İçeriğe geç
Sinoplu Diogenes

Sinoplu Diogenes

Sinoplu Diogenes Fragmanları

Διογένους ἀποσπασμάτια

s4051. Sohbetlerinden Kalanlar (Τῶν διατριβῶν λείψανα)

Fr. 1. Korkunç şeylerin hepsi, tabiatları gereği, başına gelenleri üzmekten çok bekleyenleri dehşete düşürür. Korku ise o kadar ağır bir şeydir ki pek çokları işi önceden kendi eliyle bitirmiştir: Kimileri fırtınaya tutulmuş bir gemideyken geminin batmasını beklemeden kendilerini boğazlamıştır… Kaynak: Stobaios, Florilegium VIII 15.

Fr. 2. Adalet psykhēye büyük bir rahatlık verir. Çünkü kimseden korkmadan ve kimseden utanmadan yaşamak hayata bir çeşit haz ve yeterlik katar. Psykhēsinde adaleti taşıyan kişi yalnız çoğunluğa yararlı olmakla kalmaz, en çok da kendine yararlıdır; çünkü kendine hiçbir bakımdan haksızlık etmeye kalkışmaz. Ne kendi acısına sebep olur ne kendi hastalığına; tabiatın verdiği duyu organlarını tanrı sayıp onları adil biçimde kullanır: Güçlerini aşan hiçbir şey yapmaz, onları elinden geldiğince korur ve onlar yoluyla hem haz hem yarar elde eder. Kendini adil biçimde kullanan için kulaktan, gözden, yemekten ve cinsel birleşmeden hazlar doğar; kendini adil biçimde kullanmayan içinse en değerli ve en zorunlu şeylerde tehlikeler doğar. Yoksa psykhēleri gece gündüz çalkalanan, kendilerini rastgele denize ve ırmaklara atan insanları görmedin mi? Kaynak: Stobaios, Florilegium IX 49.

Fr. 3. Pontos balını tanımayanlar onu tatmaya heves eder, ama tadınca acı ve tatsız bulup hemen tükürürler; bunun gibi insanlar da merak yüzünden Diogenes'i denemek isterlerdi, ama çürütülünce yüz çevirip kaçarlardı. Başkaları azarlanırken hoşlanırlar, sıra kendilerine gelince korkup çekilirlerdi. Diogenes her zamanki gibi şakalaşıp eğlendiğinde son derece sevinirlerdi, ama sesini yükseltip ciddileşince açık sözlülüğüne dayanamazlardı. Kaynak: Stobaios, Florilegium XIII 18.

Fr. 4. Çünkü Antisthenes'in kendisini bile kimi zaman sözleriyle karşılaştırıp onun kendisinden çok daha yumuşak olduğunu gösterir, alay ederek ona boru derdi: Boru en yüksek sesi çıkardığı hâlde kendini duymazmış. Antisthenes de kendini savunarak borudan çok eşek arılarına benzediğini söylerdi; çünkü eşek arılarının kanat sesi hafif, iğnesi ise çok acıdır. Böylece Diogenes'in açık sözlülüğünden hoşlanırdı. *Kaynak: Stobaios, Florilegium XIII 19. Krş. Antisthenes fr. 80.*

s405
  1. Πάντα μὲν οὖν τὰ δεινὰ πέφυκε μᾶλλον ἐκπλήττειν τοὺς προσδεχομένους ἢ λυπεῖν τοὺς πειραθέντας. Ὁ δὲ φόβος οὕτω χαλεπός ἐστιν, ὥστε πολλοὶ ἤδη προέλαβον τὸ ἔργον, οἱ μὲν ἐν νηῒ χειμαζόμενοι οὐ περιμείναντες καταδῦναι τὴν ναῦν, ἀλλὰ πρότερον αὑτοὺς ἀποσφάξαντες… (Stobaeus Floril. VIII, 15.)

  2. Ἡ τοίνυν δικαιοσύνη πολλὴν ἔχει ῥᾳστώνην τῇ ψυχῇ. Τὸ γὰρ μηδένα μήτε φοβούμενον μήτε αἰσχυνόμενον ζῆν, ἡδονή τίς ἐστι καὶ ἱκανότης τῷ βίῳ. Ὁ δὲ τὴν δικαιοσύνην ἔχων ἐν τῇ ψυχῇ οὐ μόνον τοῖς πολλοῖς ὠφέλιμός ἐστιν, ἀλλὰ πολὺ μάλιστα αὐτὸς αὑτῷ. Οὐ γὰρ πειράσεται αὑτὸν ἀδικεῖν οὐδὲ καθʼ ἓν μέρος. Οὐδὲ γὰρ λύπης αὑτῷ αἴτιός ἐστιν οὐδὲ νόσου, ἀλλὰ τὰ αἰσθητήρια τὰ τῆς φύσεως θεοὺς ὑπολαμβάνων εἶναι, δικαίως χρήσεται αὐτοῖς, οὐδὲν μὲν ὑπὲρ τὴν δύναμιν πράττων, φυλάττων δὲ τὰ μάλιστα, καὶ ἡδονὰς καὶ ὠφελείας λαμβάνων διὰ τούτων. Καὶ γὰρ ἀπὸ ἀκοῆς καὶ ἀπὸ ὁράσεως καὶ ἀπὸ τῆς τροφῆς καὶ ἀπὸ τῶν ἀφροδισίων ἡδοναὶ ἔσονται τῷ δικαίως ἑαυτῷ χρωμένῳ· τῷ δὲ μὴ δικαίως ἑαυτῷ χρωμένῳ καὶ κίνδυνοι γίνονται περὶ τὰ πλείστου ἄξια καὶ ἀναγκαιότατα. Ἢ οὐχ ἑώρακας τὴν ψυχὴν ταραττομένους καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας, καὶ εἰς τὴν θάλασσαν ἑαυτοὺς ῥιπτοῦντας εἰκῇ καὶ εἰς ῥεῖθρα; (Stobaeus Floril. IX, 49.)

  3. Ὥσπερ οὖν τοῦ Ποντικοῦ μέλιτος γεύσασθαι ἐπιχειροῦσιν οἱ ἄπειροι, γευσάμενοι δὲ παραχρῆμα ἐξέπτυσαν, δυσχεράναντες ὅτι πικρόν ἐστι καὶ ἀηδές· οὕτω καὶ τοῦ Διογένους ἀποπειρᾶσθαι μὲν ἤθελον διὰ πολυπραγμοσύνην, ἐλεγχόμενοι δὲ ἀπεστρέφοντο καὶ ἔφευγον. Καὶ ἄλλων μὲν ἥδοντο λοιδορουμένων, αὐτοὶ δὲ ἐφοβοῦντο καὶ ἀνεχώρουν. Καὶ εἰ μὲν ἔσκωπτε καὶ ἔπαιζεν, ὥσπερ εἰώθει, ὑπερφυῶς ἔχαιρον, ἀνατεινομένου δὲ καὶ σπουδάζοντος οὐχ ὑπέμενον τὴν παρρησίαν. (Stobaeus Floril. XIII, 18.)

  4. Ἐπεὶ αὐτόν γε τὸν Ἀντισθένην παραβάλλων πρὸς τοὺς λόγους ἐνίοτε ἤλεγχεν ὡς πολὺ μαλακώτερον καὶ ἔφη αὐτὸν εἶναι σάλπιγγα λοιδορῶν· αὑτοῦ γὰρ οὐκ ἀκούειν φθεγγομένου μέγιστον· καὶ Ἀντισθένης ἀμυνόμενος ἀντὶ τῆς σάλπιγγος ἔλεγε ταῖς σφηξὶν ὅμοιον αὑτὸν εἶναι· καὶ γὰρ τῶν σφηκῶν τὸν μὲν ψόφον τῶν

s406Fr. 5. İşleri iyi giden insanlara hayat daha iyi, bu yüzden de ölüm daha acı görünür; kötü yaşayanlar ise hayata daha zor katlanır, ölümü daha hoş karşılarlar. Tiranlar için ise ikisi de ötekilerden daha ağırdır: Ölmeyi çok isteyenlerden bile çok daha tatsız yaşarlar, ama ölümden, hayatı en hoş geçirenler kadar korkarlar. Kaynak: Stobaios, Florilegium XLIX 27. Krş. Dion Khrysostomos s. 95.

2. Çeşitli Yazarlardan Toplanmış Vecizeler ve Sözler (Γνῶμαι καὶ ἀποφθέγματα ἐκ διαφόρων συνειλεγμένα)

Fr. 6. Biri insanın nasıl kendi kendinin efendisi olabileceğini sorunca, "Başkalarını neyle kınıyorsa en çok kendini onunla kınarsa," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium I 32.

Fr. 7. Biri pis yerlere girdiği için onu kınayınca, "Güneş de girer, ama kirlenmez," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Hayatta aretē ve kötülük üzerine söylev, s. 35.

Fr. 8. Bir gün gündüz vakti bir kandil yakıp dolaşıyordu; bazıları bunun ne için olduğunu sorunca, "İnsan arıyorum," derdi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kötülüğün kolay olduğu üzerine söylev, s. 39.

Fr. 9. Diogenes kötü birine öğüt veriyordu. Biri ona "Ne yapıyorsun?" diye sorunca, "Ak etmek için bir Habeşi ovuyorum," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kötü insanlar üzerine söylev, s. 64.

Fr. 10. Hekimler yalanarak alınan ilaçların acılığını balla, bilgeler ise geçimsiz insanlarla sohbeti neşeyle tatlandırır. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kötü insanlar üzerine söylev, s. 64.

Fr. 11. Biri Diogenes'e akılsız dedi; o da "Akılsız değilim, ama aklım sizinkine benzemiyor," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium III 62.

Fr. 12. Korinthos'ta satılırken tellal ona "Ne bilirsin?" diye sorunca, "İnsanları yönetmeyi," dedi. Tellal da gülerek, "Büyük bir hüner satıyorum; kendine bir efendi satın almak isteyen var mı?" dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium III 63. Aynı şeyi Diogenes Laertios (VI 29) da anlatır: "Menippos, Diogenes'in Satılışı'nda onun esir düşüp satılırken ne yapmayı bildiğinin sorulduğunu, onun da 'İnsanlara hükmetmeyi' diye cevap verdiğini söyler. Tellala da 'Kendine bir efendi satın almak isteyen var mı, diye bağır,' demiş. Oturması yasaklanınca da 'Hiç fark etmez; balıklar da nasıl yatarlarsa öyle satılır,' demiş."

Fr. 13. Bir keresinde revakta geri geri yürürken bazıları gülünce, "Siz hayat yolunda geri geri gittiğiniz hâlde benim yürüyüşümü kınamaya utanmıyor musunuz?" dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium IV 84.

Fr. 14. Diogenes, insanların yaşamak için gerekenleri edindiğini, ama iyi yaşamak için gerekenleri edinmediğini söylerdi. *Kaynak: Stobaios, Florilegium IV 86.*

s406

πτερῶν εἶναι μικρόν, τὸ δὲ κέντρον δριμύτατον. Ἔχαιρεν οὖν τῇ παρρησίᾳ τοῦ Διογένους. (Stobaeus Floril. XIII, 19. Conf. Antisthenis fragm. 80.)

  1. Δοκεῖ δὲ τοῖς μὲν εὖ πράττουσι τῶν ἀνθρώπων ὁ μὲν βίος ἀμείνων, ὁ δὲ θάνατος διὰ τοῦτο λυπηρότερος· οἱ δʼ αὖ κακῶς ζῶντες τὸν μὲν βίον δυσχερέστερον φέρουσι, τὸν δὲ θάνατον ἥδιον προσδέχονται. Τοῖς δὲ τυράννοις ἀμφότερα ταῦτα χαλεπώτερα ἢ τοῖς ἄλλοις· ζῶσι μὲν γὰρ πολὺ ἀηδέστερον τῶν πάνυ ἐπιθυμούντων τεθνάναι, τὸν δὲ θάνατον οὕτω δεδοίκασιν, ὡς ἥδιστα διάγοντες ἐν τῷ βίῳ. (Stobaeus Floril. XLIX, 27. Cf. Dio Chrysostomus p. 95.)

β΄. ΓΝΩΜΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΕΚ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΥΝΕΙΛΕΓΜΕΝΑ.

  1. Πυνθανομένου τινὸς πῶς ἄν τις ἑαυτοῦ γένοιτο, Εἰ ὑπὲρ ὧν ἐπιτιμᾷ τοῖς ἄλλοις, ἔφη, καὶ ἑαυτῷ ἐπιτιμῴη μάλιστα. (Stobaeus Floril. I, 32.)

  2. Ὀνειδίσαντος αὐτῷ τινος, ὡς εἰς ἀκαθάρτους τόπους εἰσέρχεται, ἔφη· Καὶ ὁ ἥλιος, ἀλλʼ οὐ μιαίνεται. (Antonius et Maximus Serm. de vitae virtute et vitio p. 35.)

  3. Ἡμέρας ποτὲ λύχνον ἅψας περιῄει· πυνθανομένων δέ τινων, πρὸς τί τοῦτο; ἔλεγεν, Ἄνθρωπον ζητεῖν. (Antonius et Maximus Serm. malitiam esse facilem p. 39.)

  4. Διογένης ἐνουθέτει τινὰ πονηρόν· ἐρωτώμενος δὲ ὑπό τινος, τί τοῦτο ποιεῖς; ἔφη· Αἰθίοπα σμήχω, ἵνα λευκὸν ποιήσω. (Antonius et Maximus Serm. de hominibus malis p. 64.)

  5. Οἱ μὲν ἰατροὶ τὰς τῶν ἐκλεικτῶν φαρμάκων πικρίας μέλιτι, οἱ δὲ σοφοὶ τὰς τῶν δυσκολωτέρων ἀνθρώπων ὁμιλίας ἱλαρότητι γλυκαίνουσιν. (Antonius et Maximus Serm. de hominibus malis p. 64.)

  6. Ἔφη τις τὸν Διογένην ἀνόητον εἶναι, ὁ δέ· Ἀνόητος μὲν οὐκ εἰμί, τὸν δὲ αὐτὸν ὑμῖν νοῦν οὐκ ἔχω. (Stobaeus Floril. III, 62.)

  7. Πωλούμενος ἐν Κορίνθῳ, ἐρομένου τοῦ κήρυκος, τί ἐπίστασαι; Ἀνθρώπων, ἔφη, ἄρχειν. Καὶ ὁ κῆρυξ γελάσας· Μέγα ἐπιτήδευμα πωλῶ, εἴ τις θέλει πρίασθαι κύριον. (Stobaeus Floril. III, 63. Idem narrat Diogenes Laertius lib. VI, 29: φησὶ δὲ Μένιππος ἐν τῇ Διογένους πράσει, ὡς ἁλοὺς καὶ πωλούμενος ἠρωτήθη τί οἶδε ποιεῖν· ἀπεκρίνατο· Ἀνδρῶν ἄρχειν. Καὶ πρὸς τὸν κήρυκα, Κήρυσσε, ἔφη, εἴ τις ἐθέλει δεσπότην αὑτῷ πρίασθαι. Κωλυθεὶς καθίζεσθαι, Οὐδέν, ἔφη, διαφέρει· καὶ γὰρ τοὺς ἰχθῦς ὅπως ἂν κέοιντο πιπράσκεσθαι.)

  8. Ἐπεὶ δὲ ἐν τῇ στοᾷ ἀνάπαλιν περιπατοῦντος αὐτοῦ ἐγέλων τινές, Εἶτʼ οὐκ αἰσχύνεσθε, εἶπεν, ὑμεῖς τὴν ἐν τῷ βίῳ ὁδὸν ἀνάπαλιν πορευόμενοι, ἐμοῦ τὴν ἐν τῷ περιπατεῖν κατεγνωκότες; (Stobaeus Floril. IV, 84.)

  9. Διογένης ἔλεγε τοὺς ἀνθρώπους τὰ μὲν πρὸς τὸ ζῆν πορίζεσθαι, τὰ δὲ πρὸς τὸ εὖ ζῆν οὐ πορίζεσθαι.

s407Fr. 15. Diogenes, güreşte ve koşuda yarışan çok kişi gördüğünü, ama iyi ve soylu insan olmakta yarışan kimseyi görmediğini söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium IV 112. Krş. Diogenes Laertios VI 70.

Fr. 16. Diogenes şunun korkunç olduğunu söylerdi: Atletler ve kitharaya eşlik eden şarkıcılar, biri bedeni, öteki sesi için mideye ve hazlara hâkim olur; ama itidal uğruna hiçbiri bunları hor görmez. Kaynak: Stobaios, Florilegium V 41.

Fr. 17. Diogenes, çoğu insanın yaşarken kendini banyolarla ıslatıp cinsel zevklerle eriterek çürüttüğünü, ölünce ise çabuk çürümesin diye bedeninin kimi tütsüler arasına, kimi bal içine konmasını istediğini söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 3.

Fr. 18. Diogenes, en çok yiyeceğin bulunduğu evlerde çok fare ve gelincik olduğunu, aynı şekilde çok yiyecek alan bedenlerin de peşinden çok hastalık sürüklediğini söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 4.

Fr. 19. Diogenes aşırı süslenen bir gence, "Erkekler için süsleniyorsan talihsizsin, kadınlar için süsleniyorsan haksızlık ediyorsun," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 5. Krş. Diogenes Laertios VI 54.

Fr. 20. Diogenes, kilerlerini sürgülerle, kilitlerle ve mühürlerle kapatıp kendi bedenlerini ağız, cinsel organlar, kulaklar ve gözler yoluyla pek çok pencere ve kapıyla açık bırakanlarla alay ederdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 33, Serenos'tan.

Fr. 21. Diogenes, "Tanrılardan sağlık dilerler, ama çoğu sağlığa aykırı ne varsa yapar," der. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 38.

Fr. 22. Diogenes, bir drahmiye satılan şeyler uğruna canını ortaya koyan zinacıdan daha ucuz hiçbir şey olmadığını söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 52. Krş. Antisthenes fr. 94.

Fr. 23. Diogenes, insanların haz için yemek yediğini, ama aynı sebeple yemeyi bırakmak istemediklerini söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VI 53.

Fr. 24. Diogenes temiz bir ekmek alınca torbasındaki kepekli ekmeği atıp şöyle dedi: "Ey yabancı, tiranlara yol ver, çekil." Kaynak: Stobaios, Florilegium XVII 16. Dize Euripides'in Phoinikeli Kadınlar'ında (40) geçer. Diogenes Laertios (VI 55) olayı başka türlü anlatır: "Kahvaltıda zeytin yerken biri pasta getirince zeytinleri atıp 'Ey yabancı, tiranlara yol ver, çekil,' dedi." Lukianos, Balıkçı 45: "Hizmetkârlar, Kyniskos'un kaçarken attığı torbayı yerden alın; bakalım içinde ne var: herhalde acı bakla, bir kitap ya da kaba ekmek." Yunan şârih: "Kaba ekmek, sade ve gelişigüzel, güneşte ya da külde pişirilmiş ekmektir; buna kül çöreği de deriz."

Fr. 25. Megaralıların uzun surlar diktiğini gören Diogenes, "Zavallılar, surların büyüklüğünü değil, üzerlerinde duracak olanları düşünün," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium VII 47.

Fr. 26. Diogenes, gayesi bedenin değil, psykhēnin yürekliliği ve dinçliği olmayan hiçbir zahmetin güzel olmadığını söyledi. *Kaynak: Stobaios, Florilegium VII 18.*

s407

(Stobaeus Floril. IV, 86.)

  1. Διογένης ἔλεγε διαπαλαίοντας μὲν πολλοὺς ὁρᾶν καὶ διατρέχοντας, διακαλοκαγαθιζομένους δὲ οὔ. (Stobaeus Floril. IV, 112. Cf. Diog. Laert. VI, 70.)

  2. Δεινὸν ἔλεγεν ὁ Διογένης, εἰ οἱ μὲν ἀθληταὶ καὶ οἱ κιθαρῳδοὶ γαστρὸς καὶ ἡδονῶν κρατοῦσιν, οἱ μὲν τῆς φωνῆς χάριν, οἱ δὲ τοῦ σώματος· σωφροσύνης δʼ ἕνεκα οὐδεὶς τούτων καταφρονήσει. (Stobaeus Floril. V, 41 Διογένους.)

  3. Διογένης τοὺς πολλοὺς ἔφασκε ζῶντας μὲν ἑαυτοὺς σήπειν λουτροῖς τέγγοντας καὶ ἀφροδισίοις τήκοντας, ἀποθνήσκοντας δʼ ἐν θυμιάμασι τὸ σῶμα κελεύειν ἀποτίθεσθαι, τοὺς δʼ ἐν μέλιτι, ὑπὲρ τοῦ μὴ ταχέως κατασαπῆναι. (Stobaeus Floril. VI, 3 Διογένους.)

  4. Διογένης ἔλεγε τῶν οἴκων, ἔνθα πλείστη τροφή, πολλοὺς μῦς εἶναι καὶ γαλᾶς· καὶ δὴ σώματα τὰ πολλὴν τροφὴν δεχόμενα καὶ νόσους πολλὰς ἐφέλκεσθαι. (Stobaeus Floril. VI, 4 Διογένους.)

  5. Διογένης πρός τινα νέον περιττῶς καλλωπιζόμενον· Εἰ μὲν πρὸς ἄνδρας, ἀτυχεῖς, εἶπεν· εἰ δὲ πρὸς γυναῖκας, ἀδικεῖς. (Stobaeus Floril. VI, 5 Διογένους. Cf. Diog. Laert. VI, 54.)

  6. Διογένης κατεγέλα τῶν τὰ μὲν ταμιεῖα κατασημαινομένων μοχλοῖς καὶ κλεισὶ καὶ σημάντροις, τὸ δὲ σῶμα τὸ αὑτῶν πολλαῖς θυρίσι καὶ θύραις ἀνοιγόντων διά τε στόματος καὶ αἰδοίων καὶ ὤτων καὶ ὀφθαλμῶν. (Stobaeus Floril. VI, 33 ἐκ τῶν Σερήνου.)

  7. Διογένης παρὰ μὲν τῶν θεῶν, φησίν, ὑγίειαν εὔχονται· πάντα δὲ οἱ πλεῖστοι τἀναντία τῇ ὑγιείᾳ πράττουσιν. (Stobaeus Floril. VI, 38 Διογένους.)

  8. Διογένης οὐδὲν εὐωνότερον εἶναι μοιχοῦ διωρίζετο τὴν ψυχὴν τῶν δραχμῆς ὠνίων προϊεμένου. (Stobaeus Floril. VI, 52 Διογένους. Conf. Antisth. fragm. 94.)

  9. Διογένης ἐσθίειν ἔλεγε τοὺς ἀνθρώπους τοῦ ἥδεσθαι ἕνεκα, ἀποπαύεσθαι δὲ αὐτοῦ τούτου χάριν μὴ ἐθέλειν. (Stobaeus Floril. VI, 53 τοῦ αὐτοῦ.)

  10. Ὁ Διογένης καθαρὸν λαβὼν ἄρτον, ἐξέβαλε τῆς πήρας τὸν αὐτόπυρον, εἰπών· Ὦ ξένε, τυράννοις ἐκποδὼν μεθίστασο. (Stobaeus Floril. XVII, 16 Διογένους. Versus est apud Euripidem Phoen. 40. Aliter Diogenes Laertius lib. VI, 55: ἀριστῶν ἐλάας, πλακοῦντος εἰσενεχθέντος, ῥίψας φησίν· ὦ ξένε, τυράννοις ἐκποδὼν μεθίστασο. … Lucian. Piscat. cap. 45: οἱ ὑπηρέται ἀνέλεσθε τὴν πήραν, ἣν ὁ Κυνίσκος ἀπέρριψεν ἐν τῇ τροπῇ· φέρʼ ἴδω τί καὶ ἔχει, ἤπου θέρμους, ἢ βιβλίον, ἢ ἄρτους τῶν αὐτοπυριτῶν. Interpres graecus: αὐτοπυρίτης ἄρτος ὁ λιτὸς καὶ σχεδίως ὠπτημένος, ἢ πρὸς ἥλιον, ἢ καὶ τῇ σποδιᾷ, ὃν καὶ ἐγκρυφίαν φαμέν.)

  11. Ὁρῶν Μεγαρέας ὁ Διογένης τὰ μακρὰ τείχη ἱστάντας· Ὦ μοχθηροί, εἶπε, μὴ τοῦ μεγέθους προνοεῖτε τῶν τειχῶν, ἀλλὰ τῶν ἐπʼ αὐτῶν στησομένων. (Stobaeus Floril. VII, 47 Διογένους.)

  12. Διογένης οὐδένα καλὸν ἔφησεν εἶναι πόνον, οὗ

s408Fr. 27. Diogenes para düşkünlerini su toplamış hastalara benzetirdi: Biri paraya doymuşken daha fazla para, öteki suya doymuşken daha fazla su ister, ikisi de kendi zararına. Çünkü arzulanan şeyler elde edildikçe bu tutkular daha da şiddetlenir. Kaynak: Stobaios, Florilegium X 46.

Fr. 28. Köpek Diogenes, zengin bir yaşlı kadına âşık görünen birini görünce, "Bu adam ona gözünü değil, dişini dikmiş," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium X 61.

Fr. 29. Diogenes büyük ve toplu bağışlar alanlara "büyük dilenciler" derdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium X 63.

Fr. 30. Diogenes'e hangi vahşi hayvanların daha tehlikeli olduğu sorulunca, "Dağlarda ayılar ve aslanlar, şehirlerde vergi tahsildarları ve muhbirler," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kazanç hırsı üzerine söylev, s. 226. Diogenes Laertios (VI 51) da benzer şekilde anlatır: "Hangi hayvanın en kötü ısırdığı sorulunca, 'Vahşiler arasında muhbir, evciller arasında dalkavuk,' dedi."

Fr. 31. Kynik filozof Diogenes'e biri altının neden soluk renkli olduğunu sorunca, "Çünkü ona tuzak kuran çok," dedi. Kaynak: Antonios, Açgözlülük üzerine söylev, s. 127.

Fr. 32. Diogenes kınanmanın başkasının iyiliği olduğunu söylerdi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, s. 250.

Fr. 33. Diogenes, "Öteki köpekler düşmanlarını ısırır, ben ise dostlarımı, onları kurtarmak için," derdi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, s. 250.

Fr. 34. Diogenes Platon'a Kanunlar'ı yazıp yazmadığını sordu. Platon "Evet," dedi. "Peki? Devlet'i yazmadın mı?" "Elbette yazdım." "Peki, Devlet'te kanunlar yok muydu?" "Vardı." "O hâlde neden yeniden Kanunlar yazman gerekti?" Kaynak: Antonios ve Maksimos, s. 250.

Fr. 35. Diogenes'in Platon hakkında "Bu kadar uzun zamandır felsefe yaptığı hâlde kimseyi üzmemiş bir adamın bize ne yararı var?" demesi doğru mudur, buna başkaları karar versin. Belki de filozofun sözünün tatlı olduğu kadar, yaralı olanları ısıran bir yanı da olması gerektiğini düşünüyordu. Kaynak: Antonios ve Maksimos, s. 251. Krş. Themistios, Ruh Üzerine şerhi, s. 13.

Fr. 36. Ölüyü tedavi etmekle yaşlıya öğüt vermek aynı şeydir. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Öğüt üzerine söylev, s. 254.

Fr. 37. Kel biri ona sövünce, "Sana hakaret etmeyeceğim; tersine saçlarını övüyorum, kötü bir kafatasından kaçıp kurtulmuşlar," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kınama ve iftira üzerine söylev, s. 260.

Fr. 38. Bir hain onu kötüleyince, "Senin düşmanın olduğuma seviniyorum; çünkü sen düşmanlarına değil, dostlarına kötülük edersin," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kınama ve iftira üzerine söylev, s. 260.

Fr. 39. Diogenes kendisine sövene, "Ama ne ben seni övdüğümde bana kimse inanır, ne de sen beni kötülediğinde sana," dedi. *Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kötü konuşanlar üzerine söylev, s. 262.*

s408

μὴ τέλος ἡ εὐψυχία καὶ τόνος ψυχῆς, ἀλλʼ οὐχὶ σώματος. (Stobaeus Floril. VII, 18 Διογένους.)

  1. Διογένης ὡμοίου τοὺς φιλαργύρους τοῖς ὑδρωπικοῖς· ἐκείνους μὲν γὰρ πλήρεις ὄντας ἀργυρίου ἐπιθυμεῖν πλείονος, τούτους δὲ ὕδατος, ἀμφοτέρους δὲ πρὸς κακοῦ. Ἐπιτείνεσθαι γὰρ μᾶλλον τὰ πάθη, ὅσῳ τὰ ἐπιθυμούμενα πορίζεται. (Stobaeus Floril. X, 46 Διογένους.)

  2. Διογένης ὁ κύων θεασάμενός τινα πλουσίας γραίας προσποιούμενον ἐρᾶν, ἔφη· Ταύτῃ οὐ τὸν ὀφθαλμόν, ἀλλὰ τὸν ὀδόντα ἐπιβέβληκε. (Stobaeus Floril. X, 61 Διογένους.)

  3. Διογένης τοὺς μεγάλα καὶ ἀθρόα λαμβάνοντας μεγαλοπτώχους ἐκάλει. (Stobaeus Floril. X, 63 Διογένους.)

  4. Διογένης ἐρωτηθείς, ποῖα εἴη θηρία χαλεπώτερα, εἶπεν· Ἐν μὲν τοῖς ὄρεσιν ἄρκτοι καὶ λέοντες, ἐν δὲ ταῖς πόλεσι τελῶναι καὶ συκοφάνται. (Antonius et Maximus Serm. de lucri cupiditate p. 226. Similiter Diogenes Laertius lib. VI, 51 ἐρωτηθείς, τί τῶν θηρίων κάκιστα δάκνει, ἔφη· Τῶν μὲν ἀγρίων συκοφάντης, τῶν δʼ ἡμέρων κόλαξ.)

  5. Διογένης ὁ Κυνικὸς φιλόσοφος ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος, διὰ τί τὸ χρυσίον χλωρόν ἐστιν, ἔφη· Ὅτι πολλοὺς ἐπιβούλους ἔχει. (Antonius Serm. de avaritia p. 127.)

  6. Τὴν ἐπιτίμησιν ὁ Διογένης ἀλλότριον ἀγαθὸν ἔλεγεν εἶναι. (Antonius et Maximus pag. 250.)

  7. Ὁ Διογένης ἔλεγεν, ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι κύνες τοὺς ἐχθροὺς δάκνουσιν· ἐγὼ δὲ τοὺς φίλους, ἵνα σώσω. (Antonius et Maximus pag. 250.)

  8. Διογένης ἤρετο Πλάτωνα, εἰ Νόμους γράφει· ὁ δὲ ἔφη. Τί δαί; Πολιτείαν ἔγραψας; Πάνυ μὲν οὖν. Τί οὖν, ἡ πολιτεία νόμους οὐκ εἶχεν; Εἶχεν. Τί οὖν ἔδει σε πάλιν Νόμους γράφειν; (Antonius et Maximus p. 250.)

  9. Εἰ μὲν οὖν ὀρθῶς ἐπὶ Πλάτωνος εἶπε Διογένης· Τί δὲ ὄφελος ἡμῖν ἀνδρός, ὃς πολὺν ἤδη χρόνον φιλοσοφῶν οὐδένα λελύπηκεν; ἕτεροι κρινόντων. Ἴσως γὰρ ἐνόμιζεν, ὡς δεῖ τὸν λόγον τοῦ φιλοσόφου τὸ γλυκὺ δηκτικὸν ἔχειν τῶν ἡλκωμένων. (Antonius et Maximus p. 251. Cf. Themist. in libr. de anima pag. 13.)

  10. Νεκρὸν ἰατρεύειν, καὶ γέροντα νουθετεῖν, ταὐτόν ἐστι. (Antonius et Maximus Serm. de admonitione pag. 254.)

  11. Λοιδορούμενος ὑπό τινος φαλακροῦ, ἔφη· Σὲ μὲν οὐχ ὑβρίζω, τὰς δὲ τρίχας σου ἐπαινῶ, ὅτι κακὸν ἐξέφυγον κρανίον. (Antonius et Maximus Serm. de vituperatione et calumnia p. 260.)

  12. Προδότου τινὸς κακῶς αὐτὸν λέγοντος, ἔφη· Χαίρω ἐχθρός σου γενόμενος· σὺ γὰρ οὐ τοὺς ἐχθρούς, ἀλλὰ τοὺς φίλους κακῶς ποιεῖς. (Antonius et Maximus Serm. de vitup. et cal. p. 260.)

  13. Διογένης πρὸς τὸν λοιδορούμενον αὐτῷ· Ἀλλʼ οὔτε

s409Fr. 40. Diogenes savurgan birinden bir mina istedi. Adam "Neden başkalarından üç obol, benden ise bir mina istiyorsun?" deyince, "Çünkü başkalarından yeniden alabileceğimi umuyorum, senden ise bir daha alamam," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XV 9. Aynı şeyi Diogenes Laertios (VI 67) ve Antonios Melissa (Savurganlık üzerine söylev, s. 264) da anlatır.

Fr. 41. Kral Aleksandros bir keresinde bir tabağı kemikle doldurup Kynik filozof Diogenes'e gönderdi. Diogenes tabağı alınca, "Yemek köpeğe layık, ama hediye krala layık değil," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, İyilik üzerine söylev, s. 277.

Fr. 42. Yine o, vermemek gerekenlere vermenin de, vermek gerekenlere vermemenin de aynı hata olduğunu söyledi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, İyilik üzerine söylev, s. 277.

Fr. 43. Diogenes'e biri insanların neden dilencilere verip filozoflara hiç vermediğini sorunca, "Çünkü bir gün kendilerinin de topal ya da kör olabileceğini düşünürler, ama filozof olacaklarını düşünmezler," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, İyilik üzerine söylev, s. 277. Aynı sözü Diogenes Laertios (VI 56) da aktarır.

Fr. 44. Diogenes bir şölende kendisine çok şarap verilince onu yere döktü. Bazıları onu kınayınca, "İçseydim, yalnız şarap boşa gitmekle kalmaz, beni de onunla birlikte yok ederdi," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Sarhoşluk üzerine söylev, s. 302.

Fr. 45. Diogenes, bazı insanların gerekeni söyledikleri hâlde kendi sözlerini dinlemediklerini, tıpkı güzel ses çıkaran lirlerin bunu duymaması gibi, söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XXIII 10. Aynı vecizeyi Antonios ve Maksimos da (Kendini sevme üzerine söylev, s. 349) aktarır.

Fr. 46. Sokrates'e kimlerin huzur içinde yaşadığı sorulunca, "Kendilerinde uygunsuz hiçbir şey bilmeyenler," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XXIV 13, Sokrates adıyla. Ama Stobaios'ta bu söz arkasından gelen "Kim daha az korkar…" vecizesiyle bağlantılı olduğu için "Diogenes" yazılması gerekir gibi görünüyor.

Fr. 47. Vicdanında hiçbir kötülük taşımayan kişiden daha az korkan ya da daha yürekli olan kim olabilir? Kaynak: Stobaios, Florilegium XXIV 14.

Fr. 48. Diogenes, Medeia'nın büyücü değil bilge olduğunu söylerdi: Yumuşak ve bedenleri sefahatten bozulmuş insanları alıp gymnasionlarda ve terleme odalarında çalıştırır, onları güçlü ve dinç yaparmış; eti kaynatarak gençleştirdiği söylentisi de buradan çıkmış. Kaynak: Stobaios, Florilegium XXIX 92.

Fr. 49. Diogenes, filozof olduğunu söyleyip de eristikçe sorular sorana, "Zavallı, filozofun hayatındaki en iyi şeyi sözünle berbat ettiğin hâlde felsefe yaptığını mı söylüyorsun?" dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XXXIII 14.

Fr. 50. Diogenes'in yanındaki delikanlılardan biri, Diogenes ona bir şey sorunca sustu. Diogenes de, "Neyin söylenmesi gerektiğini ve ne zaman söyleneceğini bilmekle neyin ve kime karşı susulacağını bilmenin aynı kişinin işi olduğunu düşünmüyor musun?" dedi. *Kaynak: Stobaios, Florilegium XXXIV 16, Dion'un Khreia'larından.*

s409

ἐμοί, ἔφη, πιστεύει τις εὐφημοῦντί σε, οὔτε σοὶ ἐμὲ βλασφημοῦντι. (Antonius et Maximus Serm. de obloquentibus p. 262.)

  1. Διογένης ἄσωτον ᾔτει μνᾶν· τοῦ δὲ εἰπόντος, διὰ τί τοὺς ἄλλους τριώβολα, ἐμὲ δὲ μνᾶν αἰτεῖς; ἔφη· Παρὰ μὲν τῶν ἄλλων ἐλπίζω πάλιν λαβεῖν, παρὰ δὲ σοῦ οὐκέτι. (Stobaeus Floril. XV, 9 Διογένους. Idem narrant Diogenes Laertius lib. VI, 67 et Antonius Melissa Serm. de prodigalitate p. 264.)

