ἔτι ἀοίκητόν ἐστιν.
s441bFr. 658. Kaynak: Plutarkhos, İskender'in Talihi ya da Erdemi Üzerine 1, 6. Aristoteles'in öğütlediği gibi Yunanlara önder, barbarlara efendi gibi davranıp, birilerini dost ve yakın gibi gözetip ötekilere hayvan ya da bitki muamelesi ederek, önderliğini savaşlarla, sürgünlerle ve sinsi isyanlarla doldurmadı; tersine, ortak…
Plutarch de fortuna Alex. 1, 6: o) γὰρ ὡς ᾿άριστοfAng συνεβούλευεν αὐτῷ (τῷ ᾿Αλεξάνδρῳ), τοῖς uiv Ἔλἡσιν ἡγεμονικῶς. τοῖς δὲ βαρβάροις δεσποτικῶς χρώμενος αὐ τῶν μὲν ὡς φίλων καὶ οἰκείων ἐπιμελούμενος. τοῖς δὲ ;; ξῴοις ἢ φυτοῖς προσφερόμενος. πολεμοποιῶν φυγῶν νέπλησε καὶ στάσεων ὑπούλων τὴν ἡγεμονίαν, ἀλλὰ κοι- ὅ ὅς...
s442Kaynak: Strabon I 66. Eratosthenes, eserinin sonunda, bütün insan kalabalığını Yunanlar ve barbarlar diye ikiye ayıranları ve İskender'e Yunanlara dost, barbarlara düşman gibi davranmasını öğütleyenleri onaylamaz; bunları aretē ve kötülükle ayırmanın daha iyi olduğunu söyler… İskender de öğüt verenleri savsaklamamış, görüşlerini kabul etmiş, onların düşüncesini gözeterek öğütlerin zıttını değil, gereğini yapmıştır.
Strabo I p. 66: émi τέλει δὲ τοῦ ὑπομνήματος οὐκ παινέσας (ὃ Ἐξρατοσϑένης) τοὺς δίχα διαιροῦντας ἅπαν τὸ &v ἀνθρώπων πλῆϑος εἴς τε "Ἕλληνας καὶ βαρβάρους καὶ ᾧ ᾿Αλεξάνδρῳ παραινοῦντας τοῖς μὲν “Ἕλλησιν ὡς φίλοις 10 ρῆσϑαι τοῖς δὲ βαρβάροις ὡς πολεμίοις, βέλτιον εἶναί φησιν «vij καὶ κακίᾳ διαιρεῖν ταῦτα . .. καὶ Ó ᾿Αλέξανδρος οὖν dx ἀμελήσας τῶν παραινούντων ἀλλ᾽ ἀποδεξάμενος τὴν νώμην, τὰ ἀκόλουϑα, οὐ τὰ ἐναντία ἐποίει, πρὸς τὴν διάὉιαν σκοπῶν τὴν τῶν ἐπεσταλκότων. 15
s442bFr. 659. Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih 12, 54. Aristoteles, öfkelenen İskender'i yatıştırmak ve pek çok kişiye kızmasına son vermek isteyerek ona şunu yazmıştır: "Thymos ve öfke kendinden aşağı olanlara değil, üstün olanlara karşı duyulur; senin ise dengin yoktur."
Aelian. var. hist. 19, 64: ᾿4λέξανδρον ᾿Αριστοτέλης ργιξόμενον πραῦναι βουλόμενος καὶ παῦσαι χαλεπαίνοντα "ολλοῖς ταυτὶ πρὸς αὐτὸν γέγραφεν" ,0 ϑυμὸς καὶ ἡ ὀργὴ ὦ πρὸς ἥσσους ἀλλὰ πρὸς τοὺς κρείττονας γίνεται" σοὶ δὲ ὁδεὶς ioog.* 10
s442cFr. 660. Kaynak: Stobaios, Seçmeler 20, 55. Aristoteles'in sözü: Duman gözleri yakıp ayağın önündekini görmeye bırakmadığı gibi, thymos da kabarınca akla gölge düşürür ve ondan doğacak uygunsuzluğu düşüncenin önceden görmesine izin vermez.
