İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

XXX. Pythagorasçılar Üzerine (Περὶ τῶν Πυθαγορείων)

s162Fr. 190. Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Stromateis I 14, 62. Mnesarkhos oğlu Pythagoras, Hippobotos'un dediğine göre Samosluydu; Aristoksenos'un Pythagoras'ın Hayatı'nda, Aristoteles'in ve Theopompos'un söylediğine göre ise Tyrrhenialıydı.

s162

Clem. Alex. strom. 1, 14, 62 p. 129 Sylb.: Πυϑαγόρας piv οὖν Μνησάρχου Σάμιος, ὥς φησιν Ἱππόβοτος, ὡς δὲ ᾿Αριστόξενος ἐν τῷ Πυϑαγόρου βίῳ καὶ ᾿Αφριστοτέλης καὶ Θεόπομπος Τυρρηνὸς ἦν.

s162bFr. 191. Kaynak: Apollonios, Olağanüstü Hikâyeler 6. Bunlardan sonra gelen Mnesarkhos oğlu Pythagoras önce matematik ve sayılar üzerine çalıştı, sonraları ise Pherekydes'in harikalar yaratmasından da geri kalmadı. Metapontion'da yüklü bir gemi limana girerken orada bulunanlar, yükü yüzünden geminin sağ salim gelmesini diliyorlardı; o da yanlarına gelip "Öyleyse bu gemi size bir ölü taşıyor görünecek" dedi. Yine Kaulonia'da, Aristoteles'in dediğine göre … Aynı Aristoteles onun hakkında yazarken daha birçok şey söyler; Tyrrhenia'da insanı ısıran ölümcül yılanı kendisinin ısırarak öldürdüğünü de anlatır. Pythagorasçıların başına gelecek ayaklanmayı önceden söylemişti; bu yüzden kimseye görünmeden Metapontion'a gitti. Başkalarıyla birlikte Kosas Irmağı'nı geçerken insanüstü, büyük bir sesin "Selam sana Pythagoras!" dediğini işitti; yanındakiler dehşete kapıldılar. Bir kez aynı gün aynı saatte hem Kroton'da hem Metapontion'da göründü. Aristoteles'in dediğine göre bir defasında tiyatroda otururken ayağa kalktı ve yanında oturanlara altından uyluğunu gösterdi. Onun hakkında başka olağanüstü şeyler de anlatılır, ama biz müstensih işi yapmak istemediğimizden sözü burada bitireceğiz.

s162b

Apollonius mirab. 6: τούτοις δὲ ἐπιγενόμενος Πυϑαγόρας Μνησάρχου υἱὸς τὸ μὲν πρῶτον διεπονεῖτο περὶ τὰ μαϑήματα καὶ τοὺς ἀρυϑμούς, ὕστερον δέ ποτε καὶ τῆς Φερεκύδου τερατοποιέας οὐκ ἀπέστη. καὶ γὰρ ἐν Μεταποντίῳ πλοίου εἰσερχομένου φορτίον ἔχοντος καὶ τῶν παρατυχόντων εὖχο- 19 μένων σωστὸν κατελϑεῖν διὰ τὸν φόρτον, ἐφεστῶτα τοῦτον εἰπεῖν νεκρὸν τοίνυν φανήσεται ὑμῖν σῶμα ἄγον τὸ πλοῖον τοῦτος, πάλιν δ᾽ ἐν Καυλωνίᾳ, ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης! (.. . ὃ αὐτὸς ᾿Αριστοτέλης γράφων περὶ αὐτοῦ πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα λέγει καὶ τὸν ἐν Τυρρηνίᾳ, φησί, δάκνοντα 15 ϑανάσιμον ὄφιν αὐτὸς δάκνων ἀπέκτεινεν. καὶ τὴν γινομένην δὲ στάσιν τοῖς Πυϑαγορείοις “προειπεῖν᾽ διὸ καὶ εἰς Meraπόντιον ἀπῆρεν ὑπὸ μηδενὸς ϑεωρηϑείς. καὶ ὑπὸ τοῦ Κόσα τοῦ ποταμοῦ διαβαίνων σὺν ἄλλοις ἤκουσε φωνὴν μεγάλην καὶ ὑπὲρ ἄνϑρωπον .«»Πυϑαγόρα, χαῖρε" τοὺς δὲ παρόντας so περιδεεῖς γενέσϑαι. ἐφάνη δέ more καὶ ἐν Κρότωνι καὶ ἐν Μεταποντίῳ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ. ἐν ϑεάτρῳ δὲ καϑήμενός ποτε ἐξανίστατο, ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης, καὶ τὸν ἴδιον μηρὸν παρέφηνε τοῖς παρακαϑημένοις χρυσοῦν. λέγεται δὲ περὶ αὐτοῦ καὶ ἄλλα τινὰ παράδοξα, ἡμεῖς δὲ μὴ βουλόμενοι μεταγραφέων ἔργον ποιεῖν αὐτοῦ τὸν λόγον καταπαύσομεν.

s163Ailianos, Çeşitli Hikâyeler II 26. Aristoteles, Krotonluların Pythagoras'a Hyperborealı Apollon dediğini söyler. Nikomakhos oğlu şunları da ekler: Pythagoras bir kez aynı gün aynı saatte hem Metapontion'da hem Kroton'da birçok kişi tarafından görülmüştür. Olympia'da yarışmalar sırasında tiyatroda ayağa kalkınca da uyluklarından birinin altından olduğunu göstermiştir. Aynı yazar, Kosas Irmağı'nı geçerken kendisine seslenildiğini söyler; bu selamı birçok kişinin işittiğini de ekler.

s163

Aelian. var. hist. 2, 26: ᾿Δριστοτέλης λέγει ὑπὸ τῶν 5 Κροτωνιατῶν τὸν Πυϑαγόραν ᾿Απόλλωνα Ὑπερβόρειον προσαγορεύεσϑαι (cf. Tambl. v. P. 80). κἀκεῖνα δὲ προσεπιλέγει ὃ τοῦ Νικομάχου ὅτι τῆς αὐτῆς ἡμέρας ποτὲ καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν καὶ ἐν Μεταποντίῳ ὥφϑη ὑπὸ πολλῶν καὶ ἐν Κρότωνι. {καὶ ἐν Ὀλυμπίᾳ δὲ iv» τῷ ἀγῶνι ἐξανιστάμενος 1ὸ ἐν ϑεάτρῳ καὶ τῶν μηρῶν ὃ Πυϑαγόρας παρέφηνε τὸν ἕτερον χρυσοῦν. λέγει δὲ ὃ αὐτὸς καὶ ὅτι ὑπὸ τοῦ Κόσα τοῦ ποταμοῦ διαβαίνων προσερρήϑη" καὶ πολλούς φησιν ἀκηκοέναι τὴν πρόσρησιν ταύτην.

