İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

XXXIX. Hayvanlara Dair (Ζωικά; Aristoteles'in ya da Aristophanes'in)

s240VII. Hayvanlara Dair Eserler (Zoica)

Kaynak: Apollonios, Olağanüstü Hikâyeler 27. Onun iki eseri vardır: biri Hayvanlar Üzerine, öbürü Hayvanlara Dair.

s240

Apollon. hist. mir. 27: δύο γάρ εἰσιν αὐτῷ meeypevstot LE μὲν περὶ ξῴων ἡ δὲ περὶ τῶν ζωικῶν. . :

s240bGramerci Aristophanes'in Hayvanlar Üzerine'sinde (Sözde Aristoteles'in Hayvanlara Dair'inin yazarı) anlatılan hayvanlar:

I. Canlı doğuranlar. 1. Çok parmaklılar: insan, fil, aslan, köpek, kurt, pars, çakal, kedi, sırtlan, ayı, fare, sivri fare, sansar, gelincik, tilki, tavşan, köstebek, kara kirpisi, yarasa. 2. Çift tırnaklılar: deve, geyik. 3. Tek tırnaklılar: at. 4. Selakhe denen balıklar.

II. Yumurta doğuranlar. 5. Su canlıları (yumuşakçalar vb.). 6. Kanatlılar.

III. Kurtçuk doğuranlar. 7. Böcekler.

s240b

I περὶ τῶν ξῳοτοκούντων 3 1 περὶ τῶν πολυσχιδῶν . ἄνθρωπος (Aristoph. II, 1—89: de cuius generaἐλέφας (ib. 68—82) λέων (ib. 188—150) κύων (ib. 167—181) λύκος (ib. 207—216) πάρδαλις (ib. 245—961. cf. 1, 148. 50). ϑώς (ib. 288—989) αἴλουρος (ib. 295—299) ὕαινα (ib. 308—313) ἄρκτος (ib. 326—885) μῦς (ib. 345—347) μυγαλῆ (ib. 318) γαλῆ (ib. 816—880) ἱκτές (ib. 887) ἀλώπηξ (ib. 890—891) δασύπους (ib. 409—410) ἀσπάλαξ (ib. 419) ἐχῖνος ὁ χερσαῖος (ib. 494—427) νυκτερίς (ib. 486—440) 9 περὶ τῶν διχηλῶν κάμηλος (ib. 446—459) ἔλαφος (ib. 476—492) 8 περὶ τῶν μωνύχων ἕππος (ib. δ18---ὅ84) 4 περὶ τῶν σελαχωδῶν λεγομένων ἰχϑύων. II περὶ τῶν φοτοκούντων ὅ περὶ τῶν ἐνύδρων (— περὶ τῶν μαλακίων etc.) 6 περὶ τῶν πτηνῶν. III περὶ τῶν σκωληκοτοκούντων. 7 περὶ τῶν ἐντόμων.

s241Fr. 279. Kaynak: Apuleius, Savunma 38. Selakhia (kıkırdaklı balıklar), malakia (yumuşakçalar), malakostraka (kabuklular), khondrakantha, ostrakoderma (sert kabuklular), karkharodonta (sivri dişliler), amphibia (iki yaşamlılar), lepidota (pullular), pholidota (kabuk pullular), dermoptera (deri kanatlılar), steganopoda (perde ayaklılar), monere (yalnız yaşayanlar), synagelastika (sürü hâlinde yaşayanlar).

s241

nomina Aegyptio vel. Babylonico ritu percensere. σελάχια, μαλάκια, μαλακόστρακα, χονδράκανθα, ὀστρακόδερμα, καρχαρόδοντα, &ug (Bro, λεπιδωτά, φολιδωτά, δερμόπτερα, στεγανόποδα; μονήρη9 συναγελαστικά.

s242Fr. 280. Kaynak: Athenaios VII 330a. Aristoteles … Hayvanlara Dair'de "Selakhe" der "öküz balığı, iğneli vatoz, torpil, vatoz, fener balığı… dil balığı, kalkan… fare balığı."

Athenaios VII 286d. Aristoteles Hayvanlara Dair'de vatozla fener balığından söz eder ve onları selakhe arasında sayar.

Aristophanes, Hayvanlar Üzerine (Ailianos XI 37; Suda, "selakhia"). Pulsuz balıklara selakhia denir: müren, mığrı, torpil, iğneli vatoz, öküz balığı, köpek balığı; ayrıca bunlardan büyük olan ve deniz canavarları denenler, örneğin yunus, balina, fok. Su canlıları arasında yalnızca bunlar canlı doğurur.

Artemidoros II 14. Selakhe balıklarının kimileri uzundur… pulsuzdur… müren, yılan balığı, mığrı. Kimileri yassıdır… örneğin iğneli vatoz, torpil, öküz balığı, kartal denen balık, köpek balığı, keler balığı ve bunlara benzer başka her şey.

s242

Athen. VII, 880": "4oiGzoréAgg ... ἐν δὲ τῷ περὶ ξωικῶν »»σελάχη φησί βοῦς, τρυγών, νάρκη, βατίς, βάτραqos ... βούγλωττος, ψῆττα ... μῦς. Athen. VII, 286^: τῆς μὲν οὖν βατίδος καὶ τοῦ βατράχου μνημονεύει ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς περὶ ξζωιπῶν κατα- 10 ριϑμῶν αὐτὰ ἐν τοῖς σελάχεσιν. Aristoph. de anim. p. 17, 11 (Aelian. de an. 11, 37. Buid. s. σελάχια) σελάχια μὲν οὖν λέγεται ὅσα λεπίδας οὐκ ἔχει τῶν ἰχϑυδίων, οἷον μύραινα γόγγρος νάρκη τρυγὼν βοῦς γαλεός, καὶ τὰ μείξονα δὲ τούτων καὶ κητώδη λεγόμενα; χκαϑάπερ δελφὶς φάλαινα φώκη. τούτοις δὲ μόνοις συμβέβηκε 15 τῶν ἐνύδρων ξῳοτοκεῖν. Artemidor. 2, 14 p. 109, 18 H. ὅσοι δὲ τῶν ἰχϑύων εἰσὶ σελάχιοι. of μὲν μακροὶ... λεπίδας οὐκ ἔχουσι... σμύραινα ἔγχελυς γόγγρος. οἱ δὲ πλατεῖς ... οἷον τρυγὼν νάρκη βοῦς καὶ ὁ λεγόμενος ἀετὸς (LV — Ar. p. 540* 18 cf. 8, βάτος 30 Hercher) καὶ γαλεὸς καὶ ῥίνη καὶ εἴτι ἄλλο τούτοις ὅμοιον.

s243Fr. 281. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı XI 37. Pulsuz hayvanlara selakhia denir: Müren, mığrı, torpil, iğneli vatoz, öküz balığı, köpek balığı; bunlardan büyük olan ve deniz canavarları denen yunus, balina, fok da öyle. Su canlıları arasında yalnızca bunlar canlı doğurur. Su canlılarından kemiksiz olanlara malakia denir: ahtapot, mürekkep balığı, kalamar, küçük kalamar, deniz anası; bunların kanı ve iç organları yoktur. Malakostraka ıstakoz, karides, yengeç ve pavurya gibi hayvanlardır; bunlar yaşlılık derisini de soyarlar. Ostrakoderma istiridye, mor salyangoz, deniz borusu, kırkkapı, deniz kestanesi ve deniz çekirgesidir. Karkharodonta yuvarlak ve sivri dişleri olanlardır: kurt, köpek, aslan, pars; bunlar et de yer. Amphodonta insan, at, eşektir; bunlarda iç yağı bulunur. Synodonta sığır, koyun ve keçidir. Khauliodonta dişlerini dışarı gösterenlerdir: yaban domuzu, köstebek. Çünkü filin dişi değil, boynuzu olduğunu söylerim. Entoma eşekarısı ve arıdır; bunların akciğeri olmadığını da söylerler. Amphibia su aygırı, su samuru, kunduz ve timsahtır. Pholidota kertenkele, semender, kaplumbağa, timsah, yılandır; bunlar da, timsah ve kaplumbağa dışında, yaşlılık derisini soyar. Monykha at ve eşektir; dikhela sığır, geyik, keçi, koyun, domuzdur; polyskhide insan, köpektir. Steganopoda ve platyonykha kuğu ve kazdır. Dermopteros yarasadır. Gampsonykha gagası da kıvrık olanlardır: şahinler, kartallar. Hayvanların öteki özelliklerini başka yerde söyledim.

s243

Aelian. n. a. XI, 87: Καλεῖται δὲ σελάχια ὅσα οὐκ ἔχει λεπίδας" εἴη δ᾽ ἂν μύραινα γόγγρος νάρκη τρυγὼν βοῦς yoÀtóc, (καὶ τὰ μείξονα δὲ τούτων καὶ κητώδη λεγόμενα, χκαϑάπερΣ δελφὶς φάλαινα φώκη᾽ ταῦτα δὲ ἄρα μόνα τῶν 6 ἐνύδρων ζῳοτοκεῖ. μαλάκια δὲ καλεῖτας ὅσα τῶν ἐνύδρων ἀνόστεά ἐστι, καὶ εἴη ἂν πολύπους σηπία (τεῦϑος» τευϑὶς ἀκαλήφη᾽ ταῦτά τοι καὶ αἵματος ἄμοιρα καὶ σπλάγχνων ἐστί. μαλακόστρακα δὲ ἀστακοὶ καρίδες καρκένοι πάγουροι" ἀποδύεται δὲ καὶ τὸ γῆρας ταῦτα. ὀστρακόδερμα δὲ ὕστρεα 10 πορφύραι κήρυκες στρόμβοι ἐχῖνοι κάραβοι. καρχαρόδοντα δὲ στρογγύλους ἔχοντα τοὺς ὀδόντας καὶ ὀξεῖς, λύκος κύων λέων πάρδαλις" ταῦτα μέντοι καὶ σαρκῶν ἐσϑίει. ἀμφόδοντα δὲ ἄνϑρωπος ἵππος ὄνος, ὅπερ οὖν πιμελὴν ἔχει. συνόδοντα δὲ βοῦς πρόβατον αἴξ. χαυλιόδοντα δὲ τὰ ὑποφαίνοντα ἔξω 16 τοὺς ὀδόντας, ὗς ὃ ἄγριος ἀσπάλαξ᾽ τὸν γὰρ ἐλέφαντα οὔ φημι ὀδόντας ἔχειν ἀλλὰ κέρατα. ἔντομα δὲ σφὴξ μέλισσα" λέγουσι δὲ μηδὲ πνεύμονας ἔχειν ταῦτα. ἀμφίβια δὲ ἵππος ποτάμιος καὶ ἐνυδρὶς καὶ κάστωρ καὶ κροκόδειλος. φολιδωτὰ . δὲ σαῦρος σαλαμάνδρα χελώνη κροκόδειλος ὄφις" ταῦτα δὲ 30 xol τὸ γῆρας ἀποδύεται, πλὴν κροκοδείλου καὶ χελώνης. μώνυχα δὲ ἵππος ὄνος, δίχηλα δὲ βοῦς ἔλαφος αἴξ οἷς χοῖρος" πολυσχιδῆ δὲ ἄνϑρωπος κύων. στεγανόποδα καὶ πλατυώνυχα κύκνος χήν. δερμόπτερος δὲ νυκτερίς. γαμψώνυχα δὲ οἷς καὶ τὸ ῥάμφος ἐπικαμπές, ἱέρακες ἀετοί. τὴν δὲ ἄλλην τῶν ξῴων ἰδιότητα ἀλλαχοῦ εἶπον (cf. 2, 52).

s244Fr. 282. Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Stromateis VI 16. Embriyonun tam olarak altıncı ayda, yani yüz seksen iki buçuk günde tamamlandığı söylenir; hekim Polybos Sekiz Aylık Doğumlar Üzerine'de, filozof Aristoteles de Tabiat Üzerine'de böyle anlatır.

s244

Clemens Alex. strom. 6, 16 p. 290 Sylb.: φασὶ δὲ καὶ δ τὸ ἔμβρυον ἀπαρτίξεσϑαι πρὸς ἀκρίβειαν μηνὶ τῷ ἕκτῳ, τουτἐστιν Éxorbv ἡμέραις καὶ ὀγδοήκοντα πρὸς ταῖς δύο καὶ ἡμίσει, ὡς ἱστορεῖ Πόλυβος μὲν ὃ ἰατρὸς ἐν τῷ περὶ ὀκταμήνων, ᾿Αριστοτέλης δὲ ὃ φιλόσοφος ἐν τῷ περὶ φύσεως.

s244bFr. 283. Kaynak: Oribasios, Tıp Derlemeleri XXII 5. Filozof Aristoteles'in eserlerinden, sekiz aylık doğumlar üzerine. Sekiz aylık doğumlar hakkında bazıları hiçbirinin yaşamadığını söyler. Bu yanlıştır, çünkü yaşarlar. Bu en çok Mısır'da belli olur; çünkü Mısırlılar doğan bütün çocukları besler, üstelik kadınları da doğurgandır ve çocukların beslenmesi zor değildir; bu ister suyun hafifliğinden olsun (çünkü Nil'in suyu kaynatılmış gibidir), ister başka sebeplerden. Ama Yunanistan'da da gözlem yapanlar durumun böyle olduğunu görebilir. Dolayısıyla sekiz aylıkların hiçbirinin yaşamadığı doğru değildir; yaşayanların az olduğu ve yedi aylıklardan ve daha uzun süre kalanlardan daha az oldukları ise doğrudur. Çünkü on bir aylık ve on aylık doğumlar da görülür.

s244b

Oribas. coll med. 22, 5 (s. 1 et 2 p. θ8 t. III ed. 1o Bussemaker et Daremberg cf. praef. p. XIV): περὶ ὀκταμήνων, ἐκ τῶν ᾿Αριστοτέλους τοῦ φιλοσόφου (ef. hist. an. p. 5845 6— 12). . Περὶ τῶν ὀκταμήνων εἰσί τινες οἵ φαῦιν οὐθὲν ζῆν. τοῦτο δέ ἐστι ψεῦδος" fj γάρ, καὶ τοῦτο μάλιστα μὲν ἐν τό Αἰγύπτῳ δῆλον διὰ τὸ τρέφειν τε πάντα τὰ γινόμενα τοὺς Αἱγυπτίους. καὶ ἔτι τὰς γυναῖκας ἐκφόρους εἶναι καὶ τῶν παίδων τὴν τροφὴν μὴ εἶναι ἐπίκαιρον, εἴτε διὰ τὴν κουφότητα τοῦ ὕδατος" ὥσπερ γὰρ ἀφηψημένον τὸ τοῦ Νείλου ὕδωρ ἐστίν" εἴτε καὶ δι’ ἄλλας αἰτίας. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ 90 ἐν τῇ Ἑλλάδι τηροῦσιν ἔστιν ἰδεῖν οὕτως ἄχειν, ὥστε τὸ μὲν ἅπαντα τὰ ὀχτάμηνα μὴ ζῆν οὐκ ἀληϑές ἐστιν, ὅτι μέντοι ὀλίγα καὶ ἧττον τῶν ἑπταμήνων τε καὶ τῶν ἐκ τοῦ πλείονος ἀριϑμοῦ γενομένων ἀληϑές" καὶ γὰρ ἕνδεκάμηνον δοκεῖ γεννᾶσϑαι καὶ δεκάμηνον. 25

s245Fr. 284. Kaynak: Strabon XV 695. Nil'in başka ırmaklardan daha çok verimlilik sağladığı da söylenir… Mısırlı kadınlar kimi zaman dördüz doğurur. Aristoteles bir kadının yediz doğurduğunu anlatır ve o da Nil'e çok doğurtan ve besleyici der; çünkü güneş, onu ölçülü şekilde kaynatarak besleyici kısmını bırakır, artığını ise buharlaştırır.

s245

Strabo XV p. 695: xol τὸν Νεῖλον εἶναι γόνιμον (idem ait Aristobulus) μᾶλλον ἑτέρων ... τάς ve γυναῖκας ἔσθ᾽ ὅτε καὶ τετράδυμα τίκτειν τὰς Αἰγυπτίας (cf. Ar. p. 584* 82. 710,35). ᾿Δφιστότελης δέ τινα καὶ ἑπτάδυμα ἱστορεῖ τε5 τοκέναι, καὶ αὐτὸς πολύγονον καλῶν τὸν Νεῖλον xol τρόφιμον διὰ τὴν ἐκ τῶν ἡλίων μετρίαν ἔψησιν αὐτὸ καταλειπόντων τὸ τρόφιμον τὸ δὲ περιττὸν ἐκϑυμιώντων.

s245bFr. 285. Kaynak: Aristophanes, Hayvanlar Üzerine (Konstantinos'un derlemesinden).