Stob. flor. 20, 55 (Maxim. serm. c. 19): ᾿Δἀφιστοτέλους. ἡσπερ ὃ καπνὸς ἐπιδάκνων τὰς ὄψεις οὐκ ἐᾷ βλέπειν τὸ είμενον ἐν τοῖς ποσίν, οὕτως ὃ ϑυμὸς ἐπαιρόμενος τῷ ογισμῷ ἐπισκοτεῖ καὶ τὸ συμβησόμενον ἐξ αὐτοῦ ἄτοπον ὑκ ἀφίησι τῇ διανοίᾳ προλαβεῖν. 25
s443Kaynak: Philodemos, Öfke Üzerine. …Öyleyse doğal öfkeyi kabul etmemeyi kötü sayacağız. Çünkü Menandros'a göre kötü söz işitip kötü muamele görünce öfkelenmeyen, kötülüğünün en büyük kanıtını vermiş olur. Bazen de hiddetin çabuk kabarması aşırıdır; böyle biri en küçük şeyde hemen kendinden çıkacağını belli eder… Onu kabul etmek iyidir. Birinde, Pasikrates'te, doğal öfkenin yalnız kendi tabiatıyla acı vermekle kalmayıp kendi payına akıl yürütmeye de gölge düşürdüğü söylenir…
Philodemus περὶ ὀργῆς (Ox. f. 74 — Coll. alt. If. 61 cf. A.P. p.114)... οὕτως κακὸν ἐροῦμεν τὸ μὴ viv φυασινὴγμ ὀργὴν ἀναδέχεσθαι" κακῶς γὰρ ἀκούων καὶ πάσχων ὅστις οὐκ ὀργίξεται, πονηρίας πλεῖστον τεκμήριον φέρει κατὰ τὸν Mi6 νανδρον᾽ ἐνίοτε δὲ {καὶ ἡ εὐλκινησία ζτῆς» λύττης περισσοτέρα, διὸ φανερός ἐστιν ἐπὶ τοῖς ἐλαχίστοις παρὰ πόδας. εὐθέως ἐκστησόμενος --- ἀγαϑὸν δὲ τὸ ἀναδέχεσϑιοιι. παρὰ δ᾽ ἑνὶ Πασιξράτει λέγεταζι τὸ τὴν φυσικὴν ὀργὴν μὴ μόνον κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν χυπεῖν, ἀλλὰ καὶ ἐπεεσκοτεῖν 10 τοῖς λογισμοῖς ὅσον ἐφ᾽ ἑαυτῇ...
s443bFr. 661. Kaynak: Stobaios, Seçmeler 20, 47. Aristoteles'in sözü: Öfkeyle yapılan her işten aklın, thymostan acımasız bir tirandan kaçar gibi çekip gittiğini görmüyor musun?
Stob. flor. 20, 47 (Maxim. serm. c. 19): ᾿“φιστοτέλους. ἢ οὐχ δρᾷς ὅτι τῶν ἐν ὀργῇ διαπραττομένων &mávvmv ὁ λογισμὸς ἀποδημεῖ φεύγων τὸν ϑυμὸν ὡς πικρὸν τύραννον;
s443cFr. 662. Kaynak: Gellius 20, 5. Aristoteles'ten kral İskender'e selam. Dinleyicilere yönelik derslerim için, gizli tutulmaları gerektiğini düşünerek bana yazmışsın. Bil ki onlar hem yayımlanmış hem yayımlanmamıştır; çünkü yalnız bizi dinlemiş olanlar anlayabilir. Sağlıcakla kal.
᾿Αφιστοτέλης βασιλεῖ ᾿Δλεξάνδρῳ εὖ πράττειν. "Eygaψάς μοι περὶ τῶν ἀκροατικῶν λόγων οἰόμενος δεῖν αὐτοὺς φυλάττειν ἐν ἀπορρήτοις. ἴσϑι οὖν αὐτοὺς καὶ ἐκδεδομέγους καὶ μὴ ἐκχδεδομένους" ξυνετοὶ γάρ εἶσι μόνοις τοῖς ἡμῶν ἀκούσασιν. ἔρρωσο.
s444Kaynak: Plutarkhos, İskender 7. …Aristoteles bu dersler için, hem yayımlanmış hem yayımlanmamış oldukları savunmasını yapar.