s163bAilianos, Çeşitli Hikâyeler IV 17. Pythagoras insanlara, ölümlü tabiattan daha üstün bir tohumdan geldiğini öğretiyordu. Çünkü, der, aynı gün aynı saatte hem Metapontion'da hem Kroton'da görülmüştü. Olympia'da da uyluklarından birinin altından olduğunu göstermişti. Krotonlu Myllias'a, onun Gordios oğlu Frigyalı Midas olduğunu hatırlatmıştı. Beyaz kartalı da kaçmadan durduğu için okşamıştı. Kosas Irmağı'nı geçerken de kendisine seslenilmiş, ırmak ona "Selam sana Pythagoras" demişti. (Diogenes Laertios VIII 11: Son derece heybetli bir görünüşü olduğu söylenir; öğrencileri onun Hyperborealıların ülkesinden gelmiş Apollon olduğuna inanırdı. Anlatıldığına göre bir defasında uyluğu açılmış ve altından olduğu görülmüştü; Nessos Irmağı'nın da karşıya geçerken ona selam verdiğini söyleyen çoktu.)

s163b

Aelian. var. hist. 4, 17: δίδασκε Πυϑαγόρας τοὺς 16 ἀνθρώπους ὅτι κρειττόνων γεγένηται σπερμάτων ἢ κατὰ τὴν φύσιν τὴν ϑνητήν᾽ τῆς γὰρ αὐτῆς ἡμέρας ὥφϑη καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν ἐν Μεταποντίῳ, φησί, καὶ ἐν Κρότωνι. καὶ ἐν Ὀλυμπίᾳ δὲ παρέφηνε χρυσοῦν τὸν ἕτερον τῶν μηρῶν. καὶ Μυλλίαν δὲ τὸν Κροτωνιάτην ὑπέμνησεν ὅτι Μίδας ὃ 30 Γορδίου ἐστὶν ὃ Φρύξ. καὶ τὸν ἀετὸν δὲ τὸν λευκὸν xorέψησεν ὑπομείναντα αὐτόν. ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τοῦ Κόσα τοῦ ποταμοῦ διαβαίνων προσερρήϑη, τοῦ ποταμοῦ εἰπόντος αὐτῷ χαῖρε, Πυϑαγόρα, (Diog. Laertius 8, 11: xol γὰρ καὶ σεμνοπρεπέστατος λέγεται γενέσϑαι καὶ of μαϑηταὶ δόξαν 36 εἶχον περὶ αὐτοῦ ὡς εἴη ᾿Αἀπόλλων ἐξ Ὑπερβορέων ἀφιγμένος. λόγος δέ ποτ᾽ αὐτοῦ παραγυμνωϑθέντος τὸν μηρὸν ὀφϑῆναι χρυσοῦν᾽ καὶ ὅτι Νέσσος ὃ ποταμὸς διαβαίνοντα αὐτὸν προσαγορεύσαι πολὺς ἦν ὃ φάσκων.)

s164İamblikhos, Pythagoras'ın Hayatı 28, 140–143. Pythagorasçılar, kanaatlerinin güvenilirliğini onları ilk söyleyenin sıradan biri değil bir tanrı olmasına dayandırırlar. Akousmata'dan biri de şudur: Pythagoras kimdir? Hyperborealı Apollon'dur, derler. Bunun kanıtları olarak da onun yarışmalarda ayağa kalkınca altından uyluğunu göstermesini ve Hyperborealı Abaris'i ağırlayıp yolunu bulmasını sağlayan okunu ondan almasını gösterirler. Abaris'in Hyperborealıların ülkesinden tapınak için altın toplamak üzere geldiği ve salgın haber verdiği anlatılır. Tapınaklarda konaklar, hiçbir şey yiyip içtiği görülmezdi. Lakedaimonya'da salgını önleyici kurbanlar sunduğu, bu yüzden de Lakedaimon'da bir daha hiç salgın olmadığı söylenir. Pythagoras işte bu Abaris'in, onsuz yol bulamadığı altın okunu elinden alarak onu ikrara getirdi. Metapontion'da bazıları yaklaşmakta olan gemideki malların kendilerinin olmasını dilediklerinde "Öyleyse sizin olan bir ölü" dedi ve geminin ölü taşıdığı görüldü. Sybaris'te insan öldüren kıllı yılanı yakalayıp gönderdi. Benzer şekilde Tyrrhenia'daki küçük yılanı da ısırarak öldürdü. Söylendiğine göre Kroton'da beyaz kartalı, kaçmadan durunca okşadı. Onu dinlemek isteyen birine, bir işaret görünmeden konuşmayacağını söyledi; bundan sonra Kaulonia'da beyaz ayı çıktı. Oğlunun ölümünü haber vermek üzere olan adama önce kendisi söyledi. Krotonlu Myllias'a Gordios oğlu Midas olduğunu hatırlattı; Myllias da mezarın başında buyrulanları yapmak üzere anakaraya gitti. Evini satın alıp kazan adamın gördüklerini kimseye söylemeye cesaret edemediğini, bu günahın karşılığında Kroton'da tapınak soyarken yakalanıp öldüğünü de anlatırlar; heykelin düşen altın sakalını alırken suçüstü yakalanmıştı. İnandırmak için bunları ve bunlara benzer başka şeyleri anlatırlar.