  1. Bazı eskilerin dediği gibi meni kan olsaydı ve pişmeyle renk değiştirmiş olsaydı, soğukla daha çok katılaşması gerekirdi; çünkü soğuyan her kanda böyle olur.
  1. Menininin iki taraftan, yani hem erkekten hem kadından geldiği görüşü de hoş karşılanmaz. Çünkü iki taraftan ve bütün bedenlerden gelseydi, biri erkek biri dişi iki canlı oluşması gerekirdi; zira her iki beden de her parçasından her şeyi saçar.
  1. Aristoteles'e göre, duyulara bakılırsa meni bütün bedenden çok baş çevresindeki yerlerden geliyor gibidir. Çünkü, der, çok sık cinsel ilişkide bulunanların gözleri çukur görünür. Erkeğin menisinin üretken olup olmadığını öğrenmek isteyenler de gözlerine bir sürme sürerek ilişkide bulunurlar; çıkan meni sürmeyle birlikte renk alırsa üretkendir, almazsa kısırdır. Çünkü üretken olacak meni gözlerin çevresindeki kanallardan ve beyinden birlikte ayrışır.
  1. Kadınları da bazı fitillerle sınarlar; örneğin rahim ağızlarına sarımsak tutarlar. Ağızları açıkken ağız ve burun delikleri sarımsak kokarsa kadın doğurgandır, kokmazsa kısırdır. Başka sınamalar da kullanırlar.
  1. Bazı kadınlar âdet gördüğü hâlde çocuksuz kalırlar. Bu birçok sebepten olur. Kadın hadım gibi yapıda ve rahim boynu küçükse hamile kalmaz. Rahmi kapalı, kör ve ağızsızsa, aşırı ıslaksa (çünkü erkeğin menisini de sulandırır), yine aşırı kuruysa (çünkü uygun ölçüde inmezse meni emilip kurur) gebe kalmaz. Erkeklerde ve dişilerde kısırlığa yol açan başka birçok kusur da vardır.
  1. Bu yüzden sık ilişkide bulunan kadınlar da daha geç gebe kalır. Çünkü birleşmenin sonunda birlikte nemlenen sıvılardan rahim ağızları kayganlaşır ve duyarsızlaşır.
  1. Birbirlerini en çok arzulayışları, erkeklerde kışın, dişilerde yazındır.
  1. Evli kadınlar cinsel ilişkiye doyar. — Kıllı, göğsü tüylü ve geniş olanlar cinsel ilişkiye daha düşkündür; göğsü tüysüz ve dar olanlar ise cinsel ilişkiden kolayca yıpranır.
  1. Yalnızca kadın gebeyken cinsel ilişkiyi kabul eder, öteki hayvanlar artık etmez.
  1. Aristoteles der ki, rahimde döllenen meni önce renk değiştirir, çünkü dişinin âdet artığı (bu, madde görevi görür) kırmızıdır, erkeğin menisi ise beyazdır. Sonra bunların çevresinde koryon denen ince bir zar katılaşır. Ardından ilk şekillenen … yürektir.
  1. Yürekten iki damar, atardamar ve toplardamar ilk önce oluşur; toplardamar beslenme, atardamar ise doğuştan olan pneumanın korunması içindir.
  1. Aristoteles, embriyoların rahimdeki kotiledonlarla beslendiğini söyleyen Apollonialı Diogenes'in yanıldığını söyler.
  1. Embriyolar zamanla büyüyünce, gebe kadının aşerdiği sırada, ruhun akıl sahibi kısmına da katılırlar.
  1. İkizler ve üçüzler kimi zaman ikinci gebelikle (episyllepsis) oluşur, kimi zaman da, der Aristoteles, bölünmeyle. Aynı anda erkek ve dişi doğarsa bunların ikinci gebelikle oluşmuş olması zorunludur; çünkü erkek pişmişten, dişi pişmemişten oluşur, dolayısıyla iki ayrı meni atışıyla olmuşlardır. Tek atışla böyle olanlar ise, kısmen soğumuş ve kasık yöresinde kalmış meni ile sonradan inen meninin birlikte düşmesinden oluşur. Tek atışla iki erkek ya da iki dişi doğarsa bunlar menisinin rahimde bölünmesinden olur: pişmiş olanı iki erkeğe, pişmemiş olanı iki dişiye bölünür.

İkinci gebelikle oluşmayı kabul ettiğini kendisi şöyle söyler: "Trikka yöresinde bir köle kadın aynı gün efendisiyle ve kâhyasıyla birlikte olup iki çocuk doğurdu; biri kâhyaya, biri efendiye benziyordu."

Meninin bölünmesiyle de bazı canlıların oluştuğunu şöyle söyler: "Tek atıştan ikiz doğuranların ya erkek ya da dişi doğurduğu görülür, çünkü erkeğin menisi, iki ya da daha çok parçaya bölünse de besleyici olacak kadar güçlüdür."

Benzerliklerin menilerin pişmemesinden ve iyi pişmesinden olduğunu düşünür; çünkü âdeti de pişmemiş meni sayar. Âdet artığı iyi pişmişse, kendi başına çocuğun biçimini dişi yapar, ister erkek ister dişi olsun. Âdet daha çok pişmemişse, biçim erkek de olsa dişi de olsa babaya göre oluşur. İkisi de pişmişse erkek olur, ama anneye benzer. İkisi de pişmemişse dişi olur ve babaya benzer.

  1. Canlı doğuranlar arasında yalnızca kadın, Mısır'da Osiris denen rüzgâr gebeliğini doğurur. Theophrastos, Aristoteles'in Hayvanlar Üzerine'nin beşinci kitabında Osiris denen şeyin çiftleşme olmadan oluştuğunu söylemesini doğrular.

Hesykhios, "osiris" maddesi. Mısır'daki kadınlar Osiris denen rüzgâr gebeliğini doğururlar.

  1. Yalnızca kadın doğumdan sonra daha yumuşak ve daha uysal olur; öteki hayvanlar ise tehlikeli, huysuz ve yaklaşılmaz olur.

    s245b
    1. Aristoph. de animal. p. 25, 26 (Anecd. II. 1870): ἀλλὰ μὴν xol εἰ ἦν αἷμα (τὸ σπέρμα), ὥς τινες ἔφασαν τῶν ἀρχαίων, πέψει δὲ μεταβεβληκὸς τὴν χροιάν, ἔδει 15 αὐτὸ τῷ ψύχει μᾶλλον πήσσεσϑαι, ὅπερ καὶ περὶ πᾶν αἷμα ψυχόμενον συμβαίνει. 2. ib. p. 27, 18: ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἀπ᾽ ἀμφοτέρων ἀρέσκει, λέγω δὴ τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικός, φέρεσϑαι τὸ σπέρμα. εἰ γὰρ ἀπ᾽ ἀμφοτέρων καὶ ὅλων μὲν σωμάτων ἡἣ φορά, 20 ἐχρῆν δύο γίνεσϑαι ξῷα ἄρρεν καὶ θῆλυ ἐξ ἑκατέρου γὰρ σώματος gol ἐκ παντὸς μέρους πάντα ἐξίησι. 8. ib. p. 27, 9: ἔοικεν οὖν φησὶν (ὃ ᾽49.) ὅσον ἐπὶ τῇ αἰσϑήσει μᾶλλον (ἢ ἀφ᾽ ὅλου τοῦ σώματος p. 26, 28 sqq.) φέρεσϑαι (τὸ σπέρμα) ἀπὸ τῶν περὶ viv κεφαλὴν τόπων. καὶ γὰρ οἱ πλειστάκες συνουσιάσαντες ὁρῶνται φησὶ κοίλους ἔχοντες τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ of βουλόμενοι ἐπιγνῶναι ci γόνιμόν ἔστι τὸ τοῦ ἀνδρὸς σπέρμα ἢ οὐχί, χρίσαντες τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπαλείμματί τινι συνουσιάξουσι,. καὶ ἐὰν μὲν 5 συγχρωσϑῇ τὸ ἀποκριϑὲν σπέρμα τῷ ὑπαλείμματι. γόνιμόν ἐστιν, εἰ δὲ μή, ἄγονον, ὡς διὰ τῶν πόρων τῶν περὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου συνεκκρινομένου τοῦ μέλλοντος γόνιμον πονήσειν τὸ σπέρμα.
    s246
    1. ib. p. 29, 29: τὰς δὲ γυναῖκας δοκιμάξουσι προσ- 10 ϑέμασί τισιν, οἷον σκόροδα προσάγοντες πρὸς τὰ στόματα τῶν ὑστερῶν" κἂν μὲν ὄξῃ τὸ στόμα χανούσαις καὶ οἱ μυκτῆρες τοῦ σκορόδου. γόνιμός ἐστιν, εἰ δὲ μή, ἄγονός ἐστιν. χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις δοκιμασίαις. 5. ib. p. 28, 12 (ad Ar. p. 746^ 20—33): ἐνίαις μὲν 15 οὖν καὶ γινομένων τῶν καταμηνίων ἀτεκνία παρακολουϑεῖ. συμβαίνει δὲ τοῦτο κατὰ πολλὰς αἰτίας γίνεσθαι" καὶ γὰρ ἐὰν 4j εὐνουχώδης καὶ μικρὸν τὸν τράχηλον ἔχουσα, οὐ συλλήψεται, καὶ ἐὰν ἢ ἐγκεκλεισμένας ἢ κωφὰς καὶ μὴ ἔστομωμένας τὰς ὑστέρας ἔχῃ, κἂν λίαν κάϑυγρος d, συνεξυ- 30 γρφαίνει γὰρ τὸ τοῦ ἄρρενος σπέρμα, κἂν λίαν πάλιν κατάξηρος; ἀναληφϑήσεται γὰρ καὶ ἀναξηρανϑήσεται, ἐὰν μὴ καταβαίνῃ τὸ ἴδιον μέτρον. καὶ ἄλλαι δὲ πολλαὶ πηρώσεις ἀγονίας αἰτίαι καὶ τοῖς ἄρρεσι καὶ ταῖς ϑηλείαις ὑπάρχουσιν. 6. ib. p. 31, 2 (ad Ar. p. ὅ88, 14 --- 24): ὅϑεν καὶ 36 ταῖς πυκνὰ συνουσιαξομέναις βραδύτερον và iv γαστρὶ λαβεῖν. λεαίνεται γὰρ αὐταῖς καὶ κωφὸν γίνεται τὸ στόμα τῆς ὑστέρας ὑπὸ τῶν συνικμαξομένων ὑγρῶν ἐν τῷ τέλει τῆς ὁμιλίας.
    s247
    1. ib. p. 86, 21: ὀρεκτικώτεροι δὲ ἀλλήλων πρὸς τὰς συνουσίας εἰσὶν of μὲν ἄνδρες χειμῶνος; αἱ δὲ ϑήλειαι ϑέρους. 8. ib. p. 37, 6: af ὕπανδροι κατακορεῖς πρὸς τὰ ἀφροδίσια. . . & — p. 87,12: oi δασεῖς (Ar. p. 774^ 2) καὶ δασέα στήϑη καὶ πλατέα ἔχοντες ὀρεκτικοὶ μᾶλλον πρὸς τὰς συνουσίας ἐὸν οὗ τὰ στήϑη ψιλὰ καὶ στενὰ ἔχοντες εὐαδίκητοι (ef. physiogn. 812^ 17) ὑπὸ τῶν συνουσιῶν. 9. ib. p. 37, 1: μόνη ἡ γυνὴ κύουσα ὠχρίαν ἐπιδέχεται 10 (Ar. p. 70, 36), τὰ δ᾽ ἄλλα ξῷα οὐκέτι. 10. ib. p. 81, 16: πρῶτον δέ φησι γίνεσϑαι περὶ τὸ συλληφϑὲν ἐν τῇ μήτρᾳ σπέρμα χρόαν μὲν ἐξηλλαγμένην ἅτε ἐξ ἐρυϑροῦ τῆς ϑηλείας τῶν καταμηνίων ἀπολείμματος) ὃ δὴ καὶ ὕλης τάξιν ἐπέχει, καὶ ἐκ λευκοῦ τοῦ 15 ἄρρενος σπέρματος, εἶτα περὶ ταῦτα ὑμένα λεπτὸν περιπήγνυσϑαι, ὃν καλεῖσϑαι χόριον εἶτα ἐχομένως πρῶτον διατυποῦσϑαι ... καρδίαν. 11. ib. p. 31,25: ἐκ δὲ τῆς καρδιὰς δύο ἀγγεῖα, ἀρτηea ve καὶ φλέψ, πρῶται γίνονται, καὶ ἡ μὲν φλὲψ τροφῆς 20 χάριν, ἡ δὲ ἀρτηρία φυλακῆς τοῦ συμφύτου πνεύματος. 12. ib. p. 32, 8: διαπίπτειν δέ φησι Διογένην τὸν ᾿Απολλωνιάτην εἰρηκότα ταῖς κοτυληδόσι ταῖς iv τῇ μήτρᾳ τρέφεσϑαι τὰ ἔμβρυα. ὁ. 18. ib. p. 29, 1: αὐξανόμενα δὲ τῷ χρόνῳ τὰ ἔμβρυα; 35 ὅτε δὴ συμβαίνει ἀσᾶσϑαι τὴν ἔχουσαν, τότε καὶ τοῦ νοεροῦ μέρους τῆς ψυχῆς συμβαίνει μετασχεῖν.
    s248
    1. ib. p. 34, 14 — 35, 16: δίδυμά ve καὶ τρίδυμα γίνεται ἃ μὲν κατ᾽ ἐπισύλληψιν (Ar. p. 585, 5), ἔστι δ᾽ ὅτε φησὶ (cf. Ar. p. 1712" 18. 773^ 12) καὶ κατὰ σχίσιν. ὅταν μὲν ἅμα ἐκτεχϑῇ ἄρρεν καὶ ϑῆλυ, ἀνάγκη ταῦτα κατ᾽ ἐπισύλληψιν γεγονέναι, ἅτε τοῦ ἄρρενος μὲν ἐκ πεπεμμένου γεγονότος τοῦ δὲ ϑήλεος ἐξ ἀπέπτου, ὥστε ὑπὸ δύο ταῦτα καταβολὰς γεγενῆσϑαι. τὰ δὲ ὑπὸ μίαν καταβολὴν τοιαὖὗτα γινόμενα τοῦ μὲν κατεψυγμένου γίνεταε σπέρματος ὑπομεμενηκότος περὶ τὸν περίνεον τοῦ δὲ ἐπικατενηνεγμένου καὶ οὕτως ὁμοῦ ἀμφοτέρων ἐμπεπτωκότων (cf. 10 Ar. p. 775, 25). ὅταν δὲ ὑπὸ μίαν καταβολὴν δύο ἄρρενα ἢ δύο ϑήλεα γένηται, ταῦτα σχισϑέντος “ἦν τῇ μήτρᾳ τοῦ σπέρματος γίνεται τοῦ μὲν πεπεμμένου εἰς δύο ἄρρενα τοῦ δὲ ἀπέπτου εἰς δύο ϑήλεα. ὅτι δὲ κατ᾽ ἐπισύλληψεν ἀρέσκει αὐτῷ γίνεσθαι, αὐτὸς 15 οὕτω φησί (p. 585, 15). συνέβη γάρ τινα δούλην τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ πλησιάσασαν τεκνῶσαι δύο, ὧν τὸ μὲν ἦν τῷ ἐπιτρόπῳ ὅμοιον, τὸ δὲ τῷ δεσπότῃ (ad καὶ μὴν ὅτι κατὰ σχίσιν τοῦ σπέρματός τινὰ γίνεται οὕτως φησί" τὰ δὲ διδυμοτοκοῦντα ἀπὸ μιᾶς καταβολῆς δοκεῖ ἀρρενοτοκεῖν ἢ ϑηλυτοκεῖν, ὅτε τὸ σπέρμα τοῦ ἄρρενος ἰσχυρόν ἐστιν ὥστε μεριξομένου sig δύο ἢ sig πλείονα τρόφιμα γίνεσϑαι. τὰς δὲ ὁμοιότητας οἴεται συμβαίνειν παρὰ τὰς ἀπεψίας καὶ εὐπεψίας τῶν σπερμάτων" οἴεται γὰρ καὶ τὰ καταμήνια 6 σπέρματα ἄπεπτα εἶναι. ὅταν μὲν οὖν εὔπεπτος γένηται ἡ ἐν τοῖς καταμηνίοις ὑπόλειψις (cf. Ar. p. 161" 15 sqq.), καϑ᾽ ξαυτὴν ποιήσει ϑήλειαν τὴν μορφήν, ἐάν ve ἄρρεν ἐάν τε ϑῆλυ. ἀπέπτων δὲ μᾶλλον γενομένων τῶν καταμηνίων, κατὰ τὸν πατέρα γεννηϑήσεται ἡ μορφή, ἐάν τε ἄρρεν ἐάν 10 € ϑῆλυ. ἐὰν δὲ ἀμφοτέρων πεπεμμένων, ἄρρεν (γενήσεται). ὅμοιον δὲ τῇ μητρί. ἐὰν δὲ ἀμφοτέρων ἀπέπτων, γενήσεται ϑῆλυ καὶ Üuowv τῷ πατρί. 15. ib. p. 86, 27 (A. P. p. 872): μόνη ἡ γυνὴ τῶν ξῳοτόκων ὑπηνέμια τίκτει, τὸν λεγόμενον Ὄσιριν ἐν Αἰγύπτῳ. 16 μαρτυρεῖ δὲ Θεόφραστος λέγοντι ᾿Αριστοτέλει ἄνευ ὀχείας γίνεσϑαί {τινα τὸν λεγόμενον Ὄσιριν ἐν τῷ πέμπτῳ τῶν περὶ ξῴων. Hesych. s. ὄσιρις: αἱ ἐν Αἰγύπτῳ ὑπηνέμια τίκτουσι τὸν λεγόμενον Ὄσιριν γυναῖκες. 8. 16. ib. p. 86, 80: μόνη γυνὴ ἠπιωτέρα καὶ πραοτέρα μετὰ τὸ τεκεῖν, τὰ δὲ ἄλλα ξῷα δεινὰ καὶ δυσχερῆ καὶ ἀπρόσιτα.

    s250

Fr. 286. Kaynak: Aristophanes, Hayvanlar Üzerine. Dişleri seyrek ve otuz ikiden az olanlar çoğunlukla kısa ömürlü olur.

s250

Aristoph. de anim. p. 37, 17: of ἀραιοὺς τοὺς ὀδόντας ἔχοντες καὶ ἐλάσσονας τῶν τριακονταδύο ὡς ἐπὶ πολὺ ὁλιγοχρόνιοι γένονται.

s250bFr. 288. Kaynak: Apollonios, Olağanüstü Hikâyeler 27. Aristoteles Hayvanlara Dair'de (çünkü onun iki eseri vardır, biri Hayvanlar Üzerine, öbürü Hayvanlara Dair) der ki: "Baştaki bitler uzun hastalıklarda yok olmaz; ama hastalar ölmek üzereyken başı terk edip yastıklarda bulunurlar."

