İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

XIV. Soyluluk Üzerine (Περὶ εὐγενείας)

s98bFr. 91. Kaynak: Stobaios, Florilegium 86, 24. — Genel olarak soyluluk konusunda, kimlere soylu demek gerektiğini bilemiyorum…

— Bu konuda kararsız kalman doğal, dedim. Çünkü çoğunluk arasında da, hele bilgeler arasında, kimi şeyler tartışmalıdır, kimi şeyler de açıkça söylenmez; daha soyluluğun kıymetinden başlayarak. Şunu kastediyorum: Soyluluk değerli ve ciddi şeylerden midir, yoksa Lykophron'un yazdığı gibi bomboş bir şey mi? O, soyluluğu başka iyilerle karşılaştırarak "soyluluğun güzelliği görünmez, saygınlığı ise sözdedir" der. Yani onu seçmek kanaate dayanır, gerçekte soysuzlarla soylular arasında hiçbir fark yoktur.

s98b

XIV. ΠΕΡῚ ΕΥ̓ΓΈΝΕΙΑΣ, ὅλως περὶ εὐγενείας ἐγὼ ἀπορῶ τίνας χρὴ καλεῖν τοὺς εὐγενεῖς... Εἰκότως ys, ἔφην, τοῦτο σὺ διαπορῶν καὶ γὰρ παρὰ τῶν πολλῶν καὶ μᾶλλον παρὰ τῶν σοφῶν τὰ μὲν ἀμφισβητεῖται τὰ δ᾽ οὐ λέγεται σαφῶς, εὐθὺς τὰ περὶ τῆς 5 δυνάμεως. λέγω δὲ τοῦτο, πότερον τῶν τιμίων ἐστὶ καὶ σπουδαίων ἤ, καϑάπερ “υκόφρων ἔγραψε, κενόν τι πάμπαν. ἐκεῖνος γὰρ ἀντιπαραβάλλων ἕτέροις ἀγαϑοῖς αὐτήν, εὐγενείας μὲν οὖν φησὶν ἀφανὲς τὸ κάλλος, ἐν λόγῳ δὲ τὸ σεμνόν ὡς πρὸς δόξαν οὖσαν τὴν αἵρεσιν αὐτῆς, κατὰ δ᾽ 10 ἀλήϑειαν οὐϑὲν διαφέροντας τοὺς ἀγεννεῖς τῶν εὐγενῶν.

s99Fr. 92. Kaynak: Stobaios, Florilegium 86, 25 (aynı eserden). Soyluluğun ne kadar büyük bir iyi olduğu tartışıldığı gibi, kimlere soylu denmesi gerektiği de tartışılır. Kimileri iyi ana babadan gelenleri soylu sayar. Sokrates de öyle düşünürdü: Aristeides'in aretē'si yüzünden kızının da asil olduğunu söylerdi. Simonides'e de kimlerin soylu olduğu sorulunca "eskiden beri zengin olan ailelerin çocukları" dediği anlatılır.

— Oysa bu görüşe göre Theognis de "İnsanlar soyluluğu över, ama hısımlığı zenginlerle kurarlar" diyen şair de yerinde eleştirmiş olmaz. Zeus aşkına, kendisi zengin olan, büyük dedesi ya da atalarından biri zengin olup kendisi yoksul olandan daha seçilir değil midir?

— Elbette, dedi.

— Soylulardan çok zenginlerle hısım olmak gerekirdi, çünkü soylular eski zenginlerin çocuklarıdır, güçlü olanlarsa bugünkülerdir. Soylunun eski zenginlerden değil eski iyilerden gelen olduğunu varsayan için de durum aynı değil midir? Çünkü taze aretē eskisinden üstün görünür; herkes babasından büyük dedesinden daha çok pay alır; kendisinin iyi olması da büyük dedesinin ya da başka bir atasının iyi olmasından daha seçilirdir.

— Doğru söylüyorsun, dedi.

