Aristoteles
Atinalıların Politeiası
Ἀθηναίων πολιτεία
1.11. Bölüm
[…] Myron'un suçlamasıyla, soylarından ötürü seçilmiş yargıçlar kutsal kurbanlar üzerine yemin ederek davayı gördüler. Lanetli bir suç işlendiği hükme bağlanınca suçluların cesetleri mezarlarından atıldı, soyları da ebedî sürgüne gönderildi. Bunun üzerine Giritli Epimenides şehri arındırdı.
[…] ⟨κατηγοροῦντος⟩ Μύρωνος καθʼ ἱερῶν ὀμόσαντες, ἀριστίνδην. καταγνωσθέντος δὲ τοῦ ἅγους, αὐτοὶ μὲν ἐκ τῶν τάφων ἐξεβλήθησαν, τὸ δὲ γένος αὐτῶν ἔφυγεν ἀειφυγίαν. Ἐπμενίδης δʼ ὁ Κρὴς ἐπὶ τούτοις ἐκάθηρε τὴν πόλιν.
2.12. Bölüm
Bundan sonra ileri gelenlerle halk arasında uzun süre iç çatışma oldu.
μετὰ δὲ ταῦτα συνέβη στασιάσαι τούς τε γνωρίμους καὶ τὸ πλῆθος πολὺν χρόνον.
2.2Çünkü Atinalıların yönetim düzeni her bakımdan oligarşikti; üstelik yoksullar, kendileri de çocukları ve karıları da, zenginlere köle gibi bağlıydı. Bunlara pelatai (bağımlılar) ve hektēmoroi (altıda birciler) denirdi; çünkü zenginlerin tarlalarını bu kira karşılığında işlerlerdi (bütün toprak birkaç kişinin elindeydi). Kiralarını ödemezlerse kendileri de çocukları da köle olarak götürülebilirdi. Solon'a kadar herkes bedenini teminat göstererek borç alırdı. Halkın ilk önderi Solon oldu.
ἦν γὰρ αὐτῶν ἡ πολιτεία τοῖς τε ἄλλοις ὀλιγαρχικὴ πᾶσι, καὶ δὴ καὶ ἐδούλευον οἱ πένητες τοῖς πλουσίοις καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ τέκνα καὶ αἱ γυναῖκες· καὶ ἐκαλοῦντο πελάται καὶ ἑκτήμοροι· κατὰ ταύτην γὰρ τὴν μίσθωσιν ἠργάζοντο τῶν πλουσίων τοὺς ἀγρούς ʽἡ δὲ πᾶσα γῆ διʼ ὀλίγων ἦν̓, καὶ εἰ μὴ τὰς μισθώσεις ἀποδιδοῖεν, ἀγώγιμοι καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ παῖδες ἐγίγνοντο· καὶ οἱ δανεισμοὶ πᾶσιν ἐπὶ τοῖς σώμασιν ἦσαν μέχρι Σόλωνος· οὗτος δὲ πρῶτος ἐγένετο τοῦ δήμου προστάτης.
2.3Yönetim düzeninde çoğunluğa en ağır ve en acı gelen şey bu kölelikti; ama başka şeylerden de hoşnut değillerdi, çünkü neredeyse hiçbir şeyde payları yoktu.
χαλεπώτατον μὲν οὖν καὶ πικρότατον ἦν τοῖς πολλοῖς τῶν κατὰ τὴν πολιτείαν τὸ δουλεύειν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἐδυσχέραινον· οὐδενὸς γὰρ ὡς εἰπεῖν ἐτύγχανον μετέχοντες.
3.13. Bölüm
Drakon'dan önceki eski yönetim düzeninin yapısı şöyleydi: Makamlara soyluluğa ve zenginliğe göre adam getirirlerdi. Makam sahipleri önceleri ömür boyu, sonra on yıl görevde kalırdı.
ἦν δʼ ἡ τάξις τῆς ἀρχαίας πολιτείας τῆς πρὸ Δράκοντος τοιάδε. τὰς μὲν ἀρχὰς καθίστασαν ἀριστίνδην καὶ πλουτίνδην. ἦρχον δὲ τὸ μὲν πρῶτον διὰ βίου, μετὰ δὲ ταῦτα δεκαέτειαν.
3.2Makamların en büyükleri ve en eskileri basileus (kral), polemarkhos ve arkhon makamlarıydı. Bunların ilki basileusunkiydi, çünkü atalardan kalma olan buydu. İkinci olarak polemarkhosluk eklendi; çünkü krallardan bazıları savaş işlerinde gevşek çıkmıştı. Nitekim bir ihtiyaç doğunca İon'u da bu yüzden çağırmışlardı.
μέγισται δὲ καὶ πρῶται τῶν ἀρχῶν ἦσαν βασιλεὺς καὶ πολέμαρχος καὶ ἄρχων· τούτων δὲ πρώτη μὲν ἡ τοῦ βασιλέως (αὕτη γὰρ ἦν πάτριος), δευτέρα δʼ ἐπικατέστη πολεμαρχία, διὰ τὸ γενέσθαι τινὰς τῶν βασιλέων τὰ πολέμια μαλακούς, ὅθεν καὶ τὸν Ἴωνα μετεπέμψαντο χρείας καταλαβούσης.
3.3Sonuncusu arkhonluktur. Çoğu kişi bu makamın Medon zamanında, bazıları da Akastos zamanında ortaya çıktığını söyler. Bunlar kanıt olarak dokuz arkhonun “Akastos zamanındaki yeminleri yerine getireceklerine” yemin etmelerini gösterirler; çünkü Kodrosoğulları onun zamanında, arkhona verilen ayrıcalıklar karşılığında krallıktan vazgeçmişti. Hangisi doğru olursa olsun, zaman bakımından fark küçüktür. Bu makamın sonuncu olduğunun bir alameti de arkhonun, basileus ve polemarkhos gibi atalardan kalma işlerin hiçbirini yürütmemesi, yalnız sonradan eklenen işlere bakmasıdır. Bu yüzden makam da sonradan eklenen işlerle büyüyerek ancak yakın zamanda önem kazanmıştır.
τελευταία δʼ ἡ τοῦ ἄρχοντος· οἱ μὲν γὰρ πλείους ἐπὶ Μέδοντος, ἔνιοι δʼ ἐπὶ Ἀκάστου φασὶ γενέσθαι ταύτην· τεκμήριον δʼ ἐπιφέρουσιν, ὅτι οἱ ἐννέα ἄρχοντες ὀμνύουσιν ἢ ⟨μὴν⟩ τὰ ἐπὶ Ἀκάστου ὅρκια ποιήσειν, ὡς ἐπὶ τούτου τῆς βασιλείας παραχωρησάντων τῶν Κοδριδῶν ἀντὶ τῶν δοθεισῶν τῷ ἄρχοντι δωρεῶν. τοῦτο μὲν οὖν ὁποτέρως ποτʼ ἔχει, μικρὸν ἂν παραλλάττοι τοῖς χρόνοις. ὅτι δὲ τελευταία τούτων ἐγένετο τῶν ἀρχῶν, σημεῖον καὶ τὸ μηδὲν τῶν πατρίων τὸν ἄρχοντα διοικεῖν, ὥσπερ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ πολέμαρχος, ἀλλʼ ἁπλῶς τὰ ἐπίθετα· διὸ καὶ νεωστὶ γέγονεν ἡ ἀρχὴ μεγάλη, τοῖς ἐπιθέτοις αὐξηθεῖσα.
3.4Thesmothetler ise çok yıllar sonra, makamlara artık her yıl seçim yapılırken seçilmeye başlandı; görevleri, kanun hükümlerini yazıya geçirip anlaşmazlıklar karara bağlanırken kullanılmak üzere saklamaktı. Bu yüzden makamlar içinde hiçbir zaman bir yıldan uzun sürmeyen yalnız budur.
θεσμοθέται δὲ πολλοῖς ὕστερον ἔτεσιν ᾑρέθησαν, ἤδη κατʼ ἐνιαυτὸν αἱρουμένων τὰς ἀρχάς, ὅπως ἀναγράψαντες τὰ θέσμια φυλάττωσι πρὸς τὴν τῶν ἀμφισβητούντων κρίσιν· διὸ καὶ μόνη τῶν ἀρχῶν οὐκ ἐγένετο πλείων ἐνιαυσίας.
3.5Makamlar zaman bakımından birbirinden bu kadar önce gelir. Dokuz arkhonun hepsi aynı yerde oturmazdı: Basileus, Prytaneion'un yakınında, bugün Boukoleion denen yeri tutardı (bunun alameti şudur: Basileusun karısının Dionysos'la birleşmesi ve düğünü bugün de orada yapılır); arkhon Prytaneion'u, polemarkhos da Epilykeion'u tutardı (burası önceden Polemarkheion diye anılırdı, ama Epilykos polemarkhosken onu yeniden yaptırıp donatınca Epilykeion denmeye başlandı); thesmothetler de Thesmotheteion'u tutardı. Solon zamanında hepsi Thesmotheteion'da toplanır oldu. Arkhonların davaları kesin olarak karara bağlama yetkisi de vardı; şimdiki gibi yalnız ön soruşturma yapmazlardı. Makamlarla ilgili durum böyleydi.
τοῖς μὲν οὖν χρόνοις τοσοῦτον προέχουσιν ἀλλήλων. ἦσαν δʼ οὐχ ἅμα πάντες οἱ ἐννέα ἄρχοντες, ἀλλʼ ὁ μὲν βασιλεὺς εἶχε τὸ νῦν καλούμενον Βουκόλιον, πλησίον τοῦ πρυτανείου (σημεῖον δέ· ἔτι καὶ νῦν γὰρ τῆς τοῦ βασιλέως γυναικὸς ἡ σύμμειξις ἐνταῦθα γίγνεται τῷ Διονύσῳ καὶ ὁ γάμος), ὁ δὲ ἄρχων τὸ πρυτανεῖον, ὁ δὲ πολέμαρχος τὸ Ἐπιλύκειον ʽὃ πρότερον μὲν ἐκαλεῖτο πολεμαρχεῖον, ἐπεὶ δὲ Ἐπίλυκος ἀνῳκοδόμησε καὶ κατεσκεύασεν αὐτὸ πολεμαρχήσας, Ἐπιλύκειον ἐκλήθἠ, θεσμοθέται δʼ εἶχον τὸ θεσμοθετεῖον. ἐπὶ δὲ Σόλωνος ἅπαντες εἰς τὸ θεσμοθετεῖον συνῆλθον. κύριοι δʼ ἦσαν καὶ τὰς δίκας αὐτοτελεῖς κρίνειν, καὶ οὐχ ὥσπερ νῦν προανακρίνειν. τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον.
3.6Areopagos Konseyinin görevi kanunları korumaktı; ama şehirdeki işlerin çoğunu ve en önemlilerini o yürütür, düzeni bozan herkesi kesin yetkiyle cezalandırır, para cezasına çarptırırdı. Çünkü arkhonlar soyluluğa ve zenginliğe göre seçilirdi; Areopagos üyeleri de onlardan oluşurdu. Bu yüzden makamlar içinde bugün de ömür boyu süren yalnız budur.
ἡ δὲ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν βουλὴ τὴν μὲν τάξιν εἶχε τοῦ διατηρεῖν τοὺς νόμους, διῴκει δὲ τὰ πλεῖστα καὶ τὰ μέγιστα τῶν ἐν τῇ πόλει, καὶ κολάζουσα καὶ ζημιοῦσα πάντας τοὺς ἀκοσμοῦντας κυρίως. ἡ γὰρ αἵρεσις τῶν ἀρχόντων ἀριστίνδην καὶ πλουτίνδην ἦν, ἐξ ὧν οἱ Ἀρεοπαγῖται καθίσταντο. διὸ καὶ μόνη τῶν ἀρχῶν αὕτη μεμένηκε διὰ βίου καὶ νῦν.
4.14. Bölüm
İlk yönetim düzeninin ana hatları bunlardı. Bundan sonra, çok uzun olmayan bir zaman geçince, Aristaikhmos'un arkhonluğu sırasında Drakon kanunlarını koydu. Onun kurduğu düzen şöyleydi:
ἡ μὲν οὖν πρώτη πολιτεία ταύτην εἶχε τὴν ὑπογραφήν. μετὰ δὲ ταῦτα χρόνου τινὸς οὐ πολλοῦ διελθόντος, ἐπʼ Ἀρισταίχμου ἄρχοντος, Δράκων τοὺς θεσμοὺς ἔθηκεν· ἡ δὲ τάξις αὐτοῦ τόνδε τὸν τρόπον εἶχε.
4.2Vatandaşlık hakları silahını kendi sağlayanlara verilmişti. Dokuz arkhonu ve haznedarları borçsuz en az on mina mal varlığı olanlar arasından seçerlerdi; daha küçük öteki makamlara silahını kendi sağlayanlar arasından adam seçerlerdi; strategoslarla hipparkhosları ise borçsuz en az yüz mina mal varlığı gösterebilen ve nikâhlı karılarından on yaşını geçmiş meşru çocukları olanlar arasından seçerlerdi. Prytanisler, bir önceki yılın strategoslarını ve hipparkhoslarını hesap verinceye kadar kefile bağlamak zorundaydı; kefilleri de strategoslar ve hipparkhoslarla aynı sınıftan kabul ederlerdi.
ἀπεδέδοτο μὲν ἡ πολιτεία τοῖς ὅπλα παρεχομένοις· ᾑροῦντο δὲ τοὺς μὲν ἐννέα ἄρχοντας καὶ τοὺς ταμίας οὐσίαν κεκτημένους οὐκ ἐλάττω δέκα μνῶν ἐλευθέραν, τὰς δʼ ἄλλας ἀρχὰς ι ⟨τὰς⟩ ἐλάττους ἐκ τῶν ὅπλα παρεχομένων, στρατηγοὺς δὲ καὶ ἱππάρχους οὐσίαν ἀποφαίνοντας οὐκ ἔλαττον ἢ ἑκατὸν μνῶν ἐλευθέραν, καὶ παῖδας ἐκ γαμετῆς γυναικὸς γνησίους ὑπὲρ δέκα ἔτη γεγονότας. τούτους δʼ ἔδει διεγγυᾶν τοὺς πρυτάνεις καὶ τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς ἱππάρχους τοὺς ἕνους μέχρι εὐθυνῶν, ἐγγυητὰς δ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τέλους δεχομένους, οὗπερ οἱ στρατηγοὶ καὶ οἱ ἵππαρχοι.
4.3Konseyde, vatandaşlar arasından kurayla belirlenen dört yüz bir kişi bulunurdu. Hem bu makam hem öteki makamlar için otuz yaşını geçmiş olanlar arasından kura çekilirdi; herkes sırasını savmadan aynı kişi iki kez makama gelemezdi, ancak herkes geçince kura baştan yeniden çekilirdi. Konseyin ya da Halk Meclisinin toplantısı olduğu gün konsey üyelerinden biri toplantıya gelmezse, pentakosiomedimnos ise üç, atlı ise iki, zeugites ise bir drahmi ceza öderdi.
βουλεύειν δὲ τετρακοσίους καὶ ἕνα τοὺς λαχόντας ἐκ τῆς πολιτείας. κληροῦσθαι δὲ καὶ ταύτην καὶ τὰς ἄλλας ἀρχὰς τοὺς ὑπὲρ τριάκοντʼ ἔτη γεγονότας, καὶ δὶς τὸν αὐτὸν μὴ ἄρχειν πρὸ τοῦ πάντας ἐξελθεῖν· τότε δὲ πάλιν ἐξ ὑπαρχῆς κληροῦν. εἰ δέ τις τῶν βουλευτῶν, ὅταν ἕδρα βουλῆς ἢ ἐκκλησίας ᾖ, ἐκλείποι τὴν σύνοδον, ἀπέτινον ὁ μὲν πεντακοσιομέδιμνος τρεῖς δραχμάς, ὁ δὲ ἱππεὺς δύο, ζευγίτης δὲ μίαν.
4.4Areopagos Konseyi kanunların bekçisiydi ve makam sahiplerinin kanunlara göre yönetip yönetmediklerini gözetirdi. Haksızlığa uğrayan biri, hangi kanuna aykırı olarak haksızlığa uğradığını göstermek şartıyla Areopagos Konseyine ihbarda bulunabilirdi.
ἡ δὲ βουλὴ ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου φύλαξ ἦν τῶν νόμων καὶ διετήρει τὰς ἀρχάς, ὅπως κατὰ τοὺς νόμους ἄρχωσιν. ἐξῆν δὲ τῷ ἀδικουμένῳ πρὸς τὴν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν βουλὴν εἰσαγγέλλειν, ἀποφαίνοντι παρʼ ὃν ἀδικεῖται νόμον.
4.5Ama söylendiği gibi borçlar bedenin teminatına dayanıyordu ve toprak birkaç kişinin elindeydi.
ἐπὶ δὲ τοῖς σώμασιν ἦσαν οἱ δανεισμοί, καθάπερ εἴρηται, καὶ ἡ χώρα διʼ ὀλίγων ἦν.
5.15. Bölüm
Yönetim düzeninin yapısı böyle olduğu ve çoğunluk azınlığa kölelik ettiği için halk ileri gelenlere karşı ayaklandı.
τοιαύτης δὲ τῆς τάξεως οὔσης ἐν τῇ πολιτείᾳ, καὶ τῶν πολλῶν δουλευόντων τοῖς ὀλίγοις, ἀντέστη τοῖς γνωρίμοις ὁ δῆμος.
5.2İç çatışma şiddetliydi ve iki taraf uzun zaman karşı karşıya mevzilenmiş durumdaydı. Sonunda ortaklaşa Solon'u hakem ve arkhon seçtiler ve yönetim düzenini ona emanet ettiler. Solon şöyle başlayan elegeiayı yazmıştı:
Biliyorum, gönlümün derinliklerinde acılar yatıyor, İonia'nın en eski toprağının yıkılışını gördükçe.
Bu şiirde her iki tarafa karşı, her iki tarafın adına savaşır ve tartışır; sonra da aralarındaki çekişmeye birlikte son vermelerini öğütler.
ἰσχυρᾶς δὲ τῆς στάσεως οὔσης καὶ πολὺν χρόνον ἀντικαθημένων ἀλλήλοις, εἵλοντο κοινῇ διαλλακτὴν καὶ ἄρχοντα Σόλωνα, καὶ τὴν πολιτείαν ἐπέτρεψαν αὐτῷ, ποιήσαντι τὴν ἐλεγείαν ἧς ἐστὶν ἀρχή· γιγνώσκω, καί μοι φρενὸς ἔνδοθεν ἄλγεα κεῖται, πρεσβυτάτην ἐσορῶν γαῖαν Ἰαονίας κλινομένην· ἐν ᾗ πρὸς ἑκατέρους ὑπὲρ ἑκατέρων μάχεται καὶ διαμφισβητεῖ, καὶ μετὰ ταῦτα κοινῇ παραινεῖ καταπαύειν τὴν ἐνεστῶσαν φιλονικίαν.
5.3Solon, tabiatı ve şöhreti bakımından ilk sıradakilerdendi, mal varlığı ve işleri bakımından ise orta hâllilerdendi. Bunu hem başkaları kabul eder hem de kendisi, zenginlere açgözlülük etmemelerini öğütlediği şu dizelerde doğrular:
Siz, birçok iyi şeye doyasıya kavuşmuş olanlar, yüreğinizdeki azgınlığı yatıştırın, büyük gönlünüzü ölçülü şeylere bağlayın; çünkü ne biz boyun eğeceğiz, ne de bunlar sizin için yolunda gidecek.
Genel olarak iç çatışmanın sebebini her zaman zenginlere yükler. Bu yüzden elegeianın başında da “para hırsından ve kibirden” korktuğunu söyler; çünkü düşmanlığın bunlar yüzünden doğduğunu düşünür.
ἦν δʼ ὁ Σόλων τῇ μὲν φύσει καὶ τῇ δόξῃ τῶν πρώτων, τῇ δʼ οὐσίᾳ καὶ τοῖς πράγμασι τῶν μέσων, ὡς ἔκ τε τῶν ἄλλων ὁμολογεῖται, καὶ αὐτὸς ἐν τοῖσδε τοῖς ποιήμασιν μαρτυρεῖ, παραινῶν τοῖς πλουσίοις μὴ πλεονεκτεῖν· ὑμεῖς δʼ ἡσυχάσαντες ἐνὶ φρεσὶ καρτερὸν ἦτορ, οἳ πολλῶν ἀγαθῶν ἐς κόρον ἠλάσατε, ἐν μετρίοισι τίθεσθε μέγαν νόον. οὔτε γὰρ ἡμεῖς πεισόμεθʼ, οὔθʼ ὑμῖν ἄρτια ταῦτʼ ἔσεται. καὶ ὅλως αἰεὶ τὴν αἰτίαν τῆς στάσεως ἀνάπτει τοῖς πλουσίοις· διὸ καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ἐλεγείας δεδοικέναι φησὶ τήν τε φιλαργυρίαν τήν θʼ ὑπερηφανίαν, ὡς διὰ ταῦτα τῆς ἔχθρας ἐνεστώσης.
6.16. Bölüm
İşlerin başına geçen Solon, bedeni teminat göstererek borç vermeyi yasaklayıp halkı hem o an için hem gelecek için özgür kıldı; kanunlar koydu ve hem özel hem kamu borçlarını sildi. Buna seisakhtheia (yük silkme) derler; çünkü yüklerini silkip atmışlardı.
κύριος δὲ γενόμενος τῶν πραγμάτων Σόλων τόν τε δῆμον ἠλευθέρωσε καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ εἰς τὸ μέλλον, κωλύσας δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν, καὶ νόμους ἔθηκε καὶ χρεῶν ἀποκοπὰς ἐποίησε, καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν δημοσίων, ἃς σεισάχθειαν καλοῦσιν, ὡς ἀποσεισάμενοι τὸ βάρος.
6.2Bazıları bu konuda onu kötülemeye çalışır. Anlatılana göre Solon seisakhtheiayı yapmak üzereyken bunu ileri gelenlerden bazılarına önceden söylemiş; sonra, halk yanlılarının dediğine bakılırsa dostları tarafından kandırılmış, ona çamur atmak isteyenlerin dediğine bakılırsa da bu işe kendisi de ortak olmuş. Çünkü bu kişiler borç alıp çok toprak satın almışlar, çok geçmeden borçlar silinince de zenginleşmişler. Sonraları eskiden beri zengin diye bilinen ailelerin bunlardan çıktığını söylerler.
ἐν οἷς πειρῶνταί τινες διαβάλλειν αὐτόν· συνέβη γὰρ τῷ Σόλωνι μέλλοντι ποιεῖν τὴν σεισάχθειαν προειπεῖν τισι τῶν γνωρίμων, ἔπειθʼ ὡς μὲν οἱ δημοτικοὶ λέγουσι, παραστρατηγηθῆναι διὰ τῶν φίλων, ὡς δʼ οἱ βουλόμενοι βλασφημεῖν, καὶ αὐτὸν κοινωνεῖν. δανεισάμενοι γὰρ οὗτοι συνεπρίαντο πολλὴν χώραν, καὶ μετʼ οὐ πολὺ τῆς τῶν χρεῶν ἀποκοπῆς γενομένης ἐπλούτουν. ὅθεν φασὶ γενέσθαι τοὺς ὕστερον δοκοῦντας εἶναι παλαιοπλούτους.
6.3Ama halk yanlılarının anlattığı daha inandırıcıdır. Başka konularda o kadar ölçülü ve herkese eşit davranan biri ki, taraflardan birini yanına çekip şehrin tiranı olmak elindeyken iki tarafın da düşmanlığını göze aldı ve güzel olanı, şehrin selametini kendi çıkarından üstün tuttu; böyle biri o kadar küçük ve değersiz işlerde kendini kirletsin, bu muhtemel değildir.
οὐ μὴν ἀλλὰ πιθανώτερος ὁ τῶν δημοτικῶν λόγος· οὐ γὰρ εἰκὸς ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις οὕτω μέτριον γενέσθαι καὶ κοινόν, ὥστʼ ἐξὸν αὐτῷ τοὺς ἑτέρους ὑποποιησάμενον τυραννεῖν τῆς πόλεως, ἀμφοτέροις ἀπεχθέσθαι καὶ περὶ πλείονος ποιήσασθαι τὸ καλὸν καὶ τὴν τῆς πόλεως σωτηρίαν ἢ τὴν αὑτοῦ πλεονεξίαν, ἐν οὕτω δὲ μικροῖς καὶ ἀναξίοις καταρρυπαίνειν ἑαυτόν.
6.4Bu gücün elinde olduğuna ise işlerin hastalıklı durumu tanıklık eder; kendisi de şiirlerinde birçok yerde bundan söz eder, başkalarının hepsi de bunu kabul eder. Demek ki bu suçlamanın yalan olduğunu düşünmek gerekir.
ὅτι δὲ ταύτην ἔσχε τὴν ἐξουσίαν, τά τε πράγματα νοσοῦντα μαρτυρεῖ, καὶ ἐν τοῖς ποιήμασιν αὐτὸς πολλαχοῦ μέμνηται, καὶ οἱ ἄλλοι συνομολογοῦσι πάντες. ταύτην μὲν οὖν χρὴ νομίζειν ψευδῆ τὴν αἰτίαν εἶναι.
7.17. Bölüm
Solon bir yönetim düzeni kurdu ve yeni kanunlar koydu; Drakon'un kanunlarını ise, cinayetle ilgili olanlar dışında, kullanmaz oldular. Kanunları kyrbeis denen tahtalara yazıp Kral Stoası'na diktiler ve hepsi onlara uyacaklarına yemin ettiler. Dokuz arkhon da taşın başında yemin ederken kanunlardan birini çiğnerlerse altından bir heykel adayacaklarını söylerlerdi; bu yüzden bugün de böyle yemin ederler.
πολιτείαν δὲ κατέστησε καὶ νόμους ἔθηκεν ἄλλους, τοῖς δὲ Δράκοντος θεσμοῖς ἐπαύσαντο χρώμενοι πλὴν τῶν φονικῶν. ἀναγράψαντες δὲ τοὺς νόμους εἰς τοὺς κύρβεις ἔστησαν ἐν τῇ στοᾷ τῇ βασιλείῳ καὶ ὤμοσαν χρήσεσθαι πάντες. οἱ δʼ ἐννέα ἄρχοντες ὀμνύντες πρὸς τῷ λίθῳ κατεφάτιζον ἀναθήσειν ἀνδριάντα χρυσοῦν, ἐάν τινα παραβῶσι τῶν νόμων· ὅθεν ἔτι καὶ νῦν οὕτως ὀμνύουσι.
7.2Kanunları yüz yıl boyunca değiştirilemez kıldı ve yönetim düzenini şöyle kurdu:
κατέκλεισεν δὲ τοὺς νόμους εἰς ἑκατὸν ἔτη καὶ διέταξε τὴν πολιτείαν τόνδε ⟨τὸν⟩ τρόπον.
7.3Vatandaşları, daha önce de bölünmüş oldukları gibi, mal değerine göre dört sınıfa ayırdı: pentakosiomedimnoslar, atlılar, zeugitesler ve thetesler. Öteki makamları —dokuz arkhonu, haznedarları, pōlētai denen satış görevlilerini, On Birleri ve kōlakretai denen hazine görevlilerini— pentakosiomedimnoslar, atlılar ve zeugitesler arasından doldurulmak üzere ayırdı; her sınıfa makamı mal değerinin büyüklüğüyle orantılı olarak verdi. Thetes sınıfında yer alanlara ise yalnız Halk Meclisine ve mahkemelere katılma hakkı tanıdı.
τιμήματι διεῖλεν εἰς τέτταρα τέλη, καθάπερ διῄρητο καὶ πρότερον, εἰς πεντακοσιομέδιμνον καὶ ἱππέα καὶ ζευγίτην καὶ θῆτα. καὶ τὰς μὲν ἄλλας ἀρχὰς ἀπένειμεν ι ἄρχειν ἐκ πεντακοσιομεδίμνων καὶ ἱππέων καὶ ζευγιτῶν, τοὺς ἐννέα ἄρχοντας καὶ τοὺς ταμίας καὶ τοὺς πωλητὰς καὶ τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς κωλακρέτας, ἑκάστοις ἀνάλογον τῷ μεγέθει τοῦ τιμήματος ἀποδιδοὺς τὴν ἀρχήν· τοῖς δὲ τὸ θητικὸν τελοῦσιν ἐκκλησίας καὶ δικαστηρίων μετέδωκε μόνον.
7.4Kendi toprağından kuru ve yaş ürün toplamı beş yüz ölçek elde eden pentakosiomedimnos sınıfına girerdi; üç yüz ölçek elde edenler atlılar sınıfına girerdi. Bazıları atlıların at besleyebilenler olduğunu söyler; kanıt olarak da sınıfın adını —sanki bu işten alınmış gibi— ve eskilerin adaklarını gösterirler. Akropolis'te Diphilos'un bir heykeli dikilidir; üzerinde şu yazı vardır:
Diphilos oğlu Anthemion bunu tanrılara adadı, thetes sınıfından atlılar sınıfına geçince.
Yanında da, atlılar sınıfının bu anlama geldiğine tanıklık eden bir at durur. Yine de bu sınıfın da pentakosiomedimnoslar gibi ürün ölçüsüne göre ayrılmış olması daha akla yatkındır. Kuru ve yaş toplam iki yüz ölçek elde edenler zeugites sınıfına, öteki herkes ise hiçbir makama katılamayan thetes sınıfına girerdi. Bu yüzden bugün de bir makam için kura çekmek üzere olan birine hangi sınıftan olduğu sorulduğunda, hiç kimse thetes sınıfından olduğunu söylemez.
ἔδει δὲ τελεῖν πεντακοσιομέδιμνον μέν, ὃς ἂν ἐκ τῆς οἰκείας ποιῇ πεντακόσια μέτρα τὰ συνάμφω ξηρὰ καὶ ὑγρά, ἱππάδα δὲ τοὺς τριακόσια ποιοῦντας—ὡς δʼ ἔνιοί φασι τοὺς ἱπποτροφεῖν δυναμένους· σημεῖον δὲ φέρουσι τό τε ὄνομα τοῦ τέλους, ὡς ἂν ἀπὸ τοῦ πράγματος κείμενον, καὶ τὰ ἀναθήματα τῶν ἀρχαίων· ἀνάκειται γὰρ ἐν ἀκροπόλει εἰκὼν Διφίλου, ἐφʼ ᾗ ἐπιγέγραπται τάδε· Διφίλου Ἀνθεμίων τήνδʼ ἀνέθηκε θεοῖς, θητικοῦ ἀντὶ τέλους ἱππάδʼ ἀμειψάμενος. καὶ παρέστηκεν ἵππος ἐκμαρτυρῶν, ὡς τὴν ἱππάδα τοῦτο σημαίνουσαν. οὐ μὴν ἀλλʼ εὐλογώτερον τοῖς μέτροις διῃρῆσθαι, καθάπερ τοὺς πεντακοσιομεδίμνους—ζευγίσιον δὲ τελεῖν τοὺς διακόσια τὰ συνάμφω ποιοῦντας. τοὺς δʼ ἄλλους θητικόν, οὐδεμιᾶς μετέχοντας ἀρχῆς. διὸ καὶ νῦν ἐπειδὰν ἔρηται τὸν μέλλοντα κληροῦσθαί τινʼ ἀρχήν, ποῖον τέλος τελεῖ, οὐδʼ ἂν εἷς εἴποι θητικόν.
8.18. Bölüm
Makamları, her kabilenin önceden seçtiği adaylar arasından kurayla doldurulur hâle getirdi. Dokuz arkhon için her kabile önceden on aday seçer, bunlar arasından kura çekilirdi. Her kabilenin on kişiyi kurayla belirlemesi, sonra bunlar arasından bakla ile kura çekilmesi âdeti buradan kalmıştır. Makamları mal sınıflarına göre kuraya bağladığının alameti, bugün de uygulanmaya devam eden haznedarlarla ilgili kanundur: Bu kanun haznedarların pentakosiomedimnoslar arasından kurayla seçilmesini emreder.
τὰς δʼ ἀρχὰς ἐποίησε κληρωτὰς ἐκ προκρίτων, οὓς ἑκάστη προκρίνειε τῶν φυλῶν. προύκρινεν δʼ εἰς τοὺς ἐννέα ἄρχοντας ἑκάστη δέκα, καὶ τούτων ἐκλήρουν· ὅθεν ἔτι διαμένει ταῖς φυλαῖς τὸ δέκα κληροῦν ἑκάστην, εἶτʼ ἐκ τούτων κυαμεύειν. σημεῖον δʼ ὅτι κληρωτὰς ἐποίησεν ἐκ τῶν τιμημάτων ὁ περὶ τῶν ταμιῶν νόμος, ᾧ χρώμενοι διατελοῦσιν ἔτι καὶ νῦν· κελεύει γὰρ κληροῦν τοὺς ταμίας ἐκ πεντακοσιομεδίμνων.
8.2Solon dokuz arkhonla ilgili kanunu böyle koydu. Eskiden ise Areopagos Konseyi adayları çağırıp kendi başına değerlendirir, makamların her birine uygun kişiyi bir yıllığına atayıp gönderirdi.
Σόλων μὲν οὖν οὕτως ἐνομοθέτησεν περὶ τῶν ἐννέα ἀρχόντων· τὸ γὰρ ἀρχαῖον ἡ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλή, ἀνακαλεσαμένη καὶ κρίνασα καθʼ αὑτήν, τὸν ἐπιτήδειον ἐφʼ ἑκάστῃ τῶν ἀρχῶν ἐπʼ ἐνιαυτὸν διατάξασα ἀπέστελλεν.
8.3Kabileler eskiden olduğu gibi dört taneydi; dört de kabile kralı vardı. Her kabile üç trittysa ve on iki naukrariaya bölünmüştü. Naukrarialara bakan makam naukrarosların makamıydı; vergilere ve yapılan harcamalara onlar bakardı. Bu yüzden Solon'un artık kullanılmayan kanunlarında birçok yerde “naukraroslar tahsil etsin” ve “naukraria hazinesinden harcansın” diye yazılıdır.
φυλαὶ δʼ ἦσαν δ καθάπερ πρότερον, καὶ φυλοβασιλεῖς τέτταρες. ἐκ δὲ τῆς φυλῆς ἑκάστης ἦσαν νενεμημέναι τριττύες μὲν τρεῖς, ναυκραρίαι δὲ δώδεκα καθʼ ἑκάστην· ἦν δʼ ἐπὶ τῶν ναυκραριῶν ἀρχὴ καθεστηκυῖα ναύκραροι, τεταγμένη πρός τε τὰς εἰσφορὰς καὶ τὰς δαπάνας τὰς γιγνομένας· διὸ καὶ ἐν τοῖς νόμοις τοῖς Σόλωνος οἷς οὐκέτι χρῶνται πολλαχοῦ γέγραπται, τοὺς ναυκράρους εἰσπράττειν, καὶ ἀναλίσκειν ἐκ τοῦ ναυκραρικοῦ ἀργυρίου.
8.4Solon her kabileden yüz kişi olmak üzere dört yüz kişilik bir Konsey kurdu. Areopagos Konseyini ise kanunları korumakla görevlendirdi; bu konsey daha önce de yönetim düzeninin bekçisiydi. Siyasi işlerin çoğunu ve en önemlilerini gözetir, suç işleyenleri hesaba çeker, para cezası ve başka cezalar vermeye yetkili olurdu. Tahsil ettiği cezaları, neden ödendiğini yazmadan Akropolis'teki hazineye yatırırdı. Halkın yönetimini yıkmak için birleşenleri de o yargılardı; Solon bunlar için bir ihbar kanunu koymuştu.
βουλὴν δʼ ἐποίησε τετρακοσίους, ἑκατὸν ἐξ ἑκάστης φυλῆς, τὴν δὲ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἔταξεν ἐπὶ τὸ νομοφυλακεῖν, ὥσπερ ὑπῆρχεν καὶ πρότερον ἐπίσκοπος οὖσα τῆς πολιτείας, καὶ τά τε ἄλλα τὰ πλεῖστα καὶ τὰ μέγιστα τῶν πολιτ⟨ικ⟩ῶν διετήρει, καὶ τοὺς ἁμαρτάνοντας ηὔθυνεν κυρία οὖσα καὶ ζημιοῦν καὶ κολάζειν, καὶ τὰς ἐκτίσεις ἀνέφερεν εἰς πόλιν, οὐκ ἐπιγράφουσα τὴν πρόφασιν διʼ ὃ τὸ ἐκτίνεσθαι, καὶ τοὺς ἐπὶ καταλύσει τοῦ δήμου συνισταμένους ἔκρινεν, Σόλωνος θέντος νόμον εἰσαγγελίας περὶ αὐτῶν.
8.5Şehrin sık sık iç çatışmaya sürüklendiğini, vatandaşlardan bazılarının da tembellikten işleri kendi akışına bırakmaktan hoşlandığını görünce onlara karşı özel bir kanun koydu: Şehirde iç çatışma çıktığında iki taraftan birinin yanında silaha sarılmayan kişi atimos olacak, yani vatandaşlık haklarını yitirecek ve şehrin işlerinde payı olmayacaktı.
ὁρῶν δὲ τὴν μὲν πόλιν πολλάκις στασιάζουσαν, τῶν δὲ πολιτῶν ἐνίους διὰ τὴν ῥᾳθυμίαν ἀγαπῶντας τὸ αὐτόματον, νόμον ἔθηκεν πρὸς αὐτοὺς ἴδιον, ὃς ἂν στασιαζούσης τῆς πόλεως μὴ θῆται τὰ ὅπλα μηδὲ μεθʼ ἑτέρων, ἄτιμον εἶναι καὶ τῆς πόλεως μὴ μετέχειν.
9.19. Bölüm
Makamlarla ilgili durum böyleydi. Solon'un yönetim düzeninin en çok halktan yana olan üç yanı şunlar sayılır: Birincisi ve en önemlisi, bedeni teminat göstererek borç vermenin yasaklanması; ikincisi, isteyen herkesin haksızlığa uğrayanlar adına dava açabilmesi; üçüncüsü de çoğunluğun gücünü en çok ona borçlu olduğu söylenen şey, yani mahkemeye başvurma hakkı. Çünkü oy kendi elinde olan halk, yönetim düzenine de hâkim olur.
τὰ μὲν οὖν περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον. δοκεῖ δὲ τῆς Σόλωνος πολιτείας τρία ταῦτʼ εἶναι τὰ δημοτικώτατα· πρῶτον μὲν καὶ μέγιστον τὸ μὴ δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν, ἔπειτα τὸ ἐξεῖναι τῷ βουλομένῳ τιμωρεῖν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων, τρίτον δὲ ⟨ᾧ καὶ⟩ μάλιστά φασιν ἰσχυκέναι τὸ πλῆθος, ἡ εἰς τὸ δικαστήριον ἔφεσις· κύριος γὰρ ὢν ὁ δῆμος τῆς ψήφου, κύριος γίγνεται τῆς πολιτείας.
9.2Ayrıca kanunlar basit ve açık bir şekilde yazılmadığı için —miraslarla ve mirasçı kızlarla ilgili kanun gibi—, birçok anlaşmazlık çıkması ve kamu işlerinde de özel işlerde de her şeye mahkemenin karar vermesi kaçınılmazdı. Bazıları, karar yetkisi halkın elinde olsun diye Solon'un kanunları bilerek belirsiz yazdığını düşünür. Ama bu muhtemel değildir; belirsizlik, en iyi olanı küllî bir ifadeyle kuşatmanın mümkün olmamasından doğmuştur. Onun niyetini bugün olup bitenlere bakarak değerlendirmek adil olmaz; yönetim düzeninin geri kalanına bakmak gerekir.
ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ μὴ γεγράφθαι τοὺς νόμους ἁπλῶς μηδὲ σαφῶς, ἀλλʼ ὥσπερ ὁ τῶν κλήρων καὶ ἐπικλήρων, ἀνάγκη πολλὰς ἀμφισβητήσεις γίγνεσθαι, καὶ πάντα βραβεύειν καὶ τὰ κοινὰ καὶ τὰ ἴδια τὸ δικαστήριον. οἴονται μὲν οὖν τινες ἐπίτηδες ἀσαφεῖς αὐτὸν ποιῆσαι τοὺς νόμους, ὅπως ᾖ τῆς κρίσεως ὁ δῆμος κύριος. οὐ μὴν εἰκός, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι καθόλου περιλαβεῖν τὸ βέλτιστον· οὐ γὰρ δίκαιον ἐκ τῶν νῦν γιγνομέων, ἀλλʼ ἐκ τῆς ἄλλης πολιτείας θεωρεῖν τὴν ἐκείνου βούλησιν.
10.110. Bölüm
Kanunlarında halktan yana koyduğu düzenlemeler bunlar sayılır. Kanun koymadan önce borçların silinmesini, ardından da ölçülerin, tartıların ve paranın büyütülmesini gerçekleştirdi.
ἐν μὲν οὖν τοῖς νόμοις ταῦτα δοκεῖ θεῖναι δημοτικά, πρὸ δὲ τῆς νομοθεσίας ποιήσας τὴν τῶν χρεῶν ἀποκοπήν, καὶ μετὰ ταῦτα τήν τε τῶν μέτρων καὶ σταθμῶν καὶ τὴν τοῦ νομίσματος αὔξησιν.
10.2Onun zamanında ölçüler Pheidon ölçülerinden büyük oldu; daha önce yetmiş drahmi ağırlığında olan mina da yüz drahmiye tamamlandı. Eski basma birimi iki drahmilikti. Paraya uygun ağırlık birimleri de yaptı: Talanton altmış üç mina ediyordu; fazladan üç mina stater ağırlığına ve öteki ağırlıklara orantılı olarak dağıtıldı.
ἔπʼ ἐκείνου γὰρ ἐγένετο καὶ τὰ μέτρα μείζω τῶν Φειδωνείων, καὶ ἡ μνᾶ, πρότερον ἔχουσα σταθμὸν ἑβδομήκοντα δραχμάς, ἀνεπληρώθη ταῖς ἑκατόν. ι ἦν δʼ ὁ ἀρχαῖος χαρακτὴρ δίδραχμον. ἐποίησε δὲ καὶ σταθμὰ πρὸς τὸ νόμισμα, τρεῖς καὶ ἑξήκοντα μνᾶς τὸ τάλαντον ἀγούσας, καὶ ἐπιδιενεμήθησαν αἱ τρεῖς μναῖ τῷ στατῆρι καὶ τοῖς ἄλλοις σταθμοῖς.
11.111. Bölüm
Solon yönetim düzenini anlatılan şekilde kurduktan sonra insanlar kanunlar hakkında yanına gelip kimi yerleri eleştirerek, kimilerini sorguya çekerek onu rahatsız etmeye başladılar. O ise ne bunları değiştirmek ne de burada kalıp nefret toplamak istediği için hem ticaret hem gezi amacıyla Mısır'a yolculuğa çıktı ve on yıl dönmeyeceğini söyledi. Çünkü kendisi burada kalıp kanunları yorumlamasının doğru olmadığını, herkesin yazılı olanı uygulaması gerektiğini düşünüyordu.
διατάξας δὲ τὴν πολιτείαν ὅνπερ εἴρηται τρόπον, ἐπειδὴ προσιόντες αὐτῷ περὶ τῶν νόμων ἠνώχλουν, τὰ μὲν ἐπιτιμῶντες τὰ δὲ ἀνακρίνοντες, βουλόμενος μήτε ταῦτα κινεῖν, μήτʼ ἀπεχθάνεσθαι παρών, ἀποδημίαν ἐποιήσατο κατʼ ἐμπορίαν ἅμα καὶ θεωρίαν εἰς Αἴγυπτον, εἰπὼν ὡς οὐχ ἥξει δέκα ἐτῶν. οὐ γὰρ οἴεσθαι δίκαιον εἶναι τοὺς νόμους ἐξηγεῖσθαι παρών, ἀλλʼ ἕκαστον τὰ γεγραμμένα ποιεῖν.
11.2Bu arada borçların silinmesi yüzünden ileri gelenlerin çoğu ona düşman olmuştu; iki taraf da, kurulan düzen beklediklerinin dışında çıktığı için tutum değiştirmişti. Halk onun her şeyi yeniden paylaştıracağını, ileri gelenler ise düzeni eski hâline döndüreceğini ya da çok az değiştireceğini sanmıştı. Solon ise iki tarafa da karşı çıktı. Hangi tarafla birleşip tiran olmak isterse elindeyken, vatanını kurtarıp en iyi kanunları koyarak iki tarafın da düşmanlığını göze almayı seçti.
ἅμα δὲ καὶ συνέβαινεν αὐτῷ τῶν τε γνωρίμων διαφόρους γεγενῆσθαι πολλοὺς διὰ τὰς τῶν χρεῶν ἀποκοπάς, καὶ τὰς στάσεις ἀμφοτέρας μεταθέσθαι διὰ τὸ παράδοξον αὐτοῖς γενέσθαι τὴν κατάστασιν. ὁ μὲν γὰρ δῆμος ᾤετο πάντʼ ἀνάδαστα ποιήσειν αὐτόν, οἱ δὲ γνώριμοι πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν ἀποδώσειν, ἢ μικρὸν παραλλάξειν. ⟨ὁ δὲ⟩ Σόλων ἀμφοτέροις ἠναντιώθη, καὶ ἐξὸν αὐτῷ μεθʼ ὁποτέρων ἐβούλετο συστάντα τυραννεῖν, εἵλετο πρὸς ἀμφοτέρους ἀπεχθέσθαι, σώσας τὴν πατρίδα καὶ τὰ βέλτιστα νομοθετήσας.
12.112. Bölüm
Bunların böyle olduğu konusunda başka herkes hemfikirdir; Solon da şiirinde bunlardan şöyle söz eder:
Halka yetecek kadar onur verdim, şerefinden ne bir şey kestim ne fazlasını uzattım; gücü elinde tutan, zenginliğiyle göz kamaştıranlar için de yakışıksız hiçbir şeye uğramamalarını gözettim. Güçlü kalkanımı iki tarafın üstüne birden tutarak durdum, ikisinden hiçbirinin haksızca üstün gelmesine izin vermedim.
ταῦτα δʼ ὅτι τοῦτον ⟨τὸν⟩ τρόπον ἔσχεν οἵ τʼ ἄλλοι συμφωνοῦσι πάντες, καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ποιήσει μέμνηται περὶ αὐτῶν ἐν τοῖσδε· δήμῳ μὲν γὰρ ἔδωκα τόσον γέρας, ὅσσον ἀπαρκεῖ, τιμῆς οὔτʼ ἀφελὼν οὔτʼ ἐπορεξάμενος· οἳ δʼ εἶχον δύναμιν καὶ χρήμασιν ἦσαν ἀγητοί, καὶ τοῖς ἐφρασάμην μηδὲν ἀεικὲς ἔχειν. ἔστην δʼ ἀμφιβαλὼν κρατερὸν σάκος ἀμφοτέροισι, νικᾶν δʼ οὐκ εἴασʼ οὐδετέρους ἀδίκως.
12.2Yine halka nasıl davranılması gerektiğini anlatırken şöyle der:
Halk önderlerin ardından en iyi böyle gider: ne fazla başıboş bırakılarak ne de zorlanarak. Çünkü doyumluk küstahlık doğurur, büyük bir bolluk aklı yerinde olmayan insanların peşine düştüğünde.
πάλιν δʼ ἀποφαινόμενος περὶ τοῦ πλήθους, ὡς αὐτῷ δεῖ χρῆσθαι· δῆμος δʼ ὧδʼ ἂν ἄριστα σὺν ἡγεμόνεσσιν ἕποιτο, μήτε λίαν ἀνεθεὶς μήτε βιαζόμενος. τίκτει γὰρ κόρος ὕβριν, ὅταν πολὺς ὄλβος ἕπηται ἀνθρώποισιν, ὅσοις μὴ νόος ἄρτιος ᾖ.