Aristophanes, Hayvanlar Üzerine. Yalnızca insan ölmek üzereyken baştaki bitler yok olur.

s250b

Apollonius mirab. 27: ᾿Δριστοτέλης ἐν τοῖς ξζωικοῖς" δύο γάρ εἶσιν αὐτῷ πραγματεῖαι, ἡ μὲν περὶ ξῴων ἡ δὲ περὶ τῶν ξωικῶν" ,o[ φϑεῖρες, φησίν, iv τῇ κεφαλῇ iv ταῖς μακραῖς οὐ φϑίνουσι νόσοις, ἀλλὰ μελλόντων τελευτᾶν τῶν πασχόντων ἐπὶ τὰ προσκεφάλαια εὑρίσκονται προλελοιπότες τὴν κεφαλήν." Aristoph. de an. p. 37, 38: μόνου τοῦ ἀνθρώπου μέλλοντος μεταλλάσσειν of ἐν τῇ κεφαλῇ φϑεῖρες γίνονται (corr. φϑίνουσιν).

s250cFr. 289. Kaynak: Apollonios, Olağanüstü Hikâyeler 28. Aristoteles Hayvanlara Dair'de der ki: "Kulaklarda oluşan kir acıdır, ama uzun hastalıklarda tatlılaşır."

s250c

Apollon. mir. 28 (cf. fr. 237): "AoicvoréAqg ἐν τοῖς ξωικοῖς 0 Gónoc, φησίν, iv τοῖς ὠταρίοις γιγνόμενος πικρὸς ὦν, ἐν ταῖς μακραῖς νόσοις γλυκὺς γίνεται“.

s251Fr. 290. Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri IV 5, 2. Mısırlılar aslanı Güneş'le ilişkilendirirler, çünkü pençeli dört ayaklılardan yalnızca o gözleri açık doğurur.

Ailianos, Hayvanların Tabiatı V 39. Demokritos, hayvanlardan yalnızca aslanın gözleri açık doğduğunu söyler.

s251

cf. Plutarch. qu. conv. 4, 5, 2: τὸν λέοντα τῷ ἡλίῳ συνοικειοῦσιν (Αἰγύπτιοι) ὅτι τῶν γαμψωνύχων τετραπόδων βλέποντα τίκτει μόνος. Aelian. n. a. 5, 39: λέγει ΖΔημόπκριτος τῶν [ovv μόνον τὸν λέοντα ἐκπεπταμένοις τίκτεσϑαι 10 τοῖς ὀφθαλμοῖς (haec ex Ael. praebet Const. IL, 151).

s251bFr. 291. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı IX 6. Hayvanların yeni ayda ya kendi seslerini çıkardığını ya da düştüğünü öğreniyorum; Aristoteles'in dediğine göre yalnızca aslan ikisini de yapmaz.

s251b

Aelian. de nat. an. 9, 6 (cf. A. P. p. 713): κατὰ τὴν νουμηνίαν δὲ và ξῷα, ὡς πυνθάνομαι, ἢ φϑέγγεταί τι τῇ συντρόφῳ φωνῇ ἢ πίπτει, λέων δὲ ἄρα μόνος, ὡς ᾿4ριστοτέλης φησίν, οὐδέτερον αὐτοῖν δρᾷ.

s251cFr. 292. Kaynak: Aristophanes'in Aristoteles'in Hayvanlar Üzerine'si Özeti. Yarasa deri kanatlıdır; uçanlar arasında yalnızca o canlı doğurur, memelerinde sütü vardır ve doğurduğunu hemen emzirir.

Artemidoros III 65. Yalnızca yarasa canlı doğurur, memelerinde sütü vardır ve kendi yavrularını büyütür.

Antigonos, Olağanüstü Hikâyeler 22. Yarasa, kuşlar arasında yalnızca dişleri olan hayvandır …

*[Kaynak taramasında burada bir sayfa eksik: Fr. 292'nin sonu, Fr. 293 ve Fr. 294'ün başı elimizdeki kopyada yok.]*

s251c

15 Aristoph. epit. ΑΥ. de an. p. 19, 14 (unde Suid. s. δερμ.): δερμόπτερος δὲ ἡ νυκτερίς. ἥτις μόνη τῶν πτητικῶν tooτοκεῖ καὶ γάλα ἔχει ἐν τοῖς μαστοῖς καὶ ϑηλάξει εὐθέως τὸ γεννώμενον. Artemidor. 3, 65 p. 194, 7 Hercher: μόνη δὲ νυκτερὶς . foovoxsi καὶ γάλα ἐν μαξοῖς ἔχει καὶ τοὺς ἰδίους &xτρέφει νεοττούς.

s252Fr. 294 (son kısmı). … ya da Balıklar Üzerine'de ona (zargana) rhaphis adını verir ve dişsiz olduğunu söyler.

s252

ἢ ἰχϑύων ῥαφίδα αὐτὴν (sc. τὴν βελόνην Ar. p. 543^ 11) ὀνομάσας ἀνόδουν φησὶν εἶναι.

s253Fr. 295. Kaynak: Athenaios VII 319b. Aristoteles Hayvanlara Dair'de phykis balığının dikenli sırtlı ve çok renkli olduğunu söyler … çizgili benekli balıklardan yanlamasına çizgileri olan ise perkedir.

s253

Athen. VII, 8195: ᾿Δριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ξωικῶν ἀκανϑοστεφῆ φησιν εἷναι καὶ ποικιλόχροα φυκίδα . . . τῶν 5 δὲ γραμμοποικίλων πλαγίαις τε ταῖς ῥάβδοις κεχρημένων πέρκη.

s253bFr. 296. Kaynak: Athenaios VII 327f. Aristoteles Hayvanlara Dair'de onu (khanne) kırmızı siyah benekli ve çok çizgili diye adlandırır, çünkü siyah çizgilerle beneklidir.

s253b

Athen. VIL, 327f: ᾿Δἀριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ περὶ ξωικῶν ποικιλερυϑρομέλαιναν αὐτὴν (sc. τὴν χάννην) ὀνομάζει καὶ ποικιλόγραμμον, διὰ τὸ μελαίναις γραμμαῖς πεποικέλϑαι.

s253cFr. 297. Kaynak: Athenaios VII 286f. Aristoteles Hayvanlara Dair ya da Balıklar Üzerine başlıklı eserinde der ki: "Sırtı çizgili olanlara boks, eğri çizgili olanlara ise kolias denir."

s253c

19 Athen. VII, 286f: ᾿ἀριστοτέλης ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ ξωικῷ ἢ περὶ ἰχϑύων «ονωτόγραπτα, φησί, λέγεται BE. . ., σκολιόγραπτα δὲ κολίας““.

s253dFr. 298. Kaynak: Athenaios VII 313a. Aristoteles Hayvanlara Dair'de şöyle yazar: "Balıklardan kuyruğu benekli olanlar kara kuyruk ile sargostur; bunlar çok çizgili ve siyah çizgilidir."

s253d

Athen. VII, 8188: ᾿ἀριστοτέλης δὲ ἐν τῷ περὶ ξωικῶν γράφει οὕτως «»ὀρροπυγόστικτοι δὲ τῶν ἰχϑύων μελάνουρος 15 καὶ σαργὸς πολύγραμμοί τε καὶ μελανόγραμμοι“".

s253eFr. 299. Kaynak: Athenaios VII 305b. Aristoteles Hayvanlara Dair'de der ki: "Kimileri kossyphos gibi siyah benekli, kimileri kikhle gibi çok beneklidir."

s253e

Athen. VII, 305^: 4o,6v0véAng δ᾽ ἐν τῷ περὶ ξωικῶν »καὶ τὰ μὲν μελανόστικτα ὥσπερ κόσσυφος, τὰ δὲ ποικιλόστικτα ὥσπερ κίχλη“.

s253fFr. 300. Kaynak: Athenaios VIII 331c. … oysa Aristoteles yalnızca skarosun ve ırmak domuzunun ses çıkardığını söylemiştir.

Aristophanes, Hayvanlar Üzerine. Hiçbir balık konuşmaz; yalnızca skaros denen balık ile ırmak domuzu konuşur. (Philoponos, Aristoteles'in Ruh Üzerine'si Şerhi: Dolayısıyla skaroslara ses çıkarır denmesi bile onlar için de aynı şekilde anlaşılmalıdır.)

Oppianos, Halieutika I 134.

Ve skaros, dilsiz bütün balıklar arasında tek ses çıkaran, ıslak bir mırıltıyla söyleyen, yemi ağzından geri çıkarıp ikinci kez yiyen, koyunlar gibi otunu geri getirip çiğneyen.

s253f

Athen. VIII, 3818: ... καίτοι μόνους εἰρηκότος ᾽4ρι80 στοτέλους φϑέγγεσϑαι σκάρον καὶ τὸν ποτάμιον χοῖρον.

s254

Aristoph. de an p. 38, 14: οὐδεὶς ἰχϑὺς λαλεῖ, μόνος δὲ ὃ λεγόμενος σκάρος xol ὃ ποτάμιος χοῖρος (unde Philop. in Ar. de an. f. L 8? sup. ὥστε εἰ καὶ of σκάροι λέγονται φωνεῖν. τὸ αὐτὸ τοῦτο καὶ ἐπ᾽ αὐτῶν ὑποληπτέον. cf, Suid. 8. πνεύμων). 6 Oppianus hal. 1, 184: καὶ oxígov, ὃς δὴ μοῦνος iv ἰχϑύσι πᾶσιν ἀναύδοις φϑέγγεται ἰκμαλέην λαλαγὴν καὶ μοῦνος ἐδητύν &woggov προίησιν ἀνὰ στόμα, δεύτερον αὖϑις δαινύμενος, μήλοισιν ἀναπτύσσων ἴσα φορβήν. 10

s254bFr. 301. Kaynak: Etymologicum Magnum, "box" maddesi. Aristoteles, balıklar arasında yalnızca onun ses çıkardığını, adını da bundan aldığını söyler.

s254b

Etym. M. p. 218, 28 (Herodian. p. 396, 20 Lentz) s. βῶξ (— βόαξ cf. fr. 297): '4010zov£Amg δὲ ὅτι μόνος τῶν ἰχϑύων φωνὴν προίεται, καὶ οὕτως ὠνόμασται (cf. Athen. VII, 287* ὠνομάσϑη δὲ παρὰ τὴν βοήν).

s254cFr. 302. Kaynak: Athenaios VII 328d. Aristoteles Hayvanlara Dair ya da Balıklar Üzerine'de thrissalardan şu sözlerle söz eder: "Yerinde kalanlar … thrissa, hamsi, membras, kuzgun balığı, kırmızı balık, trigis." Yine 328f: Aristoteles de Hayvanların Parçaları'nın beşinci kitabında aynı şekilde (trikhias der), Hayvanlara Dair başlıklı eserinde ise trikhis der.

s254c

Athen. VII, 3283: ϑρισσῶν δὲ μέμνηται ᾿Αριστοτέλης 15 ἔν τῷ περὶ ξωικῶν 7] ἰχϑύων ἐν τούτοις “μόνιμα... ϑρίσσα, ἐγκρασίχολος. μεμβράς, κορακῖνος, ἐρυϑρῖνος, vouylc . ib. p. 328f: ὁμοίως δὲ (τριχίαν) καὶ "4g. ἐν πέμπτῳ [dev μορίων (p. 548, 5), ἐν δὲ τῷ ἐπιγραφομένῳ περὶ ξωικῶν τριχίδα.

s254dFr. 303. Kaynak: Athenaios VII 303b. Aristoteles Balıklar Üzerine'de orkinos dişisinin sürü hâlinde yaşadığını ve göç ettiğini söyler.

s254d

Athen. VII, 3033: ᾿Δριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ περὶ ἰχϑύων 30 ἀγελαῖον καὶ ἐκτοπιστικὸν εἶναι τὴν ϑυννίδα.

s255Fr. 304. Kaynak: Athenaios III 88c. Aristoteles Hayvanlara Dair'de der ki: "Kabuklular: pinna, istiridye, midye, tarak, solen, konkhe, deniz salyangozu, tethos, balanos … Hareket edenler: deniz borusu, mor salyangoz, tatlı mor salyangoz, kirpi, strabelos. Tarak sert kabuklu ve yivlidir; tethos yivsiz ve düz kabukludur; pinna ince ağızlı, istiridye kalın ağızlıdır; iki kapaklı ve düz kabukludur; deniz salyangozu tek kapaklı ve düz kabukludur; midye bitişik kapaklıdır; solen ile balanos tek gövdeli ve düz kabukludur; konkhe ikisinin ortak özelliklerini taşır."

s255

Athen. III, 88": ᾿Δριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ περὶ ξωικῶν οὔστρεα, φησί, πίννη, ὕστρεον, μῦς, wrtlg, Gov, κόγχη, λεπάς, τῆϑος, βάλανος . .. πορευτικὰ δὲ κῆρυξ, πορφύρα, ἡδυπορφύρα, ἐχῖνος. στράβηλος. ἔστι δ᾽ ὁ μὲν κτεὶς τραχυόστρακος φαβδωτός, τὸ δὲ τῆϑος ἀρράβδωτον λειόστρακον, 5 ἡ δὲ πίννη λεπτόστομον, τὸ δὲ ὄστρεον παχύστομον δίϑυρον δὲ xol λειόστρακον, λεπὰς δὲ μονόϑυρον καὶ λειόστρακον, συμφυὲς δὲ μῦς, μονοφυὲς δὲ καὶ λειόστρακον σωλὴν καὶ βάλανος, κοινὸν δ᾽ ἐξ ἀμφοῖν κόγχη.““

s255bFr. 305. Kaynak: Athenaios VII 318e. Aristoteles Hayvanlara Dair'de yumuşakçaların ahtapot, osmyle, eledone, mürekkep balığı ve kalamar olduğunu söyler.

s255b

Athen. VII, 8189: ἐν δὲ τῷ περὶ ξωικῶν ᾿Δφριστοτέλης 10 μαλάκιά φησιν εἶναι πολύποδας, ὀσμύλην, ἑλεδώνην, σηπίαν, τευϑίδα.

s255cFr. 306. Kaynak: Athenaios VII 318e. Aristoteles Hayvanlara Dair ya da Balıklar Üzerine'de der ki: "Ahtapotun bir türü renk değiştirir, bir türü denizcidir (nautilos)."

s255c

Athen. VII, 818": ἐν δὲ τῷ περὶ ξωικῶν 1) ἰχϑύων (4ρ.) »γυολύπους, φησί, τὶς ὃ μὲν τρεψίχρως ὃ δὲ ναυτίλος““.

s255dFr. 307. Kaynak: Athenaios VII 281b. Aristoteles Hayvanlara Dair'de alphestikos balığının tek dikenli ve sarımtırak olduğunu söyler.

s255d

Athen. VII, 2815: ᾿ἀριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ περὶ ξωικῶν 16 μονάκανϑον εἶναι καὶ κιρρὸν τὸν ἀλφηστικόν.

s255eFr. 308. Kaynak: Athenaios VII 277e. Aristoteles bunların (torik balıkları) solungaçlarının kapalı olduğunu, sivri dişli, sürü hâlinde gezen ve etçil olduklarını, safralarının bağırsak boyunda, dalaklarının da öyle olduğunu anlatır. Avlanınca sıçrayıp oltayı kemirerek kaçtıkları söylenir… Aristoteles adının kökenini açıklayarak, benzerleriyle birlikte (hama) gitmesinden geldiğini söyler; çünkü sürü hâlinde yaşar.

s255e

Athen. VII, 2775: ταύτας (τὰς ἀμίας) ᾿Αριστοτέλης ἱστορεῖ τὰ μὲν βράγχια ἔχειν καλυπτά, εἶναι δὲ καρχαρόδοντας καὶ τῶν συναγελαζομένων xol σαρκοφάγων, χολήν τε ἔχειν ἰσομήκη τῷ ἐντέρῳ καὶ σπλῆνα ὁμοίως. λέγεται δὲ ὡς 20 ϑηρευϑεῖσαι προσανάλλονται καὶ ἀποτρώγουσαι τὴν δρμιὰν ἐκφεύγουσιν. ... ᾿ἀριστοτέλης δὲ παρετυμολογῶν αὖτῆς τοὔνομά φησιν ὠνομάσϑαι παρὰ τὸ ἅμα ἰέναι ταῖς παραπλησίαις" ἔστι γὰρ συναγελαστική.

s256Fr. 309. Kaynak: Athenaios VII 284f. Aphyenin birçok türü vardır. Aristoteles'in dediğine göre aphritis denen tür yumurtadan değil, denizin yüzeyindeki köpükten oluşur. Bir başka tür kobitis denen aphyedir; bu, kumda yaşayan küçük ve değersiz kaya balıklarından oluşur. Bu aphyeden de hamsi denen başka aphyeler doğar. Bir başka aphye tırpanaların yavrusudur, bir başkası membrastan oluşur, bir başkası da kum ve çamurdan oluşan küçük kefallerden. Bütün bunların en iyisi aphritistir.