s164

Iambl. (de secta Pythag. I) de vita Pythag. c. 28 8. 140—143: τὴν δὲ πίστιν τῶν παρ᾽ αὐτοῖς ὑπολήψεων ἡγοῦνται εἶναι ταύτην ὅτι ἦν ὃ πρῶτος εἰπὼν αὐτός, οὐχ ὁ τυχὼν ἀλλὰ ϑεός. καὶ ἕν τοῦτο τῶν ἀκουσμάτων ἐστί, τίς ὃ Πυθαγόρας: φασὶ γὰρ εἶναι ᾿Απόλλωνα Ὑπερβόρεον. 5 τούτου δὲ τεκμήρια ἔχεσθαι ὅτι ἐν τῷ ἀγῶνι ἐξανιστάμενος τὸν μηρὸν παρέφηνε χρυσοῦν, καὶ ὅτι "ἄβαριν τὸν Ὕπερβόρεον εἱστία καὶ τὴν οἰστὸν αὐτοῦ ἀφείλετο Tj ἐκυβερνᾶτο. λέγεται δὲ ὃ "άβαρις ἐλϑεῖν ἐξ Ὑπερβορέων ἀγείρων χρυσὸν εἰς τὸν νεὼν καὶ προλέγων λοιμόν. κατέλυε δὲ ἐν τοῖς ἱεροῖς 10 καὶ οὔτε πίνων οὔτε ἐσθίων ὥφϑη ποτὲ οὐϑέν. λέγεται δὲ xol ἐν “Λακεδαιμονίοις ϑῦσαι τὰ κωλυτήρια καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ πώποτε ὕστερον ἐν Δακεδαίμονι λοιμὸν γενέσϑαι. τοῦvov οὖν τὸν ἴἌἄβαριν παρελόμενος ὃν εἶχεν οἰστὸν χρυσοῦν, οὗ ἄνευ οὐχ οἷός τ᾽ ἦν τὰς ὁδοὺς ἐξευρίσκειν, ὁμολογοῦντα 15 ἐποίησε. καὶ ἐν Μεταποντίῳ εὐξαμένων τινῶν γενέσθαι αὐτοῖς τὰ ἐν τῷ προσπλέοντι πλοίῳ ωνεκρὸς τοίνυν ἔσθ᾽ ὑμῖν ἔφη" καὶ ἐφάνη νεκρὸν ἄγον τὸ πλοῖον. καὶ ἐν Συβάρει τὸν ὄφιν, τὸν ἀποκτείναντα τὸν δασύζπουνν, ἔλαβε καὶ ἀπεπέμψατο. ὁμοίως δὲ καὶ τὸν ἐν Τυρρηνίᾳ τὸν μικρὸν 10 ὄφιν αὐτὸς ἀπέκτεινε δάκνων. ἐν Κρότωνε δὲ τὸν ἀετὸν τὸν λευκὸν κατέψησεν ὑπομείναντα, ὥς φασι. βουλομένου δέ τινος ἀκούειν οὐκ ἔφη πω λέξειν πρὶν ἢ σημεῖόν τι φανῇ" καὶ μετὰ ταῦτα ἐγένετο iv Καυλωνίᾳ ἡ λευκὴ ἄρκτος. καὶ πρὸς τὸν μέλλοντα ἐξαγγέλλειν αὐτοῦ τὸν ϑάνατον προεῖπεν αὐτός. καὶ Μυλλίαν τὸν Κροτωνιάτην ἀπέμνησεν ὅτε ἦν Μίδας ὃ Γορδίου" καὶ ᾧχετο ὃ ΜΜυλλίας εἰς τὴν ἥπειρον 5 ποιήσων ὅσα ἐπὶ τῷ τάφῳ ἐκέλευσε. λέγουσι δὲ καὶ ὅτε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ὃ πριάμενος καὶ ἀνορύξας ἃ μὲν εἶδεν οὐδενὶ ἐτόλμησεν εἰπεῖν, ἀντὶ δὲ τῆς ἁμαρτίας ταύτης ἐν Κρότωνι ἱεροσυλῶν ἐλήφϑη καὶ ἀπέϑανε" τὸ γὰρ γένειον ἀποπεσὸν τοῦ ἀγάλματος τὸ χρυσοῦν ἐφωράϑη λαβών. ταῦτά 10 τε οὖν λέγουσι πρὸς πίστιν καὶ ἄλλα τοιαῦτα (cf. ex al. fonte

s165Fr. 192. Kaynak: İamblikhos, Pythagoras'ın Hayatı 30–31. Bundan böyle Pythagoras'ı iyi ve insanları çok seven bir daimōn olarak tanrılar arasında saydılar; kimileri Pythialı Apollon, kimileri Hyperborealı Apollon, kimileri Paian, kimileri de Ay'da oturan daimōnlardan biri dedi… Aristoteles de Pythagorasçı Felsefe Üzerine'de bu kişilerin en gizli sırları arasında şöyle bir ayrımı sakladıklarını anlatır: Akıllı canlının bir türü tanrı, bir türü insan, bir türü de Pythagoras gibisidir.

s165

Iamblichus de vita Pythagorica s. 30: καὶ μετὰ τῶν ϑεῶν τὸν Πυϑαγόραν λοιπὸν κατηρίϑμουν ὡς ἀγαϑόν τινὰ δαίμονα καὶ φιλανθρωπότατον, of μὲν τὸν Πύϑιον, οἱ δὲ 15 τὸν ἐξ Ὑπερβορέων ᾿Αἀπόλλωνα (cf. Ar. supra ap. Ael. v. h. 2, 26), of δὲ τὸν Παιᾶνα, ob δὲ τῶν τὴν σελήνην κατοικούντων δαιμόνων ἕνα... (81:) ἱστορεῖ δὲ καὶ ᾿Δφριστοτέλης ἐν τοῖς {περὶ τῆς) Πυϑαγορικῆς φιλοσοφίας διαίρεσίν τινα τοιάνδε ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν ἐν τοῖς πάνυ ἀπορρήτοις δια30 φυλάττεσϑαι᾽ τοῦ λογικοῦ ξῴου τὸ μέν ἐστ, ϑεός, τὸ δ᾽ ἄνϑρωπος, τὸ δὲ οἷον Πυϑαγόρας.

s166Fr. 193. Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Stromateis VI 6, 53. Basileides'in oğlu ve öğrencisi İsidoros, Peygamber Parkhor'un Açıklamaları'nın birinci kitabında kelimesi kelimesine şöyle yazar: "Attikalılar da Sokrates'e kendisine eşlik eden bir daimōn tarafından birtakım haberler verildiğini söylerler. Aristoteles de bütün insanların, bedende bulundukları süre boyunca kendilerine eşlik eden daimōnlardan yararlandığını söyler; bu peygamberlere ait bilgiyi alıp kitaplarına geçirmiş, ama sözü nereden aşırdığını itiraf etmemiştir."

s166

Clem. Al. strom. 6, 6, 58 (t. III p. 130 Lips): Ἰσίδωρος δὲ ὁ Βασιλείδου υἱὸς ἅμα καὶ μαϑητὴς iv τῷ πρώτῳ τῶν τοῦ προφήτου Παρχῶρ ἐξηγητικῶν καὶ αὐτὸς κατὰ λέξιν γράφει “φασὶ δὲ καὶ οἵ ᾿Αττικοὴὶ μεμηνῦσϑαί τινα Σωκράτει παρεπομένου δαίμονος αὐτῷ, καὶ ᾿Αφιστοτέλης δαίμοσι 10 κεχρῆσϑαι πάντας ἀνθρώπους λέγει συνομαρτοῦσιν αὐτοῖς παρὰ τὸν χρόνον τῆς ἐνσωματώσεως, προφητικὸν τοῦτο μάOque λαβὼν καὶ καταϑέμενος εἰς τὰ ἑαυτοῦ βιβλία, μὴ ὁμολογήσας ὅϑεν ὑφείλετο τὸν λόγον τοῦτον“.

s166bFr. 194. Kaynak: Gellius IV 11 (Plutarkhos'tan alıntı). Aristoteles, Pythagorasçıların döl yatağından, yürekten, deniz anasından ve bunlara benzer başka birkaç şeyden uzak durduğunu, ötekileri ise yediğini söyler.

s166b

quoniam res inopinata est, subscripsi: ᾿Αριστοτέλης δὲ 30 μήτρας καὶ καρδίας καὶ ἀκαλήφης καὶ τοιούτων τινῶν ἄλλων ἀπέχεσϑαί φησι τοὺς Πυϑαγορικούς, χρῆσϑαι δὲ

s166cPorphyrios, Pythagoras'ın Hayatı 45. Başka şeylerden de, örneğin döl yatağından, barbunyadan ve deniz anasından, hatta neredeyse bütün öteki deniz ürünlerinden uzak durmayı öğütlerdi.