  2. Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεὺς πληρώσας ποτὲ ὀστέων πίνακα, ἔπεμψε Διογένει τῷ Κυνικῷ φιλοσόφῳ. Ὁ δὲ λαβὼν εἶπεν· Κυνικὸν μὲν τὸ βρῶμα, οὐ βασιλικὸν δὲ τὸ δῶρον. (Antonius et Maximus de beneficentia p. 277.)

  3. Ὁ αὐτὸς εἶπεν, τῆς αὐτῆς ἁμαρτίας εἶναι τὸ διδόναι οἷς μὴ δεῖ, καὶ τὸ μὴ διδόναι οἷς δεῖ. (Antonius et Maximus de beneficentia p. 277.)

  4. Διογένης ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος, διὰ τίνα αἰτίαν οἱ ἄνθρωποι τοῖς μὲν προσαιτοῦσι διδόασι, τοῖς δὲ φιλοσοφοῦσιν οὐδαμῶς, εἶπεν· Ὅτι χωλοὶ μὲν καὶ τυφλοὶ ἴσως ἐλπίζουσι γενέσθαι, φιλόσοφοι δὲ οὔ. (Antonius et Maximus de beneficentia p. 277. Idem dictum refert Diogenes Laertius lib. VI, 56.)

  5. Διογένης ἐν συμποσίῳ τινί, πολλοῦ αὐτῷ οἴνου δεδομένου, τοῦτο ἐξέχεεν. Ἐπεὶ δέ τινες αὐτὸν ἐμέμφοντο· Ἐὰν γὰρ αὐτόν, ἔφη, ἐκπίω, οὐ μόνον αὐτὸς ἀπόλλυται, ἀλλὰ κἀμὲ προσαπόλλυσι. (Antonius et Maximus Serm. de ebrietate p. 302. Scripsi δεδομένου; codd. διδομένου.)

  6. Διογένης ἔφη, τῶν ἀνθρώπων ἐνίους τὰ δέοντα λέγοντας ἑαυτῶν οὐκ ἀκούειν, ὥσπερ καὶ τὰς λύρας καλὸν φθεγγομένας οὐκ αἰσθάνεσθαι. (Stobaeus Floril. XXIII, 10. Idem apophthegma recitant etiam Antonius et Maximus Serm. περὶ φιλαυτίας pag. 349.)

  7. Σωκράτης ἐρωτηθεὶς τίνες ἀταράχως ζῶσιν, εἶπεν· Οἱ μηδὲν ἑαυτοῖς ἄτοπον συνειδότες. (Stobaeus Floril. XXIV, 13 Σωκράτους. Sed scribendum videtur Διογένους, quoniam hoc dictum cum ea quae sequitur apud Stobaeum sententia τίς γὰρ ἂν κτλ. cohaeret.)

  8. Τίς γὰρ ἂν ἧττον φοβοῖτό τι ἢ θαρσοίη μάλιστα, ἢ ὅστις αὑτῷ μηδὲν συνειδείη κακόν; (Stobaeus Floril. XXIV, 14 Διογένους.)

  9. Ὁ Διογένης ἔλεγε, τὴν Μήδειαν σοφήν, ἀλλʼ οὐ φαρμακίδα γενέσθαι. Λαμβάνουσαν γὰρ μαλακοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰ σώματα διεφθαρμένους ὑπὸ τρυφῆς, ἐν τοῖς γυμνασίοις καὶ τοῖς πυριατηρίοις διαπονεῖν καὶ ἰσχυροὺς ποιεῖν καὶ σφριγῶντας· ὅθεν περὶ αὐτῆς ῥυῆναι τὴν δόξαν, ὅτι τὰ κρέα ἕψουσα νέους ἐποίει. (Stobaeus Floril. XXIX, 92 Διογένους. Posui cum Meinekio πυριατηρίοις; vulgo πειρατηρίοις.)

  10. Διογένης πρὸς τὸν φιλόσοφον εἶναι φήσαντα, ἐρωτῶντα δὲ ἐριστικῶς· Κακόδαιμον, ἔφη, τὸ βέλτιστον τῶν ἐν τῷ βίῳ τοῦ φιλοσόφου λυμαινόμενος τῷ λόγῳ φιλοσοφεῖν φῄς. (Stobaeus Floril. XXXIII, 14.)

  11. Τῶν συνόντων τις μειρακίσκων Διογένει, ἐρωτώμενος ὑπʼ αὐτοῦ, ἐσιώπα. Ὁ δὲ ἔφη· Οὐκ οἴει τοῦ

s410Fr. 51. Diogenes bir keresinde Platon'dan bahçesindeki kuru incirlerden üç tane istedi; Platon ona bir medimnos gönderince, "Demek sana bir şey sorulunca da bin cevap veriyorsun," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XXXVI 21. Diogenes Laertios (VI 26) ise olayı şöyle anlatır: "Diogenes bir keresinde Platon'dan şarap, bir başka sefer de kuru incir istedi; Platon ona koca bir küp gönderdi. Diogenes de 'Sana iki kere ikinin kaç ettiği sorulsa yirmi mi dersin? Böylece ne istenene göre veriyorsun ne de sorulana göre cevap veriyorsun,' dedi. Böylece onun lafı uzattığıyla alay etmiş oldu."

Fr. 52. Diogenes güzel hetairalara "kraliçeler" derdi; çünkü pek çok kişi onların buyurduğu her şeyi yaparmış. Kaynak: Stobaios, Florilegium LXV 15.

Fr. 53. Diogenes güzel ve bu yüzden çok sevilen bir delikanlı görünce, "Delikanlı, bedeninin âşıklarını psykhēne yöneltmeye çalış," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Güzellik üzerine söylev, s. 566. Diogenes Laertios (VI 58) ise şöyle anlatır: "Felsefe yapan bir delikanlı görünce, 'Aferin, bedeninin âşıklarını psykhēnin güzelliğine yöneltiyorsun,' dedi."

Fr. 54. Güzel ama terbiyesiz insanların, içinde sirke bulunan kaymaktaşı şişelere benzediğini söyledi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Güzellik üzerine söylev, s. 566.

Fr. 55. Diogenes kölesi kaçınca hiç umursamadı ve kölesi Diogenes'siz yaşayabildiği hâlde Diogenes'in onsuz yaşayamamasının korkunç bir şey olacağını söyledi. Kaynak: Stobaios, Florilegium LXII 47. Diogenes Laertios (VI 55): "Kaçan kölesini aramasını öğütleyenlere, 'Manes Diogenes'siz yaşarken Diogenes'in Manes'siz yaşayamaması gülünç olurdu,' dedi." Ailianos, Çeşitli Tarih XIII 28: "Diogenes yurdunu terk ettiğinde kölelerinden Manes adında biri onun peşinden gelmişti; ama onunla yaşamaya katlanamayıp kaçtı. Bazıları onu aramasını öğütleyince Diogenes, 'Manes'in Diogenes'e ihtiyacı yokken Diogenes'in Manes'e ihtiyacı olması utanç verici olmaz mı?' dedi. Bu köle Delphoi'ye doğru dolaşırken köpekler tarafından parçalandı; böylece kaçmasının cezasını efendisinin adı yüzünden ödemiş oldu."

Fr. 56. Diogenes kendi aralarında konuşan kadınları görünce, "Aspis engerekten zehir ödünç alıyor," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Kötü kadınlar üzerine söylev, s. 609.

Fr. 57. İmrenilecek kişidir çocuklarında talihli olan ve herkesin bildiği felaketlerle ağlayıp dövünmeyen. Kaynak: Stobaios, Florilegium LXXV 10, Diogenes adıyla (başka elyazmalarında Dikaiogenes). F. G. Wagner bu dizeleri trajedi şairi Diogenes'e atfeder ve Euripides'in Orestes'indeki 535 vd. dizelerin taklidi olduğunu düşünür; başkaları bunun Euripides'ten bir parça olduğunu ileri sürmüştür. Bkz. Nauck, Trajedi Fragmanları, s. 602.

Fr. 58. Diogenes'e babalarla oğulların birbirine nasıl davranması gerektiği sorulunca, birbirlerinden istenmesini beklemeden davranıp önce vermeleri gerektiğini söyledi. Çünkü baba önce iyilik etmiş olduğu için karşılığında iyilik görmezse haklı olarak çabuk incinir; oğul ise şımarır ve istemeye tenezzül etmez. Kaynak: Stobaios, Florilegium LXXXIII 23.

Fr. 59. Diogenes'e toprağın taşıdığı en ağır yükün ne olduğu sorulunca, "Terbiyesiz insan," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Terbiye ve felsefe üzerine söylev, s. 706.

Fr. 60. Bir müneccim çarşıda küçük bir levha üzerine çizilmiş yıldızları gösterip "Bunlar gezegenler, yani başıboş gezen yıldızlar," deyince Diogenes bunu duydu ve "Yalan söyleme dostum; başıboş gezenler bunlar değil, şunlar," diyerek yanında oturanları gösterdi. *Kaynak: Stobaios, Florilegium LXXX 6.*

s410

αὐτοῦ εἶναι εἰδέναι τε ἃ λεκτέον, καὶ πότε, καὶ τίνα σιωπητέον καὶ πρὸς τίνα; (Stobaeus Floril. XXXIV, 16 ἐκ τῶν Δίωνος χρειῶν. Recepi Meinekii conjecturam μειρακίσκων, codd. μειρακίων.)

  1. Διογένης ᾔτησέ ποτε Πλάτωνα τῶν ἐκ τοῦ κήπου ἰσχάδων τρεῖς· ὡς δʼ ἐκεῖνος μέδιμνον αὐτῷ ἀπέστειλεν, Οὕτως, ἔφη, καὶ ἀποκρίνει ἓν ἐρωτηθεὶς μυρία. (Stobaeus Floril. XXXVI, 21 Διογένους. Addidi ἓν ex Jacobsii conjectura. At Diogenes Laertius lib. VI, 26 hoc modo rem refert: Διογένης οἶνόν ποτε ᾔτησεν αὐτόν (Πλάτωνα), τότε δὲ καὶ ἰσχάδας· ὁ δὲ κεράμιον ὅλον ἔπεμψεν αὐτῷ. Καὶ ὅς· Σύ, φησίν, ἐὰν ἐρωτηθῇς, δύο καὶ δύο πόσα ἐστίν, εἴκοσιν ἀποκρινῇ; Οὕτως οὔτε πρὸς τὰ αἰτούμενα δίδως, οὔτε πρὸς τὰ ἐρωτώμενα ἀποκρίνῃ. Ἔσκωψε δὴ ὡς ἀπεραντολόγον.)

  2. Διογένης τὰς εὐμόρφους τῶν ἑταιρῶν ἐκάλει βασιλίσσας· πολλοὺς γὰρ πράττειν, ἃ ἂν προστάττωσι. (Stobaeus Floril. LXV, 15.)

  3. Διογένης θεασάμενος μειράκιον εὔμορφον καὶ διὰ τοῦτο φιλούμενον ἔφη· Σπούδασον, μειράκιον, τοὺς τοῦ σώματος ἐραστὰς εἰς τὴν ψυχὴν μεταγαγεῖν. (Antonius et Maximus Serm. de pulchritudine p. 566. Sed Diogenes Laertius lib. VI, 58 ita: Θεασάμενος μειράκιον φιλοσοφοῦν· Εὖγε, εἶπεν, ὅτι τοὺς τοῦ σώματος ἐραστὰς ἐπὶ τὸ τῆς ψυχῆς κάλλος μετάγεις.)

  4. Τοὺς εὐειδεῖς καὶ ἀπαιδεύτους ὁμοίους ἔφη εἶναι ἀλαβάστροις ἔχουσιν ὄξος. (Antonius et Maximus Serm. de pulchritudine p. 566.)

  5. Διογένης ἀποδράντος τοῦ οἰκέτου οὐκ ἐφρόντιζε, δεινὸν εἶναι λέγων, εἰ Διογένης μὲν χωρὶς αὐτοῦ ζῆν οὐ δύναται, αὐτοῦ δʼ ἐκεῖνος χωρὶς δύναται. (Stobaeus Floril. LXII, 47 Διογένους. Diogenes Laertius lib. VI, 55: πρὸς τοὺς συμβουλεύοντας τὸν ἀποδράντα αὐτοῦ δοῦλον ζητεῖν· Γελοῖον, ἔφη, εἰ Μάνης μὲν χωρὶς Διογένους ζῇ, Διογένης δὲ χωρὶς Μάνου οὐ δύναται. Aelianus var. hist. lib. XIII, cap. 28: Διογένης ἡνίκα ἀπέλιπε τὴν πατρίδα, εἷς αὐτοῦ τῶν οἰκετῶν ἠκολούθει, ὄνομα Μάνης, ὃς οὐ φέρων τὴν μετʼ αὐτοῦ διατριβὴν ἀπέδρα. Προτρεπόντων δέ τινων ζητεῖν αὐτόν, ἔφη· Οὐκ αἰσχρόν, Μάνην μὲν μὴ δεῖσθαι Διογένους, Διογένην δὲ Μάνους; Οὗτος δὲ ὁ οἰκέτης εἰς Δελφοὺς ἀλώμενος ὑπὸ κυνῶν διεσπάσθη, τῷ ὀνόματι τοῦ δεσπότου δίκας ἐκτίσας, ἀνθʼ ὧν ἀπέδρασεν.)

  6. Διογένης κοινολογουμένας γυναῖκας θεασάμενος ἔφη· Ἀσπὶς παρʼ ἐχίδνης φάρμακον δανείζεται. (Antonius et Maximus Serm. de mulieribus improbis p. 609.)

Ζηλωτός, ὅστις εὐτύχησεν ἐν τέκνοις,

καὶ μὴ ʼπισήμοις συμφοραῖς ὠδύρετο.

(Stobaeus Floril. LXXV, 10 Διογένους, al. Δικαιογένους. Diogeni tragico attribuit hos versus F. G. Wagner Fragm. Tragic. p. 105 ed. Paris., ratus ab eo Euripidis Orest. vs. 535 seq. imitando effingi. Alii locum Euripidis esse voluerunt. Vid. Nauck. Fragm. Tragic. p. 602.)

  1. Διογένης ἐρωτηθεὶς πῶς δεῖ πατέρας καὶ υἱοὺς ἀλλήλοις προσφέρεσθαι, ἔφησεν, εἰ μὴ περιμένοιεν αἰτηθῆναι ὑπʼ ἀλλήλων, ἀλλὰ διδόντες φθάνοιεν. Ἐπιεικῶς δʼ ὁ πατὴρ διὰ τὸ προευεργετηκέναι, εἰ μὴ εὖ πάσχοι, ταχέως ἄχθεται· ὁ δὲ υἱὸς ἐντρυφᾷ καὶ οὐκ ἀξιοῖ αἰτεῖν. (Stobaeus Floril. LXXXIII, 23 Διογένους. Scripsi cum Meinekio ἔφησεν, codd. φησίν.)

  2. Διογένης ἐρωτηθείς, τί γῆ βαρύτερον βαστάζει; ἔφη· Ἄνθρωπον ἀπαίδευτον. (Antonius et Maximus Serm. de eruditione et philosophia p. 706.)

  3. Ἀστρολόγου δέ τινος κατʼ ἀγορὰν ἐπιδεικνύντος

s411Fr. 61. Diogenes'e insanların en soylusunun kim olduğu sorulunca, "Zenginliği, şöhreti, hazzı ve hayatı küçümseyen, bunların zıtlarından da, yani yoksulluktan, şöhretsizlikten, zahmetten ve ölümden de yüksekte duranlar," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium LXXXVI 19.

Fr. 62. Diogenes, Anaksimenes'in kölelerini bir sürü eşya taşırken görünce bunların kimin olduğunu sordu. "Anaksimenes'in," dediler. "Bunların hepsine sahip olup da kendi kendine sahip olmamaktan utanmıyor mu?" dedi. Kaynak: Maksimos, Zenginlik ve yoksulluk üzerine söylev, s. 758.

Fr. 63. Diogenes aretēnin ne zengin bir şehirde ne de zengin bir evde barınabileceğini söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XCIII 35.

Fr. 64. Diogenes yoksulluğun felsefeye kendiliğinden yardım eden bir destek olduğunu söyledi: felsefenin sözle ikna etmeye çalıştığı şeyleri yoksulluk fiilen zorla yaptırırmış. Kaynak: Stobaios, Florilegium XCV 11.

Fr. 65. Kötü bir adam yoksulluğunu Diogenes'in başına kakınca, "Yoksulluk yüzünden işkence tezgâhına gerilmiş kimseyi hiç görmedim; ama kötülük yüzünden çok kişi gördüm," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XCV 12.

Fr. 66. Diogenes yoksulluğun kimseden öğrenilmeyen, insanın kendiliğinden edindiği bir aretē olduğunu söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XCV 19.

Fr. 67. Biri yoksulluğunu başına kakınca Diogenes, "Zavallı adam, yoksulluk yüzünden tiranlığa kalkışan kimseyi görmedim; ama zenginlik yüzünden kalkışanların hepsini gördüm," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium XCVII 26.

Fr. 68. Ey insanların ölümlü ve sefil soyu, gölgeye benzemekten başka bir şey değiliz; toprağın üstünde dolanıp duran fazlalık bir yükleriz. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Hayatın eşitsizliği üzerine söylev, s. 807.

Fr. 69. Sokrates'e kimlerin mesut olduğu sorulunca, "Sağlam bir akla ve logosa sahip olanlar," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium CIII 19, Sokrates adıyla. Ama bu sözün, Stobaios'un Diogenes'e atfettiği bir sonraki parçayla bir bütün olduğu açıktır.

Fr. 70. Çünkü tek saadet, insan hangi yerde ve hangi zamanda bulunursa bulunsun, sürekli sevinç içinde olmak ve hiçbir zaman acı duymamaktır. Kaynak: Stobaios, Florilegium CIII 20, Diogenes adıyla. "Sürekli" Mullach'ın okuyuşudur; elyazmalarında "gerçekten".

Fr. 71. Çünkü gerçek saadetin, zihnin ve psykhēnin daima huzur ve neşe içinde yaşaması olduğunu söylüyoruz. Kaynak: Stobaios, Florilegium CIII 21.

Fr. 72. Diogenes başına bazı felaketler geldiğinde, "Aferin sana talih, bana ne de erkekçe sahip çıkıyorsun!" derdi. Böyle zamanlarda ıslık çalıp şarkı mırıldanırdı. *Kaynak: Stobaios, Florilegium CVIII 71. Metin Meineke'nin okuyuşuna göredir.*

s411

ἔν τινι πινακίῳ καταγράφους τοὺς ἀστέρας, καὶ φάσκοντος, ὅτι οὗτοί εἰσιν οἱ πλανώμενοι τῶν ἀστέρων, ἐπακούσας· Μὴ ψεύδου, εἶπεν, ὦ ἑταῖρε· οὐ γὰρ οὗτοί εἰσιν οἱ πλανώμενοι, ἀλλὰ οὗτοι, δείξας αὐτῷ τοὺς παρακαθεζομένους. (Stobaeus Floril. LXXX, 6.)

  1. Διογένης, πυνθανομένου τινός, τίνες τῶν ἀνθρώπων εὐγενέστατοι· Οἱ καταφρονοῦντες, εἶπε, πλούτου, δόξης, ἡδονῆς, ζωῆς, τῶν δὲ ἐναντίων ὑπεράνω ὄντες, πενίας, ἀδοξίας, πόνου, θανάτου. (Stobaeus Floril. LXXXVI, 19 Διογένους.)

  2. Διογένης ἰδὼν τοὺς Ἀναξιμένους οἰκέτας πολλὰ σκεύη περιφέροντας, ἤρετο, τίνος ταῦτα; τῶν δὲ εἰπόντων, Ἀναξιμένους· Οὐκ αἰδεῖται, φησί, ταῦτα ἔχων ἅπαντα, αὐτὸς ἑαυτὸν μὴ ἔχων; (Maximus Serm. de divitiis et paupertate p. 758.)

  3. Διογένης ἔλεγε, μήτε ἐν πόλει πλουσίᾳ μήτε ἐν οἰκίᾳ ἀρετὴν οἰκεῖν δύνασθαι. (Stobaeus Floril. XCIII, 35 Διογένους.)

  4. Διογένης τὴν πενίαν αὐτοδίδακτον ἔφη εἶναι ἐπικούρημα πρὸς φιλοσοφίαν· ἃ γὰρ ἐκείνη πείθειν τοῖς λόγοις πειρᾶται, ταῦτʼ ἐν ἔργοις τὴν πενίαν ἀναγκάζειν. (Stobaeus Floril. XCV, 11 Διογένους.)

  5. Διογένης, ὀνειδίσαντος αὐτῷ τινος πενίαν μοχθηροῦ, ἔφη· Διὰ μὲν πενίαν οὐδένα πώποτε στρεβλούμενον εἶδον, διὰ δὲ κακίαν πολλούς. (Stobaeus Floril. XCV, 12 τοῦ αὐτοῦ.)

  6. Διογένης τὴν πενίαν ἔλεγεν αὐτοδίδακτον εἶναι ἀρετήν. (Stobaeus Floril. XCV, 19 Διογένους.)

  7. Διογένης, ὀνειδίζοντος αὐτῷ τινος πενίαν· Κακόδαιμον, εἶπεν, οὐδένα ποτὲ τυραννοῦντα διὰ πενίαν ἑώρακα, διὰ δὲ πλοῦτον τοὺς πάντας. (Stobaeus Floril. XCVII, 26 Διογένους.)

Ὦ θνητὸν ἀνδρῶν καὶ ταλαίπωρον γένος,

ὡς οὐδέν ἐσμεν πλὴν σκιαῖς ἐοικότες, βάρος περισσὸν γῆς ἀναστρωφώμενοι.

(Antonius et Maximus Serm. de vitae inaequalitate p. 807.)

  1. Σωκράτης ἐρωτηθείς, τίνες εὐδαίμονες, εἶπεν· Οἷς καὶ φρένες ἀγαθαὶ καὶ λόγος πρόσεστιν. (Stobaeus Floril. CIII, 19 τοῦ αὐτοῦ i. e. Σωκράτους. Sed apertum est hanc sententiam cum sequenti, quam Stobaeus Diogeni tribuit, cohaerere.)

  2. Εὐδαιμονία γὰρ μία ἐστὶ τὸ εὐφραίνεσθαι συνεχῶς, καὶ μηδέποτε λυπεῖσθαι, ἐν ὁποίῳ δὴ ἂν τόπῳ ἢ καιρῷ ὑπάρχῃ τις. (Stobaeus Floril. CIII, 20 Διογένους. Posui συνεχῶς, codd. ἀληθινῶς.)

  3. Εὐδαιμονίαν γὰρ ταύτην εἶναί φαμεν ἀληθινὴν τὸ τὴν διάνοιαν καὶ τὴν ψυχὴν ἀεὶ ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ἱλαρότητι διατρίβειν. (Stobaeus Floril. CIII, 21 τοῦ αὐτοῦ.)

  4. Διογένης περιπεσὼν δʼ αὖ τισι συμπτώμασιν ἔλεγεν· Εὖγε, ὦ τύχη, ὅτι μου ἀρρένως προέστηκας. Ἐν δὲ τοῖς τοιούτοις καιροῖς καὶ τερετίζων ἀνεφώνει. (Stobaeus Floril. CVIII, 71 Διογένους. Reposui

s412Fr. 73. Diogenes süslenip püslenen yaşlı bir kadın görünce, "Dirilere süsleniyorsan yanılıyorsun; ölülere süsleniyorsan oyalanma," dedi. Kaynak: Antonios, Yakışıksız ve akılsız yaşlılar üzerine söylev, s. 875.

Fr. 74. Kinik Diogenes, gurbette öleceği için dövünüp ağlayan birine, "Ne diye ağlıyorsun, budala? Hades'e giden yol her yerden aynıdır," dedi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Ölüm üzerine söylev, s. 878.

Fr. 75. Biri "Yaşamak zor," deyince Diogenes, "Hayır, kötü yaşamak zor," dedi. Kaynak: Stobaios, Florilegium CXXI 26.

Fr. 76. Diogenes, köpekler onu parçalarsa Hyrkanialılar gibi, akbabalar dokunursa Hintliler gibi gömülmüş olacağını; hiçbir şey yanına yaklaşmazsa da zamanın, en pahalı şeylerle, güneşle ve yağmurla, onun mezarını güzelleştireceğini söylerdi. Kaynak: Stobaios, Florilegium CXXIII 11. Sextos Empeirikos (Pyrrhoncu Esaslar III 227) bazı Hintlilerin ölülerini akbabalara gömüsüz bıraktığını yazdığı için bozuk yeri düzeltmek kolaydı. Sextos şöyle der: "Hyrkanialılar ölülerini köpeklere yem olarak bırakır, Hintlilerin bir kısmı da akbabalara." Herodotos (I 140) da Persler için benzer bir şey anlatır: "Şu da gizlice ve açıkça değil, fısıltıyla söylenir: bir Pers erkeğinin cesedi bir kuş ya da köpek tarafından didiklenmeden gömülmez. Magların bunu yaptığını kesin olarak biliyorum." Mullach bu yüzden elyazmalarının bozuk okuyuşunu "akbabalar dokunursa, Hintliler gibi" diye, son cümleyi de "zaman mezarını güzelleştirecek" diye düzeltmiştir.

Fr. 77. Diogenes hatiplerin adil olanı söylemeye çok özen gösterdiklerini, ama onu yapmaya hiç yanaşmadıklarını söylerdi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Öğretim ve edebiyat üzerine söylev, s. 933.

Fr. 78. Diogenes, Talih'in üzerine saldırdığını ve "Şu kuduz köpeği vuramıyorum" dediğini görür gibi olduğunu söyledi. Kaynak: Stobaios, Eklogai II 7, 21 (Heeren baskısı, s. 348). Mullach elyazmalarındaki "ona bakarken" yerine "ona saldırırken" okur. Dize Homeros'tandır: İlyada VIII 299.

Fr. 79. Başkalarını aşağılamakta üstüne yoktu. Eukleides'in okuluna (skholē) "safra" (kholē), Platon'un sohbetlerine (diatribē) "vakit israfı" (katatribē) derdi; Dionysos şenliklerindeki yarışmaların ahmaklar için büyük bir gösteri olduğunu, halk önderlerinin de ayak takımının uşakları olduğunu söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 24.

Fr. 80. Hayatta dümencileri, hekimleri ve filozofları gördüğünde insanın canlıların en akıllısı olduğunu düşündüğünü söylerdi; ama rüya yorumcularını, kâhinleri ve onlara kulak verenleri ya da şöhret ve zenginlikle kabaranları gördüğünde de insandan daha boş bir şey olmadığını düşünürmüş. Kaynak: Diogenes Laertios VI 24. "Düşündüğünü" Mullach'ın eklemesidir; elyazmalarında yalnız "en akıllısı olduğunu".

Fr. 81. Masrafı bol bir yemekte Platon'un zeytinlere el sürmediğini görünce, "Ey bilge adam, bu sofralar için Sicilya'ya kadar gittin de şimdi önüne konmuşken ne diye tadını çıkarmıyorsun?" dedi. Platon, "Tanrılar hakkı için Diogenes, orada da çoğunlukla zeytinle ve böyle şeylerle geçindim," deyince Diogenes, "Öyleyse Syrakusai'ye gitmek neden gerekti? Yoksa Attika o zaman zeytin yetiştirmiyor muydu?" dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 25. "El sürmediğini" Mullach'ın okuyuşudur; elyazmalarında "el sürdüğünü". "Zeytinle geçindim" ifadesindeki edat da Mullach'ın düzeltmesidir.*

s412

cum Meinekio περιπεσὼν δʼ αὖ τισι. Vulgo περιπεσὼν ἔν τισι vel δʼ ἄν τισι.)

  1. Διογένης ἰδὼν γραῦν καλλωπιζομένην, εἶπεν· Εἰ μὲν πρὸς τοὺς ζῶντας, πεπλάνησαι, εἰ δὲ πρὸς τοὺς νεκρούς, μὴ βράδυνε. (Antonius Serm. de senibus inhonestis et imprudentibus p. 875.)

  2. Διογένης ὁ Κυνικός, ὀδυρομένου τινός, ἐπειδὴ ἐπὶ ξένης ἔμελλε τελευτᾶν, εἶπεν· Τί ὀδύρῃ, ὦ μάταιε; πανταχόθεν γὰρ ἡ ὁδὸς ἡ αὐτὴ εἰς Ἅιδου. (Antonius et Maximus Serm. de morte p. 878.)

  3. Διογένης, εἰπόντος τινός, Χαλεπόν ἐστι τὸ ζῆν· Οὐχ, εἶπεν, ἀλλὰ τὸ κακῶς ζῆν. (Stobaeus Floril. CXXI, 26 Διογένους.)

  4. Ἔλεγεν ὁ Διογένης, ὅτι ἂν μὲν κύνες αὐτὸν σπαράξωσιν, Ὑρκανία ἔσται ἡ ταφή· ἂν δὲ γῦπες ἅπτωνται, Ἰνδική· ἂν δὲ μηδεὶς προσέλθῃ, ὁ χρόνος καλὴν ποιήσει τὴν ταφὴν διὰ τῶν πολυτελεστάτων, ἡλίου καὶ ὄμβρου. (Stobaeus Floril. CXXIII, 11 Διογένους. Quum Sextus Empiricus Pyrrhon. Hypot. III, 227 pag. 185 ed. Fabr. scribat mortuorum cadavera quosdam Indorum vulturibus inhumata projecisse, facile erat, locum corruptum corrigere. Sexti verba sunt: Ὑρκανοὶ δὲ κυσὶν αὐτοὺς ἐκτίθενται βοράν, Ἰνδῶν δὲ ἔνιοι γυψίν. Similiter de Persis Herodotus lib. I cap. 140: τάδε μέντοι ὡς κρυπτόμενα λέγεται καὶ οὐ σαφηνέως περὶ τοῦ ἀποθανόντος, ὡς οὐ πρότερον θάπτεται ἀνδρὸς Πέρσεω ὁ νέκυς πρὶν ἂν ὑπʼ ὄρνιθος ἢ κυνὸς ἑλκυσθῇ. Μάγους μὲν γὰρ ἀτρεκέως οἶδα ταῦτα ποιεῦντας. Itaque pro membranarum lectione ἂν δὲ γῦπες, ἁπτέον vel ἁπτέωνται reposui ἂν δὲ γῦπες ἅπτωνται, Ἰνδική, ultima autem ὁ χρόνος καλλίω τὴν ταφὴν διὰ τῶν πολυτελεστάτων, ἡλίου καὶ ὄμβρου mutavi in ὁ χρόνος καλὴν ποιήσει τὴν ταφὴν διὰ τῶν πολυτελεστάτων, ἡλίου καὶ ὄμβρου.)

  5. Διογένης τοὺς ῥήτορας τὰ δίκαια μὲν ἔφη ἐσπουδακέναι λέγειν, πράττειν δὲ οὐδαμῶς. (Antonius et Maximus Serm. de doctrina et litteris p. 933.)

  6. Διογένης ἔφη νομίζειν ὁρᾶν τὴν Τύχην ἐφορμῶσαν αὐτῷ καὶ λέγουσαν· Τοῦτον δʼ οὐ δύναμαι βαλέειν κύνα λυσσητῆρα. (Stobaeus Eclog. lib. II cap. 7, 21 Διογένους, pag. 348 ed. Heeren. Rescripsi ἐφορμῶσαν αὐτῷ pro eo quod in codicibus legitur ἐνορῶσαν αὐτῷ. Ceterum Homeri locus est Iliad. lib. VIII, 299.)

  7. Δεινὸς ἦν κατασοβαρεύσασθαι τῶν ἄλλων, καὶ τὴν μὲν Εὐκλείδου σχολὴν ἔλεγε χολήν, τὴν δὲ Πλάτωνος διατριβὴν κατατριβήν, τοὺς δὲ Διονυσιακοὺς ἀγῶνας μεγάλα θαύματα μωροῖς ἔλεγε· καὶ τοὺς δημαγωγοὺς ὄχλου διακόνους. (Diogenes Laertius lib. VI, 24.)

  8. Ἔλεγεν, ὡς ὅτε μὲν ἴδοι κυβερνήτας ἐν τῷ βίῳ, καὶ ἰατροὺς καὶ φιλοσόφους, συνετώτατον τῶν ζῴων νομίζειν εἶναι τὸν ἄνθρωπον· ὅτε δὲ πάλιν τοὺς ὀνειροκρίτας καὶ μάντεις καὶ τοὺς προσέχοντας τούτοις, ἢ τοὺς ἐπὶ δόξῃ καὶ πλούτῳ πεφυσημένους, οὐδὲν ματαιότερον νομίζειν ἀνθρώπου. (Diogenes Laertius lib. VI, 24. Scripsi συνετώτατον τῶν ζῴων νομίζειν εἶναι, codd. συνετώτατον τῶν ζῴων εἶναι.)

  9. Πλάτωνα ἐν δείπνῳ πολυτελεῖ κατανοήσας ἐλάας οὐχ ἁψάμενον· Τί, φησίν, ὁ σοφὸς εἰς Σικελίαν πλεύσας τῶν τραπεζῶν τούτων χάριν, νῦν παρακειμένων οὐκ ἀπολαύεις; Καὶ ὅς· Ἀλλὰ νὴ τοὺς θεούς, φησί, Διόγενες, κἀκεῖ τὰ πολλὰ περὶ ἐλάας καὶ τὰ

s413Fr. 82. Bir gün Platon, Dionysios'un yanından gelmiş dostlarını yemeğe çağırmıştı. Diogenes onun halılarını çiğneyerek, "Platon'un boş gösterişini çiğniyorum," dedi. Platon da ona, "Diogenes, kibirli görünmemeye çalışırken ne çok kibir sergiliyorsun!" dedi. Bazıları da Diogenes'in "Platon'un kibrini çiğniyorum," dediğini, Platon'un da "Başka bir kibirle, Diogenes," diye karşılık verdiğini anlatır. Kaynak: Diogenes Laertios VI 26. "Dionysios'un yanından gelmiş dostlar"dan Dionysios'un Atina'ya gönderdiği dostları anlıyoruz. "Başka bir kibirle" sözünü Tertullianus açıklar (Apologeticum 46): "İşte Diogenes çamurlu ayaklarıyla Platon'un kibirli döşeklerini başka bir kibirle çiğner." Marcus Aurelius da (XII 27) haklı olarak der: "Kibirsizliğiyle kibirlenen kibir, hepsinin en çekilmezidir."

Fr. 83. Yunanistan'ın neresinde iyi adamlar gördüğü sorulunca, "Adamı hiçbir yerde görmedim, ama çocukları Lakedaimon'da gördüm," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 27.

Fr. 84. Bir gün ciddi bir konuda konuşuyordu, ama kimse yanına gelmiyordu. Bunun üzerine ıslık çalıp şakımaya başladı. İnsanlar başına toplanınca, saçmalıklara can atarak koştukları hâlde ciddi şeylere üşenip ayak sürüdükleri için onları azarladı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 27.

Fr. 85. İnsanların ayak kaydırmakta ve tekme atmakta yarıştıklarını, ama iyi ve erdemli insan olmakta kimsenin yarışmadığını söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 27. "Ayak kaydırmak" (parorussein) kelimesi için Theokritos IV 10 şerhlerine bakılabilir.

Fr. 86. Dilbilgicilere şaşardı: Odysseus'un çektiği kötülükleri didik didik araştırıyor, kendi kötülüklerini ise bilmiyorlardı. Müzisyenlere de şaşardı: lirin tellerini akort ediyor, ama psykhēlerinin huylarını akortsuz bırakıyorlardı. Matematikçiler güneşe ve aya bakıyor, ama ayaklarının dibindeki işleri gözden kaçırıyorlardı. Hatipler adil olanı söylemeye çok özen gösteriyor, ama onu yapmaya hiç yanaşmıyorlardı. Hele para düşkünleri parayı kötülüyor, ama ona deli gibi bağlanıyorlardı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 27–28. Krş. Seneca, Mektuplar 88.

Fr. 87. Adil insanları paraya tenezzül etmedikleri için övüp de çok parası olanlara imrenenleri de kınardı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 28.

Fr. 88. İnsanların tanrılara sağlıkları için kurban sunup sonra aynı kurbanda sağlıklarına zarar verecek kadar tıka basa yemeleri de onu kızdırırdı. Efendilerini oburca yerken görüp de yiyeceklerden hiçbir şey aşırmayan kölelere ise hayran kalırdı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 28.