12.3Başka bir yerde de toprağı paylaştırmak isteyenler için şöyle der:
Yağma için gelenler zengin umutlar besliyordu; her biri büyük bir servet bulacağını, benim de tatlı sözlerle okşadıktan sonra sert niyetimi açığa vuracağımı sanıyordu. O zaman boş hayaller kurdular; şimdi bana öfkelenip hepsi düşmana bakar gibi yan gözle bakıyor. Buna gerek yok; çünkü söylediklerimi tanrıların yardımıyla gerçekleştirdim, başka şeyleri de boş yere yapmadım. Tiranlığın zorbalığıyla iş görmek hoşuma gitmez, vatanın verimli toprağında kötülerin iyilerle eşit pay alması da.
καὶ πάλιν δʼ ἑτέρωθί που λέγει περὶ τῶν διανείμασθαι τὴν γῆν βουλομένων· οἳ δʼ ἐφʼ ἁρπαγαῖσιν ἦλθον, ἐλπίδʼ εἶχον ἀφνεάν, κἀδόκουν ἕκαστος αὐτῶν ὄλβον εὑρήσειν πολύν, καί με κωτίλλοντα λείως τραχὺν ἐκφανεῖν νόον. χαῦνα μὲν τότʼ ἐφράσαντο, νῦν δέ μοι χολούμενοι λοξὸν ὀφθαλμοῖσʼ ὁρῶσι πάντες ὥστε δήιον. οὐ χρεών· ἃ μὲν γὰρ εἶπα, σὺν θεοῖσιν ἤνυσα, ἄλλα δʼ οὐ μάτην ἔερδον, οὐδέ μοι τυραννίδος ἁνδάνει βίᾳ τι ῥέζειν, οὐδὲ πιείρας χθονὸς πατρίδος κακοῖσιν ἐσθλοὺς ἰσομοιρίαν ἔχειν.
12.4Yine borçların silinmesi ve önceden köle olup seisakhtheia sayesinde özgürlüğüne kavuşanlar hakkında şöyle der:
Ben halkı hangi amaçlarla bir araya topladımsa, bunlardan hangisine ulaşmadan durdum? Zamanın mahkemesinde buna en iyi tanıklık edecek olan, Olymposlu tanrıların en yüce anası kara Toprak'tır; bir zamanlar her yanına çakılmış sınır taşlarını ben ondan söküp attım; önce köleydi, şimdi özgür. Satılmış birçok kişiyi, kimini haksızca, kimini haklı olarak, tanrıların kurduğu vatanları Atina'ya geri getirdim; zorlayıcı borç yüzünden kaçmış olanları da: Öyle çok yer dolaşmışlardı ki artık Attika dilini konuşmuyorlardı. Burada, kendi yurtlarında yakışıksız bir köleliğe katlanan, efendilerinin huyundan titreyenleri özgür kıldım. Bunları kanunun gücüyle, zoru ve hakkı birbirine uydurarak yaptım ve söz verdiğim gibi sonuna kadar götürdüm. Kötüye de iyiye de aynı biçimde, her birine dosdoğru adaleti uydurarak kanunlar yazdım. Benim yerime üvendireyi başka biri, kötü niyetli ve mala düşkün bir adam alsaydı, halkı zapt edemezdi. Çünkü eğer ben o zaman karşı tarafın hoşuna gideni, sonra da öbür tarafın tasarladığını yapmak isteseydim, bu şehir birçok insanından yoksun kalırdı. Bu yüzden her yandan kendimi savunarak köpek sürüsü arasında bir kurt gibi döndüm durdum.
πάλιν δὲ καὶ περὶ τῆς ἀποκοπῆς τῶν χρεῶν καὶ τῶν δουλευόντων μὲν πρότερον, ἐλευθερωθέντων δὲ διὰ τὴν σεισάχθειαν· ἐγὼ δὲ τῶν μὲν οὕνεκα ξυνήγαγον δῆμον, τί τούτων πρὶν τυχεῖν ἐπαυσάμην; συμμαρτυροίη ταῦτʼ ἂν ἐν δίκῃ Χρόνου μήτηρ μεγίστη δαιμόνων Ὀλυμπίων ἄριστα, Γῆ μέλαινα, τῆς ἐγώ ποτε ὅρους ἀνεῖλον πολλαχῇ πεπηγότας, πρόσθεν δὲ δουλεύουσα, νῦν ἐλευθέρα. πολλοὺς δʼ Ἀθήνας, πατρίδʼ εἰς θεόκτιτον, ἀνήγαγον πραθέντας, ἄλλον ἐκδίκως, ἄλλον δικαίως, τοὺς δʼ ἀναγκαίης ὑπὸ χρειοῦς φυγόντας, γλῶσσαν οὐκέτʼ Ἀττικὴν ἱέντας, ὡς ἂν πολλαχῇ πλανωμένους· τοὺς δʼ ἐνθάδʼ αὐτοῦ δουλίην ἀεικέα ἔχοντας, ἤθη δεσποτῶν τρομευμένους, ἐλευθέρους ἔθηκα. ταῦτα μὲν κράτει νομοῦ βίην τε καὶ δίκην συναρμόσας ἔρεξα καὶ διῆλθον ὡς ὑπεσχόμην. θεσμοὺς δʼ ὁμοίως τῷ κακῷ τε κἀγαθῷ, εὐθεῖαν εἰς ἕκαστον ἁρμόσας δίκην, ἔγραψα. κέντρον δʼ ἄλλος ὡς ἐγὼ λαβών, κακοφραδής τε καὶ φιλοκτήμων ἀνήρ, οὐκ ἂν κατέσχε δῆμον. εἰ γὰρ ἤθελον ἃ τοῖς ἐναντίοισιν ἥνδανεν τότε, αὖθις δʼ ἃ τοῖσιν οὕτεροι φρασαίατο, πολλῶν ἂν ἀνδρῶν ἥδʼ ἐχηρώθη πόλις. τῶν οὕνεκʼ ἀλκὴν πάντοθεν ποιούμενος ὡς ἐν κυσὶν πολλῇσιν ἐστράφην λύκος.
12.5Yine her iki tarafın sonradan yakınmalarını kınayarak şöyle der:
Halkı açıkça kınamak gerekirse, şimdi sahip olduklarını uykularında bile gözleriyle görmezlerdi. Daha büyük ve güçte daha üstün olanlar da beni övmeli, dostları saymalıydı.
Çünkü, der, başka biri
bu makama gelseydi, halkı zapt edemez, sütü çalkalayıp kaymağını almadan durmazdı. Bense iki ordunun arasındaki toprakta bir sınır taşı gibi durdum.
καὶ πάλιν ὀνειδίζων πρὸς τὰς ὕστερον αὐτῶν μεμψιμοιρίας ἀμφοτέρων· δήμῳ μὲν εἰ χρὴ διαφάδην ὀνειδίσαι, ἃ νῦν ἔχουσιν οὔποτʼ ὀφθαλμοῖσιν ἂν εὕδοντες εἶδον. ὅσοι δὲ μείζους καὶ βίαν ἀμείνονες, αἰνοῖεν ἄν με καὶ φίλον ποιοίατο. εἰ γάρ τις ἄλλος, φησί, ταύτης τῆς τιμῆς ἔτυχεν, οὐκ ἂν κατέσχε δῆμον οὐδʼ ἐπαύσατο, πρὶν ἀνταράξας πῖαρ ἐξεῖλεν γάλα..ι ἐγὼ δὲ τούτων ὥσπερ ἐν μεταιχμίῳ.ι ὅρος κατέστην.
13.113. Bölüm
Solon bu sebeplerle yolculuğa çıktı. O gittikten sonra şehir hâlâ çalkantı içindeydi, ama dört yıl huzur içinde geçti. Solon'un arkhonluğundan sonraki beşinci yıl ise iç çatışma yüzünden arkhon atayamadılar; beş yıl sonra da aynı sebeple yine arkhonsuz kaldılar.
τὴν μὲν οὖν ἀποδημίαν ἐποιήσατο διὰ ταύτας τὰς αἰτίας. Σόλωνος δʼ ἀποδημήσαντος, ἔτι τῆς πόλεως τεταραγμένης ἐπὶ μὲν ἔτη τέτταρα διῆγον ἐν ἡσυχίᾳ· τῷ δὲ πέμπτῳ μετὰ τὴν Σόλωνος ἀρχὴν οὐ κατέστησαν ἄρχοντα διὰ τὴν στάσιν, καὶ πάλιν ἔτει πέμπτῳ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἀναρχίαν ἐποίησαν.
13.2Bundan sonra, aynı süre geçince, Damasias arkhon seçildi ve zorla makamdan atılıncaya kadar iki yıl iki ay görevde kaldı. Sonra iç çatışma yüzünden on arkhon seçmeye karar verdiler: beşini eupatridlerden (soylulardan), üçünü çiftçilerden, ikisini zanaatkârlardan. Bunlar Damasias'tan sonraki yıl görev yaptı. Buradan arkhonun en büyük güce sahip olduğu da açıkça anlaşılır; çünkü hep bu makam için çatıştıkları görülüyor.
μετὰ δὲ ταῦτα διὰ τῶν αὐτῶν χρόνων Δαμασίας αἱρεθεὶς ἄρχων ἔτη δύο καὶ δύο μῆνας ἦρξεν, ἕως ἐξηλάθη βίᾳ τῆς ἀρχῆς. εἶτʼ ἔδοξεν αὐτοῖς διὰ τὸ στασιάζειν ἄρχοντας ἑλέσθαι δέκα, πέντε μὲν εὐπατριδῶν, τρεῖς δὲ ἀγροίκων, δύο δὲ δημιουργῶν, καὶ οὗτοι τὸν μετὰ Δαμασίαν ἦρξαν ἐνιαυτόν. ᾧ καὶ δῆλον ὅτι μεγίστην εἶχεν δύναμιν ὁ ἄρχων· φαίνονται γὰρ αἰεὶ στασιάζοντες περὶ ταύτης τῆς ἀρχῆς.
13.3Genel olarak birbirleriyle ilişkilerindeki hastalık sürüp gitti. Kimi borçların silinmesini başlangıç ve bahane ediniyordu (çünkü yoksul düşmüşlerdi); kimi büyük bir değişiklik olduğu için yönetim düzeninden hoşnutsuzdu; kimi de birbirleriyle rekabetleri yüzünden çatışıyordu.
ὅλως δὲ διετέλουν νοσοῦντες τὰ πρὸς ἑαυτούς, οἱ μὲν ἀρχὴν καὶ πρόφασιν ἔχοντες τὴν τῶν χρεῶν ἀποκοπήν ʽσυνεβεβήκει γὰρ αὐτοῖς γεγονέναι πένησιν̓, οἱ δὲ τῇ πολιτείᾳ δυσχεραίνοντες διὰ τὸ μεγάλην γεγονέναι μεταβολήν, ἔνιοι δὲ διὰ τὴν πρὸς ἀλλήλους φιλονικίαν.
13.4Üç parti vardı. Biri, başında Alkmeon oğlu Megakles'in bulunduğu Kıyılılar partisiydi; bunlar en çok orta yollu bir yönetim düzeni peşinde görünüyordu. Öbürü oligarşi isteyen Ovalılardı; onların önderi Lykurgos'tu. Üçüncüsü Dağlılar partisiydi; başında, halktan yana olanların en ileri geleni sayılan Peisistratos vardı.
ἦσαν δʼ αἱ στάσεις τρεῖς· μία μὲν τῶν παραλίων, ὧν προειστήκει Μεγακλῆς ὁ Ἀλκμέωνος, οἵπερ ἐδόκουν μάλιστα διώκειν τὴν μέσην πολιτείαν. ἄλλη δὲ τῶν πεδιακῶν, οἳ τὴν ὀλιγαρχίαν ἐζήτουν· ἡγεῖτο δʼ αὐτῶν Λυκοῦργος. τρίτη δʼ ἡ τῶν διακρίων, ἐφʼ ᾗ τεταγμένος ἦν Πεισίστρατος, δημοτικώτατος εἶναι δοκῶν.
13.5Bu son partiye, yoksulluk yüzünden alacaklarını kaybetmiş olanlar ile soyu temiz olmayanlar da korkudan katılmıştı. Bunun alameti şudur: Tiranlar yıkıldıktan sonra, birçok kişi hakkı olmadığı hâlde vatandaşlık haklarından yararlandığı için vatandaşları yeniden oylamadan geçirdiler. Partilerin her biri adını tarım yaptığı yerden alıyordu.
προσεκεκόσμηντο δὲ τούτοις οἵ τε ἀφῃρημένοι τὰ χρέα διὰ τὴν ἀπορίαν, καὶ οἱ τῷ γένει μὴ καθαροὶ διὰ τὸν φόβον· σημεῖον δʼ, ὅτι μετὰ τὴν τῶν τυράννων κατάλυσιν ἐποίησαν διαψηφισμόν, ὡς πολλῶν κοινωνούντων τῆς πολιτείας οὐ προσῆκον. εἶχον δʼ ἕκαστοι τὰς ἐπωνυμίας ἀπὸ τῶν τόπων ἐν οἷς ἐγεώργουν.
14.114. Bölüm
Peisistratos halktan yana olanların en ileri geleni sayılıyordu ve Megaralılara karşı savaşta çok ün kazanmıştı. Kendini yaralayıp bunlara karşı partidekilerin elinden uğradığını söyleyerek halkı kendisine bir koruma birliği vermeye ikna etti; önergeyi Aristion yazmıştı. Sopalılar denen muhafızları alınca onlarla birlikte halka karşı ayaklandı ve kanunların konuluşundan sonraki otuz ikinci yılda, Komeas'ın arkhonluğu sırasında Akropolis'i ele geçirdi.
δημοτικώτατος δʼ εἶναι δοκῶν ὁ Πεισίστρατος καὶ σφόδρʼ εὐδοκιμηκὼς ἐν τῷ πρὸς Μεγαρέας πολέμῳ, κατατραυματίσας ἑαυτὸν συνέπεισε τὸν δῆμον, ὡς ὑπὸ τῶν ἀντιστασιωτῶν ταῦτα πεπονθώς, φυλακὴν ἑαυτῷ δοῦναι τοῦ σώματος, Ἀριστίωνος γράψαντος τὴν γνώμην. λαβὼν δὲ τοὺς κορυνηφόρους καλουμένους, ἐπαναστὰς μετὰ τούτων τῷ δήμῳ, κατέσχε τὴν ἀκρόπολιν ἔτει δευτέρῳ καὶ τριακοστῷ μετὰ τὴν τῶν νόμων θέσιν, ἐπὶ Κωμέου ἄρχοντος.
14.2Anlatıldığına göre Peisistratos koruma isteyince Solon buna karşı çıkmış ve kimilerinden daha bilge, kimilerinden daha cesur olduğunu söylemiş: Peisistratos'un tiranlığa göz diktiğini bilmeyenlerden daha bilge, bildiği hâlde susanlardan daha cesur. Sözleriyle ikna edemeyince silahlarını kapısının önüne çıkarıp kendisinin gücü yettiğince vatanına yardım ettiğini (çünkü artık çok yaşlıydı), başkalarının da aynı şeyi yapmasını beklediğini söylemiş.
λέγεται δὲ Σόλωνα Πεισιστράτου τὴν φυλακὴν αἰτοῦντος ἀντιλέξαι καὶ εἰπεῖν ὅτι τῶν μὲν εἴη σοφώτερος, τῶν δʼ ἀνδρειότερος· ὅσοι μὲν γὰρ ἀγνοοῦσι Πεισίστρατον ἐπιτιθέμενον τυραννίδι, σοφώτερος εἶναι τούτων, ὅσοι δʼ εἰδότες κατασιωπῶσιν, ἀνδρειότερος. ἐπεὶ δὲ λέγων οὐκ ἔπειθεν, ἐξαράμενος τὰ ὅπλα πρὸ τῶν θυρῶν, αὐτὸς μὲν ἔφη βεβοηθηκέναι τῇ πατρίδι, καθʼ ὅσον ἦν δυνατός ʽἤδη γὰρ σφόδρα πρεσβύτης ἦν̓, ἀξιοῦν δὲ καὶ τοὺς ἄλλους ταὐτὸ τοῦτο ποιεῖν.
14.3Solon o zaman çağrılarıyla bir şey elde edemedi. Peisistratos ise iktidarı alıp kamu işlerini tiranca olmaktan çok bir vatandaş gibi yönetti. Ama iktidarı henüz kök salmadan Megakles ve Lykurgos'un yandaşları anlaşıp onu, ilk iktidara gelişinden sonraki altıncı yılda, Hegesias'ın arkhonluğu sırasında sürgüne gönderdiler.
Σόλων μὲν οὖν οὐδὲν ἤνυσεν τότε παρακαλῶν. Πεισίστρατος δὲ λαβὼν τὴν ἀρχὴν διῴκει τὰ κοινά, πολιτικῶς μᾶλλον ἢ τυραννικῶς. οὔπω δὲ τῆς ἀρχῆς ἐρριζωμένης, ὁμοφρονήσαντες οἱ περὶ τὸν Μεγακλέα καὶ τὸν Λυκοῦργον, ἐξέβαλον αὐτὸν ἕκτῳ ἔτει μετὰ τὴν πρώτην κατάστασιν, ἐφʼ Ἡγησίου ἄρχοντος.
14.4Bundan sonraki on ikinci yılda iç çatışmada köşeye sıkışan Megakles, Peisistratos'a yeniden haber gönderdi ve kızıyla evlenmesi şartıyla onu eski usulde, pek saf bir yolla geri getirdi. Önce Peisistratos'u Athena'nın geri getirdiği söylentisini yaydı. Sonra uzun boylu ve güzel bir kadın buldu —Herodotos'a göre Paiania deminden, bazılarına göre de Kollytos'tan Phye adında Trakyalı bir çelenk satıcısı—, onu tanrıçaya benzeyecek şekilde süsleyip Peisistratos'la birlikte şehre soktu. Peisistratos savaş arabasıyla şehre girdi, kadın da yanında duruyordu; şehirdekiler onları hayranlıkla, secdeye kapanarak karşıladılar.
ἔτει δὲ δωδεκάτῳ μετὰ ταῦτα περιελαυνόμενος ὁ Μεγακλῆς τῇ στάσει, πάλιν ἐπικηρυκευσάμενος πρὸς τὸν Πεισίστρατον, ἐφʼ ᾧ τε τὴν θυγατέρα αὐτοῦ λήψεται, κατήγαγεν αὐτὸν ἀρχαίως καὶ λίαν ἁπλῶς. προδιασπείρας γὰρ λόγον, ὡς τῆς Ἀθηνᾶς καταγούσης Πεισίστρατον, καὶ γυναῖκα μεγάλην καὶ καλὴν ἐξευρών, ὡς μὲν Ἡρόδοτός φησιν ἐκ τοῦ δήμου τῶν Παιανιέων, ὡς δʼ ἔνιοι λέγουσιν ἐκ τοῦ Κολλυτοῦ στεφανόπωλιν Θρᾷτταν, ᾗ ὄνομα Φύη, τὴν θεὸν ἀπομιμησάμενος τῷ κόσμῳ, συνεισήγαγεν μετʼ αὐτοῦ· καὶ ὁ μὲν Πεισίστρατος ἐφʼ ἅρματος εἰσήλαυνε, παραιβατούσης τῆς γυναικός, οἱ δʼ ἐν τῷ ἄστει προσκυνοῦντες ἐδέχοντο θαυμάζοντες.
15.115. Bölüm
Peisistratos'un ilk dönüşü böyle oldu. Dönüşünden aşağı yukarı yedi yıl sonra ikinci kez iktidardan düştü. Çünkü iktidarı uzun süre elinde tutamamıştı: Megakles'in kızıyla birlikte olmak istemediği için iki partiden de korkup gizlice şehirden çıktı.
ἡ μὲν οὖν πρώτη κάθοδος ἐγένετο τοιαύτη. μετὰ δὲ ταῦτα ὡς ἐξέπεσε τὸ δεύτερον, ἔτει μάλιστα ἑβδόμῳ μετὰ τὴν κάθοδον, ʽοὐ γὰρ πολὺν χρόνον κατέσχεν, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι τῇ τοῦ Μεγακλέους θυγατρὶ συγγίγνεσθαι, φοβηθεὶς ἀμφοτέρας τὰς στάσεις ὑπεξῆλθεν̓.
15.2Önce Thermai Körfezi yakınında Rhaikelos denen yerde bir yerleşim kurdu, oradan Pangaion çevresine geçti. Orada para kazanıp paralı askerler tuttuktan sonra Eretria'ya gitti ve on birinci yılda iktidarı ilk kez zorla geri almaya girişti. Başka birçokları da, ama en çok Thebaililer, Naksoslu Lygdamis ve Eretria'da yönetimi elinde tutan atlılar ona yürekten destek veriyordu.
καὶ πρῶτον μὲν συνῴκισε περὶ τὸν Θερμαῖον κόλπον χωρίον ὃ καλεῖται Ῥαίκηλος, ἐκεῖθεν δὲ παρῆλθεν εἰς τοὺς περὶ Πάγγαιον τόπους, ὅθεν χρηματισάμενος καὶ στρατιώτας μισθωσάμενος, ἐλθὼν εἰς Ἐρέτριαν ἑνδεκάτῳ πάλιν ἔτει τό⟨τε⟩ πρῶτον ἀνασώσασθαι βίᾳ τὴν ἀρχὴν ἐπεχείρει, συμπροθυμουμένων αὐτῷ πολλῶν μὲν καὶ ἄλλων, μάλιστα δὲ Θηβαίων καὶ Λυγδάμιος τοῦ Ναξίου, ἔτι δὲ τῶν ἱππέων τῶν ἐχόντων ἐν Ἐρετρίᾳ τὴν πολιτείαν.
15.3Pallene yakınındaki savaşı kazanıp şehri aldı, halkın silahlarını elinden aldı ve artık tiranlığı sağlam bir şekilde elinde tuttu. Naksos'u da alarak oraya Lygdamis'i yönetici olarak atadı.
ι ινικήσας δὲ τὴν ἐπὶ Παλληνίδι μάχην καὶ λαβὼν τὴν πόλιν καὶ παρελόμενος τοῦ δήμου τὰ ὅπλα, κατεῖχεν ἤδη τὴν τυρρανίδα βεβαίως· καὶ Νάξον ἑλὼν ἄρχοντα κατέστησε Λύγδαμιν.
15.4Halkın silahlarını şöyle elinden aldı: Theseion'da silahlı bir içtima düzenleyip halka söz söylemeye girişti ve bir süre alçak sesle konuştu. İnsanlar onu duyamadıklarını söyleyince, sesini daha iyi duyurabilmek için Akropolis'in giriş kapısına doğru çıkmalarını istedi. O konuşmasını sürdürürken bu işle görevlendirilenler silahları topladılar, Theseion'un yakınındaki binalara kilitlediler, sonra gelip Peisistratos'a işaret verdiler. O da sözünün geri kalanını bitirince silahlarla ilgili olanı anlattı: Şaşırmamalarını, cesaretlerini yitirmemelerini, evlerine dönüp kendi işleriyle uğraşmalarını, bütün kamu işleriyle kendisinin ilgileneceğini söyledi.
παρεῖλε δὲ τοῦ δήμου τὰ ὅπλα τόνδε τὸν τρόπον. ἐξοπλασίαν ἐν τῷ Θησείῳ ποιησάμενος ἐκκλησιάζειν ἐπεχείρει, καὶ χρόνον προσηγόρευεν μικρόν, οὐ φασκόντων δὲ κατακούειν, ἐκέλευσεν αὐτοὺς προσαναβῆναι πρὸς τὸ πρόπυλον τῆς ἀκροπόλεως, ἵνα γεγωνῇ μᾶλλον. ἐν ᾧ δʼ ἐκεῖνος διέτριβε δημηγορῶν, ἀνελόντες οἱ ἐπὶ τούτῳ τεταγμένοι τὰ ὅπλα, καὶ κατακλείσαντες εἰς τὰ πλησίον οἰκήματα τοῦ Θησείου, διεσήμηναν ἐλθόντες πρὸς τὸν Πεισίστρατον. ὁ δὲ ἐπεὶ τὸν ἄλλον λόγον ἐπετέλεσεν, εἶπε καὶ περὶ τῶν ὅπλων τὸ γεγονός, ὡς οὐ χρὴ θαυμάζειν οὐδʼ ἀθυμεῖν, ἀλλʼ ἀπελθόντας ἐπὶ τῶν ἰδίων εἶναι, τῶν δὲ κοινῶν αὐτὸς ἐπιμελήσεσθαι πάντων.
16.116. Bölüm
Peisistratos'un tiranlığı başlangıçta böyle kuruldu ve bu kadar değişiklik geçirdi.
ἡ μὲν οὖν Πεισιστράτου τυραννὶς ἐξ ἀρχῆς τε κατέστη τοῦτον τὸν τρόπον, καὶ μεταβολὰς ἔσχεν τοσαύτας.
16.2Peisistratos, söylendiği gibi, şehrin işlerini ölçülü bir şekilde, bir tirandan çok bir vatandaş gibi yönetti. Her bakımdan insancıl, yumuşak huylu ve suç işleyenlere karşı bağışlayıcıydı; hatta yoksullara, toprağı işleyerek geçimlerini sağlayabilsinler diye işleri için önceden para borç verirdi.
διῴκει δʼ ὁ Πεισίστρατος, ὥσπερ εἴρηται, τὰ περὶ τὴν πόλιν μετρίως καὶ μᾶλλον πολιτικῶς ἢ τυραννικῶς. ἔν τε γὰρ τοῖς ἄλλοις φιλάνθρωπος ἦν καὶ πρᾷος καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσι συγγνωμονικός, καὶ δὴ καὶ τοῖς ἀπόροις προεδάνειζε χρήματα πρὸς τὰς ἐργασίας, ὥστε διατρέφεσθαι γεωργοῦντας.
16.3Bunu iki amaçla yapıyordu: Şehirde oyalanmasınlar, ülkenin dört bir yanına dağılsınlar diye; bir de orta hâlli bir refaha kavuşup kendi işleriyle uğraşırken kamu işleriyle ilgilenmeyi ne istesinler ne de buna vakit bulsunlar diye.
τοῦτο δʼ ἐποίει δυοῖν χάριν, ἵνα μήτε ἐν τῷ ἄστει διατρίβωσιν, ἀλλὰ διεσπαρμένοι κατὰ τὴν χώραν, καὶ ὅπως εὐποροῦντες τῶν μετρίων καὶ πρὸς τοῖς ἰδίοις ὄντες, μήτʼ ἐπιθυμῶσι μήτε σχολάζωσιν ἐπιμελεῖσθαι τῶν κοινῶν.
16.4Aynı zamanda toprak işlendikçe gelirleri de artıyordu; çünkü ürünlerden onda bir vergi alırdı.
ἅμα δὲ συνέβαινεν αὐτῷ καὶ τὰς προσόδους γίγνεσθαι μείζους, ἐξεργαζομένης τῆς χώρας. ἐπράττετο γὰρ ἀπὸ τῶν γιγνομένων δεκάτην.
16.5Bu yüzden demlerde yargıçlar da görevlendirdi. Kendisi de, insanlar şehre inip işlerini ihmal etmesinler diye sık sık kırlara çıkar, durumu gözden geçirir, anlaşmazlığa düşenleri barıştırırdı.
διὸ καὶ τοὺς κατὰ δήμους κατεσκεύασε δικαστάς, καὶ αὐτὸς ἐξῄει πολλάκις εἰς τὴν χώραν, ἐπισκοπῶν καὶ διαλύων τοὺς διαφερομένους, ὅπως μὴ καταβαίνοντες εἰς τὸ ἄστυ παραμελῶσι τῶν ἔργων.
16.6Anlatıldığına göre Peisistratos'un böyle bir gezisi sırasında, Hymettos'ta sonradan “vergisiz tarla” diye anılan yeri işleyen adamla ilgili olay olmuş. Peisistratos baştan aşağı taş olan bir yeri kazıp işleyen birini görünce şaşırmış ve uşağına bu topraktan ne çıktığını sormasını söylemiş. Adam “Ne kadar dert ve acı varsa,” demiş, “Peisistratos da bu dertlerin ve acıların onda birini almalı.” Adam onu tanımadan böyle cevap vermişti; Peisistratos ise açık sözlülüğünden ve çalışkanlığından hoşlanıp onu her türlü vergiden muaf tuttu.
τοιαύτης γάρ τινος ἐξόδου τῷ Πεισιστράτῳ γιγνομένης, συμβῆναί φασι τὰ περὶ τὸν ἐν τῷ Ὑμηττῷ γεωργοῦντα τὸ κληθὲν ὕστερον χωρίον ἀτελές. ἰδὼν γάρ τινα παντελῶς πέτρας σκάπτοντα καὶ ἐργαζόμενον, διὰ τὸ θαυμάσαι τὸν παῖδα ἐκέλευσεν ἐρέσθαι, τί γίγνεται ἐκ τοῦ χωρίου. ὁ δʼ "3ὅσα κακὰ καὶ ὀδύναι"3 ἔφη, "3καὶ τούτων τῶν κακῶν καὶ τῶν ὀδυνῶν Πεισίστρατον δεῖ λαβεῖν τὴν δεκάτην."3 ὁ μὲν οὖν ἄνθρωπος ἀπεκρίνατο ἀγνοῶν, ὁ δὲ Πεισίστρατος ἡσθεὶς διὰ τὴν παρρησίαν καὶ τὴν φιλεργίαν ἀτελῆ πάντων ἐποίησεν αὐτόν.
16.7Yönetimi süresince başka konularda da halkı hiç rahatsız etmedi; her zaman barışı sağladı ve huzuru korudu. Bu yüzden insanlar sık sık Peisistratos'un tiranlığının Kronos zamanındaki hayat olduğunu söylerdi; çünkü sonra oğulları onun yerine geçince yönetim çok daha sert oldu.
οὐδὲν δὲ τὸ πλῆθος οὐδʼ ἐν τοῖς ἄλλοις παρώχλει κατὰ τὴν ἀρχήν, ἀλλʼ αἰεὶ παρεσκεύαζεν εἰρήνην καὶ ἐτήρει τὴν ἡσυχίαν· διὸ καὶ πολλάκις ἐθρύλλουν ὡς ἡ Πεισιστράτου τυραννὶς ὁ ἐπὶ Κρόνου βίος εἴη· συνέβη γὰρ ὕστερον διαδεξαμένων τῶν υἱέων πολλῷ γενέσθαι τραχυτέραν τὴν ἀρχήν.
16.8Söylenenlerin hepsinden önemlisi, huyca halktan yana ve insancıl olmasıydı. Her konuda her şeyi kanunlara göre yönetmek ister, kendine hiçbir ayrıcalık tanımazdı. Bir keresinde cinayet suçlamasıyla Areopagos'a çağrıldığında kendini savunmak üzere bizzat geldi; onu çağıran ise korkup davayı bıraktı.
μέγιστον δὲ πάντων ἦν τῶν εἰρημένων τὸ δημοτικὸν εἶναι τῷ ἤθει καὶ φιλάνθρωπον. ἔν τε γὰρ τοῖς ἄλλοις ἐβούλετο πάντα διοικεῖν κατὰ τοὺς νόμους, οὐδεμίαν ἑαυτῷ πλεονεξίαν διδούς, καί ποτε προσκληθεὶς φόνου δίκην εἰς Ἄρειον πάγον, αὐτὸς μὲν ἀπήντησεν ὡς ἀπολογησόμενος, ὁ δὲ προσκαλεσάμενος φοβηθεὶς ἔλιπεν.
16.9Bu yüzden iktidarda uzun süre kaldı ve iktidardan düştüğünde de onu kolayca geri aldı. Çünkü hem ileri gelenlerin hem halktan olanların çoğu bunu istiyordu: Birincilerini yakınlığıyla, ötekilerini özel işlerine yardım ederek kendine bağlardı; her iki tarafla da iyi geçinmeye yaratılıştan yatkındı.
διὸ καὶ πολὺν χρόνον ἔμεινεν ⟨ἐν⟩ τῇ ἀρχῇ, καὶ ὅτʼ ἐκπέσοι πάλιν ἀνελάμβανε ῥᾳδίως. ἐβούλοντο γὰρ καὶ τῶν γνωρίμων καὶ τῶν δημοτικῶν οἱ πολλοί. τοὺς μὲν γὰρ ταῖς ὁμιλίαις, τοὺς δὲ ταῖς εἰς τὰ ἴδια βοηθείαις προσήγετο, καὶ πρὸς ἀμφοτέρους ἐπεφύκει καλῶς.
16.10O zamanlar Atinalıların tiranlarla ilgili kanunları da yumuşaktı, özellikle de tiranlığın kurulmasıyla doğrudan ilgili olan kanun. Kanun şöyleydi: “Atinalıların atalardan kalma kanun hükümleri şunlardır: Tiranlık kurmak için ayaklanan ya da tiranlığın kurulmasına yardım eden kişi, kendisi de soyu da atimos olsun.”
ἦσαν δὲ καὶ τοῖς Ἀθηναίοις οἱ περὶ τῶν τυράννων νόμοι πρᾷοι κατʼ ἐκείνους τοὺς καιρούς, οἵ τʼ ἄλλοι καὶ δὴ καὶ ὁ μάλιστα καθήκων πρὸς τὴν τῆς τυραννίδος ⟨κατάστασιν⟩. νόμος γὰρ αὐτοῖς ἦν ὅδε. θέσμια τάδε Ἀθηναίων καὶ πάτρια· ἐάν τινες τυραννεῖν ἐπανιστῶνται [ἐπὶ τυραννίδι] ἢ συγκαθιστῇ τὴν τυραννίδα, ἄτιμον εἶναι καὶ αὐτὸν καὶ γένος.
17.117. Bölüm
Peisistratos iktidardayken yaşlandı ve Philoneos'un arkhonluğu sırasında hastalanıp öldü. İlk kez tiran olduğundan beri otuz üç yıl yaşamıştı; bunun on dokuz yılını iktidarda geçirmişti.
Πεισίστρατος μὲν οὖν ἐγκατεγήρασε τῇ ἀρχῇ, καὶ ἀπέθανε νοσήσας ἐπὶ Φιλόνεω ἄρχοντος, ἀφʼ οὗ μὲν κατέστη τὸ πρῶτον τύραννος, ἔτη τριάκοντα καὶ τρία βιώσας, ἃ δʼ ἐν τῇ ἀρχῇ διέμεινεν, ἑνὸς δέοντα εἴκοσι.
17.2Geri kalan yıllarda sürgündeydi. Bu yüzden Peisistratos'un Solon'un sevgilisi olduğunu ve Megaralılarla Salamis için yapılan savaşta komutanlık ettiğini söyleyenler açıkça saçmalıyor; çünkü ikisinin ömrü ve hangi arkhonun yılında öldükleri hesaplanırsa yaşları buna imkân vermez.
ἔφευγε γὰρ τὰ λοιπά. διὸ καὶ φανερῶς ληροῦσιν ⟨οἱ⟩ φάσκοντες ι ἐρώμενον εἶναι Πεισίστρατον Σόλωνος, καὶ στρατηγεῖν ἐν τῷ πρὸς Μεγαρέας πολέμῳ περὶ Σαλαμῖνος· οὐ γὰρ ἐνδέχεται ταῖς ἡλικίαις, ἐάν τις ἀναλογίζηται τὸν ἑκατέρου βίον καὶ ἐφʼ οὗ ἀπέθανεν ἄρχοντος.
17.3Peisistratos ölünce oğulları iktidarı ellerinde tuttular ve işleri aynı şekilde yürüttüler. Nikâhlı karısından iki oğlu vardı, Hippias ve Hipparkhos; Argoslu karısından da iki oğlu: Iophon ve lakabı Thettalos olan Hegesistratos.
τελευτήσαντος δὲ Πεισιστράτου, κατεῖχον οἱ υἱεῖς τὴν ἀρχὴν, προάγοντες τὰ πράγματα τὸν αὐτὸν τρόπον. ἦσαν δὲ δύο μὲν ἐκ τῆς γαμετῆς Ἱππίας καὶ Ἵππαρχος, δύο δʼ ἐκ τῆς Ἀργείας Ἰοφῶν καὶ Ἡγησίστρατος, ᾧ παρωνύμιον ἦν Θέτταλος.
17.4Peisistratos Argos'tan, Gorgilos adında Argoslu bir adamın kızı Timonassa ile de evlenmişti; Timonassa önceden Kypselosoğullarından Ambrakialı Arkhinos'un karısıydı. Argoslularla dostluk da buradan doğdu: Hegesistratos'un getirdiği bin Argoslu Pallene savaşında onunla birlikte savaştı. Bazıları Peisistratos'un Argoslu kadınla ilk sürgünü sırasında, bazıları da iktidardayken evlendiğini söyler.
⟨ἐπ⟩έγημεν γὰρ Πεισίστρατος ἐξ Ἄργους ἀνδρὸς Ἀργείου θυγατέρα, ᾧ ὄνομα ἦν Γοργίλος, Τιμώνασσαν, ἣν πρότερον ἔσχεν γυναῖκα Ἀρχῖνος ὁ Ἀμπρακιώτης τῶν Κυψελιδῶν. ὅθεν καὶ ἡ πρὸς τοὺς Ἀργείους ἐνέστη φιλία, καὶ συνεμαχέσαντο χίλιοι τὴν ἐπὶ Παλληνίδι μάχην, Ἡγησιστράτου κομίσαντος. γῆμαι δέ φασι τὴν Ἀργείαν οἱ μὲν ἐκπεσόντα τὸ πρῶτον, οἱ δὲ κατέχοντα τὴν ἀρχήν.
18.118. Bölüm
Mevkileri ve yaşları dolayısıyla işlerin başında Hipparkhos ile Hippias vardı. Ama Hippias daha yaşlıydı, tabiatça devlet adamı ve akıllı biriydi; iktidarın başında o dururdu. Hipparkhos ise eğlenceye düşkün, âşık tabiatlı ve sanatsever biriydi (Anakreon'u, Simonides'i ve öteki şairleri çağırtan oydu);
ἦσαν δὲ κύριοι μὲν τῶν πραγμάτων διὰ τὰ ἀξιώματα καὶ διὰ τὰς ἡλικίας Ἵππαρχος καὶ Ἱππίας, πρεσβύτερος δὲ ὢν ὁ Ἱππίας καὶ τῇ φύσει πολιτικὸς καὶ ἔμφρων ἐπεστάται τῆς ἀρχῆς. ὁ δὲ Ἵππαρχος παιδιώδης καὶ ἐρωτικὸς καὶ φιλόμουσος ἦν, (καὶ τοὺς περὶ Ἀνακρέοντα καὶ Σιμωνίδην καὶ τοὺς ἄλλους ποιητὰς οὗτος ἦν ὁ μεταπεμπόμενος),
18.2Thettalos ise çok daha gençti, yaşayışında küstah ve saldırgandı; bütün kötülüklerin başlangıcı da ondan oldu. Harmodios'a âşık olmuş, ama dostluğunu kazanamamıştı. Öfkesini tutamıyor, başka fırsatlarda da kinini acı bir şekilde belli ediyordu. Sonunda Harmodios'un kız kardeşinin Panathenaia'da kutsal sepeti taşımasına engel oldu ve Harmodios'a yumuşak biri diye hakaret etti. Bunun üzerine Harmodios ve Aristogeiton öfkelenip birçok kişinin katıldığı o eyleme giriştiler.
Θέτταλος δὲ νεώτερος πολὺ καὶ τῷ βίῳ θρασὺς καὶ ὑβριστής, ἀφʼ οὗ καὶ συνέβη τὴν ἀρχὴν αὐτοῖς γενέσθαι πάντων τῶν κακῶν. ἐρασθεὶς γὰρ τοῦ Ἁρμοδίου καὶ διαμαρτάνων τῆς πρὸς αὐτὸν φιλίας, οὐ κατεῖχε τὴν ὀργήν, ἀλλʼ ἔν τε τοῖς ἄλλοις ἐνεσημαίνετο πικρῶς, καὶ τὸ τελευταῖον μέλλουσαν αὐτοῦ τὴν ἀδελφὴν κανηφορεῖν Παναθηναίοις ἐκώλυσεν, λοιδορήσας τι τὸν Ἁρμόδιον ὡς μαλακὸν ὄντα, ὅθεν συνέβη παροξυνθέντα τὸν Ἁρμόδιον καὶ τὸν Ἀριστογείτονα πράττειν τὴν πρᾶξιν μετεχόντων πολλῶν.
18.3Panathenaia günü Akropolis'te Hippias'ı gözetliyorlardı (o alayı karşılıyor, Hipparkhos da alayı yola çıkarıyordu). O sırada eyleme katılanlardan birinin Hippias'la dostça konuştuğunu görünce onları ele verdiğini sandılar. Yakalanmadan önce bir şey yapmak isteyerek aşağı indiler, ötekilerden önce harekete geçip alayı Leokoreion'un yanında düzene sokan Hipparkhos'u öldürdüler; ama böylece bütün eylemi bozdular.
ἤδη δὲ παρατηροῦντες ἐν ἀκροπόλει τοῖς Παναθηναίοις Ἱππίαν ʽἐτύγχανεν γὰρ οὗτος μὲν δεχόμενος, ὁ δʼ Ἵππαρχος ἀποστέλλων τὴν πομπήν̓, ἰδόντες τινὰ τῶν κοινωνούντων τῆς πράξεως φιλανθρώπως ἐντυγχάνοντα τῷ Ἱππίᾳ, καὶ νομίσαντες μηνύειν, βουλόμενοί τι δρᾶσαι πρὸ τῆς συλλήψεως, καταβάντες καὶ προεξαναστάντες τῶν ἄλλων, τὸν μὲν Ἵππαρχον διακοσμοῦντα τὴν πομπὴν παρὰ τὸ Λεωκόρειον ἀπέκτειναν, τὴν δʼ ὅλην ἐλυμήναντο πρᾶξιν.
18.4Harmodios hemen muhafızların elinde öldü; Aristogeiton ise sonra yakalandı ve uzun süre işkence gördükten sonra öldü. İşkence altında, tabiatça ileri gelenlerden olan ve tiranların dostu olan birçok kişiyi suçladı. Çünkü olayın hemen ardından eylemin hiçbir izine ulaşamamışlardı. Hippias'ın alaydakileri silahlarından uzaklaştırıp hançer taşıyanları yakaladığı yolundaki hikâye doğru değildir; çünkü o zamanlar alaya silahla katılınmazdı, bunu halk sonradan düzenledi.
αὐτῶν δʼ ὁ μὲν Ἁρμόδιος εὐθέως ἐτελεύτησεν ὑπὸ τῶν δορυφόρων, ὁ δʼ Ἀριστογείτων ὕστερον, συλληφθεὶς καὶ πολὺν χρόνον αἰκισθείς. κατηγόρησεν δʼ ἐν ταῖς ἀνάγκαις πολλῶν, οἳ καὶ τῇ φύσει τῶν ἐπιφανῶν καὶ φίλοι τοῖς τυράννοις ἦσαν. οὐ γὰρ ἐδύναντο παραχρῆμα λαβεῖν οὐδὲν ἴχνος τῆς πράξεως, ἀλλʼ ὁ λεγόμενος λόγος, ὡς ὁ Ἱππίας ἀποστήσας ἀπὸ τῶν ὅπλων τοὺς πομπεύοντας, ἐφώρασε τοὺς τὰ ἐγχειρίδια ἔχοντας, οὐκ ἀληθής ἐστιν· οὐ γὰρ ἔπεμπον τό⟨τε⟩ μεθʼ ὅπλων, ἀλλʼ ὕστερον τοῦτο κατεσκεύασεν ὁ δῆμος.
18.5Aristogeiton tiranın dostlarını suçluyordu; halk yanlılarının dediğine göre bunu bilerek yapıyordu, tiranlar suçsuz olan ve kendi dostları olan kişileri öldürüp hem dine saygısızlık etsinler hem de güçsüz düşsünler diye. Bazılarına göre ise uydurmuyor, gerçekten suç ortaklarını ele veriyordu.
κατηγόρει δὲ τῶν τοῦ τυράννου φίλων, ὡς μὲν οἱ δημοτικοί φασιν ἐπίτηδες, ἵνα ἀσεβήσαιεν ἅμα καὶ γένοιντο ἀσθενεῖς, ἀνελόντες τοὺς ἀναιτίους καὶ φίλους ἑαυτῶν, ὡς δʼ ἔνιοι λέγουσιν οὐχὶ πλαττόμενος, ἀλλὰ τοὺς συνειδότας ἐμήνυεν.
18.6Sonunda her şeyi yaptığı hâlde ölemeyince, başka birçok kişiyi daha ele vereceğini söyledi ve Hippias'ı güvence olarak kendisine sağ elini vermeye ikna etti. Elini tutunca da kardeşinin katiline sağ elini verdiği için onu ayıpladı; Hippias'ı öyle kızdırdı ki Hippias öfkesine hâkim olamadı ve kılıcını çekip onu öldürdü.
καὶ τέλος ὡς οὐκ ἐδύνατο πάντα ποιῶν ἀποθανεῖν, ἐπαγγειλάμενος ὡς ἄλλους μηνύσων πολλούς, καὶ πείσας αὑτῷ τὸν Ἱππίαν δοῦναι τὴν δεξιὰν πίστεως χάριν, ὡς ἔλαβεν ὀνειδίσας ὅτι τῷ φονεῖ τἀδελφοῦ τὴν δεξιὰν δέδωκε, οὕτω παρώξυνε τὸν Ἱππίαν, ὥσθʼ ὑπὸ τῆς ὀργῆς οὐ κατέσχεν ἑαυτόν, ἀλλὰ σπασάμενος τὴν μάχαιραν διέφθειρεν αὐτόν.
19.119. Bölüm
Bundan sonra tiranlık çok daha sert bir hâl aldı. Çünkü Hippias, kardeşinin öcünü alırken birçok kişiyi öldürmüş ve sürmüştü; herkese güvensiz ve acımasızdı.
μετὰ δὲ ταῦτα συνέβαινεν πολλῷ τραχυτέραν εἶναι τὴν τυραννίδα· καὶ γὰρ διὰ τὸ τιμωρεῖν τἀδελφῷ [καὶ διὰ τὸ] πολλοὺς ἀνῃρηκέναι καὶ ἐκβεβληκέναι, πᾶσιν ἦν ἄπιστος καὶ πικρός.
19.2Hipparkhos'un ölümünden aşağı yukarı dört yıl sonra, şehirdeki durumu kötüleşince Munikhia'yı surlarla çevirmeye girişti; oraya yerleşmeyi düşünüyordu. Bununla uğraşırken Lakedaimon kralı Kleomenes tarafından iktidardan atıldı; çünkü Lakonyalılara durmadan tiranlığı yıkmalarını buyuran kehanetler geliyordu. Bunun sebebi şuydu:
ἔτει δὲ τετάρτῳ μάλιστα μετὰ τὸν Ἱππάρχου θάνατον, ἐπεὶ κακῶς εἶχεν τὰ ἐν τῷ ἄστει, τὴν Μουνιχίαν ἐπεχείρησε τειχίζειν, ὡς ἐκεῖ μεθιδρυσόμενος. ἐν τούτοις δʼ ὢν ἐξέπεσεν ὑπὸ Κλεομένους τοῦ Λακεδαιμονίων βασιλέως, χρησμῶν γιγνομένων ἀεὶ τοῖς Λάκωσι καταλύειν τὴν τυραννίδα διὰ τοιάνδʼ αἰτίαν.
19.3Başlarında Alkmeonidlerin bulunduğu sürgünler kendi güçleriyle geri dönemiyor, hep başarısızlığa uğruyorlardı. Giriştikleri her işte yenildiler. Ülke topraklarında, Parnes'in yukarısındaki Leipsydrion'u surla çevirdiler, şehirden bazıları da onlara katıldı; ama tiranlar onları kuşatıp teslim aldı. Bu felaketten sonra içki şarkılarında hep şunu söylerlerdi:
Ah, Leipsydrion, dostlarına ihanet eden! Ne yiğitleri yok ettin, savaşta cesur, soyu temiz adamları; o gün kimlerin oğulları olduklarını gösterdiler.