— Demek ki soyluluğu bunların ikisinde de göremediğimize göre, kimde bulunduğunu başka bir yoldan araştırmalıyız, değil mi?

— Araştırmalıyız, dedi.

— "Eu-" öneki herhâlde övülecek ve ciddi bir şeyi gösterir: "güzel yüzlü", "güzel gözlü" sözleri gibi. Bu kullanımda iyi ya da güzel bir şeyi gösterir.

— Elbette, dedi.

— Güzel yüzlü, yüzün aretē'sine, güzel gözlü de gözün aretē'sine sahip olandır, değil mi?

— Öyle, dedi.

— Soyun da iyisi olur, kötüsü olur.

— Elbette, dedi.

— Her şeye kendi aretē'si sayesinde iyi deriz; demek ki soya da öyle.

— Öyle, dedi.

— O hâlde açıktır ki, dedim, soyluluk soyun aretē'sidir.

s99

Stob. flor. 86, 26: ἐν τῷ αὐτῷ. ἀμφισβητεῖται δὲ καϑάπερ καὶ περὶ τοῦ πηλίκον ἀγαϑόν ἐστι. οὕτω καὶ τίνας δεῖ καλεῖν εὐγενεῖς. οἱ μὲν γὰρ τοὺς ἐξ ἀγαϑῶν γονέων εὐγενεῖς εἶναι νομίζουσι. καϑάπερ i5 καὶ Σωκράτης" διὰ γὰρ τὴν ᾿Αριστείδου ἀρετὴν καὶ τὴν ϑυγατέρα αὐτοῦ γενναίαν εἶναι. Σιμωνίδην δέ φασι διερωτώμενον τίνες εὐγενεῖς, τοὺς ἐκ πάλαι πλουσίων φάναι" καίτοι κατὰ τοῦτον τὸν λόγον οὐκ ὀρϑῶς ἐπιτιμῶσιν ὃ Θεόγνις οὐδ᾽ ὃ ποιητὴς ὃ ποιήσας ὡς ὅτι ,v)v μὲν εὐγέ30 νείαν αἰνοῦσιν βροτοί, μᾶλλον δὲ κηδεύουσι τοῖσι πλουσίοις“. ἢ πρὸς Διὸς οὐχ αἱρετώτερος ὃ πλουτῶν αὐτὸς ἢ οὗ ὃ πρόπαππὸς ἢ τῶν προγόνων τις πλούσιος ἦν, αὐτὸς δὲ πένης. Πῶς γὰρ οὐκ, εἶπε. Καὶ δέοι δ᾽ ἂν κηδεύειν τοῖς πλουσίοις μᾶλλον ἢ τοῖς εὐγενέσιν" εὐγενεῖς γὰρ οἷ πάλαι, 95 κρείττους δὲ οἵ νῦν. οὐκ οὖν ὁμοίως κἄν τις ὑπολαμβάνῃ οὐ τοὺς εὐγενεῖς εἶναι τοὺς ἐκ πάλαι πλουσίων ἀλλὰ τοὺς ἐξ ἀγαθῶν πάλαι; κρείττων γὰρ ἂν δόξειεν ἀρχαίας ἀρετῆς πρόσφατος καὶ μετέχειν μᾶλλον ἕκαστον πατρὸς ἢ προπάππου, αἱρετώτερον δ᾽ αὐτὸν εἶναι σπουδαῖον ἀλλ᾽ οὐ τὸν πρόπαππον ἤ τινα τῶν ἄλλων προγόνων. Ὀρϑῶς, ἔφη, λέγεις. "Mo! οὖν οὐκ͵ ἐπεὶ ἐν μηδετέρῳ τούτων ὁρῶμεν τὴν εὐγένειαν, σκεπτέον ἄλλον τρόπον τίνι τοῦτο ἕνι ποτέ; Σκεπτέον δή, ἔφη. Τὸ εὖ σημαίνει τι δήπου τῶν ἐπαινετῶν καὶ σπουδαίων, olov τὸ εὐπρόσωπον καὶ τὸ εὐόφθαλμον" ἀγαθὸν γάρ τι ἣ καλὸν σημαίνει κατὰ τοῦτον τὸν λόγον. Πάνυ ys, εἶπεν. Οὐκ οὖν εὐπρόσωπον μέν ἐστι τὸ ἔχον τὸ ἀρενὴν προσώπου, εὐόφθαλμον δὲ τὸ ὀφθαλμοῦ ἀρετήν; Οὕτως, εἶπεν. ᾿Αλλὰ μήν ἐστε γένος τὸ μὲν σπουδαῖον, τὸ δὲ φαῦλον ἀλλ᾽ οὐ σπουδαῖον. Πάνυ γε, εἶπε. Σπουδαῖον δέ γε φαμὲν ἕκαστον κατὰ τὴν αὐτοῦ ἀρετὴν εἶναι, ὥστε καὶ γένος σπουδαῖον ὡσαύτως. Οὕτως, εἶπε. 4ῆλον ἄρ᾽, 16 ἔφην, ὅτι ἐστὶν ἡ εὐγένεια ἀρετὴ γένους.

