İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

XXXVIII. Bitkiler Üzerine (Περὶ φυτῶν; Aristoteles'in ya da Theophrastos'un)

s232bKaynak: Aleksandros, Aristoteles'in Duyum Üzerine'si Şerhi. Çünkü tatların öteki etkilerinin bitkilerle ilgili tabiat araştırmasına ait olduğunu söyler. Theophrastos'un bitkiler üzerine yazılmış bir eseri vardır; Aristoteles'in ise yoktur.

s232b

Alex. Aphr. de sensu (ad Ar. 442b 25) Ven. 1527 f. 1095 (Thurot p. 183): τὰ γὰρ ἄλλα πάθη τῶν χυμῶν . . . οἰκεῖά φησιν εἶναι τῇ περὶ φυτῶν φυσιολογέᾳ. καὶ ἔστι περὶ φυτῶν 35 Θεοφράστῳ πραγματεία γεγραμμένη" ἀφιστοτέλους γὰρ οὐ φέρεται.

s235Fr. 267. Kaynak: Athenaios XIV 652a. Aristoteles de Bitkiler Üzerine'de şöyle der: "Bazılarının hadım, bazılarının çekirdeksiz dediği, hayasız hurmalar."

s235

Athen. XIV p. 652*: καὶ ᾿Δριστοτέλης ἐν τῷ περὶ φυτῶν οὕτως οφοινέκων ἀνόρχων, οὖς τινες εὐνούχους καλοῦσιν, of δὲ ἀπυρήνους“.

s235bFr. 268. Kaynak: Pollux X 170. Aristoteles'in ya da Theophrastos'un Bitkiler'inde de şöyle yazılıdır: "Kamış, sazdan dam örtüsü, fitil otu, kozalak, çam."

s235b

Pollux 10, 170: καὶ ἐν ᾿Αφριστοτέλους δὲ ἢ Θεο15 φράστου φυτικοῖς γέγραπται »νκκαλάμου, ὀρόφου, ϑρυαλλίδος. στροβίλου, πίτυος“.

s235cFr. 269. Kaynak: Antigonos, Olağanüstü Hikâyeler 169. Bitkiler konusunda (der Kallimakhos) Aristoteles'e göre Erytheia yöresinde çok renkli bir diken türü bulunur ve ondan mızraplar yapılır.

s235c

Antigonus mirab. 169: msol δὲ φυτῶν (φησιν ὁ Καλλίμαχος) τῆς ἀκάνϑης εἶδος ᾿Δριστοτέλην φάσκειν περὶ τὴν Ἐρύϑειαν εὑρίσκεσθαι διαποίκιλον τὴν χρόαν, ἐξ οὗ s0 πλῆκτρα γίνεσϑαι.

s235dFr. 270. Kaynak: Apollonios, Olağanüstü Hikâyeler 16. Theophrastos Bitkiler Üzerine'de, hekimlerin kullandığı thapsia kökünün etle birlikte kaynatılınca her şeyin öyle tek bir kütle olduğunu söyler ki artık kaptan çıkarılamaz.

s235d

Apollon. mir. 16: Θεόφραστος δ᾽ iv τῇ περὶ φυτῶν πραγματείᾳ τὴν θαψίαν ῥίξαν, ἢ of ἰατροὶ χρῶνται, ἐάν τις σὺν κρέασιν ἑψήσῃ, τὰ πολλὰ ἕν γίγνεσθαι ὥστε ἐκ τοῦ ἀγγείου μηκέτι δύσασθαι ἐξαιρεϑῆναι.

s236Fr. 271. Kaynak: Photios, Sözlük, "isma" maddesi. Aristoteles'te isma, Theophrastos'ta miskhos: Sert kabuklu meyvelerin boynudur.