οἱ φυγάδες ὧν οἱ Ἀλκμεωνίδαι προειστήκεσαν, αὐτοὶ μὲν διʼ αὑτῶν οὐκ ἐδύναντο ποιήσασθαι τὴν κάθοδον, ἀλλʼ αἰεὶ προσέπταιον. ι ἔν τε γὰρ τοῖς ἄλλοις οἷς ἔπραττον διεσφάλλοντο, καὶ τειχίσαντες ἐν τῇ χώρᾳ Λειψύδριον τὸ ὑπὲρ Πάρνηθος, εἰς ὃ συνεξῆλθόν τινες τῶν ἐκ τοῦ ἄστεως, ἐξεπολιορκήθησαν ὑπὸ τῶν τυράννων, ὅθεν ὕστερον μετὰ ταύτην τὴν συμφορὰν ᾖδον ἐν τοῖς σκολιοῖς αἰεί· αἰαῖ Λειψύδριον προδωσέταιρον, οἵους ἄνδρας ἀπώλεσας, μάχεσθαι ἀγαθούς τε καὶ εὐπατρίδας, οἳ τότʼ ἔδειξαν οἵων πατέρων ἔσαν.
19.4Her şeyde başarısız olunca Delphoi'deki tapınağı yapmayı ücret karşılığında üstlendiler; Lakonyalıların yardımını sağlayacak parayı buradan buldular. Pythia da kehanete başvuran Lakedaimonlulara her seferinde Atina'yı özgür kılmalarını buyurdu; sonunda, Peisistratosoğulları onların misafir dostu olduğu hâlde, Spartalıları buna yöneltti. Lakonyalıların bu işe girişmesinde Peisistratosoğullarının Argoslularla dostluğunun da az payı yoktu.
ἀποτυγχάνοντες οὖν ἐν ἅπασι τοῖς ἄλλοις, ἐμισθώσαντο τὸν ἐν Δελφοῖς νεὼν οἰκοδομεῖν, ὅθεν εὐπόρησαν χρημάτων πρὸς τὴν τῶν Λακώνων βοήθειαν. ἡ δὲ Πυθία προέφερεν αἰεὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις χρηστηριαζομένοις ἐλευθεροῦν τὰς Ἀθήνας, εἰς τοῦθʼ ἕως προύτρεψε τοὺς Σπαρτιάτας, καίπερ ὄντων ξένων αὐτοῖς τῶν Πεισιστρατιδῶν· συνεβάλλετο δὲ οὐκ ἐλάττω μοῖραν τῆς ὁρμῆς τοῖς Λάκωσιν ἡ πρὸς τοὺς Ἀργείους τοῖς Πεισιστρατίδαις ὑπάρχουσα φιλία.
19.5Önce Ankhimolos'u bir orduyla deniz yoluyla gönderdiler. Thessalyalı Kineas bin atlıyla yardıma geldiği için Ankhimolos yenilip ölünce, olanlara iyice öfkelenip kral Kleomenes'i daha büyük bir orduyla kara yoluyla gönderdiler. Kleomenes, Attika'ya girmesini engellemeye çalışan Thessalya atlılarını yendikten sonra Hippias'ı Pelargikon denen sura kapattı ve Atinalılarla birlikte onu kuşattı.
τὸ μὲν οὖν πρῶτον Ἀγχίμολον ἀπέστειλαν κατὰ θάλατταν ἔχοντα στρατιάν· ἡττηθέντος δʼ αὐτοῦ καὶ τελευτήσαντος, διὰ τὸ Κινέαν βοηθῆσαι τὸν Θετταλὸν ἔχοντα χιλίους ἱππεῖς, προσοργισθέντες τῷ γενομένῳ, Κλεομένην ἐξέπεμψαν τὸν βασιλέα στόλον ἔχοντα μείζω κατὰ γῆν, ὃς ἐπεὶ τοὺς τῶν Θετταλῶν ἱππεῖς ἐνίκησεν, κωλύοντας αὐτὸν εἰς τὴν Ἀττικὴν παριέναι, κατακλείσας τὸν Ἱππίαν εἰς τὸ καλούμενον Πελαργικὸν τεῖχος, ἐπολιόρκει μετὰ τῶν Ἀθηναίων.
19.6Kuşatma sürerken Peisistratosoğullarının oğulları gizlice kaçarken yakalandı. Çocuklar yakalanınca onların hayatına dokunulmaması şartıyla anlaşma yaptılar, beş gün içinde eşyalarını götürdüler ve Harpaktides'in arkhonluğu sırasında Akropolis'i Atinalılara teslim ettiler. Babalarının ölümünden sonra tiranlığı aşağı yukarı on yedi yıl ellerinde tutmuşlardı; babalarının iktidar yılları da katılınca bu süre toplam kırk dokuz yıl eder.
προσκαθημένου δʼ αὐτοῦ, συνέπεσεν ὑπεξιόντας ἁλῶναι τοὺς τῶν Πεισιστρατιδῶν υἱεῖς. ὧν ληφθέντων ὁμολογίαν ἐπὶ τῇ τῶν παίδων σωτηρίᾳ ποιησάμενοι, καὶ τὰ ἑαυτῶν ἐν πένθʼ ἡμέραις ἐκκομισάμενοι, παρέδωκαν τὴν ἀκρόπολιν τοῖς Ἀθηναίοις ἐπὶ Ἁρπακτίδου ἄρχοντος, κατασχόντες τὴν τυραννίδα μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτὴν ἔτη μάλιστα ἑπτακαίδεκα, τὰ δὲ σύμπαντα σὺν οἷς ὁ πατὴρ ἦρξεν ἑνὸς δεῖ πεντήκοντα.
20.120. Bölüm
Tiranlık yıkılınca, tiranların dostu olan Teisandros oğlu Isagoras ile Alkmeonidler soyundan Kleisthenes arasında iç çatışma başladı. Siyasi kulüplerin desteğinde geride kalan Kleisthenes, yönetimi çoğunluğa vererek halkı kendi yanına çekti.
καταλυθείσης δὲ τῆς τυραννίδος, ἐστασίαζον πρὸς ἀλλήλους Ἰσαγόρας ὁ Τεισάνδρου φίλος ὢν τῶν τυράννων, καὶ Κλεισθένης τοῦ γένους ὢν τῶν Ἀλκμεωνιδῶν. ἡττώμενος δὲ ταῖς ἑταιρείαις ὁ Κλεισθένης, προσηγάγετο τὸν δῆμον, ἀποδιδοὺς τῷ πλήθει τὴν πολιτείαν.
20.2Gücü azalan Isagoras ise misafir dostu Kleomenes'i yeniden çağırdı ve onu, lanetliyi sürmeye ikna etti; çünkü Alkmeonidler lanetliler arasında sayılıyordu.
ὁ δὲ Ἰσαγόρας ἐπιλειπόμενος τῇ δυνάμει, πάλιν ἐπικαλεσάμενος τὸν Κλεομένην ὄντα ἑαυτῷ ξένον, συνέπεισεν ἐλαύνειν τὸ ἅγος, διὰ τὸ τοὺς Ἀλκμεωνίδας δοκεῖν εἶναι τῶν ἐναγῶν.
20.3Kleisthenes gizlice şehirden çıktı; Kleomenes birkaç adamla gelip Atinalılardan yedi yüz aileyi lanetli diye sürdü. Bunu yaptıktan sonra Konseyi dağıtmaya, Isagoras'ı ve yanındaki üç yüz dostunu şehrin başına getirmeye çalıştı. Ama Konsey direndi, halk da toplandı; bunun üzerine Kleomenes ile Isagoras ve yandaşları Akropolis'e sığındılar. Halk iki gün boyunca onları kuşattı; üçüncü gün Kleomenes'i ve yanındakilerin hepsini anlaşmayla bıraktı, Kleisthenes'i ve öteki sürgünleri geri çağırdı. Halk işleri ele geçirince Kleisthenes onun önderi ve halkın başı oldu. Çünkü tiranların kovulmasında en büyük pay neredeyse Alkmeonidlerindi ve çoğu zaman iç çatışma içinde yaşamışlardı.
ὑπεξελθόντος δὲ τοῦ Κλεισθένους, ⟨ἀφικόμενος ὁ Κλεομένης⟩ μετʼ ὀλίγων, ἡγηλάτει τῶν Ἀθηναίων ἑπτακοσίας οἰκίας. ταῦτα δὲ διαπραξάμενος, τὴν μὲν βουλὴν ἐπειρᾶτο καταλύειν, Ἰσαγόραν δὲ καὶ τριακοσίους τῶν φίλων μετʼ αὐτοῦ κυρίους καθιστάναι τῆς πόλεως. τῆς δὲ βουλῆς ἀντιστάσης καὶ συναθροισθέντος τοῦ πλήθους, οἱ μὲν περὶ τὸν Κλεομένην καὶ Ἰσαγόραν κατέφυγον εἰς τὴν ἀκρόπολιν, ὁ δὲ δῆμος δύο μὲν ἡμέρας προσκαθεζόμενος ἐπολιόρκει, τῇ δὲ τρίτῃ Κλεομένην μὲν καὶ τοὺς μετʼ αὐτοῦ πάντας ἀφεῖσαν ὑποσπόνδους, Κλεισθένην δὲ καὶ τοὺς ἄλλους φυγάδας μετεπέμψαντο. κατασχόντος δὲ τοῦ δήμου τὰ πράγματα,
Κλεισθένης ἡγεμὼν ἦν καὶ τοῦ δήμου προστάτης. αἰτιώτατοι γὰρ σχεδὸν ἐγένοντο τῆς ἐκβολῆς τῶν τυράννων οἱ Ἀλκμεωνίδαι, καὶ στασιάζοντες τὰ πολλὰ διετέλεσαν.
20.5Daha önce de Alkmeonidlerden Kedon tiranlara saldırmıştı; bu yüzden onun için de içki şarkılarında şöyle söylerlerdi:
Kedon için de doldur, sâki, onu unutma, yiğit adamlar için şarap doldurmak gerekiyorsa.
ἔτι δὲ πρότερον τῶν Ἀλκμεωνιδῶν Κήδων ἐπέθετο τοῖς τυράννοις, διὸ καὶ ᾖδον καὶ εἰς τοῦτον ἐν τοῖς σκολιοῖς· ἔγχει καὶ Κήδωνι, διάκονε, μηδʼ ἐπιλήθου, εἰ χρὴ τοῖς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν οἰνοχοεῖν.
21.121. Bölüm
Halk işte bu sebeplerden ötürü Kleisthenes'e güveniyordu. O sırada halkın başında bulunan Kleisthenes, tiranların devrilmesinden sonraki dördüncü yılda, Isagoras'ın arkhonluğunda, önce bütün vatandaşları eski dört kabile yerine on kabileye dağıttı. Amacı halkı birbirine karıştırmak ve yönetime daha çok kişinin katılmasını sağlamaktı. Soy sop araştırmaya kalkanlara “kabile ayırt etme!” denmesi de buradan gelir.
διὰ μὲν οὖν ταύτας τὰς αἰτίας ἐπίστευεν ὁ δῆμος τῷ Κλεισθένει. τότε δὲ τοῦ πλήθους προεστηκώς, ἔτει τετάρτῳ μετὰ τὴν τῶν τυράννων κατάλυσιν,
ἐπὶ Ἰσαγόρου ἄρχοντος, πρῶτον μὲν συνένειμε πάντας εἰς δέκα φυλὰς ἀντὶ τῶν τεττάρων, ἀναμεῖξαι βουλόμενος, ὅπως μετάσχωσι πλείους τῆς πολιτείας· ὅθεν ἐλέχθη καὶ τὸ μὴ φυλοκρινεῖν, ι πρὸς τοὺς ἐξετάζειν τὰ γένη βουλομένους.
21.3Sonra Konseyi dört yüz yerine beş yüz kişilik yaptı; her kabileden elli üye. O zamana kadar her kabileden yüz üye vardı. Halkı on iki kabileye bölmemesinin sebebi, daha önce var olan trittyslere (“üçte birler”) göre bölmek zorunda kalmamaktı; çünkü dört kabileden on iki trittys çıkıyordu ve böyle yapsaydı halk birbirine karışmamış olurdu.
ἔπειτα τὴν βουλὴν πεντακοσίους ἀντὶ τετρακοσίων κατέστησεν, πεντήκοντα ἐξ ἑκάστης φυλῆς. τότε δʼ ἦσαν ἑκατόν. διὰ τοῦτο δὲ οὐκ εἰς δώδεκα φυλὰς συνέταξεν, ὅπως αὐτῷ μὴ συμβαίνῃ μερίζειν πρὸς τὰς προϋπαρχούσας τριττῦς. ἦσαν γὰρ ἐκ δ φυλῶν δώδεκα τριττύες, ὥστʼ οὐ συνέπιπτεν ἂν ἀναμίσγεσθαι τὸ πλῆθος.
21.4Ülkeyi de demlere göre otuz parçaya ayırdı: onu şehrin çevresinden, onu kıyı bölgesinden, onu iç bölgeden. Bu parçalara trittys adını verdi ve kurayla her kabileye üçer tane düşürdü; böylece her kabile ülkenin bütün bölgelerinden pay almış oldu. Her demde oturanları da birbirinin demdaşı yaptı ki insanlar birbirini babasının adıyla anıp yeni vatandaşları açığa vurmasın, herkesi deminin adıyla ansın. Atinalılar kendilerini bu yüzden demlerinin adıyla anarlar.
διένειμε δὲ καὶ τὴν χώραν κατὰ δήμους τριάκοντα μέρη, δέκα μὲν τῶν περὶ τὸ ἄστυ, δέκα δὲ τῆς παραλίας, δέκα δὲ τῆς μεσογείου, καὶ ταύτας ἐπονομάσας τριττῦς, ἐκλήρωσεν τρεῖς εἰς τὴν φυλὴν ἑκάστην, ὅπως ἑκάστη μετέχῃ πάντων τῶν τόπων. καὶ δημότας ἐποίησεν ἀλλήλων τοὺς οἰκοῦντας ἐν ἑκάστῳ τῶν δήμων, ἵνα μὴ πατρόθεν προσαγορεύοντες ἐξελέγχωσιν τοὺς νεοπολίτας, ἀλλὰ τῶν δήμων ἀναγορεύωσιν. ὅθεν καὶ καλοῦσιν Ἀθηναῖοι σφᾶς αὐτοὺς τῶν δήμων.
21.5Demarkhoslar da atadı; bunlar eskiden naukrarosların gördüğü işleri görüyordu, çünkü demleri naukrarialar yerine kurmuştu. Demlerin kimini bulundukları yerin adıyla, kimini kurucularının adıyla adlandırdı; çünkü demlerin hepsi artık belli bir yere bağlı değildi.
κατέστησε δὲ καὶ δημάρχους, τὴν αὐτὴν ἔχοντας ἐπιμέλειαν τοῖς πρότερον ναυκράροις. καὶ γὰρ τοὺς δήμους ἀντὶ τῶν ναυκραριῶν ἐποίησεν. προσηγόρευσε δὲ τῶν δήμων τοὺς μὲν ἀπὸ τῶν τόπων, τοὺς δὲ ἀπὸ τῶν κτισάντων· οὐ γὰρ ἅπαντες ὑπῆρχον ἐν τοῖς τόποις.
21.6Soy topluluklarını, phratriaları ve rahiplikleri ise herkesin atalardan kalma usule göre elinde tutmasına izin verdi. Kabilelere ad veren kahramanları, önceden belirlenmiş yüz kurucu kahraman arasından Pythia'nın seçtiği on kişiden yaptı.
τὰ δὲ γένη καὶ τὰς φρατρίας καὶ τὰς ἱερωσύνας εἴασεν ἔχειν ἑκάστους κατὰ τὰ πάτρια. ταῖς δὲ φυλαῖς ἐποίησεν ἐπωνύμους ἐκ τῶν προκριθέντων ἑκατὸν ἀρχηγετῶν, οὓς ἀνεῖλεν ἡ Πυθία δέκα.
22.122. Bölüm
Bunlar yapılınca yönetim düzeni Solon'unkinden çok daha demokratik hâle geldi. Çünkü tiranlık, Solon'un kanunlarını uygulamayarak ortadan kaldırmıştı; Kleisthenes de halkı gözeterek başka, yeni kanunlar koydu. Ostrakismos kanunu da bunların arasındaydı.
τούτων δὲ γενομένων δημοτικωτέρα πολὺ τῆς Σόλωνος ἐγένετο ἡ πολιτεία. καὶ γὰρ συνέβη τοὺς μὲν Σόλωνος νόμους ἀφανίσαι τὴν τυραννίδα διὰ τὸ μὴ χρῆσθαι, καινοὺς δʼ ἄλλους θεῖναι τὸν Κλεισθένη στοχαζόμενον τοῦ πλήθους, ἐν οἷς ἐτέθη καὶ ὁ περὶ τοῦ ὀστρακισμοῦ νόμος.
22.2Önce, bu düzenlemeden sonraki beşinci yılda, Hermokreon'un arkhonluğunda, Beş Yüzler Konseyi için bugün de edilen yemini koydular. Sonra strategosları kabilelere göre, her kabileden bir kişi olmak üzere seçmeye başladılar; bütün ordunun komutanı ise polemarkhostu.
πρῶτον μὲν οὖν ἔτει πέμπτῳ μετὰ ταύτην τὴν κατάστασιν, ἐφʼ Ἑρμοκρέοντος ἄρχοντος, τῇ βουλῇ τοῖς πεντακοσίοις τὸν ὅρκον ἐποίησαν, ὃν ἔτι καὶ νῦν ὀμνύουσιν. ἔπειτα τοὺς στρατηγοὺς ᾑροῦντο κατὰ φυλάς, ἐξ ἑκάστης φυλῆς ἕνα, τῆς δὲ ἁπάσης στρατιᾶς ἡγεμὼν ἦν ὁ πολέμαρχος.
22.3Bundan sonraki on ikinci yılda, Phainippos'un arkhonluğunda, Marathon savaşını kazandılar. Zaferin üzerinden iki yıl geçip halk artık kendine güvenmeye başlayınca ostrakismos kanununu ilk kez kullandılar. Bu kanun güç sahiplerinden duyulan kuşku yüzünden konmuştu; çünkü Peisistratos halk önderi ve strategos iken tiran olmuştu.
ἔτει δὲ μετὰ ταῦτα δωδεκάτῳ νικήσαντες τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην, ἐπὶ Φαινίππου ἄρχοντος, διαλιπόντες ἔτη δύο μετὰ τὴν νίκην, θαρροῦντος ἤδη τοῦ δήμου, τότε πρῶτον ἐχρήσαντο τῷ νόμῳ τῷ περὶ τὸν ὀστρακισμόν, ὃς ἐτέθη διὰ τὴν ὑποψίαν τῶν ἐν ταῖς δυνάμεσιν, ὅτι Πεισίστρατος δημαγωγὸς καὶ στρατηγὸς ὢν τύραννος κατέστη.
22.4Ostrakismosla ilk sürülen de onun akrabalarından Kollytoslu Kharmos oğlu Hipparkhos oldu. Kleisthenes kanunu en çok onu kovmak için koymuştu. Çünkü Atinalılar, halka özgü o alışılmış yumuşaklıkla, tiranların dostlarından karışıklıklar sırasında suça ortak olmamış olanların şehirde yaşamasına göz yumuyorlardı; Hipparkhos da bunların önderi ve başıydı.
καὶ πρῶτος ὠστρακίσθη τῶν ἐκείνου συγγενῶν Ἵππαρχος Χάρμου Κολλυτεύς, διʼ ὃν καὶ μάλιστα τὸν νόμον ἔθηκεν ὁ Κλεισθένης, ἐξελάσαι βουλόμενος αὐτόν. οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι τοὺς τῶν τυράννων φίλους, ὅσοι μὴ συνεξαμαρτάνοιεν ἐν ταῖς ταραχαῖς, εἴων οἰκεῖν τὴν πόλιν, χρώμενοι τῇ εἰωθυίᾳ τοῦ δήμου πρᾳότητι· ὧν ἡγεμὼν καὶ προστάτης ἦν Ἵππαρχος.
22.5Hemen ertesi yıl, Telesinos'un arkhonluğunda, dokuz arkhonu tiranlıktan sonra ilk kez kabilelere göre, demlerin önceden seçtiği beş yüz kişi arasından bakla kurasıyla belirlediler; daha öncekilerin hepsi seçimle gelmişti. Alopekeli Hippokrates oğlu Megakles de ostrakismosla sürüldü.
εὐθὺς δὲ τῷ ὑστέρῳ ἔτει, ἐπὶ Τελεσίνου ἄρχοντος, ἐκυάμευσαν τοὺς ἐννέα ἄρχοντας κατὰ φυλὰς ἐκ τῶν προκριθέντων ὑπὸ τῶν δήμων πεντακοσίων, τότε μετὰ τὴν τυραννίδα πρῶτον. οἱ δὲ πρότεροι πάντες ἦσαν αἱρετοί. καὶ ὠστρακίσθη Μεγακλῆς Ἱπποκράτους Ἀλωπεκῆθεν.
22.6Üç yıl boyunca, kanun kimin için konmuşsa onları, yani tiranların dostlarını ostrakismosla sürdüler. Dördüncü yıldan sonra ise başkalarından da fazla güçlü görünen biri olursa onu uzaklaştırmaya başladılar. Tiranlıkla ilgisi olmayanlardan ostrakismosla ilk sürülen Ariphron oğlu Ksanthippos oldu.
ἐπὶ μὲν οὖν ἔτη γ τοὺς τῶν τυράννων φίλους ὠστράκιζον, ὧν χάριν ὁ νόμος ἐτέθη, μετὰ δὲ ταῦτα τῷ τετάρτῳ ἔτει καὶ τῶν ἄλλων εἴ τις δοκοίη μείζων εἶναι μεθίσταντο· καὶ πρῶτος ὠστρακίσθη τῶν ἄπωθεν τῆς τυραννίδος Ξάνθιππος ὁ Ἀρίφρονος.
22.7Bundan sonraki üçüncü yılda, Nikodemos'un arkhonluğunda, Maroneia'daki madenler bulundu ve işletmelerden şehrin elinde yüz talant birikti. Bazıları halka bu gümüşü aralarında paylaştırmalarını öğütledi; ama Themistokles buna engel oldu. Parayı ne için kullanacağını söylemedi; Atinalıların en zengin yüz kişisine birer talant borç verilmesini istedi: harcama beğenilirse masraf şehrin üstüne kalacak, beğenilmezse para borç alanlardan geri alınacaktı. Parayı bu şartla alınca yüz trireme yaptırdı; yüz kişiden her biri bir gemi yaptırdı. Salamis'te barbarlara karşı deniz savaşını bu gemilerle verdiler. Lysimakhos oğlu Aristeides de bu sıralarda ostrakismosla sürüldü.
ἔτει δὲ τρίτῳ μετὰ ταῦτα Νικοδήμου ἄρχοντος, ὡς ἐφάνη τὰ μέταλλα τὰ ἐν Μαρωνείᾳ, καὶ περιεγένετο τῇ πόλει τάλαντα ἑκατὸν ἐκ τῶν ἔργων, συμβουλευόντων τινῶν τῷ δήμῳ διανείμασθαι τὸ ἀργύριον, Θεμιστοκλῆς ἐκώλυσεν, οὐ λέγων ὅ τι χρήσεται τοῖς χρήμασιν, ἀλλὰ δανεῖσαι κελεύων τοῖς πλουσιωτάτοις Ἀθηναίων ἑκατὸν ἑκάστῳ τάλαντον, εἶτʼ ἐὰν μὲν ἀρέσκῃ τὸ ἀνάλωμα, τῆς πόλεως εἶναι τὴν δαπάνην, εἰ δὲ μή, κομίσασθαι τὰ χρήματα παρὰ τῶν δανεισαμένων. λαβὼν δʼ ἐπὶ τούτοις ἐναυπηγήσατο τριήρεις ἑκατόν, ἑκάστου ναυπηγουμένου τῶν ἑκατὸν μίαν, αἷς ἐναυμάχησαν ἐν Σαλαμῖνι πρὸς τοὺς βαρβάρους. ὠστρακίσθη δʼ ἐν τούτοις τοῖς καιροῖς Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου.
22.8Dördüncü yılda, Hypsekhides'in arkhonluğunda, Kserkses'in seferi yüzünden ostrakismosla sürülmüş olanların hepsini geri aldılar. Bundan sonrası için de ostrakismosla sürülenlerin Geraistos ile Skyllaion'un berisinde oturmalarını, aksi hâlde büsbütün atimos olmalarını kararlaştırdılar.
τετάρτῳ δʼ ἔτει κατεδέξαντο πάντας τοὺς ὠστρακισμένους ἄρχοντος Ὑψηχίδου, διὰ τὴν Ξέρξου στρατείαν· καὶ τὸ λοιπὸν ὥρισαν τοῖς ὀστρακιζομένοις, ἐντὸς Γεραιστοῦ καὶ Σκυλλαίου κατοικεῖν, ἢ ἀτίμους εἶναι καθάπαξ.
23.123. Bölüm
Şehir o zaman, demokrasiyle birlikte azar azar büyüyerek buraya kadar geldi. Med Savaşlarından sonra ise Areopagos Konseyi yeniden güçlendi ve şehri yönetti. Bu önderliği herhangi bir kararla elde etmemişti; Salamis deniz savaşının yapılmasını sağladığı için elde etmişti. Çünkü strategoslar ne yapacaklarını bilemeyip herkesin başının çaresine bakmasını ilan ettiklerinde Konsey para bulmuş, herkese sekizer drahmi dağıtmış ve onları gemilere bindirmişti.
τότε μὲν οὖν μέχρι τούτου προῆλθεν ἡ πόλις, ἅμα τῇ δημοκρατίᾳ κατὰ μικρὸν αὐξανομένη· μετὰ δὲ τὰ Μηδικὰ πάλιν ἴσχυσεν ἡ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ βουλὴ καὶ διῴκει τὴν πόλιν, οὐδενὶ δόγματι λαβοῦσα τὴν ἡγεμονίαν, ἀλλὰ διὰ τὸ γενέσθαι τῆς περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίας αἰτία. τῶν γὰρ στρατηγῶν ἐξαπορησάντων τοῖς πράγμασι, καὶ κηρυξάντων σῴζειν ἕκαστον ἑαυτόν, πορίσασα δραχμὰς ἑκάστῳ ὀκτὼ διέδωκε καὶ ἐνεβίβασεν εἰς τὰς ναῦς.
23.2İşte bu sebepten onun itibarına boyun eğdiler ve Atinalılar bu dönemde de iyi yönetildi. Çünkü bu dönemde hem savaş işlerinde pişmiş, hem Yunanlar arasında ün kazanmış, hem de Lakedaimonların isteğine rağmen denizlerdeki önderliği ele geçirmişlerdi.
διὰ ταύτην δὴ τὴν αἰτίαν παρεχώρουν αὐτῆς τῷ ἀξιώματι, καὶ ἐπολιτεύθησαν Ἀθηναῖοι καλῶς καὶ κατὰ τούτους τοὺς καιρούς. συνέβη γὰρ αὐτοῖς κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον τά τε περὶ τὸν πόλεμον ἀσκῆσαι, καὶ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὐδοκιμῆσαι, καὶ τὴν τῆς θαλάττης ἡγεμονίαν λαβεῖν, ἀκόντων Λακεδαιμονίων.
23.3Bu dönemde halkın başında Lysimakhos oğlu Aristeides ile Neokles oğlu Themistokles vardı. Biri savaş işlerinde usta sayılıyordu, öteki ise yönetim işlerinde usta ve adalette çağdaşlarından üstün sayılıyordu; bu yüzden birinden komutan, ötekinden danışman olarak yararlanırlardı.
ἦσαν δὲ προστάται τοῦ δήμου κατὰ τούτους τοὺς καιροὺς Ἀριστείδης ὁ Λυσιμάχου καὶ Θεμιστοκλῆς ὁ Νεοκλέους, ὁ μὲν τὰ πολέμια δοκῶν, ὁ δὲ τὰ πολιτικὰ δεινὸς εἶναι καὶ δικαιοσύνῃ τῶν καθʼ ἑαυτὸν διαφέρειν· διὸ καὶ ἐχρῶντο τῷ μὲν στρατηγῷ, τῷ δὲ συμβούλῳ.
23.4Surların yeniden yapımını, birbirleriyle anlaşamasalar da birlikte yürüttüler. İonların Lakedaimon ittifakından kopmasına ise Aristeides önayak oldu; Lakonların Pausanias yüzünden kötü bir ad kazandıkları anı kollamıştı.
τὴν μὲν οὖν τῶν τειχῶν ἀνοικοδόμησιν κοινῇ διῴκησαν, καίπερ διαφερόμενοι πρὸς ἀλλήλους, ἐπὶ δὲ τὴν ἀπόστασιν τὴν τῶν Ἰώνων ἀπὸ τῆς τῶν Λακεδαιμονίων συμμαχίας Ἀριστείδης ἦν ὁ προτρέψας, τηρήσας τοὺς Λάκωνας διαβεβλημένους διὰ Παυσανίαν.
23.5Şehirlerin ödeyeceği ilk vergileri belirleyen de bu yüzden oydu; bu, Salamis deniz savaşından sonraki üçüncü yılda, Timosthenes'in arkhonluğunda oldu. İonlarla düşmanı da dostu da ortak olmak üzere yeminleşti; bu yeminleri pekiştirmek için demir külçeleri denizin dibine attılar.
διὸ καὶ τοὺς φόρους οὗτος ἦν ὁ τάξας ταῖς πόλεσιν τοὺς πρώτους, ἔτει τρίτῳ μετὰ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν, ἐπὶ Τιμοσθένους ἄρχοντος, καὶ τοὺς ὅρκους ὤμοσεν τοῖς Ἴωσιν, ι ὥστε τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν εἶναι καὶ φίλον, ἐφʼ οἷς καὶ τοὺς μύδρους ἐν τῷ πελάγει καθεῖσαν.
24.124. Bölüm
Bundan sonra şehir artık kendine güvenince ve çok para da birikince Aristeides önderliği ellerine almalarını, kırlardan inip şehirde oturmalarını öğütledi. Herkesin geçimi sağlanacaktı: kimi seferde asker olarak, kimi garnizonda nöbet tutarak, kimi de kamu işlerini görerek geçinecekti. Önderliği de böylece ellerinde tutacaklardı.
μετὰ δὲ ταῦτα θαρρούσης ἤδη τῆς πόλεως, καὶ χρημάτων ἡθροισμένων πολλῶν, συνεβούλευεν ἀντιλαμβάνεσθαι τῆς ἡγεμονίας, καὶ καταβάντας ἐκ τῶν ἀγρῶν οἰκεῖν ἐν τῷ ἄστει· τροφὴν γὰρ ἔσεσθαι πᾶσι, τοῖς μὲν στρατευομένοις, τοῖς δὲ φρουροῦσι, τοῖς δὲ τὰ κοινὰ πράττουσι· εἶθʼ οὕτω κατασχήσειν τὴν ἡγεμονίαν.
24.2Buna ikna olup hâkimiyeti ele geçirince müttefiklere efendi gibi davranmaya başladılar; yalnız Khioslular, Lesboslular ve Samoslular bunun dışında kaldı. Bunları hâkimiyetlerinin bekçileri olarak tutuyor, kendi yönetim düzenlerini korumalarına ve o sırada hükmettikleri yerlere hükmetmeye devam etmelerine izin veriyorlardı.
πεισθέντες δὲ ταῦτα καὶ λαβόντες τὴν ἀρχὴν τοῖς συμμάχοις δεσποτικωτέρως ἐχρῶντο, πλὴν Χίων καὶ Λεσβίων καὶ Σαμίων· τούτους δὲ φύλακας εἶχον τῆς ἀρχῆς, ἐῶντες τάς τε πολιτείας παρʼ αὐτοῖς καὶ ἄρχειν ὧν ἔτυχον ἄρχοντες.
24.3Aristeides'in önerdiği gibi halka da bol geçim sağladılar. Gerçekten de vergilerden, harçlardan ve müttefiklerden yirmi binden fazla kişi geçiniyordu: altı bin yargıç, bin altı yüz okçu, bunlara ek olarak bin iki yüz atlı, beş yüz Konsey üyesi, beş yüz tersane bekçisi, ayrıca şehirde elli bekçi; ülke içindeki makamlarda yedi yüze yakın, ülke dışındaki makamlarda da yedi yüze yakın kişi. Bunlara ek olarak, sonradan savaşa giriştiklerinde, iki bin beş yüz hoplit, yirmi nöbet gemisi ve bakla kurasıyla seçilmiş iki bin muhafızı taşıyan başka gemiler vardı. Bir de Prytaneion, yetimler ve hapishane bekçileri vardı; bunların hepsinin geçimi kamu hazinesinden karşılanıyordu.
κατέστησαν δὲ καὶ τοῖς πολλοῖς εὐπορίαν τροφῆς, ὥσπερ Ἀριστείδης εἰσηγήσατο. συνέβαινεν γὰρ ἀπὸ τῶν φόρων καὶ τῶν τελῶν καὶ τῶν συμμάχων πλείους ἢ δισμυρίους ἄνδρας τρέφεσθαι. δικασταὶ μὲν γὰρ ἦσαν ἑξακισχίλιοι, τοξόται δʼ ἑξακόσιοι καὶ χίλιοι, καὶ πρὸς τούτοις ἱππεῖς χίλιοι καὶ διακόσιοι, βουλὴ δὲ πεντακόσιοι, καὶ φρουροὶ νεωρίων πεντακόσιοι, καὶ πρὸς τούτοις ἐν τῇ πόλει φρουροὶ ν, ἀρχαὶ δʼ ἔνδημοι μὲν εἰς ἑπτακοσίους ἄνδρας, ὑπερόριοι δʼ εἰς ἑπτακοσίους· πρὸς δὲ τούτοις ἐπεὶ συνεστήσαντο τὸν πόλεμον ὕστερον, ὁπλῖται μὲν δισχίλιοι καὶ πεντακόσιοι, νῆες δὲ φρουρίδες εἴκοσι, ἄλλαι δὲ νῆες αἱ τοὺς φρούρους ἄγουσαι τοὺς ἀπὸ τοῦ κυάμου δισχιλίους ἄνδρας. ἔτι δὲ πρυτανεῖον καὶ ὀρφανοὶ καὶ δεσμωτῶν φύλακες· ἅπασι γὰρ τούτοις ἀπὸ τῶν κοινῶν ἡ διοίκησις ἦν.
25.125. Bölüm
Halkın geçimi bu yollarla sağlanıyordu. Areopagos üyelerinin başta olduğu yönetim düzeni, azar azar gerilese de, Med Savaşlarından sonra on yedi yıl kadar sürdü. Halk kalabalığı büyüdükçe Sophonides oğlu Ephialtes halkın önderi oldu. Rüşvete el uzatmayan ve yönetim düzenine karşı dürüst biri olarak tanınan Ephialtes Konseye saldırdı.
ἡ μὲν οὖν τροφὴ τῷ δήμῳ διὰ τούτων ἐγίγνετο. ἔτη δὲ ἑπτακαίδεκα μάλιστα μετὰ τὰ Μηδικὰ διέμεινεν ἡ πολιτεία προεστώτων τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, καίπερ ὑποφερομένη κατὰ μικρόν. αὐξανομένου δὲ τοῦ πλήθους, γενόμενος τοῦ δήμου προστάτης Ἐφιάλτης ὁ Σοφωνίδου, ι δοκῶν καὶ ἀδωροδόκητος εἶναι καὶ δίκαιος πρὸς τὴν πολιτείαν, ἐπέθετο τῇ βουλῇ.
25.2Önce, yönetimdeki işleri yüzünden davalar açarak Areopagos üyelerinin birçoğunu ortadan kaldırdı. Sonra, Konon'un arkhonluğunda, Konseyin elinden yönetim düzeninin korunmasını ona sağlayan, sonradan edindiği bütün yetkileri aldı; bunların bir kısmını Beş Yüzlere, bir kısmını da halka ve mahkemelere verdi.
καὶ πρῶτον μὲν ἀνεῖλεν πολλοὺς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἀγῶνας ἐπιφέρων περὶ τῶν διῳκημένων. ἔπειτα τῆς βουλῆς ἐπὶ Κόνωνος ἄρχοντος ἅπαντα περιεῖλε τὰ ἐπίθετα διʼ ὧν ἦν ἡ τῆς πολιτείας φυλακή, καὶ τὰ μὲν τοῖς πεντακοσίοις, τὰ δὲ τῷ δήμῳ καὶ τοῖς δικαστηρίοις ἀπέδωκεν.
25.3Bunda Themistokles'in de payı vardı. Themistokles Areopagos üyelerindendi, ama Medlerle iş birliği suçundan yargılanmak üzereydi. Konseyin dağıtılmasını isteyen Themistokles Ephialtes'e Konseyin onu yakalatmak üzere olduğunu, Areopagos üyelerine de yönetim düzenini yıkmak için birleşen birilerini onlara göstereceğini söyledi. Sonra Konseyin bu iş için seçtiği üyeleri Ephialtes'in bulunduğu yere götürdü ve toplananları gösterecekmiş gibi onlarla ciddi ciddi konuşmaya başladı.
ἔπραξε δὲ ταῦτα συναιτίου γενομένου Θεμιστοκλέους, ὃς ἦν μὲν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἔμελλε δὲ κρίνεσθαι μηδισμοῦ. βουλόμενος δὲ καταλυθῆναι τὴν βουλὴν ὁ Θεμιστοκλῆς πρὸς μὲν τὸν Ἐφιάλτην ἔλεγεν ὅτι συναρπάζειν αὐτὸν ἡ βουλὴ μέλλει, πρὸς δὲ τοὺς Ἀρεοπαγίτας, ὅτι δείξει τινὰς συνισταμένους ἐπὶ καταλύσει τῆς πολιτείας. ἀγαγὼν δὲ τοὺς αἱρεθέντας τῆς βουλῆς οὗ διέτριβεν ὁ Ἐφιάλτης, ἵνα δείξῃ τοὺς ἀθροιζομένους, διελέγετο μετὰ σπουδῆς αὐτοῖς.
25.4Ephialtes onları görünce dehşete düştü ve üstünde yalnız khitonuyla sunağa sığındı. Olan biten herkesi şaşırttı. Ardından Beş Yüzler Konseyi toplanınca Ephialtes ile Themistokles Areopagos üyelerini suçladılar; Halk Meclisinde de aynı şekilde suçladılar ve sonunda onların gücünü ellerinden aldılar. Ephialtes de çok geçmeden Tanagralı Aristodikos'un eliyle sinsice öldürüldü.
ὁ δʼ Ἐφιάλτης ὡς εἶδεν καταπλαγείς, καθίζει μονοχίτων ἐπὶ τὸν βωμόν. θαυμασάντων δὲ πάντων τὸ γεγονός, καὶ μετὰ ταῦτα συναθροισθείσης τῆς βουλῆς τῶν πεντακοσίων, κατηγόρουν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ὅ τʼ Ἐφιάλτης καὶ ⟨ὁ⟩ Θεμιστοκλῆς, καὶ πάλιν ἐν τῷ δήμῳ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἕως περιείλοντο αὐτῶν τὴν δύναμιν. καὶ ἀνῃρέθη δὲ καὶ ὁ Ἐφιάλτης δολοφονηθεὶς μετʼ οὐ πολὺν χρόνον διʼ Ἀριστοδίκου τοῦ Ταναγραίου.
26.126. Bölüm
Areopagos Konseyi gözetim görevinden işte böyle yoksun bırakıldı. Bundan sonra halkın gönlünü kazanmaya hevesli önderler yüzünden yönetim düzeni giderek gevşedi. Çünkü bu dönemde seçkin kesimin bile bir önderi yoktu; başlarında Miltiades oğlu Kimon bulunuyordu, o da hem gençti hem de şehir işlerine geç girmişti. Bundan başka halkın çoğu savaşta telef olmuştu. O zamanlar seferlere asker listesine göre çıkılıyor, başa da savaş tecrübesi olmayan ama babalarının şanı yüzünden itibar gören strategoslar getiriliyordu. Bu yüzden sefere çıkanlardan her defasında iki üç bin kişi ölüyor, hem halkın hem de varlıklıların iyi insanları tükeniyordu.
ἡ μὲν οὖν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν βουλὴ τοῦτον τὸν τρόπον ἀπεστερήθη τῆς ἐπιμελείας. μετὰ δὲ ταῦτα συνέβαινεν ἀνίεσθαι μᾶλλον τὴν πολιτείαν διὰ τοὺς προθύμως δημαγωγοῦντας. κατὰ γὰρ τοὺς καιροὺς τούτους συνέπεσε μηδʼ ἡγεμόνα ἔχειν τοὺς ἐπιεικεστέρους, ἀλλʼ αὐτῶν προεστάναι Κίμωνα τὸν Μιλτιάδου, νεώτερον ὄντα καὶ πρὸς τὴν πόλιν ὀψὲ προσελθόντα, πρὸς δὲ τούτοις ἐφθάρθαι τοὺς πολλοὺς κατὰ πόλεμον. τῆς γὰρ στρατείας γιγνομένης ἐν τοῖς τότε χρόνοις ἐκ καταλόγου, καὶ στρατηγῶν ἐφισταμένων ἀπείρων μὲν τοῦ πολεμεῖν, τιμωμένων δὲ διὰ τὰς πατρικὰς δόξας, αἰεὶ συνέβαινεν τῶν ἐξιόντων ἀνὰ δισχιλίους ἢ τρισχιλίους ἀπόλλυσθαι, ὥστε ἀναλίσκεσθαι τοὺς ἐπιεικεῖς καὶ τοῦ δήμου καὶ τῶν εὐπόρων.
26.2Başka bütün işleri eskisi gibi kanunlara uyarak yürütmüyorlardı; ama dokuz arkhonun seçimine dokunmadılar. Yalnız Ephialtes'in ölümünden sonraki altıncı yılda, dokuz arkhonluk için kuraya girecek adayların zeugiteslerden de önceden seçilmesine karar verdiler. Zeugitesler arasından arkhon olan ilk kişi Mnesitheides'ti. Ondan öncekilerin hepsi atlılardan ve pentakosiomedimnoslardandı; zeugitesler ise, kanunlardaki bir hükmün göz ardı edildiği durumlar dışında, yalnız sıradan makamlarda bulunurlardı.
τὰ μὲν οὖν ἄλλα πάντα διῴκουν οὐχ ὁμοίως καὶ πρότερον τοῖς νόμοις προσέχοντες, τὴν δὲ τῶν ἐννέα ἀρχόντων αἵρεσιν οὐκ ἐκίνουν, ἀλλʼ ἕκτῳ ἔτει μετὰ τὸν Ἐφιάλτου θάνατον ἔγνωσαν καὶ ἐκ ζευγιτῶν προκρίνεσθαι τοὺς κληρωσομένους τῶν ἐννέα ἀρχόντων, καὶ πρῶτος ἦρξεν ἐξ αὐτῶν Μνησιθείδης. οἱ δὲ πρὸ τούτου πάντες ἐξ ἱππέων καὶ πεντακοσιομεδίμνων ἦσαν ʽοἱ ⟨δὲ⟩ ζευγῖται τὰς ἐγκυκλίους ἦρχον̓, εἰ μή τι παρεωρᾶτο τῶν ἐν τοῖς νόμοις.
26.3Bundan sonraki beşinci yılda, Lysikrates'in arkhonluğunda, “dem yargıçları” denen otuz yargıç yeniden kuruldu. Ondan sonraki üçüncü yılda da, Antidotos'un arkhonluğunda, vatandaşların çokluğu yüzünden Perikles'in önerisiyle anası da babası da Atinalı olmayanın vatandaşlıktan pay almamasına karar verdiler.
ἔτει δὲ πέμπτῳ μετὰ ταῦτα ἐπὶ Λυσικράτους ἄρχοντος οἱ τριάκοντα δικασταὶ κατέστησαν πάλιν οἱ καλούμενοι κατὰ δήμους. καὶ τρίτῳ μετὰ τοῦτον ἐπὶ Ἀντιδότου διὰ τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν Περικλέους εἰπόντος ἔγνωσαν μὴ μετέχειν τῆς πόλεως, ὃς ἂν μὴ ἐξ ἀμφοῖν ἀστοῖν ᾖ γεγονώς.
27.127. Bölüm
Bundan sonra Perikles halk önderliğine soyundu. Adını ilk kez, daha gençken, strategosluğunun hesabını verirken Kimon'u suçlayarak duyurmuştu. Onunla birlikte yönetim düzeni daha da demokratik bir hâl aldı. Çünkü Areopagos üyelerinin bazı yetkilerini elinden aldı; daha da önemlisi, şehri deniz gücüne yöneltti. Bundan cesaret alan halk yönetimin bütününü giderek kendi eline aldı.
μετὰ δὲ ταῦτα πρὸς τὸ δημαγωγεῖν ἐλθόντος Περικλέους, καὶ πρῶτον εὐδοκιμήσαντος, ὅτε κατηγόρησε τὰς εὐθύνας Κίμωνος στρατηγοῦντος νέος ὤν, δημοτικωτέραν ἔτι συνέβη γενέσθαι τὴν πολιτείαν. καὶ γὰρ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἔνια παρείλετο, καὶ μάλιστα προύτρεψεν τὴν πόλιν ἐπὶ τὴν ναυτικὴν δύναμιν, ἐξ ἧς συνέβη θαρρήσαντας τοὺς πολλοὺς ἅπασαν τὴν πολιτείαν μᾶλλον ἄγειν εἰς αὑτούς.
27.2Salamis deniz savaşından sonraki kırk dokuzuncu yılda, Pythodoros'un arkhonluğunda, Peloponneslilerle savaş başladı. Bu savaşta şehrin surları içine kapanan ve seferlerde ücret almaya alışan halk, kâh isteyerek kâh istemeyerek yönetimi bizzat kendisi yürütmeyi seçti.
μετὰ δὲ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν ἑνὸς δεῖ πεντηκοστῷ ἔτει, ἐπὶ Πυθοδώρου ἄρχοντος, ὁ πρὸς Πελοποννησίους ἐνέστη πόλεμος, ἐν ᾧ κατακλεισθεὶς ὁ δῆμος ἐν τῷ ἄστει, καὶ συνεθισθεὶς ἐν ταῖς στρατείαις μισθοφορεῖν, τὰ μὲν ἑκὼν τὰ δὲ ἄκων προῃρεῖτο τὴν πολιτείαν διοικεῖν αὐτός.
27.3Mahkemelere ücret de ilk kez Perikles bağladı; Kimon'un servetine karşı halkın gönlünü kazanmak istiyordu. Çünkü bir tiranınki kadar büyük bir mal varlığı olan Kimon, önce kamu hizmetlerini (leitourgia) göz kamaştırıcı bir cömertlikle üstleniyor, sonra da demdaşlarından birçoğunu besliyordu. Lakiadai deminden isteyen herkes her gün yanına gelip geçimine yetecek kadarını alabilirdi. Üstelik bütün arazilerinin çiti yoktu ki isteyen meyvesinden yararlanabilsin.
ἐποίησε δὲ καὶ μισθοφόρα τὰ δικαστήρια Περικλῆς πρῶτος, ἀντιδημαγωγῶν πρὸς τὴν Κίμωνος εὐπορίαν. ὁ γὰρ Κίμων ἅτε τυραννικὴν ἔχων οὐσίαν, πρῶτον μὲν τὰς κοινὰς λῃτουργίας ἐλῃτούργει λαμπρῶς, ἔπειτα τῶν δημοτῶν ἔτρεφε πολλούς. ἐξῆν γὰρ τῷ βουλομένῳ Λακιαδῶν, καθʼ ἑκάστην τὴν ἡμέραν ἐλθόντι παρʼ αὐτὸν ἔχειν τὰ μέτρια. ἔτι δὲ τὰ χωρία πάντα ἄφρακτα ἦν, ὅπως ἐξῇ τῷ βουλομένῳ τῆς ὀπώρας ἀπολαύειν.