Plutarchus Alex. 7 .. . ᾿ἡριστοτέλης ἀπολογεῖται περὶ 5 τῶν λόγων ἐκείνων ὡς xol ἐκδεδομένων καὶ μὴ ἐκδεδομένων.
s444bAntipatros'a Mektuplar
Fr. 663. Kaynak: Aristokles, Felsefe Üzerine VII (Eusebios'ta). Öteki şeyler açıkça uydurmadır, ama onu kınayanların şu ikisine inanıldığı anlaşılıyor. Birincisi, Hermeias'ın gözüne girmek için onun öz kız kardeşi ve evlatlığı Pythias ile evlenmiş olmasıdır… Pythias'la evliliği konusunda kendisi Antipatros'a mektuplarında yeterince savunma yapmıştır: Hermeias öldükten sonra ona bağlılığından dolayı, başka bakımlardan itidalli ve iyi bir kadın olan, ama kardeşinin başına gelen felaketler yüzünden bahtsız düşen Pythias ile evlenmiştir.
Aristocles libro VII περὲ φιλοσοφίας apud. Euseb. praep. ev. 15, 2 (opp. t. II ed. Lips. 1867 p. 341, 10 Dind.): τὰ 10 μὲν οὖν ἄλλα προδήλως πέπλασται, δύο δὲ ταῦτα δοκεῖ πιστεύεσϑαι δι’ ἃ ψέγουσί τινες αὐτόν" ἕν μὲν ὅτι τὴν Ἑρμείου γήμειε φύσει μὲν ἀδελφήν, ϑετὴν δὲ ϑυγατέρα Πυϑιάδα, κολακεύων αὐτόν... περὶ δὲ τοῦ γάμου τοῦ Πυϑιάδος ἀποχρώντως αὐτὸς ἐν ταῖς πρὸς ᾿Αντίπατρον 15 ἐπιστολαῖς ἀπολελόγηται' τεϑνεῶτος γὰρ Ἑρμείου διὰ τὴν πρὸς ἐκεῖνον εὔνοιαν ἔγημεν αὐτὴν ἄλλως μὲν σώφρονα καὶ ἀγαϑὴν οὖσαν, ἀτυχοῦσαν μέντοι διὰ τὰς καταλαβούσας συμφορὰς τὸν ἀδελφὸν αὐτῆς.
s444cFr. 664. Kaynak: Plutarkhos, Ruh Dinginliği Üzerine 13. Aristoteles Antipatros'a şöyle yazar: "Çok insana hükmettiği için büyük düşünmek yalnız İskender'e yaraşmaz, tanrılar hakkında gereken kanaate sahip olanlara da daha az yaraşmaz."
Plutarch. περὶ εὐθυμίας 13: ᾿Δριστοτέλης δὲ πρὸς 30 ᾿Αντίπατρον γράφων ,00x ᾿4λεξάνδρῳ μόνον, ἔφη, προσήκει μέγα φρονεῖν ὅτι κρατεῖ πολλῶν ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ οὐχ ἧττον οἷς ὑπάρχει περὶ ϑεῶν ἃ δεῖ δοξάξειν“.
s444dKaynak: Plutarkhos, Kendini Kıskandırmadan Övmek Üzerine 16. Aristoteles de İskender'e, yalnız çok kişiye hükmedenlerin değil, tanrılar hakkında doğru kanaatlere sahip olanların da büyük düşünebileceğini söylemiştir.
idem in 1. περὶ τοῦ ἑαυτὸν ἐπαινεῖν ἀνεπιῳφϑόνως 16: οὕτω δὲ καὶ πρὸς ᾿Δλέξανδρον ὃ ᾿Αριστοτέλης οὐ μόνον 36 ἔφη τοῖς πολλῶν κρατοῦσιν ἐξεῖναι μέγα φρονεῖν ἀλλὰ καὶ τοῖς περὶ ϑεῶν δόξας ἀληϑεῖς ἔχουσι.
