İçeriğe geç
Porphyrios

Porphyrios

Düşünülürlere Götüren Başlangıç Noktaları

Ἀφορμαὶ πρὸς τὰ νοητά

s39Porphyrios'un Düşünülürlere Götüren Başlangıç Noktaları

I. Her cisim bir yerdedir; ama kendi başına cisimsiz olanların hiçbiri, ne de bu türden bir şey, bir yerde değildir.

II. Kendi başına cisimsiz olanlar, her cisimden ve her yerden üstün oldukları için her yerdedir; ama yayılarak değil, parçasız olarak.

III. Kendi başına cisimsiz olanlar cisimlerde yer bakımından bulunmaz; istediklerinde, onlara meylederek, tabiatlarının elverdiği kadar onlarda bulunurlar. Yer bakımından bulunmasalar da onlarla ilişkileri sayesinde onlarda bulunurlar.

IV. Kendi başına cisimsiz olanlar, varlıkları ve ousia'ları bakımından cisimlerde bulunmaz, onlarla karışmazlar; ama meyillerinden bir kuvvet doğurarak cisimlere onlara bitişik bir kuvvet verirler. Çünkü meyil, cisimlere bitişik ikinci bir kuvvet doğurmuştur.

V. Psykhē, bölünmez ousia ile cisimler üzerinde bölünen ousia arasında ortada duran bir şeydir; nous yalnızca bölünmez ousia'dır;

s39

| ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΑΦΟΡΜΑΙ HPOC ΤᾺ NOHTA. Π LL Πᾶν μὲν σῶμα ἐν τόπῳ. οὐδὲν δὲ τῶν x«9' αὐτὰ ν,0 ἀσωμάτων ἤ τι τοιοῦτον ἐν τόπῳ. | II. Τὰ xe9' αὑτὰ ἀσώματα αὐτῷ, ᾧ κρείττονα παντός TL σώματος χαὶ τόπου, πανταχῆ ἐστιν, οὐ διαστατῶς ἀλλ ερῶς. - HE. Τὰ καϑ᾽ αὑτὰ ἀσώματα. οὐ τοπικῶς παρόντα τοῖς μασι, πάρεστιν αὐτοῖς, ὅταν βούληται, πρὸς αὐτὰ ῥέψαντα ἢ πέφυκε Qémtwv' καὶ τοπικῶς αὐτοῖς οὐ παρόντα τῇ σχέσει (oEGTLV αὐτοῖς. IV. Τὰ xa9' αὐτὰ ἀσώματα ὑποστάσει μὲν καὶ οὐσίᾳ οὐ ἔρεστιν οὐδὲ συγκίρναται τοῖς σώμασι, τῇ δὲ ἐκ τῆς δοποῆς ὑποστάσει τινὸς δυνάμεως μεταδίδωσι προσεχοῦς τοῖς σώμασιν" ἡ γὰρ ῥοπὴ δευτέραν τινὰ δύναμιν ὑπέστησε προσεχῆ τοῖς — ᾿ Υ͂. Ἡ μὲν ψυχὴ τῆς ἀμερίστου καὶ περὶ τὰ σώματα v,O, ara οὐσίας μέσον tL, ὁ δὲ νοῦς ἀμέριστος οὐσία μόνον, (ΕΣ 61.1.49

s40 cisimler yalnızca bölünebilir; keyfiyetler ve maddeye gömülü eidos'lar ise cisimler üzerinde bölünür.

VI. Başka bir şeyi etkileyen her şey yaklaşarak ve dokunarak etkilemez; yaklaşma ve dokunmayla etkileyenler de yaklaşmayı ancak araz olarak kullanırlar.

VII. Psykhē, bedenden gelen hâllere yönelmekle bedene bağlanır; bedenden gelen hâllerden etkilenmemekle de yeniden çözülür.

VIII. Tabiatın bağladığını tabiat çözer, psykhē'nin bağladığını da psykhē kendisi çözer. Tabiat bedeni psykhē'ye bağladı, psykhē ise kendini bedene. Öyleyse bedeni psykhē'den tabiat çözer, psykhē ise kendini bedenden kendisi çözer.

IX. Demek ki ölüm iki türlüdür: biri herkesin bildiği, bedenin psykhē'den çözülmesi; öteki filozofların ölümü, psykhē'nin bedenden çözülmesi. Biri ötekini mutlaka izlemez.

X. Her şey her şeydedir, ama her birinin ousia'sına uygun biçimde: nous'ta nous'a yakışır biçimde,

s40

τὰ δὲ σώματα μεριστὰ μόνον, αἵ δὲ ποιότητες καὶ τὰ ἔνυλα εἴδη περὶ τὰ σώματα μεριστά. VL. Οὐ πᾶν τὸ ποιοῦν εἰς ἄλλο πελάσει καὶ ἁφῇ ποιεῖ, & ποιεῖ. ἀλλὰ καὶ τὰ πελάσεν καὶ ἀφῇ TL ποιοῦντα κατὰ συμβεβηκὸς τῇ πελάσει χρῆται. VII. ψυχὴ καταδεῖται πρὸς τὸ σῶμα τῇ ἐπιστροφῇ τῇ (Ec.liozgóg τὰ πάϑη τὰ Gm αὐτοῦ καὶ λύεται δὲ πάλιν διὰ τῆς ἀπὶ αὐτοῦ ἀπαϑείας. VIII. "O ἔδησεν ἡ φύσις, τοῦτο φύσις λύει. καὶ ὃ ἔδησεν ἡ ψυχὴ. τοῦτο αὐτὴ λύει. ἔδησε μὲν φύσις σῶμα ἐν ψυχῇ, ψυχὴ δὲ ξαυτὴν ἐν σώματι. φύσις μὲν ἄρα λύει σῶμα ἐκ ψυχῆς, ψυχὴ δὲ ἑαυτὴν λύειν ἔκ τοῦ σώματος. ΙΧ. Ὁ γοῦν ϑάνατος διπλοῦς" ὃ μὲν συνεγνωσμένος. λυομένου τοῦ σώματος ἀπὸ ψυχῆς, ὁ ὁὲ τῶν φιλοσόφων, λυομένης τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος᾽ καὶ οὐ πάντως ἕτερος ἑτέρῳ ἕπεται. X. Πάντα μὲν ἐν πᾶσιν, ἀλλὰ οἰκείως τῇ ἑκάστου οὐσίᾳ"

s41 psykhē'de akla dayalı biçimde, bitkilerde tohum hâlinde, cisimlerde imge olarak; ötesindekinde ise düşünülemez biçimde ve ousia'nın üstünde.

XI. Cisimsiz varlıklar aşağı indikçe bölünür ve kuvvetleri azaldıkça tekil olana doğru çoğalırlar; yukarı çıktıkça da kuvvetleri taştıkça birleşir ve bir araya toplanırlar.

XII. Sesteşlik yalnız cisimlerde bulunmaz; hayat da birden çok anlamda söylenenlerdendir. Bitkinin hayatı başka, canlınınki başka, nous sahibinin hayatı başka; tabiatın hayatı başka, psykhē'ninki başka, nous'unki başka, ötesindekininki başka. Çünkü o da yaşar, ama ondan sonra gelenlerin hiçbirinin hayatı onunkine benzemez.

s41

ἐν và πὲν γὰρ νοερῶς. ἐν ψυχὴ δὲ λογικῶς. ἐν δὲ τοῖς φυτοῖς βαρμαικίς, ἐν δὲ σώμασιν εἰδωλικῶς. ἐν δὲ τὼ ἐπέκεινα ἀνεννοήτως rt καὶ ὑπερουσίως. ΧΙ. 41 ἀσώματοι ὑποστάσεις ὑποβαίνουσαι μὲν ueot| ἕονται καὶ πληϑύνονται μεῶς. ὑπερβαίνουσαι δὲ ὕσι δυνάμεως περιουσί po MEG περιουσίᾳ. εἰς TX Xct« crouovr Ug t6tL Üvvcνίξζονται ZCL ἕξις TO 0uOv Ov χωΧΙ]. Οὐ μόνον ἐν τοῖς σώμασι ró ὁμώνυμον. ἀλλὰ καὶ ἡ ζωὴ τῶν πολλαχῶς ἄλλη γὰρ ξωὴ φυτοῦ. ἄλλη ἐμapvyov, &ÀÀy νοεροῦ. ἄλλη φύσεως. ἄλλη ψυχῆς. ἄλλη votoc. ἄλλη τοῦ ἐπέκχκεινα᾽ ζῇ γὰρ κἀκεῖνο. εἰ καὶ μηδὲν τῶν uer αὐτὸ παραπλήσιον αὐτῷ ζωὴν κέκτηται.

s42XIII. Doğuran her şey, ousia'sı gereği kendinden aşağı olanı doğurur; doğan her şey de tabiatı gereği kendini doğurana döner. Doğuranlardan kimi doğurduklarına hiç dönmez, kimi hem döner hem dönmez, kimi de yalnızca doğurduklarına dönüktür, kendine dönmez.

XIV. Doğmuş her şey doğuşunun sebebini başka bir şeyden alır, çünkü hiçbir şey sebepsiz olmaz. Doğmuş olanlardan bileşimle var olanlar çözülebilir, bu yüzden de bozulabilirdir. Basit ve bileşimsiz olup varlıklarını yapılarının basitliğinden alanlar ise çözülmez olduklarından bozulmazdır; bunlara doğmuş denmesi bileşik olmalarından değil, bir sebebe bağlı olmalarındandır. Cisimler iki bakımdan doğmuştur: hem kendilerini meydana getiren sebebe bağlı oldukları için hem de bileşik oldukları için. Psykhē ve nous ise yalnızca bir sebebe bağlı oldukları için doğmuştur, bileşik oldukları için değil. Öyleyse cisimler doğmuş, çözülebilir ve bozulabilirdir; ötekiler ise bileşik olmadıkları için doğmamıştır, bu bakımdan çözülmez ve bozulmazdır; bir sebebe bağlı oldukları için de doğmuştur.

s42

wo — XIIL Πᾶν τὸ γεννῶν τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ χεῖρον αὐτοῦ γεννᾷ, καὶ πᾶν τὸ γεννηϑὲν φύσει πρὸς τὸ γεννῆσαν ἐπιστρέφει᾽ τῶν δὲ γεννώντων τὰ uiv οὐδ' ὅλως ἐπιστθεῷεν πρὸς τὰ γεννηϑέντα, và δὲ καὶ ἐπιστρέφει καὶ οὐκ CTIGTQEφει, τὰ δὲ μόνον ἐπέστραπται πρὸς τὰ γεννήματα, εἰς ἑαυτὰ B wi ἐπιστρέφοντα. E | | Stob. XIV. Πᾶν γεννητὸν ἀπὶ ἄλλου τὴν αἰτίαν τῆς γενέσεως - ἢ δ ἔχει; εἴγε μηδὲν ἀναιτίως γίγνεται. ἀλλὰ τῶν γε γεννητῶν, ὅσα μὲν διὰ συνθέσεως κέχτηται τὸ εἶναι, λυτὰ ἂν ttm καὶ διὰ τοῦτο φϑαρτά. ὅσα δὲ ἁπλᾶ καὶ ἀσυνϑέτα ὄντα EV τῷ ἁπλῷ τῆς ὑποστάσεως κέκτηται τὸ εἶναι, ἄλυτα ὄντα, ἔστι, μὲν ἄφϑαρτα, γεννητὰ δὲ λέγεται οὐ τῷ σύνϑετα εἶναι, ἀλλὰ τῷ &m αἰτίου τινὸς ἀνηρτῆσϑαι. τὰ μὲν οὖν σώματα διχῶς γεννητὰ, καὶ ὡς ἀπ αἰτίας ἠρτημένα τῆς παραγούσης καὶ ὡς σύνϑετα᾽ ψυχὴ δὲ καὶ νοῦς γεννητά, ὡς ἀπὶ αἰτίας 15 ἠρτημένα μόνον, οὐ μὴν καὶ ὡς σύνϑετα. τὰ μὲν ἄρα σώματα γεννητὰ καὶ λυτὰ καὶ φϑαρτά, τὰ δὲ ἁγέννητα μὲν. ὡς ἀσύνϑετα καὶ ταύτῃ καὶ ἄλυτα καὶ ἄφϑαρτα, γεννητὰ δὲ ὡς αἰτίου ἠρτημένα. F 5»

s43XV. Hatırlama, tasavvurların saklanması değil, üzerinde çalışılmış olanları yeniden öne çıkarmaktır.

XVI. Psykhē her şeyin logos'larına sahiptir; ama onlara göre etkin olması, ya başka bir şey onu bunları ortaya koymaya çağırdığında ya da kendini içeriye, onlara döndürdüğünde olur. Başka bir şey tarafından çağrıldığında hislerini dışarıdaki şeylere verir; kendi içine dalıp nous'a yöneldiğinde ise düşünmelerin içinde olur. Öyleyse ne hisler dışarıdan gelir, ne düşünme başka bir yerden. Ayrıca canlıda hisler duyu organlarının bir hâle uğraması olmadan meydana gelmediği gibi, düşünmeler de tasavvur olmadan, ya da ona karşılık gelen bir şey olmadan, meydana gelmez: his sahibi canlıya izlenim nasıl eşlik ederse, canlının psykhē'sinde de düşünmeyi imge öyle izler.

s43

XV. 'H μνή hx B À ta Ail e Y . μνημὴ οὐχ» ἔστε φαντασιῶν σωτηρίας αλλὰ τῶν V,O μελετηϑέντων ἐκ νέας προοβολή. ] ψυχὴ ἔχει μὲν πάντων τοὺς λόγους. ἐνερ;εῖ ο, Stob. δὲ κατ αὐτοὺς ἢ ὑπ᾽ ἄλλου εἰς προχείρισιν ἐκκαλουμένη ἢ p. 848). 5 ἑαυτὴν εἰς αὐτοὺς ἐπιστρέφουσα εἰς τὸ εἴσω. καὶ vm ἄλλου δὴ “ἢ! μὲν ἐπκαλουμένη (ος πρὸς τὰ ἔξω τὰς αἰσϑήσεις ἀποδίδωσιν, εἰς δὲ ἑαυτὴν εἰσδῦσα πρὸς τὸν νοῦν [ὡς] ἐν ταῖς νοήσεσι γίνεται. οὔτε ovv αἰσϑήσεις ἔξωϑεν οὔτε νόησις GAÀg: ἔτι δὲ ὡς τῷ ἕῴῳ οὐκ ἄνευ πάϑους τῶν αἰσϑητικῶν ὁρὖ γάνων αἵ αἰσϑήσεις, οὕτω καὶ cí νοήσεις οὐκ ἄνευ φανpotio ; LV. ἢ τὸ ἀνάλογον, ὡς ὁ τῦπος παρακολούϑημα ζῴου αἰσθητικοῦ. οὕτω τὸ φάντασμα ψυχῆς ζῴου ἑπόμενον νοήσει.

s44XVII. Psykhē büyüklüğü olmayan, maddesiz ve bozulmaz bir ousia'dır; varlığını, yaşamayı kendinden alan bir hayatta bulur.