s166c

Porph. v. P. 45: ἀπέχεσϑαι δὲ καὶ ἄλλων παρήνει, olov 96 μήτρας ve καὶ τριγλίδος καὶ ἀκαλήφης.» σχεδὸν δὲ καὶ τῶν ἄλλων ϑαλασσίων ξυμπάντων.

s166dDiogenes Laertios VIII 19. Her şeyden çok, kırmızı balığı ve kara kuyruk balığını yemeyi yasaklardı; yürekten ve baklagilden de uzak durulmasını isterdi. Aristoteles, döl yatağının ve kimi zaman barbunyanın da buna dahil olduğunu söyler.

s166d

Diog. Laert. 8, 19: παντὸς δὲ μᾶλλον ἀπηγόρευε μήτ᾽ ἐρυϑῖνον ἐσϑίειν μήτε μελάνουρον' καρδίας τ᾽ ἀπέχεσϑαε καὶ κυάμων" ᾿Αφιστοτέλης δέ φησι καὶ μήτρας καὶ τρίγλης ἐνίοτε.

s167Fr. 195. Kaynak: Diogenes Laertios VIII 33–35. Tanrılara ve kahramanlara aynı saygı gösterilmemeli; tanrılara her zaman ağız temizliğiyle, beyazlar giyip arınmış olarak, kahramanlara ise öğleden sonra saygı sunulmalıdır. Arınma, temizlenme törenleri, yıkanma ve serpme suyuyla, cenaze ve her türlü kirden uzak durarak sağlanır; bir de ölü hayvan etinden, barbunyadan, kara kuyruk balığından, yumurtadan, yumurtlayan hayvanlardan, baklagilden ve tapınaklarda ayin yapanların yasakladığı öteki şeylerden uzak durarak. Aristoteles, Pythagoras'ın baklagilden uzak durulmasını öğütlemesinin sebeplerini şöyle sıralar: ya baklalar cinsel organlara benzer; ya Hades'in kapılarına benzer (çünkü boğumsuz tek bitkidir); ya da bozar; ya bütünün tabiatına benzer; ya da oligarşiye yakışır, çünkü kurayı onunla çekerler. Sofradan düşenin alınmaması, ya ölçüsüzce yememeye alışmak içindir ya da birinin ölümü içindir… Beyaz horoza dokunulmamalıdır, çünkü Men'e kutsaldır ve sığınaktır; iyi şeylerdendir ve Men'e kutsaldır, çünkü saatleri bildirir. Kutsal balıklara da dokunulmamalıdır; çünkü tanrılara ve insanlara aynı şeyler ayrılmamalıdır, tıpkı hürlere ve kölelere ayrılmadığı gibi. Beyaz, iyinin tabiatındandır; siyah ise kötünün. Ekmek kırılmamalıdır, çünkü eskiden dostlar bir ekmeğin etrafında toplanırdı, barbarlar bugün de öyle yapar; onları bir araya getireni bölmemek gerekir. Kimileri bunun Hades'teki yargıyla ilgili olduğunu, kimileri savaşta korkaklık verdiğini, kimileri de bütünün ekmekle başladığını söyler… Aleksandros bunları Pythagorasçı Notlar'da bulduğunu söyler; bunlara yakın olanları ise Aristoteles anlatır.

s167

Diog. Laert. 8, 383—835: τιμὰς ϑεοῖς δεῖν νομίξειν καὶ 5 ἥρωσι μὴ τὰς ἴσας, ἀλλὰ ϑεοῖς ἀεὶ μετ᾽ εὐφημίας λευχειμονοῦντας καὶ ἁγνεύοντας, ἥρωσι δ᾽ ἀπὸ μέσου ἡμέρας. τὴν δ᾽ ἁγνείαν εἶναι διὰ καϑαρμῶν καὶ λουτρῶν καὶ περιρραντηρίων καὶ διὰ τοῦ καϑαρεύειν ἀπό τε κήδους καὶ μιάσματος παντὸς καὶ ἀπέχεσϑαι βρωτῶν ϑνησειδίων τε κρεῶν καὶ 10 τριγλῶν καὶ μελανούρων καὶ φῶν καὶ τῶν φοτόκων ξῴων καὶ κυάμων καὶ τῶν ἄλλων ὧν παρακελεύονται καὶ οἵ τὰς τελετὰς ἐν τοῖς “ἱεροῖς ἐπιτελοῦντες. φησὶ δ᾽ ᾿άριστοτέλης περὶ τῶν κυάμων παραγγέλλειν αὐτὸν ἀπέχεσϑαι τῶν κυάμων ἤτοι ὅτι αἰδοίοις εἰσὶν ὅμοιοι ἢ ὅτι “Α!δου πύλαις" 15 ἀγόνατον γὰρ μόνον᾽ 1) ὅτι φϑείρει ἢ ὅτι τῇ τοῦ ὕλου φύσει ὕμοιον ἢ ὅτι ὀλιγαρχικόν᾽ κληροῦνται γοῦν αὐτοῖς. τὰ δὲ πεσόντ᾽ ἀπὸ τραπέξης μὴ ἀναιρεῖσϑαι, ὑπὲρ τοῦ ἐϑίξεσϑαι μὴ ἀκολάστως ἐσϑίειν 1) ὅτι ἐπὶ τελευτῇ vwóg. . . . ἀλεκτρυόνος μὴ ἅπτεσθαι λευκοῦ, ὅτε ἱερὸς τοῦ Μηνὸς καὶ 20 ἱκέτης᾽ τὸ δ᾽ ἦν τῶν ἀγαθῶν" τῷ ve Μηνὶ ἱερός" σημαίνει γὰρ τὰς ὥρας. τῶν ἰχϑύων μὴ ἅπτεσθαι ὅσοι [egol* μὴ γὰρ δεῖν τὰ αὐτὰ τετάχϑαι ϑεοῖς καὶ ἀνθρώποις, ὥσπερ οὐδ᾽ ἐλευϑέροις καὶ δούλοις. καὶ τὸ μὲν λευκὸν τῆς τἀγαϑοῦ φύσεως, τὸ δὲ μέλαν τοῦ κακοῦ. ἄρτον μὴ καταγνύειν, 85 ὅτι ἐφ᾽ ἕνα of πάλαι τῶν φίλων ἐφοίτων, καϑάπερ Fr καὶ νῦν οἵ βάρβαροι" μηδὲ διαιρεῖν ὃς συνάγει αὐτούς" οἵ δὲ πρὸς τὴν ἐν Gdov πρίσιν, oí δ᾽ εἰς πόλεμον δειλίαν ποιεῖν, of δὲ ἐπεὶ ἀπὸ τούτου ἄρχεται τὸ ὅλον. . .. καὶ ταῦτα μέν φησιν ὃ ᾿Αλέξανδρος ἐν τοῖς Πυϑαγορικοῖς ὑπομνήμασιν εὑρηκέναι, καὶ τὰ ἐκείνων ἐχόμενα ὁ ᾿Δριστοτέλης.