s100Fr. 93. Kaynak: Diogenes Laertios II 26. Aristoteles, Sokrates'in iki kadınla evlendiğini söyler: önce Ksanthippe ile, ondan Lamprokles doğmuştur; sonra Adil Aristeides'in kızı Myrto ile, onu çeyizsiz almıştır, ondan da Sophroniskos ve Meneksenos doğmuştur.

Plutarkhos, Aristeides 27: Phaleronlu Demetrios, Rodoslu Hieronymos, musikî uzmanı Aristoksenos ve, Soyluluk Üzerine kitabı gerçekten onunsa, Aristoteles, Aristeides'in kız torunu Myrto'nun bilge Sokrates'le yaşadığını anlatır: Sokrates'in başka bir karısı varken, yoksulluktan dul kalıp geçimden yoksun düşen bu kadını yanına almıştır.

Athenaios XIII 556a: Bunlardan yola çıkarak, Sokrates'e Ksanthippe ve Aristeides'in kızı Myrto diye iki eş yakıştıranlar kınanabilir; bu Aristeides, Adil denen Aristeides değildir, çünkü tarihler uymaz, ondan üç kuşak sonraki Aristeides'tir. Bunlar Kallisthenes, Phaleronlu Demetrios, Peripatos'çu Satyros ve Aristoksenos'tur; onlara da bunu Soyluluk Üzerine'de anlatan Aristoteles yol vermiştir.

s100

Diog. Laert. 2, 26: φησὶ δ᾽ ᾿Δριστοτέλης δύο yvvoiκας αὐτὸν (τὸν Σωκράτην) ἀγαγέσϑαι, προτέραν μὲν Ξξανϑίππην, ἐξ ἧς αὐτῷ γενέσθαι “Δαμπροκλέα" δευτέραν δὲ Μυρτὼ τὴν ᾿Αριστείδου τοῦ δικαίου ϑυγατέρα, ἣν καὶ ἄπροι- 20 xov λαβεῖν, ἐξ ἧς γενέσϑαι Σωφρονίσκον καὶ Mevébevov. Plutareh. Aristid. 27: Ζημήτριος δ᾽ ὃ Φαληρεὺς καὶ Ἱερώνυμος 6 Ῥύδιος καὶ ᾿Δριστόξενος ὃ μουσικὸς καὶ 4oiστοτέλης, εἰ δὴ τό γε περὶ εὐγενείας βιβλίον ἐν τοῖς γνησίοις ᾿Αριστοτέλους ϑετέον, ἱστοροῦσι Πυρτὼ ϑυγατριδῆν 25 ᾿Δριστείδου Σωκράτει τῷ σοφῷ συνοικῆσαι, γυναῖκα μὲν ἑτέραν ἔχοντι, ταύτην δ᾽ ἀναλαβόντι χηρεύουσαν διὰ πενίαν καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεομένην. Athen. XIII p. 556*: ἐκ τούτων οὖν τις ὁρμώμενος μέμψαιτ᾽ ἂν τοὺς περιτυϑέντας Σωκράτει δύο γαμετὰς γυναῖκας Ἀανϑίππην καὶ τὴν ᾿Αριστείδηυν Μυρτώ, οὐ τοῦ δικαίου καλουμένου, οἵ χρόνοι γὰρ οὐ συγχωροῦσιν, ἀλλὰ 5 τοῦ τρίτου ἀπ᾽ ἐκείνου. εἰσὶ δὲ Καλλισθένης, 4ημήτριος ὃ Φαληρεύς, Σάτυρος ὃ περιπατητικός, ᾿Αριστόξενος, οἷς τὸ ἐνδόσιμον ᾿Δριστοτέλης ἔδωκεν ἱστορῶν τοῦτο ἐν τῷ περὶ εὐγενείας.