Fr. 89. Evlenmeye niyetlenip de evlenmeyenleri, denize açılmaya niyetlenip de açılmayanları, devlet işlerine atılmaya niyetlenip de atılmayanları, çocuk yetiştirmeye niyetlenip de yetiştirmeyenleri ve hükümdarlarla birlikte yaşamaya hazırlanıp da yanlarına gitmeyenleri överdi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 29. Mullach bu yeri Turnebus'la (Adversaria XXVI 34) birlikte düzeltir; eski nüshalarda "evlenmeye ve evlenmemeye niyetlenenleri" vb. diye okunur.*

s413

τοιαῦτα ἐγενόμην. Ὁ δέ· τί οὖν ἔδει πλεῖν εἰς Συρακούσας; ἢ τότε ἡ Ἀττικὴ οὐκ ἔφερεν ἐλάας; (Diogenes Laertius lib. VI, 25. Scripsi ἐλάας οὐχ ἁψάμενον, codd. ἐλάας ἁψάμενον. Praeterea περὶ ἐλάας καὶ τὰ τοιαῦτα pro πρὸς ἐλάας καὶ τὰ τοιαῦτα.)

  1. Πατῶν αὐτοῦ (τοῦ Πλάτωνος) ποτε στρώματα κεκληκότος φίλους παρὰ Διονυσίου, ἔφη· Πατῶ τὴν Πλάτωνος κενοσπουδίαν. Πρὸς ὃν ὁ Πλάτων· Ὅσον, ὦ Διόγενες, τοῦ τύφου διαφαίνεις, δοκῶν μὴ τετυφῶσθαι. Οἱ δέ φασι τὸν Διογένην εἰπεῖν· Πατῶ τὸν Πλάτωνος τῦφον, τὸν δὲ φάναι· Ἑτέρῳ γε τύφῳ, Διόγενες. (Diogenes Laertius lib. VI, 26. Ceterum φίλους παρὰ Διονυσίου intelligimus amicos a Dionysio Athenas missos. Verba ἑτέρῳ γε τύφῳ explicat Tertullianus Apolog. cap. 46: Ecce lutulentis pedibus Diogenes superbos Platonis toros alia superbia deculcat. Vere autem M. Antoninus lib. XII, 27: ὁ γὰρ ὑπʼ ἀτυφίᾳ τῦφος τετυφωμένος πάντων χαλεπώτατος.)

  2. Ἐρωτηθείς, ποῦ τῆς Ἑλλάδος ἴδοι ἀγαθοὺς ἄνδρας· Ἄνδρας μέν, εἶπεν, οὐδαμοῦ, παῖδας δὲ ἐν Λακεδαίμονι. (Diogenes Laertius lib. VI, 27.)

  3. Σπουδαιολογουμένῳ ποτὲ ὡς οὐδεὶς προσῄει, ἐπέβαλε τερετίζειν· ἀθροισθέντων δέ, ὠνείδισεν, ὡς ἐπὶ μὲν τοὺς φληνάφους ἀφικνουμένων σπουδαίως, ἐπὶ δὲ τὰ σπουδαῖα βραδυνόντων ὀλιγώρως. (Diogenes Laertius lib. VI, 27.)

  4. Ἔλεγε περὶ μὲν τοῦ παρορύττειν καὶ λακτίζειν ἀγωνίζεσθαι τοὺς ἀνθρώπους, περὶ δὲ καλοκἀγαθίας οὐδένα. (Diogenes Laertius lib. VI, 27. De voce παρορύσσειν vide interpretes ad Theocrit. IV, 10.)

  5. Τοὺς γραμματικοὺς ἐθαύμαζε τὰ μὲν τοῦ Ὀδυσσέως κακὰ ἀναζητοῦντας, τὰ δὲ ἴδια ἀγνοοῦντας· καὶ μὴν καὶ τοὺς μουσικοὺς τὰς μὲν ἐν τῇ λύρᾳ χορδὰς ἁρμόττεσθαι, ἀνάρμοστα δὲ ἔχειν τῆς ψυχῆς τὰ ἤθη· τοὺς μαθηματικοὺς ἀποβλέπειν μὲν πρὸς τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην, τὰ δʼ ἐν ποσὶ πράγματα παρορᾶν· τοὺς ῥήτορας τὰ δίκαια μὲν ἐσπουδακέναι λέγειν, πράττειν δὲ οὐδαμῶς· ἀλλὰ μὴν καὶ τοὺς φιλαργύρους ψέγειν μὲν τὸ ἀργύριον, ὑπεραγαπᾶν δέ. (Diogenes Laertius lib. VI, 27–28. Conf. Senecae epist. 88.)

  6. Κατεγίνωσκε δὲ καὶ τῶν ἐπαινούντων μὲν τοὺς δικαίους, ὅτι χρημάτων ἐπάνω εἶεν, ζηλούντων δὲ τοὺς πολυχρηματίας. (Diogenes Laertius lib. VI, 28.)

  7. Ἐκίνει δʼ αὐτὸν καὶ τὸ θύειν μὲν τοῖς θεοῖς ὑπὲρ ὑγιείας, ἐν αὐτῇ δὲ τῇ θυσίᾳ κατὰ τῆς ὑγιείας δειπνεῖν. Ἄγασθαι δὲ καὶ τῶν δούλων, οἳ λαβροφαγοῦντας ὁρῶντες τοὺς δεσπότας μηδὲν ἁρπάζοιεν τῶν ἐσθιομένων. (Diogenes Laertius lib. VI, 28.)

  8. Ἐπῄνει τοὺς μέλλοντας γαμεῖν καὶ μὴ γαμοῦντας, καὶ τοὺς μέλλοντας καταπλεῖν καὶ μὴ καταπλέοντας, καὶ τοὺς μέλλοντας πολιτεύεσθαι καὶ μὴ πολιτευομένους, καὶ τοὺς παιδοτροφεῖν καὶ μὴ παιδοτροφοῦντας, καὶ τοὺς παρασκευαζομένους συμβιοῦν τοῖς δυνάσταις καὶ μὴ προσιόντας.

s414Fr. 90. Dostlara el uzatırken parmakları bükmeden uzatmak gerektiğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 29. Kühn'ün sözleriyle anlamı şudur: Sunaklara birkaç tane tütsü konur gibi dostlara üç dört parmakla değil, açık parmaklarla, avuç dolusu vermek gerekir.

Fr. 91. Kendisini satın alan Ksenidas'a, köle de olsa ona itaat etmesi gerektiğini söyledi; çünkü bir hekim ya da bir dümenci köle olsa bile ona itaat etmek gerekir. Eubulos "Diogenes'in Satılışı" adlı eserinde onun Ksenidas'ın oğullarını şöyle yetiştirdiğini anlatır: Öteki derslerin yanında onlara ata binmeyi, ok atmayı, sapan kullanmayı ve cirit atmayı öğretirdi. Güreş okulunda beden eğitmeninin onları atlet gibi çalıştırmasına izin vermez, yalnız yüzlerine renk gelsin, gürbüz olsunlar diye çalıştırırdı. Çocuklar şairlerden, yazarlardan ve Diogenes'in kendi yazılarından birçok parçayı ezbere bilirdi; o da akılda kolay tutmak için her türlü kısa yolu onlara alıştırırdı. Evde onlara kendi işlerini kendileri görmeyi, sade yiyeceklerle yetinip su içmeyi öğretirdi. Saçlarını dibinden kestirir, onları süssüz, gömleksiz ve yalınayak gezdirir, sokakta sessizce, önlerine bakarak yürümeye alıştırırdı. Onları ava da götürürdü. Çocuklar da Diogenes'e özen gösterir, onun için anne babalarına ricada bulunurlardı. Aynı yazar, Diogenes'in Ksenidas'ın yanında yaşlandığını, ölünce de onun oğulları tarafından gömüldüğünü söyler. Ksenidas ona nasıl gömülmek istediğini sorduğunda "Yüzüstü," demiş. "Neden?" diye sorunca da "Çünkü az sonra alttakiler üste çıkacak," demiş. Bunu, Makedonların artık üstünlüğü ele geçirmeye, yani alçaktan yükseğe çıkmaya başladıkları için söylemiş. Kaynak: Diogenes Laertios VI 30–32. "Yüzlerine renk gelsin diye" Mullach'ın okuyuşudur. Henri Estienne "ava" yerine "av gezilerine" okumak istemişti.

Fr. 92. Bir çömlek ya da bir tencere alırken onu yoklayıp tıklattığımız hâlde, bir insanı seçerken yalnız görünüşüyle yetinmemize şaştığını söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 30.

Fr. 93. Bir gün "Hey insanlar!" diye bağırdı. İnsanlar toplanınca onları sopasıyla kovaladı ve "Ben insan çağırdım, pislik değil," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 32.

Fr. 94. Biri onu gösterişli bir evine götürmüş ve yere tükürmesini yasaklamıştı. Diogenes boğazını temizledi, sonra adamın yüzüne tükürdü ve daha kötü bir yer bulamadığını söyledi. (Bazıları bunun Aristippos'a ait olduğunu söyler.) Kaynak: Diogenes Laertios VI 32.

Fr. 95. Sakat (anapēros) diye sağırlara ve körlere değil, heybesi (pēra) olmayanlara denmesi gerektiğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 33.

Fr. 96. Bir gün saçının yarısı tıraşlı olarak gençlerin bir şölenine girdi ve dayak yedi. Sonra kendisini dövenlerin adlarını beyaz bir tablete yazıp boynuna astı ve öyle dolaştı; böylece onları herkesin kınayıp ayıpladığı bir rezilliğe düşürdü. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 33. Sahte Diogenes, Melesippos'a mektubunda şöyle der: "Atinalıların sarhoş çocuklarının bizi dövmesine üzüldüğünü ve bilgeliğe sarhoşça saldırılmasını korkunç bulduğunu duydum. İyi bil ki sarhoşların dövdüğü Diogenes'in bedeniydi; aretē ise utanca düşmedi. Çünkü aretē tabiatı gereği ne kötüler tarafından süslenir ne de utandırılır."*

s414

(Diogenes Laertius lib. VI, 29. Ita emendandum censeo hunc locum cum Turnebo Advers. lib. XXVI cap. 34. Nam in veteribus libris haec leguntur: τοὺς μέλλοντας γαμεῖν καὶ μὴ γαμεῖν, καὶ τοὺς μέλλοντας καταπλεῖν καὶ μὴ καταπλεῖν, καὶ τοὺς μέλλοντας πολιτεύεσθαι καὶ μὴ πολιτεύεσθαι, καὶ τοὺς παιδοτροφεῖν καὶ μὴ παιδοτροφεῖν.)

  1. Ἔλεγε δεῖν τὰς χεῖρας ἐπὶ τοὺς φίλους ἐκτείνειν μὴ συγκεκαμμένοις τοῖς δακτύλοις. (Diogenes Laertius lib. VI, 29. Sententia est quam Kuhnius his verbis expressit: non tribus aut quatuor digitis dandum amicis, quemadmodum thuris aliquot grana aris imponi solebant, sed plena manu et remissis digitis.)

  2. Ἔλεγε τῷ Ξενιάδῃ τῷ πριαμένῳ αὐτόν, δεῖν πείθεσθαι αὐτῷ, εἰ καὶ δοῦλος εἴη. Καὶ γὰρ ἰατρὸς ἢ κυβερνήτης εἰ δοῦλος εἴη, πεισθῆναι δεῖν αὐτῷ. Εὔβουλος δέ φησιν ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Διογένους πρᾶσις, οὕτως ἄγειν τοὺς παῖδας τοῦ Ξενιάδου μετὰ τὰ λοιπὰ μαθήματα, ὥστε ἱππεύειν, τοξεύειν, σφενδονᾶν, ἀκοντίζειν. Ἔπειτα ἐν τῇ παλαίστρᾳ οὐκ ἐπέτρεπε τῷ παιδοτρίβῃ ἀθλητικῶς ἄγειν, ἀλλʼ αὐτοῦ τοῦ ἐρυθήματος χάριν καὶ εὐεξίας. Κατεῖχον δὲ οἱ παῖδες πολλὰ ποιητῶν καὶ συγγραφέων καὶ τῶν αὐτοῦ Διογένους· πᾶσάν τε ἔφοδον σύντομον πρὸς τὸ εὐμνημόνευτον ἐπήσκει. Ἐν οἴκῳ τε ἐδίδασκε διακονεῖσθαι λιτῇ τροφῇ χρωμένους, καὶ ὕδωρ πίνοντας. Ἐν χρῷ κουρίας τε καὶ ἀκαλλωπίστους εἰργάζετο, καὶ ἀχίτωνας καὶ ἀνυποδήτους, καὶ σιωπηλούς, καθʼ αὑτοὺς βλέποντας ἐν ταῖς ὁδοῖς. Ἐξῆγε δʼ αὐτοὺς καὶ ἐπὶ κυνηγεσίᾳ. Οἱ δὲ καὶ αὐτοῦ Διογένους ἐπιμέλειαν ἐποιοῦντο, καὶ πρὸς τοὺς γονέας αἰτητικῶς εἶχον. Ὁ δʼ αὐτός φησι παρὰ τῷ Ξενιάδῃ καὶ γηρᾶσαι αὐτόν, καὶ θανόντα ταφῆναι πρὸς τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Ἔνθα καὶ πυνθανομένου τοῦ Ξενιάδου πῶς αὐτὸν θάψειεν, ἔφη· Ἐπὶ πρόσωπον. Τοῦ δὲ ἐρομένου· Διὰ τί; Ὅτι μετʼ ὀλίγον, εἶπε, μέλλει τὰ κάτω ἄνω στρέφεσθαι. Τοῦτο δὲ διὰ τὸ ἐπικρατεῖν ἤδη τοὺς Μακεδόνας, ἢ ἐκ ταπεινῶν ὑψηλοὺς γίνεσθαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 30. 31. 32. Posui ἀλλʼ αὐτοῦ τοῦ ἐρυθήματος χάριν, codd. ἀλλʼ αὐτὸς ἐρυθήματος χάριν. Pro ἐπὶ κυνηγεσίᾳ Henr. Stephanus ἐπὶ κυνηγέσια scribi volebat.)

  3. Θαυμάζειν ἔφη, εἰ χύτραν μὲν καὶ λοπάδα ὠνούμενοι σκοποῦμεν καὶ κομποῦμεν, ἀνθρώπου δὲ μόνῃ τῇ ὄψει ἀρκούμεθα. (Diogenes Laertius lib. VI, 30.)

  4. Φωνήσας ποτέ, Ἰὼ ἄνθρωποι, συνελθόντων καθίκετο τῇ βακτηρίᾳ, εἰπών· Ἀνθρώπους ἐκάλεσα, οὐ καθάρματα. (Diogenes Laertius lib. VI, 32.)

  5. Εἰσαγαγόντος τινὸς αὐτὸν εἰς οἶκον πολυτελῆ, καὶ κωλύοντος πτύσαι, ἐπειδὴ ἐχρέμψατο, εἰς τὴν ὄψιν αὐτοῦ ἔπτυσεν, εἰπών, χείρονα τόπον μὴ εὑρηκέναι. (Οἱ δὲ τοῦτο Ἀριστίππου φασί.) (Diogenes Laertius lib. VI, 32.)

  6. Ἀναπήρους ἔλεγεν οὐ τοὺς κωφοὺς καὶ τυφλούς, ἀλλὰ τοὺς μὴ ἔχοντας πήραν. (Diogenes Laertius lib. VI, 33.)

  7. Εἰσελθών ποτε ἡμιξύρητος εἰς νέων συμπόσιον πληγὰς ἔλαβε. Μετὰ δὲ ἐγγράψας τὰ ὀνόματα εἰς λεύκωμα τῶν πληξάντων, περιῄει ἐξημμένος· ὥστε

s415Fr. 97. Kendisinin övülen köpeklerden biri olduğunu, ama onu övenlerden hiçbirinin onunla birlikte ava çıkmaya cesaret edemediğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 33. "Av", aretē ve erdem için gösterilen çaba anlamında anlaşılmalıdır. Aristoteles de Athenaios'ta (XV 695a) bu anlamda şöyle der: "Aretē, ölümlü soyun çok zahmetle eriştiği, hayatın en güzel avı." Lukianos'un Hayatlar Satışı'nda (8) da Diogenes şöyle der: "Herakles gibi ben de hazlara karşı sefere çıkıyorum; kimse buyurduğu için değil, kendi isteğimle, hayatı temizlemeyi seçerek."

Fr. 98. "Pythia oyunlarında adamları yendim," diyene, "Hayır, adamları ben yeniyorum; sen köleleri yendin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 33. Aynı yazar VI 43'te de benzerini anlatır: Olympia'da tellal "Dioksippos adamları yendi" diye ilan edince Diogenes, "O köleleri yendi; adamları ben yeniyorum," demiş. Bkz. Dion Khrysostomos, IX. söylev.

Fr. 99. "Yaşlandın, artık biraz gevşe," diyenlere, "Ne yani, uzun koşuda koşsaydım, bitişe yaklaşınca gevşemem mi gerekirdi, yoksa daha da mı yüklenmem?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 34.

Fr. 100. Bir gün hatip Demosthenes'i bir handa öğle yemeği yerken yakaladı. Demosthenes içeriye doğru çekilince, "Ne kadar içeri kaçarsan o kadar hanın içinde olursun," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 34. Bunu Ailianos'un anlattığıyla (Çeşitli Tarih IX 19) karşılaştırmaya değer: "Diogenes bir gün bir meyhanede öğle yemeği yiyordu. Önünden geçen Demosthenes'i içeri çağırdı; o kulak asmayınca, 'Meyhaneye girmekten utanıyor musun Demosthenes? Oysa efendin her gün buraya girer,' dedi. Efendi derken halkı ve tek tek vatandaşları kastediyor, halk hatiplerinin ve konuşmacıların kalabalığın kölesi olduğunu göstermek istiyordu." Plutarkhos ise (İnsan aretēde ilerlediğini nasıl fark eder, Hutten baskısı VII, s. 260) başka türlü anlatır: "Diogenes'in, meyhanede görülünce meyhanenin içine kaçan bir delikanlıya söylediği söz hoştur: 'Ne kadar içeri kaçarsan o kadar meyhanenin içinde olursun.'"

Fr. 101. Bir gün bazı yabancılar Demosthenes'i görmek isteyince Diogenes orta parmağını uzatıp, "İşte Atinalıların halk önderi," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 34.

Fr. 102. Biri yere ekmek düşürmüş, eğilip almaya utanıyordu. Diogenes ona bir ders vermek için bir testinin boynuna ip bağladı ve onu Kerameikos boyunca sürükleyip dolaştı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 35.

Fr. 103. Kendisinin koro hocalarını taklit ettiğini söylerdi: onlar da ötekiler doğru sesi tuttursun diye sesi gerekenden yüksek verirmiş. Kaynak: Diogenes Laertios VI 35.

Fr. 104. İnsanların çoğunun deliliğinin bir parmak meselesi olduğunu söylerdi: biri orta parmağını uzatarak yürüse deli sanılır, ama işaret parmağını uzatarak yürüse artık sanılmaz. Kaynak: Diogenes Laertios VI 35.

Fr. 105. Çok değerli şeylerin hiç değerinde satıldığını, değersizlerin ise tersine pahalıya satıldığını söylerdi: bir heykel üç bin drahmiye satılıyordu, bir ölçek arpa unu ise iki bakır paraya. Kaynak: Diogenes Laertios VI 35.

Fr. 106. Kendisini satın alan Ksenidas'a, "Haydi bakalım, sana buyurulanı yapacaksın," dedi. Ksenidas "Irmaklar kaynaklarına doğru akıyor" deyince Diogenes, "Hasta olup bir hekim satın alsaydın ona itaat etmez miydin; 'Irmaklar kaynaklarına doğru akıyor' mu derdin?" dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 36. "Yapacaksın" Mullach'ın okuyuşudur. Dize Euripides'in Medeia'sındandır (411): "Kutsal ırmaklar kaynaklarına doğru akıyor, adalet de her şey de tersine dönüyor"; sonradan atasözü olmuştur. Zenobios (II 56) der ki: "Ters söylenen ya da ters olan şeyler için kullanılan bir atasözüdür; çünkü ırmaklar yukarıdan aşağı akar, aşağıdan yukarı değil."*

s415

αὐτοὺς ὕβρει περιέθηκε, καταγινωσκομένους καὶ ἐπιπληττομένους. (Diogenes Laertius lib. VI, 33. Pseudodiogenes in Epistola ad Melesippum: ἤκουόν σε λελυπῆσθαι, ὅτι τὰ Ἀθηναίων τέκνα πληγὰς ἡμῖν ἐνέτεινε μεθύοντα, καὶ δεινὰ πάσχειν, εἰ σοφία παρῳνῆται. Εὖ δʼ ἴσθι, ὅτι τὸ Διογένους μὲν ἐπλήγη σῶμα ὑπὸ τῶν μεθυόντων, ἀρετὴ δὲ οὐκ ᾐσχύνθη· ἐπεὶ μήτε κοσμεῖσθαι πέφυκεν ὑπὸ φαύλων, μήτε αἰσχύνεσθαι.)

  1. Ἔλεγεν ἑαυτὸν κύνα εἶναι τῶν ἐπαινουμένων, ἀλλὰ μηδένα τολμᾶν τῶν ἐπαινούντων συνεξιέναι ἐπὶ τὴν θήραν. (Diogenes Laertius lib. VI, 33. Est autem ἐπὶ τὴν θήραν interpretandum de virtutis et honestatis studio, quo sensu Aristoteles apud Athenaeum lib. XV p. 695 A dicit ἀρετά, πολύμοχθε γένει βροτείῳ, θήραμα κάλλιστον βίῳ. Sic apud Lucianum in Vitarum auctione cap. 8 Diogenes ait: στρατεύω δὲ ὥσπερ Ἡρακλῆς ἐπὶ τὰς ἡδονὰς οὐ κελευστός, ἀλλʼ ἑκούσιος, ἐκκαθᾶραι τὸν βίον προαιρούμενος.)

  2. Πρὸς τὸν εἰπόντα, Πύθια νικῶ ἄνδρας· Ἐγὼ μὲν οὖν, εἶπεν, ἄνδρας, σὺ δὲ ἀνδράποδα. (Diogenes Laertius lib. VI, 33. Similiter idem 43: Ὀλυμπίασι τοῦ κήρυκος ἀνειπόντος, Νικᾷ Διώξιππος ἄνδρας· Οὗτος μὲν δὴ ἀνδράποδα, ἄνδρας δὲ ἐγώ. Vid. Dion. Chrysost. orat. IX.)

  3. Πρὸς τοὺς εἰπόντας· Γέρων εἶ, καὶ λοιπὸν ἄνες· Τί δέ, ἔφη, εἰ δόλιχον ἔδραμον, πρὸς τῷ τέλει ἔδει με ἀνεῖναι καὶ μὴ μᾶλλον ἐπιτεῖναι; (Diogenes Laertius lib. VI, 34.)

  4. Κατέλαβέ ποτε Δημοσθένην τὸν ῥήτορα ἐν πανδοκείῳ ἀριστῶντα· τοῦ δὲ ὑποχωροῦντος, Τοσούτῳ, ἔφη, μᾶλλον ἔσῃ ἐν τῷ πανδοκείῳ. (Diogenes Laertius lib. VI, 34. Sed operae pretium est cum iis quae Diogenes prodit conferre Aelianum var. hist. lib. IX cap. XIX ita scribentem: Ἠρίστα ποτὲ Διογένης ἐν καπηλείῳ· ἔνθα παριόντα Δημοσθένη ἐκάλει· τοῦ δὲ μὴ ὑπακούσαντος, Αἰσχύνῃ, ἔφη, Δημόσθενες, παρελθεῖν εἰς καπηλεῖον; καὶ μὴν καὶ ὁ κύριός σου καθʼ ἑκάστην ἡμέραν ἐνθάδε εἴσεισι, τοὺς δημότας λέγων καὶ τοὺς καθʼ ἕνα· δηλῶν ὅτι οἱ δημηγόροι καὶ οἱ ῥήτορες δοῦλοι τοῦ πλήθους εἰσί. Aliter denique Plutarchus in libello Quomodo quis suos in virtute sequenda sentire possit profectus vol. VII pag. 260 ed. Hutten.: χάριεν γὰρ τὸ τοῦ Διογένους πρός τινα νεανίσκον ὀφθέντα ἐν καπηλείῳ, καταφυγόντα δʼ εἰς τὸ καπηλεῖον· Ὅσῳ γὰρ (εἶπεν) ἐνδοτέρω φεύγεις, μᾶλλον ἐν τῷ καπηλείῳ γίνῃ.)

  5. Ξένων ποτὲ θεάσασθαι θελόντων Δημοσθένην, τὸν μέσον δάκτυλον ἐκτείνας· Οὗτος ὑμῖν, ἔφη, ἐστὶν ὁ Ἀθηναίων δημαγωγός. (Diogenes Laertius lib. VI, 34.)

  6. Ἐκβαλόντος δέ τινος ἄρτον καὶ αἰσχυνομένου ἀνελέσθαι, βουλόμενος αὐτὸν νουθετῆσαι, κεράμου τράχηλον δήσας ἔσυρε διὰ τοῦ Κεραμεικοῦ. (Diogenes Laertius lib. VI, 35.)

  7. Μιμεῖσθαι ἔλεγε τοὺς χοροδιδασκάλους· καὶ γὰρ ἐκείνους ὑπὲρ τόνον ἐνδιδόναι ἕνεκα τοῦ τοὺς λοιποὺς ἅψασθαι τοῦ προσήκοντος τόνου. (Diogenes Laertius lib. VI, 35.)

  8. Τοὺς πλείστους ἔλεγε παρὰ δάκτυλον μαίνεσθαι. Ἐὰν οὖν τις τὸν μέσον προτείνας πορεύηται, δόξει μαίνεσθαι· ἐὰν δὲ τὸν λιχανόν, οὐκέτι. (Diogenes Laertius lib. VI, 35.)

  9. Τὰ πολλοῦ ἄξια μηδενὸς ἔλεγε πιπράσκεσθαι, καὶ ἔμπαλιν· ἀνδριάντα γὰρ τρισχιλίων πιπράσκεσθαι, χοίνικα δὲ ἀλφίτων δύο χαλκῶν. (Diogenes Laertius lib. VI, 35.)

  10. Τῷ πριαμένῳ αὐτὸν Ξενιάδῃ φησί· Ἄγε ὅπως τὸ προστασσόμενον ποιήσεις. Τοῦ δὲ εἰπόντος· Ἄνω

s416Fr. 107. Biri onun yanında felsefe yapmak istiyordu. Diogenes ona taşıması için bir tuzlu balık verdi ve arkasından gelmesini istedi. Adam utancından balığı atıp gidince, bir süre sonra ona rastladı ve gülerek, "Seninle benim dostluğumu bir tuzlu balık bozdu," dedi. Diokles ise olayı şöyle anlatır: Biri ona "Bize buyur Diogenes," deyince onu alıp götürmüş ve taşıması için yarım obolluk bir peynir vermiş. Adam bunu reddedince de "Seninle benim dostluğumu yarım obolluk bir peynircik bozdu," demiş. Kaynak: Diogenes Laertios VI 36.

Fr. 108. Bir gün bir çocuğun elleriyle su içtiğini görünce heybesinden tasını çıkarıp attı ve "Bir çocuk beni sadelikte geçti," dedi. Bir başka çocuğun da çanağını kırınca mercimeğini oyulmuş bir ekmek parçasına koyduğunu görünce kâsesini de attı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 37. "Oyulmuş bir ekmek parçasına" Mullach'ın düzeltmesidir. Krş. Plutarkhos, İnsan aretēde ilerlediğini nasıl fark eder (Hutten baskısı VII, s. 254); Simplikios, Epiktetos'un Enkheiridion'u şerhi 46; Seneca, Mektuplar 90; Hieronymus, Iovinianus'a karşı II. Antiphilos'un Antoloji'deki (V) epigramı da buna işaret eder: "Heybe ve kaba bir hırka, suyla yoğrulmuş arpa ekmeği, önüne dayanan bir değnek, bir de topraktan bir kupa: bilge köpeğe hayatın yeter ölçüsü bunlardı. Ama bunlarda bile fazla bir şey vardı. Çünkü bir sığırtmacın avuçlarıyla su içtiğini görünce, 'Ey çanak, seni ne diye boş yere taşıdım?' dedi." Ausonius'un 53. epigramı da aynı düşüncededir.

Fr. 109. Şöyle bir kıyas da kurardı: Her şey tanrılarındır; bilgeler tanrıların dostudur; dostların malı ortaktır; öyleyse her şey bilgelerindir. Kaynak: Diogenes Laertios VI 37.

Fr. 110. Bir gün bir kadının tanrıların önünde yakışıksız bir şekilde yere kapandığını gördü. Onu batıl inancından kurtarmak isteyerek yanına gitti ve "Kadın, bir tanrı arkanda duruyorsa –çünkü her yer onunla dolu– yakışıksız bir duruma düşmekten çekinmiyor musun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 37.

Fr. 111. Asklepios'a, yüzüstü yere kapananların üzerine koşup onları ezen bir dövüşçü adadı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 38.

Fr. 112. Trajedilerdeki lanetlerin kendi başına geldiğini söylerdi; çünkü o, şehirsiz, evsiz, vatanından yoksun, bir dilenci, bir serseri, gününü gün eden biriydi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 38. Ailianos da (Çeşitli Tarih III 29) aynı şeyi şöyle anlatır: "Sinoplu Diogenes kendisi için sık sık trajedideki lanetleri kendisinin yerine getirdiğini ve onlara katlandığını söylerdi; çünkü o serseri, evsiz, vatanından yoksun, dilenci, üstü başı perişan, günü gününe yaşayan biriydi."

Fr. 113. Talihin karşısına gözü pekliği, kanunun karşısına tabiatı, duyguların karşısına da logosu koyduğunu söylerdi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 38.*

s416

ποταμῶν χωροῦσι παγαί· εἰ δὲ ἰατρόν, ἔφη, ἐπρίω νοσῶν, οὐκ ἂν αὐτῷ ἐπείθου, ἀλλʼ εἶπες ἄν, ὡς ἄνω ποταμῶν χωροῦσι παγαί; (Diogenes Laertius lib. VI, 36. Scripsi ποιήσεις, codd. ποιήσῃς. — ὡς; codd. ὡς ἄν. — Est autem Euripidis in Medea versus 411: ἄνω ποταμῶν ἱερῶν χωροῦσι παγαί, καὶ δίκα καὶ πάντα πάλιν στρέφεται, qui postea in proverbii consuetudinem venit. Zenobius Centur. II, 56: παροιμία ἐπὶ τῶν ὑπεναντίως λεγομένων ἢ γενομένων, ἐπειδὴ οἱ ποταμοὶ ἄνωθεν κάτω ῥέουσιν, οὐ κάτωθεν ἄνω.)

  1. Ἤθελέ τις παρʼ αὐτῷ φιλοσοφεῖν· ὁ δέ οἱ σαπέρδην δοὺς φέρειν, ἐποίησεν ἀκολουθεῖν. Ὡς δʼ ὑπʼ αἰδοῦς ῥίψας ἀπῆλθε, μετὰ χρόνον ὑπαντήσας αὐτῷ καὶ γελάσας λέγει, Τὴν σὴν καὶ ἐμὴν φιλίαν σαπέρδης διέλυσε. Διοκλῆς δʼ οὕτως ἀναγράφει. Εἰπόντος τινὸς αὐτῷ· Ἐπίταττε ἡμῖν, Διόγενες, ἀπαγαγὼν αὐτὸν ἡμιωβολίου τυρὸν ἐδίδου φέρειν, ἀνηναμένου δέ, Τὴν σήν, ἔφη, καὶ ἐμὴν φιλίαν ἡμιωβολίου τυρίον διέλυσε. (Diogenes Laertius lib. VI, 36.)

  2. Θεασάμενός ποτε παιδίον ταῖς χερσὶ πῖνον ἐξέρριψε τῆς πήρας τὴν κοτύλην, εἰπών· Παιδίον με νενίκηκεν εὐτελείᾳ. Ἐξέβαλε δὲ καὶ τὸ τρυβλίον, ὁμοίως παιδίον θεασάμενος, ἐπειδὴ κατέαξε τὸ σκεῦος, τῷ κοίλῳ ἄρτου ψωμίῳ τὴν φακῆν ὑποδεχόμενον. (Diogenes Laertius lib. VI, 37. Scripsi τῷ κοίλῳ ἄρτου ψωμίῳ, codd. τὸ κοῖλον ἄρτῳ τοῦ ψωμίου. Cf. Plutarchus in libello Quomodo quis suos in virtute sequenda sentire possit profectus vol. VII pag. 254 ed. Hutten. Simplicius ad Epicteti Enchirid. cap. 46 p. 273 ed. Salmas. Seneca Epist. 90. Hieronymus adv. Jovinianum lib. II. Huc spectat Antiphili epigramma Anthol. lib. V: Ἡ πήρη καὶ χλαῖνα, καὶ ὕδατι πιληθεῖσα μᾶζα, καὶ ἡ πρὸ ποδῶν ῥάβδος ἐρειδομένη, καὶ δέπας ἐκ κεράμοιο σοφῷ κυνὶ μέτρα βίοιο ἄρκια· καὶ τούτοις ἦν τι περισσότερον. Κοίλαις γὰρ πόμα χερσὶν ἰδὼν ἀρύοντα βοώτην, εἶπε· Τί καί σε μάτην, ὄστρακον, ἠχθοφόρουν; In eandem sententiam Ausonius Epigr. 53.)

  3. Συνελογίζετο δὲ καὶ οὕτως· Τῶν θεῶν ἐστι πάντα· φίλοι δὲ οἱ σοφοὶ τοῖς θεοῖς· κοινὰ δὲ τὰ τῶν φίλων· πάντα ἄρα ἐστὶ τῶν σοφῶν. (Diogenes Laertius lib. VI, 37.)

  4. Θεασάμενός ποτε γυναῖκα ἀσχημονέστερον τοῖς θεοῖς προσπίπτουσαν, βουλόμενος αὐτῆς περιελεῖν τὴν δεισιδαιμονίαν, προσελθὼν εἶπεν· Οὐκ εὐλαβῇ, ὦ γύναι, μή ποτε θεοῦ ὄπισθεν ἑστῶτος (πάντα γάρ ἐστιν αὐτοῦ πλήρη) ἀσχημονήσῃς; (Diogenes Laertius lib. VI, 37.)

  5. Τῷ Ἀσκληπιῷ ἀνέθηκε πλήκτην, ὃς τοὺς ἐπὶ στόμα πίπτοντας ἐπιτρέχων συνέτριβεν. (Diogenes Laertius lib. VI, 38.)

  6. Εἰώθει λέγειν, τὰς τραγικὰς ἀρὰς αὐτῷ συνηντηκέναι· εἶναι γοῦν·

Ἄπολις, ἄοικος, πατρίδος ἐστερημένος,

πτωχός, πλανήτης, βίον ἔχων τοὐφʼ ἡμέραν.

(Diogenes Laertius lib. VI, 38. Quod idem refert Aelianus var. hist. lib. III cap. 29 his verbis: Διογένης ὁ Σινωπεὺς συνεχῶς ἐπέλεγεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ, ὅτι τὰς ἐκ τραγῳδίας ἀρὰς αὐτὸς ἐκπληροῖ καὶ ὑπομένει· εἶναι γὰρ πλάνης, ἄοικος, πατρίδος ἐστερημένος, πτωχός, δυσείμων, βίον ἔχων ἐφήμερον.)

  1. Ἔφασκεν ἀντιτιθέναι τύχῃ μὲν θάρσος, νόμῳ δὲ φύσιν, πάθει δὲ λόγον.

s417Fr. 114. Kraneion'da güneşlenirken İskender gelip başında durdu ve "Benden ne dilersen iste," dedi. O da "Güneşimi kesme," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 38. Krş. Plutarkhos, İskender'in Hayatı 14; Simplikios, Epiktetos şerhi 21 (Saumaise baskısı, s. 123); Valerius Maximus IV 3; Cicero, Tusculanae Disputationes V 32.

Fr. 115. Biri uzun uzun bir şey okuyordu; kitabın sonunda yazısız bir yer görününce Diogenes, "Cesaret, arkadaşlar, kara göründü!" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 38.

Fr. 116. Kendisinin boynuzu olduğunu kıyasla gösteren birine alnına dokunarak, "Ben görmüyorum," dedi. Aynı şekilde, hareketin olmadığını söyleyen birine karşı da kalkıp dolaşmaya başladı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 39. Burada Hieronymus'un (Mektuplar 83) "boynuzlu" dediği kıyas kastedilir. Sondaki "hareketin olmadığını söyleyen birine karşı" diye başlayan sözler ise Diogenes'in kendisine ilişkin anlaşılmalıdır; Sextos Empeirikos (Pyrrhoncu Esaslar III 8) bir Kinik hakkında şöyle yazar: "Bu yüzden Kiniklerden biri, kendisine hareketin aleyhinde bir argüman sorulunca hiçbir cevap vermedi; kalkıp yürüdü ve hareketin var olduğunu iş üzerinde, yaptığıyla gösterdi."