XVIII. Cisimlerin etkilenmesi başka, cisimsizlerinki başkadır. Cisimler değişerek etkilenir; psykhē'nin yakınlık duyması ve hâlleri ise birer etkinliktir, cisimlerin ısınmasına ve soğumasına hiç benzemez. Bu yüzden, cisimlerin etkilenmesi her zaman bir değişmeyle olduğuna göre, bütün cisimsizlerin etkilenmez olduğunu söylemek gerekir. Maddeden ve cisimlerden ayrılmış olanlar etkinlik bakımından hep aynı kalır; maddeye ve cisimlere yaklaşanlar ise kendileri etkilenmez, ama üzerlerinde görüldükleri şeyler etkilenir. Canlı bir şey hissettiğinde psykhē, akortlu telleri kendiliğinden titreten ayrı bir uyuma benzer; beden ise tellerdeki ayrılmaz uyuma. Canlıyı harekete geçirmenin sebebi canlının psykhē sahibi olmasıdır; bu sebep, uyumlu olduğu için musikiciye karşılık gelir.

s44

6 IIOPPYPIOY ΑΦΟΡΜΩ͂Ν XVII. Ἡ ψυχὴ οὐσία ἀμεγέϑης. ἄυλος, ἄφϑαρτος:, ἐν hfoij mag ἑαυτῆς ἐχούσῃ τὸ ζῆν χεχτημένη τὸ εἶναι. XVIIL Ἄλλο τὸ πάσχειν τῶν σωμάτων. ἄλλο τὸ τῶν p. 844). ἀσωμάτων᾽ τῶν μὲν yc σωματῶν συν TQO7T] TO TUCCOY LV, τῆς δὲ ψυχῆς αἵ οἰκειώσεις καὶ τὰ πάϑη ἐνέργειαι, οὐδὲν ἐοικυῖαι ϑερμάνσεσι καὶ ψύξεσι σωμάτων. διὸ. simo τὸ σασχειν σὺν τροπῇ. δητεον ἀπαϑῆ πάντα τὰ ἀσώματα᾽ τὰ μὲν γὰρ ὕλης κεχωρισμένα καὶ τῶν σωμάτων ἐνεργείᾳ Tv τὰ αὐτὰ. τὰ δὲ ὕλῃ πλησιάζοντα καὶ σώμασιν αὐτὰ μὲν ἀπαϑῆ, τὰ δὲ ἐφ᾽ ὧν ϑεωρεῖται πάσχει. ὅταν γὰρ τὸ ζῷον αἰσϑάνηται, ἔοικεν 4| μὲν ψυχὴ ἁρμονίᾳ χωριστῇ ἐξ ξαυτῆς τὰς χορδὰς κινούδσῃ ἡρμοσμένας, τῇ δ΄ ἐν ταῖς χορδαῖς ἀρμονίᾳ ἀχωρίστῳ τὸ σῶμα. τὸ Ó αἴτιον τοῦ κινῆσαι τὸ CGov, διὰ τὸ εἶναι ἔμψυχον. ἀνάλογον δὲ τῷ μουσικῷ. διὰ

s45 Darbeyi alan cisimler ise bir his hâline uğradıkları için akortlu tellere karşılık gelir. Orada da etkilenen ayrı olan uyum değil, teldir. Musikici kendisindeki uyuma göre hareket ettirir; ama uyum bunu söylemeseydi, musikici istese bile tel musikiye uygun biçimde titreşmezdi.

XIX. Cisimsizlere bu ad, cisimlere olduğu gibi tek ve aynı bir cinste ortak olmalarından ötürü verilmemiştir; yalnızca cisimlerden yoksun olmalarından ötürü verilmiştir. Bu yüzden bunlardan kimilerinin var olmasına, kimilerinin var olmamasına hiçbir engel yoktur. Kimi cisimlerden önce, kimi cisimlerle birliktedir; kimi cisimlerden ayrıdır, kimi ayrılmaz; kimi kendi başına var olur, kimi var olmak için başkalarına muhtaçtır; kimi etkinlikleriyle ve kendi kendini hareket ettiren hayatlarıyla aynıdır, kimi ise belli etkinliklerin yanında beliren hayatlarla var olur. Çünkü adlarını, ne olduklarını ortaya koyarak değil, ne olmadıklarını yadsıyarak almışlardır.

XX. Eskilere göre maddenin özellikleri şunlardır: Cisimsizdir, çünkü cisimlerden başkadır; hayatsızdır, çünkü ne nous'tur ne psykhē ne de kendi başına yaşayan bir şey; eidos'suzdur, değişkendir, sınırsızdır, kuvvetsizdir.

s45

τὸ εἶναι ἐναομόνιον. τὰ δὲ πληγέντα σώματα διὰ πώϑος αἰσθητικὸν ταῖς ἡρμοσμέναις χορδαῖς. καὶ γὰρ ἐχεῖ οὐχ ἢ ἁρμονία πέπονθεν 7 χωριστή, ἀλλ᾽ 4j χορδή. καὶ κινεῖ μὲν ὃ μουσικὸς κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ ἁρμονίαν. οὐ μὴν ἐκινήϑι; δἂν ἢ χορδὴ μουσικῶς, εἰ καὶ ὃ μουσικὸς ἐβούλετο. wi τῆς ἁρμονίας τοῦτο λεγούσης. XIX. 'H τῶν ἀσωμάτων προσηγορία οὐ κατὰ κοινότητα ἑνὸς καὶ ταὐτοῦ γένους προσηγόρευται, καϑάπερ τὰ σώματα. πάτα δὲ ψιλὴν τὴν πρὸς τὰ σώματα στέρησιν᾽ ὅϑεν τὰ μὲν 40 αὐτῶν ὄντα. τὰ δὲ οὐκ ὄντα εἶναι OU κεκώλυται. καὶ τὰ μὲν πρὸ σωμάτων, τὰ δὲ μετὰ σωμάτων, καὶ τὰ μὲν χωριστὰ σωμάτων, τὰ δὲ ἀχώριστα, καὶ τὰ μὲν καϑ' ξαυτὰ ὑφεστηκότα, τὰ δὲ ἄλλων εἰς τὸ εἶναι δεύμενα, καὶ τὰ μὲν ἐνεργείαις τὰ αὐτὰ καὶ ζωαῖς αὐτοκινήτοις. τὰ δὲ ταῖς Loic M6 παρυφισταμέναις ταῖς ποιαῖς ἐνεργείαις. κατὰ γὰρ ἀπόφασιν, ὧν οὐκ ἔστιν, οὐ κατὰ παράστασιν, ὧν ἔστι, προσηγόρευται. XX. Τῆς ὕλης τὰ ἴδια κατὰ τοὺς ἀρχαίους τάδε ἀσώματος. ἑτέρα γὰρ σωμάτων, ἄξωος. οὔτε γὰρ νοῦς οὔτε 0 ψυχὴ οὐ ζῶν καϑ' ἑἕαυτό. ἀνείδεος, ἀλλοῖος, ἄπειρος. ἀδύνα-

s46 Bu yüzden ne var olandır ne de var olmayan. Hareketin "var olmayan" ya da durağanlığın "var olmayan" olması gibi değil, gerçekten var olmayandır: hacmin bir görüntüsü ve hayalidir, çünkü hacimde ilk bulunan odur; kuvvetsiz olan ve varlığın gerilemesidir; durağanlık içinde olmadan durandır; zıtları hep kendinde gösterendir: küçük ve büyük, daha az ve daha çok, eksik kalan ve aşan; hep oluşan ama kalmayan, kaçıp gidemeyen de; var olan her şeyin eksikliği. Bu yüzden vaat ettiği her şey yalandır; büyük görünse de küçüktür. Var olmayana kaçan bir oyuncak gibidir; kaçışı da bir yere doğru değil, var olandan geri kalmakla olur. Bu yüzden onun içindeki şeyler de daha aşağı bir görüntünün içindeki görüntülerdir; tıpkı aynada, başka yerde duranın başka yerde görünmesi gibi. Madde dolmuş gibi görünür; hiçbir şeye sahip değildir, ama her şey gibi görünür.

XXI. Bütün hâller, bozulmanın da ilişkin olduğu şeyle ilgilidir; çünkü hâli kabul etmek bozulmaya giden yoldur;

s46

8 . ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ͂ ΑΦΟΡΜΩ͂Ν μος. διὸ οὐδὲ ὃν καὶ οὐκ ὄν᾽ καὶ οὐχ ὅπερ κίνησις μὴ ὃν ἢ στάσις μὴ ὄν, ἀλλ᾽ ἀληϑινὸν μὴ Ov, εἴδωλον καὶ φάντασμα ὄγκου, ὅτι τὸ πρώτως ἐν ὄγκῳ, τὸ ἀδύναμον καὶ ὕφεσις ὑποστάσεως καὶ ἑστὸς οὐκ ἐν στάσει καὶ τὸ (ἐναντίον ἀεὶ ἐφ᾽ ξαυτοῦ φανταξόμενον, μικρὸν καὶ μέγα, καὶ ἧττον καὶ μᾶλλον, ἐλλεῖπον καὶ ὑπερέχον, ἀεὶ γινόμενον καὶ ov μένον, οὐδ᾽ αὖ φεύγειν δυνάμενον. ἔλλειψις παντὸς τοῦ ὄντος. διὸ πᾶν. ὃ ἐπαγγέλλεται, ψεύδεται, κἂν μέγα φαντασϑῇ, μιιρόν ἐστιν. οἷον γὰρ παίγνιόν ἐστι, φεῦγον εἰς τὸ μὴ ὄν᾽ ἡ γὰρ φυγὴ οὐ τόπῳ, ἀλλὰ τῇ ἐκ τοῦ ὄντος ἀπολείψει. ὅϑεν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ εἴδωλά ἐστιν ἐν εἰδώλῳ χείρονι, ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ τὸ ἀλλαχοῦ ἱδρυμένον ἀλλαχοῦ φανταζόμενον καὶ πιμπλάμενον, ὡς δοκεῖ, καὶ ἔχον οὐδὲν καὶ δοκοῦν {τὰ πάνταλ. XXI. Τὰ πάϑη πάντα περὶ τοῦτο, περὶ ὃ καὶ ἡ φϑορά" ὁδὸς γάρ ἐστιν εἰς φϑορὰν ἡ παραδοχὴ τοῦ πάϑους. καὶ

s47 bozulmak da, etkilenmenin ait olduğu şeye aittir. Hiçbir cisimsiz bozulmaz; onlardan kimileri ya vardır ya yoktur; dolayısıyla hiçbir şeyden etkilenmezler. Çünkü etkilenen şey böyle olmamalı, içine giren ve etkilenme meydana getiren şeylerin keyfiyetleriyle değişebilen ve bozulabilen türden olmalıdır; içinde bulunana değişme rastgele bir şeyden gelmez. Öyleyse ne madde etkilenir (kendi başına keyfiyetsizdir), ne de onun üzerine girip çıkan eidos'lar; hâl, ikisinin birleşimiyle ilgilidir ve varlığı bu birleşimdedir. Çünkü içine giren ve etkilenme meydana getiren şeylerin zıt kuvvetleri ve keyfiyetleri içinde görülen altta yatan şey budur. Bu yüzden yaşamayı dışarıdan alan, kendinden almayanlar yaşamaya da yaşamamaya da uğrayabilir; varlığı etkilenmez bir hayatta olanlar ise zorunlu olarak hayatta kalırlar, tıpkı hayatsızlığın etkilenmeden kalması gibi. Öyleyse değişmek ve etkilenmek, madde ile eidos'tan bileşik olana, yani cisme ait olup maddeye ait olmadığı gibi, yaşamak, ölmek ve

s47

τούτου τὸ φϑείρεσθαι. οὗ καὶ τὸ πάσχειν᾽ φϑείρεται ὁὲ οὐδὲν ἀσώματον" τινὰ δὲ αὐτῶν ἢ ἔστιν ἢ οὐκ ἔστιν, ὥστε πάσχειν οὐδὲν. τὸ γὰρ πάσχον οὐ τοιοῦτον εἶναι δεῖ, ἀλλ᾽ οἷον ἀλλοιοῦσϑαι καὶ φϑείρεσϑαι ταῖς ποιότησι τῶν ἐπεισιόντῶν καὶ τὸ πάσχειν ἐμποιούντων. τῷ γὰρ ἐνόντι ἀλλοίωσις παρὰ τοῦ τυχόντος. οὔτε οὖν ἢ ὕλη πάσχει — ἄποιος γὰρ καϑ Ep — como ἐπ᾿ αὐτῆς εἴδη εἰσιόντα καὶ ἢ θέντα, ἀλλὰ τὸ πάϑος περὶ τὸ συναμφότερον, καὶ à τὸ εἶναι ἐν τῷ συναμφοτέρῳ. τουτὶ γὰρ ἐν ταῖς ἐναντίαις δυνάμεσι xoi ποιότησι τῶν ἐπεισιόντων καὶ τὸ πάσχειν ἐιιποιούντων ὑποκείμενον ϑεωρεῖται. διὸ καὶ οἷς τὸ ζῆν ἔξωϑὲν καὶ οὐ παρ᾽ ἑαυτῶν, ταῦτα τὸ ζῆν καὶ τὸ μὴ ζῆν παϑεῖν οἷάτε, οἷς δὲ τὸ εἶναι ἐν fo ἀπαϑεῖ. κατὰ fav Ys ἀνέγκη, ὥσπερ τῇ ἀζωΐᾳ τὸ μὴ παθεῖν, καϑ' ὅσον Tc ὡς οὖν τὸ τρέπεσϑαι καὶ πάσχειν ἐν τῷ GvvOtto, τῷ ἐξ ὕλης ve καὶ εἴδους, ὅπερ ἣν τὸ σῶμα, οὐ μὴν rij ὕλῃ τοῦτο προσῆν, οὕτω καὶ τὸ ξῆν καὶ ἀποϑνήσκειν καὶ

s48 etkilenmek de bu bakımdan psykhē ile bedenden bileşik olanda görülür. Ama psykhē'nin başına bu gelmez; çünkü o, hayatsızlıkla hayattan bileşik bir şey değil, yalnızca hayattır. Platon'a göre psykhē'nin ousia'sı ve logos'u da buydu: kendi kendini hareket ettiren olmak.

XXII. Nous'a özgü ousia her parçasında aynıdır; öyle ki var olan şeyler hem cüzî nous'ta hem de her bakımdan yetkin nous'ta bulunur. Ama küllî olanda cüzîler de küllî bir biçimde, cüzî olanda ise küllîler de cüzîler de cüzî bir biçimde bulunur.

XXIII. Varlığı belli bir hayatta olan ve hâlleri de birer hayat olan şeyin ölümü de belli bir hayattadır, hayattan tümüyle yoksun olmakta değil; çünkü onda hâl bile tam bir hayatsızlığa giden yol değildi.

XXIV. Cisimsiz hayatlarda ilerleyiş, öncekiler yerlerinde sağlam ve kararlı kalarak gerçekleşir; öncekiler, kendilerinden aşağıdakilerin var olması için kendilerinden hiçbir şeyi bozmaz, değişmezler de. Bu yüzden var olanlar da bir bozulma ya da değişmeyle var olmazlar; bozulmaya ve değişmeye pay alan oluş gibi de meydana gelmezler.

s48

10 ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ͂ ΑΦΟΡΜΩΝ πάσχειν κατὰ τοῦτο ἐν τῷ GvvOtrQ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος s 2 NI Α - - jl - L4 "n ϑεωρεῖται. οὐ μὴν καὶ τῇ ψυχῇ καὶ τοῦτο συμβαίνει. ὅτι ? 5 δ... δ -"» 5 6 - / - 3 ' a οὐκ qv ἐξ ἀξωΐας καὶ ζωῆς συγκείμενον πρᾶγμα, ἀλλὰ ζωὴ μόνον. καὶ τοῦτο ἣν τῷ Πλάτωνι τὸ οὐσίαν εἶναι καὶ λόγον τῆς ψυχῆς τὸ αὐτοκίνητον. ς 0 XXII. Ἡ νοερὰ οὐσία ὁμοιομερής ἔστιν, ὡς καὶ ἐν pee E -— Ἔν το ιν τῷ μερικῷ νῷ εἶναι τὰ ὄντα καὶ ἐν τῷ παντελείῳ. ἀλλ t Α m^ / MI 3 Ml i - 2 «M — ἐν μὲν τῷ καϑόλου καὶ τὰ μερικὰ καϑολικῶς, ἐν δὲ τῷ μερικῷ καὶ τὰ καϑόλου καὶ μερικὰ μερικῶς. ἃ Stob. XXIII. Ῥῆς noie ἧς ἐν Sof τὸ εἶναι καὶ ἧς τὰ πάEcl. 14) p. 345). a" ξζωαί, ταύτης καὶ ὁ ϑάνατος ἐν ποιᾷ ζωῇ κεῖται; 074 — ϑάπαξ δὲ zu ji ἐν ξωῆς καϑάπαξ στερήσει, ὅτι μηδὲ τὸ πάϑος ἦν ὁδὸς εἰς τὴν παντελῆ ἀξωΐαν ἐπ᾽ αὐτῆς. 3 c ^ "T 5j , " XXIV. 'Exi τῶν ζωῶν τῶν ἀσωμάτων «i πρόοδοι με[XXV] , 2 νόντων τῶν προτέρων ἕδραίων καὶ βεβαίων γίνονται καὶ οὐ , WT , NETUS) NAME ΣΝ EM S φϑειρόντων τι αὐτῶν εἰς τὴν τῶν ὑπ᾽ αὐτὰ ὑπόστασιν οὐδὲ y. . 0 PEE 3f ". : ’ : , μεταβαλλόντων᾽ ὥστε οὐδὲ τὰ ὑφιστάμενα μετά τινος φϑορᾶς e , - - 1 M] - 46." , c c ὑφίσταται ἢ μεταβολῆς. καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ γίνεται ὡς ἡ

s49 Öyleyse doğmamış ve bozulmazdırlar; bu bakımdan doğmamış ve bozulmaz bir biçimde meydana gelmişlerdir.