Athenaios VII 300f. Hamsiler. Aristoteles Hayvanlara Dair'de bunlardan küçük balıklar olarak söz eder.

s256

Athen. VII, 284f: τῆς δ᾽ ἀφύης ἐστὶ γένη πλείω. xol ἡ μὲν ἀφρῖτις λεγομένη οὐ γίνεται ἀπὸ γόνου, ὥς φησιν ᾿Αφιστοτέλης. ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ ἐπιπολάξοντος τῇ θαλάσσῃ ἀφροῦ. ἑτέρα δ᾽ ἐστὶν ἀφύη ἡ κωβῖτις λεγομένη. γίνεται δ᾽ αὕτη ἐκ τῶν μικρῶν καὶ φαύλων τῶν iv τῇ ἄμμῳ διαγενομένων ! κωβιδίων. καὶ ἐξ αὐτῆς δὲ ταύτης τῆς ἀφύης ἀπογεννῶνται ἕτεραι, αἵτινες ἐγκρασίχολοε καλοῦνται. γίνεται καὶ ἄλλη ἀφύη ὃ γόνος τῶν μαινίδων, καὶ ἄλλη ἐκ τῆς μεμβράδος, καὶ ἔτι ἄλλη ἐκ τῶν μικρῶν κεστρέων τῶν ἐκ τῆς ἄμμου καὶ τῆς ἰλύος γινομένων. πάντων δὲ τούτων ἡ ἀφρῖτις ἀρίστη. 1 Athen. VII, 800΄: ἐγκρασίχολοι. καὶ τούτων μέμνηται ᾿Αριστοτέλης ὡς μικρῶν ἰχϑυδίων ἐν τῷ περὶ ξωικῶν.

s256bFr. 310. Kaynak: Athenaios VII 294c. Köpek balıkları… Aristoteles bunların birçok türü olduğunu söyler: dikenli, düz, benekli, skymnos, tilki köpek balığı, keler balığı… Aristoteles Hayvanlara Dair'in beşinci kitabında kentrine ve notidanos denen köpek balıklarından da söz eder… Dikenli köpek balığının yüreği beşgendir. Köpek balığı en çok üç yavru doğurur, doğurduklarını ağzına alır ve yeniden bırakır; bunu en çok benekli ve tilki türü yapar; ötekiler ise sertliklerinden dolayı yapmaz.

s256b

Athen. VII, 2943: γαλεοί ... ᾿Δριστοτέλης δὲ εἴδη αὐτῶν φησιν εἶναι πλείω, ἀκανϑίαν λεῖον ποικίλον σκύμνον ἀλωπεκίαν δίνην... ὃ δ᾽ ᾿Αριστοτέλης ἐν πέμπτῳ [e 1 μορίων καὶ κεντρίνην φησί τινα γαλεὸν εἶναι καὶ νωτιϑανόν ... ἰδίως δὲ ὃ ἀκανϑίας τὴν καρδίαν ἔχει πεντάγωνον, τίκτει δ᾽ ὃ γαλεὸς τὰ πλεῖστα τρία καὶ εἰσδέχεται τὰ γεννηϑέντα εἰς τὸ στόμα καὶ πάλιν ἀφίησι, μάλεστα δ᾽ ὁ ποικίλος καὶ ὃ ἀλωπεκίας" οἱ δὲ λοιποὶ οὐκ ἔτι διὰ τὴν τραχύτητα. »

s256cFr. 311. Kaynak: Athenaios VII 298b. Aristoteles yılan balıklarının çok temiz suda yaşamaktan hoşlandığını söyler. Bu yüzden yılan balığı yetiştirenler üzerlerine temiz su dökerlermiş; çünkü bulanık suda boğulurlarmış. Avcılar da bu yüzden boğulsunlar diye suyu bulandırırlar. Solungaçları ince olduğundan çamur hemen gözeneklerini tıkar. Bu yüzden kışın da rüzgârlar suyu bulandırınca boğulurlar. Birbirlerine sarılarak çiftleşirler; sonra içlerinden yapışkan bir madde bırakırlar, bu da çamurda canlıya dönüşür. Yılan balığı yetiştirenler, geceleri beslendiklerini, gündüzleri çamurda hareketsiz kaldıklarını söylerler. Çoğunlukla sekiz yıl yaşarlar.

Athenaios VII 299b. Aristoteles Hayvanlar Üzerine'de enkhelys kelimesini i ile söylemiştir.

s256c

Athen. VII, 298^: ᾿Δριστοτέλης δὲ χρέρειν φησὶ τὰς ἐγχέλεις καϑαρωτάτῳ ὕδατι. ὅϑεν τοῦς ἐγχμελοοτρόφους καϑαρὸν αὐταῖς ἐπιχεῖν᾽ πνίγεσϑαι y&Q ἦν τῷ θολερῷ. διὸ καὶ of ϑηρεύοντες ϑολοῦσι τὸ ὕδωρ ἕν᾽ ἀποπνίγωνται. λεπτὰ γὰρ ἔχουσαι τὰ βραγχία αὐτίκα ὑπὸ τοῦ ϑολοῦ τοὺς πόρους ἐπιπωματίξζονται. ὅϑεν κἀν τοῖς χειμῶσιν ὑπὸ τῶν πνευμάτων ταραττομένου τοῦ ὕδατος ἀποπνίγονται. ὀχεύονται 5 δὲ συμπλεκόμεναι, x&v ἀφιᾶσι γλοιῶδες ἐξ αὑτῶν, ὃ γενόμενον ἐν τῇ ἰλύε ξῳογονεῖται. λέγουσι δὲ oí ἐγχελυοτρόφοι καὶ ὡς νυκτὸς μὲν νέμονται, ἡμέρας δ᾽ ἐν τῇ ἰλύε ἀκινητίξουσι. ξῶσί τε τὸ ἐπὶ πολὺ ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη. Athen. p. 2995: ᾿Δριστοτέλης δ᾽ ἐν τοῖς περὶ ξῴων 10 διὰ τοῦ : Éyyelug εἴρηκεν.

s257Fr. 312. Kaynak: İoannes Lydos, Roma Devletinin Makamları Üzerine III 63. Aristoteles ve bütün tabiat bilginleri ona ellops derler; Bizanslı Aristophanes de balıklara dair tabiat bilgilerinin özetinde böyle der.

Plutarkhos, Hayvanların Zekâsı Üzerine 29. Ellops hariç. Onun rüzgârla ve akıntıyla birlikte yüzdüğünü söylerler; çünkü pullarının kıvrımları kuyruğa doğru olmadığından, pullarının kalkmasından korkmaz. Aynı eser 32. Çünkü enderdir, ama Pamphylia yöresinde sık sık görülür. Ailianos VIII 28. Bir söylentiye göre ender bir balıktır ama Pamphylia denizinde avlanır.

s257

Io. Lydus de magistr. p. r. 3, 63 p. 257, 16 (Aristoph. p. 281 Nauck): xol ἔλλοπα μὲν αὐτὸν 49i6vovéAqg (p.505, 15. 505^ 16) καὶ πάντες oí φυσικοὶ καλοῦσι καὶ ᾿άριστοφάνης ὃ Βυζάντος ἐν τῇ ἐπιτομῇ τῶν ἐν ἰχϑύσι φυσικῶν. an. 29: πλὴν τοῦ ἕλλοπος. τοῦτον δέ φασι (unum piscium) κατ᾽ ἄνεμον καὶ δοῦν νήχεσϑαι μὴ φοβούμενον τὴν ἀναχάραξιν τῆς λεπίδος, ἅτε δὴ μὴ πρὸς οὐρὰν τὰς ἐπιπτυχὰς 80 ἐχούσης. id. c. 82: σπάνιος γάρ ἔστι, φαίνεται δὲ περὶ Παμφυλίαν πολλάκις. Ael. de an. 8, 28: λέγει δέ τις λόγος σπάνιον μὲν αὐτὸν εἶναι, ἐν δὲ τῷ κατὰ Παμφυλίαν (Rhodi Plin. 9, 169) πελάγει ϑηρᾶσϑαι....

s257bFr. 313. Kaynak: Athenaios VII 300e. Kırmızı balık. Aristoteles Hayvanlara Dair'de ve Speusippos phagros, kırmızı balık ve hepatosun birbirine benzediğini söyler.

s257b

Athen. VII, 8005: ἐρυϑρῖνος. ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ 25 περὶ ξωιπῶν. καὶ Σπεύσιππος παραπλήσιά φησιν εἶναι φάγρον, ἐρυϑρῖνον, ἥπατον.

s258Fr. 314. Kaynak: Athenaios VII 301c. Hepatos… Aristoteles'in dediğine göre tek başına yaşar, etçil ve sivri dişlidir; rengi siyahtır, gözleri bedenine göre büyüktür, yüreği üçgendir, karaciğeri beyazdır.

s258

Athen. VII, 8015: ἥπατος ... ἔστι δὲ μονήρης» ὥς φησιν ᾿Δριστοτέλης, σαρκοφάγος τε καὶ καρχαρόδους. τὴν χροιὰν μὲν μέλας, ὀφϑαλμοὺς δὲ μείζονας 7| καϑ᾽ αὑτὸν ἔχων, καρδίαν τρίγωνον, (ἧπαρ λευκόν.

s258bFr. 315. Kaynak: Erotianos, Hippokrates Sözlüğü. Thrissein: Gramerci Aristophanes'in de dediği gibi, delirmek. Thrissein'in ruhça kendinden geçmek olduğunu söylerler.

Athenaios VII 328f. Aristoteles … trikhis (Fr. 302) thrissa hakkında söylenenlerden biri de dans ve şarkıdan hoşlandığı, bunları duyunca denizden sıçradığıdır.

Plutarkhos, Hayvanların Zekâsı Üzerine 8. Thrissanın da, insanlar şarkı söyleyip el çırptığında yüzeye çıkıp ilerlediği söylenir. (Ailianos VI 32: Mareia Gölü kıyısında oturanlar oradaki thrissaları şarkıyla ve kabuk şakırtısıyla avlarlar; balıklar da sanki müzik eşliğinde dans ederek sıçrayıp ağlara düşerler.)

s258b

Erotian. lex Hipp. p. 77,5 Klein: ϑρίσσεεν: μαίνεσθαι, 5 ὡς καὶ ᾿Αριστοφάνης ὃ γραμματικός" ϑρίσσειν δέ φασι τὸ κατὰ ψυχὴν ἐξίστασθαι. Athen. VII, 328f: καὶ ᾿Δριστοτέλης ... τριχίδα (fr. 302) τῶν δὲ λεγομένων (sc. περὶ ϑρίσσης) ἐστὶν ὅτι ἥδεται ὀρχήσει καὶ ὠδῇ καὶ ἀκούσας ἀναπηδᾷ ἐκ τῆς ϑαλάσσης. x Plut. de soll an. 8: xol τὴν ϑρίσσαν ἀδόντων καὶ κροτούντων ἀναδύεσϑαι καὶ προιέναι λέγουσιν. cf. Ael. 6,82: of δὲ τῇ Μαρείᾳ λίμνῃ προσοικοῦντες τὰς ϑρίσσας θηρῶσι τὰς ἐκεῖθι ὠδῆς μέλει... καὶ κρότῳ ὀστράκων . .. οὗ δὲ ὥσπερ ὀρχούμεναι ὑπὸ τῷ μέλει πηδῶσι καὶ ἐμπίπτουσι τοῖς 1 ϑηράτροις ...

s258cFr. 316. Kaynak: Athenaios VII 282d. Anthias, kallikhthys… Aristoteles kallikhthysin sivri dişli, etçil ve sürü hâlinde yaşadığını da söyler.

s258c
  • Athen. VII, 2828: ἀνϑίας, κάλλιχϑυς -. -᾿Αφιστοτέλης δὲ καὶ καρχαρόδοντα εἶναι (φησὶ) τὸν κάλλιχϑυν σαρκο-φάγον τε καὶ συναγελαζόμενον.

s258dFr. 317. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı XIII 4. Balıkçılardan kallionymos denen bir balıktan söz edildiğini duyabilirsin. Aristoteles onun hakkında, sağ lobun üzerinde oturan bol safrası olduğunu, karaciğerinin ise sol böğrü boyunca uzandığını söyler.

s258d

Aelian. n. a. 18, 4: ἀκούσειας δ᾽ àv ἁλιέων καὶ T τινὰ καλλιώνυμον οὕτω λεγόντων. καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ ^e e στοτέλης λέγει ὅτι ἄρα ἐπὶ τοῦ λοβοῦ τοῦ δεξιοῦ καθ. μένην ἔχει χολὴν πολλήν» αὐτῷ δὲ τὸ ἧπαρ κατὰ τὴν lc, φορεῖται πλευράν.

s259Fr. 318. Kaynak: Athenaios VII 307a. Başka yerde Aristoteles der ki: "Kefal sivri dişli olduğu hâlde kendi türünü yemez, çünkü hiç et yemez. Türleri vardır: kephalos, khellon, pheraios. Khellon karada beslenir, pheraios beslenmez. Pheraios kendi salyasıyla, khellon ise kum ve çamurla beslenir. Hiçbir canavarın kefal yavrusunu yemediği de söylenir, çünkü kefaller hiçbir balığa dokunmaz." (Zenobios, Atasözleri IV 52: Aristoteles'in Hayvanlar Üzerine'de dediği gibi, zahmetle çamurda beslenir.)

s259

Athen. VII, 807*: ἐν δ᾽ ἄλλοις φησὶν ὃ 4oiovozíAqe »9 κεστρεὺς καρχαρόδους ὧν οὐκ ἀλληλοφαγεῖ, ἅτε δὴ οὐδ᾽ ὅλως σαρκοφαγῶν. ἔστι δὲ ὃ μέν τις κέφαλος, ὃ δὲ χελλών, ὃ δὲ φεραῖος. καὶ ὃ μὲν χελλὼν πρὸς τῇ γῇ νέμεται, 66 δὲ φεραῖος οὔ. καὶ τροφῇ χρῆται ὃ μὲν φεραῖος τῇ ἀφ᾽ αὑτοῦ γενομένῃ μύξῃ, ὃ δὲ χελλὼν ἄμμῳ καὶ ἰλύι. λέγεται δὲ καὶ ὅτε τὸν γόνον τῶν κεστρέων οὐδὲν τῶν ϑηρίων κατεσϑίει, ἐπεὶ οἵ κεστρεῖς οὐδένα τῶν ἰχϑύων.“5 (νέμεται δὲ τὴν ἰλὺν ταλαιπωρῶν, ὥς φησιν ᾿Αφιστοτέλης ἐν τῷ περὶ 10 ξῴων. Zenob. prov. 4, 52 cf. Miller Mél. p. 870.)

s259bFr. 319. Kaynak: Athenaios VII 305f. Kitharos. Aristoteles Hayvanlara Dair ya da Balıklar Üzerine'de der ki: "Kitharos sivri dişlidir, tek başına yaşar, yosun yer, dili serbesttir, yüreği beyaz ve geniştir."

s259b

Athen. VII, 305f: κύϑαρος. ᾿Δριστοτέλης ἐν τῷ περὶ ξωικῶν ἢ περὶ ἰχϑύων ,,6 κίϑαρος. φησί, καρχαρόδους, μονήρης. φυκοφάγος. τὴν γλῶτταν ἀπολελυμένος. καρδίαν λευκὴν ἔχων καὶ πλατεῖαν“.

s259cFr. 320. Kaynak: Athenaios VII 306b. Kordylos. Aristoteles bunun iki yaşamlı olduğunu ve güneşte kuruyarak öldüğünü söyler.

s259c

i5 — Athen. VII, 3065: κορδύλος. τοῦτον ᾿Δριστοτέλης φησὶν ἀμφίβιον εἶναι καὶ τελευτᾶν ὑπὸ τοῦ ἡλίου αὐανϑέντα.

s259dFr. 321. Kaynak: Athenaios VII 309a. Sazan. Aristoteles'in anlattığına göre bu da etçil ve sürü hâlinde yaşayan balıklardandır. Dilinin yeri ağzının içinde değil, ağzının altındadır.

s259d

Athen. VII, 309*: κυπρῖνος. τῶν σαρκοφάγων καὶ οὗτος, ὡς ᾿Αφριστοτέλης ἴστορεῖ, καὶ συναγελαστικῶν. τὴν δὲ γλῶτταν οὐχ ὑπὸ τῷ στόματι, ἀλλ᾽ ὑπὸ τὸ στόμα κέκτηται.

s259eFr. 322. Kaynak: Athenaios VII 310e. Levrekler. Aristoteles'in anlattığına göre bunlar tek başına yaşar ve etçildir. Dilleri kemiksi ve yapışıktır, yürekleri üçgendir… Balık adını oburluğundan (labrotes) almıştır.

s259e

8 — Athen. VII, 310*: λάβρακες. οὗτοι, ὡς ᾿Αριστοτέλης ἱστορεῖ, μονήρεις εἰσὶ καὶ σαρκοφάγοι. γλῶσσαν δ᾽ ἔχουσιν ὀστώδη xol προσπεφυκυῖαν, καρδίαν τρίγωνον . . . ὠνομάσϑη δ᾽ ὁ ἰχϑὺς παρὰ τὴν λαβρότητα.

s260Fr. 323. Kaynak: Athenaios VII 312c. Mürenler… Aristoteles Hayvanların Parçaları'nın beşinci kitabında, müreninin küçükken hızla büyüdüğünü, sivri dişli olduğunu ve her mevsim küçük yumurtalar bıraktığını söyler.

s260

Athen. VII, 8125: μύραιναι ... ᾿Δριστοτέλης δὲ ἐν πέμπτῳ fov μορίων ἐκ μικροῦ φησιν αὐτὴν ταχεῖαν τὴν 5 αὔξησιν λαμβάνειν.) καὶ εἶναι καρχαρόδουν τίπτειν τε πᾶσαν ὥραν μικρὰ di.

s260bFr. 324. Kaynak: Athenaios VII 314b. Aristoteles'in dediğine göre torpil, kıkırdaklılardan ve canlı yavrulayanlardandır. Kendi beslenmesi için küçük balıkları, onlara dokunarak uyuşturup hareketsiz bırakıp avlar.

Aristophanes'in Özeti. Kıkırdaklı denen ve canlı yavrulayanlardan keler balığı ve düz köpek balığı … torpil …

s260b

Athen. VII, 8145: ἔστι δ᾽ ἡ νάρκη, ὥς φησιν 'Apiστοτέλης, τῶν σελαχωδῶν καὶ [τῶν] σκυμνοτοκούντων. ϑηρεύει δ᾽ εἰς τροφὴν ξαυτῆς τὰ ἰχϑύδια προσαπτομένη 10 καὶ ναρκᾶν καὶ ἀκινητίξειν ποιοῦσα. cf. Aristoph. ep. p. 28, 26: τῶν δὲ λεγομένων σελαχωδῶν xol σκυμνοτοκούντων ἡ ῥίνη μὲν καὶ ὃ λεῖος γαλεὸς .. ἡ δὲ νάρκη...

s260cFr. 325. Kaynak: Athenaios VII 314e. Kılıç balığı. Aristoteles, bunun gagasının alt kısmının küçük, üst kısmının kemiksi ve bütün gövdesi kadar büyük olduğunu söyler; buna kılıç denir. Balığın dişleri yoktur.

s260c

Athen. VII, 8145: ξιφέας. τοῦτον 4giGvovéAmg φησὶν τὸ ἔχειν τοῦ δύγχους τὸ μὲν ὑποκάτω μικρόν, τὸ δὲ καϑύπερϑεν ὀστῶδες μέγα, ἴσον τῷ ὕλῳ αὐτοῦ μεγέϑει᾽ τοῦτο δὲ καλεῖσϑαι ξίφος. ὀδόντας δ᾽ οὐκ ἔχειν τὸν ἰχϑύν.

s260dFr. 326. Kaynak: Athenaios VII 315a. Aristoteles Hayvanlara Dair'de der ki: Eşek balığının ağzı köpek balıkları gibi yarıktır ve sürü hâlinde yaşamaz. Balıklar arasında yalnızca onun yüreği midesindedir, beyninde de değirmen taşına benzeyen taşlar bulunur. Yine yalnızca o, Köpek Yıldızı döneminin en sıcak günlerinde kış uykusuna yatar; ötekiler ise en soğuk günlerde yatar.