Fr. 117. Gökteki olaylardan söz eden birine, "Gökten kaç gün önce geldin?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 39.

Fr. 118. Kötü bir hadım evinin kapısına "İçeri hiçbir kötülük girmesin" diye yazınca, "Peki evin sahibi nereden girecek?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 39. Aynı sözü İskenderiyeli Clemens (Stromateis VII, s. 713) ve Theodoretos (İnayet üzerine VI. söylev, Sirmond baskısı IV, s. 357) da aktarır.

Fr. 119. Ayaklarına kokulu yağ sürdü ve başa sürülen yağın havaya uçup gittiğini, ayaklara sürülenin ise burna yükseldiğini söyledi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 39. Krş. Lukianos, Nigrinos 32.

Fr. 120. Atinalılar ondan da sırlara ermesini istediler ve sırlara erenlerin Hades'te en ön sıralarda oturduğunu söylediler. Diogenes, "Agesilaos'la Epameinondas çamurun içinde yaşayacak da, sırf sırlara erdiler diye birtakım değersiz kimseler Mutlular Adaları'nda olacak; ne gülünç!" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 39. Aynı şeyi Plutarkhos da anlatır (Gençler şiiri nasıl dinlemeli, Hutten baskısı VII, s. 80 vd.): "Sophokles'e karşı da Diogenes'in sözüne başvurmak gerekir. Çünkü Sophokles gizemler hakkında şunları yazarak sayısız insanı umutsuzluğa düşürmüştür: 'Ölümlülerin üç kez mutlusudur o kimseler ki bu törenleri gördükten sonra Hades'e giderler; çünkü yalnız onlara orada yaşamak düşer, ötekilere orada her şey kötüdür.' Diogenes böyle bir şey duyunca, 'Ne diyorsun?' demiş, 'Hırsız Pataikion, sırf sırlara erdi diye, öldükten sonra Epameinondas'tan daha iyi bir talihe mi kavuşacak?'" Ama Platon da Atinalıların bu konudaki yaygın kanaatini savunur; Phaidon'da (69c) şöyle der: "Bu inisiyasyon törenlerini bizim için koyanlar da galiba sıradan kimseler değilmiş; aslında çok eskiden beri şunu ima ediyorlarmış: Sırlara ermeden ve törenden geçmeden Hades'e varan çamura gömülüp yatacak; arınmış ve törenden geçmiş olarak oraya varan ise tanrılarla birlikte oturacak."

Fr. 121. Sofrasına tırmanan farelere bakıp, "Bakın, Diogenes de asalak besliyor," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 40.

Fr. 122. Platon ona köpek deyince, "Evet, çünkü beni satanların yanına dönüp durdum," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 40. Ailianos (Çeşitli Tarih XIV 33) olayı başka türlü anlatır: "Platon bazı konular üzerine konuşuyordu; orada bulunan Diogenes ise ona pek kulak vermiyordu. Ariston'un oğlu buna kızdı ve 'Sözlerimi dinle, köpek,' dedi. Diogenes de hiç istifini bozmadan, 'Ama ben köpekler gibi satıldığım yere geri dönmedim,' dedi; Platon'un Sicilya yolculuğunu ima ediyordu." Krş. Ménage, Diogenes Laertios III 19 şerhi.*

s417

(Diogenes Laertius lib. VI, 38.)

  1. Ἐν τῷ Κρανείῳ ἡλιουμένῳ αὐτῷ Ἀλέξανδρος ἐπιστάς φησιν· Αἴτησόν με ὃ θέλεις· καὶ ὅς, Ἀποσκότησόν μου, φησί. (Diogenes Laertius lib. VI, 38. Cf. Plutarch. vit. Alex. cap. 14; Simplicius ad Epictet. cap. 21 p. 123 ed. Salmas.; Valerius Maximus lib. IV, 3. Cicero Tuscul. V, 32.)

  2. Μακρά τινος ἀναγινώσκοντος, καὶ πρὸς τῷ τέλει τοῦ βιβλίου ἄγραφόν τι παραδείξαντος, Θαρρεῖτε, ἔφη, ἄνδρες· γῆν ὁρῶ. (Diogenes Laertius lib. VI, 38.)

  3. Πρὸς τὸν συλλογισάμενον, ὅτι κέρατα ἔχει, ἁψάμενος τοῦ μετώπου, Ἐγὼ μέν, ἔφη, οὐχ ὁρῶ. Ὁμοίως καὶ πρὸς τὸν εἰπόντα, ὅτι κίνησις οὐκ ἔστιν, ἀναστὰς περιεπάτει. (Diogenes Laertius lib. VI, 39. Agitur hic de syllogismo quem Hieronymus in epist. 83 cornutum vocat … Ceterum quod ad ultima ὁμοίως καὶ τὸν εἰπόντα κτλ. attinet, de ipso Diogene interpretanda sunt, quae de Cynico quodam Sextus Empiricus Pyrrhonic. Hypot. lib. III cap. 8 in hunc modum scribit: διὸ καὶ τῶν Κυνικῶν τις ἐρωτηθεὶς κατὰ τῆς κινήσεως λόγον, οὐδὲν ἀπεκρίνατο· ἀνέστη δὲ καὶ ἐβάδισεν ἔργῳ καὶ διὰ τῆς ἐνεργείας παριστάς, ὅτι ὑπαρκτή ἐστιν ἡ κίνησις.)

  4. Πρὸς τὸν λέγοντα περὶ τῶν μετεώρων· Ποσταῖος, ἔφη, πάρει ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ; (Diogenes Laertius lib. VI, 39.)

  5. Εὐνούχου μοχθηροῦ ἐπιγράψαντος ἐπὶ τὴν οἰκίαν· Μηδὲν εἰσίτω κακόν· Ὁ οὖν κύριος, ἔφη, τῆς οἰκίας ποῦ εἰσέλθῃ; (Diogenes Laertius lib. VI, 39. Idem dictum servarunt Clemens Alexandrinus Strom. lib. VII p. 713 et Theodoretus Serm. VI de providentia tom. IV p. 357 ed. Sirmond.)

  6. Τῷ μύρῳ τοὺς πόδας ἀλειψάμενος ἔφη, ἀπὸ μὲν τῆς κεφαλῆς εἰς τὸν ἀέρα ἀπιέναι τὸ μύρον, ἀπὸ δὲ τῶν ποδῶν εἰς τὴν ὄσφρησιν. (Diogenes Laertius lib. VI, 39. Cf. Lucian. Nigrin. cap. 32.)

  7. Ἀξιούντων Ἀθηναίων μυηθῆναι αὐτόν, καὶ λεγόντων, ὡς ἐν Ἅιδου προεδρίας οἱ μεμυημένοι τυγχάνουσι· Γελοῖον, ἔφη, εἰ Ἀγησίλαος μὲν καὶ Ἐπαμεινώνδας ἐν τῷ βορβόρῳ διάξουσιν, εὐτελεῖς δέ τινες μεμυημένοι ἐν ταῖς μακάρων νήσοις ἔσονται. (Diogenes Laertius lib. VI, 39. Idem testatur Plutarchus libro de audiendis poetis [vol. VII, p. 80 seq. ed. Hutten], cujus verba sunt: δεῖ δὲ τῷ Διογένει καὶ πρὸς τὸν Σοφοκλέα χρήσασθαι. Πολλὰς γὰρ ἀνθρώπων μυριάδας ἐμπέπληκεν ἀθυμίας, περὶ τῶν μυστηρίων ταῦτα γράψας· ὡς τρισόλβιοι κεῖνοι βροτῶν, οἳ ταῦτα δερχθέντες τέλη μόλωσʼ ἐς Ἅιδου· τοῖσδε γὰρ μόνοις ἐκεῖ ζῆν ἔστι, τοῖς δʼ ἄλλοισι πάντʼ ἐκεῖ κακά. Διογένης δὲ ἀκούσας τι τοιοῦτον· Τί λέγεις; ἔφη, κρείττονα μοῖραν ἕξει Παταικίων ὁ κλέπτης ἀποθανών, ἢ Ἐπαμεινώνδας, ὅτι μεμύηται; Sed Plato quoque communem Atheniensium de his rebus sententiam tuetur. Ait enim in Phaed. p. 69 C: καὶ κινδυνεύουσι καὶ οἱ τὰς τελετὰς ἡμῖν οὗτοι καταστήσαντες οὐ φαῦλοί τινες εἶναι, ἀλλὰ τῷ ὄντι πάλαι αἰνίττεσθαι, ὅτι ὃς ἂν ἀμύητος καὶ ἀτέλεστος εἰς Ἅιδου ἀφίκηται, ἐν βορβόρῳ κείσεται, ὁ δὲ κεκαθαρμένος τε καὶ τετελεσμένος ἐκεῖσε ἀφικόμενος μετὰ θεῶν οἰκήσει.)

  8. Πρὸς τοὺς ἑρπύσαντας ἐπὶ τὴν τράπεζαν μῦς· Ἰδού, φησίν, καὶ Διογένης παρασίτους τρέφει. (Diogenes Laertius lib. VI, 40.)

  9. Πλάτωνος εἰπόντος αὐτὸν κύνα· Ναί, ἔφη, ἐγὼ γὰρ ἐπανῆλθον ἐπὶ τοὺς πεπρακότας.

s418Fr. 123. Hamamdan çıkarken, biri içeride çok insan yıkanıp yıkanmadığını sorunca "Hayır," dedi; bir başkası kalabalığın çok olup olmadığını sorunca da "Evet," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 40.

Fr. 124. Platon insanı "iki ayaklı, kanatsız bir canlı" diye tarif etmiş ve bu tarif çok beğenilmişti. Diogenes bir horozu yoldu, onun okuluna getirdi ve "İşte Platon'un insanı," dedi. Bu yüzden tarife "yassı tırnaklı" da eklendi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 40.

Fr. 125. Öğle yemeğini hangi saatte yemek gerektiğini sorana, "Zenginsen istediğin zaman, yoksulsan bulduğun zaman," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 40.

Fr. 126. Megara'da koyunların deriyle örtülü olduğunu, Megaralıların çocuklarının ise çıplak gezdiğini görünce, "Bir Megaralının oğlu olmaktansa koçu olmak daha kârlı," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 41. Ailianos da (Çeşitli Tarih XII 56) benzerini anlatır: "Sinoplu Diogenes Megaralıların cehaletini ve terbiyesizliğini yeren çok şey söylerdi; bir Megaralının oğlu olmaktansa koçu olmayı tercih ettiğini de söylerdi. Bununla Megaralıların sürülerine özen gösterdiklerini, çocuklarına ise göstermediklerini ima ediyordu." Plutarkhos da (Zenginlik hırsı üzerine 7, Hutten baskısı X, s. 156) şöyle der: "Diogenes'in alay ederek dediği gibi: Bir Megaralının oğlu olmaktansa koçu olmak daha iyidir." Koyunlar, yünleri iyi kalsın ve kirlenmesin diye deriyle örtülürdü; bkz. Varro, Tarım üzerine II 2.

Fr. 127. Biri ona bir kalasla çarpıp sonra "Dikkat et!" deyince, "Yine mi vuracaksın?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 41. Aynı sözü Diogenes Laertios VI 66'da şöyle anar: "Ona bir kalasla çarpıp sonra 'Dikkat et!' diyene sopasıyla vurdu ve 'Dikkat et!' dedi."

Fr. 128. Halk önderlerine kalabalığın uşakları, çelenklere de şöhretin sivilceleri derdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 41.

Fr. 129. Güpegündüz bir kandil yakıp "İnsan arıyorum" diyerek dolaşırdı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 41. Phaedrus'a (III, Masal 19) inanılırsa, burada Kinik Diogenes'e atfedileni ondan önce Aisopos yapmıştı.

Fr. 130. Bir gün üzerinden sular boşanırken öylece durmuştu. Etraftakiler ona acıyınca, orada bulunan Platon, "Ona acımak istiyorsanız çekilip gidin," dedi; böylece onun şöhret düşkünlüğünü göstermiş oldu. Kaynak: Diogenes Laertios VI 41.

Fr. 131. Biri ona yumruk atınca, "Herakles! Başımda miğferle dolaşmak gerektiği nasıl da aklıma gelmemiş!" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 41.

Fr. 132. Meidias ona yumruk atıp "Masada senin için üç bin drahmi hazır," deyince, ertesi gün Diogenes boks kayışlarını eline doladı, onu bir güzel dövdü ve "Masada senin için üç bin drahmi hazır," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 42. "Üç bin" drahmiye gelince, J. Taylor Demosthenes'in Meidias'a Karşı söylevine yazdığı önsözde (s. 7) bu yerden, o zamanlar başkasına böyle bir hakarette bulunanlara bu miktarda ceza verildiği sonucunu yerinde olarak çıkarmıştır.*

s418

(Diogenes Laertius lib. VI, 40. Aliter rem narrat Aelianus Var. hist. lib. XIV, 33: διελέγετο ὑπέρ τινων ὁ Πλάτων, παρὼν δʼ ὁ Διογένης ὀλίγον αὐτῷ προσεῖχεν· ἠγανάκτησεν οὖν ἐπὶ τούτοις ὁ Ἀρίστωνος καὶ ἔφη· Ἐπάκουσον τῶν λόγων, κύον. Καὶ ὅς, οὐδὲν διαταραχθείς· Ἀλλʼ ἐγώ, εἶπεν, οὐκ ἐπανῆλθον ἐκεῖθεν, ὅθεν ἐπράθην, ὥσπερ οἱ κύνες· αἰνιττόμενος αὐτοῦ τὴν εἰς Σικελίαν ὁδόν. Conf. Menag. ad Diog. Laert. III, 19.)

  1. Ἐκ τοῦ βαλανείου ἐξιών, τῷ μὲν πυθομένῳ, εἰ πολλοὶ ἄνθρωποι λοῦνται, ἠρνήσατο· τῷ δʼ, εἰ πολὺς ὄχλος, ὡμολόγησε. (Diogenes Laertius lib. VI, 40.)

  2. Πλάτωνος ὁρισαμένου, Ἄνθρωπός ἐστι ζῷον δίπουν, ἄπτερον, καὶ εὐδοκιμοῦντος, τίλας ἀλεκτρυόνα εἰσήνεγκεν αὐτοῦ εἰς τὴν σχολὴν καί φησιν· Οὗτός ἐστιν ὁ Πλάτωνος ἄνθρωπος. Ὅθεν τῷ ὅρῳ προσετέθη τὸ πλατυώνυχον. (Diogenes Laertius lib. VI, 40.)

  3. Πρὸς τὸν πυθόμενον, ποίᾳ ὥρᾳ δεῖ ἀριστᾶν· Εἰ μὲν πλούσιος, ἔφη, ὅταν θέλῃ, εἰ δὲ πένης, ὅταν ἔχῃ. (Diogenes Laertius lib. VI, 40.)

  4. Ἐν Μεγαρεῦσιν ἰδὼν τὰ μὲν πρόβατα τοῖς δέρμασιν ἐσκεπασμένα, τοὺς δὲ παῖδας αὐτῶν γυμνούς, ἔφη· Λυσιτελέστερόν ἐστι Μεγαρέως εἶναι κριόν, ἢ υἱόν. (Diogenes Laertius lib. VI, 41. Similiter Aelianus Var. hist. lib. XII, 56: Διογένης ὁ Σινωπεὺς ἔλεγε πολλά, τὴν ἀμαθίαν καὶ τὴν ἀπαιδευσίαν τῶν Μεγαρέων διαβάλλων, καὶ ἐβούλετο Μεγαρέως ἀνδρὸς κριὸς εἶναι μᾶλλον, ἢ υἱός. Ἠνίττετο δέ, ὅτι τῶν θρεμμάτων ποιοῦνται πρόνοιαν οἱ Μεγαρεῖς, τῶν παίδων δὲ οὐχί. Plutarchus De cupiditate divitiarum cap. 7, vol. X p. 156 ed. Hutten.: ὥς που καὶ Διογένης ἐπέσκωψεν, εἰπών· Μεγαρέως ἀνδρὸς βέλτιον εἶναι κριόν, ἢ υἱὸν γενέσθαι. Ceterum oves propter lanae bonitatem pellibus integebantur, ne lana inquinaretur. Vid. Varronem De re rustic. lib. II, cap. 2.)

  5. Πρὸς τὸν ἐντινάξαντα αὐτῷ δοκόν, εἶτα εἰπόντα, Φύλαξαι· Πάλιν γάρ με, ἔφη, παίειν μέλλεις; (Diogenes Laertius lib. VI, 41. Idem apophthegma Diogenes lib. VI, 66 hisce commemorat verbis: πρὸς τὸν ἐνσείσαντα αὐτῷ δοκόν, εἶτα εἰπόντα Φύλαξαι, πλήξας αὐτὸν τῇ βακτηρίᾳ, εἶπε· Φύλαξαι.)

  6. Ἔλεγε τοὺς μὲν δημαγωγοὺς ὄχλου διακόνους· τοὺς δὲ στεφάνους δόξης ἐξανθήματα. (Diogenes Laertius lib. VI, 41.)

  7. Λύχνον μεθʼ ἡμέραν ἅψας περιῄει λέγων· Ἄνθρωπον ζητῶ. (Diogenes Laertius lib. VI 41. Quod Diogeni Cynico hic tribuitur, jam prius fecerat Aesopus, si fides Phaedro lib. III Fab. XIX.)

  8. Εἱστήκει ποτὲ καταχρουνιζόμενος· τῶν δὲ περιεστώτων ἐλεούντων, παρὼν Πλάτων ἔφη· Εἰ βούλεσθε αὐτὸν ἐλεῆσαι, ἀπόστητε, ἐνδεικνύμενος φιλοδοξίαν αὐτοῦ. (Diogenes Laertius lib. VI, 41.)

  9. Ἐντρίψαντος αὐτῷ κόνδυλόν τινος· Ἡράκλεις, ἔφη, οἷόν με χρῆμα ἐλάνθανε τὸ μετὰ περικεφαλαίας περιπατεῖν. (Diogenes Laertius lib. VI, 41.)

  10. Μειδίου κονδυλίσαντος αὐτὸν καὶ εἰπόντος, Τρισχίλιαί σοι κεῖνται ἐπὶ τῇ τραπέζῃ, τῇ ἑξῆς πυκτικοὺς λαβὼν ἱμάντας καὶ καταλοήσας αὐτὸν ἔφη· Τρισχίλιαί σοι κεῖνται ἐπὶ τῇ τραπέζῃ. (Diogenes Laertius lib. VI, 42. Ceterum quod ad τρισχίλιαι [δραχμαί] attinet, hujusmodi mulctam iis qui alios tali injuria afficiebant tum ir-

s419Fr. 133. İlaççı Lysias ona tanrılara inanıp inanmadığını sorunca, "Seni tanrıların düşmanı saydığıma göre nasıl inanmam?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 42. Aynı sözü Arrianos da (Epiktetos'un Söylevleri III 22) aktarır.

Fr. 134. Birinin arınmak için üzerine su serptiğini görünce, "Zavallı adam, su serpmekle dilbilgisi hatalarından kurtulamayacağın gibi hayattaki hatalarından da kurtulamayacağını bilmiyor musun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 42.

Fr. 135. İnsanları dualarından dolayı suçlardı: kendilerine iyi görünen şeyleri istiyorlarmış, gerçekten iyi olanları değil. Kaynak: Diogenes Laertios VI 42.

Fr. 136. Rüyalar yüzünden telaşa kapılanlara, uyanıkken yaptıklarına hiç aldırmadıklarını, uykuda hayal ettikleri şeyleri ise didik didik ettiklerini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 43.

Fr. 137. Olympia'da tellal "Dioksippos adamları yendi" diye ilan edince, "O köleleri yendi; adamları ben yeniyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 43. Krş. yukarıda Fr. 98.

Fr. 138. Khaironeia'dan sonra yakalanıp Philippos'un huzuruna götürüldü. Kim olduğu sorulunca, "Senin doymak bilmezliğinin casusuyum," dedi; buna hayran kalındı ve serbest bırakıldı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 43. Plutarkhos (Dalkavuk dosttan nasıl ayırt edilir, Hutten baskısı VII, s. 226) biraz farklı anlatır: "Diogenes de güzel söylemiş. Philippos Yunanlılarla savaşmak üzere yola çıktığında Diogenes onun ordugâhına girmiş ve huzuruna götürülmüştü. Philippos onu tanımadığı için casus olup olmadığını sordu. 'Elbette casusum Philippos,' dedi, 'senin düşüncesizliğinin ve akılsızlığının casusuyum; çünkü kimse seni zorlamadığı hâlde krallığını da canını da bir saatin içinde zara yatırmaya geliyorsun.'" Krş. Arrianos, Epiktetos'un Söylevleri III 22.

Fr. 139. Bir gün İskender, Athlios adında birinin eliyle Atina'ya Antipatros'a bir mektup gönderdi. Orada bulunan Diogenes, "Sefilden, sefilin eliyle, sefile, sefil bir mektup," dedi. [Athlios "sefil" demektir.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 44.

Fr. 140. Perdikkas, yanına gelmezse onu öldürmekle tehdit edince, "Bunda büyük bir şey yok; bir zehirli böcek de bir örümcek de bunu yapabilir," dedi. Perdikkas'ın asıl şöyle tehdit etmesi gerektiğini söylerdi: "Benden uzak yaşasan da mesut yaşarsın." Kaynak: Diogenes Laertios VI 44. Mullach elyazmalarındaki "bok böceği" (kantharos) yerine "zehirli böcek" (kantharis) okur. Theodoros'un benzer bir sözünü Cicero aktarır (Tusculanae Disputationes V 40).

Fr. 141. Tanrıların insanlara kolay bir hayat verdiğini, ama ballı çörek, kokulu yağ ve benzeri şeylerin peşine düştükleri için bunun onlardan gizli kaldığını sık sık haykırırdı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 44.

Fr. 142. Ayakkabısını kölesine giydirten birine, "Burnunu da o silmedikçe henüz bahtiyar sayılmazsın," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 44.

Fr. 143. Bir gün tapınak görevlilerinin, hazinedarlardan birini bir kâse çaldığı için götürdüklerini görünce, "Büyük hırsızlar küçük hırsızı götürüyor," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 45.*

s419

rogatam esse ex hoc loco bene collegit J. Taylorus in Praefatione ad Demosthenis orationem contra Midiam pag. 7.)

  1. Λυσίου τοῦ φαρμακοπώλου πυθομένου, εἰ θεοὺς νομίζει· Πῶς δέ, εἶπεν, οὐ νομίζω, ὅπου καὶ σὲ θεοῖς ἐχθρὸν ὑπολαμβάνω; (Diogenes Laertius lib. VI, 42. Idem dictum servavit Arrianus Dissert. Epict. III, 22.)

  2. Ἰδών τινα περιρραινόμενον ἐπεῖπεν· Ὦ κακόδαιμον, οὐκ ἐπίστασαι, ὅτι ὥσπερ τῶν ἐν γραμματικῇ ἁμαρτημάτων περιρραινόμενος οὐκ ἂν ἀπαλλαγείης, οὕτως οὐδὲ τῶν ἐν τῷ βίῳ; (Diogenes Laertius lib. VI, 42.)

  3. Ἐνεκάλει τοῖς ἀνθρώποις περὶ τῆς εὐχῆς, αἰτεῖσθαι λέγων αὐτοὺς ἀγαθὰ τὰ αὐτοῖς δοκοῦντα, καὶ οὐ τὰ κατʼ ἀλήθειαν. (Diogenes Laertius lib. VI, 42.)

  4. Πρὸς τοὺς περὶ τὰ ὀνείρατα ἐπτοημένους ἔλεγεν, ὡς ὑπὲρ ὧν μὲν πράττουσιν ὕπαρ, οὐκ ἐπιστρέφονται· ὑπὲρ ὧν δὲ καθεύδοντες φαντασιοῦνται, πολυπραγμονοῦσιν. (Diogenes Laertius lib. VI, 43.)

  5. Ὀλυμπίασι τοῦ κήρυκος ἀνειπόντος· Νικᾷ Διώξιππος ἄνδρας, Οὗτος μὲν δὴ ἀνδράποδα, ἄνδρας δὲ ἐγώ. (Diogenes Laertius lib. VI, 43. Cf. supra fragm. 98.)

  6. Μετὰ Χαιρώνειαν συλληφθεὶς ἀπήχθη πρὸς Φίλιππον, καὶ ἐρωτηθείς, τίς εἴη, Κατάσκοπος, ἔφη, τῆς σῆς ἀπληστίας· ὅθεν θαυμασθεὶς ἀφείθη. (Diogenes Laertius lib. VI, 43. Paulo aliter refert Plutarchus in libro De adulatoris et amici discrimine vol. VII pag. 226 ed. Hutten.: Εὖ δὲ καὶ Διογένης, ὃς ἐπεὶ παρελθὼν εἰς τὸ τοῦ Φιλίππου στρατόπεδον, ὅτε τοῖς Ἕλλησιν ἐβάδιζε μαχούμενος, ἀνήχθη πρὸς αὐτόν· ὁ δὲ ἀγνοῶν, ἠρώτησεν εἰ κατάσκοπός ἐστι· Πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, κατάσκοπος, ὦ Φίλιππε, τῆς ἀβουλίας σου καὶ τῆς ἀνοίας, διʼ ἣν οὐδενὸς ἀναγκάζοντος ἔρχῃ περὶ βασιλείας καὶ τοῦ σώματος ὥρᾳ μιᾷ διακυβεύσων. Cf. Arrian. Dissert. Epict. lib. III cap. 22.)

  7. Ἀλεξάνδρου ποτὲ πέμψαντος ἐπιστολὴν πρὸς Ἀντίπατρον εἰς Ἀθήνας διά τινος Ἀθλίου παρὼν ἔφη· Ἄθλιος παρʼ ἀθλίου διʼ ἀθλίου πρὸς ἄθλιον. (Diogenes Laertius lib. VI, 44.)

  8. Περδίκκου ἀπειλήσαντος, εἰ μὴ ἔλθοι πρὸς αὐτόν, ἀποκτενεῖν, ἔφη· Οὐδὲν μέγα· καὶ γὰρ κανθαρὶς καὶ φαλάγγιον τοῦτʼ ἂν πράξειεν· ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον ἀπειλεῖν ἠξίου, ὡς, εἰ καὶ χωρὶς ἐμοῦ ζήσαι, εὐδαιμόνως ζήσοιτο. (Diogenes Laertius lib. VI, 44. Membranarum lectionem κάνθαρος mutavi in κανθαρίς. Simile Theodori apophthegma servavit Cicero Tusc. lib. V cap. 40.)

  9. Ἐβόα πολλάκις λέγων, τὸν τῶν ἀνθρώπων βίον ῥᾴδιον ὑπὸ τῶν θεῶν δεδόσθαι, ἀποκεκρύφθαι δὲ αὐτῶν ζητούντων μελίπηκτα καὶ μύρα καὶ τὰ παραπλήσια. (Diogenes Laertius lib. VI, 44.)

  10. Πρὸς τὸν ὑπὸ τοῦ οἰκέτου ὑποδούμενον, Οὔπω, εἶπε, μακάριος εἶ, ἂν μή σε καὶ ἀπομύξῃ. (Diogenes Laertius lib. VI, 44.)

  11. Θεασάμενός ποτε τοὺς ἱερομνήμονας τῶν ταμιῶν τινα φιάλην ὑφῃρημένον ἀπάγοντας, ἔφη· Οἱ μεγάλοι κλέπται τὸν μικρὸν ἀπάγουσιν. (Diogenes Laertius lib. VI, 45.)

s420Fr. 144. Bir gün bir delikanlının bir darağacına taş attığını görünce, "Aferin, sonunda hedefe varacaksın," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 45.

Fr. 145. Etrafını sarıp "Dikkat edelim, bizi ısırmasın," diyen delikanlılara, "Korkmayın çocuklar, köpek pancar yemez," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 45. Pancar sapı ve yaprakları çok yumuşak ve narin bir sebzedir; Plinius (Doğa Tarihi XIX 8, 40) onun bütün bahçe sebzelerinin en hafifi olduğunu yazar. Suetonius'a göre (Augustus'un Hayatı 87) Augustus da "gevşek olmak" yerine "pancarlaşmak" derdi. Kiniğin benzer bir sözü Diogenes Laertios VI 61'de geçer: "İki kadınsı adam ondan saklanınca, 'Korkmayın, köpek pancar yemez,' dedi."

Fr. 146. Aslan postuyla caka satan birine, "Aretēnin örtüsünü rezil etmekten vazgeç," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 45.

Fr. 147. Kallisthenes'i İskender'in yanında pahalı sofralara oturduğu için bahtiyar sayan birine, "Asıl bedbahttır o; çünkü öğle yemeğini de akşam yemeğini de İskender'in canı istediği zaman yer," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 45. Plutarkhos ise (Sürgün üzerine 12, Hutten baskısı X, s. 379) Diogenes'in bunu Aristoteles ve Philippos için söylediğini anlatır: "Diogenes'in sözü: Aristoteles Philippos'un canı istediğinde öğle yemeği yer, Diogenes ise Diogenes'in canı istediğinde."

Fr. 148. Hamamda kottabos oynayan bir delikanlıya, "Ne kadar iyi oynarsan o kadar kötü," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 46. Anlamı şudur: Bu oyunda ne kadar usta sayılırsan insan olarak o kadar aşağılıksın. [Kottabos: şarap tortusunu bir hedefe fırlatma oyunu.]

Fr. 149. Paraya ihtiyacı olunca dostlarından para dilenmediğini, alacağını istediğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 46.

Fr. 150. Hatiplere ve sözle şöhret peşinde koşanların hepsine "üç kere sefil" yerine "üç kere insan" derdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 47.

Fr. 151. Cahil zengine "altın yünlü koyun" derdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 47. Başkaları bu sözü başka türlü aktarır. Sofist Theon, Progymnasmata'da: "Kinik filozof Diogenes'in, terbiyesiz zengin bir delikanlı görünce, 'Bu, gümüş kaplanmış bir pislik,' dediğini söylerler." Maksimos da Sözler'de böyle aktarır; gerçi orada "gümüş kaplanmış bir at" okuyanlar da vardır.

Fr. 152. Bir müsrifin evinde "Satılık" yazısını görünce, "Bu kadar içki âlemine dalmışken sahibini kolayca kusacağını biliyordum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 47.

Fr. 153. Pis bir hamam için, "Burada yıkananlar sonra nerede yıkanıyor?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 47.

Fr. 154. Herkesin ayıpladığı şişman bir kithara çalgıcısını bir tek o överdi. Neden diye sorulunca, "Bu kadar iri olduğu hâlde haydutluk etmeyip kithara çalıyor da ondan," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 47.

Fr. 155. Dinleyicilerinin hep bırakıp gittiği bir kithara çalgıcısını "Merhaba horoz!" diye selamladı. "Neden?" deyince de "Çünkü şarkı söyledin mi herkesi kaldırıyorsun," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 48.

Fr. 156. Bir delikanlı hitabet gösterisi yaparken Diogenes eteğini acı baklayla doldurdu, tam karşısına geçip yemeye başladı. Kalabalık dönüp ona bakınca, ötekini bırakıp kendisine bakmalarına şaştığını söyledi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 48.*

s420
  1. Θεασάμενός ποτε μειράκιον λίθους βάλλον ἐπὶ σταυρόν· Εὖγε, ἔφη, τεύξῃ γὰρ τοῦ σκοποῦ. (Diogenes Laertius lib. VI, 45.)

  2. Πρὸς τὰ περιστάντα μειράκια καὶ εἰπόντα, Βλέπωμεν μὴ δάκῃ ἡμᾶς, Θαρρεῖτε, ἔφη, παιδία· κύων τευτλία οὐκ ἐσθίει. (Diogenes Laertius lib. VI, 45. Est enim beta genus oleris quod quum tenerrimum ac mollissimum caulem et folia habeat, omnium hortensium levissimum esse Plinius Nat. hist. lib. XIX, 8, 40 scribit. Hinc betizare Augustus pro languere dixit teste Suetonio in ejus vita cap. 87. Simile Cynici dictum est apud Laertium lib. VI, 61: δύο μαλακῶν ὑποκρυπτομένων αὐτοὺς ἔφη· Μὴ εὐλαβεῖσθε, κύων τεῦτλα οὐ τρώγει.)

  3. Πρὸς τὸν ἐπὶ τῇ λεοντῇ θρυπτόμενον· Παῦσαι, ἔφη, τὰ τῆς ἀρετῆς στρώματα καταισχύνων. (Diogenes Laertius lib. VI, 45.)

  4. Πρὸς τὸν μακαρίζοντα Καλλισθένην καὶ λέγοντα, ὡς πολυτελῶν παρʼ Ἀλεξάνδρῳ μετέχει, Κακοδαίμων μὲν οὖν ἐστιν, εἶπεν, ὃς καὶ ἀριστᾷ καὶ δειπνεῖ, ὅταν Ἀλεξάνδρῳ δόξῃ. (Diogenes Laertius lib. VI, 45. At de Aristotele et Philippo hoc dixisse Diogenem tradit Plutarchus libr. De exsilio cap. 12, vol. X p. 379 ed. Hutten. his verbis: τὸ τοῦ Διογένους· Ἀριστοτέλης ἀριστᾷ, ὅταν δοκῇ Φιλίππῳ· Διογένης, ὅταν Διογένει.)

  5. Πρὸς τὸ κοτταβίζον ἐν τῷ βαλανείῳ μειράκιόν φησιν· Ὅσῳ βέλτιον, τοσούτῳ χεῖρον. (Diogenes Laertius lib. VI, 46. Sensus autem hic est: Quo perfectior in ista arte haberis, eo turpior homo es.)

  6. Χρημάτων δεόμενος ἀπαιτεῖν ἔλεγε τοὺς φίλους, οὐκ αἰτεῖν. (Diogenes Laertius lib. VI, 46.)

  7. Τοὺς ῥήτορας καὶ πάντας τοὺς ἐνδοξολογοῦντας τρισανθρώπους ἐκάλει ἀντὶ τοῦ τρισαθλίους. (Diogenes Laertius lib. VI, 47.)

  8. Τὸν πλούσιον ἀμαθῆ πρόβατον εἶπε χρυσόμαλλον. (Diogenes Laertius lib. VI, 47. Alii aliter hoc dictum referunt. Theo sophista in Progymnasmatis: Διογένην τὸν Κυνικὸν φιλόσοφον, ἰδόντα μειράκιον πλούσιον ἀπαίδευτον, φασὶν εἰπεῖν, οὗτός ἐστι ῥύπος περιηργυρωμένος. Sic etiam Maximus in Sententiis, quamquam sunt qui ibi ἵππος περιηργυρωμένος legant.)

  9. Θεασάμενος ἐπὶ ἀσώτου οἰκίᾳ ἐπιγεγραμμένον, Πράσιμος, Ἤιδειν, εἶπεν, ὅτι οὕτω κραιπαλῶσα ῥᾳδίως ἐξεμέσεις τὸν κεκτημένον. (Diogenes Laertius lib. VI, 47.)

  10. Πρὸς τὸ ῥυπαρὸν βαλανεῖον, Οἱ ἐνθάδε, ἔφη, λουσάμενοι ποῦ λοῦνται; (Diogenes Laertius lib. VI, 47.)

  11. Παχέος κιθαρῳδοῦ πρὸς πάντων μεμφομένου, αὐτὸς μόνος ἐπῄνει. Ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί; ἔφη· Ὅτι τηλικοῦτος ὢν κιθαρῳδεῖ καὶ οὐ λῃστεύει. (Diogenes Laertius lib. VI, 47.)

  12. Τὸν κιθαρῳδὸν ἀεὶ καταλειπόμενον ὑπὸ τῶν ἀκροατῶν ἠσπάσατο, Χαῖρε ἀλέκτωρ· τοῦ δὲ εἰπόντος, διὰ τί; Ὅτι, ἔφη, ᾄδων πάντας ἐγείρεις. (Diogenes Laertius lib. VI, 48.)

  13. Μειρακίου ἐπιδεικνυμένου πληρώσας τὸ προκόλπιον θέρμων ἄντικρυς ἔκαπτε· τοῦ δὲ πλήθους εἰς αὐτὸν ἀφορώντων, θαυμάζειν ἔφη, πῶς ἐκεῖνον ἀφέντες αὐτὸν ὁρῶσι.

s421Fr. 157. Batıl inançları çok güçlü biri ona "Bir yumrukta kafanı patlatırım," deyince, "Ben de senin solunda hapşırıp seni tir tir titretirim," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 48. Bu tür batıl inanç için bkz. Plutarkhos, Themistokles'in Hayatı 13; Ksenophon, Anabasis III 2, 5; Theokritos VII 96; Cicero, Kehanet üzerine II 40 şerhleri. Özellikle dikkate değer olan, Plutarkhos'un Sokrates'in daimōnu üzerine adlı eserindeki şu yerdir (11, Hutten baskısı X, s. 315): "Megaralı birinden (Terpsion'dan) duydum ki Sokrates'in daimonionu hapşırıkmış, hem kendisinin hem başkasının hapşırığı. Biri sağ tarafında, ister arkasında ister önünde hapşırırsa bu onu işe girişmeye yöneltirmiş; sol tarafında hapşırırsa vazgeçirirmiş."