XXV. Nous'un ötesindeki hakkında düşünmeyle çok şey söylenir; ama o, düşünmeden üstün bir düşünmemeyle görülür. Tıpkı uyuyan hakkında uyanıkken çok şey söylendiği hâlde [onun ancak uykuyla bilinip kavranması] gibi. Çünkü benzer benzerle bilinir; her bilgi, bilinen şeye benzemektir.

XXVI. Var olmayanın bir türünü, var olandan ayrılarak biz doğururuz; bir türünü ise var olana tutunarak önceden kavrarız. Var olandan ayrılırsak, var olanın üstündeki var olmayanı kavrayamaz, sahte bir hâli, var olmayanı doğururuz; bu, kendinden dışarı çıkmış [insanın] başına gelen bir arazdır. Çünkü her birimiz gerçekten ne isek oyuz; kendi gücümüzle hem var olanın üstündeki var olmayana yükselmek hem de var olanın düşüşü olan var olmayana sürüklenmek elimizdeydi.

XXVII. Kendi başına cisimsiz olanın, istediği yerde ve istediği gibi olmasına cismin varlığı hiçbir engel olmaz. Hacimsiz olan cisim için nasıl kavranamaz ve onunla ilgisizse, hacimli olan da cisimsiz için öyle engel olamaz ve yokmuş gibidir. Cisimsiz, istediği yere yer değiştirerek de geçmez, çünkü yer hacimle birlikte var olur;

s49

μετέχουσα γένεσις καὶ πεταβολῆς. ἀγένητα ἄρα καὶ καὶ ὡγενήτως καὶ ἀφρϑάρτως γεγονότα κατὰ τοῦτο. XXV. Περὶ τοῦ ἐπέκεινα νοῦ κατὰ μὲν νόησιν, πολλὰ (KE vs ἐς ϑεωρεῖται δὲ ἀνοησίᾳ κρείττονι νοήσεως. ὡς περὶ τοῦ καθεύδοντος διὰ μὲν ἐγρηγόρσεως πολλὰ λέγεται" τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκεται. ὅτι πᾶσα γνῶσις τοῦ γνωὁμοίωσις. XXVI. Μὴ ὃν τὸ μὲν γεννῶμεν χωρισϑέντες τοῦ ὄντος. ν,0 τὸ δὲ προνοοῦμεν ἐχόμενοι τοῦ ὄντος, ὡς εἴγε χωρισϑείημεν amd τοῦ ὄντος, οὐ προνοοῦμεν τὸ ὑπὲρ τὸ ὃν μὴ ὅν. ἀλλὰ γενψῶμεν ψευδὲς πάϑος. τὸ μὴ ὃν συμβεβηκὸς περὶ τὸν ντὰ ἑαυτοῦ. καὶ γὰρ αὐτὸς ἕκαστος. ᾧπερ ὄντως καὶ δι᾽ ἑαυτοῦ ἐνῆν ἀναχϑῆναι ἐπὶ τὸ ὑπὲο τὸ ὃν μὴ ὃν καὶ παραχϑῆναι ἐπὶ τὸ χατάπτωμα τοῦ ὄντος μὴ ὄν. XXVII. Οὐδὲν [πρὸς] τὸ ἀσώματον τὸ καϑ᾽ αὐτὸ ἡ τοῦ | V, o σώματος ἐμποδίζει ὑπόστασις. πρὺς τὸ μὴ εἶναι ὕπου βούλεται ΕΣ καὶ ὡς θέλει. ὡς γὰρ τῷ σώματι τὸ ὥογκον ἄληπτον καὶ οὐδὲν πρὸς αὐτὸ. οὕτω τῷ ἀσωμάτῳ τὸ ἔνογκον καὶ ἀνεπιπούσϑητον καὶ ὡς μὴ ὃν κεῖται" οὐδὲ τοπικῶς διέρχεται τὸ ἀσώματον. ὕπου βούλεται (ὕγκῳ γὰρ συνυφίσταται τόπος)

s50 cisimsiz olduğu için sıkışmaz da. Hacimde bulunan herhangi bir şey sıkışabilir ve yer değiştirerek geçebilirdi; ama büsbütün hacimsiz ve büyüklüksüz olanı hacimdeki şeyler tutamaz, onun yer bakımından hareketten payı da yoktur. Öyleyse bulunduğu yerde belli bir durum sayesinde bulunur; bu durum bakımından da, yer bakımından hem her yerde hem hiçbir yerde değildir. Bu yüzden belli bir durum sayesinde ya göğün üstünde ya da evrenin bir bölümünde tutulur. Evrenin bir bölümünde tutulduğunda gözle görülmez; orada bulunduğu, işlerinden anlaşılır.

XXVIII. Cisimsiz bir şey bir cisimde tutulursa, onun hayvanların kafeste kapatılması gibi kapatıldığını düşünmemek gerekir; çünkü hiçbir cisim onu böyle kapatıp kuşatamaz, tulumun bir sıvıyı ya da havayı içinde tutması gibi de tutamaz. Tersine, cisimsizin kendisi, kendi birliğinden dışarıya meyleden kuvvetler doğurur ve aşağı inerken bunlarla cisme sarılır. Demek ki cisme bağlanışı, kendi ousia'sının anlatılmaz bir yayılmasıyla olur. Bu yüzden onu başka bir şey bağlamaz, kendisi kendini bağlar; aynı şekilde cismin kırılıp bozulması da onu çözmez, kendisi cisme düşkünlükten dönerek kendini çözer.

s50

12 : ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΑΦΟΡΜΩ͂Ν ΟΝ - 9 /, Ed j Ml e -ὔ 3. diia οὐδὲ στενοχωρεῖταν ἀσώματον Or. τὸ yàg ὁπωσοῦν £v Ὀγκῷ στενοχωρεῖσϑαι ἠδύνατο καὶ τοπικῶς ἐποιεῖτο τὴν μετάβασιν, ι L x - Ww we" Codi unen 2 τὸ δ᾽ üoyxov παντελῶς καὶ ἀμέγεϑες ὑπὸ τῶν ἐν Oywo 9 / E , M : : , ’ ἀκράτητον τοπικῆς τὲ κινήσεως ἄμοιρον᾽ διαϑέσει τοίνυν ποιᾷ ἐκεῖ εὑρίσκεται. ὕπου καὶ διάκειται τόπῳ ὃν πανταχοῦ καὶ οὐδαμοῦ. διὸ ποιᾷ διαϑέσει ἢ ὑπὲρ οὐρανὸν ἢ ἐν μέθὲ. που τοῦ κόσμου κεκράτηται. ὅταν δὲ κρατηϑῇ ἔν τινι , E , 3 2 HIS SE." ὃ U Σ »-»Ἥ E μέρει τοῦ κόσμου, οὐκ ὀφϑαλμοῖς ὁρᾶται, ἀλλ΄ ἔκ τῶν Egyov αὐτοῦ φανερὰ ἡ παρουσία αὐτοῦ γίνεται. XXVIII. Τὸ ἀσώματον ἂν ἐν σώματι κατασχεϑῇ, οὐ συγηλεισϑῆναι δεῖ, ὡς ἐν ζωγρείῳ ϑηρία. συγκλεῖσαι γὰρ - ES 5 αὐτὸ οὐδὲν οὕτω δύναται καὶ περιλαβεῖν σῶμα, [οὐδ᾽ ὡς ἀσκὸς ὑγρόν τι ἕλκειν ἢ πνεῦμα. ἀλλ᾽ αὐτὸ δεῖ ὑποστῆσαν Óv, δ n 2 ν - ' Cane UL A 2 S. δῇ ἘΝ νάμεις ῥεπούσας ἀπὸ τῆς πρὸς αὑτὸ ἑνώσεως εἰς τὸ ἔξω, αἷς S - ? 3i δὴ κατιὸν συμπλέκεται τῷ σώματι. δί ἐκτάσεως οὖν ἀρρή- - -᾽ ? του τῆς ἑαυτοῦ οὐσίας» ἡ εἰς σῶμα σύνερξις. διὸ οὐδ᾽ ἄλλο αὐτὸ καταδεῖ, ἀλλ αὐτὸ ἑαυτὸ, οὐδὲ λύει τοίνυν ϑραυσϑὲν τὸ σῶμα καὶ φϑαρὲν. ἀλλ᾽ αὐτὸ ξαυτὸ στραφὲν éx τῆς —-— παϑείας. ᾿

s51XXIX. Psykhē'nin yeryüzünde bulunması, cisimlerin yaptığı gibi toprağa basmak değil, toprağa basan bir bedenin başında durmaktır; aynı şekilde psykhē'nin Hades'te bulunması da, tabiatı gereği bir yerde bulunan ama karanlık bir varlığa sahip olan bir görüntünün başında durmasıdır. Öyle ki Hades yeraltındaki karanlık bir yerse, psykhē var olandan kopmadığı hâlde görüntüyü peşinden sürükleyerek Hades'e varır. Çünkü katı bedenden çıktığında, gökkürelerden toplamış olduğu pneuma ona eşlik eder. Bedene düşkünlüğü yüzünden cüzî logos'u öne çıkarmış olduğundan, hayattayken belli bir bedenle kurduğu ilişki sebebiyle, bu düşkünlükten tasavvurunun izi pneuma'ya basılır

s51

XXIX. “βάσπερ τὸ ἐπὶ viis εἶναι ψυχὴ ἐστιν οὐ τὸ γῆς. Stob. , ly Ecl.I49 εἰν ὡς τὰ σώματα. τὸ δὲ “τοοεστάναι σώματος. 0 γῆς γν. 498 ἐπιβαίνει, οὕτως καὶ ἐν Gov εἶναί ἐστι ψυχῇ. ὅταν προεστή- — wy εἰδώλου φύσιν μὲν ἔχοντος εἶναι (ἐν TÓTQ. σκοτεινὴν δ δὲ τὴν ὑπόστασιν χεκτημένου᾽ ὥστε εἰ ὃ ὥδης ὃ ὑπόγειός ἔστι τόπος σκοτεινός. ἡ ψυχὴ καίπερ οὐχ ἀποσπωμένη τοῦ ὄντος ἐν δου γίγνεται ἐφελκομένη τὸ εἴδωλον. ἐξελϑούσῃ γὰρ αὐτῇ τοῦ στερεοῦ σώματος τὸ πνεῦμα συνομαοτεῖ, ὃ ἐκ τῶν σφαιρῶν συνελέξατο. ἐκ δὲ τῆς πρὺς τὸ σῶμα προσ40 παϑείας τὸν λόγον ἐχούσῃ τὸν μερικὺν προβεβλημένον. xc ὃν σχέσιν ἔσχε πρὸς τὸ ποιὸν σῶμα ἐν τῷ βιοῦν, ἐκ τῆς προσπαϑείας ἐναπομόργνυται τύπος τῆς φαντασίας εἰς τὸ

s52 ve böylece görüntüyü peşinden sürükler. Hades'te olduğu söylenir, çünkü pneuma'sı görünmez ve karanlık bir tabiata sahipti. Ağır ve nemli pneuma yeraltındaki yerlere kadar yayıldığı için, psykhē'nin de yerin altına gittiği söylenir; ousia'sı yer değiştirip yerlerde bulunduğu için değil, tabiatı gereği yer değiştiren ve bir yere sahip olan cisimlerle ilişkilere girdiği için. Bu cisimler onu, kendi durumuna göre, kendi elverişlilikleri ölçüsünde kabul ederler; çünkü psykhē nasıl bir duruma girerse, sırası ve kendine özgü nitelikleriyle belirlenmiş öyle bir beden bulur. Bu yüzden daha arı bir durumda olduğunda maddesize yakın olan beden, yani esir bedeni onunla kaynaşır; logos'tan tasavvurun öne çıkışına geçtiğinde güneş benzeri beden onunla kaynaşır; kadınsılaşıp görünüşe tutkuyla bağlandığında ay benzeri beden yanına gelir; bedenlere düşüp kendi şekilsizliğine göre durduğunda ise nemli buğulardan oluşmuş [bedenler] onu sarar; bunu da var olanı büsbütün bilmemek, kararma ve çocukluk izler.

s52

πνεῦμα καὶ οὕτως ἐφέλκεται τὸ εἴδωλον. ἐν cov δὲ AÉγεται,. ὅτι τῆς ἀειδοῦς φύσεως ἐτύγχανε τὸ πνεῦμα καὶ σκοτεινῆςς. ! 2. ài ὃ - ι β : iae e ὅδ : E ἐπεὶ δὲ διήκει τὸ βαρὺ πνεῦμα x«i ἔνυγρον ἄχρε τῶν ὑπογείων τόπων. οὕτω καὶ αὕτη λέγεται χωρεῖν ὑπὸ γῆν, οὐχ ὅτι ἡ οὐσία αὐτὴ μεταβαίνει τόπους καὶ ἐν τόποις δ 2 γίνεται. ἀλλ᾽ ὅτι τῶν πεφυκότων σωμάτων τόπους μετειβαίνειν καὶ εἰληχέναι τόπον σχέσεις ἀναδέχεται. δεχομένων αὐτὴν κατὰ τὰς ἐπιτηδειότητας τῶν τοιούτων σωμάτων £x τῆς κατ αὐτὴν ποιᾶς διαϑέσεως. ὡς γὰρ ἂν διατεϑῇ, só’ ^ ^ T - , , , M QíGXcL σῶμα τάξει καὶ τοῖς οἰκείοις διωρισμένον. διὸ καϑα4 Α , [4 - ^A n 1 — $c^ ^ φώτερον μὲν διακειμένῃ σύμφυτον τὸ ἐγγὺς τοῦ ἀύλου σῶμα, ὅπερ ἐστὶ τὸ αἰϑέριον, προελϑούσῃ δὲ ἐκ λόγου εἰς φαντασίας προβολὴν σύμφυτον τὸ ἡλιοειδές, ϑηλυνϑείσῃ δὲ xal παϑαινομένῃ πρὸς τὸ εἶδος παράκειται τὸ σεληνοειδές, πεjou δὲ εἰς σώματα. ὅταν κατὰ τὸ αὐτῆς ἄμορφον στῆ σουσῃ O&€ ες σῶμ . 0 α To C€uooQ T) * 2i [4 -— D. ΄ - / 2 "ΟΡ εἶδος, ἐξ ὑγρῶν ἀναϑυμιάσεων συνεστηκότα, ἄγνοια ἕπεται τοῦ ὄντος τελεία καὶ σκότωσις καὶ νηπιότης. καὶ μὴν καὶ ἐν τῇ ἐξόδῳ ἔτι κατὰ τὴν δίυγρον ἀναϑυ-

s53 Hatta bedenden çıkarken bile nemli buğu yüzünden bulanık bir pneuma'ya sahipse bir gölge sürükler ve ağırlaşır; çünkü böyle bir pneuma, başka bir sebep onu yukarı çekmedikçe, tabiatı gereği yerin dibine gitmeye can atar. Topraktan bir kabuğa bürünen psykhē'nin zorunlu olarak yeryüzünde tutulması gibi, nemli pneuma'yı sürükleyen psykhē'nin de bir görüntüyle sarılması zorunludur. Nemli pneuma'yı ise, işi nemde ve yerin altında görülen tabiatla sürekli düşüp kalkmaya alıştığında sürükler. Tabiattan uzaklaşmaya alıştığında ise kuru, gölgesiz ve bulutsuz bir parıltı olur. Çünkü havadaki nem bulut oluşturur, kuruluk ise buğudan kuru bir parıltı meydana getirir.