s101Fr. 94. Kaynak: Stobaios, Florilegium 88, 13. Şimdi, dedim, uzun süredir üzerinde kararsız kaldığımız şey ortaya çıkıyor: Eskiden beri zengin ya da iyi olanlardan gelenler neden iyi şeylere yakın zamanda sahip olanlardan daha soylu görünür? Çünkü kendisi iyi olan, iyi bir dedesi olandan iyiliğe daha yakındır; bu durumda iyi adam soylu olurdu. Bazıları da böyle söyleyip bu kıyasla soyluluğu çürüttüklerini sanmışlardır; Euripides de soyluluğun eski iyilerden gelenlere değil, düpedüz iyi olan her adama ait olduğunu söyler. Ama bu doğru değildir; eski aretē'yi öne sürenler doğru arıyor. Bunun sebebini söyleyelim. Soyluluk soyun aretē'sidir, aretē ise iyi insanlarındır. İyi soy, içinde çok sayıda iyi insanın doğması tabiatından olan soydur. Bu, soya iyi bir ilke girdiğinde olur, çünkü ilkenin kuvvesi kendine benzeyen çok şey meydana getirmektir; ilkenin işi budur. Soyda böyle biri çıkıp, nesiller boyu onun iyiliği sürecek kadar iyi olursa, o soyun iyi olması zorunludur. Çünkü çok sayıda iyi fert olacaktır: soy insansa insanlar, atsa atlar, öteki hayvanlarda da aynı şekilde. Dolayısıyla soylu olanların zenginler ya da iyiler değil, eskiden beri zengin ya da iyi olanlardan gelenler olması akla uygundur. Çünkü söz hakikati arar: her şeyin ilkesi yukarıdadır. Bununla birlikte iyi atalardan gelen herkes de soylu değildir, yalnızca atalarından bir soy kurucu çıkanlar soyludur. Kendisi iyi olup da kendine benzer çok kişi doğuracak tabiî kuvvete sahip olmayan kişide, ilke böyle bir kuvvete sahip değildir.

…soyun aretē'si; bu soydan gelenler de soyludur. Bu, baba soylu olduğu için değil, soyun kurucusu soylu olduğu için böyledir. Çünkü baba iyi insanı kendi sayesinde değil, böyle bir soydan geldiği için doğurmuştur.