Fr. 158. Hegesias kendisine yazılarından birini ödünç vermesini isteyince, "Budalasın Hegesias," dedi, "incirde resimdekini değil gerçeğini seçiyorsun da, iş alıştırmaya gelince gerçeğini bırakıp yazılı olanına koşuyorsun." Kaynak: Diogenes Laertios VI 48.

Fr. 159. Sürgününü başına kakan birine, "Ama zavallı adam, felsefeye de tam bu sayede başladım," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 49.

Fr. 160. Biri "Sinoplular seni sürgüne mahkûm etti," deyince, "Ben de onları orada kalmaya," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 49. Aynı şeyi Plutarkhos da anlatır (Sürgün üzerine 7, Hutten baskısı X, s. 372): "Bu yüzden Köpek Diogenes de 'Sinoplular seni Pontos'tan sürgüne mahkûm etti,' diyene, 'Ben de onları Pontos'ta kalmaya,' demişti, 'Kara Deniz'in sarp kıyılarında' [Euripides, Taurisliler Arasında İphigeneia 253]."

Fr. 161. Bir gün koyun güden bir Olympia galibini görünce, "Dostum, Olympia'dan Nemea'ya ne çabuk geçtin," dedi. [Nemea adı "otlatmak" (nemein) fiilini çağrıştırır.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 49.

Fr. 162. Atletlerin neden bu kadar hissiz olduğu sorulunca, "Çünkü domuz ve sığır etinden yapılmışlar," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 49.

Fr. 163. Bir keresinde bir heykelden dileniyordu. Neden böyle yaptığı sorulunca, "Geri çevrilmeye alışıyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 49. Aynı şeyi Plutarkhos da anlatır (Yersiz utangaçlık üzerine 7, Hutten baskısı X, s. 171): "Diogenes Kerameikos'ta dolaşıp heykellerden dilenirdi; şaşıranlara da geri çevrilmeye alıştığını söylerdi."

Fr. 164. Birinden dilenirken –ki bunu ilk kez darlık yüzünden yapmıştı– "Başkasına da verdiysen bana da ver; kimseye vermediysen benden başla," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 49.

Fr. 165. Bir gün bir tiran ona heykel dökmek için en iyi tunçun hangisi olduğunu sorunca, "Harmodios'la Aristogeiton'un heykellerinin döküldüğü tunç," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 50. Plutarkhos ise (Dalkavuk dosttan nasıl ayırt edilir, Hutten baskısı VII, s. 218) aynı sözü Antiphon'a atfeder: "Antiphon da Dionysios'un yanında söz hangi tunçun en iyi olduğuna gelince kötü bir şey söyledi: 'Atinalıların Harmodios'la Aristogeiton'un heykellerini yaptıkları tunç.'" Krş. On Hatibin Hayatı (Hutten baskısı XII, s. 223).

Fr. 166. Dionysios'un dostlarına nasıl davrandığı sorulunca, "Torbalara nasıl davranılırsa öyle: doluyken asıyor, boşalınca atıyor," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 50.

Fr. 167. Yeni evlenen biri evinin kapısına "Zeus'un oğlu, şanlı zaferler kazanmış Herakles burada oturur; içeri hiçbir kötülük girmesin" diye yazınca, Diogenes altına "Savaş bittikten sonra ittifak" diye yazdı. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 50.*

s421

(Diogenes Laertius lib. VI, 48.)

  1. Λέγοντος αὐτῷ τινος ἰσχυρῶς δεισιδαίμονος, Μιᾷ πληγῇ τὴν κεφαλήν σου διαρρήξω, Ἐγὼ δέ γε, εἶπε, πταρὼν ἐξ ἀριστερῶν τρέμειν σε ποιήσω. (Diogenes Laertius lib. VI, 48. De hoc superstitionis genere vide Plutarch. vit. Themist. cap. 13; Xenoph. Anab. III, 2, 5; Theocrit. VII, 96; interpretes ad Cicer. de Divin. II, 40. … In primis memorabilis est Plutarchi locus in libro de Socratis genio cap. XI, vol. X, pag. 315 ed. Hutten.: Μεγαρικοῦ τινος ἤκουσα (Τερψίωνος δὲ ἐκεῖνος), ὅτι τὸ Σωκράτους δαιμόνιον πταρμὸς ἦν, ὅ τε παρʼ αὐτοῦ καὶ ὁ παρʼ ἄλλου· ἑτέρου μὲν πταρόντος ἐκ δεξιᾶς, εἴτʼ ὄπισθεν, εἴτʼ ἔμπροσθεν, ὁρμᾶν αὐτὸν ἐπὶ τὴν πρᾶξιν, εἰ δʼ ἐξ ἀριστερᾶς, ἀποτρέπεσθαι.)

  2. Ἡγησίου παρακαλοῦντος χρῆσαί τι αὐτῷ τῶν συγγραμμάτων, Μάταιος, ἔφη, τυγχάνεις, ὦ Ἡγησία, ὃς ἰσχάδας μὲν γραπτὰς οὐχ αἱρῇ, ἀλλὰ τὰς ἀληθινάς, ἄσκησιν δὲ παριδὼν τὴν ἀληθινὴν ἐπὶ τὴν γεγραμμένην ὁρμᾷς. (Diogenes Laertius lib. VI, 48.)

  3. Πρὸς τὸν ὀνειδίσαντα αὐτῷ τὴν φυγήν, Ἀλλὰ τούτου γε ἕνεκεν, εἶπεν, ὦ κακόδαιμον, ἐφιλοσόφησα. (Diogenes Laertius lib. VI, 49.)

  4. Εἰπόντος τινός, Σινωπεῖς σου φυγὴν κατέγνωσαν, Ἐγὼ δέ γε, εἶπεν, ἐκείνων μονήν. (Diogenes Laertius lib. VI, 49. Idem narrat Plutarchus De exsilio cap. 7, vol. X pag. 372 ed. Hutten.: Διὸ καὶ Διογένης ὁ Κύων πρὸς τὸν εἰπόντα· Σινωπεῖς σου φυγὴν ἐκ Πόντου κατέγνωσαν· Ἐγὼ δέ, εἶπεν, ἐκείνων ἐν Πόντῳ μονήν, Ἄκραις ἐπὶ ῥηγμῖσιν Εὐξείνου Πόντου [Eurip. Iph. Taur. 253].)

  5. Ἰδών ποτε Ὀλυμπιονίκην πρόβατα νέμοντα, Ταχέως, εἶπεν, ὦ βέλτιστε, μετέβης ἀπὸ τῶν Ὀλυμπίων ἐπὶ τὰ Νέμεα. (Diogenes Laertius lib. VI, 49.)

  6. Ἐρωτηθείς, διὰ τί οἱ ἀθληταὶ ἀναίσθητοί εἰσιν, ἔφη· Ὅτι κρέασιν ὑείοις καὶ βοείοις ἀνῳκοδόμηνται. (Diogenes Laertius lib. VI, 49.)

  7. Ἤιτει ποτὲ ἀνδριάντα· ἐρωτηθεὶς δὲ διὰ τί τοῦτο ποιεῖ, Μελετῶ, εἶπεν, ἀποτυγχάνειν. (Diogenes Laertius lib. VI, 49. Idem testatur Plutarchus De vitioso pudore cap. 7, vol. X p. 171 ed. Hutten.: Διογένης μὲν οὖν τοὺς ἀνδριάντας ᾔτει περιὼν ἐν Κεραμεικῷ, καὶ πρὸς τοὺς θαυμάζοντας ἔλεγεν ἀποτυγχάνειν μελετᾶν.)

  8. Αἰτῶν τινα (καὶ γὰρ τοῦτο πρῶτον ἐποίησε διὰ τὴν ἀπορίαν) ἔφη· Εἰ μὲν καὶ ἄλλῳ δέδωκας, δὸς κἀμοί· εἰ δὲ μηδενί, ἀπʼ ἐμοῦ ἄρξαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 49.)

  9. Ἐρωτηθείς ποτε ὑπὸ τυράννου, ποῖος εἴη ἀμείνων χαλκὸς εἰς ἀνδριάντα, ἔφη· Ἀφʼ οὗ Ἁρμόδιος καὶ Ἀριστογείτων ἐχαλκεύθησαν. (Diogenes Laertius lib. VI, 50. Ceterum idem apophthegma tribuitur Antiphonti a Plutarcho in libro De adul. et amici discr. cap. 40, vol. VII pag. 218 ed. Hutten.: κακῶς δὲ καὶ Ἀντιφῶν παρὰ Διονυσίῳ ζητήσεως οὔσης περὶ λόγου, ποῖος χαλκὸς ἄριστος· Ἐκεῖνος (εἶπεν) ἐξ οὗ κατεσκεύασαν Ἀθηναῖοι τὰς Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονος εἰκόνας. Cf. vit. X orat. vol. XII p. 223.)

  10. Ἐρωτηθείς, πῶς χρῆται Διονύσιος τοῖς φίλοις, ἔφη, Ὡς θυλάκοις, τοὺς μὲν πλήρεις κρημνῶν, τοὺς δὲ κενοὺς ῥίπτων. (Diogenes Laertius lib. VI, 50.)

  11. Νεογάμου ἐπιγράψαντος ἐπὶ τὴν οἰκίαν, Ὁ τοῦ Διὸς παῖς καλλίνικος Ἡρακλῆς ἐνθάδε κατοικεῖ, μηδὲν εἰσίτω κακόν· ἐπέγραψε· Μετὰ τὸν πόλεμον ἡ συμμαχία.

s422Fr. 168. Para hırsına bütün kötülüklerin ana şehri derdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 50. Stobaios ise (Florilegium I 38) bu sözü Bion'a verir. Ioannes Khrysostomos da onu hatırlayarak Matta üzerine 64. vaazında şöyle yazar: "Bu yüzden dışarıdakiler para hırsına kötülüklerin ana şehri dediler; mübarek Pavlus ise daha güzel ve daha etkili bir biçimde ona bütün kötülüklerin kökü dedi."

Fr. 169. Bir handa zeytin yiyen bir müsrifi görünce, "Öğle yemeğini hep böyle yeseydin akşam yemeğini böyle yemezdin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 50.

Fr. 170. İyi adamların tanrıların suretleri olduğunu, aşkın ise işsizlerin işi olduğunu söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 51. Theophrastos da Stobaios'ta (Florilegium LXIV 29) benzerini söyler: "Theophrastos'a aşkın ne olduğu sorulunca, 'İşsiz kalmış bir psykhēnin hâli,' dedi."

Fr. 171. Hayatta en acınacak şeyin ne olduğu sorulunca, "Çaresiz bir ihtiyar," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 51.

Fr. 172. Bir gün çok kötü resmedilmiş iki kentaur görünce, "Bunların hangisi Kheiron?" dedi. [Kheirōn adı Yunancada "daha kötü" anlamına gelen kelimeyle aynıdır.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 51.

Fr. 173. Gönül hoş etmek için söylenen sözün baldan bir ilmek olduğunu söylerdi. Mideye de hayatın Kharybdis'i derdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 51.

Fr. 174. Bir gün flütçü Didymon'un zina ederken yakalandığını duyunca, "Adından asılmayı hak ediyor," dedi. [Didymoi "ikizler", argoda da "taşaklar" demektir.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 51. Sofist Theon ise Progymnasmata'da bunu olmuş bir şey gibi anlatır: "Flütçü Didymon zina ederken yakalanınca adından asıldı."

Fr. 175. Tahtırevan içinde bir kadın görünce, "Kafes hayvana göre değil," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 51.

Fr. 176. Kaçak bir kölenin bir kuyunun başında oturduğunu görünce, "Delikanlı, dikkat et de içine düşme," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 52. "Kuyu" (phrear) Atina'da aynı zamanda bir mahkemenin adıydı; bkz. Pollux, Onomastikon VIII 10.

Fr. 177. Hamamda elbise çalan bir delikanlı görünce, "Yağlanmaya mı geldin, başka bir elbiseye mi?" dedi. [Yunancada "yağlanmaya" (ep' aleimmation) ile "başka bir elbiseye" (ep' allo himation) neredeyse aynı söylenir.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 52.

Fr. 178. Bir gün bir zeytin ağacına asılmış kadınlar görünce, "Keşke bütün ağaçlar böyle meyve verse," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 52.

Fr. 179. Bir soyguncu görünce, "Ne işin var burada, güzel adam? Yoksa ölüp gitmiş cesetlerden birini mi soyacaksın?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 52. "Ne işin var burada, güzel adam?" Kiniğin kendi sözüdür; ardından gelen dize İlyada'dan (X 343) alınmıştır.

Fr. 180. Bir hizmetçi kızı ya da uşağı olup olmadığı sorulunca "Hayır," dedi. "Öyleyse ölünce seni kim dışarı çıkaracak?" denince de "Eve ihtiyacı olan," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 52.

Fr. 181. Pahalı yiyecekler alan birine, "Ömrün kısa olacak evladım, aldıklarına bakılırsa" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 53. Dize İlyada'dandır (XVIII 95); yalnız Homeros'ta "söylediklerine" (agoreueis) yazar, Kinik bunu "aldıklarına" (agorazeis) diye değiştirmiştir.

Fr. 182. Platon idealar üzerine konuşurken "masalık" ve "kupalık"tan söz edince Diogenes, "Platon, ben masayı da kupayı da görüyorum, ama masalığı ve kupalığı hiç görmüyorum," dedi. Platon da "Elbette," dedi, "çünkü masanın ve kupanın görüldüğü gözlere sahipsin, ama masalığın ve kupalığın görüldüğü nous sende yok." *Kaynak: Diogenes Laertios VI 53. Bazıları bu sözü Antisthenes'e atfeder. Ammonios, Porphyrios'un Beş Terim'i şerhinde şöyle der: "Antisthenes cinslerin ve türlerin yalnız çıplak düşüncelerde bulunduğunu söylerdi; 'Atı görüyorum, atlığı görmüyorum,' derdi." Bkz. Antisthenes Fr. 44.*

s422

(Diogenes Laertius lib. VI, 50.)

  1. Τὴν φιλαργυρίαν εἶπε μητρόπολιν πάντων τῶν κακῶν. (Diogenes Laertius lib. VI, 50. Hanc vero sententiam Bioni assignat Stobaeus Flor. I, 38. Ejusdem memor Joannes Chrysostomus Homil. LXIV in Matthaeum sic scribit: διὰ ταῦτα οἱ μὲν ἔξωθεν μητρόπολιν τῶν κακῶν τὴν φιλαργυρίαν ἐκάλεσαν· ὁ δὲ μακάριος Παῦλος βέλτιον καὶ ἐμφατικώτερον ῥίζαν αὐτὴν πάντων τῶν κακῶν εἰπών.)

  2. Ἄσωτον θεασάμενος ἐν πανδοκείῳ ἐλάας ἐσθίοντα ἔφη· Εἰ οὕτως ἠρίστας, οὐκ ἂν οὕτως ἐδείπνεις. (Diogenes Laertius lib. VI, 50.)

  3. Τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας θεῶν ἔλεγεν εἰκόνας εἶναι, τὸν ἔρωτα σχολαζόντων ἀσχολίαν. (Diogenes Laertius lib. VI, 51. Similiter Theophrastus apud Stobaeum Flor. LXIV, 29: Θεόφραστος ἐρωτηθεὶς τί ἐστιν ἔρως· πάθος, ἔφη, ψυχῆς σχολαζούσης.)

  4. Ἐρωτηθείς, τί ἄθλιον ἐν βίῳ, ἔφη· Γέρων ἄπορος. (Diogenes Laertius lib. VI, 51.)

  5. Ἰδών ποτε δύο Κενταύρους κάκιστα ἐζωγραφημένους ἔφη· Πότερος τούτων Χείρων ἐστί; (Diogenes Laertius lib. VI, 51.)

  6. Τὸν πρὸς χάριν λόγον ἔφη μελιτίνην ἀγχόνην εἶναι. Τὴν γαστέρα Χάρυβδιν ἔλεγε τοῦ βίου. (Diogenes Laertius lib. VI, 51.)

  7. Ἀκούσας ποτέ, ὅτι Διδύμων ὁ αὐλητὴς μοιχὸς ἑάλω· Ἄξιος, ἔφη, ἐκ τοῦ ὀνόματος κρέμασθαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 51. At Theo Sophista in Progymnasm. illud tanquam factum his verbis narrat: Δίδυμος (leg. Διδύμων) ὁ αὐλητής, ἁλοὺς ἐπὶ μοιχείᾳ, ἐκ τοῦ ὀνόματος ἐκρεμάσθη.)

  8. Ἰδὼν γυναῖκα ἐν φορείῳ, Οὐ κατὰ τὸ θηρίον, ἔφη, ἡ γαλεάγρα. (Diogenes Laertius lib. VI, 51.)

  9. Ἰδὼν δραπέτην ἐπὶ φρέατι καθήμενον ἔφη· Μειράκιον, βλέπε, μὴ ἐμπέσῃς. (Diogenes Laertius lib. VI, 52. Est autem φρέαρ et putens et δικαστηρίου nomen apud Athenienses. Vid. Pollux Onom. VIII cap. 10.)

  10. Ἰδὼν μειρακύλλιον ἱματιοκλέπτην ἐν τῷ βαλανείῳ ἔφη· Ἐπʼ ἀλειμμάτιον ἢ ἐπʼ ἄλλο ἱμάτιον; (Diogenes Laertius lib. VI, 52.)

  11. Ἰδών ποτε γυναῖκας ἀπʼ ἐλαίας ἀπηγχονισμένας, Εἴθε γάρ, ἔφη, πάντα τὰ δένδρα τοιοῦτον καρπὸν ἤνεγκεν. (Diogenes Laertius lib. VI, 52.)

  12. Ἰδὼν λωποδύτην ἔφη· τίπτε σὺ ὧδε, φέριστε; Ἤ τινα συλήσων νεκύων κατατεθνηώτων; (Diogenes Laertius lib. VI, 52. Ipsius Cynici verba sunt τίπτε σὺ ὧδε, φέριστε; Qui sequitur versus, petitus est ex Iliade, lib. X, 343.)

  13. Ἐρωτηθείς, εἰ παιδισκάριον ἢ παιδάριον ἔχοι, ἔφη· Οὔ. Τοῦ δὲ εἰπόντος, Ἐὰν οὖν ἀποθάνῃς, τίς σε ἐξοίσει; ἔφη, Ὁ χρῄζων τῆς οἰκίας. (Diogenes Laertius lib. VI, 52.)

  14. Πρὸς τὸν πολυτελῶς ὀψωνοῦντα·

Ὠκύμορος δή μοι, τέκος, ἔσσεαι, οἷʼ ἀγοράζεις.

(Diogenes Laertius lib. VI, 53. Versus est Iliad. XVIII, 95, nisi quod apud Homerum legitur ἀγορεύεις. Hoc enim Cynicus mutavit in ἀγοράζεις.)

  1. Πλάτωνος περὶ ἰδεῶν διαλεγομένου καὶ ὀνομάζοντος τραπεζότητα καὶ κυαθότητα, Ἐγώ, εἶπεν, ὦ Πλάτων, τράπεζαν μὲν καὶ κύαθον ὁρῶ· τραπεζότητα

s423Fr. 183. Biri Platon'a "Diogenes sana nasıl biri görünüyor?" diye sorunca, "Çıldırmış bir Sokrates," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54. Mullach bu yeri Ménage'la birlikte düzeltir. Ailianos da (Çeşitli Tarih XIV 33) benzerini söyler: "Platon'un Diogenes için 'Bu adam çıldırmış bir Sokrates' demeyi âdet edindiği söylenir."

Fr. 184. Ne zaman evlenmek gerektiği sorulunca, "Gençler henüz değil, yaşlılar hiçbir zaman," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54. Thales de aşağı yukarı böyle düşünürdü; bkz. Yunan Filozoflarının Fragmanları I, s. 227, Fr. 6.

Fr. 185. Bir yumruğa karşılık ne almak istediği sorulunca, "Bir miğfer," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54.

Fr. 186. Bir gün yüzü kızaran bir delikanlı görünce, "Üzülme, aretēnin rengi budur," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54.

Fr. 187. Bir gün davalaşan iki kişiyi dinledi ve ikisini de mahkûm etti: biri çalmıştı, öteki de bir şey kaybetmemişti. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54.

Fr. 188. Hangi şarabı zevkle içtiği sorulunca, "Başkasınınkini," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54.

Fr. 189. "Birçokları sana gülüyor," diyene, "Ama ben gülünç olmuyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 54. Plutarkhos da (Fabius Maximus'un Hayatı 10, Hutten baskısı I, s. 448) böyle anlatır: "Bilge Diogenes gibi; biri ona 'Bunlar sana gülüyor' deyince, 'Ama ben gülünç olmuyorum' demişti. Çünkü yalnız bu tür şeylere boyun eğip sarsılanların gülünç olduğunu düşünüyordu."

Fr. 190. Ne cins bir köpek olduğu sorulunca şöyle dedi: "Açken Malta köpeği, doyunca Molossos; yani insanların çoğunun övüp de zahmetinden korktukları için birlikte ava çıkmaya cesaret edemedikleri köpeklerden. Siz de acı çekmekten korktuğunuz için benimle birlikte yaşayamıyorsunuz." Kaynak: Diogenes Laertios VI 55. Krş. yukarıda Fr. 97.

Fr. 191. Bilgelerin pasta yiyip yemediği sorulunca, "Öteki insanlar gibi her şeyi yerler," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 56. Lukianos'un anlattığı Demonaks da aynı düşüncededir (Demonaks'ın Hayatı): "Biri ona kendisinin de pasta yiyip yemediğini sorunca, 'Arıların petekleri ahmaklar için yaptığını mı sanıyorsun?' dedi."

Fr. 192. Bir cimriden para istiyordu; adam ağırdan alınca, "Be adam, senden yemek için istiyorum, gömülmek için değil," dedi. [Yunancada "yemek" (trophē) ile "gömü" (taphē) birbirine çok benzer.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 56.

Fr. 193. Bir gün parada sahtekârlık yaptığı başına kakılınca, "Bir zamanlar ben de senin şimdi olduğun gibiydim; ama benim şimdi olduğum gibi sen hiçbir zaman olamayacaksın," dedi. Aynı şeyi başına kakan bir başkasına da, "Eskiden yatağımı da ıslatırdım, ama artık ıslatmıyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 56.

Fr. 194. Myndos'a gidip kapıların büyük, şehrin küçük olduğunu görünce, "Myndoslular, kapıları kapatın da şehriniz dışarı kaçmasın," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 57.*

s423

δὲ καὶ κυαθότητα οὐδαμῶς. Καὶ ὅς, Κατὰ λόγον, ἔφη· οἷς μὲν γὰρ κύαθος καὶ τράπεζα θεωρεῖται, ὀφθαλμοὺς ἔχεις· ᾧ δὲ τραπεζότης καὶ κυαθότης βλέπεται, νοῦν οὐκ ἔχεις. (Diogenes Laertius lib. VI, 53. Alii hoc dictum Antistheni tribuunt. Ammonius ad Porphyr. de quinque categoriis: ὁ Ἀντισθένης ἔλεγε τὰ γένη καὶ τὰ εἴδη ἐν ψιλαῖς ἐπινοίαις εἶναι, λέγων, ὅτι ἵππον μὲν ὁρῶ, ἱππότητα δὲ οὐχ ὁρῶ. Vid. Antisthenis fragm. 44.)

  1. Ἐρωτηθεὶς (Πλάτων) ὑπό τινος, Ποῖός τίς σοι Διογένης δοκεῖ; Σωκράτης, εἶπε, μαινόμενος. (Diogenes Laertius lib. VI, 54. Ita hunc locum cum Menagio emendavi. Similiter Aelianus Var. hist. lib. XIV cap. 33: εἰώθει δέ, φασίν, ὁ Πλάτων περὶ Διογένους λέγειν, ὅτι μαινόμενος οὗτος Σωκράτης ἐστίν.)

  2. Ἐρωτηθείς, ποίῳ καιρῷ δεῖ γαμεῖν, ἔφη· τοὺς μὲν νέους μηδέπω, τοὺς δὲ πρεσβυτέρους μηδεπώποτε. (Diogenes Laertius lib. VI, 54. Ita fere etiam Thales judicabat. Vid. Philos. Graec. Fragm. vol. I, pag. 227, fragm. 6.)

  3. Ἐρωτηθείς, τί θέλοι κονδύλου λαβεῖν, Περικεφαλαίαν, ἔφη. (Diogenes Laertius lib. VI, 54.)

  4. Ἰδών ποτε μειράκιον ἐρυθριῶν, Θάρρει, ἔφη· τοιοῦτόν ἐστι τῆς ἀρετῆς τὸ χρῶμα. (Diogenes Laertius lib. VI, 54.)

  5. Δυοῖν ποτε νομικοῖν ἀκούσας τοὺς δύο κατέκρινεν, εἰπών, τὸν μὲν κεκλοφέναι, τὸν δὲ μὴ ἀπολωλεκέναι. (Diogenes Laertius lib. VI, 54.)

  6. Ἐρωτηθείς, ποῖον οἶνον ἡδέως πίνει, ἔφη· Τὸν ἀλλότριον. (Diogenes Laertius lib. VI, 54.)

  7. Πρὸς τὸν εἰπόντα, Πολλοί σου καταγελῶσιν, Ἀλλʼ ἐγώ, ἔφη, οὐ καταγελῶμαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 54. Sic et Plutarchus vit. Fabii Maximi cap. 10, vol. I p. 448 ed. Hutten.: ἀλλʼ ὥσπερ Διογένης ὁ σοφός, εἰπόντος τινὸς πρὸς αὐτόν, Οὗτοί σου καταγελῶσιν, Ἀλλʼ ἐγώ, εἶπεν, οὐ καταγελῶμαι· μόνους ἡγούμενος καταγελᾶσθαι τοὺς ἐνδιδόντας καὶ πρὸς τὰ τοιαῦτα διαταραττομένους.)

  8. Ἐρωτηθείς, ποταπὸς εἴη κύων, ἔφη· Πεινῶν Μελιταῖος, χορτασθεὶς δὲ Μολοττικός, τούτων οὓς ἐπαινοῦντες οἱ πολλοὶ οὐ τολμῶσι διὰ τὸν πόνον συνεξιέναι αὐτοῖς ἐπὶ τὴν θήραν· οὕτως οὐδὲ ἐμοὶ δύνασθε συμβιοῦν διὰ τὸν φόβον τῶν ἀλγηδόνων. (Diogenes Laertius lib. VI, 55. Cf. supra fragm. 97.)

  9. Ἐρωτηθείς, εἰ σοφοὶ πλακοῦντα ἐσθίουσι, Πάντʼ, εἶπεν, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἄνθρωποι. (Diogenes Laertius lib. VI, 56. In eandem sententiam Demonax apud Lucianum in ejus vita: Ἐρομένῳ δέ τινι, εἰ καὶ αὐτὸς πλακοῦντας ἐσθίει, Οἴει οὖν, ἔφη, τοῖς μωροῖς τὰς μελίσσας τιθέναι τὰ κηρία;)

  10. Φιλάργυρον ᾔτει, τοῦ δὲ βραδύνοντος, Ἄνθρωπε, εἶπεν, εἰς τροφήν σε αἰτῶ, οὐκ εἰς ταφήν. (Diogenes Laertius lib. VI, 56.)

  11. Ὀνειδιζόμενός ποτε ἐπὶ τῷ παραχαράξαι τὸ νόμισμα, ἔφη· Ἦν ποτε χρόνος, ὅτʼ ἤμην ἐγὼ τοιοῦτος, ὁποῖος σὺ νῦν· ὁποῖος δʼ ἐγὼ νῦν, σὺ ἔσῃ οὐδέποτε. Καὶ πρὸς ἄλλον ἐπὶ τῷ αὐτῷ ὀνειδίσαντα, Καὶ γὰρ ἐνεούρουν θᾶττον, ἀλλὰ νῦν οὔ. (Diogenes Laertius lib. VI, 56.)

  12. Εἰς Μύνδον ἐλθών, καὶ θεασάμενος μεγάλας

s424Fr. 195. Bir gün mor kumaş çalarken yakalanmış birini görünce, "Onu mor ölüm ve amansız kader yakaladı" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 57. Dize İlyada'dandır (V 83).

Fr. 196. Krateros yanına gelmesini isteyince, "Krateros'un yanında pahalı sofrasının tadını çıkarmaktansa Atina'da tuz yalamayı tercih ederim," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 57. Bu Krateros, Büyük İskender'in komutanlarından biridir; onun hakkında bkz. Arrianos VII 12, 3; Curtius VI 6, 33; Plinius XXXV 13.

Fr. 197. Şişman hatip Anaksimenes'in yanına gidip, "Biz yoksullara da göbeğinden biraz ver; hem sen hafiflersin hem bize faydan dokunur," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 57. Kastedilen, Lampsakoslu hatip Anaksimenes'tir; Aristoteles'in eserleri arasında bulunan İskender'e Retorik genellikle ona atfedilir. Kinik Diogenes'in öğrencisiydi. Bkz. Ruhnken, Yunan hatiplerinin eleştirel tarihi (Opuscula I, s. 353, Friedemann baskısı).

Fr. 198. Aynı adam bir gün konuşurken Diogenes bir tuzlu balık havaya kaldırıp dinleyicilerin dikkatini dağıttı. Anaksimenes buna kızınca, "Anaksimenes'in konuşmasını bir obolluk tuzlu balık dağıttı," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 57.

Fr. 199. Bir gün çarşıda yemek yediği başına kakılınca, "Acıkmam da çarşıda oldu," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 58.

Fr. 200. Platon onu sebze yıkarken görünce yanına gelip sessizce, "Dionysios'un hizmetine girseydin sebze yıkamazdın," dedi. Diogenes de aynı sessizlikle, "Sen de sebze yıkasaydın Dionysios'un hizmetine girmezdin," diye cevap verdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 58. Bazıları bu sözü Aristippos'a atfeder. Krş. Diogenes Laertios II 68.

Fr. 201. "Çoğu kişi sana gülüyor," diyene, "Onlara da belki eşekler gülüyordur; ama nasıl onlar eşeklere aldırmıyorsa ben de onlara aldırmıyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 58.

Fr. 202. Felsefe yapan bir delikanlı görünce, "Aferin, bedeninin âşıklarını psykhēnin güzelliğine yöneltiyorsun," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 58.

Fr. 203. Biri Samothrake'deki adaklara hayran kalınca, "Kurtulamayanlar da adak sunsaydı çok daha fazla olurdu," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 59. Samothrake adasında Hekate'ye adanmış, Zerynthos adı verilen bir mağara vardı. Suidas şöyle der: "Samothrake'de bazı törenler vardı; bunların belli tehlikelere karşı koruyucu olarak yapıldığına inanılırdı. Orada Korybantların ve Hekate'nin gizemleri ve köpeklerin kurban edildiği Zerynthos mağarası da vardı. İnsanlar tehlikeye düşünce daimōnlara görünüp kendilerini korumaları için yakarırlardı. Bu sırlara erenlerin tehlikelerden ve fırtınalardan kurtulduğuna inanılırdı." Krş. Nikandros'un Theriaka'sı (460) ve Aristophanes'in Barış'ı şerhleri. Laertios şunu da ekler: "Bazıları bunun Melos'lu Diagoras'a ait olduğunu söyler"; Cicero (Tanrıların tabiatı üzerine III 37) da bunlardandır.*

s424

τὰς πύλας, μικρὰν δὲ τὴν πόλιν, Ἄνδρες Μύνδιοι, ἔφη, κλείσατε τὰς πύλας, μὴ ἡ πόλις ὑμῶν ἐξέλθῃ. (Diogenes Laertius lib. VI, 57.)

  1. Θεασάμενός ποτε πορφυροκλέπτην πεφωραμένον ἔφη· Ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή. (Diogenes Laertius lib. VI, 57. Versus est Iliad. V, 83.)

  2. Κρατέρου ἀξιοῦντος πρὸς αὐτὸν ἀπιέναι, Ἀλλὰ βούλομαι, ἔφη, ἐν Ἀθήναις ἅλα λείχειν, ἢ παρὰ Κρατέρῳ τῆς πολυτελοῦς τραπέζης ἀπολαύειν. (Diogenes Laertius lib. VI, 57. Craterus hic unus ex Alexandri M. ducibus est, de quo vide Arrian. lib. VII, 12, 3, Curtium lib. VI, 6, 33, Plinium XXXV, 13.)

  3. Ἀναξιμένει τῷ ῥήτορι παχεῖ ὄντι προσελθών, Ἐπίδος καὶ ἡμῖν, ἔφη, τοῖς πτωχοῖς τῆς γαστρός· καὶ γὰρ αὐτὸς κουφισθήσῃ καὶ ἡμᾶς ὠφελήσεις. (Diogenes Laertius lib. VI, 57. Intelligendus Anaximenes, rhetor Lampsacenus, cui Rhetorica ad Alexandrum, quae inter Aristotelis scripta exstat, tribui solet. Fuit enim hic Diogenis Cynici discipulus. Vid. Ruhnken. Hist. crit. orat. graec. in Opusc. vol. I pag. 353 ed. Friedemann.)

  4. Διαλεγομένου ποτὲ τοῦ αὐτοῦ, τάριχος προτείνας περιέσπασε τοὺς ἀκροατάς· ἀγανακτοῦντος δέ, Τὴν Ἀναξιμένους, ἔφη, διάλεξιν ὀβολοῦ τάριχος διέλυσεν. (Diogenes Laertius lib. VI, 57.)

  5. Ὀνειδιζόμενός ποτε, ὅτι ἐν ἀγορᾷ ἔφαγεν, Ἐν ἀγορᾷ γάρ, ἔφη, καὶ ἐπείνησα. (Diogenes Laertius lib. VI, 58.)

  6. Πλάτων θεασάμενος αὐτὸν λάχανα πλύνοντα, προσελθὼν ἡσυχῇ εἶπεν αὐτῷ, Εἰ Διονύσιον ἐθεράπευες, οὐκ ἂν λάχανα ἔπλυνες· ὁ δὲ ἀπεκρίνατο ὁμοίως ἡσυχῇ, Καὶ σὺ εἰ λάχανα ἔπλυνες, οὐκ ἂν Διονύσιον ἐθεράπευες. (Diogenes Laertius lib. VI, 58. Alii hoc dictum Aristippo tribuunt. Cf. Diog. Laert. lib. II, 68.)

  7. Πρὸς τὸν εἰπόντα· Οἱ πλείους σου καταγελῶσι· Κἀκείνων τυχόν, εἶπεν, οἱ ὄνοι, ἀλλʼ οὔτʼ ἐκεῖνοι τῶν ὄνων ἐπιστρέφονται, οὔτʼ ἐγὼ ἐκείνων. (Diogenes Laertius lib. VI, 58.)

  8. Θεασάμενος μειράκιον φιλοσοφοῦν, Εὖγε, εἶπεν, ὅτι τοὺς τοῦ σώματος ἐραστὰς ἐπὶ τὸ τῆς ψυχῆς κάλλος μετάγεις. (Diogenes Laertius lib. VI, 58.)

  9. Θαυμάζοντός τινος τὰ ἐν Σαμοθρᾴκῃ ἀναθήματα, ἔφη· Πολλῷ ἂν ἦν πλείω, εἰ καὶ οἱ μὴ σωθέντες ἀνετίθεσαν. (Diogenes Laertius lib. VI, 59. Antrum fuit in Samothracia insula Hecates sacrum ac Zerynthi nomine appellatum. … Suidas: ἐν Σαμοθρᾴκῃ ἦσαν τελεταί τινες, ἃς ἐδόκουν τελεῖσθαι πρὸς ἀλεξιφάρμακα κινδύνων τινῶν. Ἦν δὲ ἐκεῖσε καὶ τὰ τῶν Κορυβάντων μυστήρια, καὶ τὰ τῆς Ἑκάτης, καὶ τὸ Ζήρυνθον ἄντρον, ἔνθα κύνας ἔθυον. Ἐν κινδύνοις οὖν γενόμενοι ἐπεκαλοῦντο τοὺς δαίμονας ἐπιφανῆναι καὶ ἀλεξῆσαι. Ἐδόκουν δὲ οἱ μεμυημένοι ταῦτα ἐκ τῶν δεινῶν σῴζεσθαι καὶ ἐκ χειμώνων. Cf. Schol. ad Nicandri Theriac. v. 460 et ad Aristoph. Pac. Addit Laertius: οἱ δὲ τοῦτο Διαγόρου φασὶ τοῦ Μηλίου, inter quos est Cicero de Nat. Deor. III, 37.)

s425Fr. 204. Bir şölene giden yakışıklı bir delikanlıya, "Daha kötü (kheirōn) döneceksin," dedi. Delikanlı döndükten sonra ertesi gün "Gittim, ama daha kötü olmadım," deyince, "Kheiron olmadın, ama Eurytion oldun," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 59. Onu soylu kentaur Kheiron'a değil, düğünde sarhoş olup ayıp işler yapan kentaur Eurytion'a benzetir (Odysseia XXI 295 vd.). Diogenes'in kulağına Eurytion adı "kıçı genişlemiş" (euryprōktos) gibi geliyor olmalı.