XXX. Bütün ve yetkin varlıklardan hiçbiri kendi doğurduğuna dönük değildir; bütün yetkin varlıklar kendilerini doğuranlara doğru yukarı yönelmiştir. Bu, evrenin cismine kadar böyledir: o da yetkin olduğu için nous'a özgü olan psykhē'ye doğru yönelmiştir, bu yüzden de daire çizerek hareket eder; onun psykhē'si nous'a, nous da ilk olana yönelir. Demek ki bu yöneliş en sondakinden başlayıp her birinin gücü yettiğince ilk olana kadar uzanır; ilk olana yükseliş ise ya yakından ya da uzaktan olur.

s53

ué«GLv TO πνεῦμα ἔχουσα τεϑολωμένον, σχιὼὰν ἐφέλκεται καὶ ᾿ βαρείται. χωρεῖν σπεύδοντος τοῦ τοιούτου πνεύματος εἰς D £ P , τι m ER F " μυχὸν τῆς γῆς φύσει. ἂν μὴ ἄλλη τις αὐτὸ αἰτία αὐϑέλκῃ. LI ΚΙ * ^ .ν 2 , - 2. ὥσπερ οὖν τὸ γεῶδες ὄστρεον περικπειμένῃ ὠνάγκη ἐπὶ γῆς r , 9 m i » f 3 - , | , “, B ἐνίσχεσϑαι. οὕτω καὶ ὑγρὸν πνεῦμα ἐφελχομένῃ εἴδωλον M 3 "4 e - περικεῖσθαι ἀνάγκη. ὑγρὸν δὲ ἐφέλκεται. ὅταν συνεχῶς ἰν - - z T 4 . -- . » , μελετήσῃ ὁμιλεῖν τῇ φύσει. ἧς ἐν ὑγρῶ τὸ ἔργον καὶ ὑπό- et DN E yevov μᾶλλον. ὅταν δὲ μελετήσῃ Cgíorecüci φύσεως. αὐγὴ 3 S 4 . , ξηρὰ γίνεται, ἄσχιος καὶ ἀνέφελος. ὑγρότης γὰρ ἐν ἀέρι , , £ , d i à - 2 LAN 2 à ξ, M 30 νέφος συνίστησι. ξηρότης δὲ ἀπὸ τῆς ἀτμίδος αὐγὴν ξηρὰν AD ὑφίστησιν. D M à L7 1 " ^ , Ν XXX. Τῶν μὲν ὅλων καὶ τελείων ὑποστάσεων οὐi 1 , 1 $070 P , 3! 2. 1 $ δεμία πρὸς τὸ ἑαυτῆς γέννημα ἐπέστραπται. πᾶσαι δὲ αἴ τέλειαι ὑποστάσεις πρὸς τὰ γεννήσαντά εἰσιν ἀνηγμέναι P M - - . . . 2 15 ἄχρι καὶ τοῦ κοσμικοῦ σώματος᾽ τέλειον γὰρ Ov ἀνῆκται πρὸς τὴν ψυχὴν. νοερὰν οὖσαν. κύκλῳ διὰ τοῦτο κινούh UN ^ “ A “ M μενον. 3j δὲ ψυχὴ αὐτοῦ πρὸς τὸν νοῦν. νοῦς δὲ πρὸς τὸ πρῶτον. διήκει τοίνυν ἐπὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ ἐσχάτου ἀρξέPEE , er -- ἃ D'Y ᾿ . M. , μενον, καϑ ὃ δύναται ἕχαστον᾽ ἡ ὑὲ πρὸς τὸ πρῶτον ἀνα30 γωγὴ προσεχὴς μέντοι ἢ πόρρωϑεν. διὸ ταῦτα οὐκ ἐφέε-

s54 Bu yüzden bunların tanrıyı yalnızca özledikleri değil, güçleri yettiğince ondan nasiplendikleri de söylenebilir. Bölünebilen, yetkin olmayan ve birçok şeye meyledebilen varlıklarda ise doğurduklarına dönmek de mümkündür. Bu yüzden günah da bunlardadır, kınanacak sadakatsizlik de bunlardadır. Madde bunlara kötülük eder, çünkü ilahi olana da dönebildikleri hâlde maddeye dönebilirler. Böylece yetkinlik öncekileri sonrakilerden uzak tutar ve onları ilk olanlara dönük tutar; yetkin olmayan ise öncekileri sonrakilere de çevirir, onları kendilerinden öncekilerden yüz çevirip sonrakileri sevmeye yöneltir.

XXXI. Tanrı hiçbir yerde olmadığı için her yerdedir. Nous da hiçbir yerde olmadığı için her yerdedir, psykhē de hiçbir yerde olmadığı için her yerdedir. Ama tanrı kendisinden sonra gelen her şeyde hem her yerde hem hiçbir yerdedir; kendisi ise yalnızca kendisinindir, nasılsa ve nasıl isterse öyle. Nous tanrıdadır; kendisinden sonra gelenlerde ise hem her yerde hem hiçbir yerdedir. Psykhē hem nous'ta hem tanrıdadır; bedende ise hem her yerde hem hiçbir yerdedir. Beden ise hem psykhē'de, hem nous'ta, hem tanrıdadır. Var olan ve var olmayan her şey tanrıdan gelir ve tanrıdadır; ama tanrı kendisi ne var olanlardır ne var olmayanlar, onların içinde de değildir.

s54

σϑαι μόνον τοῦ Oto λέγοιτ᾽ i Gr, ἀλλὰ καὶ ἀπολαύειν κατὰ ϑύμομιωοι, | | ἐν δὲ ταῖς μερισταῖς ὑποστάσεσι καὶ τούτων ταῖς OmTEλέσι καὶ πρὸς πολλὰ ῥέπειν Sum ἔνεστι καὶ -" τὰ yewwijuorsa Svwperd ὅϑεν καὶ ἐν ταύταις ἣν ἡ ᾿ἁμαρtí, ἐν ταύταις ἡ PME Am ἀπιστία. ταύτας οὖν κακοῖ ἡ ὕλη τῷ ἐπιστρέφεσϑαι ἐπὶ αὐτὴν δύνασϑαι δυναμένας “ 2 ἐστράφϑαι καὶ πρὸς τὸ ϑεῖον᾽ ὥσϑ᾽ d μὲν τελειότης ἀφίGTQGL τὰ πρότερα ἀπὸ τῶν δευτέρων, τηροῦσα αὐτὰ ἐπεστραμμένα πρὸς τὰ πρῶτα, τὸ δὲ ἀτελὲς στρέφει καὶ πρὸς τὰ ὕστερα τὰ πρῶτα καὶ φιλεῖν ταῦτα ποιεῖ τῶν πρὸ «αὐτῶν ἀποστραφέντα. XXXI. Ὁ ϑεὸς πανταχοῦ ὅτι οὐδαμοῦ. καὶ ὁ νοῦς πανταχοῦ ὅτι οὐδαμοῦ, καὶ 7 ψυχὴ πανταχοῦ Ort οὐδαμοῦ. 3 ? € Α Α E Α ? - - ? LESS! / ἀλλ ὃ ϑεὸς μὲν πανταχοῦ καὶ οὐδαμοῦ τῶν usv αὐτὸν πάνvOv, αὑτοῦ δέ ἐστι μόνον ὡς ἔστι τε καὶ ἐθέλει. νοῦς δὲ ἐν μὲν ϑεῷ, πανταχοῦ δὲ καὶ οὐδαμοῦ τῶν μετ αὐτόν. καὶ M N bd 1 ? d - v Y ? -.Ψ 5 ψυχὴ καὶ ἐν và καὶ ἐν ϑεῷ, πανταχοῦ (0i) καὶ οὐδαμοῦ ἐν [4 ^ A 1 ? - A 2 “ M ? od σώματι. σῶμα δὲ καὶ ἐν ψυχῆ καὶ iv vo καὶ ἐν ϑεῷ. M Ld Y Ἢ Δ - ^ Y καὶ ὡς πάντα τὰ ὄντα καὶ. οὐκ ὄντα ἐκ τοῦ ϑεοῦ καὶ àv Α ϑεῷ καὶ οὐκ αὐτὸς τὰ ὄντα καὶ οὐκ ὄντα καὶ ἐν αὐτοῖς

s55 Çünkü yalnızca her yerde olsaydı her şey kendisi olurdu ve her şeyin içinde olurdu; ama hiçbir yerde de olmadığı için her şey onun aracılığıyla ve onun içinde meydana gelir, çünkü o her yerdedir; ama her şey ondan başkadır, çünkü o hiçbir yerde değildir. Aynı şekilde nous da her yerde olup hiçbir yerde olmadığından, psykhē'lerin ve onlardan sonra gelenlerin sebebidir; ama kendisi ne psykhē'dir ne de psykhē'den sonra gelenler, onların içinde de değildir; çünkü kendisinden sonrakilerde yalnızca her yerde değil, hiçbir yerde de değildi. Psykhē de ne cisimdir ne cisimdedir, cismin sebebidir; çünkü cismin her yerinde olduğu hâlde hiçbir yerinde değildir. Evrenin ilerleyişi de aynı anda ne her yerde ne de hiçbir yerde olamayan, ikisinden sırayla pay alan şeyde durmuştur.

XXXII. Aretē'ler Üzerine. Siyaset adamının aretē'leri başkadır; temaşaya yükselen ve bu yüzden temaşacı denen kişininkiler başka; artık yetkin bir temaşacı olan ve artık temaşa edenin aretē'leri başka; nous'un, nous olduğu ve psykhē'den arındığı ölçüde aretē'leri de başkadır. Siyaset adamının aretē'leri duygularda ölçülü olmaya dayanır; eylemlerde, gerekeni hesaplayan akla uyup onun peşinden gitmekte bulunur. Bu yüzden, bir arada yaşamanın ve ortaklığın getirdiği komşulara zarar vermeyen bir ortak hayata baktıkları için siyasi aretē'ler diye anılırlar.

s55

et uev 7«0 HOovovr ULM TGPIGYOU. αὐτὸς ἐν ULd T& πάντα καὶ - 3 ' δὲ -δδ ἘΠῚ - ^ ’ ᾿ , ἐν πᾶσιν. ἐπεὶ δὲ καὶ οὐδαμοῦ. τὰ πάντα μὲν γίνεται δι H - M 2 2 - ar E - f *. αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῶ, ὅτι πανταχοῦ ἐχεῖνος. ἕτερα δὲ αὐτοῦ. ᾿ δ ἃ 4 «“ὐ - z PL . ὅτι αὐτὸς οὐδαμοῦ), οὕτω καὶ νοῦς πανταχοῦ Qv καὶ οὐδα€ - Α &. ?, ΟῚ * ὁ μοῦ αἴτιος ψυχῶν καὶ τῶν μετ᾽ αὐτὰς, χαὶ οὐκ αὐτὸς ψυδ΄ M ' 1 M IT , er δι * , ὴ ovre τὰ μετὰ ψυχὴν οὐδὲ ἐν τούτοις» ὅτι οὐκ ἣν μόνον «ἃ zm d . , LI - ^ πανταχοῦ τῶν puer αὐτόν. ἀλλὰ καὶ οὐδαμοῦ. χαὶ ἢ ψυχὴ - ^, Ε » 3 Οὐ σῶμα ovrt ἐν σώματι. ἀλλ᾽ αἰτία σώματος. ὅτι παντι-- 5 “- , , F1 P , 4 χοῦ οὖσα τοῦ σώματός ἔστιν οὐδαμοῦ. καὶ ἔστη γε ἡ w90E M - f 30002 τοῦ παντὸς εἰς τὸ μήτε πανταχοῦ ἅμα μήτε μηδαμοῦ 4 , 1 εἶναι δυνάμενον, ἀλλ᾽ ἀνὰ μέρος ἑκατέρων μετέχον. XXXII. Περὶ ἀρετῶν. V, S, Stob . m rm mI VEMM UT «ἄλλαν αἱ ἀρεταὶ τοῦ πολιτικοῦ καὶ ἄλλαι αἱ τοῦ ποὺς [XXXIV] P! - θεωρίαν ἀνιόντος x«i διὰ τοῦτο λεγομένου ϑεωρητικοῦ καὶ o x - ) , “ M

&ÀÀert αἱ τοῦ ἤδη τελείου ϑεωρητικοῦ καὶ ἤδη ϑεατοῦ xol " e ^ » Α - 1 2 3 - , ἄλλαι αἱ τοῦ vob, καϑὸ volg xoi ἀπὸ ψυχῆς καϑαοός. x ^ - αἱ μὲν τοῦ πολιτικοῦ ἐν μετριοπαϑείᾳ κείμεναι, τῷ 8 3 1 2 - ^ ^ ^ 4 MT ἔπεσϑαι καὶ ἀκολουϑεῖν τῷ λογισμῷ τοῦ καϑήκοντος κατὰ ^t M ὃ τὰς πράξεις. διὸ πρὺς κοινωνίαν βλέπουσαι τὴν αβλαβῆ - - » - ἕ ἡ τῶν πλησίον ἐκ τοῦ συναγελασμοῦ καὶ τῆς κοινωνίας πολι1 £ M Mi X , τιχαὶ λέγονται. καί ἐστι φρόνησις μὲν περὶ τὸ loyibouevov,

s56Phronēsis akıl yürüten kısımla, cesaret öfkelenen kısımla ilgilidir; itidal, arzulayan kısmın akılla uyuşmasında ve uyumunda; adalet ise bu kısımların her birinin, yönetmek ve yönetilmek konusunda hep birlikte kendi işini görmesinde bulunur.

Temaşaya doğru ilerleyen temaşacının aretē'leri ise buradaki şeylerden uzaklaşmaya dayanır; bu yüzden bunlara arınmalar da denir, çünkü bedenle birlikte yapılan eylemlerden ve bedenle duygudaşlıktan uzak durmakta görülürler. Bunlar, gerçekten var olana doğru uzaklaşan psykhē'nin aretē'leridir; siyasi aretē'ler ise ölümlü insana düzen verir. Siyasi aretē'ler arınmaların öncüsüdür de; çünkü insan önce bunlarla düzene girmeli, sonra bedenle birlikte bir şeyi asıl iş edinerek yapmaktan uzaklaşmalıdır. Bu yüzden arınmalarda bedenle aynı kanaatleri paylaşmamak ve yalnız başına etkin olmak phronēsis'i meydana getirir, bu da arı düşünmeyle yetkinleşir;

s56

ἀνδρεία δὲ περὶ τὸ ϑυμούμενον, σωφροσύνη δὲ £v ὁμολογίᾳ καὶ συμφωνίᾳ MARI ὧν». obe. Vom Ope δὲ ἡ ἑκάστων τούτων ὁμοῦ nn scd ἀρχῆς πέρι καὶ τοῦ eios ain. $3 αἵ δὲ τοῦ πρὸς ϑεωρίαν προκόπτοντος ϑεωρητικοῦ ἐν 5 ἀποστάσει κεῖνται τῶν ἐντεῦϑεν. διὸ καὶ καϑάρσεις αὗται λέγονται, ἐν ἀποχῇ ϑεωρούμεναι τῶν μετὰ τοῦ σώματος πράξεων καὶ συμπαϑειῶν τῶν πρὸς αὐτό. αὗται μὲν γὰρ τῆς ψυχῆς ἀφισταμένης πρὸς τὸ ὄντως ὄν, αἱ δὲ πολιτικαὶ τὸν ϑνητὸν ἄνϑρωπον κατακχοσμοῦσι, καὶ πρόδρομοί γε αἴ τὸ πολιτικαὶ τῶν καϑάρσεων᾽ δεῖ γὰρ κοσμηϑέντα xev αὐτὰς ἀποστῆναι τοῦ σὺν σώματι πράττειν τι προηγουμένως. διὸ ἐν ταῖς καϑάρσεσι τὸ μὲν μὴ συνδοξάξειν τῷ σώματι, ἀλλὰ μόνον ἐνεργεῖν ὑφίστησι τὸ φρονεῖν, ὃ διὰ τοῦ καϑαρῶς νοεῖν τελειοῦται" τὸ δέ ys μὴ ὁμοπαϑεῖν συνίστησι τὸ GO- 15

s57 bedenle aynı hâllere uğramamak itidali meydana getirir; bedenden uzaklaşırken boş ve var olmayan bir şeye gidiyormuş gibi korkmamak cesareti; logos ve nous yön verip hiçbir şey karşı koymadığında da adalet ortaya çıkar. Siyasi aretē'lere göre olan durum duygularda ölçülü olmakta görülür ve gayesi tabiata uygun biçimde insan olarak yaşamaktır; temaşaya dönük aretē'lere göre olan durum ise hâllerden etkilenmemekte görülür ve gayesi tanrıya benzemektir.