s444eKaynak: Plutarkhos, İnsan Erdemde İlerlediğini Nasıl Fark Eder 6. Aristoteles Antipatros'a İskender hakkında yazarken, çok insana hükmettiği için büyük düşünmenin yalnız ona yaraşmadığını, tanrılar hakkında doğru bilgisi olan kişiye de daha az yaraşmadığını söyler.
idem de prof. in virt. 6: ὁ δ᾽ ᾿Δρεστοτέλης πρὸς ᾿Αντίπατρον περὶ ᾿Αλεξάνδρου γράφων ἔφη μὴ μόνον ἐκείνῳ προσήκειν ὅτι πολλῶν κρατεῖ μέγα φρονεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲν ἧττον εἴ τις ὀρθῶς γιγνώσκει περὶ ϑεῶν.
s445Kaynak: Iulianus, Themistios'a Mektup. Ben, Sophroniskos'un oğlunun İskender'den daha büyük işler başardığını söylüyorum… Bunu yalnız ben söylemiyorum; Aristoteles de daha önce bunu düşünmüş gibi, tanrı bilimi üzerine yazdıklarıyla Pers gücünü yıkan kişiden daha az övünmemesi gerektiğini söylemiştir.
Iulianus in ep. ad Themistium (p. 487 Pet.): ἐγὼ μὲν οὖν ᾿Αλεξάνδρου φημὶ μείξονα τὸν Σωφρονίσκου κατεργάσα56 σϑαι. . . καὶ τοῦτο οὐκ ἐγὼ μόνος, ᾿Αριστοτέλης δὲ πρότερον ἔοικεν ἐννοήσας εἰπεῖν, ὅτι μὴ μεῖον αὐτῷ προσήκει φρονεῖν ἐπὶ τῇ ϑεολογικῇ συγγραφῇ τοῦ καϑελόντος τὴν Περσῶν δύναμιν. ᾿
s445bFr. 665. Kaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 223–225. Mektup üslubu da sadelik gerektirdiğine göre ondan da söz edelim. Aristoteles'in mektuplarını derleyen Artemon, diyaloğun da mektupların da aynı tarzda yazılması gerektiğini söyler, çünkü mektup diyaloğun bir yarısı gibidir. Belki bir şey söylüyor, ama her şeyi değil. Mektubun diyalogdan biraz daha işlenmiş olması gerekir: Diyalog doğaçlama konuşan birini taklit eder, mektup ise yazılır ve bir tür armağan olarak gönderilir. Kim bir dostuyla, Aristoteles'in Antipatros'a sürgün yaşlı adam için yazdığı gibi konuşur: "Bu adam yeryüzünün dört bir yanına sürülmüş, geri getirilemez olmuşsa, Hades'e inmek isteyenlerin yolunun açık olduğu belli demektir." Böyle konuşan kişi, sohbet eden değil gösteri yapan birine benzer.
Demetrius περὶ ἑρμηνείας 223 (p.96 Walz): ἐπεὶ δὲ ἐπι10 στολικὸς χαρακτὴρ δεῖται loyvóvqvog, καὶ περὶ αὐτοῦ λέξομεν. ᾿Αρτέμων μὲν οὖν ὃ τὰς ᾿Αριστοτέλους ἀναγράψας ἐπιστολάς φησιν, ὅτι δεῖ ἐν τῷ αὐτῷ τρόπῳ διάλογόν τε γράφειν καὶ ἐπιστολάς" εἶναι γὰρ τὴν ἐπιστολὴν οἷον τὸ ἕτερον μέρος τοῦ διαλόγου. (224) καὶ λέγει μέν τι ἴσως, οὐ μὴν ὅπαν' 16 δεῖ γὰρ ὑποκατεσκευάσϑαι πως μᾶλλον τοῦ διαλόγου τὴν ἐπιστολήν᾽ ὃ μὲν γὰρ μιμεῖται αὐτοσχεδιάξοντα, ἡ δὲ γράgero: καὶ δῶρον πέμπεται τρόπον τινά. (225) τίς γοῦν οὕτως dv διαλεχϑείη πρὸς φίλον ὥσπερ ὃ ᾿Αφριστοτέλης πρὸς ᾿Αντίπατρον ὑπὲρ τοῦ φυγάδος γράφων τοῦ γέροντός 30 φήσιν᾽ .γεἱ δὲ πρὸς ἁπάσας οἴχεται φυγὰς οὕτως ὥστε μὴ κατάγειν, δῆλον ὡς τοῖσγε εἰς “Αιδου κατελϑεῖν βουλομένοις οὐδεὶς φϑόνος.ς“ ὁ γὰρ οὕτω διαλεγόμενος ἐπιδεικνυμένῳ ἔοικε μᾶλλον, οὐ λαλοῦντι.