Fr. 205. Huysuz bir adamdan dileniyordu. Adam "Beni ikna edersen," deyince, "Seni ikna edebilseydim kendini asmaya ikna ederdim," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 59.

Fr. 206. Lakedaimon'dan Atina'ya dönüyordu. "Nereye, nereden?" diye soran birine, "Erkekler dairesinden kadınlar dairesine," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 59. Bkz. Antisthenes Fr. 127.

Fr. 207. Aynı Diogenes, Antipatros ona annesinin aleyhine bir sürü şey yazınca, "Antipatros, annenin tek bir gözyaşının iftira dolu birçok mektubu sildiğini bilmiyor musun?" dedi. Kaynak: Florilegium Monacense 157 (Meineke'nin Stobaios baskısı IV, s. 279). Krş. Florilegium Lugdunobatavum, s. 22.

Fr. 208. Phryne Delphoi'ye altın bir Aphrodite heykeli adayınca, Diogenes'in üzerine "Yunanlıların nefislerine hâkim olamamasından" diye yazdığı söylenir. Kaynak: Diogenes Laertios VI 60. Başkaları bu yargıyı Krates'e verir. Plutarkhos (İskender'in talihi üzerine II 3, Hutten baskısı IX, s. 58): "Krates, hetaira Phryne'nin altın heykelinin Delphoi'de dikili durduğunu görünce, bunun Yunanlıların nefislerine hâkim olamamasının zafer anıtı olarak dikildiğini haykırdı." Athenaios (XIII 591b): "Phryne'nin kendisinin altından bir heykelini de çevre halkı yaptırıp Delphoi'de Pentelikon mermerinden bir sütunun üzerine adadı; heykeli Praksiteles yapmıştı. Kinik Krates de onu görünce, 'Yunanlıların nefislerine hâkim olamamasının adağı,' dedi."

Fr. 209. Bir gün İskender yanına gelip "Ben büyük kral İskender'im," deyince, "Ben de köpek Diogenes," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 60.

Fr. 210. Ne yaptığı için kendisine köpek dendiği sorulunca, "Verenlere kuyruk sallıyorum, vermeyenlere havlıyorum, kötüleri de ısırıyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 60.

Fr. 211. Bir incir ağacından meyve topluyordu. Bekçi "Geçen gün bu ağaca bir adam kendini astı," deyince, "Ben de onu temizliyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 61.

Fr. 212. Bir Olympia galibinin bir hetairaya gözünü dikip baktığını görünce, "Şu savaşçı koça bakın; sıradan bir kızcağız onu boynundan yakalayıp deviriyor," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 61. Plutarkhos da (Merak üzerine 12) benzerini anlatır: "Diogenes, Olympia galibi Dioksippos'un şehre arabayla girerken, alayı seyreden güzel bir kadından gözlerini ayıramayıp göz ucuyla bakarak dönüp durduğunu görünce, 'Bakın, atleti bir kızcağız nasıl boynundan yakalayıp deviriyor,' dedi." Krş. Ailianos, Çeşitli Tarih XII 58.

Fr. 213. Güzel hetairaların zehirli bir bal şerbetine benzediğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 61.

Fr. 214. Çarşıda öğle yemeği yerken etrafını saranlar ona durmadan "Köpek!" diyorlardı. "Asıl köpek sizsiniz," dedi, "ben yemek yerken başıma üşüştünüz." Kaynak: Diogenes Laertios VI 61.

Fr. 215. Fahişelik etmiş bir oğlanın nereli olduğu sorulunca, "Tegealı," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 61. Söz oyunudur: "Tegealı" (Tegeatēs) sanki genelev anlamına gelen tegos'tan türemiş gibi. Bkz. Jacobs, Palatina Antolojisi şerhi, s. 717.*

s425
  1. Εὐμόρφῳ μειρακίῳ ἀπιόντι εἰς συμπόσιον ἔφη, Χείρων ἐπανήξεις. Τοῦ δὲ ἐπανελθόντος καὶ τῇ ἑξῆς εἰπόντος, Καὶ ἀπῆλθον, καὶ χείρων οὐκ ἐγενόμην· Χείρων μὲν οὔ, Εὐρυτίων δέ. (Diogenes Laertius lib. VI, 59. Non Chironi, nobili Centauro, eum comparat, sed Eurytioni, de quo vide Odyss. lib. XXI, 295 seqq. Videtur enim Diogeni Εὐρυτίων quasi εὐρύπρωκτος esse.)

  2. Δύσκολον ᾔτει· τοῦ δὲ εἰπόντος, Ἐάν με πείσῃς, ἔφη, Εἴ σε ἐδυνάμην πεῖσαι, ἔπεισα ἄν σε ἀπάγξασθαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 59.)

  3. Ἐπανῄρχετο ἐκ Λακεδαίμονος εἰς Ἀθήνας· πρὸς οὖν τὸν πυθόμενον, Ποῖ καὶ πόθεν; Ἐκ τῆς ἀνδρωνίτιδος, εἶπεν, εἰς τὴν γυναικωνῖτιν. (Diogenes Laertius lib. VI, 59. Vid. Antisth. fragm. 127.)

  4. Ὁ αὐτός, ἐπεὶ Ἀντίπατρος αὐτῷ πολλὰ κατὰ τῆς μητρὸς ἔγραψεν, ἀγνοεῖς, ἔφη, Ἀντίπατρε, ὅτι μητρὸς ἓν δάκρυον πολλὰς διαβολῶν ἐπιστολὰς ἀπαλείφει. (Florilegium Monacense sent. 157 in Stobaei Florileg. vol. IV pag. 279 ed. Meinek. Cf. Flor. Lugdunobatav. p. 22.)

  5. Φρύνης Ἀφροδίτην χρυσῆν ἀναθείσης ἐν Δελφοῖς (φασὶ) τοῦτον ἐπιγράψαι· ἀπὸ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἀκρασίας. (Diogenes Laertius lib. VI, 60. Alii Cratetem ita judicasse auctores sunt. Plutarchus de Alexandri M. fortuna orat. II cap. 3, vol. IX pag. 58 ed. Hutten.: Ὁ μὲν οὖν Κράτης ἰδὼν χρυσῆν εἰκόνα Φρύνης τῆς ἑταίρας ἑστῶσαν ἐν Δελφοῖς, ἀνέκραγεν, ὅτι τοῦτο τῆς τῶν Ἑλλήνων ἀκρασίας τρόπαιον ἕστηκε. Athenaeus lib. XIII p. 591 B: αὐτῆς δὲ τῆς Φρύνης οἱ περικτίονες ἀνδριάντα ποιήσαντες ἀνέθηκαν ἐν Δελφοῖς χρύσεον ἐπὶ κίονος Πεντελικοῦ· κατεσκεύασε δʼ αὐτὸν Πραξιτέλης. Ὃν καὶ θεασάμενος Κράτης ὁ Κυνικὸς ἔφη τῆς τῶν Ἑλλήνων ἀκρασίας ἀνάθημα.)

  6. Ἀλεξάνδρου ποτὲ ἐπιστάντος αὐτῷ καὶ εἰπόντος, Ἐγώ εἰμι Ἀλέξανδρος ὁ μέγας βασιλεύς· Κἀγώ, φησί, Διογένης ὁ κύων. (Diogenes Laertius lib. VI, 60.)

  7. Ἐρωτηθείς, τί ποιῶν κύων καλεῖται, ἔφη, Τοὺς μὲν διδόντας σαίνων, τοὺς δὲ μὴ διδόντας ὑλακτῶν, τοὺς δὲ πονηροὺς δάκνων. (Diogenes Laertius lib. VI, 60.)

  8. Ἀπὸ συκῆς ὠπώριζε· τοῦ δὲ φυλάττοντος εἰπόντος, Αὐτόθεν πρῴην ἄνθρωπος ἀπήγξατο, Ἐγὼ οὖν, φησίν, αὐτὴν καθαρῶ. (Diogenes Laertius lib. VI, 61.)

  9. Ἰδὼν Ὀλυμπιονίκην εἰς ἑταίραν πυκνότερον ἀτενίζοντα, Ἴδε, ἔφη, κριὸν ἀρειμάνιον, ὡς ὑπὸ τοῦ τυχόντος κορασίου τραχηλίζεται. (Diogenes Laertius lib. VI, 61. Similiter Plutarchus De curiositate cap. 12: ὁ μὲν γὰρ Διογένης θεασάμενος εἰσελαύνοντα τὸν Ὀλυμπιονίκην Διώξιππον ἐφʼ ἅρματος, καὶ γυναικὸς εὐμόρφου θεωμένης τὴν πομπήν, ἀποσπάσαι τὰς ὄψεις μὴ δυνάμενον, ἀλλʼ ὑποβλέποντα καὶ παρεπιστρεφόμενον, Ὁρᾶτε, εἶπε, τὸν ἀθλητὴν ὑπὸ παιδισκαρίου τραχηλιζόμενον; Conf. Aelian. Var. hist. XII, 58.)

  10. Τὰς εὐπρεπεῖς ἑταίρας ἔλεγε θανασίμῳ μελικράτῳ παραπλησίας εἶναι. (Diogenes Laertius lib. VI, 61.)

  11. Ἀριστῶντι αὐτῷ ἐν ἀγορᾷ οἱ περιεστῶτες συνεχὲς ἔλεγον, Κύον· ὁ δέ, Ὑμεῖς, εἶπεν, ἐστὲ κύνες, οἵ με ἀριστῶντα περιεστήκατε. (Diogenes Laertius lib. VI, 61.)

  12. Περὶ παιδὸς πεπορνευκότος ἐρωτηθείς, πόθεν εἴη, Τεγεάτης, ἔφη.

s426Fr. 216. Beceriksiz bir güreşçinin hekimlik yaptığını görünce, "Bu ne? Bir zamanlar seni yenenleri şimdi yere sermek için mi?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 62.

Fr. 217. Bir hetairanın oğlunun kalabalığa taş attığını görünce, "Dikkat et, babanı vurmayasın," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 62. Aphthonios'un şerhçisi de aynı anlamda yazar: "Diogenes, zinadan doğmuş bir delikanlının kalabalığa taş attığını görünce, 'Bırak bunu delikanlı, yoksa bilmeden babanı vurursun,' dedi."

Fr. 218. Bir oğlan âşığından aldığı bir kılıcı ona gösterince, "Kılıç güzel, ama sapı çirkin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 62. Anlamı şudur: Kılıç güzel olduğu için hoşuma gidiyor, ama onu alma sebebin çok çirkin. Çünkü labē yalnız "sap" değil, "vesile, fırsat" da demektir.

Fr. 219. Bazıları ona sadaka vereni övünce, "Almayı hak eden beni övmüyor musunuz?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 62.

Fr. 220. Biri hırkasını geri isteyince, "Bana hediye ettiysen benimdir; ödünç verdiysen kullanıyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 62.

Fr. 221. Bir piç ona hırkasının içinde altın sakladığını söyleyince, "Evet, bu yüzden onu altıma serip yatıyorum," dedi. [Yunancada "piç" (hypobolimaios, "altına konmuş", yani başkasının yerine sokulmuş çocuk) ile "altıma serip" (hypobeblēmenos) aynı kökten gelir.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 62. "Onu" (auton) Mullach'ın okuyuşudur. Mullach bu söz oyununu Latince çevirisinde de vermeye çalışmıştır.

Fr. 222. Nereli olduğu sorulunca, "Dünya vatandaşıyım (kosmopolitēs)," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 63.

Fr. 223. Bazı insanların bir oğulları olsun diye tanrılara kurban sunduğunu görünce, "Peki nasıl biri çıkacağı için kurban sunmuyor musunuz?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 63.

Fr. 224. Bir gün bir yardımlaşma derneğinin başkanı ondan aidat isteyince, "Ötekilerden aidat topla, Hektor'dan elini çek" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 63. Kinik, Homeros dizesinde "silahlarını soy" (enarize) yerine "aidat topla" (eranize) koymuştur; Ménage bu yeri zaten doğru olarak düzeltmişti.

Fr. 225. Atinalılar İskender'i Dionysos ilan etmeye karar verince, "Beni de Sarapis yapın," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 63. Krş. Ailianos, Çeşitli Tarih II 19.

Fr. 226. Bir tapınakta yemek yerken önüne kirli ekmekler konunca onları alıp attı ve "Tapınağa kirli hiçbir şey girmemeli," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 64.

Fr. 227. "Hiçbir şey bilmeden felsefe yapıyorsun," diyene, "Bilgelik taslıyor olsam bile bu da felsefe yapmaktır," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 64.

Fr. 228. Oğlunu ona tanıtıp çok yetenekli ve huyca çok iyi olduğunu söyleyen birine, "Öyleyse bana ne ihtiyacı var?" dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 64. Arrianos (Epiktetos'un Söylevleri II 3) Diogenes'in benzer bir sözünü anar: "Diogenes, kendisinden bir tavsiye mektubu isteyen birine güzel karşılık vermiş: 'Senin insan olduğunu adam görür görmez anlar; iyi mi kötü mü olduğuna gelince, iyileri ve kötüleri ayırt etmeyi biliyorsa anlar, bilmiyorsa bin kere yazsam da anlamaz. Bu, bir drahminin sınansın diye birine tavsiye edilmek istemesine benzer. Adam sarrafsa sen kendini kendin tavsiye edersin.'"*

s426

(Diogenes Laertius lib. VI, 61. Lusus verborum est, quasi Τεγεάτης a τέγος ductum sit, quod lupanar significat. Vid. Jacobs. ad Anthol. Pal. p. 717.)

  1. Ἀφυῆ παλαιστὴν θεασάμενος ἰατρεύοντα, ἔφη· Τί τοῦτο; ἢ ἵνα τοὺς ποτέ σε νικήσαντας νῦν καταβάλῃς; (Diogenes Laertius lib. VI, 62.)

  2. Θεασάμενος υἱὸν ἑταίρας λίθον εἰς ὄχλον βάλλοντα, Πρόσεχε, ἔφη, μὴ τὸν πατέρα πλήξῃς. (Diogenes Laertius lib. VI, 62. In eandem sententiam Aphthonii interpres scribit: Διογένης ἰδὼν μειράκιον ἐκ μοιχοῦ, βάλλον εἰς πλῆθος λίθους, Οὐ παύσῃ, ἔφη, μειράκιον, μὴ ἀγνοοῦν παίσῃς σου τὸν πατέρα;)

  3. Δείξαντος αὐτῷ παιδαρίου μάχαιραν, ἣν εἰλήφει παρὰ ἐραστοῦ, Ἡ μὲν μάχαιρα, ἔφη, καλή, ἡ δὲ λαβὴ αἰσχρά. (Diogenes Laertius lib. VI, 62. Sensus est hic: Gladius mihi placet, quia pulcher est; at displicet teterrima gladii accepti causa. Nam λαβή non solum capulum, sed etiam ansam et occasionem designat.)

  4. Ἐπαινούντων τινῶν τὸν ἐπιδόντα αὐτῷ, ἔφη· Ἐμὲ δʼ οὐκ ἐπαινεῖτε τὸν ἄξιον λαβεῖν; (Diogenes Laertius lib. VI, 62.)

  5. Ἀπαιτούμενος ὑπό τινος τρίβωνα, ἔφη, Εἰ μὲν ἐχαρίσω, ἔχω· εἰ δὲ ἔχρησας, χρῶμαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 62.)

  6. Ὑποβολιμαίου τινὸς εἰπόντος αὐτῷ, ὅτι χρυσὸν ἔχει ἐν τῷ ἱματίῳ, Ναί, ἔφη, διὰ τοῦτο αὐτὸν ὑποβεβλημένος κοιμῶμαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 62. Scripsi αὐτὸν ὑποβεβλημένος, codd. αὐτὸ ὑποβεβλημένος. Ceterum verborum lusum qui est in ὑποβολιμαῖος et ὑποβεβλημένος etiam latine exprimere tentavi.)

  7. Ἐρωτηθείς, πόθεν εἴη, Κοσμοπολίτης, ἔφη. (Diogenes Laertius lib. VI, 63.)

  8. Θυόντων τινῶν τοῖς θεοῖς ἐπὶ τῷ υἱὸν γενέσθαι ἔφη· Περὶ δὲ τοῦ, ποταπὸς ἐκβῇ, οὐ θύετε; (Diogenes Laertius lib. VI, 63.)

  9. Ἔρανόν ποτε ἀπαιτούμενος πρὸς τὸν ἐρανάρχην ἔφη· Τοὺς ἄλλους ἐράνιζʼ, ἀπὸ δʼ Ἕκτορος ἴσχεο χεῖρας. (Diogenes Laertius lib. VI, 63. In versu Homerico pro ἐνάριζʼ Cynicus substituit ἐράνιζʼ. Ita enim recte locum jam Menagius emendavit.)

  10. Ψηφισαμένων Ἀθηναίων Ἀλέξανδρον Διόνυσον, Κἀμέ, ἔφη, Σάραπιν ποιήσατε. (Diogenes Laertius lib. VI, 63. Cf. Aelian. Var. hist. II, 19.)

  11. Ἐν ἱερῷ δειπνῶν μεταξὺ ῥυπαρῶν ἄρτων παρατεθέντων, ἄρας αὐτοὺς ἔρριψεν, εἰπών, Εἰς ἱερὸν μηδὲν δεῖν ῥυπαρὸν εἰσιέναι. (Diogenes Laertius lib. VI, 64.)

  12. Πρὸς τὸν εἰπόντα, Οὐδὲν εἰδὼς φιλοσοφεῖς, ἔφη, Εἰ καὶ προσποιοῦμαι σοφίαν, καὶ τοῦτο φιλοσοφεῖν ἐστι. (Diogenes Laertius lib. VI, 64.)

  13. Πρὸς τὸν συνιστάντα τὸν παῖδα καὶ λέγοντα, ὡς εὐφυέστατός ἐστι καὶ τὰ ἤθη κράτιστος, Τί οὖν, εἶπεν, ἐμοῦ χρῄζει; (Diogenes Laertius lib. VI, 64. Simile Diogenis dictum commemorat Arrianus Dissert. Epictet. II, 3: καλῶς ὁ Διογένης πρὸς τὸν ἀξιοῦντα γράμματα παρʼ αὐτοῦ λαβεῖν συστατικά, ὅτι, εἰ μὲν ἄνθρωπος, φησίν, εἶ, καὶ ἰδὼν γνώσεται, εἰ δʼ ἀγαθὸς ἢ κακός, εἰ μὲν ἔμπειρός ἐστι διαγνῶναι τοὺς ἀγαθοὺς καὶ κακούς, γνώσεται, εἰ δʼ ἄπειρος, οὐδʼ ἂν μυριάκις γράψω αὐτῷ. Ὅμοιον γάρ, ὥσπερ εἰ δραχμὴ συσταθῆναί τινι ἠξίου, ἵνα δοκιμασθῇ. Εἰ ἀργυρογνώμων ἐστί, σὺ σαυτὴν συστήσεις.)

s427Fr. 229. Bir gün kadınlaşmış bir delikanlı görünce, "Kendin hakkında tabiattan daha kötü bir karar vermekten utanmıyor musun? Tabiat seni erkek yaptı, sen ise kendini kadın olmaya zorluyorsun," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 65. Athenaios'un (XIII 565c) şu yeri belki buraya aittir: "Diogenes sakalını böyle tutan birini görünce, 'Seni kadın değil de erkek yarattığı için tabiattan bir şikâyetin mi var?' dedi."

Fr. 230. Akılsız bir adamın arp akort ettiğini görünce, "Sesleri tahtaya uyduruyorsun da psykhēni hayata uydurmuyorsun; utanmıyor musun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 65.

Fr. 231. "Felsefeye yatkın değilim," diyene, "Öyleyse iyi yaşamak umurunda değilse ne diye yaşıyorsun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 65.

Fr. 232. Babasını hor gören birine, "Sayesinde büyüklendiğin kişiyi hor görmekten utanmıyor musun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 65. Stobaios ise (Florilegium LXXIX 43) bunu Platon'un söylediğini aktarır: "Platon babasına karşı küstahlaşan birini görünce, 'Delikanlı, sayesinde büyüklenmeyi hak gördüğün kişiyi hor görmekten vazgeç,' dedi."

Fr. 233. Yakışıklı bir delikanlının yakışıksız konuştuğunu görünce, "Fildişi bir kından kurşun bir kılıç çekmekten utanmıyor musun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 65.

Fr. 234. Meyhanede içtiği başına kakılınca, "Berberde de tıraş oluyorum," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 66.

Fr. 235. Antipatros'tan bir hırka aldığı başına kakılınca, "Tanrıların şanlı armağanları geri çevrilmez" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 66. Dize Homeros'tandır: İlyada III 65.

Fr. 236. Bir hetairaya yalvarıp duran birine, "Zavallı adam, elde edememen daha iyi olan şeyi neden elde etmek istiyorsun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 66.

Fr. 237. Kokulu yağ sürünen birine, "Dikkat et de başının güzel kokusu hayatına kötü bir koku sindirmesin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 66.

Fr. 238. Kölelerin efendilerine, kötülerin ise arzularına köle olduğunu söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 66.

Fr. 239. Kölelere neden andrapoda dendiği sorulunca, "Çünkü ayakları (pous) adamlarınki (anēr) gibiydi; psykhēleri ise şimdi bunu soran seninki gibi," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 67. Eustathios (Odysseia I şerhi, s. 1416) kelimeyi başka türlü açıklar: "Andrapoda, efendilerine bağlı köleleri anlatır; bunlar efendilerine göre, bütün üst bedene göre en alttaki ayaklar neyse odur." Krş. aynı yazar, İlyada VII 475 şerhi.

Fr. 240. Platon dilenmediği hâlde kendisinin dilendiği başına kakılınca, "O da dileniyor, ama başını yaklaştırıp, ötekiler duymasın diye," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 67.

Fr. 241. Beceriksiz bir okçu görünce gidip hedefin yanına oturdu ve "Vurulmayayım diye," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 67.

Fr. 242. Âşıkların haz uğruna kendilerini bedbaht ettiklerini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 67.

Fr. 243. Ölümün kötü olup olmadığı sorulunca, "Geldiğinde hissetmediğimiz bir şey nasıl kötü olabilir?" dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 68.*

s427
  1. Ἰδών ποτε νεανίσκον θηλυνόμενον, Οὐκ αἰσχύνῃ, ἔφη, χείρονα τῆς φύσεως περὶ σαυτοῦ βουλευόμενος; Ἡ μὲν γάρ σε ἄνδρα ἐποίησε, σὺ δὲ σαυτὸν βιάζῃ γυναῖκα εἶναι. (Diogenes Laertius lib. VI, 65. Huc fortasse pertinet Athenaei locus lib. XIII p. 565 C: Διογένης δὲ ἰδών τινα οὕτως ἔχοντα τὸ γένειον ἔφησε, Μή τι ἔχεις ἐγκαλεῖν τῇ φύσει, ὅτι ἄνδρα σε ἐποίησε καὶ οὐ γυναῖκα;)

  2. Ἰδὼν ἄφρονα ψαλτήριον ἁρμοζόμενον, Οὐκ αἰσχύνῃ, ἔφη, τοὺς μὲν φθόγγους τῷ ξύλῳ προσαρμόττων, τὴν δὲ ψυχὴν εἰς τὸν βίον μὴ ἁρμόττων; (Diogenes Laertius lib. VI, 65.)

  3. Πρὸς τὸν εἰπόντα, Ἀνεπιτήδειός εἰμι πρὸς φιλοσοφίαν, Τί οὖν, ἔφη, ζῇς, εἰ τοῦ καλῶς ζῆν οὐ μέλει σοι; (Diogenes Laertius lib. VI, 65.)

  4. Πρὸς τὸν καταφρονοῦντα τοῦ πατρός, Οὐκ αἰσχύνῃ, ἔφη, καταφρονεῖν τούτου, διʼ οὗ μέγα φρονεῖς; (Diogenes Laertius lib. VI, 65. At hoc Platonem dixisse refert Stobaeus Floril. LXXIX, 43: Πλάτων θρασυνόμενον ἰδών τινα πρὸς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα· οὐ παύσει μειράκιον, εἶπε, τούτου καταφρονῶν, διʼ ὃν μέγα φρονεῖν ἀξιοῖς.)

  5. Ἰδὼν εὐπρεπῆ νεανίσκον ἀπρεπῶς λαλοῦντα, Οὐκ αἰσχύνῃ, ἔφη, ἐξ ἐλεφαντίνου κολεοῦ μολυβδίνην ἕλκων μάχαιραν; (Diogenes Laertius lib. VI, 65.)

  6. Ὀνειδιζόμενος, ὅτι ἐν καπηλείῳ πίνει, Καὶ ἐν κουρείῳ, φησί, κείρομαι. (Diogenes Laertius lib. VI, 66.)

  7. Ὀνειδιζόμενος, ὅτι παρὰ Ἀντιπάτρου τριβώνιον ἔλαβεν, ἔφη· Οὔτοι ἀπόβλητʼ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα. (Diogenes Laertius lib. VI, 66. Versus est Homeri Iliad. III, 65.)

  8. Πρὸς τὸν λιπαροῦντα τῇ ἑταίρᾳ, Τί θέλεις, ἔφη, τυχεῖν, ὦ ταλαίπωρε, οὗ τὸ ἀποτυχεῖν ἄμεινόν ἐστι; (Diogenes Laertius lib. VI, 66.)

  9. Πρὸς τὸν μυριζόμενον, Βλέπε, εἶπε, μὴ ἡ τῆς κεφαλῆς σου εὐωδία δυσωδίαν σου τῷ βίῳ παράσχῃ. (Diogenes Laertius lib. VI, 66.)

  10. Τοὺς μὲν οἰκέτας ἔφη δεσπόταις, τοὺς δὲ φαύλους ἐπιθυμίαις δουλεύειν. (Diogenes Laertius lib. VI, 66.)

  11. Ἐρωτηθείς, διὰ τί ἀνδράποδα ἐκλήθη, Ὅτι, φησί, τοὺς πόδας ἀνδρῶν εἶχον, τὴν δὲ ψυχὴν ὁποίαν σὺ νῦν ὁ ἐξετάζων. (Diogenes Laertius lib. VI, 67. Aliter Eustathius ad Odyss. lib. I pag. 1416: ἀνδράποδα, διʼ ὧν δοῦλοι σημαίνονται ὑποκείμενοι δεσπόταις, καὶ ὄντες αὐτοῖς ὥσπερ οἱ κατωτάτω πόδες ὅλῳ τῷ ἄνω σώματι. Cf. eundem ad Iliad. VII, 475.)

  12. Ὀνειδιζόμενος, ὅτι αὐτὸς αἰτεῖ, Πλάτωνος μὴ αἰτοῦντος, Κἀκεῖνος, εἶπεν, αἰτεῖ, ἀλλʼ

Ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι.

(Diogenes Laertius lib. VI, 67.)

  1. Ἰδὼν τοξότην ἀφυῆ παρὰ τὸν σκοπὸν ἐκάθισεν, εἰπών, Ἵνα μὴ πληγῶ. (Diogenes Laertius lib. VI, 67.)

  2. Τοὺς ἐρῶντας ἔφη πρὸς ἡδονὴν ἀτυχεῖν. (Diogenes Laertius lib. VI, 67.)

  3. Ἐρωτηθεὶς εἰ κακὸς ὁ θάνατος, Πῶς, εἶπε, κακός, οὗ παρόντος οὐκ αἰσθανόμεθα;

s428Fr. 244. İskender başına dikilip "Benden korkmuyor musun?" deyince, "Sen nesin, iyi bir şey mi, kötü bir şey mi?" dedi. "İyi," deyince de "İyiden kim korkar?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 68.

Fr. 245. Terbiyenin gençler için itidal, yaşlılar için teselli, yoksullar için zenginlik, zenginler için süs olduğunu söyledi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 68.

Fr. 246. Bir gün bir kızın gözünü tedavi eden zinacı Didymon'a, "Dikkat et, kızın gözünü iyileştireyim derken gözbebeğini bozmayasın," dedi. [Yunancada korē hem "kız" hem "gözbebeği" demektir.] Kaynak: Diogenes Laertios VI 68.

Fr. 247. Biri dostlarının kendisine tuzak kurduğunu söyleyince, "Dostlara da düşmanlara davranır gibi davranmak gerekecekse ne yapmalı?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 68.

Fr. 248. İnsanlarda en güzel şeyin ne olduğu sorulunca, "Açık sözlülük (parrēsia)," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 69.

Fr. 249. Bir öğretmenin okuluna girip çok sayıda Musa heykeli, ama az öğrenci görünce, "Öğretmenim, tanrılarla birlikte çok öğrencin var," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 69. Kithara çalgıcısı Stratonikos'un Athenaios'ta (VIII 348d) geçen sözü de buna benzer: "Kithara dersi veriyordu; okulunda Musaların dokuz, Apollon'un bir heykeli vardı, öğrencisi ise iki taneydi. Biri kaç öğrencisi olduğunu sorunca, 'Tanrılarla birlikte on iki,' dedi."

Fr. 250. Satılmaya büyük bir soyluluk göstererek katlandı. Aigina'ya giderken Skirpalos'un yönettiği korsanlara yakalanmış, Girit'e götürülüp satışa çıkarılmıştı. Tellal ne iş bildiğini sorunca, "İnsanları yönetmeyi," dedi. O sırada mor şeritli giysiler giymiş Korinthoslu birini, Ksenidas'ı göstererek, "Beni şuna sat; onun bir efendiye ihtiyacı var," dedi. Ksenidas da onu satın aldı, Korinthos'a götürdü, çocuklarının başına koydu ve bütün evini ona emanet etti. Diogenes de evi her bakımdan öyle düzene soktu ki Ksenidas dolaşıp "Evime iyi bir daimōn girdi," derdi. Kleomenes "Çocuk Eğitimi" adlı eserinde, yakınlarının onu fidye verip kurtarmak istediğini, onun ise bunlara saf dediğini anlatır: Aslanlar besleyenlerinin kölesi değildir, besleyenler aslanların kölesidir; çünkü korkmak köleye mahsustur, vahşi hayvanlar ise insanlara korku verir. Kaynak: Diogenes Laertios VI 74–75.

Fr. 251. Diogenes sakalını tıraş etmiş birini görünce, "Seni kadın değil de erkek yarattığı için tabiattan bir şikâyetin mi var?" dedi. Bir başkasını da at üstünde, aynı şekilde tıraşlı, kokular sürünmüş ve buna uygun giyinmiş görünce, daha önce "at fahişesi"nin ne olduğunu aradığını, şimdi ise bulduğunu söyledi. [Hippopornos, "at" ön ekiyle "koca fahişe" demektir; Diogenes kelimeyi harfiyen alır.] Kaynak: Athenaios XIII 565c (Casaubon baskısı). Krş. Fr. 229.

Fr. 252. Diogenes, kendini ovuşturduğu [yani mastürbasyon yaptığı] için onu ayıplayanlara, "Keşke karnımı da ovuşturup açlıktan ve yoksunluktan kurtulabilseydim," derdi. — Diogenes kendi Politeia'sında aşık kemiklerinin para olarak kullanılmasını kanun koyar. *Kaynak: Athenaios IV 158f ve 159c. Kinik, Diogenes Laertios'un (VI 80) andığı bir Politeia yazmıştı.*

s428

(Diogenes Laertius lib. VI, 68.)

  1. Πρὸς Ἀλέξανδρον ἐπιστάντα καὶ εἰπόντα, Οὐ φοβῇ με; Τί γάρ, εἶπεν, εἶ; ἀγαθὸν ἢ κακόν; Τοῦ δὲ εἰπόντος, Ἀγαθόν· Τίς οὖν, εἶπε, τὸ ἀγαθὸν φοβεῖται; (Diogenes Laertius lib. VI, 68.)

  2. Τὴν παιδείαν εἶπε τοῖς μὲν νέοις σωφροσύνην, τοῖς δὲ πρεσβυτέροις παραμυθίαν, τοῖς δὲ πένησι πλοῦτον, τοῖς δὲ πλουσίοις κόσμον εἶναι. (Diogenes Laertius lib. VI, 68.)

  3. Πρὸς Διδύμωνα τὸν μοιχὸν ἰατρεύοντά ποτε κόρης ὀφθαλμόν, Ὅρα, φησί, μὴ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς παρθένου θεραπεύων τὴν κόρην φθείρῃς. (Diogenes Laertius lib. VI, 68.)

  4. Εἰπόντος τινός, ὅτι ὑπὸ τῶν φίλων ἐπιβουλεύεται, Καὶ τί δεῖ πράττειν, ἔφη, εἰ δεήσει τοῖς φίλοις καὶ τοῖς ἐχθροῖς ὁμοίως χρῆσθαι; (Diogenes Laertius lib. VI, 68.)

  5. Ἐρωτηθείς, τί κάλλιστον ἐν ἀνθρώποις, ἔφη· Παρρησία. (Diogenes Laertius lib. VI, 69.)

  6. Εἰσελθὼν εἰς διδασκάλου, καὶ Μούσας μὲν ἰδὼν πολλάς, μαθητὰς δὲ ὀλίγους, Σὺν θεοῖς, ἔφη, διδάσκαλε, πολλοὺς μαθητὰς ἔχεις. (Diogenes Laertius lib. VI, 69. Simile est illud Stratonici citharoedi apud Athenaeum lib. VIII p. 348 D: διδάσκων γὰρ κιθαριστάς, ἐπειδὴ ἐν τῷ διδασκαλείῳ εἶχεν ἐννέα μὲν εἰκόνας τῶν Μουσῶν, τοῦ δὲ Ἀπόλλωνος μίαν, μαθητὰς δὲ δύο, πυνθανομένου τινὸς πόσους ἔχοι μαθητάς, ἔφη, Σὺν τοῖς θεοῖς δώδεκα.)

  7. Πρᾶσιν ἤνεγκε γενναιότατα· πλέων γὰρ εἰς Αἴγιναν, καὶ πειραταῖς ἁλούς, ὧν ἦρχε Σκίρπαλος, εἰς Κρήτην ἀπαχθεὶς ἐπιπράσκετο· καὶ τοῦ κήρυκος ἐρωτῶντος, τί οἶδε ποιεῖν, ἔφη, Ἀνθρώπων ἄρχειν. Ὅτε καὶ δείξας τινὰ Κορίνθιον εὐπάρυφον, τὸν Ξενιάδην, ἔφη· Τούτῳ με πώλει, οὗτος δεσπότου χρῄζει. Ὠνεῖται δὴ αὐτὸν ὁ Ξενιάδης καὶ ἀπαγαγὼν εἰς τὴν Κόρινθον, ἐπέστησε τοῖς ἑαυτοῦ παιδίοις, καὶ πᾶσαν ἐνεχείρισε τὴν οἰκίαν. Ὁ δὲ οὕτως αὐτὴν ἐν πᾶσι διετίθει, ὥστε ἐκεῖνος περιιὼν ἔλεγεν· Ἀγαθὸς δαίμων εἰς τὴν οἰκίαν μου εἰσελήλυθε. Φησὶ δὲ Κλεομένης ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ παιδαγωγικῷ, τοὺς γνωρίμους λυτρώσασθαι αὐτὸν θελῆσαι· τὸν δὲ εὐήθεις αὐτοὺς εἰπεῖν· οὐδὲ γὰρ τοὺς λέοντας δούλους εἶναι τῶν τρεφόντων, ἀλλὰ τοὺς τρέφοντας τῶν λεόντων· δούλου γὰρ τὸ φοβεῖσθαι· τὰ δὲ θηρία φοβερὰ τοῖς ἀνθρώποις εἶναι. (Diogenes Laertius lib. VI, 74–75.)

  8. Διογένης ἰδών τινα ἐξυρημένον τὸ γένειον, ἔφησεν· Μή τι ἔχεις ἐγκαλεῖν τῇ φύσει, ὅτι ἄνδρα σε ἐποίησε καὶ οὐ γυναῖκα; Ἕτερον δέ τινα ἐφʼ ἵππου ἰδὼν παραπλησίως ἔχοντα, καὶ μεμυρισμένον, καὶ τούτοις ἀκολούθως ἠμφιεσμένον, πρότερον μὲν ἔφησε ζητεῖν, τί ἐστιν ὁ ἱππόπορνος, νῦν δὲ εὑρηκέναι. (Athenaeus lib. XIII p. 565 C, ed. Casaubon. Conf. fragm. 229.)