27.4Perikles'in mal varlığı bu cömertliğe yetmiyordu. Oalı Damonides —Perikles'in yaptığı işlerin çoğunu ona bu adamın telkin ettiği düşünülürdü, bu yüzden sonradan onu ostrakismosla sürdüler— Perikles'e, kendi malıyla Kimon'un gerisinde kaldığına göre halka halkın kendi malını vermesini öğütledi; Perikles de mahkemelere ücret bağladı. Bazıları mahkemelerin bundan sonra bozulduğunu söyler; çünkü kuraya hep iyi insanlardan çok sıradan insanlar can atar olmuştu. Mahkemeye rüşvet vermek de bundan sonra başladı. Bunun yolunu ilk gösteren Anytos'tur; Pylos'taki strategosluğundan sonra Pylos'u kaybettiği için bazılarınca yargılanınca mahkemeye rüşvet verip yakayı kurtarmıştı.
πρὸς δὴ ταύτην τὴν χορηγίαν ἐπιλειπόμενος ὁ Περικλῆς τῇ οὐσίᾳ, συμβουλεύσαντος αὐτῷ Δαμωνίδου τοῦ Οἴηθεν ʽὃς ἐδόκει τῶν πολλῶν εἰσηγητὴς εἶναι τῷ Περικλεῖ· διὸ καὶ ὠστράκισαν αὐτὸν ὕστερον̓, ἐπεὶ τοῖς ἰδίοις ἡττᾶτο, διδόναι τοῖς πολλοῖς τὰ αὑτῶν, κατεσκεύασε μισθοφορὰν τοῖς δικαστηρίοις· ἀφʼ ὧν αἰτιῶνταί τινες χείρω γενέσθαι, κληρουμένων ἐπιμελῶς ἀεὶ μᾶλλον τῶν τυχόντων ἢ τῶν ἐπιεικῶν ἀνθρώπων. ἤρξατο δὲ μετὰ ταῦτα καὶ τὸ δεκάζειν,
πρώτου καταδείξαντος Ἀνύτου μετὰ τὴν ἐν Πύλῳ στρατηγίαν. κρινόμενος γὰρ ὑπό τινων διὰ τὸ ἀποβαλεῖν Πύλον, δεκάσας τὸ δικαστήριον ἀπέφυγεν.
28.128. Bölüm
Perikles halkın başında olduğu sürece yönetimdeki işler daha iyiydi; Perikles ölünce çok kötüleşti. Çünkü halk o zaman ilk kez iyi insanlar arasında itibarı olmayan bir önder edindi; daha önceki zamanlarda halka hep iyi insanlar önderlik etmişti.
ἕως μὲν οὖν Περικλῆς προειστήκει τοῦ δήμου, βελτίω τὰ κατὰ τὴν πολιτείαν ἦν, τελευτήσαντος δὲ Περικλέους πολὺ χείρω. πρῶτον γὰρ τότε προστάτην ἔλαβεν ὁ δῆμος οὐκ εὐδοκιμοῦντα παρὰ τοῖς ἐπιεικέσιν· ἐν δὲ τοῖς πρότερον χρόνοις ἀεὶ διετέλουν οἱ ἐπιεικεῖς δημαγωγοῦντες.
28.2En başta halkın ilk önderi Solon oldu, ikincisi Peisistratos; ikisi de soylulardan ve ileri gelenlerdendi. Tiranlık yıkılınca Alkmeonidler soyundan Kleisthenes geldi; Isagoras ve yandaşları sürülünce onun karşısında duran kimse kalmadı. Bundan sonra halkın başında Ksanthippos, ileri gelenlerin başında Miltiades vardı; sonra Themistokles ile Aristeides geldi. Onlardan sonra halkın başında Ephialtes, varlıklıların başında Miltiades oğlu Kimon vardı; sonra halkın başında Perikles, öbür tarafın başında da Kimon'un akrabası Thukydides.
ἐξ ἀρχῆς μὲν γὰρ καὶ πρῶτος ἐγένετο προστάτης τοῦ δήμου Σόλων, δεύτερος δὲ Πεισίστρατος, τῶν εὐγενῶν καὶ γνωρίμων· καταλυθείσης δὲ τῆς τυραννίδος Κλεισθένης, τοῦ γένους ὢν τῶν Ἀλκμεωνιδῶν, καὶ τούτῳ μὲν οὐδεὶς ἦν ἀντιστασιώτης, ὡς ἐξέπεσον οἱ περὶ τὸν Ἰσαγόραν. μετὰ δὲ ταῦτα τοῦ μὲν δήμου προειστήκει Ξάνθιππος, τῶν δὲ γνωρίμων Μιλτιάδης, ἔπειτα Θεμιστοκλῆς καὶ Ἀριστείδης· μετὰ δὲ τούτους Ἐφιάλτης μὲν τοῦ δήμου, Κίμων δʼ ὁ Μιλτιάδου τῶν εὐπόρων· εἶτα Περικλῆς μὲν τοῦ δήμου, Θουκυδίδης δὲ τῶν ἑτέρων, κηδεστὴς ὢν Κίμωνος.
28.3Perikles ölünce seçkinlerin başına Sicilya'da ölen Nikias, halkın başına Kleainetos oğlu Kleon geçti. Kleon'un taşkınlıklarıyla halkı en çok bozan kişi olduğu düşünülür. Kürsüde bağırıp çağıran ve sövüp sayan ilk kişi oydu; başkaları edeple konuşurken o, eteklerini beline toplayıp halka hitap ederdi. Bunlardan sonra öbür tarafın başında Hagnon oğlu Theramenes, halkın başında lir yapımcısı Kleophon vardı. Kleophon iki obolluk ödeneği ilk getiren kişiydi; bir süre bu ödenek dağıtıldı, sonra Paianialı Kallikrates onu kaldırdı. Kallikrates de iki obolün üstüne bir obol daha ekleyeceğine ilk söz veren oldu. Sonradan bu ikisini de ölüme mahkûm ettiler. Çünkü halk, aldatılmış bile olsa, kendisini doğru olmayan bir şey yapmaya sürükleyenlerden sonradan nefret etmeye alışkındır.
Περικλέους δὲ τελευτήσαντος, τῶν μὲν ἐπιφανῶν προειστήκει Νικίας ὁ ἐν Σικελίᾳ τελευτήσας, τοῦ δὲ δήμου Κλέων ὁ Κλεαινέτου, ὃς δοκεῖ μάλιστα διαφθεῖραι τὸν δῆμον ταῖς ὁρμαῖς, καὶ πρῶτος ἐπὶ τοῦ βήματος ἀνέκραγε καὶ ἐλοιδορήσατο, καὶ περιζωσάμενος ἐδημηγόρησε, τῶν ἄλλων ἐν κόσμῳ λεγόντων. εἶτα μετὰ τούτους τῶν μὲν ἑτέρων Θηραμένης ὁ Ἅγνωνος, τοῦ δὲ δήμου Κλεοφῶν ὁ λυροποιός, ὃς καὶ τὴν διωβελίαν ἐπόρισε πρῶτος· καὶ χρόνον μέν τινα διεδίδου, μετὰ δὲ ταῦτα κατέλυσε Καλλικράτης Παιανιεύς, πρῶτος ὑποσχόμενος ἐπιθήσειν πρὸς τοῖν δυοῖν ὀβολοῖν ἄλλον ὀβολόν. τούτων μὲν οὖν ἀμφοτέρων θάνατον κατέγνωσαν ὕστερον· εἴωθεν γὰρ κἂν ἐξαπατηθῇ τὸ πλῆθος ὕστερον μισεῖν τούς τι προαγαγόντας ποιεῖν αὐτοὺς τῶν μὴ καλῶς ἐχόντων.
28.4Kleophon'dan sonra halk önderliğini, ardı arkası kesilmeden, en çok küstahlık etmek ve yalnız o anı düşünerek çoğunluğun hoşuna gitmek isteyenler birbirinden devraldı.
ἀπὸ δὲ Κλεοφῶντος ἤδη διεδέχοντο συνεχῶς τὴν δημαγωγίαν οἱ μάλιστα βουλόμενοι θρασύνεσθαι καὶ χαρίζεσθαι τοῖς πολλοῖς πρὸς τὸ παραυτίκα βλέποντες.
28.5Eskilerden sonra Atina'da devlet işlerine katılanların en iyileri Nikias, Thukydides ve Theramenes sayılır. Nikias ile Thukydides hakkında neredeyse herkes, bunların yalnız iyi ve soylu insanlar olmakla kalmayıp aynı zamanda devlet adamı oldukları ve bütün şehre bir baba gibi davrandıkları konusunda hemfikirdir. Theramenes hakkındaki yargı ise tartışmalıdır, çünkü onun zamanında yönetim düzenleri çalkantılı oldu. Ama işi gelişigüzel değerlendirmeyenlere göre o, kendisini kötüleyenlerin dediği gibi bütün yönetim düzenlerini yıkan biri değildi; hiçbiri kanunu çiğnemediği sürece hepsini ileriye götüren biriydi. Çünkü her yönetim düzeninde devlet işlerine katılabilecek biriydi; bu da iyi bir vatandaşın işidir. Ama kanunu çiğneyen yönetim düzenlerine boyun eğmedi, onların düşmanlığını göze aldı.
δοκοῦσι δὲ βέλτιστοι γεγονέναι τῶν Ἀθήνησι πολιτευσαμένων μετὰ τοὺς ἀρχαίους Νικίας καὶ Θουκυδίδης καὶ Θηραμένης. καὶ περὶ μὲν Νικίου καὶ Θουκυδίδου πάντες σχεδὸν ὁμολογοῦσιν ἄνδρας γεγονέναι οὐ μόνον καλοὺς κἀγαθούς, ἀλλὰ καὶ πολιτικοὺς καὶ τῇ πόλει πάσῃ πατρικῶς χρωμένους, περὶ δὲ Θηραμένους, διὰ τὸ συμβῆναι κατʼ αὐτὸν ταραχώδεις τὰς πολιτείας, ἀμφισβήτησις τῆς κρίσεώς ἐστι. δοκεῖ μέντοι μὴ παρέργως ἀποφαινομένοις οὐχ ὥσπερ αὐτὸν διαβάλλουσι πάσας τὰς πολιτείας καταλύειν, ἀλλὰ πάσας προάγειν ἕως μηδὲν παρανομοῖεν, ὡς δυνάμενος πολιτεύεσθαι κατὰ πάσας, ὅπερ ἐστὶν ἀγαθοῦ πολίτου ἔργον, παρανομούσαις δὲ οὐ συγχωρῶν, ἀλλʼ ἀπεχθανόμενος.
29.129. Bölüm
Savaşta işler dengede olduğu sürece demokrasiyi korudular. Ama Sicilya'daki felaketten sonra Lakedaimonlar Pers kralıyla ittifak sayesinde daha güçlü hâle gelince, Atinalılar demokrasiyi değiştirip Dört Yüzler yönetimini kurmak zorunda kaldılar. Karardan önceki konuşmayı Melobios yaptı, önergeyi Anaphlystoslu Pythodoros yazdı. Halkın çoğunluğu ise en çok, yönetimi birkaç kişiye bırakırlarsa Pers kralının kendi yanlarında savaşa daha çok gireceğini düşündüğü için ikna oldu.
ἕως μὲν οὖν ἰσόρροπα τὰ πράγματα κατὰ τὸν πόλεμον ἦν, διεφύλαττον τὴν δημοκρατίαν. ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἐν Σικελίᾳ γενομένην συμφορὰν ἰσχυρότερα τὰ τῶν Λακεδαιμονίων ἐγένετο διὰ τὴν πρὸς βασιλέα συμμαχίαν, ἠναγκάσθησαν κινήσαντες τὴν δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν ἐπὶ τῶν τετρακοσίων πολιτείαν, εἰπόντος τὸν μὲν πρὸ τοῦ ψηφίσματος λόγον Μηλοβίου, τὴν δὲ γνώμην γράψαντος Πυθοδώρου τοῦ Ἀναφλυστίου, μάλιστα δὲ συμπεισθέντων τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶλλον ἑαυτοῖς συμπολεμήσειν, ἐὰν διʼ ὀλίγων ποιήσωνται τὴν πολιτείαν.
29.2Pythodoros'un önergesi şöyleydi: Halk, önceden var olan on probulosa ek olarak, kırk yaşını geçmişler arasından başka yirmi kişi seçecek. Bunlar şehir için en iyi olduğunu düşündükleri şeyi yazacaklarına yemin edip şehrin kurtuluşu için öneriler yazacaklar.
ι ιἦν δὲ τὸ ψήφισμα τὸ Πυθοδώρου τοιόνδε· τὸν δῆμον ἑλέσθαι μετὰ τῶν προϋπαρχόντων δέκα προβούλων ἄλλους εἴκοσι ἐκ τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων, οἵτινες ὀμόσαντες ἦ μὴν συγγράψειν ἃ ἂν ἡγῶνται βέλτιστα εἶναι τῇ πόλει, συγγράψουσι περὶ τῆς σωτηρίας·
29.3Bütün öneriler arasından en iyisini seçebilmeleri için başka isteyenler de öneri yazabilecek. Kleitophon da geri kalan her şeyde Pythodoros'un dediğine katıldı, ama seçilenlerin Kleisthenes'in demokrasiyi kurarken koyduğu atalardan kalma kanunları da araştırmalarını öneren bir ek yazdı; bunları da dinleyerek en iyi kararı versinler istiyordu. Çünkü Kleisthenes'in yönetim düzeninin demokratik olmadığını, Solon'unkine yakın olduğunu düşünüyordu.
ἐξεῖναι δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῷ βουλομένῳ γράφειν, ἵνʼ ἐξ ἁπάντων αἱρῶνται τὸ ἄριστον. Κλειτοφῶν δὲ τὰ μὲν ἄλλα καθάπερ Πυθόδωρος εἶπεν, προσαναζητῆσαι δὲ τοὺς αἱρεθέντας ἔγραψεν καὶ τοὺς πατρίους νόμους, οὓς Κλεισθένης ἔθηκεν ὅτε καθίστη τὴν δημοκρατίαν, ὅπως ⟨ἂν⟩ ἀκούσαντες καὶ τούτων βουλεύσωνται τὸ ἄριστον, ὡς οὐ δημοτικὴν ἀλλὰ παραπλησίαν οὖσαν τὴν Κλεισθένους πολιτείαν τῇ Σόλωνος.
29.4Seçilenler önce şunu yazdılar: Prytanisler kurtuluş için söylenen her öneriyi oya sunmak zorunda olacaklar. Sonra kanuna aykırılık davalarını, ihbarları (eisangelia) ve mahkemeye çağırmaları kaldırdılar; böylece isteyen her Atinalı gündemdeki meseleler hakkında öneride bulunabilecekti. Biri bu yüzden birini cezalandırır, mahkemeye çağırır ya da mahkemeye verirse, bu kişi strategoslara ihbar edilip götürülecek, strategoslar da onu ölümle cezalandırılmak üzere Onbirlere teslim edecekti.
οἱ δʼ αἱρεθέντες πρῶτον μὲν ἔγραψαν ἐπάναγκες εἶναι τοὺς πρυτάνεις ἅπαντα τὰ λεγόμενα περὶ τῆς σωτηρίας ἐπιψηφίζειν, ἔπειτα τὰς τῶν παρανόμων γραφὰς καὶ τὰς εἰσαγγελίας καὶ τὰς προσκλήσεις ἀνεῖλον, ὅπως ἂν οἱ ἐθέλοντες Ἀθηναίων συμβουλεύωσι περὶ τῶν προκειμένων. ἐὰν δέ τις τούτων χάριν ἢ ζημιοῖ ἢ προσκαλῆται ἢ εἰσάγῃ εἰς δικαστήριον, ἔνδειξιν αὐτοῦ εἶναι καὶ ἀπαγωγὴν πρὸς τοὺς στρατηγούς, τοὺς δὲ στρατηγοὺς παραδοῦναι τοῖς ἕνδεκα θανάτῳ ζημιῶσαι.
29.5Bundan sonra yönetim düzenini şöyle düzenlediler: Şehre gelen para savaştan başka bir şeye harcanamayacak. Savaş sürdükçe, dokuz arkhon ile o sırada görevde bulunan prytanisler dışında, bütün makamlar ücretsiz görülecek; bunlar da her biri günde üç obol alacak. Savaş sürdükçe yönetimin geri kalanının tamamı, Atinalılar arasında hem bedenleriyle hem mallarıyla şehre hizmet etmeye en muktedir olanlara, sayısı beş binden az olmamak üzere, bırakılacak. Bunlar istedikleriyle antlaşma yapmaya da yetkili olacak. Ayrıca her kabileden kırk yaşını geçmiş on kişi seçilecek; bunlar kusursuz kurbanlar üzerine yemin edip Beş Binleri kayda geçirecekler.
μετὰ δὲ ταῦτα τὴν πολιτείαν διέταξαν τόνδε ⟨τὸν⟩ τρόπον. τὰ μὲν χρήματα ⟨τὰ⟩ προσιόντα μὴ ἐξεῖναι ἄλλοσε δαπανῆσαι ἢ εἰς τὸν πόλεμον, τὰς δʼ ἀρχὰς ἀμίσθους ἄρχειν ἁπάσας ἕως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ, πλὴν τῶν ἐννέα ἀρχόντων καὶ τῶν πρυτάνεων οἳ ἂν ὦσιν· τούτους δὲ φέρειν τρεῖς ὀβολοὺς ἕκαστον τῆς ἡμέρας. τὴν δʼ ἄλλην πολιτείαν ἐπιτρέψαι πᾶσαν Ἀθηναίων τοῖς δυνατωτάτοις καὶ τοῖς σώμασιν καὶ τοῖς χρήμασιν λῃτουργεῖν, μὴ ἔλαττον ἢ πεντακισχιλίοις, ἕως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ. κυρίους δʼ εἶναι τούτους καὶ συνθήκας συντίθεσθαι πρὸς οὓς ἂν ἐθέλωσιν. ἑλέσθαι δὲ καὶ τῆς φυλῆς ἑκάστης δέκα ἄνδρας ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότας, οἵτινες καταλέξουσι τοὺς πεντακισχιλίους ὀμόσαντες καθʼ ἱερῶν τελείων.
30.130. Bölüm
Seçilenler bunları yazdı. Bunlar onaylanınca Beş Binler, yönetim düzenini kaleme alacak yüz kişiyi kendi aralarından seçtiler. Seçilenler şunları kaleme alıp ortaya koydular:
οἱ μὲν οὖν αἱρεθέντες ταῦτα συνέγραψαν. κυρωθέντων δὲ τούτων, εἵλοντο σφῶν αὐτῶν οἱ πεντακισχίλιοι τοὺς ἀναγράψοντας τὴν πολιτείαν ἑκατὸν ἄνδρας. οἱ δʼ αἱρεθέντες ἀνέγραψαν καὶ ἐξήνεγκαν τάδε·
30.2Otuz yaşını geçmiş olanlar her yıl, ücret almadan Konsey üyeliği yapacak. Strategoslar, dokuz arkhon, hieromnemon, taksiarkhoslar, hipparkhoslar, phylarkhoslar, kalelerin komutanları, tanrıçanın ve öteki tanrıların kutsal hazinelerinin on haznedarı, Hellenotamiaslar, ayrıca kutsal olmayan bütün öteki paraları yönetecek yirmi kişi ve onar kişilik hieropoioslar ile gözetmenler bunlar arasından olacak. Bunların hepsi, o yılın Konsey üyelerinin önceden belirlediği daha geniş bir aday listesinden seçilecek. Öteki bütün makamlar kurayla dağıtılacak ve Konsey dışından olacak. Parayı yöneten Hellenotamiaslar Konsey görüşmelerine katılmayacak.
βουλεύειν μὲν κατʼ ἐνιαυτὸν τοὺς ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότας ἄνευ μισθοφορᾶς· τούτων δʼ εἶναι τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς ἐννέα ἄρχοντας καὶ τὸν ἱερομνήμονα καὶ τοὺς ταξιάρχους καὶ ἱππάρχους καὶ φυλάρχους καὶ ἄρχοντας εἰς τὰ φρούρια καὶ ταμίας τῶν ἱερῶν χρημάτων τῇ θεῷ καὶ τοῖς ἄλλοις θεοῖς δέκα καὶ ἑλληνοταμίας καὶ τῶν ἄλλων ὁσίων χρημάτων ἁπάντων εἴκοσιν οἳ διαχειριοῦσιν, καὶ ἱεροποιοὺς καὶ ἐπιμελητὰς δέκα ἑκατέρους· αἱρεῖσθαι δὲ πάντας τούτους ἐκ προκρίτων, ἐκ τῶν ἀεὶ βουλευόντων πλείους προκρίνοντας· τὰς δʼ ἄλλας ἀρχὰς ἁπάσας κληρωτὰς εἶναι καὶ μὴ ἐκ τῆς βουλῆς. τοὺς δὲ ἑλληνοταμίας οἳ ἂν διαχειρίζωσι τὰ χρήματα μὴ συμβουλεύειν.
30.3Gelecek için belirtilen yaştakilerden dört Konsey oluşturulacak; bunlardan kurada çıkan bölük Konsey üyeliği yapacak, geri kalanlar da bu dört bölükten birine dağıtılacak. Yüz kişi kendilerini ve öbürlerini mümkün olduğunca eşit dört bölüğe ayıracak, aralarında kura çekecekler; bölükler birer yıl Konsey üyeliği yapacak. Konsey üyeleri hem paranın güvende kalması ve gerektiği yere harcanması için hem de başka işler için en iyi olacağını düşündükleri biçimde karar verecekler. Daha fazla kişiyle birlikte görüşmek isterlerse, her üye aynı yaştakilerden istediği birini konuk üye olarak çağırabilecek. Konsey, daha sık toplanması gerekmedikçe beş günde bir oturum yapacak. Konseyi dokuz arkhon toplayacak. El kaldırmayla yapılan oylamaları Konseyden kurayla seçilen beş kişi değerlendirecek; her gün bunlardan biri kurayla oylamayı yönetmek üzere belirlenecek.
βουλὰς δὲ ποιῆσαι τέτταρας ἐκ τῆς ἡλικίας τῆς εἰρημένης εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον, καὶ τούτων τὸ λαχὸν μέρος βουλεύειν, νεῖμαι δὲ καὶ τοὺς ἄλλους πρὸς τὴν λῆξιν ἑκάστην. τοὺς δʼ ἑκατὸν ἄνδρας διανεῖμαι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους τέτταρα μέρη ὡς ἰσαίτατα καὶ διακληρῶσαι καὶ εἰς ἐνιαυτὸν βουλεύειν
⟨βουλεύεσθαι⟩ δὲ ᾗ ἂν δοκῇ αὐτοῖς ἄριστα ἕξειν περί τε τῶν χρημάτων, ὅπως ἂν σῷα ᾖ καὶ εἰς τὸ δέον ἀναλίσκηται, καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὡς ἂν δύνωνται ἄριστα· κἄν τι θέλωσιν βουλεύσασθαι μετὰ πλειόνων, ἐπεισκαλεῖν ἕκαστον ἐπείσκλητον ὃν ἂν ἐθέλῃ τῶν ἐκ τῆς αὐτῆς ἡλικίας. τὰς δʼ ἕδρας ποιεῖν τῆς βουλῆς κατὰ πενθήμερον, ἐὰν μὴ δέωνται πλειόνων. πληροῦν δὲ τὴν βουλὴν τοὺς ἐννέα ἄρχοντας. τὰς δὲ χειροτονίας κρίνειν πέντε τοὺς λαχόντας ἐκ τῆς βουλῆς, καὶ ἐκ τούτων ἕνα κληροῦσθαι καθʼ ἑκάστην ἡμέραν τὸν ἐπιψηφιοῦντα.
30.5Kurayla seçilen bu beş kişi, Konseyin önüne çıkmak isteyenler arasında da kura çekecek: önce kutsal işler, ikinci olarak habercilerle ilgili işler, üçüncü olarak elçilikler, dördüncü olarak geri kalan işler. Savaşa ilişkin işler ise gerektiğinde, strategoslar kuraya gerek olmadan gelip görüşmeye açabilecek.
κληροῦν δὲ τοὺς λαχόντας πέντε τοὺς ἐθέλοντας προσελθεῖν ἐναντίον τῆς βουλῆς, πρῶτον μὲν ἱερῶν, δεύτερον δὲ κήρυξιν, τρίτον πρεσβείαις, τέταρτον τῶν ἄλλων· τὰ δὲ τοῦ πολέμου ὅταν δέῃ ἀκληρωτὶ προσαγαγόντας τοὺς στρατηγοὺς χρηματίζεσθαι.
30.6Konsey üyelerinden belirlenen saatte Konsey binasına gelmeyen, Konseyden izin almamışsa, her gün için bir drahmi ödeyecek.
τὸν δὲ μὴ ἰόντα εἰς τὸ βουλευτήριον τῶν βουλευόντων τὴν ὥραν τὴν προρρηθεῖσαν ὀφείλειν δραχμὴν τῆς ἡμέρας ἑκάστης, ἐὰν μὴ εὑρισκόμενος ἄφεσιν τῆς βουλῆς ἀπῇ. ι
31.131. Bölüm
Gelecek için kaleme aldıkları yönetim düzeni buydu; o anki durum için de şunu yazdılar: Atalardan kalma usule göre Dört Yüzler Konsey üyeliği yapacak; her kabileden kırk kişi, kabile üyelerinin otuz yaşını geçmiş olanlar arasından önceden seçeceği adaylardan. Bunlar makamlara görevlileri atayacak, edilmesi gereken yemin hakkında öneri yazacak, kanunlar, hesap verme ve öteki işler hakkında da yararlı gördükleri gibi davranacaklar.
ταύτην μὲν οὖν εἰς τὸν μέλλοντα χρόνον ἀνέγραψαν τὴν πολιτείαν, ἐν δὲ τῷ παρόντι καιρῷ τήνδε· βουλεύειν μὲν τετρακοσίους κατὰ τὰ πάτρια, τετταράκοντα ἐξ ἑκάστης φυλῆς, ἐκ προκρίτων οὓς ἂν ἕλωνται οἱ φυλέται τῶν ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότων. τούτους δὲ τάς τε ἀρχὰς καταστῆσαι, καὶ περὶ τοῦ ὅρκου ὅντινα χρὴ ὀμόσαι γράψαι, ⟨καὶ⟩ περὶ τῶν νόμων καὶ τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν ἄλλων πράττειν ᾗ ἂν ἡγῶνται συμφέρειν.
31.2Yönetim işleri hakkında konacak kanunlara uyacaklar; bunları değiştiremeyecek, başka kanun da koyamayacaklar. Strategosların seçimi şimdilik Beş Binlerin hepsi arasından yapılacak. Konsey kurulunca silahlıların yoklamasını yapıp on kişi ve bunlara bir yazıcı seçecek. Seçilenler gelecek yıl sınırsız yetkiyle görev yapacak, gerekirse Konseyle danışacaklar.
τοῖς δὲ νόμοις οἳ ἂν τεθῶσιν περὶ τῶν πολιτικῶν χρῆσθαι, καὶ μὴ ἐξεῖναι μετακινεῖν μηδʼ ἑτέρους θέσθαι. τῶν δὲ στρατηγῶν τὸ νῦν εἶναι τὴν αἵρεσιν ἐξ ἁπάντων ποιεῖσθαι τῶν πεντακισχιλίων, τὴν δὲ βουλὴν ἐπειδὰν καταστῇ, ποιήσασαν ἐξέτασιν ⟨ἐν⟩ ὅπλοις ἑλέσθαι δέκα ἄνδρας καὶ γραμματέα τούτοις, τοὺς δὲ αἱρεθέντας ἄρχειν τὸν εἰσιόντα ἐνιαυτὸν αὐτοκράτορας, καὶ ἄν τι δέωνται συμβουλεύεσθαι μετὰ τῆς βουλῆς.
31.3Bir hipparkhos ile on phylarkhos da seçecekler. Bundan sonra bunların seçimini Konsey yazılı kurallara göre yapacak. Konsey ve strategosluk dışındaki makamlarda ne bunlar ne de başka biri aynı makamda birden fazla bulunamayacak. Gelecekte, Dört Yüzler de ötekilerle birlikte Konsey üyeliği yapma sırası kendilerine geldiğinde dört bölüğe dağılmış olsun diye, yüz kişi onları da bölüklere dağıtacak.
ἑλέσθαι δὲ καὶ ἵππαρχον ἕνα καὶ φυλάρχους δέκα. τὸ δὲ λοιπὸν τὴν αἵρεσιν ποιεῖσθαι τούτων τὴν βουλὴν κατὰ τὰ γεγραμμένα. τῶν δʼ ἄλλων ἀρχῶν πλὴν τῆς βουλῆς καὶ τῶν στρατηγῶν μὴ ἐξεῖναι μήτε τούτοις μήτε ἄλλῳ μηδενὶ πλέον ἢ ἅπαξ ἄρξαι τὴν αὐτὴν ἀρχήν. εἰς δὲ τὸν ἄλλον χρόνον ἵνα νεμηθῶσιν οἱ τετρακόσιοι εἰς τὰς τέτταρας λήξεις, ὅταν τοῖς αὐτοῖς γίγνηται μετὰ τῶν ἄλλων βουλεύειν, διανειμάντων αὐτοὺς οἱ ἑκατὸν ἄνδρες.
32.132. Bölüm
Beş Binlerin seçtiği yüz kişi bu yönetim düzenini kaleme aldı. Aristomakhos'un oya sunmasıyla halk bunları onaylayınca, Kallias'ın arkhonluğundaki Konsey, görev süresini bitirmeden, Thargelion ayının on dördünde dağıtıldı; Dört Yüzler de Thargelion ayının sonundan dokuzuncu günde göreve başladı. Oysa bakla kurasıyla seçilen Konseyin Skirophorion ayının on dördünde göreve başlaması gerekiyordu.
οἱ μὲν οὖν ἑκατὸν οἱ ὑπὸ τῶν πεντακισχιλίων αἱρεθέντες ταύτην ἀνέγραψαν τὴν πολιτείαν. ἐπικυρωθέντων δὲ τούτων ὑπὸ τοῦ πλήθους, ἐπιψηφίσαντος Ἀριστομάχου, ἡ μὲν βουλὴ ⟨ἡ⟩ ἐπὶ Καλλίου πρὶν διαβουλεῦσαι κατελύθη μηνὸς Θαργηλιῶνος τετράδι ἐπὶ δέκα, οἱ δὲ τετρακόσιοι εἰσῄεσαν ἐνάτῃ φθίνοντος Θαργηλιῶνος· ἔδει δὲ τὴν εἰληχυῖαν τῷ κυάμῳ βουλὴν εἰσιέναι δ ἐπὶ δέκα Σκιροφοριῶνος.
32.2Oligarşi işte böyle, Kallias'ın arkhonluğunda, tiranların kovulmasından yaklaşık yüz yıl sonra kuruldu. Bunda en büyük pay, hem iyi aileden gelen hem de anlayış ve muhakemeleriyle başkalarından üstün sayılan Peisandros, Antiphon ve Theramenes'indi.
ἡ μὲν οὖν ὀλιγαρχία τοῦτον κατέστη τὸν τρόπον, ἐπὶ Καλλίου μὲν ἄρχοντος, ἔτεσιν δʼ ὕστερον τῆς τῶν τυράννων ἐκβολῆς μάλιστα ἑκατὸν, αἰτίων μάλιστα γενομένων Πεισάνδρου καὶ Ἀντιφῶντος καὶ Θηραμένους, ἀνδρῶν καὶ γεγενημένων εὖ καὶ συνέσει καὶ γνώμῃ δοκούντων διαφέρειν.
32.3Bu yönetim düzeni kurulunca Beş Binler yalnız sözde seçildi; Dört Yüzler ise sınırsız yetkili on kişiyle birlikte Konsey binasına girip şehri yönetmeye başladılar. Lakedaimonlara elçi gönderip iki tarafın da elindekini koruması şartıyla savaşa son vermeye çalıştılar. Ama Lakedaimonlar, Atinalılar denizdeki hâkimiyetten de vazgeçmedikçe buna yanaşmayınca bu girişimden vazgeçtiler.
γενομένης ι δὲ ταύτης τῆς πολιτείας, οἱ μὲν πεντακισχίλιοι λόγῳ μόνον ᾑρέθησαν, οἱ δὲ τετρακόσιοι μετὰ τῶν δέκα τῶν αὐτοκρατόρων εἰσελθόντες εἰς τὸ βουλευτήριον ἦρχον τῆς πόλεως, καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους πρεσβευσάμενοι κατελύοντο τὸν πόλεμον, ἐφʼ οἷς ἑκάτεροι τυγχάνουσιν ἔχοντες· οὐχ ὑπακουόντων δʼ ἐκείνων, εἰ μὴ καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς θαλάττης ἀφήσουσιν, οὕτως ἀπέστησαν.
33.133. Bölüm
Dört Yüzlerin yönetimi dört ay kadar sürdü. Onlardan Mnesilokhos, Theopompos'un arkhonluk yılında iki ay arkhonluk yaptı; kalan on ayı Theopompos tamamladı. Eretria açıklarındaki deniz savaşında yenilip Oreos dışında bütün Euboia da ayaklanınca, bu felakete daha önce başlarına gelen her şeyden daha çok üzüldüler; çünkü Euboia'dan Attika'dan aldıklarından daha fazla yarar sağlıyorlardı. Dört Yüzleri devirdiler ve işleri silah taşıyanlardan oluşan Beş Binlere bıraktılar; hiçbir makamın ücretli olmamasına da karar verdiler.
μῆνας μὲν οὖν ἴσως τέτταρας διέμεινεν ἡ τῶν τετρακοσίων πολιτεία, καὶ ἦρξεν ἐξ αὐτῶν Μνησίλοχος δίμηνον ἐπὶ Θεοπόμπου ἄρχοντος, ⟨ὃς⟩ ἦρξε τοὺς ἐπιλοίπους δέκα μῆνας. ἡττηθέντες δὲ τῇ περὶ Ἐρέτριαν ναυμαχίᾳ, καὶ τῆς Εὐβοίας ἀποστάσης ὅλης πλὴν Ὠρεοῦ, χαλεπῶς ἐνεγκόντες ἐπὶ τῇ συμφορᾷ μάλιστα τῶν προγεγενημένων ʽπλείω γὰρ ἐκ τῆς Εὐβοίας ἢ τῆς Ἀττικῆς ἐτύγχανον ὠφελούμενοἰ, κατέλυσαν τοὺς τετρακοσίους, καὶ τὰ πράγματα παρέδωκαν τοῖς πεντακισχιλίοις τοῖς ἐκ τῶν ὅπλων, ψηφισάμενοι μηδεμίαν ἀρχὴν εἶναι μισθοφόρον.
33.2Bu devrilmede en büyük pay, Dört Yüzlerin yaptıklarını beğenmeyen Aristokrates ile Theramenes'indi. Çünkü Dört Yüzler her şeyi kendi başlarına yapıyor, hiçbir şeyi Beş Binlere danışmıyordu. Savaş sürerken ve yönetim silah taşıyanların elindeyken Atinalıların bu dönemde iyi yönetildiği düşünülür.
αἰτιώτατοι δʼ ἐγένοντο τῆς καταλύσεως Ἀριστοκράτης καὶ Θηραμένης, οὐ συναρεσκόμενοι τοῖς ὑπὸ τῶν τετρακοσίων γιγνομένοις. ἅπαντα γὰρ διʼ αὑτῶν ἔπραττον, οὐδὲν ἐπαναφέροντες τοῖς πεντακισχιλίοις. δοκοῦσι δὲ καλῶς πολιτευθῆναι κατὰ τούτους τοὺς καιρούς, πολέμου τε καθεστῶτος καὶ ἐκ τῶν ὅπλων τῆς πολιτείας οὔσης.
34.134. Bölüm
Ama halk yönetimi çok geçmeden bunların elinden aldı. Dört Yüzlerin devrilmesinden sonraki altıncı yılda, Angeleli Kallias'ın arkhonluğunda Arginusai deniz savaşı oldu. Önce, deniz savaşını kazanan on strategos hepsi birden tek bir el kaldırmayla yargılandı; oysa bazıları savaşa katılmamıştı bile, bazıları da başkasının gemisiyle canını kurtarmıştı. Halk onu öfkelendirenler yüzünden aldatılmıştı. Sonra Lakedaimonlar Dekeleia'dan çekilmek ve iki taraf da elindekini korumak üzere barış yapmak istediler. Bazıları bu barış için çabaladıysa da halk kalabalığı Kleophon'a aldanıp kulak asmadı. Kleophon barışın yapılmasını engelledi: Halk Meclisine sarhoş ve zırhını kuşanmış olarak geldi ve Lakedaimonlar bütün şehirleri bırakmadıkça buna izin vermeyeceğini söyledi.
τούτους μὲν οὖν ἀφείλετο τὴν πολιτείαν ὁ δῆμος διὰ τάχους. ἔτει δʼ ἕκτῳ μετὰ τὴν τῶν τετρακοσίων κατάλυσιν, ἐπὶ Καλλίου τοῦ Ἀγγελῆθεν ἄρχοντος, γενομένης τῆς ἐν Ἀργινούσσαις ναυμαχίας, πρῶτον μὲν τοὺς δέκα στρατηγοὺς τοὺς τῇ ναυμαχίᾳ νικῶντας συνέβη κριθῆναι μιᾷ χειροτονίᾳ πάντας, τοὺς μὲν οὐδὲ συνναυμαχήσαντας, τοὺς δʼ ἐπʼ ἀλλοτρίας νεὼς σωθέντας, ἐξαπατηθέντος τοῦ δήμου διὰ τοὺς παροργίσαντας· ἔπειτα βουλομένων Λακεδαιμονίων ἐκ Δεκελείας ἀπιέναι καὶ ἐφʼ οἷς ἔχουσιν ἑκάτεροι εἰρήνην ἄγειν, ἔνιοι μὲν ἐσπούδαζον, τὸ δὲ πλῆθος ι οὐχ ὑπήκουσεν ἐξαπατηθέντες ὑπὸ Κλεοφῶντος, ὃς ἐκώλυσε γενέσθαι τὴν εἰρήνην, ἐλθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν μεθύων καὶ θώρακα ἐνδεδυκώς, οὐ φάσκων ἐπιτρέψειν ἐὰν μὴ πάσας ἀφῶσι Λακεδαιμόνιοι τὰς πόλεις.
34.2O zaman fırsatı iyi kullanmadılar; ama çok geçmeden hatalarını anladılar. Çünkü ertesi yıl, Aleksias'ın arkhonluğunda, Aigospotamoi deniz savaşında bozguna uğradılar. Bunun sonucunda şehrin hâkimi olan Lysandros Otuzları şu şekilde başa getirdi.
οὐ χρησάμενοι δὲ καλῶς τότε τοῖς πράγμασι, μετʼ οὐ πολὺν χρόνον ἔγνωσαν τὴν ἁμαρτίαν. τῷ γὰρ ὕστερον ἔτει, ἐπʼ Ἀλεξίου ἄρχοντος, ἠτύχησαν τὴν ἐν Αἰγὸς ποταμοῖς ναυμαχίαν, ἐξ ἧς συνέβη κύριον γενόμενον τῆς πόλεως Λύσανδρον καταστῆσαι τοὺς τριάκοντα τρόπῳ τοιῷδε.
34.3Barış, Atinalıların atalardan kalma yönetim düzeniyle yönetilmesi şartıyla yapılmıştı. Demokratlar halk yönetimini ayakta tutmaya çalışıyordu. İleri gelenlerden siyasi kulüplere (hetaireia) üye olanlar ve barıştan sonra geri dönen sürgünler oligarşi istiyordu. Hiçbir kulübe katılmamış ama başka bakımlardan hiçbir vatandaştan aşağı kalmadığı düşünülenler ise atalardan kalma yönetim düzenini arıyordu. Arkhinos, Anytos, Kleitophon, Phormisios ve daha birçokları bunlardandı; başlarında en çok Theramenes vardı. Lysandros oligarşi yanlılarından yana çıkınca, dehşete düşen halk oligarşiyi el kaldırarak onaylamak zorunda kaldı. Kararı Aphidnalı Drakontides yazdı.
τῆς εἰρήνης γενομένης αὐτοῖς ἐφʼ ᾧ τε πολιτεύσονται τὴν πάτριον πολιτείαν, οἱ μὲν δημοτικοὶ διασῴζειν ἐπειρῶντο τὸν δῆμον, τῶν δὲ γνωρίμων οἱ μὲν ἐν ταῖς ἑταιρείαις ὄντες, καὶ τῶν φυγάδων οἱ μετὰ τὴν εἰρήνην κατελθόντες ὀλιγαρχίας ἐπεθύμουν, οἱ δʼ ἐν ἑταιρείᾳ μὲν οὐδεμιᾷ συγκαθεστῶτες, ἄλλως δὲ δοκοῦντες οὐδενὸς ἐπιλείπεσθαι τῶν πολιτῶν, τὴν πάτριον πολιτείαν ἐζήτουν· ὧν ἦν μὲν καὶ Ἀρχῖνος καὶ Ἄνυτος καὶ Κλειτοφῶν καὶ Φορμίσιος καὶ ἕτεροι πολλοί, προειστήκει δὲ μάλιστα Θηραμένης. Λυσάνδρου δὲ προσθεμένου τοῖς ὀλιγαρχικοῖς, καταπλαγεὶς ὁ δῆμος ἠναγκάσθη χειροτονεῖν τὴν ὀλιγαρχίαν. ἔγραψε δὲ τὸ ψήφισμα Δρακοντίδης Ἀφιδναῖος.
35.135. Bölüm
Otuzlar işte böyle, Pythodoros'un arkhonluğunda başa geçti. Şehrin hâkimi olunca yönetim düzeni hakkında kararlaştırılan öteki şeyleri bir yana bıraktılar. Bin kişilik bir aday listesinden beş yüz Konsey üyesi ile öteki makamların görevlilerini atadılar; kendilerine Pire'nin on yöneticisini, hapishanenin on bir bekçisini ve kırbaçlı üç yüz hizmetkârı da katarak şehri kendi ellerinde tuttular.
οἱ μὲν οὖν τριάκοντα τοῦτον τὸν τρόπον κατέστησαν ἐπὶ Πυθοδώρου ἄρχοντος. γενόμενοι δὲ κύριοι τῆς πόλεως, τὰ μὲν ἄλλα τὰ δόξαντα περὶ τῆς πολιτείας παρεώρων, πεντακοσίους δὲ βουλευτὰς καὶ τὰς ἄλλας ἀρχὰς καταστήσαντες ἐκ προκρίτων ἐκ τῶν χιλίων, καὶ προσελόμενοι σφίσιν αὐτοῖς τοῦ Πειραιέως ἄρχοντας δέκα, καὶ τοῦ δεσμωτηρίου φύλακας ἕνδεκα, καὶ μαστιγοφόρους τριακοσίους ὑπηρέτας κατεῖχον τὴν πόλιν διʼ ἑαυτῶν.
35.2Başlangıçta vatandaşlara ölçülü davranıyor, atalardan kalma yönetim düzenini gözetiyormuş gibi yapıyorlardı. Ephialtes ile Arkhestratos'un Areopagos üyelerine ilişkin kanunlarını Areopagos tepesinden indirdiler. Solon'un kanunlarından tartışmaya yol açanları ve yargıçların elindeki son söz yetkisini kaldırdılar; güya yönetim düzenini düzeltiyor, tartışmaya yer bırakmaz hâle getiriyorlardı. Örneğin herkesin malını dilediğine bırakabilmesine ilişkin kanunu kesin ve mutlak kıldılar; kanuna eklenmiş olan “delirmiş, yaşlılıktan bunamış ya da bir kadının sözüne uymuş değilse” gibi güçlükleri kaldırdılar ki şantajcı ihbarcılara (sykophantes) kapı açık kalmasın. Başka konularda da aynı şeyi yapıyorlardı.
τὸ μὲν οὖν πρῶτον μέτριοι τοῖς πολίταις ἦσαν καὶ προσεποιοῦντο διώκειν τὴν πάτριον πολιτείαν, καὶ τούς τʼ Ἐφιάλτου καὶ Ἀρχεστράτου νόμους τοὺς περὶ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καθεῖλον ἐξ Ἀρείου πάγου, καὶ τῶν Σόλωνος θεσμῶν ὅσοι διαμφισβητήσεις ἔσχον, καὶ τὸ κῦρος ὃ ἦν ἐν τοῖς δικασταῖς κατέλυσαν, ὡς ἐπανορθοῦντες καὶ ποιοῦντες ἀναμφισβήτητον τὴν πολιτείαν, οἷον ι ⟨τὸν⟩ περὶ τοῦ δοῦναι τὰ ἑαυτοῦ ᾧ ἂν ἐθέλῃ κύριον ποιήσαντες καθάπαξ· τὰς δὲ προσούσας δυσκολίας, ἐὰν μὴ μανιῶν ἢ γηρῶν ἢ γυναικὶ πιθόμενος, ἀφεῖλον ὅπως μὴ ᾖ τοῖς συκοφάνταις ἔφοδος· ὁμοίως δὲ τοῦτʼ ἔδρων καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων.
35.3Başlangıçta bunları yaptılar. Şantajcı ihbarcıları, en iyisini bir yana bırakıp halka yaltaklananları, fesatçıları ve kötü insanları da ortadan kaldırıyorlardı. Şehir buna seviniyor, bunu en iyisi için yaptıklarını sanıyordu.
κατʼ ἀρχὰς μὲν οὖν ταῦτʼ ἐποίουν, καὶ τοὺς συκοφάντας καὶ τοὺς τῷ δήμῳ πρὸς χάριν ὁμιλοῦντας παρὰ τὸ βέλτιστον καὶ κακοπράγμονας ὄντας καὶ πονηροὺς ἀνῄρουν, ἐφʼ οἷς ἔχαιρεν ἡ πόλις γιγνομένοις, ἡγούμενοι τοῦ βελτίστου χάριν ποιεῖν αὐτούς.
35.4Ama şehri daha sıkı ele geçirince vatandaşlardan hiçbirine dokunmaktan çekinmediler. Mal varlığı, soy ve itibar bakımından öne çıkanları öldürdüler; hem korku kaynağını ortadan kaldırmak hem de mallarını yağmalamak istiyorlardı. Kısa bir süre içinde en az bin beş yüz kişiyi ortadan kaldırmışlardı.
ἐπεὶ δὲ τὴν πόλιν ἐγκρατέστερον ἔσχον, οὐδενὸς ἀπείχοντο τῶν πολιτῶν, ἀλλʼ ἀπέκτειναν τοὺς καὶ ταῖς οὐσίαις καὶ τῷ γένει καὶ τοῖς ἀξιώμασιν προέχοντας, ὑπεξαιρούμενοί τε τὸν φόβον καὶ βουλόμενοι τὰς οὐσίας διαρπάζειν. καὶ χρόνου διαπεσόντος βραχέος, οὐκ ἐλάττους ἀνῃρήκεσαν ἢ χιλίους πεντακοσίους.
36.136. Bölüm
Şehir böyle çöküşe giderken, olanlara öfkelenen Theramenes onlara bu taşkınlığa son vermelerini, işlere en iyi insanları da ortak etmelerini öğütledi. Önce karşı çıktılar; ama bu sözler halk arasında yayılıp halkın çoğu Theramenes'e yakınlık duymaya başlayınca, onun halkın önderi olup kendi zorbalıklarına son vermesinden korktular ve yönetime ortak edecekleri söylenen üç bin vatandaşı kayda geçirdiler.
οὕτως δὲ τῆς πόλεως ὑποφερομένης, Θηραμένης ἀγανακτῶν ἐπὶ τοῖς γιγνομένοις, τῆς μὲν ἀσελγείας αὐτοῖς παρῄνει παύσασθαι, μεταδοῦναι δὲ τῶν πραγμάτων τοῖς βελτίστοις. οἱ δὲ πρῶτον ἐναντιωθέντες, ἐπεὶ διεσπάρησαν οἱ λόγοι πρὸς τὸ πλῆθος καὶ πρὸς τὸν Θηραμένην οἰκείως εἶχον οἱ πολλοί, φοβηθέντες μὴ προστάτης γενόμενος τοῦ δήμου καταλύσῃ τὴν δυναστείαν, καταλέγουσιν τῶν πολιτῶν τρισχιλίους, ὡς μεταδώσοντες τῆς πολιτείας.