s445cFr. 666. Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih 14, 1. Nikomakhos'un oğlu Aristoteles, bilge olan ve öyle de görünen adam, biri ona Delphoi'de oylanan onurları elinden alınca Antipatros'a bu konuda şöyle yazar: "Delphoi'de bana oylanan ve şimdi elimden alınan onurlar konusunda durumum şudur: Ne çok üzülüyorum ne de hiç üzülmüyorum."
Aelian. var. hist. 14, 1: ᾿Δριστοτέλης ὃ Νικομάχου 35 σοφὸς ἀνὴρ καὶ ὧν καὶ εἶναι δοκῶν, ἐπεί τις αὐτοῦ ἀφείλετο τὰς ψηφισϑείσας αὐτῷ ἔν Δελφοῖς τιμάς, ἐπιστέλλων πρὸς ᾿ἀντίπατρον περὶ τούτων φησίν" ,οὑπὲρ τῶν ἐν Δελφοῖς ψηφισϑέντων μοι καὶ ὧν ἀφήρημαι νῦν οὕτως ἔχω, ὡς μήτε μοι σφόδρα μέλλειν ὑπὲρ αὐτῶν μήτε μοι μηδὲν μέλλειν “(
s446Fr. 667. Kaynak: Aristoteles'in Hayatı (Marciana). Atinalılar ona karşı ayaklanınca, "Atinalıların felsefeye karşı iki kez suç işlemesine izin vermeyeceğim" deyip Khalkis'e çekildi. Vatandaş ile yabancının Atina şehrine karşı ödevleri aynı olmadığından Antipatros'a şöyle yazar: "Atina'da yaşamak zahmetlidir; 'armut armut üzerinde yaşlanır, incir de incir üzerinde'." Böylece iftiracıların (sykophantai) ardı arkası kesilmediğini ima eder.
Vita Ar. Marc. f. 2765: ἐπαναστάντων δὲ αὐτῷ τῶν ᾿4ϑηναίων. ὑπεχώρησεν᾽ εἰς Χαλκίδα τοσοῦτον ὑπειπὼν ὡς ! »00 συγχωρήσω ᾿Α4ϑηναίοις δὶς ἁμαρτεῖν εἰς φιλοσοφίαν", ἐπεὶ δὲ τὰ (αὐτὰν καϑήκοντα (οὐκ ἦν πολίτῃ καὶ ξένῳ περὶ τὴν τῶν ᾿Αϑηναίων πόλιν, ἐπιστέλλων ᾿Αντιπάτρῳ γράφει »t10 ᾿Αϑήνησι διατρίβειν ἐργῶδες" (2115) ὄγχνη γὰρ ἐπ᾽ ὄγχνῃ γηράσκει, σῦκον δ᾽ ἐπὶ σύκῳ“, τὴν διαδοχὴν τῶν τ' συκοφαντούντων αἰνιττόμενος.
s446bKaynak: Aristoteles'in Hayatı (yaygın metin). Sonra Atinalılar arasında ayaklanma çıkınca Aristoteles, Atinalılara "Felsefeye karşı iki kez suç işlemenize izin vermeyeceğim" deyip Khalkis'e gitti; çünkü Atinalılar Sokrates'i öldürmüştü. Kral Antipatros'a da "Atina'da yaşamak zahmetlidir" diye bildirdi. Homeros'un şu dizesini de söyledi: "Armut armut üzerinde yaşlanır, incir de incir üzerinde." Böylece Atinalıların iftiracılığını gözler önüne serdi.