Eustathios, İlyada XIII 289 Üzerine. Dikkat et: boyun kelimesi yalnızca hayvanlar için değil, meyveler için de kullanılır; şöyle yazan da bunu gösterir: "Aristoteles isma der, Theophrastos ise miskhos. Bu, sert kabuklu meyvelerin boynudur."

s236

Phot. lex. s. fouo: ᾿Δριστοτέλης») ὅπερ Θεόφραστος μέσχον᾽ ἔστι δὲ ὁ αὐχὴν τοῦ καρποῦ τῶν ἀκροδρύων. Eustath. in Il. v, 289 (ἐν αὐχένι) p. 932: σημείωσαι δὲ ὅτε αὐχὴν οὐ μόνον ἐπὶ ξῴων λέγεται ἀλλὰ καὶ ἐπὶ καρπῶν, ὡς δηλοῖ ὃ οὕτω γράψας οοἵσμα φησὶν ᾿Αφριστοτέλης, δ Θεόφραστος δὲ μίσχον. ἔστι δὲ ὃ αὐχὴν τοῦ καρποῦ τῶν ἀκροδρύων“.

s236bFr. 272. Kaynak: Apollonios, Olağanüstü Hikâyeler 47. Theophrastos'un Bitkiler Üzerine'de dediği gibi, gök gürültüsü sürekli olunca yer mantarları sertleşir.

Athenaios'un Özeti II 62b. Yer mantarları. Bunlar da kendiliğinden topraktan, en çok kumlu yerlerde çıkar. Theophrastos bunlar hakkında der ki: "Yer mantarı, kimilerinin geraneion dediği ve yer altındaki başka her şey." Yine: "Bu yer altında doğanların oluşumu ve tabiatı aynıdır: Yer mantarı, Kyrene yöresinde yetişen ve misy denen bitki (bu çok hoş ve et kokulu sayılır) ve Trakya'da iton denen bitki gibi."

Bunlar hakkında özel bir şey söylenir. Sonbahar yağmurları ve gök gürültüleri olunca sertleştikleri, gök gürültüsü ile daha da çok sertleştikleri söylenir; sanki sebep bundadır. İki yıl yaşamaz, yalnızca bir yıllıktır; kullanımı ve olgunluğu ilkbahardadır. Ama bazıları onların tohumdan bir ilkesi olduğunu kabul eder. Örneğin Mitylene sahilinde, sağanak olup tohum Tiarai'den inmedikçe yetişmediğini söylerler; Tiarai, bunların çok yetiştiği bir yerdir. Yer mantarı en çok sahillerde ve kumsal arazide yetişir; Tiarai de böyledir. Lampsakos yöresinde Abarnis'te, Alopekonnesos'ta ve Elis'te de yetişir.

s236b

Apollon mir. 47: τὰ ὕδνα βροντῶν συνεχῶν γιγνομένων σκληρότερα γίγνεται, καϑάπερ Θεόφραστος ἐν τοῖς περὶ φυτῶν εἴρηκεν. 10 Athen. epit. II, 625: ὅδνα. γίνεται καὶ ταῦτα αὐτόματα ἀπὸ γῆς, μάλιστα περὶ τοὺς ἀμμώδεις τόπους. λέγει δὲ περὶ αὐτῶν Θεόφραστος ,10 ὕδνον, ὃ καλοῦσί τινες γεράνειον, καὶ εἴ τι ἄλλο dmóyciov 4 καὶ πάλιν ,.,ῇἣ τῶν ἐγγεοτόκων τούτων γένεσις ὅμα καὶ φύσις, olov τοῦ τε ὕδνου καὶ τοῦ 15 φυομένου περὶ Κυρήνην ὃ καλοῦσι gov, δοκεῖ δ᾽ ἡδὺ σφόδρα τοῦτ᾽ εἶναι καὶ τὴν ὀσμὴν ἔχειν κρεώδη, καὶ τὸ ἐν Θρῴάκῃ δὲ λεγόμενον rov. περὶ δὲ τούτων ἴδιόν τι λέγεται. φασὶ γάρ, ὅταν ὕδατα μετοπωρινὰ καὶ βρονταὶ γίνωνται; σκληρὰ τότε γένεσϑαι, καὶ so μᾶλλον ὅταν af βρονταί, ὡς ταύτης αἰτιωτέρας οὔσης (τῆς αἰτίας». οὐ διετίξειν δέ, ἀλλ᾽ ἐπέτειον εἶναι, τὴν δὲ χρείαν καὶ τὴν ἀκμὴν ἔχειν τοῦ ἦρος. οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἔνιοί γε ὡς σπερματικῆς οὔσης τῆς ἀρχῆς ὑπολαμβάνουσιν. ἐν γοῦν τῷ αἰγιαλῷ τῶν Μυτιληναίων οὔ φασι πρότερον εἶναι πρὶν ἢ ss γενομένης ἐπομβρίας τὸ σπέρμα κατενεχϑῇ ἀπὸ Τιαρῶν, τοῦτο δ᾽ ἐστὶ χωρίον ἐν d πολλὰ γίνεται. γίνεται δὲ ἕν τε τοῖς αἰγιαλοῖς μάλιστα καὶ ὅπου χώρα ὕπαμμος" καὶ γὰρ αἱ Τιάραι τοιαῦται. φύεται δὲ καὶ περὶ “άμψακον ἐν τῇ 5᾽Αβαρνίδι καὶ ἐν ᾿Δλωπεκοννήσῳ x&v τῇ 'HAelov