  9. Διογένης πρὸς τοὺς ἐγκαλοῦντας αὐτῷ ἀποτριβομένῳ ἔλεγεν· Εἴθʼ ἠδυνάμην καὶ τὴν γαστέρα τρίψας τῆς πείνης καὶ τῆς ἐνδείας παύσασθαι. — Διογένης ἐν τῇ ἑαυτοῦ πολιτείᾳ νόμισμα εἶναι νομοθετεῖ ἀστραγάλους. (Athenaeus lib. IV pag. 158 F et pag. 159 C.)

s429Fr. 253. Filozof Diogenes'e biri nasıl ün kazanabileceğini sorunca, "Ünü hiç umursamayarak," diye cevap verdi. Kaynak: Sofist Theon, Progymnasmata V (Khreia üzerine).

Fr. 254. Makedonların kralı İskender uyuyan Diogenes'in başına gelip, "Öğüt veren bir adam bütün gece uyumamalı" dedi [İlyada II 24]. Diogenes de şöyle cevap verdi: "Halkların ona emanet edildiği, bunca işi olan adam" [İlyada II 25]. Kaynak: Sofist Theon, Progymnasmata V (Khreia üzerine). Krş. Arrianos, Epiktetos'un Söylevleri III 22, 92.

Fr. 255. Diogenes yaramazlık eden bir delikanlı görünce lalasını dövdü ve "Ona bunları mı öğretiyorsun?" dedi. Kaynak: Sofist Theon, örnekler, s. 121 (Basel baskısı).

Fr. 256. Diogenes ölümün kötü olmadığını söyler, çünkü utanç verici de değildir. İyi şöhretin deli insanların çıkardığı bir gürültü olduğunu söyler. Çıplak olmanın mor kenarlı her türlü giysiden daha iyi, örtüsüz toprakta uyumanın da en yumuşak yatak olduğunu söyler. Her birinin ispatı olarak da kendi gözü pekliğini, sarsılmazlığını, özgürlüğünü, bir de parlayan, sıkı bedenciğini gösterir. Kaynak: Arrianos, Epiktetos'un Söylevleri I 24, 6–8.

Fr. 257. Diogenes sofistlerden birini orta parmağını uzatarak gösterdi. Adam öfkeden kudurunca, "İşte bu, o bildiğimiz adam; size onu gösterdim," dedi. Kaynak: Arrianos, Epiktetos'un Söylevleri III 2, 11.

Fr. 258. Diogenes bir yerde özgürlüğe giden tek yolun gönül rahatlığıyla ölebilmek olduğunu söyler ve Makedonların kralına şöyle yazar: "Atinalıların şehrini köleleştiremezsin; balıkları köleleştiremeyeceğin gibi." "Nasıl? Onları yakalayamaz mıyım?" "Yakalarsan seni hemen bırakıp gidecekler, tıpkı balıklar gibi. Çünkü balıklardan hangisini yakalarsan ölür. Bunlar da yakalanınca ölürlerse bütün o hazırlığının sana ne faydası olur?" Kaynak: Arrianos, Epiktetos'un Söylevleri IV 1, 30–31. Mullach, Orelli'nin tahminiyle, yaygın okuyuştaki "Perslerin kralına" yerine "Makedonların kralına" okur.

Fr. 259. Diogenes kurtulmak isteyenin ya ciddi bir dost ya da ateşli bir düşman araması gerektiğini söylerdi; böylece ya azarlanarak ya da tedavi edilerek kötülükten kaçabilirmiş. Kaynak: Plutarkhos, İnsan aretēde ilerlediğini nasıl fark eder (Hutten baskısı VII, s. 259). Aynı yazar Dalkavuk dosttan nasıl ayırt edilir'de de şöyle der: "Diogenes'in dediği gibi, kurtulacak olanın ya iyi dostları ya da ateşli düşmanları olmalıdır; çünkü onlar öğretir, bunlar azarlar."

Fr. 260. Diogenes Korinthos'ta, tiranken sıradan bir vatandaş durumuna düşmüş olan Dionysios'un oğlunu görünce, "Dionysios, kendine hiç yakışmayan bir hayat sürüyorsun," dedi. "Senin burada bizimle özgür ve korkusuz yaşaman gerekmiyordu; baban gibi orada, tiran sarayının duvarları arasına kapanıp yaşlanıncaya kadar ömrünü geçirmen gerekiyordu." *Kaynak: Plutarkhos, Yaşlı biri devlet işlerine katılmalı mı 1 (Hutten baskısı XII, s. 100). Aynı yazar Timoleon'un Hayatı'nda (15) şöyle yazar: "Sinoplu Diogenes Dionysios'la karşılaşınca, 'Dionysios, sana hiç yakışmayan bir hayat yaşıyorsun,' dedi. O durup 'İyi ediyorsun Diogenes, talihsizliğimize üzülüyorsun,' deyince Diogenes şöyle dedi: 'Ne yani, sana acıdığımı mı sanıyorsun? Asıl öfkelendiğim şu: Senin gibi bir köle, baban gibi tiran sarayında yaşlanıp ölmeyi hak etmişken, burada bizimle eğlenip keyif sürüyorsun.'"*

s429

Scripsit Cynicus librum de Republica, quem commemorat Diogenes Laertius lib. VI, 80.)

  1. Διογένης ὁ φιλόσοφος ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος, πῶς ἂν ἔνδοξος γίγνοιτο, ἀπεκρίνατο, ὅτι ἥκιστα δόξης φροντίζων. (Theo Sophist. Progymnasm. cap. V περὶ χρείας.)

  2. Ἀλέξανδρος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεὺς ἐπιστὰς Διογένει κοιμωμένῳ εἶπεν·

Οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα.

[Iliad. II, 24] καὶ ὁ Διογένης ἀπεκρίνατο·

Ὧι λαοί τʼ ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλεν.

[Iliad. II, 25]. (Theo Sophist. Progymnasm. cap. V περὶ χρείας. Confer Arrian. Dissert. Epic. III, cap. XXII, 92.)

  1. Διογένης μειράκιον ἰδὼν ἀτακτοῦν, τὸν παιδαγωγὸν ἔπαισεν, εἰπών, Τί γὰρ ταῦτα παιδεύεις; (Theo Sophist. in exemplis pag. 121 ed. Basil.)

  2. Διογένης λέγει, ὅτι ὁ θάνατος οὐκ ἔστι κακόν, οὐδὲ γὰρ αἰσχρόν. Λέγει, ὅτι εὐδοξία ψόφος ἐστὶ μαινομένων ἀνθρώπων. Τὸ δὲ γυμνὸν εἶναι λέγει, ὅτι κρεῖσσόν ἐστι πάσης περιπορφύρου· τὸ δὲ ἐπʼ ἀστρώτῳ πέδῳ καθεύδειν λέγει, ὅτι μαλακωτάτη κοίτη ἐστίν. Καὶ ἀπόδειξιν φέρει ἑκάστου, τὸ θάρσος τὸ αὑτοῦ, τὴν ἀταραξίαν, τὴν ἐλευθερίαν, εἶτα καὶ τὸ σωμάτιον στίλβον καὶ συνεστραμμένον. (Arrian. Dissert. Epictet. I cap. XXIV § 6–8.)

  3. Διογένης τῶν σοφιστῶν τινα ἔδειξεν ἐκτείνας τὸν μέσον δάκτυλον, εἶτα ἐκμανέντος αὐτοῦ, Οὗτός ἐστιν, ἔφη, ὁ δεῖνα· ἔδειξα ὑμῖν αὐτόν. (Arrian. Dissert. Epictet. III cap. II § 11.)

  4. Διογένης πού λέγει, μίαν εἶναι μηχανὴν πρὸς ἐλευθερίαν τὸ εὐκόλως ἀποθνήσκειν, καὶ τῷ Μακεδόνων βασιλεῖ γράφει, ὅτι τὴν Ἀθηναίων πόλιν καταδουλώσασθαι οὐ δύνασαι· οὐ μᾶλλον, φησίν, ἢ τοὺς ἰχθύας. Πῶς; οὐ γὰρ λήψομαι αὐτούς; Ἂν λάβῃς, φησίν, εὐθὺς ἀπολιπόντες σε οἰχήσονται, καθάπερ οἱ ἰχθύες. Καὶ γὰρ ἐκείνων ὃν ἂν λάβῃς, ἀπέθανε· καὶ οὗτοι ληφθέντες ἐὰν ἀποθνήσκωσι, τί σοί ἐστι τῆς παρασκευῆς ὄφελος; (Arrian. Dissert. Epictet. IV, cap. I § 30. 31. Scripsi ex Orellii conjectura τῷ Μακεδόνων βασιλεῖ rejecta vulgata lectione τῷ Περσῶν βασιλεῖ.)

  5. Διογένης ἔλεγε τῷ σωτηρίας δεομένῳ ζητεῖν προσήκειν ἢ φίλον σπουδαῖον, ἢ διάπυρον ἐχθρόν, ὅπως ἐλεγχόμενος ἢ θεραπευόμενος ἀποφεύγῃ τὴν κακίαν. (Plutarchus De profect. in virtute vol. VII pag. 259 ed. Hutten. Idem De adulat. et amici discrim.: ὥσπερ Διογένης ἔλεγεν, ὅτι τῷ μέλλοντι σῴζεσθαι δεῖ φίλους ἀγαθοὺς ἢ διαπύρους ἐχθροὺς ὑπάρχειν· οἱ μὲν γὰρ διδάσκουσιν, οἱ δʼ ἐλέγχουσιν.)

  6. Διογένης ἐν Κορίνθῳ τὸν υἱὸν τοῦ Διονυσίου θεασάμενος ἰδιώτην ἐκ τυράννου γεγενημένον, Ὡς ἀναξίως, ἔφη, Διονύσιε, σεαυτοῦ πράττεις. Οὐ γὰρ ἐνταῦθά σε μεθʼ ἡμῶν ἔδει ζῆν ἐλευθέρως καὶ ἀδεῶς, ἀλλʼ ἐκεῖ τοῖς τυραννείοις ἐγκατῳκοδομημένον, ὥσπερ ὁ πατήρ, ἄχρι γήρως ἐγκαταβιῶσαι. (Plutarchus in libello num seni gerenda sit respublica cap. 1, vol. XII, pag. 100 ed. Hutten. Idem in vit. Timoleontis cap. 15 sic scribit: ὁ Σινωπεὺς Διογένης ἀπαντήσας τῷ Διονυσίῳ, Ὡς ἀναξίως, ἔφη, Διονύσιε, ζῇς. Ἐπιστάντος δὲ ἐκείνου καὶ εἰπόντος· Εὖ ποιεῖς, ὦ Διόγενες, συναχθόμενος ἡμῖν ἠτυχηκόσι, Τί γάρ, εἶπεν ὁ Διογένης, οἴει μέ σοι συναλγεῖν, οὐδὲ ἀγανακτεῖν, ὅτι τοιοῦτον ἀνδράποδον ὤν,

s430Fr. 261. Diogenes'e insanın düşmanından nasıl intikam alacağı sorulunca, "Kendisi iyi ve erdemli biri olarak," dedi. Kaynak: Plutarkhos, Gençler şiiri nasıl dinlemeli (Hutten baskısı VII, s. 80).

Fr. 262. Sinoplu Diogenes'in felsefeye yeni başladığı zamanlar için şu anlatılır: Atinalıların bir bayramıydı; pahalı ziyafetler veriliyor, gösteriler yapılıyor, insanlar bir araya gelip eğlence alaylarına ve sabaha kadar süren şenliklere katılıyorlardı. O ise çarşının bir köşesinde uyumak için büzülüp yatmışken onu hiç rahat bırakmayan, içini kemiren düşüncelere daldı: Hiçbir zorunluluk yokken bu zahmetli ve tuhaf hayatı kendisi seçmişti ve şimdi bütün iyi şeylerden yoksun, tek başına oturuyordu. Derken yanına bir farenin sokulup arpa ekmeğinin kırıntıları arasında dolaştığı söylenir. Bunun üzerine Diogenes yeniden kendini toparlamış ve kendi kendini azarlayıp ayıplar gibi şöyle demiş: "Ne diyorsun Diogenes? Senin artıkların bunu doyuruyor, besliyor; sense, o soylu adam, orada yumuşak, çiçekli örtüler üstüne uzanıp sarhoş olamıyorsun diye kendine ağlayıp sızlanıyor musun?" Kaynak: Plutarkhos, İnsan aretēde ilerlediğini nasıl fark eder (Hutten baskısı VII, s. 248 vd.). Aynı hikâyecik Ailianos'ta da geçer (Çeşitli Tarih XIII 26). Krş. yukarıda Fr. 121.

Fr. 263. Diogenes Sokrates'in bile lükse kaçtığını söylerdi; çünkü evciğine, divancığına ve arada bir giydiği terliklerine fazla özen göstermiş. Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih IV 11.

Fr. 264. Diogenes, Karystoslu Diotimos'tan biraz para alınca şöyle dedi: "Tanrılar sana gönlünün dilediği her şeyi versin, bir koca ve bir ev." Diotimos'un biraz kadınsı olduğu düşünülüyordu. Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih IV 27. Diogenes kadınsı Diotimos'a, Odysseus'un Alkinoos'un kızı Nausikaa'ya evlilik ve koca dilediği Homeros dizeleriyle seslenir (Odysseia VI 180–181). Latinlerde de kadınsı adamlar için "koca arıyor" denir; bkz. Petronius, Satyricon 119.

Fr. 265. Bir Spartalı, Diogenes'in de dinlediği bir sırada Hesiodos'un şu dizesini övüyordu: "Kötü bir komşu olmasa öküz bile telef olmaz." Diogenes de "Ama Messenialılar da öküzleri de telef oldu; onların komşusu da sizsiniz," dedi. Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih IX 28. Dize Hesiodos'tandır (İşler ve Günler 348); Pontoslu Herakleides de Şehirler üzerine adlı kitabında Kymelilerden söz ederken onu anar.

Fr. 266. Diogenes Olympia'ya gelip bayram kalabalığında pahalı giysiler giymiş bazı Rodoslu gençler görünce gülerek, "Bu kibir," dedi. Sonra eski püskü, kirli kısa hırkalar giymiş Lakedaimonlulara rastlayınca, "Bu da başka bir kibir," dedi. Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih IX 34.

Fr. 267. Diogenes'in omzu ağrıyordu; sanırım ya yaralanmıştı ya da başka bir sebepten. Çok acı çekiyor gibi görününce, ondan hoşlanmayanlardan biri alay ederek, "Diogenes, neden ölüp kendini dertlerden kurtarmıyorsun?" dedi. O da şöyle dedi: "Hayatta ne yapılması ve ne söylenmesi gerektiğini bilenlerin yaşaması uygundur" (kendisinin de bunlardan olduğunu söylüyordu). "Sen ne söylenmesi ne de yapılması gerekeni bilmediğine göre senin ölmen yerinde olur; bunları bilen benim ise yaşamam yakışır." *Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih X 11.*

s430

καὶ τοῖς τυραννείοις, ὥσπερ ὁ πατήρ, ἐπιτήδειος ἐγγηράσας ἀποθανεῖν ⟦yeniden kuruldu⟧, ἐνταῦθα παίζων καὶ τρυφῶν διάγεις μεθʼ ἡμῶν;)

  1. Διογένης ἐρωτηθείς, ὅπως ἂν τις ἀμύναιτο τὸν ἐχθρόν, Αὐτός, ἔφη, καλὸς κἀγαθὸς γενόμενος. (Plutarchus De audiendis poetis vol. VII, p. 80 ed. Hutten.)

  2. Περὶ Διογένους τοῦ Σινωπέως ἱστοροῦσιν ἀρχομένου φιλοσοφεῖν, ὡς Ἀθηναίοις ἦν ἑορτή, καὶ δεῖπνα πολυτελῆ, καὶ θέατρα, καὶ συνουσίαι μετʼ ἀλλήλων ἔχοντες ἐχρῶντο κώμοις καὶ παννυχίσιν· ὁ δʼ ἔν τινι γωνίᾳ τῆς ἀγορᾶς συνεσπειραμένος ὡς καθευδήσων ἐνέπιπτεν εἰς λογισμοὺς τρέποντας αὐτὸν οὐκ ἀτρέμα καὶ θραύοντας, ὡς ὑπʼ οὐδεμιᾶς ἀνάγκης εἰς ἐπίπονον καὶ ἀλλόκοτον ἥκων βίον αὐτὸς ἐφʼ ἑαυτοῦ κάθηται τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων ἐστερημένος. Εἶτα μέντοι μῦν τινα προσερπύσαντα λέγεται περὶ τὰς ψίχας αὐτοῦ τῆς μάζης ἀναστρέφεσθαι. Τὸν δʼ αὖθις ἀναφέρειν τῷ φρονήματι, καὶ λέγειν πρὸς ἑαυτὸν οἷον ἐπιπλήττοντα καὶ κακίζοντα· Τί φῄς, ὦ Διόγενες; τοῦτον μὲν εὐωχεῖ τὰ σὰ λείμματα καὶ τρέφει, σὺ δʼ ὁ γενναῖος, ὅτι μὴ μεθύεις ἐκεῖ κατακείμενος ἐν ἁπαλοῖς καὶ ἀνθινοῖς στρώμασιν, ὀδύρῃ καὶ θρηνεῖς σεαυτόν; (Plutarchus De profectu in virtute vol. VII, p. 248 seq. ed. Hutten. Eadem narratiuncula legitur apud Aelianum Var. hist. lib. XIII, cap. 26. Conf. supra fragm. 121.)

  3. Διογένης ἔλεγε καὶ τὸν Σωκράτην αὐτὸν τρυφῆσαι· περιειργάσθαι γὰρ καὶ τῷ οἰκιδίῳ, καὶ τῷ σκιμποδίῳ, καὶ ταῖς βλαύταις δέ, αἷσπερ οὖν ἐχρῆτο Σωκράτης ἔστιν ὅτε. (Aelianus Var. hist. lib. IV, 11.)

  4. Διογένης λαβὼν παρὰ Διοτίμου τοῦ Καρυστίου νόμισμα ὀλίγον, ἔφη·

Σοὶ δὲ θεοὶ τόσα δοῖεν, ὅσα φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς,

Ἄνδρα τε καὶ οἶκον.

Ἐδόκει δέ πως ὁ Διότιμος μαλθακώτερος εἶναι. (Aelianus Var. hist. lib. IV, 27. Diotimum cinaedum Diogenes alloquitur versibus Homericis, quibus Ulixes Nausicaae, Alcinoi filiae, nuptias et maritum precatur. Cf. Odyss. lib. VI, 180–181. Apud Latinos quoque homines effeminati virum quaerere dicuntur. Vid. Petron. Satir. 119.)

  1. Ἐπῄνει Σπαρτιάτης τὸ ἔπος Ἡσιόδου τὸ λέγον·
Οὐδʼ ἂν βοῦς ἀπόλοιτʼ εἰ μὴ γείτων κακὸς εἴη,

ἀκούοντος Διογένους. Ὁ δὲ εἶπε· Καὶ μὴν Μεσσήνιοι καὶ οἱ βόες αὐτῶν ἀπολώλασι, καὶ ὑμεῖς αὐτῶν ἐστε οἱ γείτονες. (Aelianus Var. hist. lib. IX cap. 28. Versus est Hesiodi Op. et D. 348, quem commemorat etiam Heraclides Ponticus libro de Civitatibus, de Cumaeis agens.)

  1. Διογένης εἰς Ὀλυμπίαν ἐλθών, καὶ θεασάμενος ἐν τῇ πανηγύρει Ῥοδιακούς τινας νεανίσκους πολυτελῶς ἠσθημένους, γελάσας ἔφη, Τῦφος τοῦτό ἐστι. Εἶτα περιτυχὼν Λακεδαιμονίοις ἐν ἐξωμίσι φαύλαις καὶ ῥυπώσαις, Ἄλλος, εἶπεν, οὗτος τῦφος. (Aelianus Var. hist. lib. IX cap. 34.)

  2. Ἤλγει τὸν ὦμον Διογένης, ἢ τρωθείς, οἶμαι, ἢ ἐξ ἄλλης τινὸς αἰτίας. Ἐπεὶ δὲ ἐδόκει σφόδρα ἀλ-

s431Fr. 268. Kinik filozof Diogenes öyle yüce ve büyük bir gönle sahipti ki, haydutlara esir düşüp de onlar zorunlu yiyecekleri ona cimrice, güç bela verirken ne içinde bulunduğu talihe boyun eğdi ne de kendisini kaçıranların zalimliğinden korktu. "Çok tuhaf," dedi, "domuz yavrularını ya da koyunları satılacakları zaman özenle besleyip semirtiyorsunuz da canlıların en iyisi olan insanı aç bırakıp iskelete çevirerek ucuza satıyorsunuz." Yeterince yiyecek alınca, başkalarıyla birlikte satılmak üzereyken önce oturup büyük bir gönül rahatlığıyla yemeğini yedi, yanındakilere de verdi. İçlerinden biri yalnız üzülmekle kalmayıp iyice kedere gömülünce, "Bırak artık bu kara düşünceleri, elindekinden faydalan," dedi: "Çünkü güzel saçlı Niobe bile yemeği düşündü, on iki çocuğu evinde ölmüşken, altı kızı ve gençlik çağındaki altı oğlu." Satın almaya niyetlenenlerden bazıları kabadayılık taslayıp "Sen ne bilirsin?" diye sorunca, "İnsanları yönetmeyi," dedi; anlaşılan, psykhēsinin özgür, soylu ve tabiatça krallara yaraşır yanı içinden konuşuyordu. Hatta öteki esirler kara düşüncelere gömülmüş kederlenirken, alışık olduğu rahatlıkla şakaya bile başlamıştı. Anlatıldığına göre, alıcılar arasında kadınsı bir illete tutulmuş, görünüşü hiç de erkeğe benzemeyen birini görünce yanına gidip, "Beni sen satın al; çünkü bana kalırsa senin bir erkeğe ihtiyacın var," demiş. Kendi hakkında bildikleri yüzünden utanan adam yerin dibine girmiş, ötekiler ise bu cüretli ve tam yerine oturan söze şaşıp kalmış. Kaynak: İskenderiyeli Philon, Her erdemli insan özgürdür (Frankfurt baskısı, s. 883). Homeros dizeleri İlyada XXIV 602–604'tedir. "Kabadayılık taslayıp" ve "kederlenirken" Mullach'ın düzeltmeleridir.

Fr. 269. Diogenes, azatlı denenlerden birinin caka sattığını ve birçok kişinin de onunla birlikte sevindiğini görünce bu mantıksızlığa ve düşüncesizliğe şaştı. Bunun, birinin kölelerinden birini bugünden itibaren dilbilgici, geometrici ya da müzisyen ilan etmesine benzediğini söyledi; oysa köle bu sanatları rüyasında bile görmemiştir. Çünkü ilan nasıl kimseyi bilgili yapmıyorsa özgür de yapmaz (yapsaydı ne mutlu!); onlar yine köle kalır. Kaynak: İskenderiyeli Philon, Her erdemli insan özgürdür, s. 888. Metnin sonu bozuktur.

Fr. 270. Diogenes felsefesinin Pythia'nın buyruğu olduğunun bilincinde olarak, her şeyi işle sınaması gerektiğini, başkalarının belki doğru belki yanlış kanaatlerine kapılmaması gerektiğini düşünürdü. *Kaynak: Iulianus, Kiniklere karşı VI. söylev (Leipzig baskısı I, s. 191).*

s431

γεῖν, τῶν τις ἀχθομένων αὐτῷ κατεκερτόμει λέγων, Τί οὖν οὐκ ἀποθνήσκεις, ὦ Διόγενες, καὶ σεαυτὸν ἀπαλλάττεις κακῶν; Ὁ δὲ εἶπε, Τοὺς εἰδότας, ἃ δεῖ πράττειν ἐν τῷ βίῳ, καὶ ἃ δεῖ λέγειν, τούτους γε ζῆν προσήκει (ὧν καὶ αὐτὸς ὡμολόγει εἶναι). Σοὶ μὲν οὖν, ἔφη, οὐκ εἰδότι τά τε λεκτέα καὶ τὰ πρακτέα, ἀποθανεῖν ἐν καλῷ ἐστιν· ἐμὲ δὲ τὸν ἐπιστήμονα ἐκείνων, πρέπει ζῆν. (Aelianus Var. hist. lib. X cap. 11.)

  1. Ὁ γοῦν κυνικὸς φιλόσοφος Διογένης ὕψει καὶ μεγέθει τοσούτῳ φρονήματος ἐχρήσατο, ὥσθʼ ἁλοὺς ὑπὸ λῃστῶν, ἐπεὶ γλίσχρως καὶ μόγις τὰς ἀναγκαίας παρεῖχον αὐτῷ τροφάς, οὔθʼ ὑπὸ τῆς παρούσης τύχης καμφθείς, οὔτε τὴν ὠμότητα τῶν ὑπηγμένων δείσας, Ἀτοπώτατόν, ἔφη, γίνεται, δελφάκια μὲν ἢ πρόβατα, ὁπότε μέλλοι πιπράσκεσθαι, τροφαῖς ἐπιμελεστέραις εἰς εὐσαρκίαν πιαίνειν, ζῴων δὲ τὸ ἄριστον, ἄνθρωπον, ἀσιτίαις κατασκελετευθέντα, ἐπευωνίζεσθαι. Λαβὼν δὲ τροφὰς διαρκεῖς, ἐπειδὴ μεθʼ ἑτέρων ἔμελλεν ἀπεμπολεῖσθαι, καθίσας πρότερον ἠρίστα μάλʼ εὐθαρσῶς, ἐπιδιδοὺς καὶ τοῖς πλησίον. Ἑνὸς δὲ οὐ μόνον λυπουμένου, ἀλλὰ καὶ σφόδρα κατηφοῦντος, Οὐ παύσῃ τῆς συννοίας; ἔφη, χρῶ τοῖς παροῦσι·
Καὶ γάρ τʼ ἠΰκομος Νιόβη ἐμνήσατο σίτου,

Τῇπερ δώδεκα παῖδες ἐνὶ μεγάροισιν ὄλοντο, Ἓξ μὲν θυγατέρες ἓξ δʼ υἱέες ἡβώοντες.

Ἐπινεανιευομένοις τισὶ τῶν ὠνητικῶς ἐχόντων, Τί δʼ οἶδας; Ἄρχειν, εἶπεν, ἀνθρώπων, ὡς ἔοικε, τῆς ψυχῆς τὸ ἐλεύθερον καὶ εὐγενὲς καὶ φύσει βασιλικὸν ὑπηχούσης. Ἤδη δὲ καὶ πρὸς χαριεντισμὸν ὑπὸ τῆς συνήθου ἐκεχειρίας, ἐν ᾧ οἱ ἄλλοι συννοίας γέμοντες κατήφουν, ἐτράπετο. Λέγεται γοῦν, ὅτι θεασάμενός τινα τῶν ὠνουμένων, ὃν θήλεια νόσος εἶχεν, ἐκ τῆς ὄψεως οὐκ ἄρρενα, προσελθὼν ἔφη· Σύ με πρίω· σὺ γὰρ ἀνδρὸς χρείαν ἔχειν μοι δοκεῖς, ὡς τὸν μὲν δυσωπηθέντα, ἐφʼ οἷς ἑαυτῷ σύνοιδε, καταδῦναι, τοὺς δὲ ἄλλους τὸ σὺν εὐτολμίᾳ εὔθυβολον ἐκπλήττεσθαι. (Philo Judaeus in libello Omn. libr. prob. p. 883 ed. Francof. Locus Homericus exstat Iliad. lib. XXIV, vs. 602–604. Scripsi ἐπινεανιευομένοις τισί, codd. ἐπινεανιευμένοις. — ἐν ᾧ, codd. ἐφʼ ᾧ.)

  1. Διογένης ἰδών τινα τῶν λεγομένων ἀπελευθέρων ἁβρυνόμενον, καὶ πολλοὺς αὐτῷ συνηδομένους, θαυμάσας τὸ ἄλογον καὶ ἄκριτον, ὅμοιον εἶπεν, ὡς εἴ τις ἀνακηρύξειέ τινα τῶν οἰκετῶν ἀπὸ ταύτης τῆς ἡμέρας εἶναι γραμματικόν, ἢ γεωμετρικόν, ἢ μουσικόν, οὐδʼ ὄναρ τῶν τεχνῶν ἐπῃσθημένον. Ὡς γὰρ ἐπιστήμονας οὐ ποιεῖ τὸ κήρυγμα, οὕτως οὐδὲ ἐλευθέρους (ἐπεὶ μακάριον ἦν), ἀλλὰ μόνον οἰκέτας ⟦?⟧. (Philo Judaeus in libello Omn. libr. prob. p. 888.)

  2. Διογένης συνειδὼς ἑαυτῷ πυθόχρηστον οὖσαν τὴν φιλοσοφίαν, ἔργοις ᾤετο δεῖν ἐξελέγχειν πάντα, καὶ μὴ δόξαις ἄλλων, τυχὸν μὲν ἀληθέσι, τυχὸν δὲ ψευδέσι προσπεπονθέναι. (Julianus Orat. VI in Cynicos, Oper. tom. I, p. 191 ed. Lips.)

s432Fr. 271. Gençlerden biri kalabalığın içinde, Diogenes de oradayken yellenince, Diogenes ona sopasıyla vurdu ve "Seni pislik!" dedi, "Herkesin önünde böyle şeylere cüret etmeyi hak edecek hiçbir şey yapmadan, insanların ne dediğini hiçe saymaya buradan mı başlıyorsun?" Kaynak: Iulianus, Kiniklere karşı VI. söylev, s. 197. "Cüret etmeyi" Mullach'ın okuyuşudur.

Fr. 272. Aşkı açlık söndürür; buna gücün yetmiyorsa ip. Kaynak: Iulianus, Kiniklere karşı VI. söylev, s. 198. Mullach elyazmalarındaki edatı düzeltir.

Fr. 273. Diogenes tiranların arpa ekmeği yiyenlerden değil, pahalı sofralarda yemek yiyenlerden çıktığını söyler. Kaynak: Iulianus, Kiniklere karşı VI. söylev, s. 198. Porphyrios (Hayvan etinden kaçınma üzerine I 47) Diogenes'in sözünü daha tam aktarır: "Çünkü, der Diogenes, hırsızlar ve düşmanlar arpa ekmeği yiyenlerden çıkmaz; muhbirler ve tiranlar et yiyenlerden çıkar."

Fr. 274. Diogenes kendinden geçmiş, aklı başında olmayan bir delikanlı görünce, "Delikanlı, baban seni sarhoşken yapmış," dedi. Kaynak: Plutarkhos, Çocukların eğitimi üzerine 3 (Hutten baskısı VII, s. 4).

Fr. 275. Kral İskender Diogenes'i bir küpün içinde uyurken görünce, "Ey akıl dolu küp!" dedi. Filozof kalkıp şöyle dedi: "Ey büyük kral, bir küp akıl yerine bir damla talih isterim." Kralın yakınlarından biri de ona şöyle karşılık verdi: "Ben bir derya talih yerine bir damla akıl isterim; ama talih yanında olmayınca akıl da bahtsız olur." Kaynak: Antonios ve Maksimos, İyi ve kötü talih üzerine söylev.

Fr. 276. Diogenes gerçek hazzın psykhēyi huzur ve neşe içinde tutmak olduğunu söylerdi. Bu olmadan ne Midas'ın ne de Kroisos'un servetinin bir faydası olurmuş. İnsan ister küçük ister büyük bir şey için acı duysun, mesut değil bedbahtmış. Kaynak: Demokritos, Epikuros ve başka filozofların seçme sözleri (Leiden elyazması, L. R. Beynen baskısı, Leiden 1837), no. 168, s. 26. Mullach elyazmasındaki "Medos" yerine serveti meşhur olan "Midas" okur; bkz. Cicero, Kehanet üzerine I 36; Aristophanes'in Plutos'u (287) şerhi; Diogenianos VII 42. Ayrıca "bu olmadan"dan sonraki bir bağlacı atmıştır.

Fr. 277. Çoğunluğun hoşuna gidenler filozof olmaktan çok gallostur. [Galloslar, Kybele'nin hadım rahipleri.] Kaynak: Sahte Diogenes, Krates'e mektup.

Fr. 278. İnsan şunu araştırmalıdır: "Evinde ne kötü ne iyi olmuş." Kaynak: Diogenes Laertios VI 103: "Bazılarının Sokrates'e atfettiği sözü Diokles Diogenes'e atfeder; onun 'İnsan şunu araştırmalıdır...' dediğini söyler."

Fr. 279. Diogenes kendisine bir güneş saati gösteren birine, "Yemeğe geç kalmamak için faydalı bir şey," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 104.

Fr. 280. Kendisine müzik gösterisi yapan birine şöyle dedi: "Şehirler de evler de insanların aklıyla iyi yönetilir, arp tıngırtısıyla ve şakımalarla değil." Kaynak: Diogenes Laertios VI 104.

Fr. 281. Hiçbir şeye ihtiyaç duymamanın tanrılara, az şeye ihtiyaç duymanın da tanrılara benzeyenlere has olduğunu söylerdi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 105.*

s432
  1. Ἐπειδή τις τῶν νέων ἐν ὄχλῳ, παρόντος καὶ τοῦ Διογένους, ἀπέπαρδεν, ἐπάταξεν ἐκεῖνος τῇ βακτηρίᾳ, φάς· Εἶτα, ὦ κάθαρμα, μηθὲν ἄξιον τοῦ δημοσίᾳ τὰ τοιαῦτα θαρσεῖν πράξας ἐντεῦθεν ἡμῖν ἄρχῃ δόξης καταφρονεῖν; (Julianus Orat. VI in Cynicos pag. 197. Reposui θαρσεῖν pro membranarum lectione θάρσει.)

  2. Ἔρωτα λύει λιμός, εἰ δὲ τούτῳ χρῆσθαι μὴ δύνασαι, βρόχος. (Julianus Orat. VI in Cynicos pag. 198. Codicum scripturam ἂν mutavi in εἰ.)

  3. Οὐκ ἐκ τῶν μαζοφάγων, φησὶν ὁ Διογένης, οἱ τύραννοι, ἀλλʼ ἐκ τῶν δειπνούντων πολυτελῶς. (Julianus Orat. VI in Cynicos pag. 198. Plenius Diogenis dictum refert Porphyrius De abstinentia lib. I, 47: οὐ γὰρ ἐκ τῶν μαζοφάγων, φησὶν ὁ Διογένης, οἱ κλέπται καὶ οἱ πολέμιοι, ἀλλʼ ἐκ τῶν κρεοφάγων οἱ συκοφάνται καὶ τύραννοι.)

  4. Διογένης μειράκιον ἐκστατικὸν ἰδὼν καὶ παραφρονοῦν, Νεανίσκε, ἔφησεν, ὁ πατήρ σε μεθύων ἔσπειρε. (Plutarchus De liber. educ. cap. III, vol. VII, pag. 4 ed. Hutten.)

  5. Ἀλέξανδρος ὁ βασιλεὺς ἰδὼν Διογένην κοιμώμενον ἐν πίθῳ, ἔφη· Ὦ πίθε μεστὲ φρενῶν. Ὁ δὲ φιλόσοφος ἀναστὰς ἔφη· Ὦ βασιλεῦ μέγιστε,

Θέλω τύχης σταλαγμὸν ἢ φρενῶν πίθον.

Πρὸς ὅν τις ἀντέφησε τῶν φιλοφρόνων·

Ῥανὶς φρενῶν μοι μᾶλλον, ἢ βυθὸς τύχης·

Ἧς μὴ παρούσης δυστυχοῦσιν αἱ φρένες.

(Antonius et Maximus Serm. de fortuna prospera et adversa.)

  1. Διογένης ἔφασκεν, ἡδονὴν ἀληθῆ εἶναι, τὸ τὴν ψυχὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ἱλαρότητι ἔχειν· ἄνευ δὲ ταύτης οὐδὲ τὰ Μίδου οὐδὲ Κροίσου χρήματα ὠφέλιμα εἶναι· ἐὰν δέ τις ἢ ὑπὲρ μικροῦ ἢ ὑπὲρ μεγάλου λυπῆται, οὐκ εὐδαίμων, ἀλλὰ κακοδαίμων. (Sententiae selectae Democriti, Epicuri et aliorum philosoph. e cod. Lugd. Bat. ed. L. R. Beynen [Lugduni Batavorum MDCCCXXXVII] n. 168 pag. 26. Pro Μήδου, quod in codice legitur, reposui Μίδου cujus notae sunt divitiae. Vid. Cicer. De div. I, 36, scholiast. Aristoph. Plut. v. 287 et Diogenian. VII, 42. Praeterea καὶ particulam post ἄνευ δὲ omisi.)