Ailianos, Hayvanların Tabiatı VI 30. Eşek balığının öteki iç organları ötekilerinkinden pek farklı değildir; ama yalnız yaşar ve başkalarıyla birlikte yaşamaya dayanamaz. Balıklar arasında yalnızca onun yüreği midesindedir, beyninde de biçimce değirmen taşına benzeyen taşlar vardır. Sirius'un doğuşunda tek başına kış uykusuna yatar, ötekiler ise en soğuk günlerde yatmaya alışkındır.

Aynı eser, V 20. Deniz eşeğinin yüreği midesindedir; bu konuda uzman olanlar bize böyle söyler ve öğretir.

İskenderiyeli Clemens, Paidagogos II 1, 18. … aklını karnına gömmüş, eşek denen balığa çok benziyor; Aristoteles onun, hayvanlar arasında yüreği midesinde olan tek hayvan olduğunu söyler.

s260d

Athen. VII, 315*: ὄνος, φησὶν ᾿ἀριστοτέλης iv τῷ περὶ ξωικῶν, ἔχει στόμα ἀνερρωγὸς ὁμοίως τοῖς yoltoig, καὶ so οὐ συναγελαστικός. καὶ μόνος οὗτος ἰχϑύων τὴν καρδίαν ἐν τῇ κοιλίᾳ ἔχει καὶ ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ λίϑους ἐμφερεῖς μύλαις. φωλεύει ve μόνος ἐν ταῖς ὑπὸ κύνα ϑερμοτάταις ἡμέραις, τῶν ἄλλων ταῖς χειμεριωτάταις φωλευόντων.

s261

Aelian. n. a. 6, 80: ὃ ἰχϑὺς ὁ ὄνος τὰ μὲν ἄλλα ὅσα ἐντὸς προσπέφυκεν, οὐ πάνυ τι τῶν ἑτέρων διεστῶτα κέκτη5 vut, μονότροπος δέ ἐστι καὶ σὺν ἄλλοις βιοῦν οὐκ ἀνέχεται. ἔχει δὲ ἄρα ἰχϑύων μόνος οὗτος ἐν τῇ γαστρὶ τὴν καρδίαν, καὶ ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ λίϑους οἵπερ οὖν ἐοίκασι μύλαις τὸ σχῆμα. σειρίου δὲ ἐπιτολῇ φωλεύει μόνος. τῶν ἄλλων ἐν ταῖς κρυμωδεστάταις (ἡμέραις) φωλεύειν εἰθισμένων. 10 ib. 5, 20: ὄνος ὁ ϑαλάττιος ἐν τῇ γαστρὶ τὴν καρδίαν ἔλαχεν ἔχειν. ὡς of δεινοὶ τὰ τοιαῦτα ὁμολογοῦσιν ἡμῖν καὶ διδάσκουσιν. Clemens Alex. paedag. 2, 1, 18 p. 65 Sylb.: ... τὸν νοῦν ἐγκατορύξας τῇ xoig, và ἰχϑύε τῷ καλουμένῳ ὄνῳ 15 τὰ μάλιστα ἐοικώς, ὃν δή φησιν ᾿Αριστοτέλης μόνον τῶν ἄλλων ξῴων ἐν τῇ γαστρὶ τὴν καρδίαν ἔχειν.

s262Fr. 327. Kaynak: Athenaios VII 315a. Orphos… Aristoteles Hayvanların Parçaları'nın beşinci kitabında balıkların hızlı büyüdüğünü söylerken der ki: "Orphos da küçükken hızla büyür." Etçil, sivri dişli ve yalnız yaşayandır. Kendine özgü yanı, tohum kanallarının bulunmaması ve yarıldıktan sonra uzun süre yaşayabilmesidir. En soğuk günlerde kış uykusuna yatanlardandır; açık deniz yerine kıyıda bulunmayı sever. İki yıldan fazla yaşamaz.

Ailianos, Hayvanların Tabiatı V 18. Orphos bir deniz hayvanıdır. Onu tutup yarsan bile hemen öldüğünü görmezsin; hareketini sürdürür, hem de az bir süre değil. Kışın yuvasında kalmaktan hoşlanır; kıyıda vakit geçirmeyi daha çok sever.

Oppianos, Halieutika I 142.

Ve geç ölen orphos soyu: hepsinden çok yeryüzünde uzun yaşarlar, demirle kesilse de çırpınırlar.

s262

Athen. VII, 815*: óggóg ... ᾿Δριστοτέλης δὲ ἐν πέμπτῳ ξῴων μορίων ταχεῖαν λέγων γίνεσθαι τοῖς ἰχϑύσι τὴν αὔξησιν, καὶ ὀρφώς, φησίν, ἐκ μικροῦ γίνεται μέγας ταχέως.) ἔστι δὲ καὶ σαρκοφάγος καὶ καρχαρόδους, ἔτι δὲ μονήρης. ἴδιον δ᾽ ἐν αὐτῷ ἐστὶ τὸ τοὺς ϑορικοὺς πόρους 10 μὴ εὑρίσκεσθαι καὶ τὸ δύνασϑαι πολὺν χρόνον ξῆν μετὰ τὴν ἀνατομήν. ἔστι δὲ καὶ τῶν φωλευόντων ἐν ταῖς χειμεριωτάταις ἡμέραις᾽ χαίρει ve πρόσγειος μᾶλλον ὧν ἢ πελάγιος. fü δ᾽ οὐ πλέον δύο ἐτῶν. Aelianus n. a. 5, 18: ὁ ὀρφὼς ϑαλάττιον ξῷόν ἔστι, καὶ 15 εἰ ἕλοις καὶ ἀνατέμοις,. οὐκ ἂν ἴδοις τεϑνεῶτα παραχρῆμα αὐτόν, ἀλλὰ ἐπιλαμβάνει τῆς κινήσεως καὶ οὐκ ἐπ᾽ ὀλίγον. διὰ χειμῶνος δὲ ἐν τοῖς φωλεοῖς οἰκουρῶν χαίρει" διατριβαὶ δὲ ἄρα αἵ πρὸς τῇ γῇ μᾶλλον φίλαι αὐτῷ. Oppianus hal. 1, 142: καὶ ὀψιμόρων γένος ὀρφῶν, o? πάντων περίαλλα 30 κατὰ χϑόνα δηϑύνουσι͵ fool, καὶ τμηϑέντες ἔτι σπαίρουσι σιδήρῳ.

s262bFr. 328. Kaynak: Athenaios VII 321e. Salpe… Aristoteles Hayvanların Parçaları'nın beşinci kitabında onun yılda bir kez, sonbaharda yumurtladığını söyler. Çok çizgili ve kırmızı çizgilidir, sivri dişli ve yalnız yaşayandır. Balıkçıların söylediğine göre, kabağa bayıldığı için kabakla da avlanır.

s262b

Athen VII, 321*: σάλπη ... ᾿Δριστοτέλης δ᾽ iv πέμπτῳ ξῴων μορίων ἅπαξ τίκτειν φησὶν αὐτὴν τοῦ μετοπώρου.] ἔστι δὲ πολύγραμμος καὶ ἐρυϑρόγφαμμος» ἔτι δὲ $5 καρχαρόδους καὶ μονήρης. λέγεσθαι δὲ καὶ ὑπὸ τῶν ἁλιέων φησὶν ὡς καὶ κολοκύντῃ ϑηρεύεται χαίρουσα τῷ βφώματι.

s263Fr. 329. Kaynak: Athenaios VII 328f. Aristoteles Hayvanlar Tarihi'nin beşinci kitabında onlara (eritimoi) sardinoi der.

s263

Athen. VII, 829": ᾿Δριστοτέλης δ᾽ iv πέμπτῳ ξῴων ἱστορίας] σαρδίνους αὐτὰς (τὰς ἐριτίμους) καλεῖ.

s263bFr. 330. Kaynak: Athenaios VII 319e. Skaros. Aristoteles bunun sivri dişli, yalnız yaşayan ve etçil olduğunu, ağzının küçük, dilinin pek yapışık olmadığını, yüreğinin üçgen, karaciğerinin beyaz ve üç loblu olduğunu, safrası ve dalağı siyah olduğunu, solungaçlarının kimi iki katlı kimi tek katlı olduğunu söyler. Balıklar arasında yalnızca o geviş getirir. Yosunla beslenmeyi sever, bu yüzden yosunla avlanır. En olgun dönemi yazdır.

s263b

Athen. VII, 819*: σκάρος. τοῦτον ᾿Δριστοτέλης φησὶ καρχαρόδοντα εἶναι καὶ μονήρη καὶ σαρκοφάγον, ἔχειν τε 5 στόμα μικρὸν καὶ γλῶτταν οὐ λίαν προσπεφυκυῖαν, καρδίαν τρίγωνον, ἧπαρ λευκὸν τρίλοβον, ἔχειν τε χολὴν καὶ σπλῆνα μέλανα, τῶν δὲ βραγχίων τὸ μὲν διπλοῦν τὸ δὲ ἁπλοῦν. μόνος δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἰχϑύων μηρυκάξει. χαίρει δὲ τῇ τῶν φυκίων τροφῇ᾽ διὸ καὶ τούτοις θηρεύεται. ἀκμάξει δὲ 10 ϑέρους.

s263cFr. 331. Kaynak: Athenaios VII 320d. Aristoteles Balıklar ya da Hayvanlara Dair'de bunun (skorpios) sokucu olduğunu anlatır. Yalnız yaşar ve yosun yer.

s263c

Athen. VII, 8205: ὅτε δὲ xol πληκτικός ἐστιν (ὃ σκορπίος) ᾿Αφριστοτέλης ἱστορεῖ ἐν τῷ περὶ ἰχϑύων ἢ ξωικῶν. μονήρης δ᾽ ἐστὶ καὶ φυκοφάγος.

s263dFr. 332. Kaynak: Athenaios VII 324f. Aristoteles, Hayvanların Parçaları'nın beşinci kitabında barbunun yılda üç kez yumurtladığını söyler; balıkçılar buna, yavruların belli yerlerde üç kez görünmesinden hükmedermiş. Adını da belki buradan almıştır: amianın tek başına değil sürüyle dolaştığı için, skarosun sıçrayıp çırpındığı için, aphyanın kötü yaratılışlı olduğu için böyle anılması gibi. Thynnos (orkinos) da atılıp saldırmaktan (thyein) gelir, çünkü atak bir balıktır; Köpek Yıldızı doğarken başına konan atsineği onu önüne katıp sürer. Barbun sivri dişlidir, sürü hâlinde yaşar, her yanı beneklidir, etçildir. Üçüncü yumurtlamasından sonra kısırlaşır; çünkü rahminde birtakım küçük kurtlar oluşur ve bunlar oluşan yumurtaları yer.

s263d

Athen. VII, 324*: τὴν δὲ τρέγλην φησὶν ᾿Δριστοτέ15 λῆς τρὶς τίκτειν τοῦ ἔτους ἐν πέμπτῳ μορίων, τεκμαίρεσϑαι λέγων τοὺς ἁλιεῖς τοῦτο ἐκ τοῦ γόνου τρὶς φαινομένου περί τινας τόπους. μήποτ᾽ οὖν ἐντεῦϑέν ἐστι καὶ τὸ τῆς Óvoμασίας, ὡς ἀμίαι ὅτι οὐ κατὰ μίαν φέρονται ἀλλ᾽ ἀγεληδόν, σκάρος δὲ ἀπὸ τοῦ σκαίρειν καὶ wagíg, ἀφύαι δ᾽ ὡς ἂν 30 ἀφυεῖς οὖσαι τουτέστι δυσφυεῖς, (ἀπὸ δὲ τοῦ ϑύειν» ϑύννος ὃ ὁρμητικὸς διὰ τὸ κατὰ τὴν τοῦ κυνὸς ἐπιτολὴν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς οἴστρου ἐξελαύνεσϑαι.) ἔστι δὲ καρχαρόδους συναγελαστιννὴ παντόστικτος, ἔτε δὲ σαρκοφάγος. τὸ δὲ τρίτον τεκοῦσα ἄγονός ἐστι" γίνεται γάρ τινα σκωλήκια αὐτῇ ἐν τῇ ὑστέρᾳ, ἃ τὸν γόνον τὸν γινόμενον κατεσϑίει. δ

s264Kaynak: Aristophanes, Hayvanlara Dair s. 28, 24. Barbun yılda üç kez yumurtlar; adını da buradan almıştır.

s264

Aristoph. de animal. p. 28, 24: τρίγλη δὲ τρὶς (τέκτει τοῦ ἔτους). ὅθεν καὶ τοὔνομα κέκτηται.

s264bKaynak: Artemidoros 2, 14. Barbun… üç kez gebe kalır; Aristoteles'in Hayvanlara Dair'de, Aristophanes'in de Aristoteles üzerine yazdığı notlarda söylediğine göre, adı ona bu yüzden pek yerinde verilmiştir.

s264b

Artemidor. 2, 14 p. 108, 10 (Hercher): τρίγλη ... τρὶς γὰρ κύει, ὅϑεν αὐτῇ xol τοὔνομα εἰκότως φασὶ κεῖσϑαι καὶ ᾿Αριστοτέλης ἐν τοῖς (τῷ LL) περὶ (mw καὶ ᾿Αριστοφάνης 10 ἐν τοῖς εἷς ᾿Αριστοτέλην ὑπομνήμασι (cf. Ael. 10, 2. 9, 51. Opp. hal. 1. 590).

s264cFr. 333. Kaynak: Athenaios VII 327c. Phagros… Aristoteles onun etçil ve yalnız yaşayan bir balık olduğunu, yüreğinin üçgen olduğunu ve ilkbaharda en iyi hâlini bulduğunu söyler.

s264c

Athen. VII, 327*: φάγρος ... 4oi6vovéAqe δὲ cagxopáyov φησὶν αὐτὸν εἶναι καὶ μονήρη καρδίαν ve ἔχειν τρίγωνον ἀκμάξειν ve ἕαρος. 15

s264dYumuşakçalara Dair

Fr. 334. Kaynak: Athenaios VII 316f. Aristoteles'in anlattığına göre ahtapotun sekiz ayağı vardır; üstte ve altta bulunan ikişer ayak en küçükleri, ortadakiler en büyükleridir. İki de vantuzu vardır, besinini onlarla kendine çeker. Gözleri iki dişin üstündedir; ağzı ve dişleri ayaklarının ortasındadır. Açılınca beyninin iki parçalı olduğu görülür. Mürekkep denen şey de onda vardır ama mürekkep balığınınki gibi siyah değil, kırmızımsıdır ve "haşhaş" (mēkōn) denen yerdedir. Bu haşhaş, midesinin üstünde bir çeşit kese gibi durur; buna karşılık gelen bir iç organı yoktur. Otla, bazen de kabuklu hayvanların etleriyle beslenir; kabukları yuvasının dışına atar, avcılar da onu bundan anlar. Birbirine sarılarak çiftleşir ve kansız olduğu için uzun süre birleşik kalır. Gövdesindeki bir kanal olan "üfleç" denen yerden yumurtlar; yumurtaları salkım salkımdır.

s264d

Athen. VII, 316? (cf. A. P. p. 818): ἱστορεῖ δ᾽ ᾿4ριστοτέλης τὸν πολύποδα ἔχειν πόδας ὀκτώ, ὧν τοὺς μὲν ἄνω δύο καὶ κάτω ἐλαχίστους, τοὺς δ᾽ ἐν μέσῳ μεγίστους" ἔχειν δὲ καὶ κοτυληδόνας δύο, αἷς τὴν τροφὴν προσάγεσθαι" 30 τοὺς δ᾽ ὀφθαλμοὺς ἐπάνω τῶν δύο ὀδόντων᾽ τὸ δὲ στόμα καὶ τοὺς ὀδόντας iv μέσοις τοῖς ποσίν. ἀναπτυχϑεὶς δὲ ἐγκέφαλον ἔχει διμερῆ. ἔχει δὲ καὶ τὸν λεγόμενον ϑολόν, οὐ μέλανα καϑάπερ σηπία, ἀλλ᾽ ὑπέρυϑρον, ἐν τῷ λεγομένῳ μήκωνι' ὃ δὲ μήκων κεῖται ἐπάνω τῆς κοιλίας 35 οἱονεὶ κύστιρ᾽ σπλάγχνον δ᾽ οὐκ ἔχει ἀναλογοῦν. τροφῇ δὲ qoia, ἔστιν ὅτε καὶ τοῖς τῶν κογχυλίων σαρκιδίοις. τὰ ὄστρακα ἐκτὸς τῶν ϑαλαμῶν ῥίπτων᾽ ὅϑεν διαγινώσκουσιν οἱ θηρεύοντες. ὀχεύει δὲ συμπλεκόμενος καὶ πολὺν χρόνον δπλησιάξει διὰ τὸ ἄναιμος εἶναι. τίκτει δὲ διὰ τοῦ λεγομένου φυσητῆρος, ὅς ἐστι πόρος τῷ σώματι, καὶ τίκτει φὰ βοτρυδόν.

s265Fr. 335. Kaynak: Athenaios VII 317f. Aristoteles der ki: Nautilos denen hayvan ahtapot değildir, yalnız kollarıyla ona benzer. Sırtı kabukludur. Denizin dibinden kabuğunu üstüne alarak çıkar ki su çekmesin; yüzeye varınca ters döner ve iki kolunu yukarı kaldırarak yüzer. Bu kolların arasına, kuşların ayak parmakları arasında görülen deri zar gibi ince bir zar gerilidir. Öteki iki kolunu da dümen olarak suya sarkıtır. Yaklaşan bir şey görürse korkup ayaklarını toplar, içini suyla doldurur ve hemen dibe iner.