s101

Stob. flor. 88, 18: ἐκ τοῦ ᾿᾿φιστοτέλους περὶ εὐγενείας. 10 Φανερὸν τοίνυν, ἔφην ἐγώ, περὶ ὧν πάλαι διηπορήσαμεν, διὰ τί ποτε οἵ ἐκ πάλαι πλουσίων 1) of ἐκ πάλαι σπουδαίων εὐγενέστεροι δοκοῦσιν εἶναι μᾶλλον τῶν σύνεγγυς τἀγαϑὰ κεχτημένων. αὐτὸς γὰρ ἐγγύτερος σπουδαῖος ὧν ἢ πάππου σπουδαίου τετυχηκώς, ὥστ᾽ εἴη ἂν εὐγενὴς ὁ ἀγαϑὸς ἀνήρ. i5 καί τινες εἰρήκασιν οὕτως, ἔκ τούτου διελέγχειν προσποιούevo. τοῦ συλλογισμοῦ τὴν εὐγένειαν, ὥσπερ φησὶ καὶ Εῤριπίδης οὐχὶ τῶν ἐκ πάλαι σπουδαίων εὐγένειαν φάμενος εἶναι, ἀλλ᾽ ὅστις ἀνὴρ ἀγαϑὸς ἁπλῶς. τὸ δ᾽ οὐκ ἔστιν" ἀλλ᾽ ὀρϑῶς ζητοῦσιν of τὴν ἀρχαίαν ἀρετὴν προτιϑέντες. τὰ 30 δ᾽ αἴτια εἴπωμεν τούτων ὅτε ἡ μὲν εὐγένειά ἐστιν ἀρετὴ γένους, ἡ δ᾽ ἀρετὴ σπουδαίων σπουδαῖον δ᾽ ἐστὶ γένος iv ᾧ πολλοὶ σπουδαῖοι πεφύκασιν ἐγγίνεσϑαι. συμβαίνει δὲ τὸ τοιοῦτον, ὅταν ἐγγένηται ἀρχὴ σπουδαία ἐν τῷ γένει" ἡ γὰρ ἀρχὴ τοιαύτην ἔχει τὴν δύναμιν, πολλὰ παρασκευάξειν 25 οἷάπερ αὐτή. τοῦτο γάρ ἐστιν ἀρχῆς ἔργον, ποιῆσαι olov αὐτὴ ἕτερα πολλά. ὅταν οὖν ἐγγένηται τοιοῦτος εἷς τις dv τῷ γένει καὶ οὕτω σπουδαῖος ὥστ᾽ ἔχειν τὸ ἀπ᾽ ἐκείνου ἀγαθὸν πολλὰς γενεάς, τοῦτο σπουδαῖον ἀνάγκη εἶναι τὸ γένος. πολλοὶ γὰρ ἔσονται σπουδαῖοι ἄνθρωποι ἄν τε ἀνϑρώπων ἦ τὸ γένος, ἄν τε ἵππων ἵπποι, ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ξῴων. ὥστ᾽ εὐλόγως οὐχ οἱ πλούσιοι οὐδ᾽ οἵ ἀγαθοὶ ἀλλ᾽ of ἐκ πάλαι πλουσίων ἢ ἐκ πάλαι ἀγαθῶν εὖγε- | νεῖς εἶεν ἄν. ζητεῖ γὰρ ὁ λόγος τἀληθῆ᾽ ἀρχὴ γὰρ ἄνωϑεν πάντων. οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ of ἐκ προγόνων ἀγαθῶν εὐγενεῖς πάντως, ἀλλ᾽ ὅσοις τυγχάνουσιν ἀρχηγοὶ τῶν προγόνων ὄντες. ὅταν μὲν οὖν αὐτὸς ἀγαθὸς ἧ, μὴ ἔχῃ δὲ τοιαύτην δύναμιν τῆς φύσεως ὡς τίκτειν πολλοὺς ὁμοίους, οὐκ ἔχει ἡ ἀρχὴ v τοιαύτην δύναμιν ἐν τούτοις. «νον ἀρετὴ τοῦ γένους καὶ εὐγενεῖς οἱ ἀπὸ τούτου τοῦ γένους ὄντες, οὐκ ἐὰν ὃ πατὴρ εὐγενὴς T, ἀλλ᾽ ἐὰν ὃ ἀρχηγὸς τοῦ γένους. οὐ γὰρ δι’ αὑτὸν ὁ πατὴρ ἐγέννησεν ἀγαϑόν, ἀλλ᾽ ὅτι ix τοιούτου γένους ἦν. 1

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…