s168Fr. 196. Kaynak: Porphyrios, Pythagoras'ın Hayatı 41. Bazı şeyleri de sırlı bir şekilde, simgeler yoluyla söylerdi; Aristoteles bunları daha geniş biçimde kaydetmiştir. Örneğin denize Kronos'un gözyaşı, Ayılara (Büyük ve Küçük Ayı) Rhea'nın elleri, Ülker'e Musaların lirinin, gezegenlere Persephone'nin köpekleri derdi. Tunca vurulunca çıkan sesi de tunca hapsolmuş bir daimōnun sesi sayardı.

s168

Porphyr. vit. Pyth. 41: ἔλεγε δέ τινα καὶ μυστικῷ 5 τρόπῳ συμβολικῶς, ἃ δὴ ἐπὶ πλέον oia sovéAng ἀνέγραψεν. οἷον ὅτι τὴν θάλατταν μὲν ἐκάλει Κρόνου δάκρυον, τὰς δὲ ἄρκτους Ῥέας χεῖρας, τὴν δὲ πλέιάδα Μουσῶν λύραν, τοὺς δὲ πλάνητας κύνας τῆς Περσεφόνης" τὸν δ᾽ ἐκ χαλκοῦ προυομένου γινόμενον ἦχον φωνὴν εἶναί τινος τῶν δαιμόνων 10 ἐναπειλημμένην τῷ χαλκῷ.

s168bAilianos, Çeşitli Hikâyeler IV 17. Depremin ölülerin toplantısından başka bir şey olmadığını söylerdi; gökkuşağının güneşin parıltısı, kulaklara sık sık çalınan uğultunun da üstün varlıkların sesi olduğunu ileri sürerdi.

s168b

Aelian. v. h. 4, 17: καὶ τὸν σεισμὸν ἐγενεαλόγει οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ σύνοδον τῶν τεϑνεώτων, ἡ δὲ ἶρις ἔρασκεν ὡς αὐγὴ τοῦ ἡλίου ἐστί, καὶ ὃ πολλάκις ἐμπίπτων τοῖς ὠσὶν ἦχος φωνὴ τῶν κρειττόνων. 15

s168cFr. 197. Kaynak: Porphyrios, Pythagoras'ın Hayatı 42 (devamı). Bir de şu tür simgeler vardı: "Teraziyi aşma", yani açgözlülük etme. "Ateşi bıçakla karıştırma", yani kabarmış, öfkelenmiş kişiyi keskin sözlerle kışkırtma. "Çelengi yolma", yani kanunlara zarar verme; çünkü kanunlar şehirlerin çelengidir. Yine başkaları: "Yürek yeme", yani kendini üzüntülerle yiyip bitirme. "Tahıl ölçeğinin üstüne oturma", yani tembel yaşama. "Yolculuğa çıkınca geri dönme", yani ölürken bu hayata tutunma. "Ana yollardan yürüme"; bununla çoğunluğun kanaatlerine uymayı yasaklar, az sayıdaki terbiyeli kişilerinkinin peşinden gitmeyi öğütlerlerdi. "Kırlangıcı eve alma", yani geveze ve dilini tutamayan kişileri aynı çatı altına alma. "Yük taşıyanlara yüklenmede yardım et, indirmede yardım etme"; bununla kimseye rahat için değil, aretē için yardım etmeyi öğütlerdi. "Yüzüklerde tanrı resimleri taşıma", yani tanrılar hakkındaki kanaatini ve sözünü ortada tutma, açığa vurma, çoğunluğa götürme. "Tanrılara kadehlerin kulağından sunu dök"; bununla tanrıları musikiyle onurlandırmaya ve yüceltmeye işaret ederdi, çünkü musiki kulaklardan geçer.

s168c

Pergit Porphyrius ib. 42: ἦν δὲ xol ἄλλο εἶδος τῶν συμβόλων τοιοῦτον' ξυγὸν μὴ ὑπερβαίνειν, τουτέστι μὴ πλεονεκτεῖν. μὴ τὸ πῦρ τῇ μαχαίρᾳ σκαλεύειν, ὅπερ ἦν μὴ τὸν ἀνοιδοῦντα καὶ ὀργιξόμενον κινεῖν λόγοις παρατεϑηγμέvoig. στεφανόν τε μὴ τίλλειν, τουτέστι τοὺς νόμους μὴ λυ- 30 μαίνεσθαι" στέφανοι γὰρ πόλεων οὗτοι. πάλιν δ᾽ αὖ ἕτερα τοιαῦτα" μὴ καρδίαν ἐσϑίέειν, οἷον μὴ λυπεῖν ξαυτὸν ἀνίαις. μηδ᾽ ἐπὶ χοίνικος καϑέξεσθαι, οἷον μὴ ἀργὸν ξῆν. μηδ᾽ ἀποδημοῦντα ἐπιστρέφεσϑαι, τουτέστι μὴ ἔχεσθαι τοῦ βίου τούτου ἀποϑνήσκοντα. τάς τε λεωφόρους μὴ βαδίξειν, δι᾽ 95 οὗ ταῖς τῶν πολλῶν ἕπεσϑαι γνώμαις ἐκώλυον, τὰς δὲ τῶν ὀλίγων xol πεπαιδευμένων μεταϑεῖν. μηδὲ χελιδόνας ἐν οἰκίᾳ δέχεσϑαι, τουτέστι λάλους ἀνθρώπους καὶ περὶ γλῶτταν ἀκρατεῖς ὁμωροφίους μὴ ποιεῖσϑαι. φορτίον δὲ συνανατιϑέναι μὲν τοῖς βαστάξουσιν, συγκαϑαιρεῖν δὲ μή, δι’ οὗ 5 παρήνει μηδενὶ πρὸς ῥᾳστώνην ἀλλὰ πρὸς ἀρετὴν cvumodzτειν. ϑεῶν τε εἰκόνας ἐν δακχτυλίοις μὴ φορεῖν, τουτέστι τὴν περὶ ϑεῶν δόξαν καὶ λόγον μὴ πρόχειρον μηδὲ φανερὸν ἔχειν μηδ᾽ εἰς πολλοὺς φέρειν. σπονδάς ve ποιεῖσθαι τοῖς ϑεοῖς κατὰ τὸ οὖς τῶν ἐκπωμάτων᾽ ἐντεῦϑεν γὰρ ἠνίττετο A0 τιμᾶν τοὺς ϑεοὺς καὶ ὑμνεῖν τῇ μουσικῇ" αὕτη γὰρ διὰ ὥτων χωρεῖ.

s170Fr. 199. Kaynak: İzmirli Theon, Platon'u Okumak İçin Gerekli Matematik, s. 22. Sayıları ilk olarak ikiye ayırırlar: Bir kısmının çift, bir kısmının tek olduğunu söylerler… Bazıları ilk tek sayının bir olduğunu söyledi… Aristoteles ise Pythagorasçı Kitap'ta birin ikisinin tabiatına da katıldığını söyler: Çünkü çift sayıya eklenince tek, tek sayıya eklenince çift yapar; iki tabiata birden katılmasaydı bunu yapamazdı. Bu yüzden bire çift-tek de denir.