s265

Athen. VII, 317f (cf. A. P. p. 319.320): ὃ δὲ ναυτίλος καλούμενος, φησὶν ᾿Αριστοτέλης. πολύπους μὲν οὐκ ἔστιν, 10 ἐμφερὴς δὲ κατὰ τὰς πλεκτάνας. ἔχει δὲ τὸ νῶτον ὀστρακόδερμον. ᾿ ἀναδύνει δὲ ἐκ τοῦ βυϑοῦ ἐφ᾽ ξαυτὸν ἔχων τὸ ὄστρακον, ἵνα μὴ τὴν ϑάλασσαν ἕλπῃ" ἐπαναστραφεὶς δ᾽ ἐπιπλεῖ ἄνω ποιήσας δύο τῶν πλεκτανῶν, d? μεταξὺ αὑτῶν λεπτὸν ὑμένα ἔχουσι διαπεφυκότα, ὡς καὶ τῶν ὀρνίϑων οἵ 15 πόδες ὁρῶνται μεταξὺ τῶν δακτύλων δερμάτινον ὑμένα ἔχονveg^ ἄλλας δὲ δύο πλεκτάνας καϑίησιν εἰς τὴν ϑάλασσαν ἀντὶ πηδαλίων. ὅταν δέ τι προσιὸν ἴδῃ, δείσας συστέλλει τοὺς πόδας καὶ πληρώσας αὑτὸν τῆς ϑαλάσσης κατὰ βυϑοῦ ὡς τάχος χωρεῖ.

s265bFr. 336. Kaynak: Pollux 2, 76. Osmylia de bir balık türüdür; çoğu kişi buna ozaina der. Bir ahtapot türüdür, başıyla kolları arasında kötü kokulu hava salan bir boru bulunur.

s265b

30 — Pollux 2, 76 (cf. fr. 305. A. P. p. 800): καὶ ὀσμύλια ἰχϑύων τι γένος, ἡ ὑπὸ τῶν πολλῶν ὄξαινα καλουμένη" σπολύποδος δέ ἐστιν εἶδος ἔχον μεταξὺ τῆς κεφαλῆς xol τῶν πλεκτανῶν’ αὐλὸν δυσῶδες πνεῦμα ἀφιέντα.

s265cKaynak: Hesykhios, "osmylia" maddesi. Ozaina denen ahtapotlar; bir tür küçük balık.

s265c

Hesych. s. ὀσμύλια: τῶν πολυπόδων αἱ ὄξαιναι λεγόμε35 ναι) ἰχϑύδια ποιά.

s265dFr. 337. Kaynak: Suda, "eledōnē" maddesi. Bir tür ahtapot. Tek vantuzu vardır ve Ailianos'un dediğine göre yedi ayaklıdır.

s265d

Suid. s. ἐλεδώνη: εἶδος πολύποδος (cf. Hes. s. v.), ἥτις ἔχει μίαν κοτυληδόνα, καὶ ἔστιν ἑπτάπους, ὥς φησιν Αἰλιανός (i. e. ᾿Δριστοφάνης ex Aeliano auctus).

s266Fr. 338. Kaynak: Athenaios VII 323c. Aristoteles'e göre mürekkep balığının sekiz ayağı vardır, bunların alttaki ikisi en büyükleridir; iki de hortumu vardır, gözleri ve ağzı bunların arasındadır. Biri üstte, biri altta iki dişi ve sırtında "kabuk" denen şey vardır. Mürekkebi burun kısmındadır; bu kese gibi bir şeydir ve ağzının tam yanında durur. Midesi yassı ve düzdür, sığırların şirdenine benzer. Küçük mürekkep balıkları incecik balıklarla beslenir; hortumlarını olta ipi gibi uzatıp onlarla avlanırlar. Fırtına çıkınca hortumlarıyla kayalara çapa gibi tutunup demirledikleri söylenir. Mürekkep balığı kovalanınca mürekkebini salar ve içine gizlenirken ileri kaçıyormuş gibi görünür. Dişisi üç dişli zıpkınla vurulunca erkeklerin gelip onu geri çekerek yardım ettiği, erkekler yakalanınca ise dişilerin kaçtığı söylenir. Mürekkep balığı iki yıl yaşamaz; ahtapot da öyle.

s266

Athen. VII, 323? (cf. A. P. p. 322): τὴν σηπίαν δὲ ᾿Δφιστοτέλης φησὶ πόδας ἔχειν ὀκτώ, ὧν τοὺς ὑποκάτω δύο μεγίστους, προβοσκίδας δύο, καὶ μεταξὺ αὐτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ στόμα. ἔχει δὲ καὶ ὀδόντας δύο τὸν μὲν ἄνω τὸν δὲ κάτω, καὶ τὸ λεγόμενον ὄστρακον ἐν τῷ νώτῳ. ἐν δὲ τῇ μύτιδι ὃ ϑολός ἐστιν᾽ αὕτη δὲ κεῖται παρ᾽ αὐτὸ τὸ στόμα κύστεως τρόπον ἐπέχουσα. ἔστι δ᾽ ἡ κοιλία πλακώδης καὶ λεία, ὁμοία τοῖς τῶν βοῶν ἠνύστροις. τρέφονται δὲ αἵ μικραὶ σηπίαι τοῖς λεπτοῖς ἰχϑυδίοις, ἀποτείνουσαι τὰς προβοσκίδας ὥσπερ δρομιὰς καὶ ταύταις ϑηρεύουσαι. 10 λέγεται δὲ ὡς ὅταν ὃ χειμὼν γένηται, τῶν πετριδίων ὥσπερ ἀγκύραις ταῖς προβοσκίσι λαμβανόμεναι δρμοῦσι. διωκομένη τε ἡ σηπία τὸν ϑολὸν ἀφίησι καὶ ἐν αὐτῷ κρύπτεται ἐμφήvago φεύγειν εἰς τοὔμπροσθεν. λέγεται δὲ ὡς καὶ ϑηρευϑείσης τῆς ϑηλείας τριόδοντι οἱ ἄρρενες ἐπαρήγουσιν ἀνϑέλ- 15 κοντες αὐτήν᾽ ἂν δ᾽ οἵ ἄρρενες ἁλῶσιν, of ϑήλειαι φεύγουσιν. οὐ διετίξει δ᾽ ἡ σηπία, καϑάπερ οὐδ᾽ ὃ πολύπους.

s266bFr. 339. Kaynak: Athenaios VII 326b. Kalamar. Aristoteles bunun da sürü hâlinde yaşayanlardan olduğunu, çoğu özelliğinin, ayak sayısının ve hortumlarının mürekkep balığınınkiler gibi olduğunu söyler. Alt ayakları küçük, üst ayakları daha büyüktür; hortumlarından sağdaki daha kalındır. Bütün gövdesi yumuşak ve uzunca, mürekkebi burun kısmında olup siyah değil soluk sarıdır, kabuğu da pek küçük ve kıkırdak gibidir.

s266b

Athen. VII, 326? (cf. A. P. p. 328): τευϑίς. ᾽49ριστοτέλης εἶναί φησι καὶ ταύτην τῶν συναγελαξομένων, ἔχειν τε τὰ πλεῖστα τῆς σηπίας, τὸν τῶν ποδῶν ἀρνϑμόν, τὸ τὰς προβοσκίδας. τῶν δὲ ταύτης ποδῶν οἵ μὲν κάτω μικροί εἰσιν οἱ δ᾽ ἄνω μείξους, καὶ τῶν προβοσκίδων ἡ δεξιὰ παχυτέρα, καὶ τὸ ὅλον σωμάτιον τρυφερὸν καὶ ὕπομηκέστερον. ἔχει δὲ καὶ ϑολὸν ἐν τῇ μύτιδι οὐ μέλανα ἀλλ ὠχρόν, καὶ τὸ ὄστρακον μικρὸν λίαν καὶ χονδρῶδες, 35

s266cFr. 340. Kaynak: Athenaios VII 326b. Büyük kalamar (teuthos), ötekinden yalnızca büyüklüğüyle ayrılır; üç karış boyuna ulaşır. Rengi kırmızımsıdır. Alt dişi küçük, üst dişi büyüktür; ikisi de siyahtır ve şahin gagasına benzer. Açılınca midesinin domuzunkine benzediği görülür.

s266c

Athen. VIL, 326? (cf. A. P. p. 824): τεῦϑος. ὁ δὲ τεῦϑος μόνῳ τούτῳ διαφέρει, τῷ μεγέϑει" γίνεται δὲ xal τριῶν σπιϑαμῶν. τὸ δὲ χρῶμά ἐστιν ÓmíQuOQos, καὶ τῶν ὀδόντων τὸν μὲν κάτω ἐλάττονα ἔχει τὸν δὲ ἄνω μείξονα, ἄμφω δὲ μέλανας καὶ ὁμοίους 6 ῥύγχει ἱέρακος. ἀναπτυχϑεὶς δὲ κοιλίαν ἔχει ὁμοίαν ταῖς ὑείαις.

s267Kabuklulara Dair

Fr. 341. Kaynak: Aristophanes, Hayvanlara Dair s. 39, 5. Deniz kestanesinin parçalara ayrılıp denize bırakıldığında yaşayıp beslenmeyi sürdürebildiği söylenir.

s267

Aristoph. de animal. p. 39, ὅ: λέγεται δὲ ὡς διαιρούμενος κατὰ μέρος (ὃ ἐχῖνος ὃ ϑαλάττιος) καὶ ἀφιέμενος 10 εἰς τὴν ϑάλασσαν δύναται ξῆν καὶ νέμεσϑαι.

s267bKaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı 9, 47. Deniz kestanelerini hâlâ canlıyken, kabuklarının içindeyken, dikenleri dışarı dönükken biri ezip parçalasa ve parçalarını denizin orasına burasına atsa, bunlar yine bir araya gelir… kaynaşır ve şaşılacak, kendine özgü bir tabiatla yeniden bütün olurlar.

s267b

Aelian. de an. 9, 47: τοὺς ἐχίνους Fw ζῶντας καὶ ἐν τοῖς ὀστράκοις ὄντας xol προβεβλημένους và κέντρα εἴ τις συντρίψας καὶ διαρρίψας ἐς τὴν ϑάλατταν ἄλλο ἄλλῃ τρύφος καταλίποι, τὰ δὲ ἄρα συνέρχεται αὖϑις . . . καὶ συνέφυ, 15 καὶ ὁλόκληροι γίνονται φύσει τινὶ ϑαυμαστῇ καὶ ἰδίᾳ αὖϑις.

s267cKaynak: Oppianos, Balıkçılık 1, 318.

… ve dikenli deniz kestaneleri: Biri onları denizde ufak ufak doğrayıp saçsa, birbirine kaynar, yeniden canlanırlar.

s267c

ef. Opp. hal 1, 318: ... καὶ ὀκριόεντες ἐχῖνοι" τοὺς εἰ τις καὶ τυτϑὰ διατμήξας ἐνὶ πόντῳ δίψῃ, συμφυέες ve παλίνξωοί τε πέλονται.

s268Kuşlara Dair (yani Uçan Hayvanlara Dair)

Fr. 342. Kaynak: Plutarkhos, Hayvanların Zekâsı 28. Dahası Aristoteles, kara kirpisinin rüzgârları önceden sezmesini anlatmış, turnaların üçgen düzeninde uçmasına da hayran kalmıştır.

s268

Plut. de soll. an. 28: ἀλλὰ μὴν ἐχίνου γέ wwe χερσαίου διηγήσατο πνευμάτων προαίσϑησιν (Ar. p. 612^ 8) "49:- 10 στο(τέλης», ὃς ἐθαύμαξε xol γεράνων τὴν iv τριγώνῳ πτῆσιν (de qua c. 10. Ael. 3, 13).

s269Fr. 343. Kaynak: Anonim, Yıldız Efsaneleri 41. Kuzgun, Su Yılanı, Kâse. Bu takımyıldız, hepsine ortak olan ve gözle görülür bir olaydan doğmuştur. Kuzgunun Apollon katında bir itibarı vardır; çünkü her tanrının kendine adanmış bir kuşu bulunur. Tanrılara kurban sunulurken kuzgun, bir pınardan sunu için su getirmeye gönderilmiş. Pınarın yanında henüz ham incirleri olan bir incir ağacı görünce olgunlaşıncaya kadar beklemiş. Günler sonra incirler olgunlaşmış, kuzgun da onlardan yemiş; ardından suçunun farkına vararak pınardaki su yılanını da kapmış ve kâseyle birlikte getirmiş, pınarda çıkan suyu her gün bu yılanın içip bitirdiğini söylemiş. Apollon olanları anlayınca, Aristoteles'in Vahşi Hayvanlara Dair'de söylediği gibi, kuzguna, insanlar arasında ceza olarak uzun süre susuz kalmayı vermiş. Tanrılara karşı işlenen suçun açık bir hatırası olsun diye de su yılanını, kâseyi ve pınara yaklaşıp su içemeyen kuzgunu tasvir ederek yıldızların arasına koymuş.

s269

Anon. (ex comm. in Arat. A. P. p. 345) catasterism. 41 κόραξ ὕδρος κρατήρ. τοῦτο τὸ" ἄστρον κοινόν ἐστιν ἀπὸ δ πράξεως γεγονὸς ἐναργοῦς. τιμὴν γὰρ ἔχει ὃ κόραξ παρὰ τῷ ᾿Απόλλωνι" ἕξκάστῳ γὰρ τῶν ϑεῶν ὄρνεόν ἐστιν ἀναπείμενον. ϑυσίας δὲ γινομένης τοῖς ϑεοῖς, σπονδὴν πεμφϑεὶς ἐνέγκαι ἀπὸ κρήνης τινός, ἰδὼν παρὰ τὴν κρήνην συκῆν ὀλύνϑους ἔχουσαν ἔμεινεν ἕως πεπανϑῶσι. μεϑ᾽ ἱκανὰς δὲ 10 ἡμέρας πεπανϑέντων τούτων, καὶ φαγὼν τῶν συκῶν αἰσϑόμενος τὸ ἁμάρτημα, ἐξαρπάσας καὶ τὸν ἐν τῇ κρήνῃ ὅδρον ἔφερε σὺν τῷ κρατῆρι, φάσκων αὐτὸν ἐκπίνειν καϑ᾽ ἡμέραν τὸ γιγνόμενον ἔν τῇ κρήνῃ ὕδωρ. ὃ δὲ ᾿Αἀπόλλων ἐπιγνοὺς τὰ γενόμενα τῷ μὲν κόρακι ἐν τοῖς ἀνθρώποις ἐπιτίμιον 15 ἔϑηκεν ἱκανὸν τοῦτον τὸν χρόνον διψῆν, καϑάπερ᾽ Αριστοτέλης εἴρηκεν ἐν τοῖς περὶ ϑηρίων, μνημόνευμα δὲ δώσων τῆς εἰς ϑεοὺς ἁμαρτίας σαφές, εἰκονίσας ἐν τοῖς ἄστροις ἔϑηκεν εἶναι τόν τε ὕδρον καὶ τὸν κρατῆρα καὶ τὸν κόρακα μὴ δυνάμενον πιεῖν καὶ μὴ προσελϑεῖν.

s271Fr. 344. Kaynak: Athenaios IX 393d. Aristoteles der ki: Kuğu çok yavrulu ve kavgacıdır; kavgacılığından ötürü birbirini bile öldürür. Kartalla da dövüşür ama kavgayı kendisi başlatmaz. Kuğular şarkı söyler, en çok da ölüm günlerine yakın; denizi de şarkı söyleyerek geçerler. Perde ayaklıdırlar ve otla beslenirler.

s271

Athen. IX, 3933 (Aelian. v. h. 1, 14): φησὶν ὃ 4giστοτέλης, 6 κύκνος εὔτεκνός ἐστι καὶ μάχιμος. ἀλληλοκτονεῖ γοῦν ὃ μάχιμος. μάχεται δὲ καὶ τῷ ἀετῷ αὐτὸς μάχης μὴ προαρξάμενος. εἰσὶ δ᾽ ὠδικοί, καὶ μάλιστα περὶ 5 τὰς τελευτάς. διαίρουσι δὲ καὶ τὸ πέλαγος ἄδοντες. ἔστι δὲ τῶν στεγανοπόδων καὶ ποιηφάγων."“ ᾿

s271bFr. 345. Kaynak: Athenaios IX 392b. Aristoteles der ki: Bıldırcın, başka yerlere göç eden ve yarık ayaklı olan kuşlardandır. Yuva yapmaz, bir toz çukuru açar ve şahinlerden korunmak için bunu çalı çırpıyla örter; kuluçkaya da orada yatar.

s271b

Athen. IX, 3925: '4oi6rovíAgg δέ φησιν ..ὃ ὄρτυξ ἐστὲ uiv τῶν ἐκτοπιξόντων καὶ σχιδανοπόδων᾽ νεοττιὰν δ᾽ οὐ ποιεῖ ἀλλὰ κονίστραν, καὶ ταύτην σκεπάζει φρυγάνοις 10 διὰ τοὺς ἱέρακας, iv qj ἐπῳάξεις,.

s271cFr. 346. Kaynak: Athenaios IX 389a. Aristoteles bu hayvan hakkında şunları söyler: Keklik karada yaşar, yarık ayaklıdır. On beş yıl yaşar, dişisi daha da uzun; çünkü kuşlarda dişiler erkeklerden daha uzun ömürlüdür. Tavuk gibi kuluçkaya yatar ve yavrularını besler. Avlandığını anlayınca yuvasından çıkar, yakalanacağı umudunu vererek avcının bacaklarının dibinde yuvarlanır ve yavrular uçup gidinceye kadar onu oyalar, sonra kendisi de uçar. Keklik kötü huylu, kurnaz ve şehvete düşkün bir hayvandır. Bu yüzden, cinsel hazdan mahrum kalmamak için dişinin yumurtalarını kırar. Dişi de bunu bildiğinden kaçıp başka yerde yumurtlar.

s271c

Athen. IX, 389": φησὶ δ᾽ ᾿Δριστοτέλης περὶ τοῦ ξῴου τάδε ,0 πέρδιξ ἐστὶ μὲν χερσαῖος, σχιδανόπους. ξῇ δὲ ἔτη πεντεκαίδεκα, ἡ δὲ ϑήλεια καὶ πλείονα᾽ πολυχρονιώτερα γὰρ ἐν τοῖς ὄρνισι τῶν ἀρρένων τὰ ϑήλεα. ἐπῳάξει δὲ καὶ ἐκ15 τρέφει. καθάπερ ἡ ἀλεκτορίς. ὅταν δὲ γνῷ ὅτι ϑηρεύεται, προελϑὼν τῆς νεοττιᾶς κυλινδεῖται παρὰ τὰ σκέλη τοῦ 9«ρεύοντος ἐλπίδα ἐμποιῶν τοῦ συλληφϑήσεσϑαι ἐξαπατᾶ τε ἕως ἂν ἀποπτῶσιν of νεοττοί, εἶτα καὶ αὐτὸς ἐξίπταται. ἔστι δὲ τὸ ξῷον κακόηϑες καὶ πανοῦργον, ἕτε δὲ ἀφροδισιαστικόν᾽ 30 διὸ καὶ τὰ Q& τῆς ϑηλείας συντρίβει ἵνα ἀπολαύῃ τῶν ἀφροδισίων. ὅϑεν ἡ ϑήλεια γιγνώσκουσα ἀποδιδράσκουσα τίκτει."