Arınmanın bir anlamı arınmakta olanlara, bir anlamı da arınmış olanlara ait olduğundan, arındırıcı aretē'ler arınmanın her iki anlamına göre görülür: hem psykhē'yi arındırırlar hem de arınmış psykhē'nin yanında bulunurlar. Çünkü arınmış olmak, arınmanın gayesidir. Ama arınmak da arınmış olmak da yabancı olan her şeyin atılması olduğuna göre, iyi, arınmış olandan başka bir şey olmalıdır. Arınan şey kirlenmeden önce iyi olsaydı arınma yeterdi; ama arınma yetse bile iyi olan arınmanın kendisi değil, geride kalan şey olurdu. Oysa psykhē'nin tabiatı iyi değildi; iyiden pay alabilen ve iyiye benzer bir şeydi;

s57

iv, τὸ δὲ μὴ φοβεῖσϑαι. c : Ü σώ À 1 μὴ φοβεῖσϑαι. ἀφισταμένην τοῦ σώματος ὡς , 3 * v κενὸν TL χαὶ μὴ Ov, τὴν ἀνδρείαν. ἡγουμένου δὲ λόγου νοῦ καὶ μηδενὺς ἀντιτείνοντος ὴ δικαιυσύνη. ἢ μὲν ᾿κατὰ τὰς πολιτιχὰς ἀρετὰς διάϑεσις ἐν κετριοπταϑείᾳ ἴται τέλος ἔχουσα τὸ (ἣν ὡς ἄνϑρωπον κατὰ φύσιν. δὲ κατὰ τὰς ϑεωρητικὰς ἐν ἀπαϑείᾳ. ἧς τέλος ἢ ποὺς 4 N ὃ b M] δὲ » " 2 δ , * , μοίωσις. ἐπεὶ δὲ καὶ κάϑαρσις ἢ μέν τις ἣν καϑαί* 4 Ν & ἣ δὲ κεκαϑαρμένων, αἱ καϑαρτικαὶ ἀρεταὶ κατ ἄμφω -— ' , - , " ἢ / oUvraL τὰ σημαινόμενα τῆς καϑάρσεως" καϑαίρουσί τε à M M , τὴν ψυχὴν καὶ καϑαρϑείσῃ σύνεισι. τέλος γὰρ τὸ κεκα* - , ὃ " 3 1 1 / 1 ὧν τοῦ καϑαίρειν. ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὸ καϑαίρειν τε καὶ xexaΩ ? * “ P e ' 00, ἀφαίρεσις ἣν παντὸς τοῦ ἀλλοτρίου. τὸ ἀγαϑὺν μι b " , "y^ * z ὃ ἂν εἴη τοῦ καϑήραντος᾽ ὡς εἴγε πρὸ τῆς προς Ld . L e , x ὲ 3 ν ἣν τὸ Mfeepeto», a κάϑαρσις —- ἀλλ εἰ μὲν d πόθειρεις, τὸ δὲ «σιαϊδιιόμενον ἔσται τὸ ἀγακαὶ οὐχ ἢ κάϑαρσις. ἀλλ᾽ ἡ ψυχῆς φύσις οὐκ ἣν e b ? ? ^ 0v, ἀλλ᾽ ἀγαϑοῦ μετέχειν δυνώμενον καὶ ἀγαϑοειδές.

s58 yoksa kötülüğe düşmezdi. Öyleyse onun iyiliği kendisini doğuranla birlikte olmasında, kötülüğü ise kendisinden sonra gelenlerle birlikte olmasındadır. Kötülük de iki katlıdır: hem bunlarla birlikte olmak hem de bunu aşırı hâllerle yapmak. Bu yüzden siyasi aretē'ler, psykhē'yi hiç değilse bir kötülükten kurtardıkları için aretē sayıldı ve değerli bulundu; arındırıcı aretē'ler ise daha değerlidir, çünkü psykhē'yi, psykhē olarak taşıdığı kötülükten de kurtarırlar. Öyleyse arınmış psykhē kendisini doğuranla birlikte olmalıdır. Demek ki onun bu dönüşten sonraki aretē'si, var olanı bilmekte ve tanımakta bulunan aretē'dir; bu bilgiyi kendinde taşımadığı için değil, kendinden önce geleni olmadan kendinde olanı göremediği için.

Öyleyse arındırıcı ve siyasi aretē'lerden sonra, psykhē nous'a özgü biçimde etkin olduğunda ortaya çıkan üçüncü bir aretē cinsi vardır. Burada bilgelik ve phronēsis, nous'un sahip olduklarını temaşa etmektir; adalet, nous'un ardından gitmek ve nous'a yönelerek etkin olmakla kendi işini görmektir; itidal, içeriye, nous'a dönüştür; cesaret ise, baktığı şeye, tabiatça hâllerden etkilenmeyen o şeye benzeyerek hâllerden etkilenmemektir. Bunlar da tıpkı ötekiler gibi birbirini gerektirir.

s58

οὐ γὰρ ἂν ἐγένετο ἐν κακῷ. τὸ οὖν ἀγαθὸν αὐτῇ iv τῷ συνεῖναι τῷ γεννήσαντι, κακία δὲ τὸ τοῖς ὑστέροις. καὶ διπλῆ γε κακία᾽ τό τε τούτοις συνεῖναι καὶ μετὰ παϑῶν ὑπερβολῆς. διὸ πᾶσαι af πολιτικαὶ ἀρεταΐ, μιᾶς γοῦν αὐτὴν κακίας ἀπαλλάττουσαι, ἀρεταὶ ἐκρίϑησαν καὶ τίμιαι. αἱ δὲ καϑαρτικαὶ τιμιώτερανι καὶ τῆς ὡς ψυχῆς κακίας ἀπαλλάττουσαι᾿ δεῖ τοίνυν καϑηραμένην αὐτὴν συνεῖναι τῷ γεννήσαντι. καὶ ἀρετὴ ἄρα αὐτῆς μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν αὕτη, ἥπερ ἐστὶν ἐν γνώσει καὶ εἰδήσει τοῦ ὄντος, οὐχ ὅτι οὐκ ἔχει παρ᾽ αὑτῇ ταύτην, ἀλλ᾽ ὅτι ἄνευ τοῦ πρὸ αὐτῆς οὐχ ὁρᾷ τὰ αὐτῆς. 84 ἄλλο οὖν γένος τρίτον ἀρετῶν μετὰ τὰς καϑαρτικὰς καὶ πολιτικὰς. νοερῶς τῆς ψυχῆς ἐνεργούσης. σοφία μὲν καὶ φρόνησις ἐν ϑεωρίᾳ, ὧν νοῦς ἔχει, δικαιοσύνη δὲ οἶκειο- — σπρραγία ἐν τῇ πρὸς τὸν νοῦν ἀκολουϑίᾳ καὶ τῷ πρὸς τὸν 15. νοῦν ἐνεργεῖν, σωφροσύνη δὲ ἡ εἴσω πρὸς νοῦν στροφή, ἡ — δὲ ἀνδρεία ἀπάϑεια xe9' ὁμοίωσιν τοῦ πρὸς ὃ βλέπει, ἀπαϑὲς ὃν τὴν φύσιν. καὶ ἀντακολουϑοῦσί γε αὗται ἀλλήλαις, ὥσπερ καὶ of ἄλλαι.

s59Dördüncü bir aretē türü de örnek [paradeigmatikai] aretē'lerin türüdür. Bunlar nous'ta bulunur, psykhē'ye ait olanlardan üstündür ve onların örnekleridir; psykhē'nin aretē'leri bunların benzerleridir. Her şeyin örnekler hâlinde bir arada bulunduğu nous buradadır; phronēsis epistēmē'dir, bilen nous da bilgeliktir; kendine dönük olmak itidal, kendi işini yapmak adalettir; cesaret ise aynı kalmak ve kuvvetin taşkınlığı sayesinde arı olarak kendinde durmaktır.

Böylece dört aretē cinsi ortaya çıkmıştır. Biri nous'a aittir: örnek aretē'ler, onun ousia'sıyla bir arada olanlar. Biri psykhē'ye, psykhē olarak nous'a bakan ve ondan dolan psykhē'ye aittir. Biri, arınan, bedenden ve akılsız hâllerden arınmış olan insan psykhē'sine aittir. Biri de, akılsızlığa ölçüler koyarak ve duygularda ölçülülük meydana getirerek insanı düzene sokan insan psykhē'sine aittir. Büyük aretē'lere sahip olan zorunlu olarak küçüklere de sahiptir, ama tersi doğru değildir. Bununla birlikte büyüklere sahip olan, küçüklere de sahip olduğu için

s59

Τέταρτον δὲ εἶδος ἀρετῶν. τὸ τῶν παραδειγματικῶν. ^, T , - - " * x αὐπὲρ ἤσαν ἐν τῷ νῷ, κρείττους οὖσαι τῶν ψυχικῶν καὶ , Ἢ "d - - c ἢ , τούτων παραδείγματα. ὧν «f τῆς ψυχῆς ἤσαν ὁμοιώματα. - " 2 E [4 L4 νοῦς μὲν ἐν ὦ ἅμα πάντα ὥσπερ παραδείγματα. ἐπιστήμη Α € 4 * δ δὲ ἡ φρόνησις. σοφία δὲ γινώσκων ὃ νοῦς. τὸ δὲ πρὸς £.3 ς G GU λ δὲ — M. e 3 v αὑτὸν ἢ σωφροσύνη. τὸ δὲ οἰκεῖον ἔργον ἢ οἰκειοπραγία, id N E e 2 AX ἢ δὲ ἀνδρεία ἡ ταυτότης καὶ τὸ ἐφ᾽ ξαυτοῦ μένειν καϑαρὸν διὰ δυνάμεως περιουσίαν. Τέτταρα τοίνυν ἀρετῶν γένη πέφηνεν. ὧν αἴ μὲν ἧσαν τοῦ νοῦ. αἵ παραδειγματικαὶ καὶ σύνδρομοι αὐτοῦ τῇ οὐ; d δὲ , ili e n - E 2 - hó A 1 fiie, αἱ θὲ ψυχῆς ὡς ψυχῆς πρὸς vovv ἑνορῶσης TO» καὶ λ , 9 2 - P δὲ | ea 2v9 , » 9 πληρουμένης ἀπ αὐτοῦ. αἱ ὁὲ ψυχὴς ἀνϑρώπου *CUGLQO, M l4 ? j , 1 E 3 , μένης τε καὶ καϑαρϑείδσης ἀπὸ σώματος καὶ τῶν ἀλόγων “- f ' “- e P4 , bI LU παϑῶν. «t δὲ ψυχῆς ἀνθρώπου κατακοσμούσης τὸν ἄνϑρωὅ πον διὰ τοῦ τὰ μέ ἢ ἀλογίᾳ ἀφοορίξειν καὶ μετοιοπάξ μέτρα τῇ ἀλογίᾳ ἀφορίξειν καὶ μετριο: ϑειαν ἐνεργάξζεσϑαι. καὶ ὃ μὲν ἔχων τὰς μείξους ἐξ ἀνάγκῆς ἔχει καὶ τὰς ἐλάττους. οὐ μὴν τοὔμπαλιν. οὐκέτι μένTOL τῷ ἔχειν καὶ τὰς ἐλάττους ὃ ἔχων τὰς μείζους ἐνεργήσει

s60 öncelikle küçüklere göre etkin olmaz; yalnızca oluş dünyasının şartları gerektirdikçe onlara göre davranır.

Gayeler de, söylediğim gibi, farklıdır, hem de cins bakımından. Siyasi aretē'lerin gayesi, tabiata uygun etkinlikler için hâllere ölçü koymaktır; arındırıcı aretē'lerinki, şimdiye dek ölçüyle sınırlanan hâllerden büsbütün uzaklaşmaktır; nous'a dönük aretē'lerinki, hâllerden uzaklaşmanın farkına bile varmadan nous'a doğru etkin olmaktır; dördüncülerinki ise etkinliklerini nous'a doğru değil, bizzat kendi ousia'larıyla yükselişin sonuna varmış olanlarda bulmaktır. Bu yüzden pratik aretē'lere göre etkin olan değerli bir insandı; arındırıcı aretē'lere göre etkin olan ilahi bir insan, hatta iyi bir daimōn'dur; yalnızca nous'a dönük aretē'lere göre etkin olan bir tanrıdır; örnek aretē'lere göre etkin olan ise tanrıların babasıdır. Öyleyse en çok arındırıcı aretē'lere özen göstermeliyiz, çünkü bunlara bu hayatta ulaşılabilir; daha değerli olanlara yükseliş de bunlar aracılığıyla olur. Bu yüzden arınmanın ne dereceye kadar ve ne ölçüde benimsenmesi gerektiğine bakmak gerekir. Arınma, bedenden

s60

καὶ κατὰ τὰς ἐλάττους προηγουμένως. ᾿ἀμὰ — -κατὰ περίστασιν τὴν. τῆς γενέσεως. ἄλλοι γὰρ oí — ὥσπερ εἰξγησαι, καὶ κατὰ γένος διαφέροντες. τῶν μὲν γὰρ πολιτικῶν, μέτρον ἐπιϑεῖναι τοῖς πάϑεσι πρὸς τὰς ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἐνεργείας, τῶν δὲ καϑαρτικῶν τελέως τῶν παϑῶν ἀποστῆσαι τῶν τέως μέτρον λαμβανόντων, τῶν δὲ πρὸς νοῦν ἐνεργῆσαι μηδὲ τοῦ ἀποστῆσαι ἐκ τῶν παϑῶν εἰς ἔννοιαν ἀφικνουμένους, τῶν δὲ μὴ πρὸς νοῦν s aiinid τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ τῇ αὐτοῦ οὐσίᾳ εἰς ἀνοδρομὴν ἀφιγμένων. διὸ καὶ ὁ μὲν κατὰ τὰς πρακτικὰς ἐνεργῶν σπουδαῖος ἦν vOQuitos, ὁ δὲ κατὰ τὰς καϑαρτικὰς δαιμόνιος ἄνϑρωπος ἢ καὶ δαίμων ἀγαϑός, 0 δὲ κατὰ μόνας τὰς πρὸς τὸν νοῦν ϑεός, ὁ δὲ κατὰ τὰς παραδειγματικὰς ϑεῶν πατήρ. ἐπιμελητέον οὖν μάλιστα. τῶν κα1 10 . ^ e Ὁ . ἢ [s4 7/ M e ^ e 3 - " ϑαρτικῶν ἡμῖν σκεψαμένοις, 0v, roUTOV μὲν ἢ τεῦξις ἕν τῷ 15 βίῳ τούτῳ. διὰ τούτων δὲ καὶ ἡ εἰς τὰς τιμιωτέρας ἄνο4 4 9? Ui ς g u 0 g δος. διὸ ϑεωρητέον, ἄχρι τίνος καὶ ἐπὶ πόσον. oteve παραλαμβάνεσϑαι ἡ κάϑαρσις᾽ ἔστι μὲν γὰρ᾽ ἀπόστασις σώματος

s61 ve akılsız, hâllere bağlı hareketten uzaklaşmaktır. Bunun nasıl ve ne dereceye kadar olacağını söylemek gerekir.