s170

Theo Smyrn. de math. ap. Plat. (ar. c. 5) p. 22, 5 Hiller: 5 τῶν δὲ ἀριϑμῶν ποιοῦνται τὴν πρώτην τομὴν εἰς δύο" τοὺς μὲν γὰρ αὐτῶν ἀρτίους τοὺς δὲ περιττούς φασι... πρώτην δὲ τῶν περιττῶν ἔνιοι ἔφασαν τὴν μονάδα... Moiavoséλης δὲ ἐν τῷ Πυϑαγορικῷ τὸ ἕν φησιν ἀμφοτέρων μετέχειν τῆς φύσεως" ἀρτίῳ μὲν γὰρ προστεϑὲν περιττὸν ποιεῖ, περιττῷ 10 δὲ ἄρτιον, ὃ οὐκ ἂν ἠδύνατο εἰ μὴ ἀμφοῖν τοῖν φυσέοιν μετεῖχε" διὸ καὶ ἀρτιοπέριττον καλεῖσϑαι τὸ ἕν.

s170bFr. 200. Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi. Pythagorasçılar bütün karşıtlıkları iki sıraya indirdiler, biri daha kötü öbürü daha iyi, yani iyinin ve kötünün sıraları. Bütün sayıyı simgelediği için her birini ona tamamladılar ve on karşıtlıktan her birini, kendisiyle akraba olan bütün karşıtlıkları da gösterecek şekilde aldılar. Mekân ilişkilerinden de sağ ve solu aldılar… Bunlardan yola çıkarak öteki mekân karşıtlıklarını da gösterdiler. Sağa, yukarıya ve öne iyi, sola, aşağıya ve arkaya kötü diyorlardı; bunu Aristoteles'in kendisi Pythagorasçıların Görüşlerinin Derlemesi'nde anlatır.

s170b

Simplicius in Ar. de caelo p. 492, 13 Br. (p. 172^ 44 Karsten): of μὲν οὖν Πυϑαγόρειοι εἰς δύο συστοιχίας πάσας τὰς ἀντυϑέσεις ἀναγαγόντες, τὴν μὲν χείρονα τὴν δὲ βελτίονα 15 ἤτοι τοῦ ἀγαϑοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, καὶ τῇ δεκάδι συμβολικῶς ὡς τῷ παντὶ ἀριϑμῷ συμπληρώσαντες ἕκατέραν, ξκάστην ἀντίϑεσιν τῶν δέκα οὕτω παρέλαβον ὡς πάσας τὰς ξαυτῆς συγγενείας συνεμφαίνουσαν. καὶ τῶν τοπικῶν οὖν σχέσεων τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν παρέλαβον. . . ἐκ τούτων καὶ 30 τὰς ἄλλας τοπικὰς ἀντιϑέσεις ἐδήλωσαν. τὸ οὖν δεξιὸν καὶ ἄνω καὶ ἔμπροσϑεν ἀγαϑὸν ἐκάλουν, τὸ δὲ ἀριστερὸν καὶ κάτω καὶ ὄπισϑεν καπὸν ἔλεγον, ὡς αὐτὸς ᾽4ριστοτέλης ἱστόρησεν ἐν τῇ τῶν Πυϑαγορείοις ἀρεσκόντων συναγωγῇ. 25

s171Fr. 201. Kaynak: Stobaios, Eclogae I 18, 1. Aristoteles Pythagoras'ın Felsefesi Üzerine'nin birinci kitabında, göğün bir olduğunu, sonsuzdan ona zamanın, soluğun ve her şeyin yerini daima sınırlayan boşluğun girdiğini yazar.

s171

Stob. ecl. phys. I c. 18, 1 p. 380: ἐν δὲ τῷ περὶ τῆς Ilv8eyógov φιλοσοφίας πρώτῳ γράφει (AgravovéAgc) τὸν μὲν οὐρανὸν εἶναι ἕνα, ἐπεισάγεσθαι δ᾽ ἐκ τοῦ ἀπείρου χρόνον τε καὶ πνοὴν καὶ τὸ κενὸν ὃ διορίξεε ἑκάστων τὰς δ χώρας ἀεί.

s171bFr. 202. Kaynak: Aphrodisiaslı Aleksandros, Aristoteles'in Metafizik'i Şerhi (I 8). Pythagorasçıların sayılara göre gökte kurdukları düzenden Aristoteles, Pythagorasçıların Kanaati Üzerine'nin ikinci kitabında söz eder.

s171b

Alexander Aphrod. in Ar. metaphys. (1, 8) p. 56, 9 Bon.: τῆς δὲ τάξεως τῆς ἐν τῷ οὐρανῷ ἣν ἐποιοῦντο τῶν ἀριϑμῶν of Πυϑαγόρειοι, μνημονεύει ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ τῆς Πυϑαγορικῶν δόξης.

s171cFr. 203. Kaynak: Aleksandros, Aristoteles'in Metafizik'i Şerhi (I 5). Örneğin onu tam sayı sayıyorlardı; görünürde ise hareket eden dokuz küre görüyorlardı: yedisi gezegenlerin, sekizincisi sabit yıldızların, dokuzuncusu Yer'in küresi. Çünkü Yer'in de, onlara göre ateş olan ve yerinde duran ocağın çevresinde dairesel hareket ettiğini düşünüyorlardı. Bu yüzden öğretilerine bir de Karşı-Yer eklediler; onun Yer'in karşısında hareket ettiğini, bu yüzden de Yer'dekilere görünmediğini varsaydılar. Aristoteles bunlardan Gök Üzerine'de de söz eder, Pythagorasçıların Kanaatleri'nde ise daha ayrıntılı olarak.

s171c

10 — Alexander in metaph. (1, 5) p. 30, 25 Bon.: αὐτίκα γοῦν τέλειον ἀρυθμὸν ἡγούμενοι τὴν δεκάδα, δρῶντες δὲ ἐν τοῖς φαινομένοις ἐννέα τὰς κινουμένας σφαίρας, ἑπτὰ μὲν τὰς τῶν πλανωμένων, ὀγδόην δὲ τὴν τῶν ἀπλανῶν, ἐννάτην δὲ τὴν γῆν" καὶ yàg καὶ ταύτην ἡγοῦντο κινεῖσϑαι κύπλῳ περὶ 15 μένουσαν τὴν ἑστίαν, ὃ πῦρ ἐστι κατ᾽ αὐτούς" αὐτοὶ προσἔϑεσαν ἐν τοῖς δόγμασι καὶ τὴν ἀντίχϑονά τινα, ἣν &vuκινεῖσϑαι ὑπέϑεντο τῇ γῇ καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἀόρατον εἶναι. λέγει δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τοῖς περὶ οὐρανοῦ μὲν (2, 18. Stob. ecl. I, 26, 1 p. 558) καὶ ἐν ταῖς τῶν Πυϑαγορικῶν δόξαις ἀκριβέστερον.