s271dKaynak: Origenes, Yeremya Üzerine Vaazlar 17, 1. Canlıların tabiatına dair kitaplardan kekliğe dair neler anlatıldığını öğrenmek gerekir… Bu hayvanın son derece kötü huylu, hilekâr ve kurnaz olduğu söylenir. Avcıları aldatmak ister ve yuvasına varılmasın diye sık sık avcının ayaklarının dibinde yuvarlanarak, onu hemen yakalanacakmış gibi göstererek oyalar. Avcının dikkatini dağıttığını ve yavruların kaçtığını kestirince kendisi de uçup gider. Hayvan pek pis tabiatlıdır; öyle ki erkekler çiftleşmek için birbiriyle teke tek dövüşür, erkek erkeğin üstüne çıkar.

s271d

Origenes in lerem. hom. 17, 1: ἐκ τοῦ περὶ φύσεως ξῴων δεῖ ἀναλαβεῖν τίνα ἱστόρηται περὶ τοῦ πέρδικος . . . λέγεται δὴ τὸ ξῷον εἶναι κακοηϑέστατον καὶ δόλιον καὶ παν35 οὔργον καὶ ἀπατᾶν βουλόμενον τοὺς ϑηρεύοντας καὶ πολλάκις κυλιόμενον περὶ τοὺς πόδας τοῦ ϑηρεύοντος ἵνα αὐτὸν περισπάσῃ ὡς ἐγγὺς ὃν τὸ ξῷον; πρὸς τὸ μὴ ἥκειν ἐπὶ τὴν καλιάν. καὶ ἡνίκ᾽ ἂν στοχάσηται περιεσπακέναι τὸν ϑηρευτὴν καὶ τὰ νεοττὰ πεφευγέναι, τότε καὶ αὐτὸς ἀφίπταται. ἔστι δὲ τὸ ξῷον πάνυ ἀκάϑαρτον, ὥστε τοὺς ἄρρενας uovoμαχεῖν πρὸς ἀλλήλους περὶ τῆς μίξεως καὶ ἄρρενα ἄρρενος ἐπιβαίνειν.

s272Fr. 347. Kaynak: Athenaios IX 393f. Aristoteles, güvercinlerin tek bir cins, beş tür olduğunu söyler ve şöyle yazar: "Peristera, oinas, phaps, phassa, kumru." … Aristoteles'e göre oinas güvercinden büyüktür ve rengi şarap gibidir; phaps güvercinle oinas arasındadır; phassa horoz büyüklüğündedir ve rengi kül gibidir; kumru hepsinden küçüktür ve rengi boz külrengidir. Kumru yazın görünür, kışın ise kovuğuna çekilir. Phaps ile güvercin her zaman görünür, oinas yalnız sonbaharda. Bunlar arasında en uzun ömürlüsünün phassa olduğu söylenir; otuz, kırk yıl yaşar. Ne erkekler ne de dişiler ölünceye kadar eşlerini bırakır; biri ölünce geride kalan da dul yaşar. Kuzgunlar, kargalar ve küçük kargalar da aynısını yapar. (Ailianos, Çeşitli Tarih 1, 15:) Bütün güvercingiller kuluçkaya sırayla yatar; yavrular çıkınca erkek, göz değmesin diye üzerlerine tükürür. İki yumurta yumurtlar; ilkinden erkek, ikincisinden dişi çıkar. Yılın her mevsiminde yumurtlarlar; bu yüzden yılda on kez, Mısır'da ise on iki kez yumurtlarlar. Yumurtladıktan hemen sonraki gün yeniden gebe kalırlar.

s272

Athen. IX, 393f: '4o:avozé£Agg φησὶ περιστερῶν μὲν εἶναι ἕν γένος, εἴδη δὲ πέντε, γράφων οὕτως ,,περιστερά, 5 οἶνάς, φάψ, φάσσα, τρυγών“. ... f μὲν οὖν οἶνάς, φησὶν ὁ ᾿Αριστοτέλης, μείξων ἐστὶ τῆς περιστερᾶς, χρῶμα δ᾽ ἔχει οἰνωπόν, ἡ δὲ φὰψ μέσον περιστερᾶς καὶ οἰνάδος, ἡ δὲ φάσσα ἀλέκτορος τὸ μέγεθος, χρῶμα δὲ σποδιόν, ἡ δὲ τρυγὼν πάντων ἐλάττων, χρῶμα δὲ τεφρόν. αὕτη δὲ θέρους 10 φαίνεται. τὸν δὲ χειμῶνα φωλεύει. ἡ δὲ φὰψ καὶ ἡ περιστερὰ ἀεὶ φαίνονται, ἡ δ᾽ olvàg φϑινοπώρῳ μόνῳ. πολυχρονιωτέρα δὲ εἶναι λέγεται τούτων ἡ φάσσα᾽ καὶ γὰρ τριάκοντα καὶ τεσσαράκοντα ξῇ ἔτη. οὐκ ἀπολείπουσι δ᾽ fog Θανάτου οὔτε oí ἄρρενες τὰς θηλείας οὔτε αἱ θήλειαι τοὺς 15 ἄφρενας. ἀλλὰ καὶ τελευτήσαντος χηρεύει ὃ ὑπολειπόμενος. τὸ δ᾽ αὐτὸ ποιοῦσι καὶ κόρακες καὶ κορῶναι καὶ κολοιοέ, (Aelian. v. h. 1, 15:) ἐπῳάξει δ᾽ ἐκ διαδοχῆς πᾶν τὸ περεστεροειδὲς γένος, “καὶ γενομένων τῶν νεοττῶν 6 ἄρρην ἐμπτύει αὐτοῖς ὡς μὴ βασκανθῶσι. τίκτει δὲ dk ϑόο, ὧν τὸ so μὲν πρῶτον ἄρρεν ποιεῖ, τὸ δὲ δεύτερον Ole. τίκτουσι δὲ πᾶσαν ὥραν τοῦ ἔτους" διὸ δὴ καὶ δεκάκες ποῦ ἐνιαυτοῦ τιθέασιν, ἐν Αἰγύπτῳ δὲ δωδεκάκις" τεκοῦσα γὰφ τῇ ἐχομένη ἡμέρα συλλαμβάνει."“

s272bFr. 348. Kaynak: Athenaios IX 388c. Mor tavuk… Aristoteles onun yarık ayaklı olduğunu, renginin lacivert, bacaklarının uzun, başın dibinden başlayan gagasının kızıl, büyüklüğünün horoz kadar olduğunu söyler. Yemek borusu incedir; bu yüzden aldığı şeyleri ayağıyla tutup küçük lokmalar hâlinde yer. Suyu yudumlayarak içer. Beş parmaklıdır, en büyük parmağı ortadakidir.

s272b

Athen. IX, 388* (Plin. 10, 129): segpeeíev ... ᾿Δφιστοτέλης δὲ σχιδανόποδά φησιν αδεᾶν dias ἔχειν τε χρῶμα κυάνεον, σκέλη μακρά, δύγχος δρῃμᾶνον ἐκ τῇ: xz φαλῆς φοινικοῦν, μέγεθος ἀλεγτρυόναρ. συήμαχον δ᾽ Em λεπτόν, διὸ τῶν λαμβανομένων sig τᾶν πόδα rcu μικρὰ; τὰς vOuibog. κάπτων δὲ πίνει, πενταδάκτυλός ve ὧν τὸν μέσον ἔχει μέγιστον.

s273Fr. 349. Kaynak: Athenaios IX 391c (ve Pollux 4, 103: şaşkınlıktan dansa kapılıp yakalanan kuş). Myndoslu Aleksandros, Homeros'ta geçen skōpesin s harfi olmadan kōpes olduğunu ve Aristoteles'in de onlara böyle dediğini söyler. Ailianos, Hayvanların Tabiatı 15, 28: Aristoteles, Homeros'taki bu kuşların s ile söylenmediğini, yalnızca kōpes diye anıldığını söyler. Theognostos, Kanonlar s. 136, 4: Skōps, alay eden. Aristoteles ise bunu s'siz yazar.

s273

Aihen. IX. 391* (Poll. 4. 108... ὃς ὑπ᾽ ἐκπλήξεως πρὸς τὴν ὄρχησιν ἀλίσκεται): ὃ δὲ Μύνδιος ᾿Αλέξανδρός 5 (qui Aristophanis epitome usus est, cf. A. P. p. 282) φησι τοὺς παρ᾽ Ὁμήρῳ (σκῶπας Od. e, 66) χωρὶς τοῦ G κῶπας εἶναι καὶ ᾿Αριστοτέλη οὕτω: αὐτοὺς ὠνομακένει. Aelian. de anim. 15, 28: λέγει δὲ ᾿ἡριστοτέλης (i.e. Aristotelis epitomator, ut p. 20, 1 ubi κώψ legitur inter 10 τὰ νυκτερινά — cf, Artemid. p. 194, 3) τοὺς παρ᾽ Ὁμήρῳ διὰ τοῦ σίγμα μὴ λέγεσθαι ἀλλὰ ἁπλῶς ὀνομάξεϑαι κῶπας. Theognosti can. p. 136, 4 (Cramer Anecd. Ox. II cf. Herodian. I p. 404, 20 Lentz): óxów, ὃ σκώπτης. "40:στοτέλης δὲ χωρὶς τοῦ σ.

s273bFr. 350. Kaynak: Athenaios IX 391f. Serçe, çiftleşmeye düşkün ve bol yavrulu bir hayvandır. Nitekim Aristoteles'in dediğine göre sekiz yumurtaya kadar yumurtlar. … Aristoteles erkeklerin kışın ortadan kaybolduğunu, dişilerin ise yerinde kaldığını söyler; bunu inandırıcı kılan kanıtı da renkten çıkarır: Tıpkı karatavukların ve sakarmekelerin ağarması gibi, onların rengi de değişirmiş.

s273b

. — Athen. IX, 391f: καὶ γὰρ ὀχευτικὸν τὸ ξῷον καὶ πολύqovov. τίκτει γοῦν ὁ στρουϑός, ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης, καὶ μέχρι ὀκτώ. ... ᾿Δριστοτέλης δέ φησι τοὺς ἄρρενας τῷ χειμῶνι ἀφανίξεσϑαι, διαμένειν δὲ τὰς θηλείας, τεκμαιμενος ἐκ τῆς χρόας τὴν πιϑανότητα᾽ ἀλλάττεσθαι γὰρ «ἧς τῶν κοσσύφων καὶ φαλαρίδων ἀπολευκαινομένων κατὰ

s273cFr. 351. Kaynak: Athenaios IX 397a (OCR bu sayfada bozuk; metin yer yer okunmuyor). Aristoteles der ki: Tavus… üç yaşına gelince yumurtlar ve tüylerinin alacasını da o yaşta alır. Kuluçkaya yatar… yılda on iki yumurta yumurtlar… ilk yumurtlayanlar ise… tavuk gibi.

s273c

20 δὲι 897*: ὁ ταώς, φησὶν ὁ "4osovozélqe, δισιι m o XUL ποϊδιύ δον Καὶ τίλτει τριετὴς γενόμενος, , Ο." πτερῶν λαμβάνει. ἐπφάξει δὲ ξῴων ὁ παξ τοῦ ἕτους φὰ δώδεκα, λέγεται ὃ ἔρας δύο" αἱ δὲ πρωτοτό35 οὔργον καὶ « ἀλεκτορίς, οὐ πλείω λάκις κυλιόμενο. 5 εἰ παϑά; o ἡ ἀλεκτορίς.

s274Kaynak: Aristophanes, Hayvanlara Dair s. 21, 13–17. Tavus yılda bir kez yumurtlar, on iki yumurta verir; bunları bir defada değil, gün aşırı yumurtlar. İlk kez yumurtlayanlar sekiz yumurta verir. Tavuklar gibi rüzgâr yumurtası da yumurtlarlar. Yumurtaları tavuğun altına da konur, ama ikiden fazla değil.

s274

Aristoph. de animal. p. 21, 18—17: ὃ δὲ ταὼς τίκτει μὲν ἅπαξ τοῦ ἔτους, τίκτει δὲ ὠὰ δώδεκα, ταῦτα δὲ οὐκ εἰς ἅπαξ ἀλλὰ παρ᾽ ἡμέραν" αἱ δὲ πρωτοτόκοι τίκτουσιν ὀκτώ. τίκτουσι δὲ καὶ ὑπηνέμια, καθάπερ αἱ ἀλεκτορίδες, ὑποτίθέεται δὲ καὶ ἀλεκτορίδι οὐ πλείω δύο τῶν τοῦ ταώ. δ

s274bFr. 352. Kaynak: Aristophanes, Hayvanlara Dair s. 39, 11. Uçan hayvanlardan aithyia ve kharadrios dilsiz ve kulaksızdır; ne ses çıkarırlar ne de işitirler.

s274b

Aristoph. de animal. p. 39, 11: τῶν πτηνῶν αἱ αἴϑυιαι καὶ ὃ χαραδριὸς κωφά ἐστιν᾽ οὔτε γὰρ φϑέγγεται οὔτε ἀκούει.

s274cFr. 353. Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri 8, 7, 3. Kırlangıç… etçildir ve özellikle kutsal sayılan, musikiye yatkın ağustosböceklerini öldürüp yer. Aristoteles'in dediğine göre de küçük ve ufak hayvanları avladığı için yere yakın uçar.

s274c

Plutarch. qu. conv. 8, 7, ὃ (A. P. p. 277 not): ἡ χεAtÓàv ... σαρκοφάγος γάρ ἔστι (licet μὴ γαμψώνυχος: cf. 10 Ar. p. 592^ 16) καὶ μάλιστα τοὺς τέττιγας ἱεροὺς καὶ μουσιποὺς ὄντας ἀποκτίννυσι καὶ σιτεῖται. καὶ πρόσγειος αὐτῆς ἡ πτῆσίς ἔστε τὰ μικρὰ καὶ λεπτὰ τῶν ξῴων ἀγρευούσης, ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης (in volatu pascitur Plin. 10, 78).

s274dFr. 354. Kaynak: Athenaios IX 390f. Aristoteles ōtisler hakkında şöyle yazar: "Başka yerlere göç eden, yarık ayaklı ve üç parmaklı kuşlardandır. Büyüklüğü iri bir horoz kadardır, rengi bıldırcın gibidir, başı uzunca, gagası sivri, boynu ince, gözleri iri, dili kemiksidir. Kursağı yoktur." … Yiyeceğini geviş getirdiği ve ata bayıldığı da söylenir; nitekim biri at postuna bürünürse dilediği kadarını avlar, çünkü yanına gelirler.

s274d

Athen. IX, 390*: γράφεε δὲ περὶ αὐτῶν (τῶν ὥτων, 15 immo ὠτίέδων cf. A. P. p. 292) ᾿Δφιστοτέλης οὕτως ὅτι »Éow μὲν τῶν ἐκτοπιζόντων καὶ σχιδανοπόδων καὶ τριδακτύλων, μέγεθος ἀλεκτρυόνος μεγάλου, χρῶμα ὄρτυγος, κεφαλὴ προμήκης, βύγχος ὀξύ, τράχηλος λεπτός, ὀφϑαλμοὶ μεγάλοι, γλῶσσα ὀστώδης. πρόλοβον δ᾽ οὖκ Ey .. . φασὶ 30 δ᾽ αὐτὸν καὶ τὴν τροφὴν ἀναμηρυκᾶσϑαι ἤδεσθαί τε ἵππῳ. εἰ γοῦν τις δορὰν ἵππων περιϑοῖτο; ϑηρεύσει ὅσους ἂν θέλῃ" προσίασι γάρ.

s274eKaynak: Plutarkhos, Hayvanların Zekâsı 31. Aristoteles'in anlattığı tilkilerle yılanların dostluğu, onlara ortak olan… (Metin burada kopuyor; 250 ve 251. sayfalar kaynakta yok, Fr. 355–362 eksiktir.)

s274e

Plutarch. de sollert. an. c. 91: ὃ γὰρ ᾿Αφιστοτέλῃης ἱστορεῖ φιλίας ἀλωπέκων καὶ ὄφεων διὰ τὸ κοινὸν αὐτοῖς κα

s275Theophrastos'un (ya da Aristoteles'in) Hayvanlara Dair Yazılarından

  1. Kıskandığı söylenen hayvanlara dair (370)
  1. Kuruda yaşayanlara dair
  1. Renk değiştirenlere dair (371)
  1. Kış uykusuna yatanlara dair (372)

    s275

    ὃ περὶ τῶν λεγομένων φϑονεῖν (810) € περὶ τῶν ἐν τῷ ξηρῷ διαμενόντων ξ περὶ τῶν μεταβαλλόντων τὰς χρόας (871) f περὶ τῶν φωλευόντων (872) 5 (ἀμφιστοτέλους 3j) Θεοφράστου.

    s275b

Fr. 363, 364, 365. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı 16, 33. Aristoteles, Neuroilerin sığırlarının boynuzlarının ve kulaklarının aynı yerden çıktığını, birbirine kaynamış olduğunu söyler. Aynı yazar, Libya'nın bir bölgesinde keçilerin memelerinin göğüslerinden sarkık olduğunu da söyler. Nikomakhos'un oğlundan olsa gerek şu da: Skariskos çevresindeki Budinoilerin ülkesinde beyaz koyun olmazmış, hepsi siyahmış.

s275b

Aelian. n. a. 16, 33 (A. P. p. 381): "MeiozoréAqs ye μήν φησι τῶν βοῶν τῶν ἐν Νευροῖς ἐκπεφυκέναι τὰ 30 κέρατα καὶ và ὦτα ἔχφυσιν τὴν αὐτὴν καὶ εἶναι συνυφασμένα. ὃ δὲ αὐτὸς ἐν χώρῳ τινὶ Διβύων τὰς αἶγας τοῦ στήϑους φησὶ τοὺς μαζοὺς ἔχειν ἀπηρτημένους. εἴη δ᾽ ἂν τοῦ παιδὸς τοῦ Νιπομάχου καὶ ταῦτα᾽ ἐν τοῖς περὶ τὸν Σκαρίσκον Βουδινοῖς οἰκοῦσιν οὐ γίνεσϑαί φησι πρόβατον 35 λευκόν, ἀλλὰ μέλανα πάντα.