Vita Ar. vulg. μετέπειτα δὲ ἀνταρσίας γενομένης ἐν τοῖς ᾿4ϑηναίοις ἦλϑεν ὃ ᾿Δριστοτέλης ἐν Χαλκίδι εἰρηκὼς τοῖς ᾿Α4ϑηναίοις ὅτι οὐκ ἐάσω ὑμᾶς δὶς εἰς φιλοσοφίαν ἁμαρτεῖν, καὶ γὰρ ἤδη ἦσαν τὸν Σωκράτην φονεύσαντες 1: of ᾿4ϑηναῖοι. ἐδήλωσε δὲ καὶ ᾿Αντιπάτρῳ τῷ βασιλεῖ ὅτι οτὸ ᾿4ϑήνησι διατρίβειν ἐργῶδες“. εἶπε δὲ καὶ τὸ Ὁμηρικὸν ἐκεῖνο ἔπος" οοὔχνη ἐπ᾽ ὄχνῃ γηράσκει, σῦκον δ᾽ ἐπὶ σύκῳ“, ὡς ἐκ τούτων ἐλέγχων τὰς τῶν ᾿4ϑηναίων συκοφαντίας.
s446cKaynak: Elias, Kategoriler Şerhi. Aristoteles'in mektuplarında keskin olduğunu bir mektubu gösterir. Sokrates'in ölümünden sonra Atina'dan çıkıp Khalkis'te yaşarken Atinalılar onu geri çağırdı. Kabul etmeyip şöyle yanıtladı: "Atinalıların felsefeye karşı iki kez suç işlemesine izin vermem; orada armut armut üzerinde yaşlanır, incir de incir üzerinde." "İncir incir üzerinde" sözüyle, Atina'da çok sayıda bulunan, durmadan birbirini izleyen ve hiç bitmeyen iftiracıları ima etmiştir.
Elias in Arist. categ. p. 26^ 25 Br.: ὅτε γὰρ δριμύς xw (ἐστιν ὃ ᾿Δριστοτέλης iv ταῖς ἐπιστολαῖς), δηλοῖ αὐτοῦ μία ἐπιστολή. μετὰ γὰρ ϑάνατον Σωκράτους ὑπεξελϑὼν ᾿4ϑηνῶν καὶ διατρίβων ἐν Χαλκίδι ἀνεκαλεῖτο ὑπὸ ᾿4ϑηναίων ἐπανελϑεῖν, καὶ μὴ πεισϑεὶς ἀντέγραψεν οὕτως »οὐ μὴ ἐάσω ᾿4ϑηναίους δὶς ἁμαρτεῖν εἰς φιλοσοφίαν, παρ᾽ οἷς ὄχνη ἐπ᾽ st ὄχνῃ γηράσκει, σῦκον δ᾽ ἐπὶ cóxg. διὰ δὲ τοῦ σῦκον δ᾽ ἐπὶ σύκῳ ἠνίξατο τοὺς συκοφάντας πολλοὺς ὄντας ᾿4ϑήνησι καὶ ἀεὶ δεχομένους αὑτοὺς καὶ μηδέποτε λήγοντας.
s447Fr. 668. Kaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 144. Zarafet halkın kullandığı bir kelimeden de doğar, Aristoteles'in "Yalnızlaştıkça (monōtēs) masala daha düşkün oldum" demesi gibi; türetilmiş bir kelimeden de doğar, yine aynı yerde "Kendi başıma (autitēs) ve yalnız kaldıkça masala daha düşkün oldum" demesi gibi. Monōtēs halk kullanımına daha yakındır, autitēs ise autos'tan türetilmiştir.
Demetr. π. égu. 144 (p. 66 W.): xol ἐξ ἰδιωτικοῦ δὲ ὀνόματος γίγνεται (χάρις). ὡς ὃ ᾿Αριστοτέλης ,,00o γάρ, φησί, μονώτης εἰμί, φιλομυϑότερος yáyova ** καὶ ἐκ πεποιημένου, ὡς ὃ αὐτὸς ἐν τῷ αὐτῷ ,,ὔσῳ γὰρ αὐτίτης xol μονώδ της εἰμί, φιλομυϑότερος γέγονα. τὸ μὲν γὰρ μονώτης ἰδιωτικωτέρου ἔϑους ἤδη ἐστί, τὸ δὲ αὐτίτης πεποιημένον ἐκ τοῦ αὐτός.
s447bFr. 669. Kaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 29. Benzer biçimde biten cümleler bazen yararlıdır, Aristoteles'in şu sözünde olduğu gibi: "Atina'dan Stageira'ya büyük kral yüzünden, Stageira'dan Atina'ya büyük fırtına yüzünden gittim." İkinci "büyük"ü kaldırırsan cazibeyi de kaldırmış olursun. Çünkü böyle cümle parçaları, Gorgias'ın ve İsokrates'in zıt yapılı cümlelerinin çoğu gibi, sözün yüceliğine katkıda bulunur.