  2. Εἰσὶν οἱ τοῖς πολλοῖς ἀρέσκοντες γάλλοι μᾶλλον ἢ φιλόσοφοι. (Pseudodiogenes Epist. ad Cratetem.)

  3. Δεῖ ζητεῖν,

Ὅττι τοι ἐν μεγάροισι κακόν τʼ ἀγαθόν τε τέτυκται.

(Diogenes Laertius in vita Menedemi lib. VI, 103: καὶ ὅπερ τινὲς ἐπὶ Σωκράτους, τοῦτο Διοκλῆς ἐπὶ Διογένους ἀναγράφει, τοῦτον φάσκων λέγειν, Δεῖ ζητεῖν κτλ.)

  1. Ὁ Διογένης πρὸς τὸν ἐπιδεικνύντα αὐτῷ ὡροσκόπιον, Χρήσιμον, ἔφη, τὸ ἔργον πρὸς τὸ μὴ ὑστερῆσαι δείπνου. (Diogenes Laertius lib. VI, 104.)

  2. Πρὸς τὸν ἐπιδεικνύντα αὐτῷ μουσικὴν ἔφη·

Γνώμαις γὰρ ἀνδρῶν εὖ μὲν οἰκοῦνται πόλεις,

Εὖ δʼ οἶκος, οὐ ψαλμοῖσι καὶ τερετίσμασιν.

(Diogenes Laertius lib. VI, 104.)

  1. Ἔφασκε θεῶν μὲν ἴδιον εἶναι μηδενὸς δεῖσθαι· τῶν δὲ θεοῖς ὁμοίων τὸ ὀλίγων χρῄζειν. (Diogenes Laertius lib. VI, 105.)

s433Fr. 282. Diogenes de, yılanın havan tokmağına sarılmış olduğunu görüp şaşıran birine güzel söylemişti: "Şaşırma; asıl tokmağı dimdik duran yılana sarılmış görseydin, işte o daha şaşılacak bir şey olurdu." Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Stromateis VII, s. 712 (Sylburg baskısı).

Fr. 283. Susadıklarında pınarların yanından geçip gidip mutlaka Khios ya da Lesbos şarabı satın alabilecekleri bir yer arayanlarla alay eder, onların sığırlardan çok daha akılsız olduğunu söylerdi: Hayvanlar susadıklarında hiçbir pınarın ya da temiz bir suyun yanından geçip gitmez, acıktıklarında da en taze yapraklardan ve karınlarını doyuracak kadar ottan yüz çevirmezler. Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 202 (Reiske baskısı).

Fr. 284. Ayaklarını hiç örtmezdi; ayakların gözlerden ve yüzden daha nazik olmadığını söylerdi: Bunlar tabiatça en zayıf yerler oldukları hâlde, hep açıkta durdukları için soğuğa en iyi onlar dayanırmış. Çünkü insanlar ayaklarını sardıkları gibi gözlerini sarıp yürüyemezlermiş. Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 203.

Fr. 285. Zenginlerin yeni doğmuş bebeklere benzediğini söylerdi; çünkü hep kundağa ihtiyaçları varmış. Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 203.

Fr. 286. İnsanların yumuşaklıkları yüzünden hayvanlardan daha sefil yaşadığını söylerdi. Hayvanlar su içip otla beslenir, çoğu bütün yıl çıplak gezer, hiçbir zaman eve girmez, ateş kullanmaz; yine de kimse öldürmezse tabiatın her birine biçtiği süre kadar yaşar, hepsi aynı şekilde güçlü ve sağlıklı kalır, ne hekime ne ilaca ihtiyaç duyar. İnsanlar ise hayata bu kadar düşkün oldukları ve ölümü ertelemek için bunca şey icat ettikleri hâlde, çoğu yaşlılığa bile ulaşamaz; adını söylemek bile kolay olmayan hastalıklarla dolu yaşarlar, toprak onlara yetecek kadar ilaç bile veremez, neştere ve dağlamaya da muhtaç olurlar. Kendi taşkınlıkları ve kötülükleri yüzünden ne Kheiron'un, ne Asklepios'un, ne de Asklepiosoğullarının tedavisi onlara bir fayda verir; ne kâhinlerin kehaneti ne de rahiplerin arındırması. Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 205.

Fr. 287. İnsanların dışarıdakilerden hiçbir haksızlık görmemek için şehirlerde bir araya geldiklerini, ama sanki bunun için toplanmışlar gibi birbirlerine en korkunç şeylerin hepsini yaptıklarını söylerdi. Ona göre efsane de bu yüzden Zeus'un Prometheus'u ateşi bulup insanlara verdiği için cezalandırdığını anlatır; çünkü ateş insanlar için yumuşaklığın ve lüksün başlangıcı ve kaynağı olmuştur. Yoksa Zeus insanlardan nefret etmiyor, onlardan iyi bir şeyi de esirgemiyordu. Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 205.

Fr. 288. Bazıları, eti yumuşak olduğu için ve hayvanların çoğu gibi ne tüyle ne kanatla örtülü olmadığı, kalın bir deriye de bürünmediği için insanın öteki canlılar gibi yaşayamayacağını söylediğinde Diogenes buna karşı çıkardı. İnsanlar yaşayış tarzları yüzünden bu kadar nazikleşmişlerdi; çoğu zaman güneşten de kaçıyorlar, soğuktan da; bedenin çıplaklığı ise hiç rahatsızlık vermezdi. Kurbağaları ve başka birçok canlıyı gösterirdi: bunlar insandan çok daha nazik ve çok daha çıplaktı; bazıları yalnız havaya dayanmakla kalmaz, kışın en soğuk suyun içinde bile yaşayabilirdi. İnsanların kendilerinde de gözlerin ve yüzün hiçbir örtüye ihtiyaç duymadığını gösterirdi. Genel olarak, hiçbir yerde orada yaşayamayacak bir canlı doğmazmış. Yoksa ateş, ev, giysi, kendiliğinden yetişenden başka yiyecek yokken ilk doğan insanlar nasıl hayatta kalabilirdi? Sonrakilerin kurnazlığı, hayat için bir sürü şey bulup icat etmeleri, onlara pek yaramamıştı; çünkü insanlar bilgeliklerini cesaret ve adalet için değil, haz için kullanıyorlardı. Hoş olanın peşinde koştukça her bakımdan daha nahoş ve daha zahmetli yaşıyorlar; kendilerini önceden düşünüp kolladıklarını sanırken, bunca özen ve önlem yüzünden en kötü biçimde mahvoluyorlardı. Prometheus'un kayaya bağlanıp ciğerinin kartal tarafından didiklendiğinin anlatılması da işte bu yüzden yerindeydi. [Prometheus adı "önceden düşünme" (promētheia) ile aynı köktendir.] *Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 207.*

s433
  1. Εὖ γοῦν καὶ Διογένης πρὸς τὸν θαυμάζοντα, ὅτι εὗρε τὸν ὄφιν ἐν τῷ ὑπέρῳ περιειλημμένον, Μὴ θαύμαζε, ἔφη, ἦν γὰρ παραδοξότερον ἐκεῖνο, εἰ τὸ ὕπερον περὶ ὀρθῷ τῷ ὄφει κατειλημμένον ἐθεάσω. (Clemens Alexandrinus Strom. VII, pag. 712, ed. Sylb.)

  2. Κατεγέλα τῶν, ὁπότε διψῷεν, τὰς μὲν κρήνας παρερχομένων, ζητούντων δέ, ὁπόθεν πάντως ὠνήσαιντο Χῖον ἢ Λέσβιον, καὶ πολὺ ἔφασκεν ἀφρονεστέρους εἶναι τῶν βοσκημάτων· ἐκεῖνα μὲν οὐδέποτε διψῶντα κρήνην οὐδὲ ῥεῦμα καθαρὸν παρελθεῖν, οὐδὲ πεινῶντα ἀπέχεσθαι τῶν ἁπαλωτάτων φύλλων καὶ πόας τῆς ἱκανῆς τρέφειν. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 202 ed. Reisk.)

  3. Τοὺς πόδας οὐδέποτε ἔσκεπεν· οὐ γὰρ ἔφη τρυφερωτέρους εἶναι τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τοῦ προσώπου· ταῦτα γάρ, ἀσθενέστατα πεφυκότα, μάλιστα ἀνέχεσθαι τὸ ψῦχος, διὰ τὸ γυμνοῦσθαι ἀεί. Μὴ γὰρ εἶναι τοῖς ἀνθρώποις δυνατὸν καταδησαμένους τὰ ὄμματα βαδίζειν, ὥσπερ τοὺς πόδας. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 203 ed. Reisk.)

  4. Ἔφη τοὺς πλουσίους ὁμοίους εἶναι τοῖς νεογνοῖς βρέφεσι, δεῖσθαι γὰρ ἀεί ποτε σπαργάνων. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 203 ed. Reisk.)

  5. Ἔλεγε διὰ τὴν μαλακίαν τοὺς ἀνθρώπους ἀθλιώτερον ζῆν τῶν θηρίων· ἐκεῖνα γὰρ ὕδατι μὲν ποτῷ χρώμενα, τροφῇ δὲ βοτάνῃ, τὰ πολλὰ δὲ αὐτῶν γυμνὰ ὄντα διʼ ἔτους, εἰς οἰκίαν δὲ οὐδέποτε εἰσιόντα, πυρὶ δὲ οὐδὲν χρώμενα, τοῦτο μὲν ζῆν, ὁπόσον ἡ φύσις ἑκάστοις ἔταξε χρόνον, ἐὰν μηδεὶς ἀναιρῇ· τοῦτο δὲ ἰσχυρὰ καὶ ὑγιαίνοντα διάγειν ὁμοίως ἅπαντα, δεῖσθαι δὲ μηδὲ ἰατρῶν μηδὲ φαρμάκων· τοὺς δὲ ἀνθρώπους οὕτω μὲν πάνυ φιλοζώους ὄντας, τοσαῦτα δὲ μηχανωμένους πρὸς ἀναβολὴν τοῦ θανάτου, τοὺς μὲν πολλοὺς αὐτῶν μηδὲ εἰς γῆρας ἀφικνεῖσθαι, ζῆν δὲ νοσημάτων γέμοντας, ἃ μηδὲ ὀνομάσαι ῥᾴδιον, τὴν δὲ γῆν αὐτοῖς μηδὲ ἐξαρκεῖν παρέχουσαν φάρμακα· δεῖσθαι δὲ καὶ σιδήρου καὶ πυρός, καὶ μήτε Χείρωνος μήτε Ἀσκληπιοῦ μήτε τῶν Ἀσκληπιαδῶν ἰωμένων μηδὲν αὐτοῖς ὄφελος εἶναι, διὰ τὴν αὐτῶν ἀκολασίαν καὶ πονηρίαν, μηδὲ μάντεων μαντευομένων, μηδὲ ἱερέων καθαιρόντων. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 205 ed. Reisk.)

  6. Ἔφη εἰς τὰς πόλεις συνελθεῖν ἀνθρώπους, ὅπως ὑπὸ τῶν ἔξωθεν μηδὲν ἀδικῶνται, καὶ τὰ δεινότατα πάντα ἐργάζεσθαι, ὥσπερ ἐπὶ τοῦτο ξυνεληλυθότας· διὰ ταῦτα δὲ δοκεῖν αὐτῷ καὶ τὸν μῦθον λέγειν, ὡς τὸν Προμηθέα κολάζοι ὁ Ζεὺς διὰ τὴν εὕρεσιν καὶ μετάδοσιν τοῦ πυρός, ὡς ἀρχὴν τοῦτʼ ὂν καὶ ἀφορμὴν τοῖς ἀνθρώποις μαλακίας καὶ τρυφῆς, οὐ γὰρ δὴ τὸν Δία μισεῖν τοὺς ἀνθρώπους, οὐδὲ φθονεῖν αὐτοῖς ἀγαθοῦ τινος. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 205 ed. Reisk.)

  7. Ἐπεὶ ἔλεγόν τινες, οὐ δυνατὸν εἶναι ζῆν τὸν ἄνθρωπον ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ζῴοις διὰ τὴν ἁπαλότητα τῶν σαρκῶν, καὶ διότι ψιλός ἐστιν, οὔτε θριξὶ σκεπόμενος, ὥσπερ τὰ πολλὰ τῶν θηρίων, οὔτε πτεροῖς, οὔτε δέρμα ἰσχυρὸν ἐπαμπέχεται, πρὸς ταῦτα ἀντέλεγεν, οὕτω μὲν σφόδρα ἁπαλοὺς εἶναι διὰ τὴν δίαιταν· φεύγειν μὲν γὰρ ὡς τὸ πολὺ τὸν ἥλιον, φεύγειν δὲ τὸ ψῦ-

s434Fr. 289. Sinoplu Diogenes, Sinope'den sürgün edilince Yunanistan'a gelmiş, kimi zaman Korinthos'ta, kimi zaman Atina'da yaşamıştı. Pers kralının yaşayışını taklit ettiğini söylerdi: Pers kralı kışın Asya'nın en ılık yerlerinde, Babil'de ve Susa'da, bazen de Baktra'da kalırdı; yazın ise Medya'daki Ekbatana'da, havanın her zaman çok serin olduğu, yazın Babil'in kışına benzediği yerde. Diogenes de kendisinin oturduğu yeri mevsimlere göre değiştirdiğini söylerdi. Kaynak: Dion Khrysostomos, VI. söylev, s. 197.

Fr. 290. Diogenes, iyi bir hekim nasıl hastanın çok olduğu yere yardıma gidiyorsa, aklı başında bir adamın da en çok akılsızın bulunduğu yere gidip onların akılsızlığını açığa çıkarması ve cezalandırması gerektiğini söylerdi. Kaynak: Dion Khrysostomos, VIII. söylev, s. 276.

Fr. 291. Kendisiyle görüşmek isteyen herkese kapısı açıktı. Şaşırdığını söylerdi: Diş tedavi ettiğini söylese, dişini çektirmek isteyen herkes ona gelirmiş; Zeus hakkı için, göz tedavi edeceğini vaat etse, herkes ona çapaklı gözlerini gösterirmiş; dalak, gut ya da nezle için bir ilaç bildiğini söylese de öyle. Ama kendisine kulak verenleri cehaletten, kötülükten ve taşkınlıktan kurtaracağını söyleyince kimse ona yanaşmıyor, kimse onu tedavi etmesini istemiyordu; üstüne bir de çok para alacak olsalar bile. *Kaynak: Dion Khrysostomos, VIII. söylev, s. 277. "Çapaklı gözlerini" Mullach'ın düzeltmesidir; elyazmalarında "bütün insanlar gözlerini".*

s434

χος· τὴν δὲ ψιλότητα τοῦ σώματος μηδὲν ἐνοχλεῖν. Ἐπεδείκνυε δὲ τούς τε βατράχους, καὶ ἄλλα οὐκ ὀλίγα ζῷα, πολὺ μὲν ἁπαλώτερα ἀνθρώπου, πολὺ δὲ ψιλότερα, καὶ ἔνια τούτων ἀνεχόμενα, οὐ τὸν ἀέρα μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ψυχροτάτῳ ὕδατι ζῆν δυνάμενα τοῦ χειμῶνος. Ἐπεδείκνυε δὲ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τούς τε ὀφθαλμοὺς καὶ τὸ πρόσωπον οὐδὲν δεόμενον σκέπης. Καθόλου δὲ ἐν μηδενὶ τόπῳ γίγνεσθαι ζῷον, ὃ μὴ δύναται ζῆν ἐν αὐτῷ· ἢ πῶς ἂν ἐσώθησαν οἱ πρῶτοι γενόμενοι ἄνθρωποι, μήτε πυρὸς ὄντος, μήτε οἰκιῶν, μήτε ἐσθῆτος, μήτε ἄλλης τροφῆς, ἢ τῆς αὐτομάτου; ἀλλὰ τὴν πανουργίαν τοῖς ὕστερον καὶ τὰ πολλὰ εὑρίσκειν καὶ μηχανᾶσθαι πρὸς τὸν βίον οὐ πάνυ τι συνενεγκεῖν· οὐ γὰρ πρὸς ἀνδρείαν καὶ δικαιοσύνην χρῆσθαι τῇ σοφίᾳ τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ πρὸς ἡδονήν· διώκοντας δὲ τὸ ἡδὺ καὶ ἐξ ἅπαντος ἀεὶ ζῆν ἀηδέστερον καὶ ἐπιπονώτερον· καὶ δοκοῦντας προμηθεῖσθαι σφῶν αὐτῶν, κάκιστα ἀπόλλυσθαι, διὰ τὴν πολλὴν ἐπιμέλειάν τε καὶ προμήθειαν· καὶ οὕτω δὴ τὸν Προμηθέα δικαίως λέγεσθαι δεδεμένον τῇ πέτρᾳ κείρεσθαι τὸ ἧπαρ ὑπὸ τοῦ ἀετοῦ. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 207 ed. Reisk.)

  1. Διογένης ὁ Σινωπεύς, ὅτε ἔφυγεν ἐκ Σινώπης, ἀφικόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα διῆγε ποτὲ μὲν ἐν Κορίνθῳ, ποτὲ δὲ Ἀθήνησιν. Ἔφη δὲ μιμεῖσθαι τοῦ Περσῶν βασιλέως τὴν δίαιταν· καὶ γὰρ ἐκεῖνος τῷ μὲν χειμῶνι ἐν Βαβυλῶνι καὶ Σούσοις, ἐνίοτε δʼ ἐν Βάκτροις διῆγεν, ἐν τοῖς εὐδεινοτάτοις τῆς Ἀσίας· τοῦ δὲ θέρους ἐν Ἐκβατάνοις τῆς Μηδικῆς, ὅπου ψυχρότατος ὁ ἀὴρ ἀεί ποτέ ἐστι, καὶ τῷ περὶ Βαβυλῶνα χειμῶνι τὸ θέρος ὅμοιον· οὕτω δὲ καὶ αὐτὸς μεταλλάττειν τὴν οἴκησιν κατὰ τὰς ὥρας τοῦ ἔτους. (Dio Chrysostomus orat. VI, pag. 197 ed. Reisk.)

  2. Διογένης ἔλεγε δεῖν τὸν φρόνιμον ἄνδρα, ὥσπερ τὸν ἀγαθὸν ἰατρόν, ὅπου πολλοὶ νοσοῦσιν, ἐκεῖσε ἰέναι βοηθήσοντα, οὕτως ὅπου πλεῖστοί εἰσιν ἀφρονέστεροι, ἐκεῖ μάλιστα ἀποδημεῖν ἐξελέγχοντα καὶ κολάζοντα τὴν ἄνοιαν αὐτῶν. (Dio Chrysostomus orat. VIII, pag. 276 ed. Reisk.)

  3. Παρέσχε δὲ καὶ αὑτὸν τῷ βουλομένῳ ἐντυγχάνειν, καὶ ἔλεγε θαυμάζειν, ὅτι, εἰ μὲν ἔφη ὀδόντας ἰᾶσθαι, πάντες ἂν αὐτῷ προσῄεσαν οἱ δεόμενοι ὀδόντας ἐξελέσθαι· καὶ νὴ Δία εἰ ὑπέσχετο ὀφθαλμοὺς θεραπεύειν, πάντες ἂν γλαμυροὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῷ ἐπεδείκνυον· ὁμοίως δὲ εἰ σπληνὸς ἢ ποδάγρας ἢ κορύζης εἰδέναι φάρμακον· ἐπεὶ δὲ ἔφη παύσειν τοὺς πεισομένους αὐτῷ ἀγνοίας καὶ πονηρίας καὶ ἀκολασίας, οὐδεὶς αὐτῷ προσεῖχεν, οὐδὲ ἐκέλευσεν ἰᾶσθαι αὐτόν, οὐδʼ εἰ πολὺ προσλήψεσθαι ἀργύριον ἔμελλεν. (Dio Chrysostomus orat. VIII pag. 277 ed. Reisk. Reposui πάντες ἂν γλαμυροὺς ὀφθαλμοὺς pro membranarum lectione πάντες ἄνθρωποι ὀφθαλμούς.)

s435Fr. 292. Kendisinin Lakon köpeklerine benzediğini söylerdi: Bunlar bayram yerlerinde sergilendiğinde onları okşayıp onlarla oynayan çok olurmuş, ama nasıl kullanacaklarını bilmedikleri için kimse kolay kolay satın almazmış. Kaynak: Dion Khrysostomos, VIII. söylev, s. 279.

Fr. 293. Kendisine köpek denmesinin yerinde bir kınama olduğunu alaycı bir tavırla söylerdi (sertliği ve ağzının bozukluğu yüzünden ona köpek diyorlardı): Çünkü köpekler bayram yerlerine insanların peşinden gelir, oradakilerin hiçbirine kötülük etmez, ama kötülük yapanlara ve en kötülere havlayıp onlarla dövüşür; insanlar sarhoş olup uyuduğunda da uyanık durup onları korurmuş. Kaynak: Dion Khrysostomos, IX. söylev, s. 288.

Fr. 294. Bir gün başına çam dalından bir çelenk takınca Korinthoslular bazı görevlilerini gönderip çelengi çıkarmasını ve kanuna aykırı bir şey yapmamasını buyurdular. O da onlara, kendisinin çam çelengi takmasının neden kanuna aykırı olduğunu, başkalarınınkinin ise neden olmadığını sordu. İçlerinden biri, "Çünkü sen kazanmadın Diogenes," dedi. "Kazandım," dedi, "hem de çok sayıda güçlü rakibe karşı; şu anda burada güreşen, disk atan, koşan bu köleler gibi değil, her bakımdan çok daha çetin rakiplere: yoksulluğa, sürgüne, şöhretsizliğe, bir de öfkeye, acıya, arzuya, korkuya ve hepsinden çok baş edilmez ya da en zor baş edilen o sinsi ve yumuşak canavara, hazza." Kaynak: Dion Khrysostomos, IX. söylev, s. 291.

Fr. 295. Alıştırmanın iki türlü olduğunu söylerdi: biri psykhēye, öteki bedene ait. Bedene ait olanında, idman sırasında sürekli oluşan tasavvurlar aretēnin işlerini yapmayı kolaylaştırır. Biri ötekisiz eksiktir; çünkü iyi durum ve güç, ilgili yerlerde, psykhēde olduğu kadar bedende de ortaya çıkmalıdır. İdmandan aretēye kolayca geçilebildiğine deliller de gösterirdi: El sanatlarında da öteki sanatlarda da ustaların çalışarak hiç de sıradan olmayan bir el çabukluğu kazandıklarını, flütçülerin de atletlerin de her birinin kendi sürekli emeğiyle ne kadar ustalaştığını görürüz; bunlar alıştırmayı psykhēye de aktarsalardı, emekleri boşa ve sonuçsuz kalmazdı. Kaynak: Diogenes Laertios VI 70.

Fr. 296. Hayatta alıştırma olmadan hiçbir şeyin başarılamayacağını, alıştırmanın ise her şeyin üstesinden gelebileceğini söylerdi. İnsanlar faydasız zahmetler yerine tabiata uygun zahmetleri seçip mesut yaşamaları gerekirken, akılsızlıkları yüzünden bedbaht oluyorlarmış. Çünkü hazzı küçümsemek de, insan buna alışınca, en büyük haz olur; hoş yaşamaya alışmış olanlar tersine geçmekte nasıl zorlanırsa, tersine alıştırılmış olanlar da hazları küçümsemekten hazların kendisinden aldıklarından daha çok haz alırlar. Böyle şeyler söyler ve bunları yaptığı da görülürdü; gerçekten de parayı tağşiş ediyor, kanuna uygun olana hiçbir şekilde tabiata uygun olana verdiği değeri vermiyordu. Herakles'le aynı hayat tarzını sürdürdüğünü söyler, hiçbir şeyi özgürlüğe tercih etmezdi. *Kaynak: Diogenes Laertios VI 71. "Alışınca" Mullach'ın Henri Estienne'in elyazmasından aldığı okuyuştur; yaygın metinde "önceden alışınca". Arrianos (Epiktetos'un Söylevleri I 24): "Çıplak olmanın mor kenarlı her türlü giysiden daha iyi olduğunu söyler."*

s435
  1. Προσεοικέναι ἔφη ἑαυτὸν τοῖς κυσὶ τοῖς Λάκωσι· καὶ γὰρ τούτους, ὅταν στῶσιν εἰς τὰς πανηγύρεις, πολλοὺς μὲν εἶναι τοὺς καταψήχοντας καὶ προσπαίζοντας, μηδένα δὲ ὠνεῖσθαι ῥᾳδίως διὰ τὸ μὴ ἐπίστασθαι χρῆσθαι. (Dio Chrysostomus orat. VIII, p. 279 ed. Reisk.)

  2. Ἔλεγε δὲ ἐπισκώπτων, ὅτι ὀρθῶς ἐπιπλήττοιτο τὸ τοῦ κυνός (διὰ γὰρ χαλεπότητα καὶ τὸ λοιδορεῖσθαι κύνα αὐτὸν ἀπεκάλουν)· τοὺς γὰρ κύνας ἕπεσθαι μὲν εἰς τὰς πανηγύρεις, μηδένα δὲ ἀδικεῖν τῶν ἐκεῖ γιγνομένων, ὑλακτεῖν δὲ καὶ μάχεσθαι τοῖς κακούργοις καὶ κακίστοις· καὶ ὅταν οἱ ἄνθρωποι μεθυσθέντες καθεύδωσιν, αὐτοὺς ἐγρηγορότας φυλάττειν. (Dio Chrysostomus orat. IX, pag. 288 ed. Reisk.)

  3. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἐστεφανώσατο τῆς πίτυος, πέμψαντες οἱ Κορίνθιοι τῶν ὑπηρετῶν τινας ἐκέλευον ἀποθέσθαι τὸν στέφανον καὶ μηδὲν παράνομον ποιεῖν. Ὁ δὲ ἤρετο αὐτούς, διὰ τί παράνομόν ἐστιν αὐτὸν ἐστεφανῶσθαι τῆς πίτυος, ἄλλους δὲ οὐ παράνομον; Εἶπεν οὖν τις αὐτῶν, ὅτι οὐ νενίκηκας, ὦ Διόγενες. Ὁ δέ, Πολλούς γε, εἶπεν, ἀνταγωνιστὰς καὶ μεγάλους, οὐχ οἷα ταῦτά ἐστι τὰ ἀνδράποδα, τὰ νῦν ἐνταῦθα παλαίοντα καὶ δισκεύοντα καὶ τρέχοντα· τῷ παντὶ δὲ χαλεπωτέρους, πενίαν καὶ φυγὴν καὶ ἀδοξίαν, ἔτι δὲ ὀργήν τε καὶ λύπην, καὶ ἐπιθυμίαν καὶ φόβον, καὶ τὸ πάντων ἀμαχώτατον ἢ καὶ δυσμαχώτατον θηρίον, ὕπουλον καὶ μαλθακόν, ἡδονήν. (Dio Chrysostomus orat. IX, pag. 291 ed. Reisk.)

  4. Διττὴν ἔλεγεν εἶναι τὴν ἄσκησιν· τὴν μὲν ψυχικήν, τὴν δὲ σωματικήν· ταύτην καθʼ ἣν ἐν γυμνασίᾳ συνεχεῖς γινόμεναι φαντασίαι εὐλυσίαν πρὸς τὰ τῆς ἀρετῆς ἔργα παρέχονται. Εἶναι δʼ ἀτελῆ τὴν ἑτέραν χωρὶς τῆς ἑτέρας, οὐδὲν ἧττον εὐεξίας καὶ ἰσχύος ἐν τοῖς προσήκουσι γενομένης, ὡς περὶ τὴν ψυχὴν καὶ περὶ τὸ σῶμα. Παρετίθετο δὲ τεκμήρια τοῦ ῥᾳδίως ἀπὸ τῆς γυμνασίας ἐν τῇ ἀρετῇ καταγίνεσθαι· ὁρᾶν τε γὰρ ἔν τε ταῖς τέχναις ταῖς βαναύσοις καὶ ταῖς ἄλλαις οὐ τὴν τυχοῦσαν ὀξυχειρίαν τοὺς τεχνίτας ἀπὸ τῆς μελέτης περιπεποιημένους, τούς τε αὐλητὰς καὶ τοὺς ἀθλητάς, ὅσον ὑπερφέρουσιν ἑκάτεροι τῇ ἰδίᾳ πονήσει τῇ συνεχεῖ, καὶ ὡς οὗτοι, εἰ μετήνεγκαν τὴν ἄσκησιν καὶ ἐπὶ τὴν ψυχήν, οὐκ ἂν ἀνωφελῶς καὶ ἀτελῶς ἐμόχθουν. (Diogenes Laertius lib. VI, 70.)

  5. Οὐδέν γε μὴν ἔλεγε τὸ παράπαν ἐν τῷ βίῳ χωρὶς ἀσκήσεως κατορθοῦσθαι, δυνατὴν δὲ ταύτην πᾶν ἐκνικῆσαι. Δέον οὖν ἀντὶ τῶν ἀχρήστων πόνων τοὺς κατὰ φύσιν ἑλομένους ζῆν εὐδαιμόνως, παρὰ τὴν ἄνοιαν κακοδαιμονοῦσι. Καὶ γὰρ αὐτῆς τῆς ἡδονῆς ἡ καταφρόνησις ἡδυτάτη μελετηθεῖσα, καὶ ὥσπερ οἱ συνεθισθέντες ἡδέως ζῆν, ἀηδῶς ἐπὶ τοὐναντίον μετίασιν, οὕτως οἱ τοὐναντίον ἀσκηθέντες ἥδιον αὐτῶν τῶν ἡδονῶν

s436Fr. 297. Kanun hakkında, onsuz bir şehir hayatı sürdürmenin mümkün olmadığını söylerdi. Çünkü şehir olmadan medenî olanın bir faydası yoktur; şehir medenî bir şeydir; kanun olmadan da şehrin bir faydası yoktur; öyleyse kanun medenî bir şeydir. Soyluluğu, şöhreti ve bu türden her şeyi alaya alır, bunların kötülüğün süsleri olduğunu söylerdi. Tek doğru devlet düzeninin evrendeki düzen olduğunu söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 72. Arrianos da (Epiktetos'un Söylevleri I 24) benzerini söyler: "Şöhretsizliğin deli insanların çıkardığı bir gürültü olduğunu söyler." Krş. yukarıda Fr. 222.

Fr. 298. Kadınların da ortak olması gerektiğini söylerdi. Evliliği tanımaz, ikna eden erkeğin ikna olan kadınla birlikte olmasını savunurdu; bu yüzden oğulların da ortak olması gerektiğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 72.

Fr. 299. Bir tapınaktan bir şey almanın ya da herhangi bir hayvanın etini tatmanın hiç de yersiz olmadığını, hatta insan etine dokunmanın bile dine aykırı olmadığını söylerdi; başka halkların âdetlerinden bu açıkça görülürmüş. Doğru logosa göre her şeyin her şeyde bulunduğunu ve her şeyin içinden geçtiğini söylerdi: Ekmekte et vardır, sebzede ekmek; öteki cisimlerde de görünmeyen bazı gözeneklerden parçacıklar içeri girer ve buhar hâlinde karışır. Kaynak: Diogenes Laertios VI 73.

Fr. 300. Müziği, geometriyi, astronomiyi ve bu türden şeyleri faydasız ve gereksiz bularak ihmal ederdi. Kaynak: Diogenes Laertios VI 73.

Fr. 301. Sinoplu Diogenes ölümcül bir hastalığa yakalandığında kendini güç bela sürükleyip bir spor alanının yakınındaki küçük bir köprünün dibine attı ve güreş okulunun bekçisine, öldüğünü fark edince onu Ilissos'a atmasını buyurdu. Diogenes ölümü de gömülmeyi de işte bu kadar az umursardı. *Kaynak: Ailianos, Çeşitli Tarih VIII 14. "Güç bela" Mullach'ın okuyuşudur; elyazmalarında "yalnızca". Diogenes Laertios ise (VI 79) ölümü hakkında şunları yazar: "Bazıları onun ölürken, her vahşi hayvan ondan pay alsın diye gömülmeden atılmasını, ya da hiç değilse bir çukura itilip üzerine biraz toprak serpilmesini vasiyet ettiğini söyler; bazıları da kardeşlerine faydalı olsun diye Ilissos'a atılmasını istediğini söyler."*

s436

καταφρονοῦσι. Τοιαῦτα διελέγετο καὶ ποιῶν ἐφαίνετο, ὄντως νόμισμα παραχαράττων, μηδὲν οὕτω τοῖς κατὰ νόμον ὡς τοῖς κατὰ φύσιν διδούς· τὸν αὐτὸν χαρακτῆρα τοῦ βίου λέγων διεξάγειν, ὅνπερ καὶ Ἡρακλῆς, μηδὲν ἐλευθερίας προκρίνων. (Diogenes Laertius lib. VI, 71. Reposui μελετηθεῖσα ex Henr. Stephani codice; vulgo προμελετηθεῖσα legitur. Arrianus lib. I cap. 24: τὸ δὲ γυμνάσιον λέγει, ὅτι κρεῖσσόν ἐστι πάσης περιπορφύρου.)

  1. Περὶ τοῦ νόμου, ὅτι χωρὶς αὐτοῦ οὐχ οἷόν τε πολιτεύεσθαι· οὐ γάρ φησιν ἄνευ πόλεως ὄφελός τι εἶναι ἀστείου· ἀστεῖον δὲ ἡ πόλις· νόμου δὲ ἄνευ, πόλεως οὐδὲν ὄφελος· ἀστεῖον ἄρα ὁ νόμος. Εὐγενείας δὲ καὶ δόξας καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα διέπαιζε, προκοσμήματα κακίας εἶναι λέγων, μόνην δὲ ὀρθὴν πολιτείαν εἶναι τὴν ἐν κόσμῳ. (Diogenes Laertius lib. VI, 72. Similiter Arrianus lib. I Dissert. XXIV λέγει (ὁ Διογένης) ὅτι ἀδοξία ψόφος ἐστὶ μαινομένων ἀνθρώπων. Cf. supra fragm. 222.)

  2. Ἔλεγε δὲ καὶ κοινὰς εἶναι δεῖν τὰς γυναῖκας, γάμον μηδένα νομίζων, ἀλλὰ τὸν πείσαντα τῇ πεισθείσῃ συνεῖναι, κοινοὺς δὲ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς υἱέας. (Diogenes Laertius lib. VI, 72.)

  3. Μηδέν τε ἄτοπον εἶναι ἐξ ἱεροῦ τι λαβεῖν, ἢ τῶν ζῴων τινὸς γεύσασθαι· μηδʼ ἀνόσιον εἶναι τὸ καὶ τῶν ἀνθρωπείων κρεῶν ἅψασθαι, ὡς δῆλον ἐκ τῶν ἀλλοτρίων ἐθῶν· καὶ τῷ ὀρθῷ λόγῳ πάντα ἐν πᾶσιν εἶναι καὶ διὰ πάντων ἰέναι λέγων. Καὶ γὰρ ἐν τῷ ἄρτῳ κρέας εἶναι, καὶ ἐν τῷ λαχάνῳ ἄρτον, καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων τῶν λοιπῶν ἐν πᾶσι διά τινων ἀδήλων πόρων ὄγκων εἰσκρινομένων καὶ συνατμιζομένων. (Diogenes Laertius lib. VI, 73.)

  4. Μουσικῆς τε καὶ γεωμετρικῆς καὶ ἀστρολογίας καὶ τῶν τοιούτων ἠμέλει, ὡς ἀχρήστων καὶ οὐκ ἀναγκαίων. (Diogenes Laertius lib. VI, 73.)

  5. Διογένης ὁ Σινωπεύς, ὅτε λοιπὸν ἐνόσει ἐπὶ θανάτῳ, ἑαυτὸν φέρων μόγις ἔρριψε κατά τινος γεφυρίου πρὸς γυμνασίῳ ὄντος, καὶ προσέταξε τῷ παλαιστροφύλακι, ἐπειδὰν αἴσθηται ἀποπεπνευκότα αὐτόν, ῥῖψαι εἰς τὸν Ἰλισσόν. Οὕτως ἄρα ὀλίγον ἔμελε Διογένει καὶ θανάτου καὶ ταφῆς. (Aelianus Var. hist. lib. VIII cap. 14. Reposui μόγις pro codd. scriptura μόνον. At Diogenes Laertius lib. VI, 79 de morte ejus haec scribit: ἔνιοι δέ φασι, τελευτῶντα αὐτὸν καὶ ἐντείλασθαι ἄταφον ῥῖψαι, ὡς πᾶν θηρίον αὐτοῦ μετάσχοι· ἢ εἴς γε βόθρον συνῶσαι, καὶ ὀλίγην κόνιν ἐπαμῆσαι· οἱ δέ, εἰς τὸν Ἰλισσὸν ἐμβαλεῖν, ἵνα τοῖς ἀδελφοῖς χρήσιμος γένηται.)

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…