s237Fr. 273. Kaynak: Athenaios'un Özeti II 61f. Theophrastos Bitkilerin Araştırılması'nda şöyle yazar: "Bu tür şeyler yer altında ve yer üstündedir; örneğin bazılarının pezikes dediği, mantarlarla birlikte oluşanlar gibi. Çünkü onlar da köksüzdür. Mantarın ise tutunma ilkesi olarak uzayan bir sapı vardır ve ondan kökler uzatır."

s237

Athen. epit. II, 61f: Θεόφραστος δὲ ἐν τῷ περὶ φυτῶν [στορέας] γράφει οοὑπόγεια δὲ τὰ τοιαῦτά ἐστι καὶ ἐπίγεια 40 καϑάπερ oUc καλοῦσί τινες πέξιας ὅμα τοῖς μύκησι γινομένους ἄρριξοι γὰρ καὶ αὐτοὶ τυγχάνουσιν. ὃ δὲ μύκης ἔχει προσφύσεως ἀρχὴν τὸν καυλὸν εἰς μῆκος, καὶ ἀποτείνουσιν ἀπ᾽ αὐτοῦ Qifor-.

s237bFr. 274. Kaynak: Athenaios XIV 653d. Örneğin aşılı olanlar. Çünkü Aristoteles aşılanmış armutlara epembolades der.

Harpokration, Sözlük, "embeblemena" maddesi. "Aşılanmış" anlamındadır. Demosthenes Nikostratos'a Karşı'da kullanır; Aristoteles de bu tür armutlara embolades der.

s237b

Athen. XIV p. 6533: olov τὰ ἐπεμβεβλημένα. ὃ γὰρ ᾿Αφιστοτέλης καὶ ἐπεμβολάδας ἀπίους ὀνομάξει τὰς ἐγκεκεντρισμένας. Harpocr. lex. (p. 71, 8) s. ἐμβεβλημένα: ἀντὶ τοῦ ἐγκεκεντρισμένα. Δημοσθένης ἐν τῷ πρὸς Νικόστρατον. καὶ ᾿Αριστοτέλης δ᾽ ἐμβολάδας ἀπίους λέγει τὰς τοιαύτας. t

s238Fr. 275. Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı IX 37. Bir bitkinin dalı, çoğu zaman hiç akrabası olmayan başka bir bitkinin gövdesinde yetişir. Bunun sebebini Theophrastos tabiata uygun bir şekilde izini sürerek şöyle açıklar: Kuşlar ağaçların çiçeğiyle beslenir, sonra bitkilerin üstüne konarak dışkılarını bırakırlar. Tohum onların kovuklarına, deliklerine ve boşluklarına düşer, gökten yağan yağmurla sulanır, sonra da geldiği bitkiyi yetiştirir. Böylece zeytin ağacında incir, başka bir ağaçta başka bir bitki görürsün.