s171dFr. 204. Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi (II 13, 293a 20). Pythagorasçılar, ki "zıt yönde" sözünün anlamı budur, Yer'in merkezde olduğunu söylemezler; evrenin merkezinde ateş bulunduğunu, merkezin çevresinde ise Karşı-Yer'in döndüğünü söylerler. Bu da bir yerdir, ama bu Yer'in karşısında olduğu için Karşı-Yer adını alır. "Karşı-Yer'den sonra, yine merkezin çevresinde dönen bu Yer gelir, Yer'den sonra da Ay." Aristoteles Pythagorasçılar'ın sonunda böyle anlatır… Bu yüzden kimileri ateşe, Aristoteles'in Pythagorasçılar'da anlattığı gibi Zan'ın kulesi, yine aynı eserde anlatıldığı gibi kimileri Zeus'un nöbet yeri, başkalarının dediğine göre kimileri de Zeus'un tahtı derler. (Krş. Proklos, Eukleides Şerhi: Pythagorasçılar kutba Rhea'nın mührü… merkeze Zan'ın nöbet yeri demeyi uygun görürlerdi.)

s171d
  1. Simplicius in Ar. de caelo (2, 13 p. 298" 20) p. 505, 18 Br. (p. 229, 16 Κι): ἀντιφάσκουσι δὲ of Πνυϑαγόρειοι, τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ἐναντίως, οὐ περὶ τὸ μέσον λέγοντες αὐτήν, ἀλλ᾽ ἐν μὲν τῷ μέσῳ τοῦ παντὸς πῦρ εἶναί φασι, περὶ δὲ τὸ μέσον τὴν ἀντίχϑονα φέρεσϑαί φασι γῆν οὖσαν 86 καὶ αὐτὴν, ἀντίχϑονα δὲ καλουμένην διὰ τὸ ἐξ ἐναντίας τῇδε τῇ γῇ εἶναι. «μετὰ δὲ τὴν ἀντίχϑονα ἡ γῇ ἦδε φερομένη καὶ αὐτὴ περὶ τὸ μέσον, μετὰ δὲ τὴν γῆν ἡ σελήνη ““ οὕτω γὰρ αὐτὸς ἐν τῷ πέρατι τῶν Πυϑαγορικῶν ἱστορεῖ... (p. 229, 40 K.) διὸ of μὲν Ζανὸς πύργον αὐτὸ (τὸ πῦρ) καλοῦσιν, ὡς αὐτὸς ἐν τοῖς Πυϑαγορικοῖς ἱστόρησεν, οἵ δὲ Διὸς φυλακήν, ὡς ἐν τούτοις, οἱ δὲ Διὸς ϑρόνον, ὡς ἄλλοι φασίν. cf. Procl. in Eucl. p. 90, 14 Friedl: of δέ ye Πυϑα- 5 γόρειοι τὸν μὲν πόλον σφραγῖδα τῆς Ῥέας ἀποκαλεῖν ἠξίουν ... τὸ δὲ κέντρον Ζανὸς φυλακήν (Ζανὸς πύργον Procl. in Tim. p. 61 c. Simpl. in phys. f. 3195 — Διὸς οἶκον Pseudophilol. p. 96 Boeckh).

s172Fr. 205. Kaynak: Simplikios, aynı eser (II 2). Peki Aristoteles nasıl olur da Pythagorasçıların bizi yukarıya ve sağa, aşağı yarıküredekileri aşağıya ve sola yerleştirdiğini söyler? Oysa kendisinin Pythagorasçıların Görüşleri Derlemesi'nin ikinci kitabında anlattığı üzere, onlar bütün göğün bir yukarısı bir de aşağısı olduğunu, göğün aşağısının sağ, yukarısının sol olduğunu ve bizim aşağıda bulunduğumuzu söylerler. Yoksa burada yukarı ve sağ dediği şeyi kendi görüşüne göre değil de Pythagorasçılara göre mi söylemiştir? Çünkü onlar sağın yanına yukarıyı ve önü, solun yanına aşağıyı ve arkayı koyuyorlardı. Aleksandros, Pythagorasçıların Görüşleri Derlemesi'ndeki ifadelerin birisi tarafından değiştirilmiş olabileceğini düşünür; doğrusu şöyle olmalıdır: Göğün yukarısı sağ, aşağısı soldur ve biz yazıldığı gibi aşağıda değil yukarıda bulunuyoruz. Böylece buradaki sözlerle uyuşur: Biz aşağıda oturduğumuzu ve bu yüzden solda bulunduğumuzu söylerken (çünkü sol, aşağıyla aynı sıradadır), Pythagorasçıların söylediğinin tersini söylemiş oluruz; onlara göre yukarıda ve…

*[Kaynak taramasında burada metin kesiliyor: Fr. 205'in sonu, Fr. 206–207 ve Fr. 208'in başı (Demokritos Üzerine) elimizdeki kopyada yok.]*

s172

Simplicius in Ar. de caelo (2, 2) p. 492^ 39 Br. (p. 175^ 29 KJ): πῶς δὲ τοὺς Πυϑαγορείους ἡμᾶς ἄνω 10 ποιεῖν φησὶ καὶ ἐν τῷ δεξιῷ, τοὺς δὲ ἐκεῖ κάτω καὶ ἐν τῷ ἀριστερῷ, εἴπερ. ὡς αὐτὸς ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς συναγωγῆς τῶν Πυϑαγορικῶν ἱστορεῖ, τοῦ ὅλου οὐρανοῦ τὸ μὲν ἄνω λέγουσιν εἶναι τὸ δὲ κάτω, καὶ τὸ μὲν κάτω τοῦ οὐρανοῦ δεξιὸν εἶναι τὸ δὲ ἄνω ἀριστερόν, καὶ τὸ ἡμᾶς ἐν τῷ κάτω εἶναι; ἢ τὸ μὲν ἄνω καὶ πρὸς τοῖς δεξιοῖς ἐνταῦϑα λεγόμενον οὐ κατὰ τὸ ξαυτῷ ἀρέσκον εἶπεν ἀλλὰ κατὰ τοὺς Πυϑαγορείους᾽ ἐκεῖνοι γὰρ τῷ δεξιῷ τὸ ἄνω καὶ τὸ ἔμπροσϑεν συνέταττον, τῷ δὲ ἀριστερῷ τὸ κάτω καὶ τὸ ὄπισϑεν. τὰ δὲ ἐν τῇ τῶν Πυϑαγορικῶν συναγωγῇ μετα- 20 γεγράφϑαι μᾶλλον ὑπό τινος ὃ ᾿Αλέξανδρος οἴεται ὀφείλοντα ἔχειν οὕτω, τὸ μὲν ἄνω τοῦ οὐρανοῦ δεξιὸν εἶναι τὸ δὲ κάτω ἀριστερὸν καὶ ἡμᾶς ἐν τῷ ἄνω εἶναι, οὐχὶ ἐν τῷ κάτω ὡς γέγραπταε' οὕτω γὰρ ἂν συνάδοι τοῖς ἐνταῦϑα λεγομένοις, ὅτε ἡμεῖς κάτω λέγοντες οἰκεῖν καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς 35 ἀριστεροῖς, εἴπερ τῷ ἀριστερῷ τὸ κάτω συντέτακται; ἐναντίως λέγομεν ἢ ὡς οἵ Πυϑαγόρειοι λέγουσιν ἄνω καὶ ἐν τοῖς