36.2Theramenes bunları da eleştirdi: Önce, iyi insanları yönetime ortak etmek isterken yalnız üç bin kişiyi ortak ediyorlardı, sanki aretē bu sayıyla sınırlıymış gibi. Sonra birbirine en zıt iki şeyi birden yapıyorlardı: bir yandan iktidarı zora dayandırıyor, öte yandan onu yönettikleri kişilerden daha zayıf kılıyorlardı. Onlar bu eleştirileri umursamadılar. Üç binlerin listesini uzun süre yayımlamayıp ertelediler ve seçtiklerini kendilerine sakladılar. Yayımlamaya karar verdiklerinde bile, listede yazılı olanlardan kimini siliyor, yerlerine dışarıdan başkalarını yazıyorlardı.
Θηραμένης δὲ πάλιν ἐπιτιμᾷ καὶ τούτοις, πρῶτον μὲν ὅτι βουλόμενοι μεταδοῦναι τοῖς ἐπιεικέσι τρισχιλίοις μόνοις μεταδιδόασι, ὡς ἐν τούτῳ τῷ πλήθει τῆς ἀρετῆς ὡρισμένης, ἔπειθʼ ὅτι δύο τὰ ἐναντιώτατα ποιοῦσιν, βίαιόν τε τὴν ἀρχὴν καὶ τῶν ἀρχομένων ἥττω κατασκευάζοντες. οἱ δὲ τούτων μὲν ὠλιγώρησαν, τὸν δὲ κατάλογον τῶν τρισχιλίων πολὺν μὲν χρόνον ὑπερεβάλλοντο καὶ παρʼ αὑτοῖς ἐφύλαττον τοὺς ἐγνωσμένους, ὅτε δὲ καὶ δόξειεν αὐτοῖς ἐκφέρειν, τοὺς μὲν ἐξήλειφον τῶν ⟨ἐγ⟩γεγραμμένων, τοὺς δʼ ἀντενέγραφον τῶν ἔξωθεν.
37.137. Bölüm
Kış artık bastırmışken Thrasybulos sürgünlerle birlikte Phyle'yi ele geçirdi. Otuzlar ona karşı çıkardıkları ordunun kötü bir şekilde geri çekilmesi üzerine öteki vatandaşların silahlarını almaya ve Theramenes'i şu yolla ortadan kaldırmaya karar verdiler: Konseye iki kanun getirip bunların el kaldırmayla onaylanmasını istediler. Kanunlardan biri, Üç Binler listesinde bulunmayan vatandaşları öldürme konusunda Otuzlara sınırsız yetki veriyordu. Öbürü, Eetioneia'daki suru yıkmış olanların ya da Dört Yüzlere veya önceki oligarşiyi kuranlara karşı bir şey yapmış olanların mevcut yönetime katılmasını yasaklıyordu. Theramenes bu işlerin ikisine de karışmıştı. Böylece kanunlar onaylanınca hem kendisi yönetimin dışında kalacak hem de Otuzlar onu öldürmeye yetkili olacaktı.
ἤδη δὲ τοῦ χειμῶνος ἐνεστῶτος, καταλαβόντος Θρασυβούλου μετὰ τῶν φυγάδων Φυλήν, καὶ κατὰ τὴν στρατιὰν ἣν ἐξήγαγον οἱ τριάκοντα κακῶς ἀποχωρήσαντες, ἔγνωσαν τῶν μὲν ἄλλων τὰ ὅπλα παρελέσθαι, Θηραμένην δὲ διαφθεῖραι τόνδε ⟨τὸν⟩ τρόπον· νόμους εἰσήνεγκαν εἰς τὴν βουλὴν δύο κελεύοντες ι ἐπιχειροτονεῖν, ὧν ὁ μὲν εἷς αὐτοκράτορας ἐποίει τοὺς τριάκοντα, τῶν πολιτῶν ἀποκτεῖναι τοὺς μὴ τοῦ καταλόγου μετέχοντας τῶν τρισχιλίων, ὁ δʼ ἕτερος ἐκώλυε κοινωνεῖν τῆς παρούσης πολιτείας, ὅσοι τυγχάνουσιν τὸ ἐν Ἠετιωνείᾳ τεῖχος κατασκάψαντες, ἢ τοῖς τετρακοσίοις ἐναντίον τι πράξαντες ἢ τοῖς κατασκευάσασι τὴν προτέραν ὀλιγαρχίαν· ὧν ἐτύγχανεν ἀμφοτέρων κεκοινωνηκὼς ὁ Θηραμένης, ὥστε συνέβαινεν ἐπικυρωθέντων τῶν νόμων, ἔξω τε γίγνεσθαι τῆς πολιτείας αὐτόν, καὶ τοὺς τριάκοντα κυρίους εἶναι θανατοῦντας.
37.2Theramenes ortadan kaldırılınca Üç Binler dışında herkesin silahlarını aldılar ve başka her konuda da zalimlik ve kötülükte çok ileri gittiler. Lakedaimon'a elçiler gönderip hem Theramenes'i suçladılar hem de kendilerine yardım edilmesini istediler. Lakedaimonlar bunu duyunca Kallibios'u harmostes (vali) olarak ve yaklaşık yedi yüz askeri gönderdiler; bunlar gelip Akropolis'te garnizon kurdular.
ἀναιρεθέντος δὲ Θηραμένους, τά τε ὅπλα παρείλοντο πάντων πλὴν τῶν τρισχιλίων, καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πολὺ πρὸς ὠμότητα καὶ πονηρίαν ἐπέδοσαν. πρέσβεις ⟨δὲ⟩ πέμψαντες εἰς Λακεδαίμονα τοῦ τε Θηραμένους κατηγόρουν, καὶ βοηθεῖν αὑτοῖς ἠξίουν. ὧν ἀκούσαντες οἱ Λακεδαιμόνιοι Καλλίβιον ἀπέστειλαν ἁρμοστὴν καὶ στρατιώτας ὡς ἑπτακοσίους, οἳ τὴν ἀκρόπολιν ἐλθόντες ἐφρούρουν.
38.138. Bölüm
Bundan sonra Phyle'den gelenler Munikhia'yı ele geçirip Otuzlarla birlikte yardıma gelenleri savaşta yendiler. Şehirdekiler bu tehlikeli çatışmadan sonra geri çekildiler; ertesi gün çarşı meydanında toplanıp Otuzları görevden aldılar ve savaşa son vermek üzere vatandaşlardan sınırsız yetkili on kişi seçtiler. Ama bunlar iktidarı ele alınca seçildikleri işi yapmadılar; Lakedaimon'a adam gönderip yardım çağırdılar ve borç para istediler.
μετὰ δὲ ταῦτα καταλαβόντων τῶν ἀπὸ Φυλῆς τὴν Μουνιχίαν, καὶ νικησάντων μάχῃ τοὺς μετὰ τῶν τριάκοντα βοηθήσαντας, ἐπαναχωρήσαντες μετὰ τὸν κίνδυνον οἱ ἐκ τοῦ ἄστεως, καὶ συναθροισθέντες εἰς τὴν ἀγορὰν τῇ ὑστεραίᾳ τοὺς μὲν τριάκοντα κατέλυσαν, αἱροῦνται δὲ δέκα τῶν πολιτῶν αὐτοκράτορας ἐπὶ τὴν τοῦ πολέμου κατάλυσιν. οἱ δὲ παραλαβόντες τὴν ἀρχήν, ἐφʼ οἷς μὲν ᾑρέθησαν οὐκ ἔπραττον, ἔπεμπον δʼ εἰς Λακεδαίμονα βοήθειαν μεταπεμπόμενοι καὶ χρήματα δανειζόμενοι.
38.2Yönetimde hakkı olanlar buna kızınca On'lar iktidardan düşürülmekten korktular. Ötekileri de yıldırmak istediklerinden —ki öyle de oldu— vatandaşların hiçbirinden aşağı kalmayan Demaretos'u yakalayıp öldürdüler. Kallibios ve oradaki Peloponnesliler, ayrıca atlılardan bazıları da onlarla birlikte mücadele ettiğinden işleri sıkıca ellerinde tutuyorlardı. Çünkü vatandaşlar arasında Phyle'den gelenlerin geri dönmemesine en çok çabalayanlar bu atlılardan bazılarıydı.
χαλεπῶς δὲ φερόντων ἐπὶ τούτοις τῶν ἐν τῇ πολιτείᾳ, φοβούμενοι μὴ καταλυθῶσιν τῆς ἀρχῆς, καὶ βουλόμενοι καταπλῆξαι τοὺς ἄλλους ʽὅπερ ἐγένετὀ, συλλαβόντες Δημάρετον οὐδενὸς ὄντα δεύτερον τῶν πολιτῶν ἀπέκτειναν, καὶ τὰ πράγματα βεβαίως εἶχον, συναγωνιζομένου Καλλιβίου τε καὶ τῶν Πελοποννησίων τῶν παρόντων, καὶ πρὸς τούτοις ἐνίων τῶν ἐν τοῖς ἱππεῦσι· τούτων γάρ τινες μάλιστα τῶν πολιτῶν ἐσπούδαζον μὴ κατελθεῖν τοὺς ἀπὸ Φυλῆς.
38.3Ama Pire'yi ve Munikhia'yı elinde tutanlar, bütün halk kendi yanlarına geçince savaşta üstünlüğü ele aldılar. O zaman şehirdekiler ilk seçilen On'ları görevden alıp en iyi insanlar sayılan başka on kişi seçtiler. Uzlaşma ve halkın geri dönüşü bunların zamanında, onların da desteği ve gayretiyle gerçekleşti. Başlarında en çok Paianialı Rhinon ile Akherdusloslu Phayllos vardı. Bunlar Pausanias gelmeden önce Pire'dekilerle haberleşmişler, o gelince de dönüş için onunla birlikte çabalamışlardı.
ὡς δʼ οἱ τὸν Πειραιέα καὶ τὴν Μουνιχίαν ἔχοντες, ἀποστάντος ἅπαντος τοῦ δήμου πρὸς αὐτούς, ἐπεκράτουν τῷ πολέμῳ, τότε καταλύσαντες τοὺς δέκα τοὺς πρώτους αἱρεθέντας ἄλλους εἵλοντο δέκα τοὺς βελτίστους εἶναι δοκοῦντας, ἐφʼ ὧν συνέβη καὶ τὰς διαλύσεις ι γενέσθαι καὶ κατελθεῖν τὸν δῆμον, συναγωνιζομένων καὶ προθυμουμένων τούτων. προειστήκεσαν δʼ αὐτῶν μάλιστα Ῥίνων τε ὁ Παιανιεὺς καὶ Φάυλλος ὁ Ἀχερδούσιος· οὗτοι γὰρ πρίν τε Παυσανίαν τʼ ἀφικέσθαι διεπέμποντο πρὸς τοὺς ἐν Πειραιεῖ, καὶ ἀφικομένου συνεσπούδασαν τὴν κάθοδον.
38.4Çünkü barışı ve uzlaşmayı sonuca ulaştıran, Lakedaimonların kralı Pausanias'tı; sonradan Lakedaimon'dan gelen on arabulucuyla birlikte bu işi bitirdi, bunların gelmesini de bizzat o sağlamıştı. Rhinon ve arkadaşları halka gösterdikleri iyi niyet yüzünden övüldüler. Görevi oligarşi altında üstlenmişlerdi, ama hesabını demokrasi altında verdiler; ne şehirde kalmış olanlardan ne de Pire'den dönenlerden hiç kimse onları hiçbir şeyle suçlamadı. Hatta bu yüzden Rhinon hemen strategos seçildi.
ἐπὶ πέρας γὰρ ἤγαγε τὴν εἰρήνην καὶ τὰς διαλύσεις Παυσανίας ὁ τῶν Λακεδαιμονίων βασιλεύς, μετὰ τῶν δέκα διαλλακτῶν τῶν ὕστερον ἀφικομένων ἐκ Λακεδαίμονος, οὓς αὐτὸς ἐσπούδασεν ἐλθεῖν· οἱ δὲ περὶ τὸν Ῥίνωνα διά τε τὴν εὔνοιαν τὴν εἰς τὸν δῆμον ἐπῃνέθησαν, καὶ λαβόντες τὴν ἐπιμέλειαν ἐν ὀλιγαρχίᾳ, τὰς εὐθύνας ἔδοσαν ἐν δημοκρατίᾳ, καὶ οὐδεὶς οὐδὲν ἐνεκάλεσεν αὐτοῖς, οὔτε τῶν ἐν ἄστει μεινάντων, οὔτε τῶν ἐκ Πειραιέως κατελθόντων, ἀλλὰ διὰ ταῦτα καὶ στρατηγὸς εὐθὺς ᾑρέθη Ῥίνων.
39.139. Bölüm
Uzlaşma Eukleides'in arkhonluğunda şu şartlarla yapıldı: Şehirde kalmış olan Atinalılardan göç etmek isteyenler Eleusis'e yerleşebilecek; vatandaşlık haklarını koruyacak, kendi işlerinde tam yetkili ve bağımsız olacak, kendi gelirlerinden yararlanacaklar.
ἐγένοντο δʼ αἱ διαλύσεις ἐπʼ Εὐκλείδου ἄρχοντος κατὰ τὰς συνθήκας τάσδε. τοὺς βουλομένους Ἀθηναίων τῶν ἐν ἄστει μεινάντων ἐξοικεῖν ἔχειν Ἐλευσῖνα ἐπιτίμους ὄντας καὶ κυρίους καὶ αὐτοκράτορας ἑαυτῶν καὶ τὰ αὑτῶν καρπουμένους.
39.2Tapınak iki tarafın ortak malı olacak; ona atalardan kalma usule göre Kerykesler ve Eumolpidler bakacak. Ne Eleusis'tekiler şehre ne de şehirdekiler Eleusis'e gidebilecek; yalnız Mysteria şenliklerinde iki taraf da gidebilecek. Eleusis'tekiler de öteki Atinalılar gibi gelirlerinden ittifak hazinesine katkıda bulunacaklar.
τὸ δʼ ἱερὸν εἶναι κοινὸν ἀμφοτέρων, ἐπιμελεῖσθαι δὲ Κήρυκας καὶ Εὐμολπίδας κατὰ τὰ πάτρια. μὴ ἐξεῖναι δὲ μήτε τοῖς Ἐλευσινόθεν εἰς τὸ ἄστυ μήτε τοῖς ἐκ τοῦ ἄστεως Ἐλευσῖνάδε ἰέναι, πλὴν μυστηρίοις ἑκατέρους. συντελεῖν δὲ ἀπὸ τῶν προσιόντων εἰς τὸ συμμαχικὸν καθάπερ τοὺς ἄλλους Ἀθηναίους.
39.3Göç edenlerden biri Eleusis'te bir ev edinmek isterse, mal sahibiyle anlaşacak. Anlaşamazlarsa, iki taraf da üçer bilirkişi seçecek ve bunlar hangi fiyatı biçerse o fiyat alınacak. Eleusislilerden bu göçmenlerin istedikleri onlarla birlikte oturacak.
ἐὰν δέ τινες τῶν ἀπιόντων οἰκίαν λαμβάνωσιν Ἐλευσῖνι, συμπείθειν τὸν κεκτημένον. ἐὰν δὲ μὴ συμβαίνωσιν ἀλλήλοις, τιμητὰς ἑλέσθαι τρεῖς ἑκάτερον, καὶ ἥντινʼ ἂν οὗτοι τάξωσιν τιμὴν λαμβάνειν. Ἐλευσινίων δὲ συνοικεῖν οὓς ἂν οὗτοι βούλωνται.
39.4Göç etmek isteyenlerin kaydı şöyle yapılacak: Atina'da bulunanlar için yeminlerin edildiği günden itibaren on gün içinde kayıt, yirmi gün içinde göç; Atina dışında bulunanlar için ise döndükleri günden itibaren aynı süreler.
τὴν δʼ ἀπογραφὴν εἶναι τοῖς βουλομένοις ἐξοικεῖν, τοῖς μὲν ἐπιδημοῦσιν ἀφʼ ἧς ἂν ὀμόσωσιν τοὺς ὅρκους δέκα ἡμερῶν, τὴν δʼ ἐξοίκησιν εἴκοσι, τοῖς δʼ ἀποδημοῦσιν ἐπειδὰν ἐπιδημήσωσιν κατὰ ταὐτά.
39.5Eleusis'te oturan, yeniden şehirde oturmak üzere kaydını yaptırmadıkça şehirdeki makamların hiçbirinde görev alamayacak. Birisi birini kendi eliyle öldürmüş ya da yaralamışsa, kan davaları atalardan kalma usule göre görülecek.
μὴ ἐξεῖναι δὲ ἄρχειν μηδεμίαν ἀρχὴν τῶν ἐν τῷ ἄστει τὸν Ἐλευσῖνι κατοικοῦντα, πρὶν ἂν ἀπογράψηται πάλιν ἐν τῷ ἄστει κατοικεῖν. τὰς δὲ ι δίκας τοῦ φόνου εἶναι κατὰ τὰ πάτρια, εἴ τίς τινα αὐτοχειρίᾳ ἔκτεινεν ἢ ἔτρωσεν.
39.6Geçmişte olanlar yüzünden kimse kimseye kin güdemeyecek; yalnız Otuzlar, On'lar, Onbirler ve Pire'nin yöneticileri bunun dışındadır, hatta bunlar da hesap verirlerse onlara da kin güdülmeyecek. Pire'de görev yapmış olanlar Pire'dekilere, şehirde görev yapmış olanlar ise vergiye esas mal beyanı olanlara hesap verecek. Ancak bundan sonra isteyenler göç edebilecek. İki taraf da savaş için aldığı borcu ayrı ayrı ödeyecek.
τῶν δὲ παρεληλυθότων μηδενὶ πρὸς μηδένα μνησικακεῖν ἐξεῖναι, πλὴν πρὸς τοὺς τριάκοντα καὶ τοὺς δέκα καὶ τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς τοῦ Πειραιέως ἄρξαντας, μηδὲ πρὸς τούτους, ἐὰν διδῶσιν εὐθύνας. εὐθύνας δὲ δοῦναι τοὺς μὲν ἐν Πειραιεῖ ἄρξαντας ἐν τοῖς ἐν Πειραιεῖ, τοὺς δʼ ἐν τῷ ἄστει ἐν τοῖς τὰ τιμήματα παρεχομένοις. εἶθʼ οὕτως ἐξοικεῖν τοὺς ἐθέλοντας. τὰ δὲ χρήματα ἃ ἐδανείσαντο εἰς τὸν πόλεμον ἑκατέρους ἀποδοῦναι χωρίς.
40.140. Bölüm
Uzlaşma böyle yapılınca, Otuzlarla birlikte savaşmış olanlar korkuya kapıldılar. Birçoğu göç etmeyi düşünüyor, ama herkesin yapmaya alışık olduğu gibi kaydı son günlere bırakıyordu. Arkhinos bunların sayısını görünce onları alıkoymak istedi ve kayıt süresinin kalan günlerini iptal etti; böylece birçoğu, kendilerine güvenleri gelinceye kadar, istemeyerek de olsa kalmak zorunda kaldı.
γενομένων δὲ τοιούτων τῶν διαλύσεων, καὶ φοβουμένων, ὅσοι μετὰ τῶν τριάκοντα συνεπολέμησαν, καὶ πολλῶν μὲν ἐπινοούντων ἐξοικεῖν, ἀναβαλλομένων δὲ τὴν ἀπογραφὴν εἰς τὰς ἐσχάτας ἡμέρας, ὅπερ εἰώθασιν ποιεῖν ἅπαντες, Ἀρχῖνος συνιδὼν τὸ πλῆθος καὶ βουλόμενος κατασχεῖν αὐτούς, ὑφεῖλε τὰς ὑπολοίπους ἡμέρας τῆς ἀπογραφῆς, ὥστε συναναγκασθῆναι μένειν πολλοὺς ἄκοντας, ἕως ἐθάρρησαν.
40.2Arkhinos'un bu işte iyi bir devlet adamı gibi davrandığı düşünülür. Bundan sonra da Thrasybulos'un, Pire'den birlikte dönen herkese, oysa bunların bazıları apaçık köleydi, vatandaşlık veren kararını kanuna aykırılık davasıyla mahkemeye götürmekle iyi davrandı. Üçüncü olarak, geri dönenlerden biri kin gütmeye başlayınca onu Konseye götürüp yargılanmadan öldürülmesi için Konseyi ikna etti. Şimdi demokrasiyi korumak ve yeminlerine sadık kalmak isteyip istemediklerini göstereceklerini söyledi: Onu bırakırlarsa başkalarını da cesaretlendirmiş olacaklar, öldürürlerse herkese bir ibret örneği vermiş olacaklardı. Nitekim öyle de oldu: Adam öldükten sonra bir daha hiç kimse kin gütmedi. Atinalıların, başlarına gelen felaketlerle hem bireysel olarak hem de topluca bütün insanlar arasında en güzel ve en devlet adamına yakışır biçimde başa çıktıkları düşünülür.
καὶ δοκεῖ τοῦτό τε πολιτεύσασθαι καλῶς Ἀρχῖνος, καὶ μετὰ ταῦτα γραψάμενος τὸ ψήφισμα τὸ Θρασυβούλου παρανόμων, ἐν ᾧ μετεδίδου τῆς πολιτείας πᾶσι τοῖς ἐκ Πειραιέως συγκατελθοῦσι, ὧν ἔνιοι φανερῶς ἦσαν δοῦλοι, καὶ τρίτον, ἐπεί τις ἤρξατο τῶν κατεληλυθότων μνησικακεῖν, ἀπαγαγὼν τοῦτον ἐπὶ τὴν βουλὴν καὶ πείσας ἄκριτον ἀποκτεῖναι, λέγων ὅτι νῦν δείξουσιν, εἰ βούλονται τὴν δημοκρατίαν σῴζειν καὶ τοῖς ὅρκοις ἐμμένειν· ἀφέντας μὲν γὰρ τοῦτον προτρέψειν καὶ τοὺς ἄλλους, ἐὰν δʼ ἀνέλωσιν, παράδειγμα ποιήσειν ἅπασιν. ὅπερ καὶ συνέπεσεν· ἀποθανόντος γὰρ οὐδεὶς πώποτε ὕστερον ἐμνησικάκησεν, ἀλλὰ δοκοῦσιν κάλλιστα δὴ καὶ πολιτικώτατα ἁπάντων καὶ ἰδίᾳ καὶ κοινῇ χρήσασθαι ταῖς προγεγενημέναις συμφοραῖς·
40.3Çünkü yalnız geçmişteki suçlamaları silmekle kalmadılar; anlaşma şehirdekilerin ve Pire'dekilerin borçlarını ayrı ayrı ödemesini emrettiği hâlde, Otuzların savaş için Lakedaimonlardan aldığı parayı da hep birlikte geri ödediler. Birlik ve beraberliğin ilk adımının bu olması gerektiğini düşünüyorlardı. Başka şehirlerde ise halk iktidarı ele geçirince kendi malından hiçbir şeyi ortaya koymak şöyle dursun, toprağı da yeniden paylaştırır.
οὐ γὰρ μόνον τὰς περὶ τῶν προτέρων αἰτίας ἐξήλειψαν, ἀλλὰ καὶ τὰ χρήματα Λακεδαιμονίοις, ἃ οἱ τριάκοντα πρὸς τὸν πόλεμον ἔλαβον, ἀπέδοσαν κοινῇ, κελευουσῶν τῶν συνθηκῶν ἑκατέρους ἀποδιδόναι χωρίς, τούς τʼ ἐκ τοῦ ἄστεως καὶ τοὺς ἐκ τοῦ Πειραιέως, ἡγούμενοι τοῦτο πρῶτον ἄρχειν δεῖν τῆς ὁμονοίας· ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις πόλεσιν οὐχ οἷον ἔτι προστιθέασιν τῶν οἰκείων οἱ δῆμοι κρατήσαντες, ἀλλὰ καὶ τὴν ι χώραν ἀνάδαστον ποιοῦσιν.
40.4Eleusis'e yerleşmiş olanlarla da göçten sonraki üçüncü yılda, Ksenainetos'un arkhonluğunda barıştılar.
διελύθησαν δὲ καὶ πρὸς τοὺς ἐν Ἐλευσῖνι κατοικήσαντας, ἔτει τρίτῳ μετὰ τὴν ἐξοίκησιν, ἐπὶ Ξεναινέτου ἄρχοντος.
41.141. Bölüm
Bunlar sonraki zamanlarda oldu. O sırada işlerin hâkimi olan halk bugünkü yönetim düzenini kurdu. Bu, Pythodoros'un arkhonluk yılındaydı. Halkın yönetimi ele alması haklı görüldü, çünkü halk geri dönüşünü kendi gücüyle sağlamıştı.
ταῦτα μὲν οὖν ἐν τοῖς ὕστερον συνέβη γενέσθαι καιροῖς, τότε δὲ κύριος ὁ δῆμος γενόμενος τῶν πραγμάτων, ἐνεστήσατο τὴν νῦν οὖσαν πολιτείαν, ἐπὶ Πυθοδώρου μὲν ἄρχοντος δοκοῦντος δὲ δικαίως τοῦ δήμου λαβεῖν τὴν πολιτείαν, διὰ τὸ ποιήσασθαι τὴν κάθοδον διʼ αὑτοῦ τὸν δῆμον.
41.2Bu, değişikliklerin sayıca on birincisiydi. İlk değişiklik, başlangıçta İon ve beraberindekiler buraya yerleşince olmuştu; insanlar o zaman ilk kez dört kabileye dağıtıldılar ve kabile kralları atandı. İkincisi, ve bundan sonra yönetim düzeni denebilecek bir şeye sahip ilk düzen, Theseus zamanında kurulandı; bu, krallıktan biraz sapıyordu. Bundan sonra Drakon zamanındaki düzen geldi; bu düzende ilk kez kanunlar da yazıya geçirildi. Üçüncüsü, iç çatışmadan sonra Solon zamanında kurulan düzendi; demokrasinin başlangıcı bu oldu. Dördüncüsü Peisistratos zamanındaki tiranlıktı. Beşincisi, tiranların devrilmesinden sonra Kleisthenes'in kurduğu düzendi; bu, Solon'unkinden daha demokratikti. Altıncısı, Med Savaşlarından sonra Areopagos Konseyinin başta olduğu düzendi. Yedincisi bundan sonra gelen düzendi: Aristeides yolunu göstermiş, Ephialtes ise Areopagos Konseyini iktidardan düşürerek onu tamamlamıştı. Bu düzende şehir, denizlerdeki hâkimiyet yüzünden, halk önderlerinin elinde en çok hatayı işledi. Sekizincisi Dört Yüzlerin kurduğu düzendi; dokuzuncusu bundan sonra yeniden gelen demokrasiydi. Onuncusu Otuzların ve On'ların tiranlığıydı. On birincisi, Phyle'den ve Pire'den dönüşten sonra kurulan düzendir. Bu düzen o zamandan bugüne kadar sürmüş ve halk kalabalığının yetkisini durmadan artırmıştır. Çünkü halk kendini her şeyin hâkimi yapmıştır; her şey, halkın egemen olduğu Halk Meclisi kararları ve mahkemelerle yönetilir. Konseyin yargı yetkileri bile halka geçmiştir. Bunu da doğru yaptıkları düşünülür; çünkü birkaç kişi, kazançla da iltimasla da çoğunluktan daha kolay bozulur.
ἦν δὲ τῶν μεταβολῶν ἑνδεκάτη τὸν ἀριθμὸν αὕτη. πρώτη μὲν γὰρ ἐγένετο μετάστασις τῶν ἐξ ἀρχῆς Ἴωνος καὶ τῶν μετʼ αὐτοῦ συνοικησάντων· τότε γὰρ πρῶτον εἰς τὰς τέτταρας συνενεμήθησαν φυλάς, καὶ τοὺς φυλοβασιλέας κατέστησαν. δευτέρα δὲ καὶ πρώτη μετὰ ταύτην ἔχουσά τι πολιτείας τάξις ἡ ἐπὶ Θησέως γενομένη, μικρὸν παρεγκλίνουσα τῆς βασιλικῆς. μετὰ δὲ ταύτην ἡ ἐπὶ Δράκοντος, ἐν ᾗ καὶ νόμους ἀνέγραψαν πρῶτον. τρίτη δʼ ἡ μετὰ τὴν στάσιν ἡ ἐπὶ Σόλωνος, ἀφʼ ἧς ἀρχὴ δημοκρατίας ἐγένετο. τετάρτη δʼ ἡ ἐπὶ Πεισιστράτου τυραννίς. πέμπτη δʼ ἡ μετὰ ⟨τὴν⟩ τῶν τυράννων κατάλυσιν ἡ Κλεισθένους, δημοτικωτέρα τῆς Σόλωνος. ἕκτη δʼ ἡ μετὰ τὰ Μηδικά, τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς ἐπιστατούσης. ἑβδόμη δὲ ἡ μετὰ ταύτην, ἣν Ἀριστείδης μὲν ὑπέδειξεν, Ἐφιάλτης δʼ ἐπετέλεσεν, καταλύσας τὴν Ἀρεοπαγῖτιν βουλήν· ἐν ᾗ πλεῖστα συνέβη τὴν πόλιν διὰ τοὺς δημαγωγοὺς ἁμαρτάνειν διὰ τὴν τῆς θαλάττης ἀρχήν. ὀγδόη δʼ ἡ τῶν τετρακοσίων κατάστασις, καὶ ⟨ἡ⟩ μετὰ ταύτην, ἐνάτη δέ, ἡ δημοκρατία πάλιν. δεκάτη δʼ ἡ τῶν τριάκοντα καὶ ἡ τῶν δέκα τυραννίς. ἑνδεκάτη δʼ ἡ μετὰ τὴν ἀπὸ Φυλῆς καὶ ἐκ Πειραιέως κάθοδον, ἀφʼ ἧς διαγεγένηται μέχρι τῆς νῦν, ἀεὶ προσεπιλαμβάνουσα τῷ πλήθει τὴν ἐξουσίαν. ἁπάντων γὰρ αὐτὸς αὑτὸν πεποίηκεν ὁ δῆμος κύριον, καὶ πάντα διοικεῖται ψηφίσμασιν καὶ δικαστηρίοις, ἐν οἷς ὁ δῆμός ἐστιν ὁ κρατῶν. καὶ γὰρ αἱ τῆς βουλῆς κρίσεις εἰς τὸν δῆμον ἐληλύθασιν. καὶ τοῦτο δοκοῦσι ποιεῖν ὀρθῶς· εὐδιαφθορώτεροι γὰρ ὀλίγοι τῶν πολλῶν εἰσιν καὶ κέρδει καὶ χάρισιν.
41.3Halk Meclisine katılmaya başlangıçta ücret vermemeye karar vermişlerdi. Ama insanlar Meclise toplanmayınca, halkın el kaldırmayla onaylama için gelmesini sağlamak üzere prytanisler türlü hilelere başvuruyordu. Bunun üzerine önce Agyrrhios bir obol ödenek getirdi; ondan sonra “Kral” lakaplı Klazomenaili Herakleides iki obol, sonra yine Agyrrhios üç obol getirdi.
μισθοφόρον δʼ ἐκκλησίαν τὸ μὲν πρῶτον ἀπέγνωσαν ποιεῖν· οὐ συλλεγομένων δʼ εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ἀλλὰ πολλὰ σοφιζομένων τῶν πρυτάνεων, ὅπως προσιστῆται τὸ πλῆθος πρὸς τὴν ἐπιͅκύρωσιν τῆς χειροτονίας, πρῶτον μὲν Ἀγύρριος ὀβολὸν ἐπόρισεν, μετὰ δὲ τοῦτον Ἡρακλείδης ὁ Κλαζομένιος ὁ βασιλεὺς ἐπικαλούμενος διώβολον, πάλιν δʼ Ἀγύρριος τριώβολον.
42.142. Bölüm
Yönetim düzeninin bugünkü yapısı şöyledir: Anası da babası da vatandaş olanlar vatandaşlık haklarına sahiptir. On sekiz yaşına gelince demdaşlarının kütüğüne yazılırlar. Kayıt sırasında demdaşlar yemin ederek onlar hakkında oy verirler: Önce, kanunun öngördüğü yaşa gelmiş görünüp görünmediklerine; gelmemiş görünürlerse yeniden çocukların arasına dönerler. İkinci olarak, adayın hür olup olmadığına ve kanunlara uygun olarak doğup doğmadığına. Demdaşlar onun hür olmadığına oy verirlerse aday mahkemeye başvurur; demdaşlar da kendi aralarından beş kişiyi davacı olarak seçerler. Mahkeme onun kütüğe haklı olarak yazılmadığına karar verirse, şehir onu köle olarak satar; davayı kazanırsa, demdaşlar onu kütüğe yazmak zorundadır.
ἔχει δʼ ἡ νῦν κατάστασις τῆς πολιτείας τόνδε τὸν τρόπον. μετέχουσιν μὲν τῆς πολιτείας οἱ ἐξ ἀμφοτέρων γεγονότες ἀστῶν, ἐγγράφονται δʼ εἰς τοὺς δημότας ὀκτωκαίδεκα ἔτη γεγονότες. ὅταν δʼ ἐγγράφωνται, διαψηφίζονται περὶ αὐτῶν ὀμόσαντες οἱ δημόται, πρῶτον μὲν εἰ δοκοῦσι γεγονέναι τὴν ἡλικίαν τὴν ἐκ τοῦ νόμου, κἂν μὴ δόξωσι, ἀπέρχονται πάλιν εἰς παῖδας, δεύτερον δʼ εἰ ἐλεύθερός ἐστι καὶ γέγονε κατὰ τοὺς νόμους. ἔπειτʼ ἂν μὲν ἀποψηφίσωνται μὴ εἶναι ἐλεύθερον, ὁ μὲν ἐφίησιν εἰς τὸ δικαστήριον, οἱ δὲ δημόται κατηγόρους αἱροῦνται πέντε ἄνδρας ἐξ αὑτῶν, κἂν μὲν μὴ δόξῃ δικαίως ἐγγράφεσθαι, πωλεῖ τοῦτον ἡ πόλις· ἐὰν δὲ νικήσῃ, τοῖς δημόταις ἐπάναγκες ἐγγράφειν.
42.2Bundan sonra Konsey kütüğe yazılanları sınavdan geçirir; biri on sekiz yaşından küçük görünürse, onu kütüğe yazan demdaşları cezalandırır. Epheboslar (delikanlılar) sınavdan geçince babaları kabilelere göre toplanır ve yemin ederek kabile üyelerinden kırk yaşını geçmiş, ephebosların bakımı için en iyi ve en uygun gördükleri üç kişiyi seçerler. Halk bunlardan her kabile için birini el kaldırarak sophronistes (terbiyeci) seçer; öteki Atinalılar arasından da hepsinin başına bir kosmetes (düzenleyici) seçer. Bunlar ephebosları toplar, önce tapınakları dolaşırlar, sonra Pire'ye giderler; kimi Munikhia'da, kimi Akte'de nöbet tutar. Halk onlara ayrıca iki beden eğitmeni ve hoplit gibi dövüşmeyi, ok atmayı, cirit atmayı ve mancınık kullanmayı öğreten hocalar seçer. Geçimleri için sophronisteslerin her birine birer drahmi, ephebosların her birine dört obol verir. Her sophronistes kendi kabilesinden olanların payını alır ve ortak sofra için herkese gerekli şeyleri satın alır (çünkü kabilelere göre birlikte yemek yerler); öteki bütün işlerine de o bakar.
μετὰ δὲ ταῦτα δοκιμάζει τοὺς ἐγγραφέντας ἡ βουλή, κἄν τις δόξῃ νεώτερος ὀκτωκαίδεκʼ ἐτῶν εἶναι, ζημιοῖ τοὺς δημότας τοὺς ἐγγράψαντας. ἐπὰν δὲ δοκιμασθῶσιν οἱ ἔφηβοι, συλλεγέντες οἱ πατέρες αὐτῶν κατὰ φυλάς, ὀμόσαντες αἱροῦνται τρεῖς ἐκ τῶν φυλετῶν τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων, οὓς ἂν ἡγῶνται βελτίστους εἶναι καὶ ἐπιτηδειοτάτους ἐπιμελεῖσθαι τῶν ἐφήβων, ἐκ δὲ τούτων ὁ δῆμος ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης χειροτονεῖ σωφρονιστήν, καὶ κοσμητὴν ἐκ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων ἐπὶ πάντας. συλλαβόντες δʼ οὗτοι τοὺς ἐφήβους,
πρῶτον μὲν τὰ ἱερὰ περιῆλθον, εἶτʼ εἰς Πειραιέα πορεύονται, καὶ φρουροῦσιν οἱ μὲν τὴν Μουνιχίαν, οἱ δὲ τὴν Ἀκτήν. χειροτονεῖ δὲ καὶ παιδοτρίβας αὐτοῖς δύο καὶ διδασκάλους, οἵτινες ὁπλομαχεῖν καὶ τοξεύειν καὶ ἀκοντίζειν καὶ καταπάλτην ἀφιέναι διδάσκουσιν. δίδωσι δὲ καὶ εἰς τροφὴν τοῖς μὲν σωφρονισταῖς δραχμὴν α ἑκάστῳ, τοῖς δʼ ἐφήβοις τέτταρας ὀβολοὺς ἑκάστῳ· τὰ δὲ τῶν φυλετῶν τῶν αὑτοῦ λαμβάνων ὁ σωφρονιστὴς ἕκαστος ἀγοράζει τὰ ἐπιτήδεια πᾶσιν εἰς τὸ κοινόν (συσσιτοῦσι γὰρ κατὰ φυλάς), καὶ τῶν ἄλλων ἐπιμελεῖται πάντων.
42.4İlk yılı böyle geçirirler. İkinci yıl, tiyatroda Halk Meclisi toplanınca halkın önünde savaş düzeni talimlerini sergilerler; şehirden birer kalkan ve mızrak alıp ülkeyi dolaşarak devriye gezer, karakollarda kalırlar.
καὶ τὸν μὲν πρῶτον ἐνιαυτὸν οὕτως διάγουσι· τὸν δʼ ὕστερον ἐκκλησίας ἐν τῷ θεάτρῳ γενομένης, ἀποδειξάμενοι τῷ δήμῳ ι τὰ περὶ τὰς τάξεις, καὶ λαβόντες ἀσπίδα καὶ δόρυ παρὰ τῆς πόλεως, περιπολοῦσι τὴν χώραν καὶ διατρίβουσιν ἐν τοῖς φυλακτηρίοις.
42.5İki yıl boyunca khlamys (kısa pelerin) giyerek nöbet tutarlar ve her türlü yükümlülükten muaftırlar. Görevden ayrılmak için bir bahane olmasın diye ne dava açabilir ne de kendilerine dava açılabilir; yalnız miras, mirasçı kız ve soya bağlı bir rahiplik kendilerine düşmüşse bu kural uygulanmaz. İki yıl tamamlanınca artık öteki vatandaşların arasına katılırlar.
φρουροῦσι δὲ τὰ δύο ἔτη χλαμύδας ἔχοντες, καὶ ἀτελεῖς εἰσι πάντων· καὶ δίκην οὔτε διδόασιν οὔτε λαμβάνουσιν, ἵνα μὴ πρόφασις ᾖ τοῦ ἀπιέναι, πλὴν περὶ κλήρου καὶ ἐπικλήρου, κἄν τινι κατὰ τὸ γένος ἱερωσύνη γένηται. διεξελθόντων δὲ τῶν δυεῖν ἐτῶν, ἤδη μετὰ τῶν ἄλλων εἰσίν.
43.143. Bölüm
Vatandaşların kütüğe yazılması ve epheboslarla ilgili işler bu şekildedir. Gündelik yönetime ilişkin makamların hepsini kurayla dağıtırlar; askerî hazinenin haznedarı, gösteri fonunun (theorikon) yöneticileri ve çeşmelerin gözetmeni bunun dışındadır. Bunlar el kaldırmayla seçilir ve seçilenler bir Panathenaia şenliğinden ötekine kadar görev yapar. Savaşla ilgili makamların hepsi de el kaldırmayla seçilir.
τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν τῶν πολιτῶν ἐγγραφὴν καὶ τοὺς ἐφήβους τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον. τὰς δʼ ἀρχὰς τὰς περὶ τὴν ἐγκύκλιον διοίκησιν ἁπάσας ποιοῦσι κληρωτάς, πλὴν ταμίου στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν καὶ τοῦ τῶν κρηνῶν ἐπιμελητοῦ. ταύτας δὲ χειροτονοῦσιν, καὶ οἱ χειροτονηθέντες ἄρχουσιν ἐκ Παναθηναίων εἰς Παναθήναια. χειροτονοῦσι δὲ καὶ τὰς πρὸς τὸν πόλεμον ἁπάσας.
43.2Konsey için kurayla beş yüz kişi seçilir; her kabileden elli kişi. Kabilelerden her biri kurada hangi sıra düşerse o sırayla prytanislik yapar: İlk dört kabile otuz altışar gün, sonraki altı kabile otuz beşer gün. Çünkü yılı aya göre sayarlar.
βουλὴ δὲ κληροῦται φ, ν ἀπὸ φυλῆς ἑκάστης. πρυτανεύει δʼ ἐν μέρει τῶν φυλῶν ἑκάστη καθʼ ὅ τι ἂν λάχωσιν, αἱ μὲν πρῶται τέτταρες ς καὶ λ ἡμέρας ἑκάστη, αἱ δὲ ς αἱ ὕστεραι πέντε καὶ λ ἡμέρας ἑκάστη· κατὰ σελήνην γὰρ ἄγουσιν τὸν ἐνιαυτόν.
43.3Kabilenin prytanislik yapan üyeleri önce Tholos'ta, şehirden para alarak birlikte yemek yerler; sonra hem Konseyi hem de Halk Meclisini toplarlar. Konseyi tatil günleri dışında her gün, Halk Meclisini her prytanislik döneminde dört kez toplarlar. Konseyin hangi işleri görüşmesi gerektiğini, her gün neyi görüşeceğini ve nerede toplanacağını da bunlar önceden ilan ederler.
οἱ δὲ πρυτανεύοντες αὐτῶν πρῶτον μὲν συσσιτοῦσιν ἐν τῇ θόλῳ, λαμβάνοντες ἀργύριον παρὰ τῆς πόλεως, ἔπειτα συνάγουσιν καὶ τὴν βουλὴν καὶ τὸν δῆμον· τὴν μὲν οὖν βουλὴν ὅσαι ἡμέραι, πλὴν ἐάν τις ἀφέσιμος ᾖ, τὸν δὲ δῆμον τετράκις τῆς πρυτανείας ἑκάστης. καὶ ὅσα δεῖ χρηματίζειν τὴν βουλήν, καὶ ὅ τι ἐν ἑκάστῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ ὅπου καθίζειν, οὗτοι προγράφουσι.
43.4Meclis toplantılarının gündemlerini de bunlar ilan eder. Toplantılardan biri asıl toplantıdır (kyria). Bu toplantıda makam sahiplerinin görevlerini iyi yapıp yapmadıkları el kaldırmayla oylanır; tahıl ve ülkenin savunması görüşülür; isteyenler o gün ihbarlarını (eisangelia) yaparlar; el konulacak malların listeleri ile miras ve mirasçı kız davalarına ilişkin başvurular okunur, ki hiçbir mirasın sahipsiz kaldığından kimse habersiz kalmasın.
προγράφουσι δὲ καὶ τὰς ἐκκλησίας οὗτοι· μίαν μὲν κυρίαν, ἐν ᾗ δεῖ τὰς ἀρχὰς ἐπιχειροτονεῖν εἰ δοκοῦσι καλῶς ἄρχειν, καὶ περὶ σίτου καὶ περὶ φυλακῆς τῆς χώρας χρηματίζειν, καὶ τὰς εἰσαγγελίας ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ τοὺς βουλομένους ποιεῖσθαι, καὶ τὰς ἀπογραφὰς τῶν δημευομένων ἀναγιγνώσκειν, καὶ τὰς λήξεις τῶν κλήρων καὶ τῶν ἐπικλήρων ἀναγινώσκειν, ὅπως μηδένα λάθῃ μηδὲν ἔρημον γενόμενον.
43.5Altıncı prytanislik döneminde bunlara ek olarak ostrakismos oylaması yapılıp yapılmayacağı da el kaldırmayla oylanır. Atinalılar ile metoikoslar (yerleşik yabancılar) arasından şantajcı ihbarcılara karşı, her iki gruptan en çok üç kişi için ön suçlamalar (probole) yapılır; halka bir şey vaat edip yerine getirmeyen biri varsa ona karşı da.
ἐπὶ δὲ τῆς ἕκτης πρυτανείας πρὸς τοῖς εἰρημένοις καὶ περὶ τῆς ὀστρακοφορίας ἐπιχειροτονίαν διδόασιν, εἰ δοκεῖ ποιεῖν ἢ μή, καὶ συκοφαντῶν προβολὰς τῶν Ἀθηναίων καὶ τῶν μετοίκων μέχρι τριῶν ἑκατέρων, κἄν τις ὑποσχόμενός τι μὴ ποιήσῃ τῷ δήμῳ.
43.6İkinci toplantı yakarışlara ayrılmıştır: Bu toplantıda isteyen bir yakarış dalı koyup özel ya da kamusal, dilediği herhangi bir konuda halka hitap eder. Öteki iki toplantı başka işlere ayrılmıştır. Kanunlar bunlarda üç kutsal konu, haberciler ve elçiliklerle ilgili üç konu, kutsal olmayan işlerle ilgili de üç konu görüşülmesini emreder. Bazen ön oylama yapılmadan da görüşme yapılır. Haberciler ve elçiler önce prytanislere gelir; mektup getirenler de mektupları onlara teslim eder.
ἑτέραν δὲ ταῖς ἱκετηρίαις, ἐν ᾗ θεὶς ὁ βουλόμενος ἱκετηρίαν, ὑπὲρ ὧν ἂν βούληται ι καὶ ἰδίων καὶ δημοσίων, διαλέξεται πρὸς τὸν δῆμον. αἱ δὲ δύο περὶ τῶν ἄλλων εἰσίν, ἐν αἷς κελεύουσιν οἱ νόμοι τρία μὲν ἱερῶν χρηματίζειν, τρία δὲ κήρυξιν καὶ πρεσβείαις, τρία δὲ ὁσίων. χρηματίζουσιν δʼ ἐνίοτε καὶ ἄνευ προχειροτονίας. προσέρχονται δὲ καὶ οἱ κήρυκες καὶ οἱ πρέσβεις τοῖς πρυτάνεσιν πρῶτον, καὶ οἱ τὰς ἐπιστολὰς φέροντες τούτοις ἀποδιδόασι.
44.144. Bölüm
Prytanislerin kurayla seçilen bir başkanı (epistates) vardır. Bu kişi bir gece ve bir gün başkanlık eder; daha uzun süre başkanlık edemez, aynı kişi iki kez de başkan olamaz. Şehrin parasının ve belgelerinin saklandığı tapınakların anahtarlarını ve devlet mührünü o saklar. Kendisinin ve prytanislerden belirleyeceği bir trittys'in Tholos'ta kalması zorunludur.
ἔστι δʼ ἐπιστάτης τῶν πρυτάνεων εἷς ὁ λαχών. οὗτος δʼ ἐπιστατεῖ νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ οὐκ ἔστιν οὔτε πλείω χρόνον οὔτε δὶς τὸν αὐτὸν γενέσθαι. τηρεῖ δʼ οὗτος τάς τε κλεῖς τὰς τῶν ἱερῶν, ἐν οἷς τὰ χρήματʼ ἐστὶν καὶ ⟨τὰ⟩ γράμματα τῇ πόλει, καὶ τὴν δημοσίαν σφραγῖδα, καὶ μένειν ἀναγκαῖον ἐν τῇ θόλῳ τοῦτόν ἐστιν καὶ τριττὺν τῶν πρυτάνεων ἣν ἂν οὗτος κελεύῃ.
44.2Prytanisler Konseyi ya da Halk Meclisini topladıklarında bu başkan, prytanislik yapan kabile dışındaki her kabileden birer kişi olmak üzere kurayla dokuz proedros (oturum yöneticisi) seçer; bunlar arasından da yine kurayla bir başkan belirler ve gündemi onlara teslim eder.