Önce, arınmanın temeli ve dayanağı gibi olan şey, insanın kendisinin, yabancı ve ousia'sı başka olan bir şeye bağlanmış bir psykhē olduğunu bilmesidir. İkincisi, bu kanaatten yola çıkarak kendini bedenden toplamaktır; yer bakımından [ayrılamasa da] hiç değilse kendini ona karşı etkilenmez bir tavırda tutmaktır. Çünkü biri sürekli his yoluyla etkin olursa, bunu bedene düşkünlükle ve haz alma zevkiyle yapmasa bile bedenin etrafına dağılmış olur; his yoluyla bedene bitişir, duyulur şeylerin hazlarından ya da acılarından o da etkilenir ve istekle, onay vererek duygudaşlık eder. Kişinin kendini en çok bu durumdan arındırması gerekir. Bu da, zorunlu hazları ve hisleri yalnızca tedavi için

s61

καὶ τῆς ἀλόγου παϑητικῆς κινήσεως. πῶς δ᾽ ἂν γένοιτο 1 , . καὶ μέχρι τίνος, δητέον. ῳ 3 τ , 1 E. - , Πρῶτον μὲν οἷον ϑειιέλιος καὶ ὑποβάϑρα τῆς καϑάρ- 8 Ml — δ A L4 p , σεως. τὸ γνῶναι ἑαυτὸν ψυχὴν ὄντα £v cÀloroío sto;td 4 1 [ματι καὶ ἑἕτερουσίῳ συνδεδεμένην. 8 , 3 M 3 i ^ Δεύτερον δὲ τὸ ἀπὸ τούτου ὁρμώμενον τοῦ πείσματος 8 9 , 2. 1 2 - - , συνάγειν αὑτὸν ἀπὸ τοῦ σώματος καὶ τοῖς μὲν τόποις πάν^Y e E λ 2 M E τῶς yt μὴν ἀπαϑῶς πρὸς αὑτὸ διατιϑέμενον. ἐνεργῶν μὲν ^ - ? * ^ yág τις συνεχῶς κατ᾽ αἴσϑησιν,. x&v μὴ μετὰ προσπαϑείας 1 Bl, E nó 9 2 À WU m - 7] , 3 2 καὶ τῆς τοῦ ἤδεσϑαι ἀπολαύσεως τοῦτο ποιῇ, ἀλλ᾽ οὖν ἐσκέ] - - ES , δασται περὶ τὸ σῶμα. συναφὴς αὐτῷ κατὰ ταύτην γινὸ"4 1 m ^ - - * "A μενος, προσπάσχων δὲ ταῖς τῶν αἰσϑητῶν ἡδοναῖς ἢ λύπαις ῃ , 32 , - £ σὺν προϑυμίᾳ καὶ ἐπινεύσει συμπαϑεῖ. ἀφ᾽ ἧς δὴ μάλιστα , [AI 74 , “ 5 , , ' διωϑέσεως αὑτὸν προσήκει καϑαίρειν. τοῦτο δ΄ ἂν γένοιτο, εἰ καὶ D E P τὰς ἀναγκαίας τῶν ἡδονῶν [καὶ τὰς αἰσϑήσεις ἰατρείας ἕνεκα

s62 ya da sıkıntılardan kurtulmak için, engellenmemek amacıyla kabul ederse olur. Acıları da gidermek gerekir; bu mümkün değilse, onlarla birlikte acı çekmeyip onları küçülterek yumuşak başlılıkla katlanmak gerekir. Öfkeyi elden geldiğince gidermeli ve hiç beslememeli; bu olmazsa hiç değilse kendi prohairesis'ini ona karıştırmamalı; istem dışı olan başka bir şeye ait olsun, istem dışı olan da zayıf ve az olsun. Korkuyu tümüyle gidermeli, çünkü arınan kişi hiçbir şeyden korkmayacaktır; istem dışı olan burada da olabilir. Öfkeyi ve korkuyu ancak uyarmak için kullanmalı. Kötü olan her şeyin arzusunu kovmalı; yiyecek ve içeceğe kendisi gevşemek için ihtiyaç duymayacak; tabii cinsel hazlarda istem dışı olanı bile taşımayacak, olsa olsa uykudaki aceleci bir tasavvur kadarını. Genel olarak, arınan kişinin nous'a özgü psykhē'si bütün bunlardan arınmış olsun; bedensel hâllerin akılsız yanına doğru hareket eden kısım da duygudaşlık duymadan ve

s62

μόνον τις πὰραλαμβάνοι ἢ ἀπαλλαγῆς πόνων. ἵνα μὴ ἐμποδίξοιτο. ἀφαιρετέον δὲ καὶ τὰς ἀλγηδόνας εἰ δὲ μὴ oiὄντε εἴη, πράως οἰστέον ἐλάττω τιϑέντα τῷ μὴ συμπάσχειν. 1 j 1 e T? P) , T 1 B : , τὸν δὲ Ovuóv ὅσον οἷόντε ἀφαιρετέον “καὶ μὴ μελετητέον πάντῃ εἰ δὲ μή, μὴ αὐτὸν γοῦν συναναμιγνύναι τὴν 3 . ? προαίρεσιν. ἀλλ᾽ ἄλλου εἶναι τὸ ἀπροαίρετον τὸ δ᾽ ἀπρο, ? * 247. 1 3 4 m — 3 v) αίρετον ἀπίθανα καὶ ὀλίγον. um δὲ φόβον πάντῃ (περὶ οὐδενὸς γὰρ φοβιηάθαρω τὸ δ᾽ ἀπροαίρετον καὶ ἐνταῦϑα). 1 / 2 , oT) χρηστέον δὲ ἄρα καὶ ϑυμῷ καὶ φόβῳ iv νουθενήθ: ἐπιStudia δὲ παντὸς queria ἐξοριστέον, σίτων δὲ καὶ ποτῶν οὐκ αὐτὸς ἕξει, ἤπερ αὐτός, ἀφροδισίων δὲ τῶν φυσικῶν οὐδὲ τὸ ἀπροαίρετον (ἐχουσῶν», εἰ δ᾽ ἄρα, ὅσον μέχρι φαντασίας προπετοῦς τῆς κατὰ τοὺς ὕπνους. ὅλως δὲ αὐτὴ μὲν πάντων 7| ψυχὴ ἡ νοερὰ τοῦ καϑαιρομένου τούτων ἔστω καϑαρά. βουλέσϑω δὲ καὶ τὸ κινούμενον πρὸς τὸ ἄλογον τῶν σωματικῶν παϑῶν ἀσυμπαϑῶς κινεῖσϑαι καὶ

s63 dikkat etmeden hareket etmeyi istesin; öyle ki bu hareketler, akıl yürüten kısmın yakınlığıyla hemen çözülsün. Arınma ilerledikçe artık savaş olmayacak; aklın orada bulunması yetecek ve aşağıdaki kısım ondan çekinecektir. Öyle ki aşağıdaki kısım, hiç kıpırdarsa, efendisi oradayken sessiz durmadığı için kendisi sıkılacak ve kendi zayıflığını kınayacaktır. Bunlar hâlâ duygularda ölçülülüktür, ama hâllerden etkilenmezliğe doğru yoğunlaşan bir ölçülülük. Duygudaşlık büsbütün arındığında buna etkilenmezlik eşlik eder; çünkü hâl de hareketini, aklın meyliyle işaret vermesinden alıyordu.

XXXIII. Her şey, eğer bir yerde ise, kendi tabiatına göre bir yerdedir, tabiatına aykırı olarak değil. Maddede ve hacimde var olan cisim için bir yerde olmak, bir yerin içinde olmaktır. Bu yüzden maddeli ve hacimli olan evrenin cismi için her yerde olmak, yayılmışlık ve yayılmanın yeri içinde olmak demektir. Düşünülür evren için ise, genel olarak maddesiz ve kendi başına cisimsiz olan için, hacimsiz ve yayılmasız olduğundan, bir yerin içinde olmak hiç söz konusu değildir; öyle ki cisimsizin her yerde olması yere bağlı bir şey değildi. Öyleyse onun bir parçası burada, bir parçası şurada değildir; yoksa artık yerin dışında ve yayılmasız olmazdı; nerede ise orada bütün olarak vardır. Burada olup başka yerde olmaması da söz konusu değildir; çünkü o zaman buradaki yer onu kuşatmış ve başka yerden alıkoymuş olurdu.

s63

ἀπροσέκτως. ὥστε καὶ τὰς κινήσεις εὐθὺς λύεσϑαι τῇ γειτ, - , Di bi "4 p τοῦ Aoyibou£vov. οὐχ ἔσται τοίνυν μάχη προχο, - /4 2 , FI σ-τούσης τῆς καϑάρσεως, ἀλλὰ λοιπὸν παρὼν ὃ λόγος ἀρκέσει, Α ^ 2 , [d 1 λ M M nd ὃν τὸ χεῖρον αἰδέσεται. ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ χεῖρον δυσχερᾶναι. et ᾳ " a * ς 5 ὔ, E , - " , ἂν ὅλως κινηϑῆῇ, ὅτι μὴ ἡσυχίαν ἢγε παρόντος τοῦ δεσπόi] e , [a “ P3 T . του. καὶ ἀσϑένειαν ἑαυτῷ ἐπιτιμῆσαι" καὶ αὗται μὲν ἔτι ιιε, 2 b ^ τριοπάϑειαι ἐπίτασιν εἰς ἀπάϑειαν λαμβάνουσαι. ὅταν δὲ ^ Y 3 E , , . παντελῶς τὸ συμπαϑὲς ἐκκαϑαρϑῇ. σύνεστι τούτῳ τὸ ἀπαat Α M M E “Oéc, ὅτι καὶ τὸ πάϑος τὴν κίνησιν ἐλάμβανε τοῦ λογισμοῦ 2 M - , τὸ ἐνδόσιμον διὰ τῆς δοπῆς παρεσχηκότος. m — , E] XXXIII. Ἕκαστον κατὰ τὴν ξαυτοῦ φύσιν ἔστι που. εἰ 5 " E] E ? D 1 , $ " v» [XXXV] ὕλως ἔστι που. OU μέντοι παρὰ τὴν φύσιν. σώματι μὲν οὖν ἐν ὕλῃ καὶ ὄγκῳ ὑφεστῶτι τὸ εἰναί πού ἐστι τὸ ἐν τόπῳ * 1 - - $ . εἶναι. διὸ καὶ τῷ σώματι τοῦ κόσμου, ἐνύλῳ καὶ ἐνόγκῳ ἌΡ M 5 -. f. ὄντι, τὸ πανταχοῦ εἶναι ὑπῆρξεν ἐν διαστάσει τε καὶ τόπῳ διαστάσεως᾽ τῷ δὲ νοητῷ κόσμῳ καὶ ὕλως τῷ ἀύλῳ καὶ ? e 2 74 δ» δ L] 2 "À ?) 5? «ὦ καϑ'᾽ αὑτὸ ἀσωμάτῳ. ἀόγκῳ ὄντι καὶ ἀδιαστάτῳ, οὐδ᾽ ὅλως τὸ ἐν τόπῳ πρόσεστιν, ὥστε τὸ εἶναι πανταχοῦ τῷ ἀσωμάτῳ οὐκ ἣν τοπικόν. " ΄ / L.d b ς ὦ - , dts 9 οὔτε ἄρα μέρος μέν τί ἐστιν αὐτοῦ τῇδε, μέρος θὲ 3 τῇδε. οὐκέτι γὰρ ἐκτὸς ἔσται τόπου οὐδὲ ἀδιάστατον" ? ^ , ἀλλ᾽ ὅλον ἐστίν, ὕπου καί ἐστιν. οὔτε ἐνθάδε μέν ἐστι. ἀλλαχοῦ δὲ οὔ" κατειλημμένον γὰρ ἔσται ὑπὸ τοῦ τῇδε

s64Burada olana uzak, şurada olana yakın da değildir; çünkü uzak ve yakın, tabiatı gereği bir yerde bulunan şeyler için aralıkların ölçülerine göre söylenir. Bu yüzden evren düşünülürün yanında yayılarak bulunur; cisimsiz ise evrenin yanında parçasız ve yayılmadan bulunur. Parçasız olan, yayılmış olanın her parçasında, sayıca aynı ve bir olarak, bütün hâlinde bulunur. Tabiatça çoğalmış ve büyümüş olan için parçasız ve çoğalmamış olan büyümüş ve çoğalmış olur; bu yüzden ondan onun olduğu gibi değil, kendi tabiatının elverdiği gibi faydalanır. Tabiatça parçasız ve çoğalmamış olan için ise bölünebilen ve çoğalmış olan parçasız ve çoğalmamış olur; böylece onun yanında bulunur. Yani tabiatça bölünebilen, çoğalmış ve bir yerde bulunan şeyin yanında, kendi tabiatına göre parçasız, çoğalmadan ve yersiz olarak bulunur. Bölünebilen, çoğalmış ve bir yerde bulunan ise, bunların dışında olan ötekinin yanında bölünmüş, çoğalmış ve yere bağlı biçimde bulunur.

Öyleyse araştırmalarda ikisinin de özelliğini sıkıca tutmalı ve tabiatları birbirine karıştırmamalı; daha doğrusu, cisimlere ait olan şeyleri, cisimler olarak sahip oldukları şeyleri cisimsiz hakkında hayal etmemeli ve sanmamalı. Çünkü arı cisimsizin özelliklerini kimse cisimlere yüklemez. Cisimlere herkes alışkındır; cisimsizleri ise ancak güçlükle bilen olur, o da tasavvurun etkisinde kaldıkça onlar hakkında belirsizlik içinde kalır, onlara doğrudan yönelemez bile.

s64

ἀφεστηκὸς δὲ τοῦ ἐκεῖσε. οὐδὲ πόρρω μὲν τοῦδε, ἐγγὺς μὲν-“ e Α , 1 5 E 1 - 2 4 τοι τοῦδε, ὡς τὸ πόρρω καὶ ἐγγὺς {περὶΣ τῶν ἐν τόπῳ πεφυPe * , ^ , M Z : e ἡ e Α κότων εἶναι λέγεται κατὰ μέτρα διαστημάτων. ὅὕϑεν ὁ μὲν , - ^ - / : - s 9 , ^) κόσμος τῷ νοητῷ διαστατῶς πάρεστιν. τὸ δὲ ἀσώματον τῷ ᾽ 9 LA UN ? A ji 2 -—-— 2 ἡ -— κόσμῳ ἀμερῶς καὶ ἀδιαστάτως. τὸ ὃ ἀμερὲς ἐν διαστατνῷ e τ» S A. 220 "^s ni 9 $ E ὅλον γίνεται κατὰ πᾶν uégo;, roUrOv Ov καὶ tv GgrOuO. -» ᾿ τῷ μὲν ἄρα πεπληϑυσμένῳ φύσει. καὶ μεμεγεϑυσμένῳ τὸ ? X 1 ? /, , . 3 4 3 ἁμερὲς καὶ ἁπλήϑυντον μεμεγεϑυνται καὶ πεπλήϑυνται, καὶ οὕτως αὐτοῦ ἀπολαύει, ὡς αὐτὸ πέφυκεν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο 4“ - 3 2“. ^ ; 1 9 , ^ 9 , ? - Α ἔστι. τῷ Ó ἀμερεῖ καὶ ἀπληϑύντῳ φύσει ἁμερὲς ἔστι καὶ ἀπλήϑυντον τὸ μεριστὸν καὶ πεπληϑυσμένον. καὶ οὕτως ^ » A 0 2. 2 - ΄ὕ 3 2 αὐτῷ πάρεστι, τοῦτ ἔστιν, αὐτῷ ἀἁμερῶς πάρεστι καὶ ἁπλη" 35 7 ΟΝ ἊΝ e m D p - 1 ϑύντως καὶ ἀτόπως κατὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν τῷ μεριστῷ καὶ 5 LS 0 li , ΝΜ 2 ani $00 io. mass πεπληϑυσμένῳ φύσει καὶ Ovrt £v τόπῳ. TO δὲ μεριστὸν καὶ πεπληϑυσμένον καὶ ἐν τόπῳ πάρεστι ϑατέρῳ τούτων ἐκτὸς ὄντε μεριστῶς καὶ πεπληϑυσμένως καὶ τοπικῶς. Δεῖ τοίνυν ἐν ταῖς σκέψεσι κατακρατοῦντα τῆς ξκατέρου , ld NI 3 77 N , LA ᾿ Ml , ἰδιότητος μὴ ἐπαλλάττειν τὰς φύσεις, μᾶλλον δὲ và προσόντα τοῖς σώμασιν, ἢ τοιαῦτα, μὴ φαντάξεσϑαι καὶ δοξάζειν περὶ τὸ ἀσώματον. οὐ γὰρ ἂν τὰ ἴδιά τις τοῦ καϑαρῶς ἀσωμάτου προσγράψειε τοῖς σώμασι. τῶν μὲν γὰρ σωμάτων ἐν συνηϑείᾳ πᾶς, ἐκείνων δὲ μόλις {τις ἐν γνώσει γίνεται, ἀορι-» MI 5." Y ? rt 3 3 d 2 / e μ᾿ στῶν περὶ αὐτὰ καὶ οὐχ OTL καὶ αὐτόϑεν ἐπιβάλλων, ἕως ἂν ὑπὸ φαντασίας κρατῆται.

s65Öyleyse şöyle diyeceksin: biri bir yerdedir ve kendi dışındadır, çünkü hacme doğru ilerlemiştir; düşünülür ise bir yerde değildir ve kendindedir, çünkü hacme doğru ilerlememiştir. Biri suret, öteki asıl örnektir; biri varlığını düşünülüre bakarak, öteki kendinde bulur; çünkü her suret nous'un suretidir.