s173Fr. 208. Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi (Aristoteles'in Demokritos Üzerine'sinden alıntı). "Demokritos ezelî şeylerin tabiatının sayıca sonsuz küçük varlıklar olduğunu düşünür. Bunlara, büyüklükçe sonsuz başka bir yer ayırır. Bu yere boşluk, hiç ve sonsuz adlarını verir; varlıkların her birine ise 'şu', 'dolu' ve 'var olan' der. Bu varlıkların, duyularımızdan kaçacak kadar küçük olduğunu, her türlü biçime ve şekle sahip olduklarını, büyüklükçe de farklılaştıklarını düşünür. İşte gözle görülen ve duyulur kütleler, sanki unsurlardan oluşur gibi bunlardan doğar ve bir araya gelir. Bunlar benzemezlikleri ve sözü edilen öteki farklılıkları yüzünden boşlukta çatışır ve hareket ederler; hareket ederken de birbirlerine çarpar ve öyle bir şekilde dolanırlar ki birbirine değer ve yakın olurlar, ama gerçekte onlardan hiçbir şekilde tek bir tabiat doğmaz. Çünkü iki ya da daha çok şeyin bir olabileceğini sanmak son derece saflıktır. Bu varlıkların bir süre birlikte kalmasının sebebini, cisimlerin birbirine geçmesi ve tutunmasıyla açıklar: Çünkü kimileri çarpık, kimileri çengelli, kimileri çukur, kimileri dışbükeydir, kimileri de sayısız başka farklılıklar taşır. Demokritos, çevreden gelen daha güçlü bir zorunluluk onları sarsıp dağıtıncaya kadar birbirlerine tutunup birlikte kaldıklarını düşünür."

Oluşu ve ona zıt olan ayrışmayı yalnız canlılar için değil, bitkiler, âlemler ve kısacası bütün duyulur cisimler için söyler. Oluş atomların bir araya gelmesi, yok oluş da ayrışması olduğuna göre, Demokritos'a göre de oluş bir başkalaşma olacaktır. Empedokles de oluşanın, eidosça değilse yok olanla aynı olmadığını söyler; yine de Aleksandros onun oluş değil başkalaşma varsaydığını söyler.

s173

»»Δημόκριτος ἡγεῖται τὴν τῶν ἀιδίων φύσιν εἶναι μικρὰς οὐσίας τὸ πλῆϑος ἀπείρους" ταύταις δὲ τόπον ἄλλο ὑποτίθησιν ἄπειρον τῷ μεγέϑει, προσαγορεύει δὲ τὸν μὲν τόπον τοῖσδε τοῖς ὀνόμασι, τῷ ve κενῷ καὶ τῷ οὐδενὶ καὶ τῷ 5 ἀπείρῳ, τῶν δὲ οὐσιῶν ἑκάστην τῷ τῷδε καὶ τῷ ναστῷ καὶ τῷ ὄντι. νομίξει δὲ εἶναι οὕτω μικρὰς τὰς οὐσίας " Bore ἐκφυγεῖν τὰς ἡμετέρας αἰσϑήσεις, ὑπάρχειν δὲ αὐταῖς παντοίας μορφὰς καὶ σχήματα παντοῖα καὶ κατὰ μέγεϑὸς διαφοράν. ἐκ τούτων οὖν ἤδη καϑάπερ ἐκ στοιχείων 10 γεννᾶσϑαι καὶ συγκρίνεσϑαι τοὺς ὀφθαλμοφανεῖς καὶ τοὺς αἰσϑητοὺς ὄγκους. στασιάξειν δὲ καὶ φέρεσθαι ἐν τῷ κενῷ διά τε τὴν ἀνομοιότητα καὶ τὰς ἄλλας τὰς εἰρημένας διαφοράς, φερομένας δὲ ἐμπίπτειν καὶ περιπλέκεσϑαι περιπλοκὴν τοιαύτην, ἣ συμψαύειν μὲν αὐτὰ καὶ 15 πλησίον ἀλλήλων εἶναι ποιεῖ, φύσιν μέντοι μίαν ἐξ ἐκείvov κατ᾽ ἀλήϑειαν οὐδ᾽ ἡντιναοῦν yevvü' πομιδῇ γὰρ εὔηϑες εἶναι τὸ δύο ἢ πλείονα γενέσϑαι ἄν ποτε ἕν. τοῦ δὲ συμμένειν τὰς οὐσίας μετ᾽ ἀλλήλων μέχρι τινὸς αἰτιᾶται τὰς ἐπαλλαγὰς καὶ τὰς ἀντιλήψεις τῶν σωμά90 v0v' τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν εἶναι σκαληνά, τὰ δὲ ἀγκιστρώδη, τὰ δὲ κοῖλα, τὰ δὲ wvgrá, τὰ δὲ ἄλλας ἀναρίϑμους ἔχοντα διαφοράς. ἐπὶ τοσοῦτον οὖν χρόνον σφῶν αὐτῶν ἀντέχεσϑαι νομέξει καὶ συμμένειν, ἕως ἰσχυροτέρα τις ἐκ τοῦ περιέχοντος ἀνάγκη παραγενομένη διασείσῃ καὶ χωρὶς αὐτὰς 25 διασπείρῃ.“ λέγει δὲ τὴν γένεσιν καὶ τὴν ἐναντίαν αὐτῇ διάκρισιν οὐ μόνον περὶ ξῴων ἀλλὰ καὶ περὶ φυτῶν καὶ περὶ κόσμων καὶ συλλήβδην περὶ τῶν αἰσϑητῶν σωμάτων ἁπάντων. εἶ τοίνυν ἡ μὲν γένεσις σύγκρισις τῶν ἀτόμων ἐστὶν ἡ δὲ φϑορὰ διάκρισις, καὶ κατὰ Δημόκριτον ἀλλοίωσις ἂν εἴη ἡ γένεσις. καὶ γὰρ καὶ Ἐμπεδοκλῆς τὸ γινόμενον οὐ ταὐτὸ τῷ φϑαρέντι φησὶν εἰ μὴ ἄρα κατ᾽ εἶδος, καὶ ὅμως τοῦτον ἀλλοίὡσιν ἀλλ᾽ οὐ γένεσιν ὑποτίϑεσθαί φησιν ᾿Αλέξανδρος.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…