καὶ ἐπειδὰν συναγάγωσιν οἱ πρυτάνεις τὴν βουλὴν ἢ τὸν δῆμον, οὗτος κληροῖ προέδρους ἐννέα, ἕνα ἐκ τῆς φυλῆς ἑκάστης πλὴν τῆς πρυτανευούσης, καὶ πάλιν ἐκ τούτων ἐπιστάτην ἕνα, καὶ παραδίδωσι τὸ πρόγραμμα αὐτοῖς·
44.3Gündemi teslim alanlar düzenin korunmasına bakar, görüşülecek konuları ortaya koyar, el kaldırarak yapılan oylamaları değerlendirir, geri kalan her şeyi yönetir ve toplantıyı dağıtma yetkisine de sahiptir. Bir yıl içinde birden fazla başkan olmak yasaktır, ama her prytanislik döneminde bir kez proedros olunabilir.
οἱ δὲ παραλαβόντες τῆς τʼ εὐκοσμίας ἐπιμελοῦνται, καὶ ὑπὲρ ὧν δεῖ χρηματίζειν προτιθέασιν, καὶ τὰς χειροτονίας κρίνουσιν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα διοικοῦσιν, καὶ τοῦ τʼ ἀφεῖναι κύριοί εἰσιν. καὶ ἐπιστατῆσαι μὲν οὐκ ἔξεστιν πλέον ἢ ἅπαξ ἐν τῷ ἐνιαυτῷ, προεδρεύειν δʼ ἔξεστιν ἅπαξ ἐπὶ τῆς πρυτανείας ἑκάστης.
44.4Strategosların, hipparkhosların ve savaşla ilgili öteki makamların seçimlerini de, halk nasıl uygun görürse öyle, Halk Meclisinde bunlar yaparlar. Seçimi, altıncı dönemden sonra prytanislik yapanlardan hava alametlerinin uygun çıktığı dönemde görevde olanlar yapar. Bu seçimler için de Konseyin bir ön kararı (probuleuma) gerekir.
ποιοῦσι δὲ καὶ ἀρχαιρεσίας στρατηγῶν καὶ ἱππάρχων καὶ τῶν ἄλλων τῶν πρὸς τὸν πόλεμον ἀρχῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καθʼ ὅ τι ἂν τῷ δήμῳ δοκῇ· ποιοῦσι δʼ οἱ μετὰ τὴν ς πρυτανεύοντες, ἐφʼ ὧν ἂν εὐσημία γένηται. δεῖ δὲ προβούλευμα γενέσθαι καὶ περὶ τούτων.
45.145. Bölüm
Konsey eskiden para cezası vermeye, hapse atmaya ve ölüme mahkûm etmeye yetkiliydi. Bir keresinde Lysimakhos'u cellada götürmüştü; adam oturmuş, ölmek üzereydi ki Alopekeli Eumelides onu elinden aldı; hiçbir vatandaşın mahkeme kararı olmadan ölmemesi gerektiğini söylüyordu. Mahkemede yargılanınca Lysimakhos beraat etti ve kendisine “Sopadan dönen” lakabı takıldı. Halk da Konseyin ölüme mahkûm etme, hapse atma ve para cezası verme yetkisini elinden aldı ve şöyle bir kanun koydu: Konsey birini suçlu bulur ya da cezalandırırsa, thesmothetesler bu mahkûmiyet ve ceza kararlarını mahkemeye getirecek, yargıçlar ne oy verirse o geçerli olacaktır.
ἡ δὲ βουλὴ πρότερον μὲν ἦν κυρία καὶ χρήμασιν ζημιῶσαι καὶ δῆσαι καὶ ἀποκτεῖναι. καὶ Λυσίμαχον αὐτῆς ἀγαγούσης ὡς τὸν δήμιον, καθήμενον ἤδη μέλλοντα ἀποθνῄσκειν, Εὐμηλίδης ὁ Ἀλωπεκῆθεν ἀφείλετο, οὐ φάσκων δεῖν ἄνευ δικαστηρίου γνώσεως οὐδένα τῶν πολιτῶν ἀποθνῄσκειν· καὶ κρίσεως ἐν δικαστηρίῳ γενομένης, ὁ μὲν Λυσίμαχος ἀπέφυγεν, καὶ ἐπωνυμίαν ἔσχεν ὁ ἀπὸ τοῦ τυπάνου, ὁ δὲ δῆμος ἀφείλετο τῆς βουλῆς τὸ θανατοῦν καὶ δεῖν καὶ χρήμασι ζημιοῦν, καὶ νόμον ἔθετο, ἄν τινος ἀδικεῖν ἡ βουλὴ καταγνῷ ἢ ζημιώσῃ, τὰς καταγνώσεις καὶ τὰς ἐπιζημιώσεις εἰσάγειν τοὺς θεσμοθέτας εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ ὅ τι ἂν οἱ δικασταὶ ψηφίσωνται, τοῦτο κύριον εἶναι.
45.2Konsey makam sahiplerinin çoğunu, özellikle de para yönetenleri yargılar. Ama verdiği karar kesin değildir, mahkemeye itiraz edilebilir. Sıradan vatandaşlar da istedikleri bir makam sahibini kanunlara uymadığı gerekçesiyle ihbar edebilir. Konsey bunları suçlu bulursa, bunlar da mahkemeye başvurabilir.
κρίνει δὲ ι τὰς ἀρχὰς ἡ βουλὴ τὰς πλείστας, καὶ μάλισθʼ ὅσαι χρήματα διαχειρίζουσιν· οὐ κυρία δʼ ἡ κρίσις, ἀλλʼ ἐφέσιμος εἰς τὸ δικαστήριον. ἔξεστι δὲ καὶ τοῖς ἰδιώταις εἰσαγγέλλειν ἣν ἂν βούλωνται τῶν ἀρχῶν μὴ χρῆσθαι τοῖς νόμοις· ἔφεσις δὲ καὶ τούτοις ἐστὶν εἰς τὸ δικαστήριον, ἐὰν αὐτῶν ἡ βουλὴ καταγνῷ.
45.3Konsey ertesi yıl Konsey üyeliği yapacak olanları ve dokuz arkhonu da sınavdan geçirir. Eskiden onları reddetmeye yetkiliydi; ama şimdi bunlar mahkemeye başvurabilir.
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς βουλευτὰς τοὺς τὸν ὕστερον ἐνιαυτὸν βουλεύσοντας καὶ τοὺς ἐννέα ἄρχοντας. καὶ πρότερον μὲν ἦν ἀποδοκιμάσαι κυρία, νῦν δὲ τούτοις ἔφεσίς ἐστιν εἰς τὸ δικαστήριον.
45.4Bu işlerde Konseyin son söz yetkisi yoktur. Ama halk için ön karar hazırlar. Halkın, ön kararı olmayan ya da prytanislerin gündeme koymadığı hiçbir şeyi oylaması yasaktır. Çünkü önergeyi bu yolla kabul ettiren kişi, tam da bu yüzden kanuna aykırılık davasıyla yargılanabilir.
τούτων μὲν οὖν ἄκυρός ἐστιν ἡ βουλή· προβουλεύει δʼ εἰς τὸν δῆμον, καὶ οὐκ ἔξεστιν οὐδὲν ἀπροβούλευτον οὐδʼ ὅ τι ἂν μὴ προγράψωσιν οἱ πρυτάνεις ψηφίσασθαι τῷ δήμῳ. κατʼ αὐτὰ γὰρ ταῦτα ἔνοχός ἐστιν ὁ νικήσας γραφῇ παρανόμων.
46.146. Bölüm
Konsey yapılmış triremelere, donanımlarına ve gemi barınaklarına da bakar. Halk hangisine el kaldırarak karar verirse, yeni trireme ya da tetrere (dört sıra kürekli gemi) yaptırır; bunlar için donanım ve gemi barınakları da yaptırır. Gemilerin mimarlarını halk el kaldırarak seçer. Konsey üyeleri bu işleri tamamlayıp yeni Konseye teslim edemezlerse ödüllerini alamazlar; çünkü ödülü sonraki Konseyin döneminde alırlar. Triremeleri yaptırmak için kendi üyelerinden on kişiyi trireme yapımcısı olarak seçer.
ἐπιμελεῖται δὲ καὶ τῶν πεποιημένων τριήρων καὶ τῶν σκευῶν καὶ τῶν νεωσοίκων, καὶ ποιεῖται καινὰς δὲ τριήρεις ἢ τετρήρεις, ὁποτέρας ἂν ὁ δῆμος χειροτονήσῃ, καὶ σκεύη ταύταις καὶ νεωσοίκους· χειροτονεῖ δʼ ἀρχιτέκτονας ὁ δῆμος ἐπὶ τὰς ναῦς. ἂν δὲ μὴ παραδῶσιν ἐξειργασμένα ταῦτα τῇ νέᾳ βουλῇ, τὴν δωρεὰν οὐκ ἔστιν αὐτοῖς λαβεῖν· ἐπὶ γὰρ τῆς ὕστερον βουλῆς λαμβάνουσιν. ι ποιεῖται δὲ τὰς τριήρεις, δέκα ἄνδρας ἐξ αὑτῆς ἑλομένη τριηροποιούς.
46.2Bütün kamu binalarını da denetler. Biri ona suç işliyor gibi görünürse, onu halka bildirir; suçlu bulursa mahkemeye teslim eder.
ἐξετάζει δὲ καὶ τὰ οἰκοδομήματα τὰ δημόσια πάντα, κἄν τις ἀδικεῖν αὐτῇ δόξῃ, τῷ τε δήμῳ τοῦτον ἀποφαίνει, καὶ καταγνοῦσα παραδίδωσι δικαστηρίῳ.
47.147. Bölüm
Konsey öteki makamlarla birlikte de birçok işi yönetir. Önce Athena'nın haznedarları: Bunlar on kişidir, her kabileden biri kurayla seçilir; Solon'un kanununa göre —çünkü bu kanun hâlâ yürürlüktedir— pentakosiomedimnoslardan seçilirler. Ama kurada çıkan kişi çok yoksul bile olsa görevi yapar. Bunlar Athena heykelini, Nike heykelciklerini, öteki süs eşyalarını ve parayı Konseyin önünde teslim alırlar.
συνδιοικεῖ δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρχαῖς τὰ πλεῖστα. πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ταμίαι τῆς Ἀθηνᾶς εἰσὶ μὲν δέκα, κληροῦται δʼ εἷς ἐκ τῆς φυλῆς, ἐκ πεντακοσιομεδίμνων κατὰ τὸν Σόλωνος νόμον ʽἔτι γὰρ ὁ νόμος κύριός ἐστιν̓, ἄρχει δʼ ὁ λαχὼν κἂν πάνυ πένης ᾖ. παραλαμβάνουσι δὲ τό τε ἄγαλμα τῆς Ἀθηνᾶς καὶ τὰς Νίκας καὶ τὸν ἄλλον κόσμον καὶ τὰ χρήματα ἐναντίον τῆς βουλῆς.
47.2Sonra poletesler (satış görevlileri) gelir: Bunlar on kişidir, her kabileden biri kurayla seçilir. Bütün kamu kiralamalarını yaparlar. Madenleri ve vergilerin toplanma hakkını, askerî hazinenin haznedarı ve gösteri fonunun yöneticileriyle birlikte Konseyin önünde açık artırmaya çıkarırlar; Konsey el kaldırarak kime karar verirse satışı ona onaylarlar. Satılan madenleri de —üç yıllığına satılan işletmedeki madenleri ve on yıllığına satılan yeni açılacak madenleri— onaylarlar. Areopagos'ta yargılanıp sürgüne gidenlerin ve başkalarının mallarını Konseyin önünde satarlar; satışı dokuz arkhon onaylar. Bir yıllığına satılan vergilerin listesini, alıcının adını ve hangi fiyata aldığını beyaz badanalı tabletlere yazıp Konseye teslim ederler.
ἔπειθʼ οἱ πωληταὶ ι μέν εἰσι, κληροῦται δʼ εἷς ἐκ τῆς φυλῆς. μισθοῦσι δὲ τὰ μισθώματα πάντα, καὶ τὰ μέταλλα πωλοῦσι καὶ τὰ τέλη μετὰ τοῦ ταμίου τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν ᾑρημένων ἐναντίον τῆς βουλῆς, καὶ κυροῦσιν ὅτῳ ἂν ἡ βουλὴ χειροτονήσῃ, καὶ τὰ πραθέντα μέταλλα, τά τʼ ἐργάσιμα τὰ εἰς τρία ἔτη πεπραμένα, καὶ τὰ συγκεχωρημένα τὰ εἰς ι ἔτη πεπραμένα. καὶ τὰς οὐσίας τῶν ἐξ Ἀρείου πάγου φευγόντων καὶ τῶν ἄλλων ἐναντίον τῆς βουλῆς πωλοῦσιν, κατακυροῦσι δʼ οἱ θ ἄρχοντες. καὶ τὰ τέλη τὰ εἰς ἐνιαυτὸν πεπραμένα, ἀναγράψαντες εἰς λελευκωμένα γραμματεῖα τόν τε πριάμενον καὶ ὅσου ἂν πρίηται, τῇ βουλῇ παραδιδόασιν.
47.3Her prytanislik döneminde ödeme yapması gerekenleri ayrı olarak on tablete yazarlar; yılda üç kez ödeyecek olanları ayrı olarak, her ödeme için bir tablet hazırlayarak yazarlar; dokuzuncu prytanislik döneminde ödeyecek olanları da ayrı yazarlar. Mahkemede el konulup satılan arazileri ve evleri de kayda geçirirler; çünkü bunları da bunlar satar. Evlerin bedeli beş yılda, arazilerinki on yılda ödenmek zorundadır; bu ödemeler dokuzuncu prytanislik döneminde yapılır.
ἀναγράφουσιν δὲ χωρὶς μὲν οὓς δεῖ κατὰ πρυτανείαν ἑκάστην καταβάλλειν, εἰς δέκα γραμματεῖα, χωρὶς δὲ οὓς τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ, γραμματεῖον κατὰ τὴν καταβολὴν ἑκάστην ποιήσαντες, χωρὶς δʼ οὓς ἐπὶ τῆς ἐνάτης πρυτανείας. ἀναγράφουσι δὲ καὶ τὰ χωρία καὶ τὰς οἰκίας τἀπογραφέντα καὶ πραθέντα ἐν τῷ δικαστηρίῳ· καὶ γὰρ ταῦθʼ οὗτοι πωλοῦσιν. ἔστι δὲ τῶν μὲν οἰκιῶν ἐν ε ἔτεσιν ἀνάγκη τὴν τιμὴν ἀποδοῦναι, τῶν δὲ χωρίων ἐν δέκα· καταβάλλουσιν δὲ ταῦτα ἐπὶ τῆς ἐνάτης πρυτανείας.
47.4Basileus da kutsal arazilerin kira sözleşmelerini beyaz badanalı tabletlere yazıp Konseye getirir. Bunların kirası da on yıllıktır ve dokuzuncu prytanislik döneminde ödenir. Bu yüzden en çok para bu dönemde toplanır.
εἰσφέρει δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς τὰς μισθώσεις τῶν ⟨τε⟩μενῶν, ἀναγράψας ἐν γραμματείοις λελευκωμένοις. ἔστι δὲ καὶ τούτων ἡ μὲν μίσθωσις εἰς ἔτη δέκα, καταβάλλεται δʼ ἐπὶ τῆς θ πρυτανείας. διὸ καὶ πλεῖστα χρήματα ἐπὶ ταύτης συλλέγεται τῆς πρυτανείας.
47.5Ödeme tarihlerine göre yazılmış tabletler Konseye getirilir ve onları devlet kölesi saklar. Para ödeme günü geldiğinde, o gün ödenip silinmesi gereken kayıtların bulunduğu tabletleri raflardan indirip apodekteslere (tahsildarlara) teslim eder. Öteki tabletler, vaktinden önce silinmesinler diye ayrı saklanır.
εἰσφέρεται μὲν οὖν εἰς τὴν βουλὴν τὰ γραμματεῖα κατὰ τὰς καταβολὰς ἀναγεγραμμένα, τηρεῖ δʼ ὁ δημόσιος· ὅταν δʼ ᾖ χρημάτων καταβολή, παραδίδωσι τοῖς ἀποδέκταις αὐτὰ ταῦτα καθελὼν ἀπὸ τῶν ἐπιστυλίων, ὧν ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ δεῖ τὰ χρήματα καταβληθῆναι καὶ ἀπαλειφθῆναι· τὰ δʼ ἄλλα ἀπόκειται χωρίς, ἵνα μὴ προεξαλειφθῇ.
48.148. Bölüm
Kabilelere göre kurayla seçilmiş on apodektes vardır. Bunlar tabletleri teslim alır, Konsey binasında Konseyin önünde ödenen paraları siler ve tabletleri yeniden devlet kölesine verirler. Ödemesini yapmayan biri olursa adı orada yazılı kalır. Bu kişi eksik bıraktığı tutarın iki katını ödemek ya da hapse girmek zorundadır. Konsey kanunlara göre bu parayı tahsil etmeye ve onu hapse atmaya yetkilidir.
εἰσὶ δʼ ἀποδέκται δέκα κεκληρωμένοι κατὰ φυλάς· οὗτοι δὲ παραλαβόντες τὰ γραμματεῖα, ἀπαλείφουσι τὰ καταβαλλόμενα χρήματα ἐναντίον τῆς βουλῆς ἐν τῷ βουλευτηρίῳ, καὶ πάλιν ἀποδιδόασιν τὰ γραμματεῖα τῷ δημοσίῳ. κἄν τις ἐλλίπῃ καταβολήν, ἐνταῦθʼ ἐγγέγραπται, καὶ διπλάσιον ἀνάγκη τὸ ἐλλειφθὲν καταβάλλειν ἢ δεδέσθαι, καὶ ταῦτα εἰσπράττειν ἡ βουλὴ καὶ δῆσαι κυρία κατὰ τοὺς νόμους ἐστίν.
48.2Apodektesler bir gün önce bütün ödemeleri alıp makamlara paylaştırırlar; ertesi gün de bu paylaştırmayı bir tahtaya yazıp getirir, Konsey binasında okurlar. Konseyde, paylaştırma sırasında bir makam sahibinin ya da sıradan bir vatandaşın haksızlık ettiğini bilen biri var mı diye sorarlar; biri haksızlık etmiş görünürse önergeleri oya sunarlar.
τῇ μὲν οὖν προτεραίᾳ δέχονται τὰς πάσας καὶ μερίζουσι ταῖς ἀρχαῖς, τῇ δʼ ὑστεραίᾳ τόν τε μερισμὸν εἰσφέρουσι γράψαντες ἐν σανίδι καὶ καταλέγουσιν ἐν τῷ βουλευτηρίῳ, καὶ προτιθέασιν ἐν τῇ βουλῇ, εἴ τίς τινα οἶδεν ἀδικοῦντα περὶ τὸν μερισμὸν ἢ ἄρχοντα ἢ ἰδιώτην, καὶ γνώμας ἐπιψηφίζουσιν, ἐάν τίς τι δοκῇ ἀδικεῖν.
48.3Konsey üyeleri kendi aralarından kurayla on logistes (hesap denetçisi) da seçerler; bunlar her prytanislik döneminde makam sahiplerinin hesaplarını denetler.
κληροῦσι δὲ καὶ λογιστὰς ἐξ αὑτῶν οἱ βουλευταὶ δέκα, τοὺς λογιουμένους ταῖς ἀρχαῖς κατὰ τὴν πρυτανείαν ἑκάστην.
48.4Her kabileden kurayla birer euthynos (hesap yoklayıcısı) ve her euthynos için iki yardımcı da seçerler. Bunlar çarşının işlek saatlerinde her kabilenin adını aldığı kahramanın heykeli yanında oturmak zorundadır. Mahkemede hesap vermiş olan bir makam sahibine karşı, hesap verdiği günden itibaren üç gün içinde biri özel ya da kamusal bir hesap şikâyeti yapmak isterse, beyaz badanalı bir tablete kendi adını, sanığın adını, suçladığı suçu ve uygun gördüğü cezayı yazarak euthynosa verir.
κληροῦσι δὲ καὶ εὐθύνους ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης, καὶ παρέδρους β ἑκάστῳ τῶν εὐθύνων οἷς ἀναγκαῖόν ἐστι ταῖς ἀγοραῖς κατὰ τὸν ἐπώνυμον τὸν τῆς φυλῆς ἑκάστης καθῆσθαι, κἄν τις βούληταί τινι τῶν τὰς εὐθύνας ἐν τῷ δικαστηρίῳ δεδωκότων ἐντὸς γ ἡμερῶν ἀφʼ ἧς ἔδωκε τὰς εὐθύνας εὔθυναν ἄν τʼ ἰδίαν ἄν τε δημοσίαν ἐμβαλέσθαι, γράψας εἰς πινάκιον λελευκωμένον τοὔνομα τό θʼ αὑτοῦ καὶ τὸ τοῦ φεύγοντος, καὶ τὸ ἀδίκημʼ ὅ τι ἂν ἐγκαλῇ, καὶ τίμημα ἐπιγραψάμενος ὅ τι ἂν αὐτῷ δοκῇ, δίδωσιν τῷ εὐθύνῳ·
48.5Euthynos bunu alıp ön soruşturmayı yapar. Suçlu bulursa, özel davaları o kabilenin davalarına bakan dem yargıçlarına teslim eder; kamusal davaları ise thesmotheteslere bildirir. Thesmothetesler dava dosyasını alırlarsa, bu hesap davasını yeniden mahkemeye getirirler ve yargıçlar neye karar verirse o geçerli olur.
ὁ δὲ λαβὼν τοῦτο καὶ ἀνακρίνας, ἐὰν μὲν καταγνῷ, παραδίδωσιν τὰ μὲν ἴδια τοῖς δικασταῖς τοῖς κατὰ δήμους τοῖς τὴν φυλὴν ταύτην δικάζουσιν, τὰ δὲ δημόσια τοῖς θεσμοθέταις συναναγράφει. οἱ δὲ θεσμοθέται, ἐὰν παραλάβωσιν, πάλιν εἰσάγουσιν ταύτην τὴν εὔθυναν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ ὅ τι ἂν γνῶσιν οἱ δικασταί, τοῦτο κύριόν ἐστιν.
49.149. Bölüm
Konsey atları da muayene eder. Biri iyi bir atı olduğu hâlde onu kötü besliyor görünürse, ona yem ödeneğini kesme cezası verir. Safa ayak uyduramayan ya da yerinde durmayıp şahlanan atların çenesine bir tekerlek damgası vurdurur; bu damgayı yiyen at reddedilmiş olur. Öncü atlıları da muayene eder ve öncülük için hangilerinin uygun olduğuna karar verir; birini el kaldırarak reddederse o kişi öncülükten indirilmiş olur. Atlılarla birlikte dövüşen piyadeleri (hamippoi) de muayene eder; birini el kaldırarak reddederse, o kişinin ücreti kesilir.
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς ἵππους ἡ βουλή, κἂν μέν τις καλὸν ἵππον ἔχων κακῶς δοκῇ τρέφειν, ζημιοῖ τῷ σίτῳ· τοῖς δὲ μὴ δυναμένοις ἀκολουθεῖν, ἢ μὴ θέλουσι μένειν ἀλλʼ ἀνάγουσι, τροχὸν ἐπὶ τὴν γνάθον ἐπιβάλλει, καὶ ὁ τοῦτο παθὼν ἀδόκιμός ἐστι. δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς προδρόμους, οἵτινες ἂν αὐτῇ δοκῷσιν ἐπιτήδειοι προδρομεύειν εἶναι, κἄν τινʼ ἀποχειροτονήσῃ, καταβέβηκεν οὗτος. δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς ἁμίππους, κἄν τινʼ ἀποχειροτονήσῃ, πέπαυται μισθοφορῶν οὗτος.
49.2Atlıların listesini, halkın el kaldırarak seçtiği on kişilik kayıt görevlileri (katalogeis) hazırlar. Kaydettikleri kişileri hipparkhoslara ve phylarkhoslara teslim ederler; onlar da listeyi alıp Konseye getirirler. Atlıların adlarının mühürlü olarak bulunduğu levhayı açarlar ve daha önce kayıtlı olanlardan, bedenen ata binmeye gücü yetmediğine yemin edenleri listeden silerler. Sonra yeni kaydedilenleri çağırırlar. Bunlardan biri bedenen ya da mal varlığı bakımından atlılık yapamayacağına yemin ederse onu bırakırlar; yemin etmeyen hakkında ise Konsey üyeleri atlılığa uygun olup olmadığını el kaldırarak oylarlar. Uygun bulurlarsa onu levhaya yazarlar, bulmazlarsa onu da bırakırlar.
τοὺς δʼ ἱππέας καταλέγουσι μὲν οἱ καταλογεῖς, οὓς ἂν ὁ δῆμος χειροτονήσῃ δέκα ἄνδρας· οὓς δʼ ἂν καταλέξωσι, παραδιδόασι τοῖς ἱππάρχοις καὶ φυλάρχοις, οὗτοι δὲ παραλαβόντες εἰσφέρουσι τὸν κατάλογον εἰς τὴν βουλήν, καὶ τὸν πίνακʼ ἀνοίξαντες, ἐν ᾧ κατασεσημασμένα τὰ ὀνόματα τῶν ἱππέων ἐστί, τοὺς μὲν ἐξομνυμένους τῶν πρότερον ἐγγεγραμμένων μὴ δυνατοὺς εἶναι τοῖς σώμασιν ἱππεύειν ἐξαλείφουσι, τοὺς δὲ κατειλεγμένους καλοῦσι, κἂν μέν τις ἐξομόσηται μὴ δύνασθαι τῷ σώματι ἱππεύειν ἢ τῇ οὐσίᾳ, τοῦτον ἀφιᾶσιν, τὸν δὲ μὴ ἐξομνύμενον διαχειροτονοῦσιν οἱ βουλευταί, πότερον ἐπιτήδειός ἐστιν ἱππεύειν ἢ οὔ. κἂν μὲν χειροτονήσωσιν, ἐγγράφουσιν εἰς τὸν πίνακα, εἰ δὲ μή, καὶ τοῦτον ἀφιᾶσιν.
49.3Bir zamanlar Konsey modelleri ve peplosu (Athena'nın kutsal örtüsünü) da değerlendirirdi; ama şimdi bu işi kurayla seçilen mahkeme yapar, çünkü Konsey üyelerinin bu değerlendirmede kayırmacılık yaptıkları düşünülüyordu. Konsey, Nike heykelciklerinin ve Panathenaia ödüllerinin yapımına da askerî hazinenin haznedarıyla birlikte bakar.
ἔκρινεν δέ ποτε καὶ τὰ παραδείγματα καὶ τὸν πέπλον ἡ βουλή, νῦν δὲ τὸ δικαστήριον τὸ λαχόν· ἐδόκουν γὰρ οὗτοι καταχαρίζεσθαι τὴν κρίσιν. καὶ τῆς ποιήσεως τῶν Νικῶν καὶ τῶν ἄθλων τῶν εἰς τὰ Παναθήναια συνεπιμελεῖται μετὰ τοῦ ταμίου τῶν στρατιωτικῶν.
49.4Konsey malullerin muayenesini de yapar. Çünkü mal varlığı üç minadan az olan ve bedeni sakat olduğu için hiçbir iş yapamayanları Konseyin muayene etmesini ve devletin bunların her birine günde iki obol geçim parası vermesini emreden bir kanun vardır. Bunların kurayla seçilmiş bir haznedarı da vardır.
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς ἀδυνάτους ἡ βουλή· νόμος γάρ ἐστιν, ὃς κελεύει τοὺς ἐντὸς τριῶν μνῶν κεκτημένους καὶ τὸ σῶμα πεπηρωμένους, ὥστε μὴ δύνασθαι μηδὲν ἔργον ἐργάζεσθαι, δοκιμάζειν μὲν τὴν βουλήν, διδόναι δὲ δημοσίᾳ τροφὴν δύο ὀβολοὺς ἑκάστῳ τῆς ἡμέρας. καὶ ταμίας ἐστὶν αὐτοῖς κληρωτός.
49.5Kısacası Konsey, öteki makamlarla birlikte işlerin çoğunu yönetir.
συνδιοικεῖ δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρχαῖς τὰ πλεῖσθʼ ὡς ἔπος εἰπεῖν.
50.150. Bölüm
Konseyin yönettiği işler bunlardır. Kurayla on kişilik tapınak onarıcıları da seçilir; bunlar apodekteslerden otuz mina alıp tapınakların en çok onarıma ihtiyacı olanlarını onarırlar.
τὰ μὲν οὖν ὑπὸ τῆς βουλῆς διοικούμενα ταῦτʼ ἐστίν. κληροῦνται δὲ καὶ ἱερῶν ἐπισκευασταὶ δέκα ἄνδρες, οἳ λαμβάνοντες τριάκοντα μνᾶς παρὰ τῶν ἀποδεκτῶν ἐπισκευάζουσιν τὰ μάλιστα δεόμενα τῶν ἱερῶν·
50.2On şehir gözetmeni (astynomos) de seçilir. Bunların beşi Pire'de, beşi şehirde görev yapar. Flütçü, arpçı ve kitharacı kadınların iki drahmiden fazlaya tutulmamasını bunlar gözetir; birden çok kişi aynı kadını tutmak isterse, aralarında kura çekip kurayı kazanana kiralarlar. Gübre toplayıcılardan hiçbirinin gübreyi surların on stadion yakınına dökmemesine de bunlar bakar. Yollara bina yapılmasını, yolların üstüne parmaklık uzatılmasını, yola akan havai oluklar yapılmasını ve pencerelerin yola doğru açılmasını engellerler. Yollarda ölenlerin cesetlerini, emirlerindeki devlet köleleriyle kaldırırlar.
καὶ ἀστυνόμοι δέκα. τούτων δὲ ε μὲν ἄρχουσιν ἐν Πειραιεῖ, πέντε δʼ ἐν ἄστει, καὶ τάς τε αὐλητρίδας καὶ τὰς ψαλτρίας καὶ τὰς κιθαριστρίας οὗτοι σκοποῦσιν, ὅπως μὴ πλείονος ἢ δυεῖν δραχμαῖν μισθωθήσονται, κἂν πλείους τὴν αὐτὴν σπουδάζωσι λαβεῖν, οὗτοι διακληροῦσι καὶ τῷ λαχόντι μισθοῦσιν. καὶ ὅπως τῶν κοπρολόγων μηδεὶς ἐντὸς ι σταδίων τοῦ τείχους καταβαλεῖ κόπρον ἐπιμελοῦνται. καὶ τὰς ὁδοὺς κωλύουσι κατοικοδομεῖν, καὶ δρυφάκτους ὑπὲρ τῶν ὁδῶν ὑπερτείνειν, καὶ ὀχετοὺς μετεώρους εἰς τὴν ὁδὸν ἔκρουν ἔχοντας ποιεῖν, καὶ τὰς θυρίδας εἰς τὴν ὁδὸν ἀνοίγειν. καὶ τοὺς ἐν ταῖς ὁδοῖς ἀπογιγνομένους ἀναιροῦσιν, ἔχοντες δημοσίους ὑπηρέτας.
51.151. Bölüm
Kurayla on çarşı gözetmeni (agoranomos) da seçilir; beşi Pire için, beşi şehir için. Kanunlar bunlara, satılan bütün malların saf ve hilesiz satılmasına bakmayı buyurur.
κληροῦνται δὲ καὶ ἀγορανόμοι ⟨ι⟩, πέντε μὲν εἰς Πειραιέα, ε δʼ εἰς ἄστυ. τούτοις δὲ ὑπὸ τῶν νόμων προστέτακται τῶν ὠνίων ἐπιμελεῖσθαι πάντων, ὅπως καθαρὰ καὶ ἀκίβδηλα πωλήσεται.
51.2Kurayla on ölçü gözetmeni (metronomos) da seçilir; beşi şehir için, beşi Pire için. Bunlar da satıcıların doğru ölçü ve tartı kullanması için bütün ölçülere ve tartılara bakarlar.
κληροῦνται δὲ καὶ μετρονόμοι ⟨ι⟩, πέντε μὲν εἰς ἄστυ, ε δὲ εἰς Πειραιέα. καὶ οὗτοι τῶν μέτρων καὶ τῶν σταθμῶν ἐπιμελοῦνται πάντων, ὅπως οἱ πωλοῦντες χρήσονται δικαίοις.
51.3Eskiden kurayla seçilen on tahıl bekçisi (sitophylax) de vardı; beşi Pire için, beşi şehir için. Şimdi şehir için yirmi, Pire için on beş kişidir. Bunlar önce çarşıdaki işlenmemiş tahılın adil bir fiyatla satılmasına bakarlar; sonra değirmencilerin arpa ununu arpanın fiyatına göre, fırıncıların ekmeği buğdayın fiyatına göre ve bunların belirlediği ağırlıkta satmalarına bakarlar. Çünkü kanun ağırlığı bunların belirlemesini emreder.
ἦσαν δὲ καὶ σιτοφύλακες κληρωτοὶ ⟨ι⟩, πέντε μὲν εἰς Πειραιέα, πέντε δʼ εἰς ἄστυ, νῦν δʼ εἴκοσι μὲν εἰς ἄστυ, πεντεκαίδεκα δʼ εἰς Πειραιέα. οὗτοι δʼ ἐπιμελοῦνται, πρῶτον μὲν ὅπως ὁ ἐν ἀγορᾷ σῖτος ἀργὸς ὤνιος ἔσται δικαίως, ἔπειθʼ ὅπως οἵ τε μυλωθροὶ πρὸς τὰς τιμὰς τῶν κριθῶν τὰ ἄλφιτα πωλήσουσιν, καὶ οἱ ἀρτοπῶλαι πρὸς τὰς τιμὰς τῶν πυρῶν τοὺς ἄρτους, καὶ τὸν σταθμὸν ἄγοντας ὅσον ἂν οὗτοι τάξωσιν. ὁ γὰρ νόμος τούτους κελεύει τάττειν.
51.4Kurayla on liman pazarı gözetmeni de seçerler. Bunlara pazar yerlerine bakmak ve tahıl pazarına gemiyle gelen tahılın üçte ikisini tüccarlara şehre getirtmek görevi verilmiştir.
ἐμπορίου δʼ ἐπιμελητὰς δέκα κληροῦσιν· τούτοις δὲ προστέτακται τῶν τʼ ἐμπορίων ἐπιμελεῖσθαι, καὶ τοῦ σίτου τοῦ καταπλέοντος εἰς τὸ σιτικὸν ἐμπόριον τὰ δύο μέρη τοὺς ἐμπόρους ἀναγκάζειν εἰς τὸ ἄστυ κομίζειν.
52.152. Bölüm
Onbirleri de kurayla atarlar. Bunlar hapishanedekilere bakar. Kendilerine getirilen hırsızları, köle kaçakçılarını ve yolkesicileri, suçlarını itiraf ederlerse ölümle cezalandırırlar; itiraz ederlerse mahkemeye getirirler, beraat ederlerse bırakırlar, etmezlerse o zaman idam ederler. El konulmak üzere bildirilen arazileri ve evleri mahkemeye getirirler; devlete ait olduğuna karar verilenleri poleteslere teslim ederler. İhbarları (endeiksis) da mahkemeye getirirler; çünkü bunları da Onbirler getirir. Ama ihbarlardan bazılarını thesmothetesler de getirir.
καθιστᾶσι δὲ καὶ τοὺς ἕνδεκα κλήρῳ, τοὺς ἐπιμελησομένους τῶν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ, καὶ τοὺς ἀπαγομένους κλέπτας καὶ τοὺς ἀνδραποδιστὰς καὶ τοὺς λωποδύτας, ἂν μὲν ὁμολογῶσι, θανάτῳ ζημιώσοντας, ἂν δʼ ἀμφισβητῶσιν, εἰσάξοντας εἰς τὸ δικαστήριον, κἂν μὲν ἀποφύγωσιν, ἀφήσοντας, εἰ δὲ μή, τότε θανατώσοντας, καὶ τὰ ἀπογραφόμενα χωρία καὶ οἰκίας εἰσάξοντας εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ τὰ δόξαντα δημόσια εἶναι παραδώσοντας τοῖς πωληταῖς, καὶ τὰς ἐνδείξεις εἰσάξοντας· καὶ γὰρ ταύτας εἰσάγουσιν οἱ ἕνδεκα. εἰσάγουσι δὲ τῶν ἐνδείξεών τινας καὶ οἱ θεσμοθέται.
52.2Kurayla beş eisagogeus (dava getirici) da seçerler; bunların her biri iki kabilenin aylık davalarını mahkemeye getirir. Aylık davalar şunlardır: biri borçlu olduğu çeyizi geri vermezse; biri bir drahmi faizle borç alıp ödemezse; biri çarşıda iş yapmak isteyip birinden sermaye borç alırsa. Ayrıca darp davaları, yardımlaşma derneği (eranos) davaları, ortaklık davaları, kölelerle ve yük hayvanlarıyla ilgili davalar, trierarkhlık davaları ve banka davaları.
κληροῦσι δὲ καὶ εἰσαγωγέας ε ἄνδρας, οἳ τὰς ἐμμήνους εἰσάγουσι δίκας, δυοῖν φυλαῖν ἕκαστος. εἰσὶ δʼ ἔμμηνοι προικός, ἐάν τις ὀφείλων μὴ ἀποδῷ, κἄν τις ἐπὶ δραχμῇ δανεισάμενος ἀποστερῇ, κἄν τις ἐν ἀγορᾷ βουλόμενος ἐγράζεσθαι δανείσηται παρά τινος ἀφορμήν· ἔτι δʼ αἰκείας καὶ ἐρανικὰς καὶ κοινωνικὰς καὶ ἀνδραπόδων καὶ ὑποζυγίων καὶ τριηραρχικὰς καὶ τραπεζιτικάς.
52.3Bunlar bu davaları aylık olarak getirip görürler. Apodektesler ise vergi kiracıları lehine ve aleyhine olan davalara bakarlar; on drahmiye kadar olanlarda kendileri karar verir, ötekileri aylık dava olarak mahkemeye getirirler.
οὗτοι μὲν οὖν ταύτας δικάζουσιν ἐμμήνους εἰσάγοντες, οἱ δʼ ἀποδέκται τοῖς τελώναις καὶ κατὰ τῶν τελωνῶν, τὰ μὲν μέχρι δέκα δραχμῶν ὄντες κύριοι, τὰ δʼ ἄλλʼ εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγοντες ἔμμηνα.
53.153. Bölüm
Her kabileden dört kişi olmak üzere Kırklar'ı da kurayla seçerler; öteki davalar bunlara açılır. Bunlar eskiden otuz kişiydi ve demleri dolaşarak dava görürlerdi; Otuzlar oligarşisinden sonra kırk kişi oldular. On drahmiye kadar olan davalara kendileri kesin karar verirler; bu tutarı aşan davaları ise hakemlere (diaitetes) teslim ederler. Hakemler davayı alınca, tarafları uzlaştıramazlarsa kararı kendileri verir. Karar iki tarafın da hoşuna gider ve buna uyarlarsa dava sona erer. Taraflardan biri mahkemeye başvurursa, hakemler tanık ifadelerini, meydan okumaları ve kanunları, davacınınkiler ayrı, sanığınkiler ayrı olmak üzere küplere (ekhinos) koyar, küpleri mühürler, hakemin bir tablete yazılı kararını da bunlara iliştirip sanığın kabilesinin davalarına bakan dört kişiye teslim ederler.
κληροῦσι δὲ καὶ ⟨τοὺς⟩ τετταράκοντα, τέτταρας ἐκ τῆς φυλῆς ἑκάστης, πρὸς οὓς τὰς ἄλλας δίκας λαγχάνουσιν. οἳ πρότερον μὲν ἦσαν τριάκοντα καὶ κατὰ δήμους περιιόντες ἐδίκαζον, μετὰ δὲ τὴν ἐπὶ τῶν τριάκοντα ὀλιγαρχίαν τετταράκοντα γεγόνασιν. καὶ τὰ μὲν ι μέχρι δέκα δραχμῶν αὐτοτελεῖς εἰσι δικάζειν, τὰ δʼ ὑπὲρ τοῦτο τὸ τίμημα τοῖς διαιτηταῖς παραδιδόασιν· οἱ δὲ παραλαβόντες,
ἐὰν μὴ δύνωνται διαλῦσαι, γιγνώσκουσι, κἂν μὲν ἀμφοτέροις ἀρέσκῃ τὰ γνωσθέντα καὶ ἐμμένωσιν, ἔχει τέλος ἡ δίκη. ἂν δʼ ὁ ἕτερος ἐφῇ τῶν ἀντιδίκων εἰς τὸ δικαστήριον, ἐμβαλόντες τὰς μαρτυρίας καὶ τὰς προκλήσεις καὶ τοὺς νόμους εἰς ἐχίνους, χωρὶς μὲν τὰς τοῦ διώκοντος, χωρὶς δὲ τὰς τοῦ φεύγοντος, καὶ τούτους κατασημηνάμενοι, καὶ τὴν γνῶσιν τοῦ διαιτητοῦ γεγραμμένην ἐν γραμματείῳ προσαρτήσαντες, παραδιδόασι τοῖς δ τοῖς τὴν φυλὴν τοῦ φεύγοντος δικάζουσιν.
53.3Bunlar da dosyayı alıp mahkemeye getirirler: bin drahmiye kadar olan davaları iki yüz bir kişilik, bin drahmiyi aşanları dört yüz bir kişilik mahkemeye. Hakemden gelen ve küplere konmuş olanlardan başka kanun, meydan okuma ya da tanık ifadesi kullanmak yasaktır.
οἱ δὲ παραλαβόντες εἰσάγουσιν εἰς τὸ δικαστήριον, τὰ μὲν ἐντὸς χιλίων εἰς ἕνα καὶ διακοσίους, τὰ δʼ ὑπὲρ χιλίας εἰς ἕνα καὶ τετρακοσίους. οὐκ ἔξεστι δʼ οὔτε νόμοις οὔτε προκλήσεσι οὔτε μαρτυρίαις ἀλλʼ ἢ ταῖς παρὰ τοῦ διαιτητοῦ χρῆσθαι ταῖς εἰς τοὺς ἐχίνους ἐμβεβλημέναις.
53.4Altmış yaşına basmış olanlar hakem olurlar. Bu, arkhonlardan ve yaş sınıflarına adını veren kahramanlardan anlaşılır. Çünkü adını veren kahramanlar arasında on tanesi kabilelerin, kırk iki tanesi yaş sınıflarınındır. Epheboslar kütüğe yazılırken eskiden beyaz badanalı tabletlere yazılırlardı; adlarının üstüne, yazıldıkları yılın arkhonunun ve bir önceki yıl hakemlik yapmış sınıfın adını veren kahramanın adı yazılırdı. Şimdi ise tunç bir dikilitaşa yazılırlar; bu dikilitaş Konsey binasının önünde, adını veren kahramanların heykelleri yanında durur.
διαιτηταὶ δʼ εἰσὶν οἷς ἂν ἑξηκοστὸν ἔτος ᾖ. τοῦτο δὲ δῆλον ἐκ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἐπωνύμων. εἰσὶ γὰρ ἐπώνυμοι δέκα μὲν οἱ τῶν φυλῶν, δύο δὲ καὶ τετταράκοντα οἱ τῶν ἡλικιῶν· οἱ δὲ ἔφηβοι ἐγγραφόμενοι πρότερον μὲν εἰς λελευκωμένα γραμματεῖα ἐνεγράφοντο, καὶ ἐπεγράφοντο αὐτοῖς ὅ τʼ ἄρχων ἐφʼ οὗ ἐνεγράφησαν, καὶ ὁ ἐπώνυμος ὁ τῷ προτέρῳ ἔτει δεδιαιτηκώς, νῦν δʼ εἰς στήλην χαλκῆν ἀναγράφονται, καὶ ἵσταται ἡ στήλη πρὸ τοῦ βουλευτηρίου παρὰ τοὺς ἐπωνύμους.
53.5Kırklar, adını veren kahramanlardan sonuncusunu alıp hakemlik işlerini o sınıftakilere dağıtır ve her birinin hangi davalara hakemlik edeceğini kurayla belirler. Herkes kurada kendisine düşen davaların hakemliğini sonuna kadar yürütmek zorundadır. Çünkü kanun, yaşı geldiği hâlde hakemlik yapmayanın atimos olmasını emreder; ancak o yıl bir makamda görev yapan ya da yurt dışında bulunan bunun dışındadır. Yalnız bunlar muaftır.
τὸν δὲ τελευταῖον τῶν ἐπωνύμων λαβόντες οἱ τετταράκοντα διανέμουσιν αὐτοῖς τὰς διαίτας καὶ ἐπικληροῦσιν ἃς ἕκαστος διαιτήσει· καὶ ἀναγκαῖον ἃς ἂν ἕκαστος λάχῃ διαίτας ἐκδιαιτᾶν. ὁ γὰρ νόμος, ἄν τις μὴ γένηται διαιτητὴς τῆς ἡλικίας αὐτῷ καθηκούσης, ἄτιμον εἶναι κελεύει, πλὴν ἐὰν τύχῃ ἀρχὴν ἄρχων τινὰ ἐν ἐκείνῳ τῷ ἐνιαυτῷ ἢ ἀποδημῶν· οὗτοι δʼ ἀτελεῖς εἰσὶ μόνοι.
53.6Biri hakemden haksızlık görürse hakemi hakemler kuruluna ihbar edebilir. Hakemler kurulu birini suçlu bulursa, kanunlar onun atimos sayılmasını emreder.
ἔστιν δὲ καὶ εἰσαγγέλλειν εἰς τοὺς διαιτητάς, ἐάν τις ἀδικηθῇ ὑπὸ τοῦ διαιτητοῦ, κἄν τινος καταγνῶσιν, ἀτιμοῦσθαι κελεύουσιν οἱ νόμοι.
53.7Ama bunlar da mahkemeye başvurabilir. Adını veren kahramanları askerî seferlerde de kullanırlar: Bir yaş sınıfını sefere gönderdiklerinde, hangi arkhonun ve adını veren kahramanın yılından hangisininkine kadar olanların sefere çıkması gerektiğini ilan ederler.
ἔφεσις δʼ ἔστι καὶ τούτοις. χρῶνται δὲ τοῖς ἐπωνύμοις καὶ πρὸς τὰς στρατείας, καὶ ὅταν ἡλικίαν ἐκπέμπωσι, προγράφουσιν, ἀπὸ τίνος ἄρχοντος καὶ ἐπωνύμου μέχρι τίνων δεῖ στρατεύεσθαι.
54.154. Bölüm
Şu makamlara da kurayla görevli seçerler: Beş yol yapıcısı; bunların görevi devlet işçileriyle yolları onarmaktır.
κληροῦσι δὲ καὶ τάσδε τὰς ἀρχάς· ὁδοποιοὺς πέντε, οἷς προστέτακται δημοσίους ἐργάτας ἔχουσι τὰς ὁδοὺς ἐπισκευάζειν·
54.2On logistes (hesap denetçisi) ve bunlara on yardımcı savcı (synegoros); makamlarda görev yapmış herkes hesabını bunlara vermek zorundadır. Çünkü hesap vermekle yükümlü olanların hesaplarını yalnız bunlar denetler ve hesap davalarını mahkemeye bunlar getirir. Birinin zimmetine para geçirdiğini ispat ederlerse, yargıçlar onu zimmetten mahkûm eder ve belirlenen tutar on katı olarak ödenir. Birinin rüşvet aldığını gösterirler ve yargıçlar onu suçlu bulursa, rüşvetten ceza takdir ederler; bu da on katı olarak ödenir. Haksızlık ettiğine karar verirlerse, haksızlıktan ceza takdir ederler; bu, dokuzuncu prytanislik döneminden önce ödenirse bir katı olarak ödenir, ödenmezse iki katına çıkar. On kat olan ceza ise iki katına çıkmaz.