Demetrius π. gu. 29 (p. 18 W.): γένεται μέντοι ye χρήσιμά ποτε (τὰ ὁμοιοτέλευτα), ὡς ᾿Δφριστοτέλης φησίν ,£yó 10 ἐκ μὲν ᾿Αϑηνῶν εἰς Στάγειρα ἦχϑον διὰ τὸν βασιλέα τὸν μέγαν, ἐκ δὲ Σταγείρων εἰς ᾿ἀϑήνας διὰ τὸν χειμῶνα τὸν μέγαν“, εἰ γοῦν ἀφέλοις τὸ ἕτερον μέγαν, συναφαιρήσῃ καὶ τὴν qüguv' τῇ γὰρ μεγαληγορίᾳ συνεργεῖ τὰ τοιαῦτα κῶλα, ὁποῖα τῶν Γοργίου τὰ πολλὰ ἀντίθετα καὶ τῶν Ἶσο15 κράτους.
s447cKaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 154. Benzer cümle parçaları da çoğu zaman zarafet yaratır, Aristoteles'in "Atina'dan Stageira'ya… büyük" demesi gibi. İki parçayı da aynı kelimeyle bitirerek zarafet yaratmıştır. Parçalardan birinden "büyük"ü kesersen zarafet de gider.
Demetr. 154 (p. 12): πολλάκις δὲ καὶ κῶλα ὅμοια ἐποίησε χάριν, ὡς ὃ ᾿Αριστοτέλης £x μὲν ᾿4ϑηνῶν φησὶν ἐγὼ εἰς Στάγειρα ἦλϑον διὰ. .. μέγαν, καταλήξας γὰρ ἐν ἀμφοτέροις τοῖς κώλοις εἰς τὸ αὐτὸ ὄνομα ἐποίησε τὴν χάριν. 80 ἐὰν δ᾽ οὖν ἀποκόψῃς τοῦ ἑτέρου κώλου τὸ μέγαν, συνἀφαιρεῖται καὶ ἡ χάρις.
s447dFr. 670. Kaynak: Demetrios, Üslup Üzerine 230–231 (mektup belirsiz). Yalnız anlatımın değil, bazı konuların da mektuba uygun olduğunu bilmek gerekir. Mektup tarzını en iyi tutturmuş sayılan Aristoteles, "Bunu sana yazmıyorum, çünkü mektuba uygun değildi" der. Biri mektupta sofistik incelikler ve doğa araştırmaları yazarsa bir şey yazmış olur, ama mektup yazmış olmaz. Çünkü mektup, sade bir konunun sade kelimelerle anlatıldığı kısa bir dostluk gösterisi olmak ister.
Demetr. x. é£gu. 230: εἰδέναι δὲ χρὴ ὅτε οὐχ ἑρμηνεία μόνον ἀλλὰ καὶ πράγματά τινα ἐπιστολικά ἐστιν. "doiovo26 τέλης γοῦν, ὃς μάλιστα ἐπιτετευχέναι δοκεῖ τοῦ τύπου ἐπιστολικοῦ οτοῦτο δὲ οὐ γράφω σοί φησιν οὐ γὰρ ἦν ἐπιστολικόν“. (281) εἰ μὲν γάρ τις ἐν ἐπιστολῇ σοφίσματα γράφει xol φυσιολογίας. γράφει μέν, οὐ μὴν ἐπιστολὴν γράφει. φιλοφρόνησις γὰρ βούλεται εἶναι ἡ ἐπιστολὴ σύνvouog καὶ περὶ ἁπλοῦ πράγματος ἔνϑεσις καὶ ἐν ὀνόμασιν ἁπλοῖς. ᾿