s275cKaynak: Ailianos, a.g.e. 5, 27. Aristoteles, Neuroilerin sığırlarının boynuzlarının kulakların üstünde olduğunu söyler. a.g.e. 3, 32: Budinoi'de, derler ki, beyaz koyun göremezsin, hepsi siyahtır.

s275c

id. ὅ, 27: τοὺς δὲ ἐν Νευροῖς βοῦς ᾿Αριστοτέλης φησὶν ἐπὶ τῶν ὥτων ἔχειν τὰ κέρατα. id. 8, 82: οἷς δὲ Βουδινὰς οὐκ ὄψει Asvxág, ὥς φασι, μελαίνας δὲ πάσας.

s275dFr. 366. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı 5, 8. Aristoteles, Astypalaia toprağının yılanlara düşman olduğunu söyler; yine aynı yazar, tıpkı Rheneia'nın sansarlara düşman olduğunu da teyit eder.

s275d

so — Aelian. n. a. 5, 8 (A. P. p. 331): ᾿4ριστοτέλης ὄφεσιν ἐχϑρὰν εἶναι τὴν ᾿Αστυπαλαιέων γῆν λέγει, καϑάπερ xol τὴν “Ῥήνειαν ταῖς γαλαῖς ὃ αὐτὸς ὁμολογεῖ ἡμῖν.

s276Kaynak: Antigonos, Harikalar 11. Astypalaia'da yılan olmaz… Delos'un yanındaki Rheneia'da da sansar.

s276

Antig. mir. 11: ἐν ᾿Αστυπαλαίᾳ δὲ ὄφεις οὐ γίνονται .. οὐδ᾽ ἐν Ῥηνείᾳ τῇ πρὸς Δήλῳ γαλῆ.

s276bFr. 367. Kaynak: Antigonos, Harikalar 19. Aristoteles, kokuşan yabani naneden de akreplerin oluştuğunu söyler.

s276b

Antig. mir. 19 (A. P. p. 337): ὁ δὲ "doiorovíAmo 5 καὶ ἐκ τῶν σισυμβρίων φησὶ σαπέντων σχορπίους γίνεσϑαι.

s276cFr. 368. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı 4, 57. Aristoteles, su yılanının soktuğu kimsenin hemen öyle ağır bir koku saldığını söyler ki kimse yanına yaklaşamazmış. Yine aynı yazara göre sokulan kişiye unutkanlık çöker, gözlerini koyu bir sis kaplar, ardından kuduzluk nöbeti ve çok şiddetli bir titreme gelir; üçüncü gün de ölür.

s276c

Aelian. n. a. 4, 57: 4oiovovéAmeo λέγει τὸν ὑπὸ ὕδρου πληγέντα παραχρῆμα ὀσμὴν βαρυτάτην ἀπεργάξεσϑαι, ὡς μὴ οἷόν τε εἶναι προσπελάσαι αὐτῷ τινα. λήϑην τε καταχεῖσϑαι τοῦ πληγέντος ὃ αὐτὸς λέγει καὶ μέντοι καὶ ἀχλὺν κατὰ 10 τῶν ὀμμάτων πολλήν, καὶ λύτταν ἐπιγίνεσθαι καὶ τρόμον εὖ μάλα ἰσχυρὸν καὶ ἀπόλλυσθαι διὰ τρίτης αὐτόν.

s276dFr. 369. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı 6, 14. Aristoteles'in söylediğine göre sırtlanın sol ayağında uyku getiren bir kuvvet vardır; yalnızca değmekle bile uyuşukluk verir. Bu yüzden sık sık ağıllara gelir ve uyuyan birine rastlarsa sessizce yaklaşıp uyku veren, deyim yerindeyse, ayağını burnuna koyar. Adam sürüklenir, sıkıştırılır ve duygusuz bir şeye benzer. Sırtlan da başının altındaki toprağı, baş çukura düşüp boğaz açığa çıkana kadar eşer; sonra boğazına yapışıp boğar ve inine sürükler. (Theophrastos'tan. Sahte Aristoteles, Harikalar 145:) Köpeklere de aynı yolla saldırır: Ay dolunay olduğunda ışığı arkasına alır, gölgesini köpeklerin üzerine düşürür ve onları anında susturur; büyücü kadınlar gibi efsunladıktan sonra sessizce alıp götürür ve bundan sonra onlarla dilediğini yapar.

s276d

Aelian. n. a. 6, 14: ἡ ὕαινα, ὡς ᾿Αριστοτέλης λέγει, ἐν τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ ἔχει δύναμιν ὑπνοποιὸν καὶ ἐνεργάξεται κάρον μόνον προσϑιγοῦσα. πάρεισι γοῦν ἐς τὰ αὕλια πολ- 15 λάκις καὶ ὅταν ἐντύχῃ τινὶ καϑεύδοντι, προσελϑοῦσα ἡσυχῆ τὴν ὑπνοποιὸν ὡς ἂν εἴποις χεῖρα προσέϑηκε τῇ δινί" ὃ δὲ ξλκεταί ve καὶ πιέξεται καὶ ἀναισϑήτῳ μᾶλλον ἔοικε. καὶ ἐκείνη μὲν ὑπορύττει τὴν γῆν τὴν ὑπὸ τῇ κεφαλῇ ἐς τοσοῦvov, ἐς ὅσον ἀνέκλασεν ἐς τὸν βόϑρον καὶ τὴν φάρυγγα 30 ὑπτίαν ἀπέφηνε καὶ γυμνήν. ἐνταῦϑα δὲ ἡ ὕαινα ἐνέφυ καὶ ἀπέπνιξε καὶ ἐς τὸν φωλεὸν ἀπάγει. (ex Theophr. A. P. p. 847 Pseudar. mir. 145:) καὶ τοῖς κυσὶ δὲ ἐπιτίϑεται ἡ αὐτὴ τὸν τρόπον ἐκεῖνον" ὅταν ἦ πλήρης ὃ τῆς σελήνης κύκλος. κατόπιν λαμβάνει τὴν αὐγὴν καὶ τὴν αὑτῆς σκιὰν ἐπιβάλλει τοῖς κυσί, καὶ παραχρῆμα αὐτοὺς κατεσίγασε 5 καὶ καταγοητεύσασα, ὡς αἵ φαρμακίδες, εἶτα ἀπάγει σιωπῶντας καὶ κέχρηται ὅ τι καὶ βούλεται τὸ ἐντεῦϑεν αὐτοῖς.

s277Fr. 370. Kaynak: Antigonos, Harikalar 20. Hayvanların yararlı şeyleri yok etmesi de bunlardan az şaşırtıcı değildir. Örneğin alacalı kertenkele, gömleğini değiştirince dönüp onu yutar; çünkü denildiğine ve Aristoteles'in de yazdığına göre bu, sara ilacıdır. Fok balığının da peynir suyunu kustuğu söylenir; bu da aynı hastalığa iyi gelir. Kısraklar cenin üzerinde beliren hippomanesi koparıp yermiş; bu şey alında oluşur ve pek çok iş için aranırmış. Geyik de sağ boynuzunu toprağa gömermiş; bu da birçok işe yararmış. Bütün bunların prohairesis ile mi, tesadüfen mi böyle olduğu çok düşünmeye değer.

s277

Antig. mir. 20 (— Th. ap. Phot. bibl. 278 cf. A. P. p. 279. 354): οὐχ ἧττον δὲ τούτων θαυμάσια τὰ φϑαρτικὰ : τῶν ὠφελούντων, οἷον ὃ γαλεώτης ὅταν ἐκδύῃ τὸ γῆρας, 15 ἐπιστραφεὶς καταπίνει" ἐπιληψίας γάρ ἐστι, φασίν, ὡς ὃ ᾿Δφιστοτέλης πκαταγράφει, φάρμακον. ὡσαύτως δ᾽ ἡ φώκη λέγεται ἐμεῖν τὸν ὀρόν᾽ καὶ γὰρ τοῦτον πρὸς τὴν αὐτὴν ἀρρωστίαν χρήσιμον. τὰς δὲ ἵππους τὸ ἐπιφυόμενον τοῖς ἐμβρύοις ἱππομανὲς ἀπεσϑίειν᾽ γίνεσϑαι δὲ τοῦτο ἐπὶ τοῦ 80 μετώπου καὶ πρὸς πολλὰ ξητεῖσϑαι. τὴν δὲ ἔλαφον τὸ δεξιὸν κέρας κατορύσσειν᾽ εἶναι δὲ καὶ τοῦτο ἐν πολλοῖς χρήσιμον. ταῦτα μὲν οὖν εἴτε κατὰ προαίρεσιν εἶτε κατὰ τύχην οὕτως ἔχει, πολλῆς ἐστιν ἐπιστάσεως δεόμενα.

s277bFr. 371. Kaynak: Antigonos, Harikalar 25. Bukalemun, ağaç gövdeleriyle, yapraklarla ve toprakla, kısacası bulunduğu her yerle birlikte rengini değiştirir. Aristoteles, tarandos denen hayvanın da böyle olduğunu söyler. Bu hayvan dört ayaklıdır, aşağı yukarı eşek büyüklüğündedir, derisi kalın, kıllıdır; kıllarının bu kadar çabuk değişmesi şaşılacak şeydir.

s277b

Antig. mir. 25 (— Th. ap. Phot. 1. e. cf. A. P. p. 364): 35 καὶ γὰρ τοῖς στελέχεσι τῶν δένδρων καὶ τοῖς φύλλοις καὶ τῇ γῇ; τὸν αὐτὸν τρόπον ἅπαντι τόπῳ συμμεταβάλλει τὴν χροιὰν (δ χαμαιλέων). ᾿Αριστοτέλης δέ φησι καὶ τὸν καλούμενον τάρανδον τοῦτο πάσχειν, ὄντα τετράπουν καὶ σχεδὸν ἴσον ὄνῳ καὶ παχύδερμον καὶ τετριχωμένον, καὶ ϑαυμαστὸν εἶναι πῶς αἷ τρίχες οὕτως ὀξέως ἀλλοιοῦνται.

s278Fr. 372. Kaynak: Homeros, İlyada 22, 93 üzerine şerh. ("Dağlı bir yılan deliğinde bir adam bekler gibi, zehirli otlar yemiş, korkunç öfke sarmış onu"): İşaret, şair yılanların deliğine dökülmekten (kheisthai) gelen kheia dediği içindir… ya da hayvan oraya su gibi aktığı için. Issız yerlerde doğanlar daha vahşidir. Aristoteles Hayvanlara Dair'in beşinci kitabında, yılanın kış uykusundan sonra karınca ve kınkanat böceği yiyerek doğuştan olandan daha çok zehirle dolduğunu, azgınlaşıp kudurduğunu ve kendisini rahatsız eden zehri bir yere silmek istediğini de söyler.

s278

Schol. in Hom. Il. 4, 98 (Dind.): (ὡς δὲ δράκων ἐπὶ) χειῇ (ὀρέστερος ἄνδρα μένῃσιν, βεβρωκὼς κακὰ φάρμακ᾽" ἔδυ 5 δέ τέ μιν χόλος αἷνός): ἡ διπλῆ ὅτι τὴν τῶν ὄφεων κατάδυσιν χειὰν εἴρηκεν ἀπὸ τοῦ χεῖσθαι (A)... e. ἢ ὅτι δίκην ὕδατος ἐκχεῖται εἰς αὐτὴν τὸ ϑηρίον. ἀγριώτερα δὲ τὰ ἐν ἐρήμῳ γεννώμενα. φησὶ δὲ καὶ ἐν τῷ € περὶ [oov ᾿Αριστοτέλης ἐσθίοντα αὐτὸν μύρμηκας καὶ τὸ κανϑαρίδας {μετὰ τὴν φώλευσιν» ἰοῦ πληροῦσϑαι πλείονος τοῦ ἐμφύτου xol ἐρεϑίξεσϑαν καὶ λυσσᾶν ἐπυϑυμοῦντά που ἀπομάξασϑαι τὸν ἐνοχλοῦντα ἰόν (B int.).

s278bTıp Yazıları

Kaynak: Aphrodisiaslı Aleksandros, Duyum Üzerine şerh (Aristoteles 436a11). Sağlık ve hastalık hakkındaki yazıları, yazılmış idiyse bile, günümüze ulaşmamıştır.

s278b

Alex. in Ár. (p. 436, 11) de sensu (ed. Thurot p. 16, 2): 15 τὰ δὲ περὶ ὑγείας καὶ νόσου εἰ ἐγένετο, οὐ σώξεται.

s278cFr. 373. Kaynak: Galenos, Hippokrates'in İnsanın Tabiatı Üzerine şerhi XV 25. Eski hekimlerin görüşlerini araştırmak istersen, Tıp Derlemesi adlı kitapları okuyabilirsin. Bunlar Aristoteles'in adını taşır, ama öğrencisi Menon'un yazdığı kabul edilir; kimileri bu yüzden bu kitaplara Menoneia der. Besbellidir ki Menon, kendi zamanına kadar kalmış eski hekim kitaplarını özenle arayıp bulmuş ve onların görüşlerini oradan toplamıştır; yok olanlar hakkında ise… yazamamıştır. Bu kitaplarda sarı safranın, kara safranın ya da balgamın insan tabiatının unsuru olduğunu söyleyen tek kişi bulamazsın. Hippokrates'ten sonra gelenlerden birçoğu ise içimizde yalnız kan bulunduğunu düşünür görünüyor; öyle ki ilk oluşumumuz da, rahimdeki büyümemiz de, doğduktan sonra olgunlaşmamız da ondanmış.

s278c

Galenus in comm. ad I Hipp. de nat. hom. (XV, 25): ὥσπερ γε πάλιν εἰ τὰς τῶν παλαιῶν ἰατρῶν δόξας ἐϑέλοις ἱστορῆσαι. πάρεστί σοι τὰς τῆς ἰατρικῆς συναγωγῆς ἀναγνῶναι βίβλους ἐπιγεγραμμένας μὲν ᾿Αριστοτέλει Ópolo- so γουμένας δὲ ὑπὸ τοῦ Μένωνος, ὃς ἦν μαϑητὴς αὐτοῦ, γεγράφϑαι, διὸ καὶ Μενώνεια προσαγορεύουσιν ἕνιοι ταυτὶ τὰ βιβλίας δῆλον δὲ ὅτι καὶ ὃ ἹΜένων ἐκεῖνος ἀναξητήσας ἐπιμελῶς τὰ διασωξζόμενα κατ᾽ αὐτὸν ἔτι τῶν παλαιῶν ἰατρῶν βιβλία, τὰς δόξας αὐτῶν ἐκεῖθεν ἀνελέξατο. τῶν δ᾽ ἤδη διεφϑαρμένων ... οὐκ ἠδύνατο γράψαι. κατὰ ταῦτ᾽ οὖν τὰ βιβλία χολὴν ξανϑὴν ἢ μέλαιναν ἢ φλέγμα στοιχεῖον ἀνϑρώπου φύσεως οὐκ ἂν εὕροις οὐδ᾽ ὑφ᾽ ἑνὸς εἰρημένον, 56 αἷμα δὲ καὶ τῶν μεϑ᾽ Ἱπποκράτην φαίνονται πολλοὶ μόνον εἶναι νομίξοντες ἐν ἡμῖν, ὥστε καὶ τὴν πρώτην γένεσιν ἡμῶν ἐξ αὐτοῦ γίγνεσϑαι καὶ τὴν μετὰ ταῦτα κατὰ τὴν μήτραν αὔξησιν καὶ ἀποκυηϑέντων τελείωσιν.

s279Fr. 374. Kaynak: Diogenes Laertios V 61. Sekiz Straton yaşamıştır… yedincisi, Aristoteles'in dediği gibi, eski bir hekimdir.

s279

Diogenes Laertius 5, 61: γεγόνασι δὲ Στράτωνες ὀκτώ" 10... ἕβδομος ἰατρὸς ἀρχαῖος, ὡς ᾿Δριστοτέλης φησίν.

s279bFr. 375. Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri 8, 9, 3. Menoneia'da karaciğer hastalığının bir belirtisi olarak ev farelerini dikkatle gözetleyip kovalamak kaydedilmiştir.

s279b

Plutarch. qu. conviv. 8, 9, 8: καὶ μὴν ἔν ys τοῖς Μενωνείοις σημεῖον ἡπατικοῦ πάϑους ἀναγέγραπται τὸ τοὺς κατοικιδίους μῦς ἐπιμελῶς παραφυλάττειν καὶ διώκειν.

s280Optik Yazıları

Kaynak: Simplikios ve Elias. Optika. Aristoteles'in Marcianus Hayatı: Optik Problemler.

s280

Simplic, Elias etc. (cit. in A. P. p. 877): τὰ ὀπτικά. 10 Vita Ar. Marc. τὰ ὀπτικὰ προβλήματα.

s280bFr. 380. Kaynak: Aristoteles'in Marcianus Hayatı. Matematiğe görme konisinin dar açılı olduğunu da ekledi; çünkü görme, gördüğü büyüklüğün ötesine uzanır. Bu yüzden görülen şeylerin hiçbiri bir anda bütünüyle görülmez; böylelikle eksen, tabandan uzun olur ve koni dar açılı olur.

s280b

Vita Ar. Mare. f. 216" inf: τῇ δὲ μαϑηματικῇ (προσἐϑηκε) τὸ ὀξυγώνιον εἶναι τὸν κῶνον τῶν ὄψεων, διὰ τὸ ἐπὶ πλέον προιέναι τὴν ὄψιν οὗ δρᾷ μεγέϑους" καὶ κατὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲν τῶν ὁρωμένων ὅλον ἅμα ὁρᾶται, καὶ ταύτῃ μείξονα γίνεσϑαι τὸν ἄξονα τῆς ἐκ τούτου τῆς βάσεως καὶ 30 ὀξυγώνιον τὸν κῶνον ἀποτελεῖσθαι.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…