καὶ λογιστὰς δέκα καὶ συνηγόρους τούτοις δέκα, πρὸς οὓς ἅπαντας ἀνάγκη τοὺς τὰς ἀρχὰς ἄρξαντας λόγον ἀπενεγκεῖν. οὗτοι γάρ εἰσι μόνοι ⟨οἱ⟩ τοῖς ὑπευθύνοις λογιζόμενοι καὶ τὰς εὐθύνας εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγοντες. κἂν μέν τινα κλέπτοντʼ ἐξελέγξωσι, κλοπὴν οἱ δικασταὶ καταγιγνώσκουσι, καὶ τὸ γνωσθὲν ἀποτίνεται δεκαπλοῦν. ἐὰν δέ τινα δῶρα λαβόντα ἐπιδείξωσιν καὶ καταγνῶσιν οἱ δικασταί, δώρων τιμῶσιν, ἀποτίνεται δὲ καὶ τοῦτο δεκαπλοῦν. ἂν δʼ ἀδικεῖν καταγνῶσιν, ἀδικίου τιμῶσιν, ἀποτίνεται δὲ τοῦθʼ ἁπλοῦν, ἐὰν πρὸ τῆς θ πρυτανείας ἐκτείσῃ τις, εἰ δὲ μή, διπλοῦται. τὸ ⟨δὲ⟩ δεκαπλοῦν οὐ διπλοῦται.
54.3Prytanislik yazıcısı denen yazıcıyı da kurayla seçerler. Belgelerden bu yazıcı sorumludur; çıkarılan kararları o saklar, öteki bütün belgelerin de kontrol suretlerini o tutar ve Konsey toplantılarında hazır bulunur. Eskiden bu yazıcı el kaldırarak seçilirdi ve en ünlü, en güvenilir kişileri seçerlerdi. Çünkü ittifakların, proksenliklerin ve vatandaşlık bağışlarının yazılı olduğu dikilitaşlarda onun adı da yazılır. Ama şimdi kurayla seçilir olmuştur.
κληροῦσι δὲ καὶ γραμματέα τὸν κατὰ πρυτανείαν καλούμενον, ὃς τῶν γραμμάτων ἐστὶ κύριος, καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γιγνόμενα φυλάττει, καὶ τἆλλα πάντα ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ. πρότερον μὲν οὖν οὗτος ἦν χειροτονητός, καὶ τοὺς ἐνδοξοτάτους καὶ πιστοτάτους ἐχειροτόνουν. καὶ γὰρ ἐν ταῖς στήλαις πρὸς ταῖς συμμαχίαις καὶ προξενίαις καὶ πολιτείαις οὗτος ἀναγράφεται. νῦν δὲ γέγονε κληρωτός.
54.4Kanunlar için de başka bir yazıcıyı kurayla seçerler; o da Konsey toplantılarında hazır bulunur ve o da her şeyin suretini tutar.
κληροῦσι δὲ καὶ ἐπὶ τοὺς νόμους ἕτερον, ὃς παρακάθηται τῇ βουλῇ, καὶ ἀντιγράφεται καὶ οὗτος πάντας.
54.5Halk da kendisine ve Konseye belgeleri okuyacak bir yazıcıyı el kaldırarak seçer; bunun okumaktan başka hiçbir yetkisi yoktur.
χειροτονεῖ δὲ καὶ ὁ δῆμος γραμματέα, τὸν ἀναγνωσόμενον αὐτῷ καὶ τῇ βουλῇ, καὶ οὗτος οὐδενός ἐστι κύριος ἀλλʼ ἢ τοῦ ἀναγνῶναι.
54.6Halk, “kefaret kurbanlarının görevlileri” denen on hieropoios (kurban görevlisi) da kurayla seçer. Bunlar kâhinlerin bildirdiği kurbanları keser, uğurlu alametler alınması gerektiğinde de kâhinlerle birlikte alametler uğurlu çıkıncaya kadar kurban keserler.
κληροῖ δὲ καὶ ἱεροποιοὺς δέκα, τοὺς ἐπὶ τὰ ἐκθύματα καλουμένους, οἳ τά τε μαντευτὰ ἱερὰ θύουσιν, κἄν τι καλλιερῆσαι δέῃ, καλλιεροῦσι μετὰ τῶν μάντεων.
54.7“Yıllık görevliler” denen başka on kişiyi de kurayla seçer. Bunlar bazı kurbanları keser ve Panathenaia dışındaki dört yılda bir yapılan bütün şenlikleri yönetirler. Dört yılda bir yapılan şenlikler şunlardır: birincisi Delos şenliği (orada altı yılda bir yapılan bir şenlik de vardır), ikincisi Brauronia, üçüncüsü Herakleia, dördüncüsü Eleusinia; beşincisi Panathenaia'dır. Bunların hiçbiri aynı yıla düşmez. Şimdi bunlara, Kephisophon'un arkhonluğundan beri, Hephaistia da eklenmiştir.
κληροῖ δὲ καὶ ἑτέρους δέκα, τοὺς κατʼ ἐνιαυτὸν καλουμένους, οἳ θυσίας τέ τινας θύουσι, καὶ τὰς πεντετηρίδας ἁπάσας διοικοῦσιν πλὴν Παναθηναίων. εἰσὶ δὲ πεντετηρίδες μία μὲν ἡ εἰς Δῆλον ʽἔστι δὲ καὶ ἑπτετηρὶς ἐνταῦθἀ, δευτέρα δὲ Βραυρώνια, τρίτη δʼ Ἡράκλεια, τετάρτη δʼ Ἐλευσίνια· ε δὲ Παναθήναια, καὶ τούτων οὐδεμία ἐν τῷ αὐτῷ ἐγγίγνεται. νῦν δὲ πρόσκειται καὶ Ἡφαίστια, ἐπὶ Κηφισοφῶντος ἄρχοντος.
54.8Salamis için bir arkhon ve Pire için bir demarkhos da kurayla seçerler. Bunlar iki yerde de Dionysia şenliklerini düzenler ve khoregosları atarlar. Salamis'te arkhonun adı da kayda geçirilir.
κληροῦσι δὲ καὶ εἰς Σαλαμῖνα ἄρχοντα, καὶ εἰς Πειραιέα δήμαρχον, οἳ τά τε Διονύσια ποιοῦσιν ἑκατέρωθι καὶ χορηγοὺς καθιστᾶσιν. ἐν Σαλαμῖνι δὲ καὶ τοὔνομα τοῦ ἄρχοντος ἀναγράφεται.
55.155. Bölüm
Bu makamlar kurayla dağıtılır ve sayılan işlerde yetkilidir. Dokuz arkhon denenlerin başlangıçta nasıl atandığı anlatılmıştı. Şimdi kurayla, her kabileden sırayla birer kişi olmak üzere, altı thesmothetes ve bunlara bir yazıcı, ayrıca arkhon, basileus ve polemarkhos seçerler.
αὗται μὲν οὖν αἱ ἀρχαὶ κληρωταί τε καὶ κύριαι τῶν εἰρημένων πράξεων εἰσίν. οἱ δὲ καλούμενοι ἐννέα ἄρχοντες τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ὃν τρόπον καθίσταντο, εἴρηται· νῦν δὲ κληροῦσιν θεσμοθέτας μὲν ἓξ καὶ γραμματέα τούτοις, ἔτι δʼ ἄρχοντα καὶ βασιλέα καὶ πολέμαρχον, κατὰ μέρος ἐξ ἑκάστης φυλῆς.
55.2Bunlar, yazıcı dışında, önce Beş Yüzler Konseyinde sınavdan (dokimasia) geçerler. Yazıcı, öteki makam sahipleri gibi yalnız mahkemede sınava girer (çünkü kurayla da el kaldırmayla da seçilmiş olsun, herkes ancak sınavdan geçtikten sonra görevine başlar). Dokuz arkhon ise hem Konseyde hem de ayrıca mahkemede sınavdan geçer. Eskiden Konseyin reddettiği kişi görev yapamazdı; ama şimdi mahkemeye başvurulabilir ve sınavda son söz mahkemenindir.
δοκιμάζονται δʼ οὗτοι πρῶτον μὲν ἐν τῇ βουλῇ τοῖς φ, πλὴν τοῦ γραμματέως, οὗτος δʼ ἐν δικαστηρίῳ μόνον ὥσπερ οἱ ἄλλοι ἄρχοντες ʽπάντες γὰρ καὶ οἱ κληρωτοὶ καὶ οἱ χειροτονητοὶ δοκιμασθέντες ἄρχουσιν̓, οἱ δʼ ἐννέα ἄρχοντες ἔν τε τῇ βουλῇ καὶ πάλιν ἐν δικαστηρίῳ. καὶ πρότερον μὲν οὐκ ἦρχεν ὅντινʼ ἀποδοκιμάσειεν ἡ βουλή, νῦν δʼ ἔφεσίς ἐστιν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ τοῦτο κύριόν ἐστι τῆς δοκιμασίας.
55.3Sınav yaparken önce şunu sorarlar: “Baban kim, hangi demdendir? Babanın babası kim? Annen kim? Annenin babası kim, hangi demdendir?” Sonra adayın bir Apollon Patroos'u (Ata Apollon) ve bir Zeus Herkeios'u (Avlu Zeus'u) olup olmadığını ve bu tapınakların nerede olduğunu; sonra aile mezarları olup olmadığını ve bunların nerede olduğunu; sonra anne babasına iyi bakıp bakmadığını, vergilerini ödeyip ödemediğini ve askerlik seferlerine katılıp katılmadığını sorarlar. Bunları sorduktan sonra: “Bunlara tanıklarını çağır” der.
ἐπερωτῶσιν δʼ, ὅταν δοκιμάζωσιν, πρῶτον μὲν “τίς ι σοι πατὴρ καὶ πόθεν τῶν δήμων, καὶ τίς πατρὸς πατήρ, καὶ τίς μήτηρ, καὶ τίς μητρὸς πατὴρ καὶ πόθεν τῶν δήμων”; μετὰ δὲ ταῦτα εἰ ἔστιν αὐτῷ Ἀπόλλων Πατρῷος καὶ Ζεὺς Ἑρκεῖος, καὶ ποῦ ταῦτα τὰ ἱερά ἐστιν, εἶτα ἠρία εἰ ἔστιν καὶ ποῦ ταῦτα, ἔπειτα γονέας εἰ εὖ ποιεῖ, καὶ τὰ τέλη ⟨εἰ⟩ τελεῖ, καὶ τὰς στρατείας εἰ ἐστράτευται. ταῦτα δʼ ἀνερωτήσας, “κάλει” φησὶν “τούτων τοὺς μάρτυρας”.
55.4Aday tanıklarını getirince şöyle sorar: “Bu adamı suçlamak isteyen var mı?” Bir suçlayan varsa, suçlamaya ve savunmaya söz verir; sonra Konseyde el kaldırarak oylamaya, mahkemede ise oy taşıyla oylamaya geçer. Kimse suçlamak istemezse hemen oylamaya geçer. Eskiden tek bir kişi oy taşını atardı; şimdi ise herkesin onlar hakkında oy vermesi zorunludur. Böylece kötü biri suçlayanlarını yolundan çekmeyi başarsa bile, onu reddetmek yargıçların elinde olur.
ἐπειδὰν δὲ παράσχηται τοὺς μάρτυρας, ἐπερωτᾷ “τούτου βούλεταί τις κατηγορεῖν”; κἂν μὲν ᾖ τις κατήγορος, δοὺς κατηγορίαν καὶ ἀπολογίαν, οὕτω δίδωσιν ἐν μὲν τῇ βουλῇ τὴν ἐπιχειροτονίαν, ἐν δὲ τῷ δικαστηρίῳ τὴν ψῆφον· ἐὰν δὲ μηδεὶς βούληται κατηγορεῖν, εὐθὺς δίδωσι τὴν ψῆφον· καὶ πρότερον μὲν εἷς ἐνέβαλλε τὴν ψῆφον, νῦν δʼ ἀνάγκη πάντας ἐστὶ διαψηφίζεσθαι περὶ αὐτῶν, ἵνα ἄν τις πονηρὸς ὢν ἀπαλλάξῃ τοὺς κατηγόρους, ἐπὶ τοῖς δικασταῖς γένηται τοῦτον ἀποδοκιμάσαι.
55.5Bu şekilde sınavdan geçince, üzerinde kurban parçalarının durduğu taşa giderler. Hakemler de yemin edip kararlarını bu taşın üzerinde açıklar, tanıklar da bir şey bilmediklerine bu taşın üstünde yemin ederler. Arkhonlar bu taşın üzerine çıkıp görevlerini adaletle ve kanunlara göre yapacaklarına, görevleri yüzünden hediye almayacaklarına, alırlarsa altın bir heykel adayacaklarına yemin ederler. Orada yemin ettikten sonra Akropolis'e çıkar, aynı yemini orada da ederler ve ondan sonra göreve başlarlar.
δοκιμασθέν⟨τες⟩ δὲ τοῦτον τὸν τρόπον, βαδίζουσι πρὸς τὸν λίθον ἐφʼ οὗ τὰ τόμιʼ ἐστίν, ἐφʼ οὗ καὶ οἱ διαιτηταὶ ὀμόσαντες ἀποφαίνονται τὰς διαίτας, καὶ οἱ μάρτυρες ἐξόμνυνται τὰς μαρτυρίας· ἀναβάντες δʼ ἐπὶ τοῦτον ὀμνύουσιν δικαίως ἄρξειν καὶ κατὰ τοὺς νόμους, καὶ δῶρα μὴ λήψεσθαι τῆς ἀρχῆς ἕνεκα, κἄν τι λάβωσι ἀνδριάντα ἀναθήσειν χρυσοῦν. ἐντεῦθεν δʼ ὀμόσαντες εἰς ἀκρόπολιν βαδίζουσιν καὶ πάλιν ἐκεῖ ταὐτὰ ὀμνύουσι, καὶ μετὰ ταῦτʼ εἰς τὴν ἀρχὴν εἰσέρχονται.
56.156. Bölüm
Arkhon, basileus ve polemarkhos kendilerine istedikleri ikişer yardımcı (paredros) da alırlar. Bunlar yardımcılığa başlamadan önce mahkemede sınavdan geçer, yardımcılık bitince de hesap verirler.
λαμβάνουσι δὲ καὶ παρέδρους ὅ τʼ ἄρχων καὶ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ πολέμαρχος δύο ἕκαστος, οὓς ἂν βούληται, καὶ οὗτοι δοκιμάζονται ἐν τῷ δικαστηρίῳ πρὶν παρεδρεύειν, καὶ εὐθύνας διδόασιν ἐπὰν παρεδρεύσωσιν.
56.2Arkhon göreve başlar başlamaz önce şunu ilan ettirir: Göreve başlamadan önce kimin elinde ne varsa, görevinin sonuna kadar onu elinde tutacak ve ona sahip olacaktır. Sonra tragedyalar için bütün Atinalıların en zenginleri arasından üç khoregos atar. Eskiden komedyalar için de beş khoregos atardı; şimdi bunları kabileler gösteriyor. Sonra kabilelerin Dionysia için erkek korolarına, çocuk korolarına ve komedyalara, Thargelia için de erkek ve çocuk korolarına gösterdiği khoregosları devralır (Dionysia khoregosları her kabileden birer kişidir, Thargelia khoregosları ise iki kabileden bir kişidir; iki kabile sırayla khoregos verir). Bunlar için mal değişimi (antidosis) işlemlerini yürütür ve muafiyet itirazlarını mahkemeye getirir: Biri bu kamu hizmetini (leitourgia) daha önce üstlendiğini, ya da başka bir kamu hizmetini üstlenip de muafiyet süresi henüz dolmadığı için muaf olduğunu, ya da gerekli yaşa gelmediğini söyleyebilir; çünkü çocuk korosunun khoregosunun kırk yaşını geçmiş olması gerekir. Arkhon Delos için de khoregoslar atar ve gençleri taşıyan otuz kürekli gemi için de kutsal heyetin başkanını (arkhitheoros) atar.
καὶ ὁ μὲν ἄρχων εὐθὺς εἰσελθὼν πρῶτον μὲν κηρύττει, ὅσα τις εἶχεν πρὶν αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ἀρχήν, ταῦτʼ ἔχειν καὶ κρατεῖν μέχρι ἀρχῆς τέλους. ἔπειτα χορηγοὺς τραγῳδοῖς καθίστησι τρεῖς,
ἐξ ἁπάντων Ἀθηναίων τοὺς πλουσιωτάτους· πρότερον δὲ καὶ κωμῳδοῖς καθίστη πέντε, νῦν δὲ τούτους αἱ φυλαὶ φέρουσιν. ἔπειτα παραλαβὼν τοὺς χορηγούς, τοὺς ἐνηνεγμένους ὑπὸ τῶν φυλῶν εἰς Διονύσια ἀνδράσιν καὶ παισὶν καὶ κωμῳδοῖς, καὶ εἰς Θαργήλια ἀνδράσιν καὶ παισίν ʽεἰσὶ δʼ οἱ μὲν εἰς Διονύσια κατὰ φυλάς, εἰς Θαργήλια ⟨δὲ⟩ δυεῖν φυλαῖν εἷς· παρέχει δʼ ἐν μέρει ἑκατέρα τῶν φυλῶν̓, τούτοις τὰς ἀντιδόσεις ποιεῖ καὶ τὰς σκήψεις εἰσάγει, ἐάν τις ἢ λελῃτουργηκέναι φῇ πρότερον ταύτην τὴν λῃτουργίαν, ἢ ἀτελὴς εἶναι λελῃτουργηκὼς ἑτέραν λῃτουργίαν καὶ τῶν χρόνων αὐτῷ τῆς ἀτελείας μὴ ἐξεληλυθότων, ἢ τὰ ἔτη μὴ γεγονέναι· δεῖ γὰρ τὸν τοῖς παισὶν χορηγοῦντα ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονέναι. καθίστησι δὲ καὶ εἰς Δῆλον χορηγοὺς καὶ ἀρχιθέωρον τῷ τριακοντορίῳ τῷ τοὺς ᾐθέους ἄγοντι.
56.4Alayların düzenlenmesine de bakar: Mystesler evde kaldıkları gün Asklepios için yapılan alaya ve Büyük Dionysia alayına gözetmenlerle birlikte bakar. Bu gözetmenleri eskiden halk el kaldırarak seçerdi, on kişiydiler ve alayın masraflarını kendi ceplerinden karşılarlardı. Şimdi halk her kabileden kurayla birini seçiyor ve hazırlık için yüz mina veriyor.
πομπῶν δʼ ἐπιμελεῖται τῆς τε τῷ Ἀσκληπιῷ γιγνομένης, ὅταν οἰκουρῶσι μύσται, καὶ τῆς Διονυσίων τῶν μεγάλων μετὰ τῶν ἐπιμελητῶν, οὓς πρότερον μὲν ὁ δῆμος ἐχειροτόνει δέκα ὄντας, καὶ τὰ εἰς τὴν πομπὴν ἀναλώματα παρʼ αὑτῶν ἀνήλισκον, νῦν δʼ ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης κληροῖ, καὶ δίδωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν ἑκατὸν μνᾶς.
56.5Arkhon Thargelia alayına ve Kurtarıcı Zeus alayına da bakar. Dionysia'nın ve Thargelia'nın yarışmalarını da o yönetir. Baktığı şenlikler bunlardır.
ἐπιμελεῖται δὲ καὶ τῆς εἰς Θαργήλια καὶ τῆς τῷ Διὶ τῷ Σωτῆρι. διοικεῖ δὲ καὶ τὸν ἀγῶνα τῶν Διονυσίων οὗτος καὶ τῶν Θαργηλίων. ἑορτῶν μὲν οὖν ἐπιμελεῖται τούτων.
56.6Kamu davaları ve özel davalar da ona açılır; o da ön soruşturmayı yaptıktan sonra bunları mahkemeye getirir: anne babaya kötü davranma (bunlarda isteyen herkes, cezaya çarptırılma tehlikesi olmadan dava açabilir); yetimlere kötü davranma (bunlar vasilere karşı açılır); mirasçı kıza kötü davranma (bunlar vasilere ve onunla evli olanlara karşı açılır); yetimin hanesine kötü davranma (bunlar da vasilere karşı açılır); birinin aklını yitirip malını mülkünü batırdığı iddiası üzerine açılan akıl zayıflığı davaları; biri ortak malın bölüşülmesini istemiyorsa paylaştırıcıların seçilmesi davaları; vasi atanması davaları; vasilik üzerine çekişme davaları; malların ortaya çıkarılması davaları; kendini vasi olarak kaydettirme davaları; miras ve mirasçı kız üzerine hak iddiaları.
γραφαὶ δὲ καὶ δίκαι λαγχάνονται πρὸς αὐτόν, ἃς ἀνακρίνας εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγει, γονέων κακώσεως ʽαὗται δʼ εἰσὶν ἀζήμιοι τῷ βουλομένῳ διώκειν̓, ὀρφανῶν κακώσεως ʽαὗται δʼ εἰσὶ κατὰ τῶν ἐπιτρόπων̓, ἐπικλήρου κακώσεως ʽαὗται δʼ εἰσὶ κατὰ τῶν ἐπιτρόπων καὶ τῶν συνοικούντων̓, οἴκου ὀρφανικοῦ κακώσεως ʽεἰσὶ δὲ καὶ αὗται κατὰ τῶν ἐπιτρόπων̓, παρανοίας, ἐάν τις αἰτιᾶταί τινα παρανοοῦντα τὰ ὑπάρχοντα ἀπολλύναι, εἰς δατητῶν αἵρεσιν, ἐάν τις μὴ θέλῃ κοινὰ τὰ ὄντα νέμεσθαι, εἰς ἐπιτροπῆς κατάστασιν, εἰς ἐπιτροπῆς διαδικασίαν, εἰς ἐμφανῶν κατάστασιν, ἐπίτροπον αὑτὸν ἐγγράψαι, κλήρων καὶ ἐπικλήρων ἐπιδικασίαι.
56.7Yetimlere, mirasçı kızlara ve kocaları ölünce hamile olduklarını söyleyen kadınlara da o bakar. Bunlara haksızlık edenlere para cezası vermeye ya da onları mahkemeye getirmeye yetkilidir. Yetimlerin ve mirasçı kızların hanelerini, bunlar on dört yaşına gelinceye kadar kiraya verir ve teminatları alır. Vasiler çocukların geçimini vermezlerse, bunu da onlardan o tahsil eder.
ἐπιμελεῖται δὲ καὶ τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν ἐπικλήρων, καὶ τῶν γυναικῶν ὅσαι ἂν τελευτήσαντος τοῦ ἀνδρὸς σκήπτωνται κύειν. καὶ κύριός ἐστι τοῖς ἀδικοῦσιν ἐπιβάλλειν ἢ εἰσάγειν εἰς τὸ δικαστήριον. μισθοῖ δὲ καὶ τοὺς οἴκους τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν ἐπικλήρων, ἕως ἄν τις τετταρακαιδεκέτις γένηται, καὶ τὰ ἀποτιμήματα λαμβάνει, καὶ τοὺς ἐπιτρόπους, ἐὰν μὴ διδῶσι τοῖς παισὶ τὸν σῖτον, οὗτος εἰσπράττει.
57.157. Bölüm
Arkhonun baktığı işler bunlardır. Basileus ise önce Mysteria şenliğine, halkın el kaldırarak seçtiği gözetmenlerle birlikte bakar: Bunların ikisi bütün Atinalılar arasından, biri Eumolpidlerden, biri Kerykeslerden seçilir. Sonra Lenaion'daki Dionysia'ya bakar; bu şenlik bir alay ve bir yarışmadan oluşur. Alayı basileus ile gözetmenler birlikte düzenler, yarışmayı ise basileus yönetir. Bütün meşale yarışlarını da o düzenler. Kısacası, atalardan kalma bütün kurbanları da o yönetir.
καὶ ὁ μὲν ἄρχων ἐπιμελεῖται τούτων. ὁ δὲ βασιλεὺς πρῶτον μὲν μυστηρίων ἐπιμελεῖται μετὰ τῶν ἐπιμελητῶν ὧν ὁ δῆμος χειροτονεῖ, δύο μὲν ἐξ Ἀθηναίων ἁπάντων, ἕνα δʼ ἐξ Εὐμολπιδῶν, ἕνα δʼ ἐκ Κηρύκων. ἔπειτα Διονυσίων τῶν ἐπὶ Ληναίῳ· ταῦτα δέ ἐστι πομπή τε καὶ ἀγών. τὴν μὲν οὖν πομπὴν κοινῇ πέμͅπουσιν ὅ τε βασιλεὺς καὶ οἱ ἐπιμεληταί, τὸν δὲ ἀγῶνα διατίθησιν ὁ βασιλεύς. τίθησι δὲ καὶ τοὺς τῶν λαμπάδων ἀγῶνας ἅπαντας· ὡς δʼ ἔπος εἰπεῖν καὶ τὰς πατρίους θυσίας διοικεῖ οὗτος πάσας.
57.2Dinsizlik (asebeia) davaları ve biri bir rahiplik konusunda başkasıyla çekişirse bu davalar ona açılır. Soy toplulukları ile rahipler arasındaki kutsal işlere ilişkin bütün anlaşmazlıklarda da o karar verir. Bütün kan davaları da ona açılır; sanığa kanunun yasakladığı yerlerden uzak durmasını ilan eden de odur.
γραφαὶ δὲ λαγχάνονται πρὸς αὐτὸν ἀσεβείας, κἄν τις ἰερωσύνης ἀμφισβητῇ πρός τινα. διαδικάζει δὲ καὶ τοῖς γένεσι καὶ τοῖς ἱερεῦσι τὰς ἀμφισβητήσεις τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερῶν ἁπάσας οὗτος. λαγχάνονται δὲ καὶ αἱ τοῦ φόνου δίκαι πᾶσαι πρὸς τοῦτον, καὶ ὁ προαγορεύων εἴργεσθαι τῶν νομίμων οὗτός ἐστιν.
57.3Kasten öldürme ve yaralama davaları Areopagos'ta görülür; zehir verip öldürme davaları ve kundakçılık davaları da öyle. Konsey yalnız bu davalara bakar. İstemeden öldürme ve öldürmeye azmettirme davalarına, ayrıca biri bir köleyi, bir metoikosu ya da bir yabancıyı öldürmüşse bu davalara Palladion'daki yargıçlar bakar. Biri öldürdüğünü kabul edip bunu kanunlara uygun olarak yaptığını söylerse —örneğin karısıyla zina ederken bir adamı yakalamışsa, savaşta tanımadan öldürmüşse ya da bir yarışmada mücadele ederken öldürmüşse— bu kişinin davasına Delphinion'da bakılır. Bağışlanması mümkün bir suç yüzünden sürgünde olan biri, birini öldürmek ya da yaralamakla suçlanırsa, onun davasına Phreattos'ta bakılır; sanık savunmasını kıyıya yanaşmış bir gemiden yapar.
εἰσὶ δὲ φόνου δίκαι καὶ τραύματος, ἂν μὲν ἐκ προνοίας ἀποκτείνῃ ἢ τρώσῃ, ἐν Ἀρείῳ πάγῳ, καὶ φαρμάκων, ἐὰν ἀποκτείνῃ δούς, καὶ πυρκαϊᾶς· ταῦτα γὰρ ἡ βουλὴ μόνα δικάζει. τῶν δʼ ἀκουσίων καὶ βουλεύσεως, κἂν οἰκέτην ἀποκτείνῃ τις ἢ μέτοικον ἢ ξένον, οἱ ἐπὶ Παλλαδίῳ. ἐὰν δʼ ἀποκτεῖναι μέν τις ὁμολογῇ, φῇ δὲ κατὰ τοὺς νόμους, οἷον μοιχὸν λαβών, ἢ ἐν πολέμῳ ἀγνοήσας, ἢ ἐν ἄθλῳ ἀγωνιζόμενος, τούτῳ ἐπὶ Δελφινίῳ δικάζουσιν· ἐὰν δὲ φεύγων φυγὴν ὧν αἴδεσίς ἐστιν, αἰτίαν ἔχῃ ἀποκτεῖναι ἢ τρῶσαί τινα, τούτῳ δʼ ἐν Φρεάτου δικάζουσιν, ὁ δʼ ἀπολογεῖται προσορμισάμενος ἐν πλοίῳ.
57.4Areopagos'ta görülenler dışında bu davalara kurayla seçilen ephetesler bakar. Davayı basileus getirir. Yargıçlar kutsal bir alanda ve açık havada yargılarlar; basileus yargılama sırasında tacını çıkarır. Suçlanan kişi bunun dışında kalan bütün zaman boyunca kutsal yerlerden uzak tutulur; kanun ona çarşıya ayak basmasını bile yasaklar. Ama o gün kutsal alana girip savunmasını yapar. Fail bilinmiyorsa dava “fail” aleyhine açılır. Cansız şeylere ve hayvanlara karşı açılan davalara basileus ile kabile kralları bakar.
δικάζουσι δʼ οἱ λαχόντες ταῦτʼ ἐφέται πλὴν τῶν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ γιγνομένων, εἰσάγει δʼ ὁ βασιλεύς, καὶ δικάζουσιν ἐν ἱερῷ καὶ ὑπαίθριοι, καὶ ὁ βασιλεὺς ὅταν δικάζῃ περιαιρεῖται τὸν στέφανον. ὁ δὲ τὴν αἰτίαν ἔχων τὸν μὲν ἄλλον χρόνον εἴργεται τῶν ἱερῶν, καὶ οὐδʼ εἰς τὴν ἀγορὰν νόμος ἐμβαλεῖν αὐτῷ. τότε δʼ εἰς τὸ ἱερὸν εἰσελθὼν ἀπολογεῖται. ὅταν δὲ μὴ εἰδῇ τὸν ποιήσαντα, τῷ δράσαντι λαγχάνει, δικάζει δʼ ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ φυλοβασιλεῖς, καὶ τὰς τῶν ἀψύχων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων.
58.158. Bölüm
Polemarkhos ise Avcı Artemis'e ve Enyalios'a kurban keser, cenaze yarışmalarını düzenler; savaşta ölenler ile Harmodios ve Aristogeiton için ölü sunuları yapar.
ὁ δὲ πολέμαρχος θύει μὲν θυσίας τῇ τε Ἀρτέμιδι τῇ ἀγροτέρᾳ καὶ τῷ Ἐνυαλίῳ, διατίθησι δʼ ἀγῶνα τὸν ἐπιτάφιον, καὶ τοῖς τετελευτηκόσιν ἐν τῷ πολέμῳ καὶ Ἁρμοδίῳ καὶ Ἀριστογείτονι ἐναγίσματα ποιεῖ.
58.2Ona açılan özel davalar, metoikoslara, vergide eşit haklı yabancılara (isoteleis) ve proksenoslara ilişkin davalardır. Bu davaları alıp on parçaya ayırması, her kabileye kurada düşen parçayı vermesi gerekir; kabilenin davalarına bakan yargıçlar da bunları hakemlere teslim eder.
δίκαι δὲ λαγχάνονται πρὸς αὐτὸν ἴδιαι μὲν αἵ τε τοῖς μετοίκοις καὶ τοῖς ἰσοτελέσι καὶ τοῖς προξένοις γιγνόμεναι· καὶ δεῖ τοῦτον λαβόντα καὶ διανείμαντα δέκα μέρη, τὸ λαχὸν ἑκάστῃ τῇ φυλῇ μέρος προσθεῖναι, τοὺς δὲ τὴν φυλὴν δικάζοντας τοῖς διαιτηταῖς ἀποδοῦναι.
58.3Kendisi de metoikoslar için şu davaları mahkemeye getirir: azatlının efendisinden kopması, metoikosun hami (prostates) edinmemesi, miras ve mirasçı kız davaları. Arkhonun vatandaşlar için yaptığı her şeyi, polemarkhos metoikoslar için yapar.
αὐτὸς δʼ εἰσάγει δίκας τάς τε τοῦ ἀποστασίου καὶ ἀπροστασίου καὶ κλήρων καὶ ἐπικλήρων τοῖς μετοίκοις, καὶ τἆλλʼ ὅσα τοῖς πολίταις ὁ ἄρχων, ταῦτα τοῖς μετοίκοις ὁ πολέμαρχος.
59.159. Bölüm
Thesmothetesler ise önce mahkemelerin hangi günler dava göreceğini ilan etmeye yetkilidir; sonra da mahkemeleri makamlara dağıtmaya. Çünkü makamlar mahkemeleri, bunlar nasıl dağıtırsa öyle kullanırlar.
οἱ δὲ θεσμοθέται πρῶτον μὲν τοῦ προγράψαι τὰ δικαστήριά εἰσι κύριοι, τίσιν ἡμέραις δεῖ δικάζειν, ἔπειτα τοῦ δοῦναι ταῖς ἀρχαῖς· καθότι γὰρ ἂν οὗτοι δῶσιν, κατὰ τοῦτο χρῶνται.
59.2Ayrıca ihbarları (eisangelia) halka bunlar sunar; halkın el kaldırarak verdiği bütün mahkûmiyet kararlarını, bütün ön suçlamaları (probole), kanuna aykırılık davalarını, uygunsuz kanun koyma davalarını, proedros ve başkanlara karşı davaları ve strategosların hesap davalarını mahkemeye bunlar getirir.
ἔτι δὲ τὰς εἰσαγγελίας εἰσαγγέλλουσιν εἰς τὸν δῆμον, καὶ τὰς καταχειροτονίας καὶ τὰς προβολὰς ἁπάσας εἰσάγουσιν οὗτοι, καὶ γραφὰς παρανόμων, καὶ νόμον μὴ ἐπιτήδειον θεῖναι, καὶ προεδρικὴν καὶ ἐπιστατικὴν καὶ στρατηγοῖς εὐθύνας.
59.3Davacının dava harcı yatırdığı kamu davaları da bunlara açılır: yabancının vatandaş gibi davranması (ksenia), yabancının rüşvet vererek bu davadan yakayı sıyırması, şantajcı ihbarcılık, rüşvet, haksız yere devlete borçlu diye kaydettirme, sahte tebligat tanıklığı, haksız kayda azmettirme, borcu sildirme ve zina davaları.
εἰσὶ δὲ καὶ γραφαὶ πρὸς αὐτοὺς ὧν παράστασις τίθεται, ξενίας καὶ δωροξενίας, ἄν τις δῶρα δοὺς ἀποφύγῃ τὴν ξενίαν, καὶ συκοφαντίας καὶ δώρων καὶ ψευδεγγραφῆς καὶ ψευδοκλητείας καὶ βουλεύσεως καὶ ἀγραφίου καὶ μοιχείας.
59.4Bütün makamların sınavlarını, demdaşlarının oyla reddettiklerini ve Konseyin mahkûmiyet kararlarını da mahkemeye bunlar getirir.
εἰσάγουσιν δὲ καὶ τὰς δοκιμασίας ταῖς ἀρχαῖς ἁπάσαις, καὶ τοὺς ἀπεψηφισμένους ὑπὸ τῶν δημοτῶν, καὶ τὰς καταγνώσεις τὰς ἐκ τῆς βουλῆς.
59.5Özel davaları da getirirler: ticaret davaları, maden davaları ve bir köle hür bir insana sövmüşse bu davalar. Özel ve kamusal davalar için mahkemeleri kurayla makamlara bunlar dağıtır.
εἰσάγουσι δὲ καὶ δίκας ἰδίας, ἐμπορικὰς καὶ μεταλλικάς, καὶ δούλων, ἄν τις τὸν ἐλεύθερον κακῶς λέγῃ. καὶ ἐπικληροῦσι ταῖς ἀρχαῖς οὗτοι τὰ δικαστήρια τά ⟨τʼ⟩ ἴδια καὶ τὰ δημόσια.
59.6Başka şehirlerle yapılan hukuki anlaşmaları bunlar onaylar; bu anlaşmalardan doğan davaları ve Areopagos'tan gelen yalancı tanıklık davalarını da mahkemeye bunlar getirir.
καὶ τὰ σύμβολα τὰ πρὸς τὰς πόλεις οὗτοι κυροῦσι, καὶ τὰς δίκας τὰς ἀπὸ τῶν συμβόλων εἰσάγουσι, καὶ τὰ ψευδομαρτύρια ἐξ Ἀρείου πάγου.
59.7Yargıçları dokuz arkhonun hepsi, onuncu olarak da thesmotheteslerin yazıcısı, her biri kendi kabilesinin yargıçlarını kurayla seçer.
τοὺς δὲ δικαστὰς κληροῦσι πάντες οἱ ἐννέα ἄρχοντες, δέκατος δʼ ὁ γραμματεὺς ὁ τῶν θεσμοθετῶν, τοὺς τῆς αὑτοῦ φυλῆς ἕκαστος.
60.160. Bölüm
Dokuz arkhonla ilgili işler bu şekildedir. Her kabileden bir kişi olmak üzere on athlothetes (yarışma düzenleyicisi) de kurayla seçerler. Bunlar sınavdan geçtikten sonra dört yıl görev yapar. Panathenaia alayını, müzik yarışmasını, atletizm yarışmasını ve at yarışını yönetirler; peplosu yaptırırlar, ödül amphoralarını Konseyle birlikte yaptırırlar ve zeytinyağını yarışmacılara verirler.
τὰ μὲν οὖν περὶ τοὺς θ ἄρχοντας τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον. κληροῦσι δὲ καὶ ἀθλοθέτας δέκα ἄνδρας, ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης. οὗτοι δὲ δοκιμασθέντες ἄρχουσι τέτταρα ἔτη, καὶ διοικοῦσι τήν τε πομπὴν τῶν Παναθηναίων καὶ τὸν ἀγῶνα τῆς μουσικῆς καὶ τὸν γυμνικὸν ἀγῶνα καὶ τὴν ἱπποδρομίαν, καὶ τὸν πέπλον ποιοῦνται, καὶ τοὺς ἀμφορεῖς ποιοῦνται μετὰ τῆς βουλῆς, καὶ τὸ ἔλαιον τοῖς ἀθληταῖς ἀποδιδόασι.
60.2Zeytinyağı kutsal zeytin ağaçlarından (moriai) toplanır. Arkhon, kutsal zeytin ağaçlarının bulunduğu arazilerin sahiplerinden her gövde başına üç yarım kotyle yağ tahsil eder. Eskiden ürünü şehir satardı; biri bir kutsal zeytin ağacını söker ya da keserse Areopagos Konseyi onu yargılar, suçlu bulursa ölümle cezalandırırdı. Ama yağı arazi sahibi ödemeye başlayalı beri kanun yürürlükte olsa da bu yargılama kalkmıştır. Şehrin hakkı olan yağ artık ağaç gövdelerinden değil, araziden alınmaktadır.
συλλέγεται δὲ τὸ ἔλαιον ἀπὸ τῶν μοριῶν· εἰσπράττει δὲ τοὺς τὰ χωρία κεκτημένους ἐν οἷς αἱ μορίαι εἰσὶν ὁ ἄρχων, τρίʼ ἡμικοτύλια ἀπὸ τοῦ στελέχους ἑκάστου. πρότερον δʼ ἐπώλει τὸν καρπὸν ἡ πόλις· καὶ εἴ τις ἐξορύξειεν ἐλαίαν μορίαν ἢ κατάξειεν, ἔκρινεν ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου βουλή, καὶ εἴ του καταγνοίη, θανάτῳ τοῦτον ἐζημίουν. ἐξ οὗ δὲ τὸ ἔλαιον ὁ τὸ χωρίον κεͅκτημένος ἀποτίνει, ὁ μὲν νόμος ἔστιν, ἡ δὲ κρίσις καταλέλυται. τὸ δὲ ἔλαιον ἐκ τοῦ κτήματος, οὐκ ἀπὸ τῶν στελεχῶν ἐστι τῇ πόλει.
60.3Arkhon kendi görev yılında toplanan yağı toplayıp Akropolis'te haznedarlara teslim eder; hepsini haznedarlara teslim etmedikçe Areopagos'a üye olarak çıkamaz. Haznedarlar yağı yılın geri kalanında Akropolis'te saklar, Panathenaia'da ölçüp athlotheteslere verirler; athlothetesler de yarışmalarda kazananlara verir. Çünkü müzik yarışmasında kazananlara ödül olarak gümüş para ve altın eşyalar, yakışıklılık ve kuvvet yarışmasında (euandria) kazananlara kalkanlar, atletizm yarışmasında ve at yarışında kazananlara zeytinyağı verilir.
συλλέξας οὖν ὁ ἄρχων τὸ ἐφʼ ἑαυτοῦ γιγνόμενον, τοῖς ταμίαις παραδίδωσιν εἰς ἀκρόπολιν, καὶ οὐκ ἔστιν ἀναβῆναι πρότερον εἰς Ἄρειον πάγον, πρὶν ἂν ἅπαν παραδῷ τοῖς ταμίαις. οἱ δὲ ταμίαι τὸν μὲν ἄλλον χρόνον τηροῦσιν ἐν ἀκροπόλει, τοῖς δὲ Παναθηναίοις ἀπομετροῦσι τοῖς ἀθλοθέταις, οἱ δʼ ἀθλοθέται τοῖς νικῶσι τῶν ἀγωνιστῶν. ἔστι γὰρ ἆθλα τοῖς μὲν τὴν μουσικὴν νικῶσιν ἀργύριον καὶ χρυσᾶ, τοῖς δὲ τὴν εὐανδρίαν ἀσπίδες, τοῖς δὲ τὸν γυμνικὸν ἀγῶνα καὶ τὴν ἱπποδρομίαν ἔλαιον.
61.161. Bölüm
Savaşla ilgili bütün makamları da el kaldırarak seçerler. On strategos seçerler; eskiden her kabileden bir kişi seçilirdi, şimdi ise herkesin arasından seçiliyor. Bunlara görevlerini de el kaldırarak verirler: Biri hoplitlerin başına; sefere çıktıklarında hoplitlere o komuta eder. Biri ülkenin başına; ülkeyi o korur, ülke topraklarında savaş çıkarsa savaşı o yürütür. İkisi Pire'nin başına, biri Munikhia'ya, biri Akte'ye; bunlar Pire'nin ve Pire'deki şeylerin korunmasına bakar. Biri symmoria'ların (vergi birliklerinin) başına; trierarkhları o kaydeder, onlar arasındaki mal değişimi işlemlerini yürütür ve onların anlaşmazlıklarını mahkemeye getirir. Ötekileri o günkü işlere göre gönderirler.
χειροτονοῦσι δὲ καὶ τὰς πρὸς τὸν πόλεμον ἀρχὰς ἁπάσας, στρατηγοὺς δέκα, πρότερον μὲν ἀφʼ ⟨ἑκάστης⟩ φυλῆς ἕνα, νῦν δʼ ἐξ ἁπάντων· καὶ τούτους διατάττουσι τῇ χειροτονίᾳ, ἕνα μὲν ἐπὶ τοὺς ὁπλίτας, ὃς ἡγεῖται τῶν ὁπλιτῶν, ἂν ἐξίωσι, ἕνα δʼ ἐπὶ τὴν χώραν, ὃς φυλάττει, κἂν πόλεμος ἐν τῇ χώρᾳ γίγνηται, πολεμεῖ οὗτος. δύο δʼ ἐπὶ τὸν Πειραιέα, τὸν μὲν εἰς τὴν Μουνιχίαν, τὸν δʼ εἰς τὴν Ἀκτήν, οἳ τῆς φυλ⟨ακ⟩ῆς ἐπιμελοῦνται καὶ τῶν ἐν Πειραιεῖ· ἕνα δʼ ἐπὶ τὰς συμμορίας, ὃς τούς τε τριηράρχους καταλέγει, καὶ τὰς ἀντιδόσεις αὐτοῖς ποιεῖ, καὶ τὰς διαδικασίας αὐτοῖς εἰσάγει· τοὺς δʼ ἄλλους πρὸς τὰ παρόντα πράγματα ἐκπέμπουσιν.
61.2Her prytanislik döneminde görevlerini iyi yapıp yapmadıkları el kaldırarak oylanır. Birini el kaldırarak görevden alırlarsa onu mahkemede yargılarlar. Suçlu bulunursa ne ceza çekeceğini ya da ne ödeyeceğini takdir ederler; beraat ederse yeniden görevine döner. Strategoslar sefer sırasında düzeni bozanı hapse atmaya, ordudan kovmaya ve para cezası vermeye yetkilidir; ama para cezası vermeyi âdet edinmemişlerdir.
ἐπιχειροτονία δʼ αὐτῶν ἐστι κατὰ τὴν πρυτανείαν ἑκάστην, εἰ δοκοῦσιν καλῶς ἄρχειν· κἄν τινα ἀποχειροτονήσωσιν, κρίνουσιν ἐν τῷ δικαστηρίῳ, κἂν μὲν ἁλῷ, τιμῶσιν ὅ τι χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι, ἂν δʼ ἀποφύγῃ, πάλιν ἄρχει. κύριοι δέ εἰσιν ὅταν ἡγῶνται καὶ δῆσαι τὸν ἀτακτοῦντα καὶ ⟨ἐκ⟩κηρῦξαι καὶ ἐπιβολὴν ἐπιβάλλειν· οὐκ εἰώθασι δὲ ἐπιβάλλειν.
61.3Her kabileden birer kişi olmak üzere on taksiarkhos da el kaldırarak seçerler. Taksiarkhos kendi kabilesinin askerlerine komuta eder ve bölük komutanlarını (lokhagos) atar.
χειροτονοῦσι δὲ καὶ ταξιάρχους δέκα, ἕνα τῆς φυλῆς ἑκάστης· οὗτος δʼ ἡγεῖται τῶν φυλετῶν καὶ λοχαγοὺς καθίστησιν.
61.4Herkesin arasından iki hipparkhos da el kaldırarak seçerler. Bunlar kabileleri aralarında beşer beşer bölüşerek atlılara komuta ederler. Strategosların hoplitler üzerinde sahip olduğu yetkilerin aynısına atlılar üzerinde sahiptirler. Bunlar hakkında da güven oylaması yapılır.
χειροτονοῦσι δὲ καὶ ἱππάρχους δύο ἐξ ἁπάντων· οὗτοι δʼ ἡγοῦνται τῶν ἱππέων, διελόμενοι τὰς φυλὰς ε ἑκάτερος· κύριοι δὲ τῶν αὐτῶν εἰσιν ὧνπερ οἱ στρατηγοὶ κατὰ τῶν ὁπλιτῶν. ἐπιχειροτονία δὲ γίγνεται ⟨καὶ⟩ τούτων.
61.5Her kabileden birer kişi olmak üzere on phylarkhos da el kaldırarak seçerler; phylarkhos, taksiarkhosların hoplitlere komuta etmesi gibi atlılara komuta eder.
χειροτονοῦσι δὲ καὶ φυλάρχους ⟨ι⟩, ἕνα τῆς φυλῆς, τὸν ἡγησόμενον ⟨τῶν ἱππέων⟩ ὥσπερ οἱ ταξίαρχοι τῶν ὁπλιτῶν.
61.6Lemnos için de bir hipparkhos el kaldırarak seçerler; o da Lemnos'taki atlılara bakar.
χειροτονοῦσι δὲ καὶ εἰς Λῆμνον ἵππαρχον, ὃς ἐπιμελεῖται τῶν ἱππέων τῶν ἐν Λήμνῳ.
61.7Paralos gemisi için, şimdi de Ammon gemisi için birer haznedar el kaldırarak seçerler.
χειροτονοῦσι δὲ καὶ ταμίαν τῆς Παράλου καὶ νῦν τῆς τοῦ Ἄμμωνος.
62.162. Bölüm
Kurayla dağıtılan makamlardan bir kısmı eskiden dokuz arkhonla birlikte kabilenin bütünü içinden kurayla seçilirdi; Theseion'da kurayla belirlenen öteki makamlar ise demlere paylaştırılırdı. Ama demler makamları satmaya başlayınca, bunları da kabilenin bütünü içinden kurayla seçer oldular; yalnız Konsey üyeleri ve muhafızlar bunun dışındadır, bunları yine demlere bırakırlar.