İkisinin özelliğini akılda tutan, birleşmelerindeki farklılığa, eğer buna birleşme denebilirse, şaşırmamalıdır. Çünkü incelediğimiz, cisimlerin birleşmesi değil; varlıklarının özelliği bakımından birbirinden büsbütün ayrı düşen şeylerin birleşmesidir. Bu yüzden bu birleşme de, aynı ousia'dan olan şeylerde görmeye alıştığımız birleşmelerin dışına düşer. Ne katışmadır, ne karışma, ne birleşme, ne de yan yana konma; başka bir tarzdır. Aynı ousia'dan olan şeylerin birbiriyle şu ya da bu biçimde kurduğu ortaklıkların yanında kendini gösterse de, his altına düşen bütün ortaklıkların dışındadır. Yayılmasız olan, yayılmış olanın diyelim sonsuz parçasında bütün olarak bulunur. Ama bölünerek, her parçaya bir parça vererek bulunmaz; çoğalıp kendini katlayarak çokluğa da vermez. Hacimli olanın bütün parçalarında, çokluğun her birinde, bütün hacimde ve bütün çoklukta parçasız ve çoğalmadan, sayıca bir olarak bulunur. Ondan cüzî ve bölünmüş biçimde faydalanmak ise ayrı ayrı güçteki parçalara dağılmış olanlara düşer. Bunlar da çoğu kez kendi tabiatlarının eksikliğini yanlışlıkla ona yakıştırır ve kendilerine alışık olandan onun tabiatına geçerken onun ousia'sı hakkında güçlüğe düşerler.

s65

οὕτως οὖν ἐρεῖς εἰ τὸ μὲν ἐν τόπῳ καὶ ἔξω ξαυτοῦ, ὅτι 1 3 2 Ν m εἰς ὄγκον προελήλυϑε. τὸ {δὲ νοητὸν οὔτε ἐν τόπῳ καὶ ἐν ^ — er b/ - --— £2... i2 jl * 4 M ἑαυτῷ, ὅτι οὐκ εἰς ὄγκον προελήλυϑεν, εἰ τὸ uiv εἰκὼν. τὸ * EJ , 1 * δὲ ἀρχέτυπον. τὸ uiv πρὸς τὸ νοητὸν κέκτηται τὸ εἶναι, τὸ P D T 2: m δὲ ἐν ἑαυτῷ πᾶσα γὰρ εἰχὼν νοῦ ἐστιν εἰκών. καὶ [ὡς] μεμνημένον δεῖ τῆς ἀμφοῖν ἰδιότητος μὴ ϑαυμά- 85 ἕξειν τὸ παρηλλαγμένον ἐν τῇ συνόδῳ. εἰ δεῖ ὕλως σύνοδον λέγειν. οὐ γὰρ «δὴ σωμάτων σύνοδον σκοπούμεθα. ἀλλὰ E , -- ἃ , πραγμάτων παντελῶς ἐχβεβηκότων ἀπ᾿ ἀλλήλων κατ᾽ ἰδιόvare ὑποστάσεως. διὸ καὶ ἡ σύνοδος ἐκβεβηκυῖα τῶν ϑεω- , , 2-5 - e , LA 3 - ^ ρεῖσϑαι εἰωϑότων ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων. οὔτε ovv πρᾶσις 1| μ᾽ , * Ej H μῖξις ἢ σύνοδος ἢ παράϑεσις, ἀλλ᾽ ἕτερος τρόπος φαντάξων μὲν παρὰ τὰς ὁπωσὸδῦν γινομένας ἄλλων πρὸς ἄλλα κοινωνίας τῶν ὁμοουσίων. πασῶν δὲ ἐχβεβηκὼς τῶν πιπτουσῶν e E M » 2 2 / , 3. , ^ ὑπὸ τὴν αἴσϑησιν. ἐν ἀπείροις μέρεσιν εἶ τύχοι τοῦ διαστατοῦ παρὸν ὅλον τὸ ἀδιάστατον, οὔτε μερισϑὲν πάρεστι. τῷ μέρει διδὸν μέρος, οὔτε πληϑυνϑὲν τῷ πλήϑει παρέσχεν εαυτὸ πολλαπλασιασϑέν. ἀλλ᾿ ὅλον πᾶσί τε τοῖς μέρεσι τοῦ ὧγκωμένου ἕνί τε ἑκάστῳ τοῦ πλήϑους καὶ παντὶ τῷ ὄγκῳ καὶ παντὶ τῷ πλήϑει πάρεστιν ἀμερῶς καὶ ἀπληϑύντως καὶ (à [Y * -. 1 ᾿ adi »ν — , * à ὡς ἕν ἀριϑμῷ τὸ δὲ μερικῶς καὶ διῃρημένως ἀπολαύειν αὐτοῦ προσῆν τοῖς εἰς μέρη ἑτεροδύναμα ἐσκεδασμένοις, οἷς συνέβαινε πολλάκις τὸ αὑτῶν ἐλάττωμα τῆς φύσεως ἐκείνου ᾽, 1 , “ E - Δ ’ - Ἢ ji χκαταψεύδεσϑαι καὶ ἀπορεῖν ys πεοὶ τῆς οὐσίας (rij) ἀπὸ τῆς αὐτοῖς εἰωθυίας [ἡ] εἰς τὴν ἐκείνης μεταβάσει.

s66XXXIV. Gerçekten var olan ne büyüktür ne küçük; çünkü büyük ve küçük asıl anlamda hacmin özellikleridir. Büyüğün de küçüğün de, en büyüğün de en küçüğün de ötesine geçmiş olduğundan, aynı anda her en büyük ve her en küçük şeyin kendisinden pay aldığı görülse de, sayıca aynı ve bir kalır. Öyleyse onu en büyük olarak düşünme; yoksa en büyük olduğu hâlde en küçük hacimlerde küçülmeden ya da daralmadan nasıl bulunduğu konusunda güçlüğe düşersin. En küçük olarak da düşünme; yoksa yine, en küçük olduğu hâlde en büyük hacimlerde çoğalmadan, büyümeden ya da uzamadan nasıl bulunduğu konusunda güçlüğe düşersin. Ama hacmin en büyüğü açısından en büyüğün, en küçüğü açısından en küçüğün ötesine geçmiş olanı birlikte kavrarsan, aynı olup kendinde kalan bir şeyin nasıl aynı anda hem rastgele bir şeyde, hem her şeyde, hem de sonsuz çokluklarda ve hacimlerde görüldüğünü anlayacaksın. Çünkü kendi özelliğine göre, parçasız ve büyüklüksüz olarak evrenin büyüklüğüyle birlikte bulunur; evrenin hacmini ve evrenin her parçasını kendi parçasızlığıyla kuşatarak onlardan önce gelir. Evren de, tersine, kendi çok parçalılığıyla ona çok parçalı olarak ve gücü yettiği kadar katılır. Onu ne bütünüyle ne de bütün kuvvetiyle kuşatabilir; onunla her şeyde, sonsuz ve sonuna varılamaz bir şeyle karşılaşır gibi karşılaşır; hem başka bakımlardan hem de her türlü hacimden arı olduğu için.

s66

XXXIV. Τὸ ὄντως ὃν οὔτε μέγα οὔτε μικρόν ἐστι" τὸ Α , 1 Α l4 2 ri) ? Α δὲ γὰρ μέγα καὶ μικρὸν κυρίως ὄγκου ἴδια. ἐκβεβηκὸς δὲ ὑπὲρ τὸ μέγα ὃν καὶ ὑπὲρ τὸ μικρὸν καὶ ὑπὲρ τὸ μέγιστον καὶ ὑπὲρ τὸ ἐλάχιστον ταὐτὸ καὶ ἐν ἀριϑμῷ ὄν, εἰ καὶ εὑ’, e e 3 N , 1 € Α * ? , οίσκεται ἅμα ὑπὸ παντὸς μεγίστου καὶ ὑπὸ παντὸς ἐλαχίστου μετεχόμενον. μήτε ἄρα ὡς μέγιστον αὐτὸ ὑπονοήσῃς, εἰ δὲ μή. ἀπορήσεις, πῶς μέγιστον Ov τοῖς ἐλαχίστοις ὄγκοις πάρἐστι μὴ μειωθϑὲν ἢ συσταλέν, μήτε ὡς ἐλάχιστον᾽ εἰ δὲ μή, πάλιν ἀπορήσεις, πῶς ἐλάχιστον ὃν τοῖς μεγίστοις ὄγκοις πάρεστι μὴ πολλαπλασιασθὲν ἢ αὐξηϑὲν ἢ παραταϑέν. ἀλλὰ Α 2 Α Α , 3 Ey PI , M M τὸ ἐκβεβηκὸς vOv μέγιστον ὕγκου εἰς τὸ μέγιστον καὶ τὸν ἐλάχιστον εἰς τὸ ἐλάχιστον ἅμα λαβὼν ἐπινοήσεις, πῶς ἅμα καὶ ἐν τῷ τυχόντι καὶ ἐν παντὶ καὶ ἐν ἀπείροις ϑεωρεῖται , , 5v 4 $2 i n7 1 δ Om : πλήϑεσί vt καὶ Oyxoig τὸ αὐτὸ ὃν καὶ ἐν ξαυτῷ μένον ΄ N - , ^ , M Ἁ. e m- 3 , σύνεστι γὰρ τῷ μεγέϑει τοῦ κόσμου κατὰ τὴν αὑτοῦ ἰδιότητὰ ἀμερῶς vs καὶ ἀμεγέϑως. καὶ φϑάνει τὸν ὄγκον τοῦ / 1 -" , — /, . - 3 —- [d d κόσμου καὶ πᾶν μέρος τοῦ κόσμου περιλαβὸν τῇ ξαυτοῦ 9 /, [4 * e , ^ e - , ἀμερείᾳ. ὥσπερ αὖ ὃ κόσμος τῇ αὑτοῦ πολυμερείᾳ πολυi Led ld ? 3d - ". Uégüg αὐτῷ σύνεστι καὶ καϑ' ὅσον οἷός ve καὶ οὐ δύναται VEM! L^ 20» 5 tn » - M - 9 ἂν αὐτὸ περιλαβεῖν οὔτε καϑ' ὅλου οὔτε κατὰ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν δύναμιν, ἀλλὰ ἐν πᾶσιν αὐτῷ ὡς ἀπείρῳ καὶ ἀδιεξιτή2 ’ A » ' 2. cn 2t. λ τῷ ἐντυγχάνει κατά τε ἄλλα καὶ καϑ' ὅδον ὄγκου παντὸς καϑαρεύει.

s67XXXV. Hacimce daha büyük olan kuvvetçe daha küçüktür; bu, kendine benzer cinslerle değil, ousia farklılığı yüzünden eidos bakımından başka olanlarla karşılaştırıldığında böyledir. Çünkü hacim, adeta kendinden dışarı çıkış ve kuvvetin ufalanmasıydı. Öyleyse kuvvetçe üstün olan her hacme yabancıdır; çünkü kuvvet kendisiyle doludur, kendi içine çekilmiştir ve kendini güçlendirerek kendine özgü kudrete sahip olmuştur. Bu yüzden cisim hacme doğru ilerledikçe, cisimsizin ve gerçekten var olanın kuvvetinden, kuvvetini yitirerek o kadar uzaklaşmıştır; gerçekten var olan ise hacimsiz olduğu için kendi kuvvetinin büyüklüğünde kalmış ve hacme sıkışmamıştır. Gerçekten var olan hacme göre nasıl büyüklüksüz ve hacimsizse, cisimsel olan da gerçekten var olana göre öyle zayıf ve kuvvetsizdir. Çünkü biri kuvvetin büyüklüğünde [en büyüktür, öteki kuvvette en küçük;] [...] hacimden yoksun olarak. Bu yüzden her yerde olan evren, her yerde olduğu söylenen gerçekten var olanla karşılaştığında onun kuvvetinin büyüklüğünü kuşatamaz. Onunla karşılaşır, ama o, evrenle bölünerek değil, büyüklüksüz ve hacimsiz olarak birliktedir. Demek ki onun orada bulunuşu yere göre değil, benzeştirmeye göredir: bir cismin cisimsize benzeyebildiği ve cisimsizin, kendisine benzemiş bir cisimde görülebildiği ölçüde.

s67

XXXV. Τὸ ὄγκῳ μεῖξον δυνάμει ἔλαττον, συγκοινόμενον E 4 Α [24 , Hi ' M ? * 3“. f οὐ πρὸς τὰ ὕμοια ;Σένη. πρὸς δὲ τὰ κατ΄ εἶδος ἐξηλλαγμένα P 6x , δι.» * 1 LU τ 2.0 Δ δι᾿ ἑτερότητα οὐσίας. οἷον γὰρ ἔκβασις ἣν ἀφ᾽ ξαυτοῦ ὁ * i] Α »- * , ὕγκος καὶ κατακερματισμὸς τῆς δυνάμεως. τὸ ὥρα δυνάμει e , * D J ; " "A e * ὑπερέχον ὄγκου παντὸς ἀλλότριον πεπλήρωται γὰρ ἑαυτῆς ? Mi * "d M ^ ^ ἡ δύναμις καὶ εἰς ἑαυτὴν κεχωρηκυῖα καὶ ἑαυτὴν δυναμοῦσα τὸ οἰκεῖον κέχτηται κράτος. διόπερ τὸ σῶμα προελϑὸν εἰς Ψ € , 4 - ὄγχον τοσοῦτον ἀφέστηκεν ἐν ἐλαττώσει δυνάμεως τῆς τοῦ 3 MX 4 M , ἀσωμάτου (xol) ὄντως ὄντος δυνάμεως. ὅσον τὸ ὄντως ὃν 3 "ἢ, ? 2 4 , 2 / - [4 “- M à ἐν ὄγκῳ οὐκ ἐστενώϑη μένον ἐν μεγέϑει τῆς αὐτοῦ διὰ τὸ , ς s 3 E &oyxov δυνάμεως. ὡς οὖν τὸ ὄντως ὃν πρὸς ὄγκον ἀμέγε' $ 4 ϑὲς καὶ ἄογκον, οὕτω τὸ σωματικὸν πρὸς τὸ ὄντως 0v ἀσϑενὲς καὶ ἀδύναμον. τὸ μὲν γὰρ μεγέϑει δυνάμεως στον ὄγκου λειπόμενον. ὥστε πανταχοῦ ὧν ὃ κόσμος παντα, μεγιχοῦ τῷ ὄντως ὄντι, ὡς λέγεται πανταχοῦ εἶναι, ἐντυγχάνων περιλαβεῖν τὸ μέγεθος τῆς δυνάμεως οὐ δύναται" ἐντυγχάνει δὲ οὐ μεριστῶς συνόντι. ἀλλ᾽ ἀμεγέϑως καὶ ἀόγκως. ἡ οὖν παρουσία οὐ τοπική. ἐξομοιωτικὴ δέ. x«9" ὅσον οἷὧν τε σῶμα ὁμοιοῦσϑαι ἀσωμάτῳ καὶ ἀσώματον ϑεωρεῖσθαι

s68 Bu yüzden cisimsiz, maddeli olanın arı maddesize benzeyemediği ölçüde cisimde bulunmaz; cisimsel olanın cisimsize benzeyebildiği ölçüde bulunur. Ama biri ötekini kabul ederek birleşmezler, yoksa ikisi de bozulurdu: maddeli olan, maddesizi ona dönüşerek almış, maddesiz de maddeli olmuş olurdu. Öyleyse ousia'ları bu kadar başka olan şeyler arasında, kuvvetlerden ve kuvvetsizliklerden doğan benzeşmeler ve pay almalar birinden ötekine gidip gelir. Evren var olanın kuvvetinden çok uzaktır; var olan da maddeli olanın kuvvetsizliğinden çok uzaktır. Ortada duran, benzeştiren ve benzeşen, uçları birbirine bağlayan şey ise uçlar hakkındaki yanılgının sebebi olmuştur; çünkü benzeşme yoluyla iki ayrı şey birbirine yaklaşır.