s238

Aelian. de anim. 9, 37: φυτοῦ ἑτέρου κλάδος ἐπιφύεται πρέμνῳ, προσήκων οἱ μηδὲ ἕν πολλάκις. τὸ δὲ αἴτιον Θεόφραστος λέγει φυσικώτατα ἀνιχνεύσας ὅτι τὰ ὀρνύφια τὴν ἄνϑην τῶν δένδρων σιτούμενα, εἶτα ἐπὶ τοῖς φυτοῖς καϑήμενα τὰ περιττὰ ἀποκρίνει. οὐκοῦν τὸ σπέρμα ταῖς κοιλάσι 1 καὶ ταῖς ὀπαῖς αὐτῶν καὶ τοῖς σηραγγώδεσιν ἐμπῖπτον καὶ ἐπαρδόμενον τοῖς ὕμβροις τοῖς ἐξ οὐρανοῦ, εἶτα ἀναφύει ἐκεῖνα ἐξ ὧν ἐβλάστησεν. οὕτω τοι καὶ ἐν ἐλαίᾳ συκῆν κατανοήσεις καὶ ἐν ἄλλῳ ἄλλο.

s238bFr. 276. Kaynak: Sözde Iulianos, Mektup 24. Güzel Theophrastos Çiftçilik Öğütleri'nde, başka türden aşılanan ağaçların oluşumlarını ve birbirine aşılanmaya uygun olan bitkileri anlatırken, sanırım bütün bitkilerden çok incir ağacını över; çünkü çeşitli ve farklı oluşumlara açıktır, ötekilerden farklı olarak her türden filiz taşımaya kolayca elverir. Biri onun dalını kesip gövdelerin yarıklarına türlü türlü filizler yerleştirirse, tek başına kimi zaman bütün bir bahçenin görünümünü vermeye yeter.

s238b

Pseudo-Iulianus epist. 24 Hertlein (A. P. p. 233): Θεόφφαστος δὲ ὃ καλὸς ἐν γεωργίας παφαγγέλμασι τὰς τῶν ἑτεροφύτων δένδρων γενέσεις ἐκτιϑεὶς καὶ ὅσα ἄλλη. λούχοις ἐγκεντρίσεσιν εἴκει πάντων οἶμαι τῶν φυτῶν μᾶλλον ἐπαινεῖ τῆς συκῆς τὸ δένδρον ὡς ἂν ποικίλης καὶ διαφόρου γενέσεως δεκτικὸν καὶ μόνον τῶν ἄλλων εὔκολον παντοίου γένους ἐνεγκεῖν βλάστην, εἴ τις αὐτοῦ τὸν κλάδον ἐκτεμὼν ἕκαστον, εἶτα ἐκρήξας ἄλλην ἐς ἄλλο τῶν πρέμνων ἐμφυᾶ γονὴν ἐναρμόσειεν, ὡς ἀρκεῖν ἤδη πολλάκις αὐτοῦ καὶ ἀνϑ᾽ 5 ὁλοκλήρου κήπου τὴν ὄψιν.

s239Fr. 277. Kaynak: Geoponika III 3, 4. Bu ayda (mart) badem ağaçlarının köklerine domuz gübresi koyacağız; çünkü Aristoteles'in dediği gibi, acı bademleri tatlı, daha büyük ve daha körpe yapar. Theophrastos ise köklere sidik dökülmesini söyler.

s239

Geopon. III, 3, 4 (cf. X, 59, 2. de malo punico Ar. probl. ined. 3, 4 Buss.): τούτῳ τῷ μηνὶ (τῷ Μαρτίῳ) ταῖς ῥίξαις τῶν ἀμυγδαλῶν κόπρον χοιρείαν ἐπιϑήσομεν" τάς τε γὰρ πικρὰς γλυκείας ποιεῖ καὶ μείξους καὶ τρυφεράς, ὡς το Αριστοτέλης φησί. Θεόφραστος δὲ οὖρον ταῖς δίξαις ἐπιχέειν φὴσί (c. pl. 8, 9, 8. 17, 5—6).

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…