αἱ δὲ κληρωταὶ ἀρχαὶ πρότερον μὲν ἦσαν αἱ μὲν μετʼ ἐννέα ἀρχόντων ἐκ τῆς φυλῆς ὅλης κληρούμεναι, αἱ δʼ ἐν Θησείῳ κληρούμεναι διῃροῦντο εἰς τοὺς δήμους· ἐπειδὴ δʼ ἐπώλουν οἱ δῆμοι, καὶ ταύτας ἐκ τῆς φυλῆς ὅλης κληροῦσι, πλὴν βουλευτῶν καὶ φρουρῶν· τούτους δʼ εἰς τοὺς δήμους ἀποδιδόασι.
62.2Ücret alanlar şunlardır: Önce halk; sıradan Meclis toplantıları için bir drahmi, asıl toplantı için dokuz obol alır. Sonra mahkemeler, üç obol. Sonra Konsey, beş obol; prytanislik yapanlara yemek için bir obol daha eklenir. Sonra dokuz arkhon yemek için her biri dört obol alır, bir de münadi ile bir flütçü beslerler. Sonra Salamis arkhonu günde bir drahmi alır. Athlothetesler Panathenaia'nın yapıldığı Hekatombaion ayında, ayın dördünden başlayarak Prytaneion'da yemek yerler. Delos'a giden amphiktyonlar Delos hazinesinden günde birer drahmi alırlar. Samos'a, Skyros'a, Lemnos'a ya da İmbros'a gönderilen makam sahipleri de yemek için para alırlar.
μισθοφοροῦσι δὲ πρῶτον ὁ δῆμος ταῖς μὲν ἄλλαις ἐκκλησίαις δραχμήν, τῇ δὲ κυρίᾳ ἐννέα ⟨ὀβολούς⟩· ἔπειτα τὰ δικαστήρια τρεῖς ὀβολούς· εἶθʼ ἡ βουλὴ πέντε ὀβολούς· τοῖς δὲ πρυτανεύουσιν εἰς σίτησιν ὀβολὸς προστίθεται δέκα προστίθενται. ἔπειτʼ εἰς σίτησιν λαμβάνουσιν ἐννέʼ ἄρχοντες τέτταρας ὀβολοὺς ἕκαστος, καὶ παρατρέφουσι κήρυκα καὶ αὐλητήν· ἔπειτʼ ἄρχων εἰς Σαλαμῖνα δραχμὴν τῆς ἡμέρας. ἀθλοθέται δʼ ἐν πρυτανείῳ δειπνοῦσι τὸν Ἑκατομβαιῶνα μῆνα, ὅταν ᾖ τὰ Παναθήναια, ἀρξάμενοι ἀπὸ τῆς τετράδος ἱσταμένου. ἀμφικτύονες εἰς Δῆλον δραχμὴν τῆς ἡμέρας ἑκάστης ἐκ Δήλου ⟨λαμβάνουσι⟩. λαμβάνουσι δὲ καὶ ὅσαι ἀποστέλλονται ἀρχαὶ εἰς Σάμον ἢ Σκῦρον ἢ Λῆμνον ἢ Ἴμβρον εἰς σίτησιν ἀργύριον.
62.3Savaşla ilgili makamlarda birden çok kez görev yapılabilir, ama ötekilerin hiçbirinde yapılamaz; yalnız Konsey üyeliği iki kez yapılabilir.
ἄρχειν δὲ τὰς μὲν κατὰ πόλεμον ἀρχὰς ἔξεστι πλεονάκις, τῶν δʼ ἄλλων οὐδεμίαν, πλὴν βουλεῦσαι δίς.
63.163. Bölüm
Mahkemeleri dokuz arkhon kabilelere göre kurayla oluşturur; onuncu kabileninkini thesmotheteslerin yazıcısı oluşturur.
τὰ δὲ τὰ δικαστήρια κληροῦσιν οἱ θ ἄρχοντες κατὰ φυλάς, ὁ δὲ γραμματεὺς τῶν θεσμοθετῶν τῆς δεκάτης φυλῆς.
63.2Mahkemelere, her kabile için bir tane olmak üzere on giriş vardır. Her kabile için ikişer olmak üzere yirmi kura makinesi (kleroterion), her kabile için onar olmak üzere yüz küçük sandık, kurada çıkan yargıçların kartlarının atıldığı başka sandıklar ve iki testi bulunur. Her girişin yanına yargıç sayısı kadar sopa konur; testiye de sopalar kadar meşe palamudu atılır. Palamutların üzerine, doldurulacak mahkeme sayısı kadar, on birinci harften (L) başlayarak alfabenin harfleri yazılmıştır.
εἴσοδοι δέ εἰσιν εἰς τὰ δικαστήρια δέκα, μία τῇ φυλῇ ἑκάστῃ, καὶ κληρωτήρια εἴκοσι, δύο τῇ φυλῇ ἑκάστῃ, καὶ κιβώτια ἑκατόν, δέκα τῇ φυλῇ ἑκάστῃ, καὶ ἕτερα κιβώτια, εἰς ἃ ἐμβάλλεται τῶν λαχόντων δικαστῶν τὰ πινάκια, καὶ ὑδρίαι δύο. καὶ βακτηρίαι παρατίθενται κατὰ τὴν ἔξοδον ἑκάστην, ὅσοιπερ οἱ δικασταί, καὶ βάλανοι εἰς τὴν ὑδρίαν ἐμβάλλονται ἴσαι ταῖς βακτηρίαις, ἐγγέγραπται δʼ ἐν ταῖς βαλάνοις τῶν στοιχείων ἀπὸ τοῦ ἑνδεκάτου τοῦ λ τριακοστοῦ, ὅσαπερ ἂν μέλλῃ τὰ δικαστήρια πληρωθήσεσθαι.
63.3Otuz yaşını geçmiş olanlardan devlete borcu olmayan ve atimos olmayanlar yargıçlık yapabilir. Yargıçlık hakkı olmayan biri yargıçlık yaparsa ihbar edilir ve mahkemeye getirilir. Suçlu bulunursa, yargıçlar ona ne ceza çekmesi ya da ne ödemesi gerektiğini düşünüyorlarsa onu ek ceza olarak takdir ederler. Para cezası alırsa, ihbar edilmesine sebep olan eski borcunu ve mahkemenin ona ek olarak takdir ettiği cezayı ödeyinceye kadar hapiste kalması gerekir.
δικάζειν δʼ ἔξεστιν τοῖς ὑπὲρ λ ἔτη γεγονόσιν, ὅσοι αὐτῶν μὴ ὀφείλουσιν τῷ δημοσίῳ ἢ ἄτιμοί εἰσιν. ἐὰν δέ τις δικάζῃ οἷς μὴ ἔξεστιν, ἐνδείκνυται καὶ εἰς τὸ δικαστήριον εἰσάγεται· ἐὰν δʼ ἁλῷ, προστιμῶσιν αὐτῷ οἱ δικασταί, ὅ τι ἂν δοκῇ ἄξιος εἶναι παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι. ἐὰν δὲ ἀργυρίου τιμηθῇ, δεῖ αὐτὸν δεδέσθαι, ἕως ἂν ἐκτείσῃ τό τε πρότερον ὄφλημα ἐφʼ ᾧ ἐνεδείχθη, καὶ ὅ τι ἂν αὐτῷ προστιμήσῃ τὸ δικαστήριον.
63.4Her yargıcın şimşir ağacından bir kartı vardır. Kartın üzerinde kendi adı, babasının adı ve demi ile alfabenin K harfine kadar olan harflerinden biri yazılıdır. Çünkü yargıçlar her kabilede on bölüğe ayrılmıştır ve her harfte aşağı yukarı eşit sayıda yargıç bulunur.
ἔχει δʼ ἕκαστος δικαστὴς τὸ πινάκιον πύξινον, ἐπιγεγραμμένον τὸ ὄνομα τὸ ἑαυτοῦ πατρόθεν καὶ τοῦ δήμου, καὶ γράμμα ἓν τῶν στοιχείων μέχρι τοῦ κ· νενέμηνται γὰρ κατὰ φυλὰς δέκα μέρη οἱ δικασταί, παραπλησίως ἴσοι ἐν ἑκάστῳ τῷ γράμματι.
63.5Thesmothetes mahkemelere iliştirilecek harfleri kurayla belirleyince, hizmetli her mahkemeye kurada ona düşen harfi götürüp asar.
ἐπειδὰν δὲ ὁ θεσμοθέτης ἐπικληρώσῃ τὰ γράμματα, ἃ δεῖ προσπαρατίθεσθαι τοῖς δικαστηρίοις, ἐπέθηκε φέρων ὁ ὑπηρέτης ἐφʼ ἕκαστον τὸ δικαστήριον τὸ γράμμα τὸ λαχόν.
64.164. Bölüm
On sandık her kabilenin girişinin önünde durur. Bunların üzerine K harfine kadar olan harfler yazılıdır. Yargıçlar kartlarını, üzerinde kendi kartlarındaki harfin aynısı yazılı olan sandığa atarlar; hizmetli sandığı sallar, thesmothetes de her sandıktan bir kart çeker.
τὰ δὲ κιβώτια τὰ δέκα κεῖται ἐν τ?ῷ ἔμπροσθεν τ?ῆς εἰσόδου καθʼ ἑκάστην τὴν φυλήν. ἐπιγέγραπται δʼ ἐπʼ αὐτῶν τὰ στ?ο?ιχεῖα μέχρι τοῦ κ. ἐπειδὰν δʼ ἐμβάλωσιν οἱ δικασταὶ τὰ πινάκια εἰς τὸ κιβώτιον, ἐφʼ οὗ ἂν ᾖ ἐπιγεγραμμένον τὸ γράμμα τὸ αὐτὸ ὅπερ ἐπὶ τῷ πινακίῳ ἐστὶν αὐτῷ τῶν στοιχείων, διασείσαντος τοῦ ὑπηρέτου ἕλκει ὁ θεσμοθέτης ἐξ ἑκάστου τοῦ κιβωτίου πινάκιον ἕν.
64.2Kartı çekilen bu kişiye empektes (yerleştirici) denir. O, sandıktan çıkan kartları, sandıktakiyle aynı harfi taşıyan sütuna yerleştirir. Bu kişi kurayla seçilir ki aynı kişi hep kartları yerleştirip hile yapmasın. Her kura makinesinde beş sütun vardır.
οὗτος δὲ καλεῖται ἐμπήκτης, καὶ ἐμπήγνυσι τὰ πινάκια τὰ ἐκ τοῦ κιβωτίου εἰς τὴν κανονίδα, ἐφʼ ἧς τὸ αὐτὸ γράμμα ἔπεστιν ὅπερ ἐπὶ τοῦ κιβωτίου. κ?ληροῦται δʼ οὗτος, ἵνα μὴ ἀεὶ ὁ αὐτὸς ἐμπηγνύων κακουργῇ. εἰσὶ δὲ κανονίδες πέντε ἐν ἑκάστῳ τῶν κληρωτηρίων.
64.3Zarlar makineye atılınca arkhon her kura makinesinde kabile için kura çeker. Zarlar tunçtan, siyah ve beyazdır. Kaç yargıcın seçilmesi gerekiyorsa, her beş kart için bir tane olmak üzere o kadar beyaz zar atılır; siyah zarlar da aynı şekilde. Arkhon zarları çıkardıkça münadi kurada çıkanları çağırır. Empektes de bu sayıya dahildir.
ὅταν δὲ ἐμβάλῃ τοὺς κύβους, ὁ ἄρχων τὴν φυλὴν κληροῖ κατὰ κληρωτήριον. εἰσὶ δὲ κύβοι χα?λκοῖ, μέλανες καὶ λευκοί. ὅσους δʼ ἂν δέῃ λαχεῖν δικαστάς, τοσοῦτοι ἐμβάλλονται λευκοί, κατὰ πέντε πινάκια εἷς, οἱ δὲ μέλανες τὸν αὐτὸν τρόπον. ἐπειδὰν δʼ ἐξαιρῇ τοὺς κύβους, καλεῖ τοὺς εἰληχότας ὁ κήρυξ. ὑπάρχει δὲ καὶ ὁ ἐμπήκτης εἰς τὸν ἀριθμόν.
64.4Çağrılan kişi ses verip gelir ve testiden bir palamut çeker. Palamudu harfi yukarı gelecek şekilde uzatarak önce başkanlık eden arkhona gösterir. Arkhon görünce o kişinin kartını, palamuttaki harfin aynısı yazılı olan sandığa atar. Böylece yargıç istediği mahkemeye değil, kurada çıkan mahkemeye girer; kimse de istediği kişileri bir mahkemede toplayamaz.
ὁ δὲ κληθεὶς καὶ ὑπακούσας ἕλκει βάλανον ἐκ τῆς ὑδρίας, καὶ ὀρέξας αὐτήν, ἀνέχων τὸ γράμμα, δείκνυσιν πρῶτον μὲν τῷ ἄρχοντι τῷ ἐφεστηκότι. ὁ δὲ ἄρχων ἐπειδὰν ἴδῃ, ἐμβάλλει τὸ πινάκιον αὐτοῦ εἰς τὸ κιβώτιον, ὅπου ἂν ᾖ ἐπιγεγραμμένον τὸ αὐτὸ στοιχεῖον ὅπερ ἐν τῇ βαλάνῳ, ἵνʼ εἰς οἷον ἂν λάχῃ εἰσίῃ καὶ μὴ εἰς οἷον ἂν βούληται, μηδὲ ᾖ συναγαγεῖν εἰς δικαστήριον οὓς ἂν βούληταί τις.
64.5Arkhonun yanında, doldurulacak mahkeme sayısı kadar sandık durur; her birinin üzerinde, her mahkemeye kurada düşen harf yazılıdır.
παράκειται δὲ τῷ ἄρχοντι κιβώτια, ὅσαπερ ἂν μέλλῃ τὰ δικαστήρια πληρωθήσεσθαι, ἔχοντα στοιχεῖον ἕκαστον, ὅπερ ἂν ᾖ τὸ τοῦ δικαστηρίου ἑκάστου εἰληχός.
65.165. Bölüm
Yargıç palamudu bir kez de hizmetliye gösterir ve sonra parmaklığın içine girer. Hizmetli ona, palamuttakiyle aynı harfi taşıyan mahkemenin rengiyle aynı renkte bir sopa verir; böylece kurada çıkan mahkemeye girmek zorunda kalır. Çünkü başka bir mahkemeye girerse sopanın renginden yakayı ele verir.
αὐτὸς δὲ δείξασ? π?ά?λ?ι?ν? τ?ῷ ὑπηρέτῃ εἶτʼ ἐντὸς εἰσέρχεται τῆς κ?ιγκλ?ίδος. ὁ δὲ ὑπηρέτης δίδωσιν αὐτῷ βακτηρίαν ὁμόχρων τῷ δικαστηρίῳ, οὗ τὸ αὐτὸ γράμμα ἐστὶν ὅπερ ἐν τῇ βαλάνῳ, ἵνα ἀναγκαῖον ᾖ αὐτῷ εἰσελθεῖν εἰς ὃ εἴληχε? δικαστήριον· ἐὰν γὰρ εἰς ἕτερον εἰσίῃ, ἐξελέγχεται ὑπὸ τοῦ χρώματος τῆς βακτηρίας.
65.2Çünkü her mahkemenin girişindeki lentonun üzerinde bir renk boyanmıştır. Yargıç sopayı alıp hem sopasıyla aynı renkte olan hem de palamudundakiyle aynı harfi taşıyan mahkemeye gider. İçeri girince, bu görev için kurayla seçilmiş kişiden devlet adına bir belirteç (symbolon) alır.
τοῖς γὰρ δικαστηρίοις χρῶματα ἐπιγέγραπται ἑκάστῳ ἐπὶ τῷ σφηκίσκῳ τῆς εἰσόδου. ὁ δὲ λαβὼν τὴν βακτηρίαν βαδίζει εἰς τὸ δικαστήριον τὸ ὁμόχρων μὲν τῇ βακτηρίᾳ, ἔχον δὲ τὸ αὐτὸ γράμμα ὅπερ ἐν τῇ βαλάνῳ. ἐπειδὰν δʼ εἰσέλθῃ, παραλαμβάνει σύμβολον δημοσίᾳ παρὰ τοῦ εἰληχότος ταύτην τὴν ἀρχήν.
65.3Böylece içeri giren yargıçlar palamudu ve sopayı mahkemede bırakırlar. Kurada çıkmayanlara ise empektesler kartlarını geri verir.
εἶτα τήν τε βάλανον καὶ τὴν βακτηρίαν ⟨ἀποτιθέασιν⟩ ἐν τῷ δικαστηρίῳ τοῦτον ⟨τὸν⟩ τρόπον εἰσεληλυθότες. τοῖς δʼ ἀπολαγχάνουσιν ἀποδιδόασιν οἱ ἐμπῆκται τὰ πινάκια.
65.4Her kabilenin devlet hizmetlileri, her mahkeme için birer tane olmak üzere, içinde o kabileden her mahkemede bulunan yargıçların adlarının olduğu sandıkları teslim ederler. Bunları, her mahkemede yargıçlara kartlarını sayıyla geri vermekle görevli kişilere verirler; böylece bu kartlara bakarak yargıçları çağırıp ücretlerini öderler.
οἱ δὲ ὑπηρέται οἱ δημόσιοι ἀπὸ τῆς φυλῆς ἑκάστης παραδιδόασιν τὰ κιβώτια, ἓν ἐπὶ τὸ δικαστήριον ἕκαστον, ἐν ᾧ ἔνεστιν τὰ ὀνόματα τῆς φυλῆς τὰ ὄντα ἐν ἑκάστῳ τῶν δικαστηρίων. παραδιδόασι δὲ τοῖς εἰληχόσι ταῦτα ἀποδιδόναι τοῖς δικασταῖς ἐν ἑκάστῳ [τῷ] δικαστηρίῳ ἀριθμῷ τὰ πινάκια, ὅπως ἐκ τούτων καλοῦντες ἀποδιδῶσι τὸν μισθόν.
66.166. Bölüm
Bütün mahkemeler dolunca, birinci mahkemeye iki kura makinesi ve üzerlerinde mahkemelerin renkleri yazılı tunç zarlar konur; bir de üzerinde makamların adları yazılı başka zarlar. Thesmotheteslerden kurayla seçilen iki kişi zarları ayrı ayrı makinelere atar: biri renkleri bir makineye, öbürü makamların adlarını öbür makineye. Makamlardan hangisi kurada ilk çıkarsa, münadi onun ilk çıkan mahkemeyi kullanacağını, ikinci çıkanın ikinci mahkemeyi kullanacağını ilan eder; ötekiler için de aynı şekilde. Böylece hiçbir makam hangi mahkemeyi kullanacağını önceden bilmez, her biri kurada kendisine hangisi düşerse onu kullanır.
ἐπειδὰν δὲ πάντα πλήρη ᾖ τὰ δικαστήρια, τίθεται ἐν τῷ πρώτῳ τῶν δικαστηρίων β κληρωτήρια καὶ κύβοι χαλκοῖ, ἐν οἷς ἐπιγέγραπται τὰ χρώματα τῶν δικαστηρίων, καὶ ἕτεροι κύβοι, ἐν οἷς ἐστιν τῶν ἀρχῶν τὰ ὀνόματα ἐπιγεγραμμένα. λαχόντες δὲ τῶν θεσμοθετῶν δύο χωρὶς ἑκατέρων τοὺς κύβους ἐμβάλλουσιν, ὁ μὲν τὰ χρώματα εἰς τὸ ἓν κληρωτήριον, ὁ δὲ τῶν ἀρχῶν τὰ ὀνόματα εἰς τὸ ἕτερον. ἣ δʼ ἂν πρώτη λάχῃ τῶν ἀρχῶν, αὕ?τ?η ἀναγορεύεται ὑπὸ τοῦ κήρυκος ὅτι χρήσεται τῷ πρώτῳ λα?χόντι δικαστηρίῳ, ἡ δὲ δευτέρα τῷ δευτέρῳ, καὶ ὡσαύτως τοῖς ἄλλοις, ἵνα μηδεμία προειδῇ τίνι αὐτῶν χρήσεται, ἀλλʼ οἷον ἂν λάχῃ ἑκάστη, τούτῳ χρήσηται.
66.2Yargıçlar gelip her mahkemeye dağıtılınca, her mahkemede başkanlık eden makam her sandıktan bir kart çeker; böylece her kabileden biri olmak üzere on kart olur. Bu kartları boş bir sandığa atar ve bunlardan ilk beşini kurayla görevlendirir: birini suya (su saatine), dördünü oy taşlarına. Böylece kimse ne suya bakacak olanı ne de oy taşlarına bakacak olanları önceden ayarlayabilir ve bu işlerde hiçbir hile yapılmaz.
ἐπει?δὰν δʼ ἔλθωσιν καὶ νενεμημένοι ἐφʼ ἕκαστον ὦσιν οἱ δικασταί, ἡ ἀρχὴ ἡ ἐφεστηκυῖα ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἑκάστῳ ἕλκει ἐξ ἑκάστου τοῦ κιβωτίου πινάκιον ἕν, ἵνα γένωνται δέκα, εἷς ἐξ ἑκάστης τῆς φυλῆς, καὶ ταῦτα τὰ πινάκι?α εἰς ἕτερον κενὸν κιβώτιον ἐμβάλλει· καὶ τούτων ε τοὺς πρώτους διακληροῖ, ἕνα μὲν ἐπὶ τὸ ὕδωρ, τέτταρας δὲ ἄλλους ἐπὶ τὰς ψήφ?ους, ἵνα μηδεὶς παρασκευάζηι μήτε τὸν ἐπὶ τὸ ὕδωρ μήτε τοὺς ἐπὶ τὰς ψήφους, μηδὲ γίγνηται περὶ ταῦτα κακούργημα μηδέν.
66.3Kurada çıkmayan beş kişi bunlardan, yargıçların yargılamadan sonra ücretlerini hangi sırayla alacaklarını ve kabilelerin her birinin mahkemenin içinde nerede bulunacağını gösteren ilanı alırlar; böylece dağılıp az az alırlar ve hepsi aynı yere sıkışıp birbirlerini rahatsız etmezler.
οἱ δὲ ἀπολαχόντες πέντε παρὰ τούτων ἀπολαμβάνουσι τὸ πρόγραμμα, καθʼ ὅτι τὸν μισθὸν λήψονται καὶ ὅπου ἕκασται αἱ φυλαὶ ἐν αὐτῷ τῷ δικαστηρίῳ, ἐπειδὰν δικάσωσιν, ὅπως, δ?ιαστά?ν?τες ἕκαστοι, κατʼ ὀλίγους λάβωσι καὶ μὴ πολλοὶ εἰς ταὐτὸ συνκλεισθέντες ἀλλήλοις ἐνοχλῶσιν.
67.167. Bölüm
Bunları yaptıktan sonra davaları çağırırlar. Özel davalara bakarken, kanunda belirtilen dava türlerinin her birinden biri olmak üzere dört özel dava çağırırlar; taraflar da konunun dışına çıkmayacaklarına yemin ederler. Kamu davalarına bakarken kamu davalarını çağırırlar ve yalnız bir davayı karara bağlarlar.
ταῦτα δὲ ποιήσαντες εἰσκαλοῦσι τοὺς ἀγῶνας, ὅταν μὲν τὰ ἴδια δικάζωσι τοὺς ἰδίους, τῷ ἀριθμῷ δ, ἕνα ἐξ? ἑκάστων τ?ῶν δικῶν τῶν ἐκ τοῦ νόμου, καὶ διομνύουσιν οἱ ἀντίδικοι εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐρεῖν· ὅταν δὲ τὰ δημόσια, τοὺς δημοσίους, καὶ ἕνα μόνον ἐκδικάζουσι.
67.2Konuşma süresini belirleyen, içine su doldurulan, akıtma borulu su saatleri (klepsydra) vardır. Beş bin drahmiyi aşan davalara on khous su, ikinci konuşma için de üç khous verilir; beş bin drahmiye kadar olanlara yedi khous ve iki khous; iki bin drahmiden az olanlara beş khous ve iki khous; ikinci konuşmanın olmadığı hak çekişmesi davalarına (diadikasia) da altı khous.
εἰσὶ δὲ κλεψύδραι αὐλίσκους ἔχουσα?ι? ἔ?κρους, εἰς ἃς τὸ ὕδ?ωρ ἐ?γχέουσι, πρὸς ὃ δεῖ λέγειν περὶ τὰς δίκας. δίδ?οτα?ι ⟨δὲ⟩ δ?ε?κ?άχους ταῖς ὑπὲρ πεντακισχιλίας καὶ τρίχους τῷ δευτέρῳ λόγῳ, ἑπτάχους δὲ ταῖς μέχρι πεντακ?ισχιλίων καὶ δίχους, πεντ?άχους δὲ ταῖς ἐν?τὸς ⟨β⟩ καὶ δίχους, ἑξάχους δ?ὲ? ταῖς διαδικ?ασί?αι?ς, ⟨αἷς⟩ ὕστερον λόγος οὐκ ἔ?στιν οὐδείς.
67.3Suya bakmak için kurada çıkan görevli, yazıcı bir kanun, bir tanık ifadesi ya da buna benzer bir şey okuyacağı zaman boruyu tıkar. Ama dava, günün tamamı ölçülerek görülüyorsa o zaman boruyu tıkamaz; suçlayana da savunana da eşit miktarda su verilir. Gün, Poseideon ayının günlerine göre ölçülür […] kullanırlar […] yargıçlar […] her biri […] çünkü […] itmeye çalışıyorlardı […] su alıyor […] bunlardan biri davacılar, öbürü sanıklar içindir.
ὁ δʼ ἐφʼ ὕδωρ εἰληχὼς ἐπιλαμβάνει τ?ὸν αὐλίσκον, ἐπειδὰν μέλλῃ τινὰ ἢ νόμον ἢ μαρτυρίαν ἢ τοιοῦτόν τι ὁ γραμματεὺς ἀναγιγνώσκειν. ἐπειδὰν δὲ ᾖ πρὸς διαμεμετρημένην τὴν ἡμέραν? ὁ ἀγὼν, τότε δὲ οὐκ ἐπιλαμβάνει αὐτόν, ἀλλὰ δίδοται τὸ ἴσον ὕδωρ τῷ τε κατηγοροῦντι καὶ τῷ ἀπολογουμένῳ,
διαμετρεῖται δὲ πρὸς τὰς ἡμέρας τοῦ Ποσιδεῶνος μηνός […] α̣ρο̣ […] ντ̣α̣ι̣ χρῶνται […] ια […] τενταις τα κλι […] ἀπο […] ασιν οἱ δικασταὶ […] ολ […] εἰς ὃν ἕκαστοι λ […] τε […] γὰρ ἔσπευδον […] πετ […] ρος ἐξωθεῖν τοὺς […] λει […] ν ὕδωρ λαμβαν […] εἰσιν, ὁ μὲν ἕτερος τοῖς διώκουσιν, ὁ δέ ἕτερος τοῖς φεύγουσιν.
67.5[…] oylama ile […] ayırdı […]. Gün, hapis, ölüm, sürgün, atimia ya da malların müsaderesi cezası öngörülen davalar için bölünür […] ne ceza çekmesi ya da ne ödemesi gerektiği […].
ἐν δὲ τοῖς […] α̣τ̣ο̣ […] ἐξεῖλε τῷ διαψηφισμῷ […] ῳ. δ̣ι̣αιρεῖται δʼ ἡ ἡμέρα ἐπὶ τοῖς […] ἀγώνων ὅσοις πρόσεστι δεσμὸς ἢ θάνατος ἢ φυγὴ ἢ ἀτιμία ἢ δήμευσις χρημάτων […] μο̣ι̣ς ὅ τι χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι.
68.168. Bölüm
Mahkemelerin çoğu beş yüz […]. Kamu davalarını bin kişilik bir mahkemeye getirmek gerektiğinde, iki mahkeme Heliaia'da birleşir. […] bin beş yüz kişilik davalar için üç mahkeme birleşir.
τὰ δὲ πολλὰ τῶν δικαστηρίων ἐστὶ φ […] σο […] ασιν· ὅταν δὲ δέῃ τὰς δημοσίας γραφὰς εἰς ᾶ εἰσαγαγεῖν, συνέρχεται β δικαστήρια εἰς τὴν ἡλιαίαν. τὰ […] κ̣ν̣α̣. […] εἰς φ καὶ ᾶ τρία δικαστήρια.
68.2Oy taşları tunçtandır ve ortalarında bir mil vardır; yarısının mili delik, yarısınınki doludur. Oy taşlarına bakmak için kurada çıkanlar, konuşmalar bittikten sonra her yargıca biri delik biri dolu iki oy taşı verirler; taraflar bunları açıkça görebilir, böylece kimse ne iki dolu ne de iki delik taş alabilir. Bu görev için kurayla seçilen kişi de yargıçların belirteçlerini geri alır; her yargıç oy verirken bunların karşılığında üzerinde “3” (G) yazılı tunç bir belirteç alır (çünkü bunu teslim edince üç obol alır). Bu, herkesin oy vermesi içindir; çünkü oy vermeyen hiç kimse belirteç alamaz.
ψῆφοι δέ εἰσιν χαλκαῖ, αὐλίσκον ἔχουσαι ἐν τῷ μέσῳ, αἱ μὲν ἡμίσειαι τετρυπημέναι, αἱ δὲ ἡμίσειαι πλήρεις· οἱ δὲ λαχόντες ἐπὶ τὰς ψήφους, ἐπειδὰν εἰρημένοι ὦσιν οἱ λόγοι, παραδιδόασιν ἑκάστῳ τῶν δικαστῶν δύο ψήφους, τετρυπημένην καὶ πλήρη, φανερὰς ὁρᾶν τοῖς ἀντιδίκοις, ἵνα μήτε πλήρεις μήτε τετρυπημένας ἀμφοτέρας λαμβάνωσιν. ὁ δὲ ταύτην τὴν ἀρχὴν ε?ἰ?ληχὼς ἀπολαμβάνει τὰ σύμβολα, ἀνθʼ ὧν εἷς ἕκαστος ψηφιζόμενος λαμβάνει σύμβολον χαλκοῦν μετὰ τὸν γ ʽἀποδιδοὺς γὰρ γ λαμβάνεἰ, ἵνα ψηφίζωνται πάντες· οὐ γὰρ ἔστι λαβεῖν σύμβολον οὐδενί, ἐὰν μὴ ψηφίζηται.
68.3Mahkemede biri tunçtan, biri ahşaptan iki amphora durur; bunlar, kimse fark ettirmeden içlerine oy taşı sokmasın diye parçalarına ayrılabilir. Yargıçlar oylarını bunlara atarlar. Tunç olan geçerli, ahşap olan geçersiz oylar içindir. Tunç amphoranın, yalnız tek bir oy taşı geçecek kadar delikli bir kapağı vardır; böylece aynı kişi iki oy atamaz.
εἰσὶ δὲ ἀμφορεῖς δύο κείμενοι ἐν τῷ δικαστηρίῳ, ὁ μὲν χαλκοῦς, ὁ δὲ ξύλινος, διαιρετοὶ ὅπως μὴ λάθῃ ὑποβάλλων τις ψήφους, εἰς οὓς ψηφίζονται οἱ δικασταί, ὁ μὲν χαλκοῦς κύριος, ὁ δὲ ξύλινος ἄκυρος, ἔχων ὁ χαλκοῦς ἐπίθημα διερρινημένον, ὥστʼ αὐτὴν μόνην χωρεῖν τὴν ψῆφον, ἵνα μὴ δύο ὁ αὐτὸς ἐμβάλλῃ.
68.4Yargıçlar oy vermek üzereyken münadi önce tarafların tanık ifadelerine itiraz edip etmeyeceklerini sorar; çünkü oylama başladıktan sonra itiraz edilemez. Sonra yeniden şöyle ilan eder: “Delik taş ilk konuşanın, dolu taş sonra konuşanın lehinedir.” Yargıç oy taşlarını kandillikten alır, taşın milini parmaklarıyla kavrayarak tarafların hangisinin delik hangisinin dolu olduğunu görmesine izin vermeden, geçerli oyunu tunç amphoraya, geçersiz oyunu ahşap amphoraya atar.
ἐπειδὰν δὲ διαψηφίζεσθαι μέλλωσιν οἱ δικασταί, ὁ κήρυξ ἀγορεύει πρῶτον, ἂν ἐπισκήπτωνται οἱ ἀντίδικοι ταῖς μαρτυρίαις· οὐ γὰρ ἔστιν ἐπισκήψασθαι, ὅταν ἄρξωνται διαψηφίζεσθαι. ἔπειτα πάλιν ἀνακηρύττει “ἡ τετρυπημένη τοῦ πρότερον λέγοντος, ἡ δὲ πλήρης τοῦ ὕστερον λέγοντος.” ὁ δὲ δικαστὴς λαβόμενος ἐκ τοῦ λυχνείου τὰς ψήφους, πιέζων τὸν αὐλίσκον τῆς ψήφου καὶ οὐ δεικνύων τοῖς ἀγωνιζομένοις οὔτε τὸ τετρυπημένον οὔτε τὸ πλῆρες, ἐμβάλλει τὴν μὲν κυρίαν εἰς τὸν χαλκοῦν ἀμφορέα, τὴν δὲ ἄκυρον εἰς τὸν ξύλινον.
69.169. Bölüm
Herkes oyunu verince hizmetliler geçerli oyların bulunduğu amphorayı alır ve oy taşı sayısı kadar deliği olan bir sayma tahtasının üstüne boşaltırlar. Böylece oy taşları açıkta durur, kolayca sayılır; delik olanlar ve dolu olanlar taraflarca görülür. Oy taşlarına bakmak için kurada çıkanlar bunları tahtanın üstünde, dolu olanları ayrı, delik olanları ayrı sayarlar. Münadi oyların sayısını ilan eder: deliklerin davacının, doluların sanığın lehine olduğunu. Kim daha çok oy alırsa o kazanır; oylar eşitse sanık kazanır.
πάντες δʼ ἐπειδὰν ὦσι διεψηφισμένοι, λαβόντες οἱ ὑπηρέται τὸν ἀμφορέα τὸν κύριον, ἐξερῶσι ἐπὶ ἄβακα τρυπήματα ἔχοντα ὅσαιπερ εἰσὶν αἱ ψῆφοι, ἵνʼ αὗται φανεραὶ προκείμεναι καὶ εὐαρίθμητοι ὦσιν, καὶ τὰ τρυπητὰ καὶ τὰ πλήρη δῆλα τοῖς ἀντιδίκοις. οἱ δὲ ἐπὶ τὰς ψήφους εἰληχότες διαριθμοῦσιν αὐτὰς ἐπὶ τοῦ ἄβακος, χωρὶς μὲν τὰς πλήρεις, χωρὶς δὲ τὰς τετρυπημένας. καὶ ἀναγορεύει ὁ κήρυξ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τοῦ μὲν διώκοντος τὰς τετρυπημένας, τοῦ δὲ φεύγοντος τὰς πλήρεις· ὁποτέρῳ δʼ ἂν πλείων γένηται, οὗτος νικᾷ, ἂν δὲ ἴσαι, ὁ φεύγων.
69.2Sonra, ceza takdiri gerekiyorsa, aynı şekilde oy vererek cezayı takdir ederler; belirteçlerini geri verip yeniden birer sopa alırlar. Ceza takdiri için her iki tarafa yarımşar khous su verilir. Yargıçlar kanunların öngördüğü davaları karara bağlayınca, ücretlerini her biri kurada düştüğü bölümde alır.
ἔπειτα πάλιν τιμῶσι, ἂν δέῃ τιμῆσαι, τὸν αὐτὸν τρόπον ψηφιζόμενοι, τὸ μὲν σύμβολον ἀποδιδόντες, βακτηρίαν δὲ πάλιν παραλαμβάνοντες. ἡ δὲ τίμησίς ἐστιν πρὸς ἡμίχουν ὕδατος ἑκατέρῳ. ἐπειδὰν δὲ αὐτοῖς ᾖ δεδικασμένα τὰ ἐκ τῶν νόμων, ἀπολαμβάνουσιν τὸν μισθὸν ἐν τῷ μέρει οὗ ἔλαχον ἕκαστοι.
frag_1.1Kayıp İlk Kısmın Fragmanları
Fr. 1
Kaynak: Herakleides'in Politeialar Üzerine adlı eserinden yapılan özet, 1. Atinalılar başlangıçta krallıkla yönetiliyordu. İon onlarla birlikte yerleşince ilk kez o zaman “İonlar” diye anıldılar. Erekhtheus'tan sonra kral olan Pandion krallığı oğulları arasında paylaştırdı; bunlar da sürekli birbirleriyle çekiştiler.
Epit. Heraclidis 1: (ἐκ τῶν Ἡρακλείδου περὶ Πολιτειῶν.) Ἀθηναῖοι τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ἐχρῶντο βασιλείᾳ. συνοικησάντος δὲ Ἴωνος αὐτοῖς τότε πρῶτον Ἴωνες ἐκλήθησαν. Πανδίων δὲ βασιλεύσας μετὰ Ἐρεχθέα διένειμε τὴν ἀρχὴν τοῖς υἱοῖς. καὶ διετέλουν οὗτοι στασίαζοντες.
frag_1.2Kaynak: Harpokration. Ata Apollon (Apollon Patroos): Pythialı Apollon'dur. Tanrının pek çok adından biridir. Atinalılar Apollon'u İon'dan ötürü topluca “ata” diye onurlandırırlar. Çünkü Aristoteles'in dediğine göre, İon Attika'ya yerleşince Atinalılar İonlar diye anılmış, Apollon'a da onların “Atası” denmiştir.
Harpocration: Ἀπόλλων πατρῷος ὁ Πύθιος. προσηγορία τίς ἐστι τοῦ θεοῦ, πολλῶν καὶ ἄλλων οὐσῶν. τὸν δὲ Ἀπόλλωνα κοινῶς πατρῷον τιμῶσιν Ἀθηναῖοι ἀπὸ Ἴωνος· τούτου γὰρ ‹συν›οἰκήσαντος τὴν Ἀττικήν, ὡς Ἀριστοτέλης φησί, τοὺς Ἀθηναίους Ἴωνας κληθῆναι, καὶ Ἀπόλλωνα Πατρῷον αὐτοῖς ὀνομασθῆναι.
frag_1.3Kaynak: Aristophanes'in Kuşlar'ı üzerine şerh, 1537. Atinalılar Apollon'u “ata” olarak onurlandırırlar, çünkü Atinalıların polemarkhosu İon, Apollon ile Ksuthos'un karısı Kreusa'dan doğmuştu. (Bkz. Bekker, Anecdota 291 = Platon'un Euthydemos'u üzerine şerh, 302c.)
Schol. Aristoph. Av. 1537: πατρῷον δὲ τιμῶσιν Ἀπόλλωνα Ἀθηναῖοι, ἐπεὶ Ἴων ὁ πολέμαρχος Ἀθηναίων ἐξ Ἀπόλλωνος καὶ Κρεούσης τῆς Ξούθου ‹γυναικὸς› ἐγένετο. Cf. Bekk. An. 291 = Schol. Plat. Euthydem. 302 C.
frag_2.1Fr. 2
Kaynak: Plutarkhos, Theseus 25. Şehri daha da büyütmek isteyen Theseus herkesi eşit haklarla davet etti. “Ey bütün halklar, buraya gelin!” çağrısının, bütün halkı bir araya toplayan Theseus'un ilanı olduğu söylenir. Ama demokrasinin ayrım gözetmeden içeri dolan kalabalık yüzünden düzensiz ve karmakarışık hâle gelmesine de göz yummadı. Soyluları (eupatridai), çiftçileri (geomoroi) ve zanaatkârları (demiurgoi) ilk kez o birbirinden ayırdı. Soylulara tanrısal işleri bilme ve makam sahiplerini sağlama görevini verdi; kanunların öğretmenleri, kutsal ve dinî işlerin yorumcuları da onlar olacaktı. Öteki vatandaşlarla onları âdeta eşit bir duruma getirdi: Soylular itibarca, çiftçiler yararlılıkça, zanaatkârlar da sayıca üstün görünüyordu. Aristoteles'in dediği gibi Theseus'un halk kalabalığına ilk yönelen ve tek başına yönetmekten vazgeçen kişi olduğuna Homeros da tanıklık ediyor gibidir: “Gemiler Kataloğu”nda yalnız Atinalılara “halk” (demos) adını verir.
Plut. Thes. 25: ἔτι δὲ μᾶλλον αὐξῆσαι τὴν πόλιν βουλόμενος ἐκάλει πάντας ἐπὶ τοῖς ἴσοις, καὶ τὸ δεῦρ’ ἴτε πάντες λεῴ κήρυγμα Θησέως γενέσθαι φασὶ πανδημίαν τινὰ καθιστάντος. οὐ μὴν ἄτακτον οὐδὲ μεμιγμένην περιεῖδεν ὑπὸ πλήθους ἐπιχυθέντος ἀκρίτου γενομένην τὴν δημοκρατίαν, ἀλλὰ πρῶτος ἀποκρίνας χωρὶς εὐπατρίδας καὶ γεωμόρους καὶ δημιουργούς, εὐπατρίδαις δὲ ‹τὸ› γινώσκειν τὰ θεῖα καὶ παρέχειν ‹τοὺς› ἄρχοντας ἀποδοὺς καὶ νόμων διδασκάλους εἶναι καὶ ὁσίων καὶ ἱερῶν ἐξηγητάς, τοῖς ἄλλοις πολίταις ὥσπερ εἰς ἴσον κατέστησε, δόξῃ μὲν εὐπατριδῶν, χρείᾳ δὲ γεωμόρων πλήθει δὲ δημιουργῶν ὑπερέχειν δοκούντων. ὅτι δὲ πρῶτος ἀπέκλινε πρὸς τὸν ὄχλον, ὡς Ἀριστοτέλης φησί, καὶ ἀφῆκε τὸ μοναρχεῖν, ἔοικε μαρτυρεῖν καὶ Ὅμηρος ἐν νεῶν καταλόγῳ μόνους Ἀθηναίους δῆμον προσαγορεύσας.
frag_3.1Fr. 3
Kaynak: Platon'un Aksiokhos'u üzerine şerh, 371d, “gennetes” maddesi. Aristoteles şöyle der: Atina'da bütün halk çiftçiler ve zanaatkârlar diye ayrılmıştı; dört kabileleri vardı. Kabilelerin her birinin trittys ve phratria dedikleri üç parçası vardı; bunların her birinde otuz soy (genos) bulunuyordu, her soy da otuz erkekten oluşuyordu. Soylara yerleştirilmiş bu kişilere gennetes (soydaşlar) derlerdi.
Schol. in Plat. Axioch. 371 D (cf. Moeris att. p. 193. 16) s.v. γεννήτῃ: Ἀριστοτέλης φησὶ τοῦ ὅλου τλήθους διῃρημένου Ἀθήνησιν εἴς τε τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς δημιουργοὺς φυλὰς αὐτῶν εἶναι τέσσαρας, τῶν δὲ φυλῶν ἑκάστης μοίρας εἶναι τρεῖς, ἃς τριττύας τε καλοῦσι καὶ φρατρίας, ἑκάστης δὲ τούτων τριάκοντα εἶναι γένη, τὸ δὲ γένος ἐκ τριάκοντα ἕκαστον ἀνδρῶν συνεστάναι. τούτους δὴ τοὺς εἰς τὰ γένη τεταγμένους γεννήτας καλοῦσσι.
frag_3.2Kaynak: Patmos Sözlüğü, s. 152 Sakkelion, “gennetes” maddesi. Eskiden, Kleisthenes kabilelere ilişkin işleri düzenlemeden önce, Atinalılar çiftçiler ve zanaatkârlar diye ayrılmıştı. Bunların dört kabilesi vardı; kabilelerin her birinin phratria ve trittys dedikleri üç parçası vardı. Bunların her biri otuz soydan oluşuyordu; her soyda da soylara yerleştirilmiş otuz erkek vardı. Bunlara gennetes denirdi; Eumolpidler, Kerykesler ve Etobutadlar gibi, her birine düşen rahiplikler bunlar arasından kurayla verilirdi. Aristoteles Atinalıların Politeiası'nda bunu şu sözlerle anlatır: Kabileleri yılın mevsimlerini örnek alarak dört kabileye bölünmüştü; her kabile de üç parçaya ayrılmıştı, öyle ki yılın on iki ayı gibi toplam on iki parça oluyordu; bunlara trittys ve phratria deniyordu. Ayın günleri gibi her phratriada otuz soy bulunuyordu, her soy da otuz erkekten oluşuyordu. (Bkz. Harpokration ve Suda, “gennetai” maddesi.)
Lexicon Patm. p. 152 Sakkel. s.v. γεννήτῃ: πάλαι τὸ τῶν Ἀθηναίων πλῆθος, πρὶν ἢ Κλεισθένη διοικήσασθαι τὰ περὶ τὰς φυλάς, διῃρεῖτο εἰς γεωργοὺς καὶ δημιουργούς. καὶ φυλαὶ τούτων ἦσαν δ, τῶν δὲ φυλῶν ἑκάστη μοίρας εἶχε γ, ἃς φατρίας καὶ τριττύας ἐκάλουν. τούτων δ' ἑκάστη συνειστήκει ἐκ τριάκοντα γενῶν, καὶ γένος ἕκαστον ἄνδρας εἶχε τριάκοντα τοὺς εἰς τὰ γένη τεταγμένους, οἵτινες γεννῆται ἐκαλοῦντο, ‹ἐξ› ὧν ‹αἱ› ἱερωσύναι αἱ ἑκάστοις προσήκουσαι ἐκληροῦντο, οἷον Εὐμολπίδαι καὶ Κήρυκες καὶ Ἐτοβουτάδαι, ὡς ἱστορεῖ ἐν τῇ Ἀθηναίων πολιτείᾳ Ἀριστοτέλης λέγων οὕτως. φυλὰς δὲ αὐτῶν συννενεμῆσθαι δ, ἀπομιμησαμένων τὰς ἐν τοῖς ἐνιαυτοῖς ὥρας, ἑκάστην δὲ διῃρῆσθαι εἰς τρία μέρη τῶν φυλῶν, ὅπως γίνηται τὰ πάντα δώδεκα μέρη, καθάπερ οἱ μῆνες εἰς τὸν ἐνιαυτόν, καλεῖσθαι δὲ αὐτὰ τριττῦς καὶ φρατρίας· εἰς δὲ τὴν φρατρίαν τριάκοντα γένη διακεκοσμῆσθαι, καθάπερ αἱ ἡμέραι εἰς τὸν μῆνα, τὸ δὲ γένος εἶναι τριάκοντα ἀνδρῶν. Cf. Harp. et Suid. s.v. γεννῆται.
frag_3.3Kaynak: Harpokration, “trittys” maddesi. Trittys kabilenin üçte biridir. Çünkü Aristoteles'in Atinalıların Politeiası'nda dediğine göre kabile üç parçaya ayrılmıştır: trittysler, ethnoslar ve phratrialar.
Harp. s. v. τριττύς: τριττύς ἐστι τὸ τριτον μέρος τῆς φυλῆς· αὕτη γὰρ διῄρηται εἰς τρία μέρη, τριττῦς καὶ ἔθνη καὶ φατρίας, ὥς φησιν Ἀ. ἐν τῇ Ἀθ. πολ.
frag_4.1Fr. 4
Kaynak: Euripides'in Hippolytos'u üzerine Vatikan şerhi, 11. Aristoteles'in anlattığına göre Theseus, Aigeus'la akrabalığı yüzünden pek doğal olarak, Skyros'a keşif için gitti ve orada kral Lykomedes korkuya kapıldığından kayalardan aşağı itilerek öldü […] Atinalılar Med Savaşlarından sonra bir kehanet üzerine onun kemiklerini çıkarıp gömdüler.
Schol. Vatic. ad Eur. Hipp. 11: Ἀριστοτέλης ἱστορεῖ ὅτι ἐλθὼν Θησεὺς εἰς Σκῦρον ἐπὶ κατασκοπὴν εἰκότως διὰ τὴν Αἰγέως συγγένειαν ἐτελεύτησεν ὠσθεὶς κατὰ πετρῶν, φοβηθέντος τοῦ Λυκομήδους τοῦ βασιλεύοντος […] Αθηναῖοι μετὰ τὰ Μηδικὰ κατὰ μαντείαν ἀνελόντες αὐτοῦ τὰ ὀστᾶ ἔθαψαν.