XXXVI. Gerçekten var olana "çok" denmesi, yer farklılıklarından, hacim ölçülerinden, yığınlardan, parçaların bölünebilen sınırlarından ya da ayrılmalarından ötürü değil, maddesiz, hacimsiz ve çoklukta çoğalmamış bir başkalıktan ötürüdür; çok olarak birdir. Bu yüzden birdir de; ama bir cisim gibi değil, bir yerde bulunan gibi değil, tek bir hacim gibi de değil; çok olan birdir, çünkü bir olduğu ölçüde başkadır ve onun başkalığı hem bölünmüş hem birleşmiştir. Onun başkalığı dışarıdan edinilmiş, sonradan girmiş ya da başka bir şeye pay almakla gelmiş değildir; o kendiliğinden

s68

€v σώματι QuOLOWEvo cvUrTQ. 4ZeL Ov παρξέεστιν οὐν TO G30ip. x«09' ὅσον ὁμοιοῦσϑαι τὸ ἔνυλον τῷ καϑαρῶς ἀύλῳ οὐχ οἷόντε, καὶ πάρεστι καϑ' ὅσον ὁμοιοῦδθαι δύναται τὸ 3 ^ ? / e ? M p mA M - Α͂ ^" σωματικὸν τῷ ἀσωμάτῳ" ov μὴν ἑνοῦται διὰ τῆς καταδὸ - Α MM δ A , " v. χῆς (ἐφϑάρη γὰρ ἂν fxdregov), τὸ uiv ἔνυλον δεξάμενον N 3 .. Α M 2 ? κ - Α NV oH v9 * τὸ ἄῦλον διὰ τῆς εἰς αὐτὸ μεταβολῆς, τὸ δὲ UAÀov γεγονὸς ἔνυλον. ὁμοιώσεις οὖν καὶ μετοχαὶ ἀπὸ τῶν δυνάμεων καὶ 2 A ? MT ? a 4 2 - : ? 2 ἀδυναμιῶν εἰς τὰ οὕτως ἑἕἑτεροούσια φοιτῶσι παρ ἄλλων εἰς ἄλλα. πολὺ ἄρα τὸ ἀπὸν τῷ μὲν κόσμῳ τῆς δυνάμεω ς ἄλλα. Q NT up τῆς δυνάμεως m. » πη - 2 j LA : “ , à j ? τοῦ ὄντος. τῷ δὲ ὄντι τῆς ἀδυναμίας τοῦ ἐνύλου. τὸ ὃ ἐν μέσῳ ὁμοιοῦν καὶ ὁμοιούμενον καὶ συνάπτον τὰ ἄκρα τουτὶ γέγονεν αἴτιον τῆς περὶ τὰ ἄκρα ἀπάτης διὰ τὸ τῇ ὁμοιώσει προσιέναι τῷ ἕτέρῳ τὰ «ἕτερα. XXXVI. Τὸ ὄντως ὃν πολλὰ λέγεται οὐ τόπου διαφοραῖς οὐδὲ ὄγκου μέτροις. οὐ Gogsíy, οὐ μερῶν μερισταῖς - *N , 5 2" Me , $^ D] 3.» περιγραφαῖς 4j διαλήψεσιν, ἀλλ΄ ἑτερότητι ἀυλῳ καὶ ἀὀγκῷ καὶ ἀπληϑύντῳ κατὰ πλῆϑος δι évov. διὸ καὶ ἕν᾽ οὐ : Ί jvog Οἰηθημ , X -- " 3 ἡ ? T , * ὡς ἕν σῶμα οὐδ᾽ ὡς iv τόπῳ οὐδ᾽ ὡς sig ὄγκος, ἀλλὰ [5] / er 2 Oe e i A 38 / 2 - f. ἐν πολλά, ὅτι καϑ' ὃ £v, ἕτερον, καὶ ἡ ἑτερότης αὐτοῦ διῇ ρήηται καὶ ἤνωται" οὐ γὰρ ἔξωϑεν ἐπίκτητος οὐδὲ ἐπεισοE ! l p 9 ^ διώδης αὐτοῦ ἡ ἑτερότης οὐδὲ ἄλλου μεϑέξει. ἀλλ᾽ ξαυτοῦ

s69 çoktur. Çünkü bütün etkinlikleriyle, ne ise o olarak kalıp etkin olur; bütün başkalığı aynılık aracılığıyla var etmiştir; bu başkalık da cisimlerde olduğu gibi birinin ötekinden farklılığında görülmez. Cisimlerde ise tersine birlik başkalıktadır; onlarda başkalık önce gelir, birlik dışarıdan ve sonradan katılır. Var olanda ise birlik ve aynılık önce gelir; başkalık birliğin etkin olmasından doğmuştur. Bu yüzden o, parçasızlık içinde çoğalmıştır; bu ise çokluk ve hacim içinde birleşmiştir. O, bir olarak kendinde bulunduğu ve kendinden çıkmadığı için kendi içinde kurulmuştur; bu ise hiçbir zaman kendinde değildir, çünkü varlığını kendinden dışarı çıkışta almıştır. Öyleyse biri her bakımdan etkin olan birdir, öteki birleştirilen çokluktur. Öyleyse onun nasıl hem bir hem başka, bunun da nasıl hem çok hem bir olduğunu sıkıca kavramalı ve birinin özelliklerini ötekine ait olanlara karıştırmamalıdır.

XXXVII. Psykhē'lerin çokluğunun cisimlerin çokluğundan ötürü meydana geldiğini sanmamalı; onların cisimlerden önce hem çok hem bir olduklarını düşünmelidir. Bir ve bütün olan psykhē, çok psykhē'nin kendinde bulunmasına engel olmaz; çok psykhē de biri [engellemez].

s69

ρρλλά. ταῖς γὰρ πάσαις ἐνεργείαις ἐνεργεῖ μένον. ὃ ἔστιν. ὅτι τὴν πᾶσαν ἑτερότητα διὰ τῆς ταυτότητος ὑπέστησεν οὐκ ἐν διαφορότητι ϑατέρου πρὸς τὸ ἕτερον ϑεωρουμένην. καϑὠπερ ἐπὶ τῶν σωμάτων᾽ ἐπὶ τούτων μὲν γὰρ ἀνάπαλιν καὶ ἡ ἑνότης ἐν ἑτερότητι, ὡς ἂν προηγουμένης μὲν ἐν cvτοῖς τῆς ἑτερότητος. ἔξωϑεν δὲ καὶ ἐπεισοδιώδους τῆς ἕνότῆτος ἐγγενομένης. ἐπὶ γὰρ τοῦ ὄντος ἢ μὲν ἑνότης προηγεῖται καὶ ἣ ταυτότης. ἡ δὲ ἑτερότης ἔπ τοῦ ἐνεργητικὴν εἶναι τὴν ἑνότητα γέγονε. διόπερ ἐκεῖνο μὲν ἐν ἀμερεῖ πεπλήϑυνται. τοῦτο δὲ iv πλήϑει καὶ ὄγκῳ ἥνωται. κἀκεῖνο μὲν ἐν ἑαυτῷ ἵδρυται xaO! iv ὃν ἐν ἑαυτῷ καὶ οὐκ ἐξιστάμενον. τοῦτο δὲ οὐδέποτε ἐν ἑαυτῷ, ὡς ὧν ἐν ἐκστάσει λαβὺν τὴν ὑπόστασιν. τὸ μὲν ἄρα ἕν παντενέργητον, τὸ δὲ πλῆϑος ἕνιξζόμενον. πιέζειν οὖν δεῖ, πῶς ἕν ἐκεῖνο καὶ ἕτερον, καὶ πῶς πάλιν τοῦτο πλῆϑος καὶ fv, καὶ μὴ ἐπαλλάττειν τὰ τοῦ ἕτέρου ἴδια εἰς τὰ ϑατέρω προσόντα. XXXVII. Οὐ διὰ τὸ πλῆϑος τῶν σωμάτων δεῖ νομί- »few τὸ πλῆϑος τῶν ψυχῶν γενέσϑαι, πρὸ δὲ τῶν σωμάτων (p. 345). εἶναι καὶ πολλὰς καὶ μίαν, οὔτε τῆς μιᾶς καὶ ὕλης κωλυ- umm ούσης τὰς πολλὰς ἐν αὑτῇ εἶναι οὔτε τῶν πολλῶν τὴν μίαν

s70Çok psykhē de biri kendi aralarında bölüştürmez. Bunlar birbirinden ayrılmışlardır, ama kopup ayrılarak ya da bütünü kendi aralarında ufak parçalara bölerek değil; birbirlerinin yanında da bulunurlar, ama birbirine karışarak ya da bütünü bir yığına çevirerek değil. Çünkü ne sınırlarla birbirinden ayrılmışlardır ne de birbirine karışmışlardır; tıpkı tek bir psykhē'deki birçok bilginin birbirine karışmamış olması gibi. Bilgiler psykhē'nin içinde, cisimlerin onda bulunabileceği gibi, ondan ayrı bir ousia olarak da durmazlar; psykhē'nin belli nitelikteki etkinlikleridirler. Çünkü psykhē'nin tabiatı sınırsızdır: ondan rastgele alınan her parça psykhē'dir, hepsi birdir, bütün de yine hepsinden başkadır. Sonsuza dek bölünen cisimler hiçbir zaman cisimsize varıp bitmez, yalnızca hacimce bir farklılık kazanır; bunun gibi psykhē de hayat veren bir eidos olduğu için eidos'lar bakımından sonsuza dek açılır. Çünkü türce farklılıkları vardır; bütün psykhē ise hem bunlarla birlikte hem de bunlar olmadan vardır. Onda adeta bir bölünme varsa, bu, aynılık yerinde dururken ortaya çıkan bir başkalıktır. Başkalığın aynılığa daha çok ağır bastığı cisimlerde bile araya giren hiçbir şey birliği kesip atmıyorsa, her şey ousia bakımından birleşik, keyfiyetlerle ve öteki eidos'larla ayrılmış olarak kalıyorsa, aynılığın daha çok hâkim olduğu

s70

εἰς αὑτὰς μεριζουσῶν. διέστησαν γὰρ οὐκ ἀποκοπεῖσαι οὐδὲ ἀποκερματίσασαι εἰς ἑαυτὰς τὴν ὅλην καὶ πάρεισιν ἀλλήλαις οὐ συγκεχυμέναι οὐδὲ σωρὸν ποιοῦσαι τὴν ὅλην οὔτε γὰρ πέρασίν εἰσι διειλημμέναι οὔτε πάλιν ἀλλήλαις | συγκεχυμέναι, ὥσπερ οὐδὲ αἱ ἐπιστῆμαι συνεχύϑησαν αἵ πολλαὶ ἐν ψυχῇ μιᾷ, καὶ πάλιν οὐκ. ἔγκεινται ὡς τὰ σώ-— τῇ ψυχῇ ἑτεροουσίως, ἀλλὰ τῆς ψυχῆς ποιαὶ ἧσαν ἐνέργειαι. dmi y&o jj "ijs ψυχῆς φύσις καὶ καϑ' ἕκαστον τὸ τυχὸν αὐτῆς ψυχὴ καὶ πᾶσαι μία καὶ πάλιν ὴ ὅλη ἄλλη παρὰ πάσας. ὡς γὰρ τὰ σώματα ἐπ᾽ ἄπειρον τεμνόμενα οὐ καταλήγει εἰς ἀσώματον xor ὄγκον μόνον λαμβάνοντα τῶν δημόσια τὴν διαφορῶν, οὕτῳ ψυχὴ εἶδος οὖσα ζωτικὸν ἐπ᾽ ἄπειρον κατὰ τὰ εἴδη συνείληπται: σαραλλαγὰς [γὰρ] ἔχουσα εἰδικὰς καὶ ἡ ὅλη σὺν ταύταις οὖσα καὶ ἄνευ τοῦτων. εἰ γὰρ ém αὐτῆς οἷον row, ἑτερότης ἦν μενούσης τῆς ταυτότητος. εἰ δ᾽ ἐπὶ τῶν σωμάτων, ἐφ᾽ ὧν ἡ ἑτερότης ἐχράτει μᾶλλον τῆς τἀυτότητος, οὐδὲν ἐπεισελϑὸν eem διέκοψε τὴν ἕνωσιν, μένει, δὲ πάντα ἤνωμένα μὲν κατὰ τὴν “ν᾿ ταῖς δὲ τμῶν".». καὶ τοῖς ete: εἴδεσι διειλημμένα, ví χρὴ καὶ λέγειν καὶ ὑπονοεῖν ἐπὶ τῆς εἰδυκῆς ἀσωμάτου ζωῆς. ἐφ᾽ ἧς ἡ ταυτότης μᾶλλον κεκρά-

s71eidos'a ait cisimsiz hayat hakkında ne söylemeli, ne düşünmeli? Orada eidos'tan başka, farklı türden altta duran hiçbir şey yoktur; cisimlere de birlik oradan gelir. Araya bir cismin girmesi bile birliği kesip atmaz; gerçi birçok durumda etkinliklerine engel olur. Psykhē ise kendi kendisiyle, aynılığı sayesinde her şeyi yapar ve tamamlar; çünkü eidos'a ait etkinliği sonsuza dek uzanır ve cisimlerden arınmış olduğunda rastgele bir parçası bile her şeye güç yetirir. Nitekim tohumun rastgele bir parçası bütün tohumun kuvvesini taşır. Maddenin içinde zapt edilmiş bir tohum, sahip olabileceği her logos bakımından maddenin parçalarında zapt edilir; yeniden tohumun kuvvesinde toplandığında ise parçalarının her birinde bütün kuvveyi taşır. Bunun gibi, maddesiz psykhē'nin parçası gibi düşünülen kısım da bütün psykhē'nin kuvvesini taşır. Maddeye meyleden kısım ise eidos'a meylettiği ve maddedeki eidos'la uygun biçimde düşüp kalkabilir hâle geldiği ölçüde zapt edilmiştir; ama maddesizin kuvvesini yine de taşır ve maddeli olandan uzaklaşıp kendine döndüğünde onun kendisinde bulunduğunu fark eder. Maddeye meyledince her şeyden yoksun kalır ve kendi kuvvesi boşalır; nous'a doğru yükseltildiğinde ise doluluğunu ve kuvvesini

s71

τῇκε τῆς ἑτερότητος καὶ οὐδὲν ὑπόκειται αλλοῖον παρὰ τὸ συνεμπεσὺν ἀποκχόπτει τὴν ἕνωσιν καίπερ πρὸς τὰς ἔνεογείας ἐν πολλοῖς ἐιιποδίζον. αὐτὴ δὲ δι αὐτὴν ἢ ταυτύτης αὐτῆς πάντα ποιεῖ καὶ τελίσκει διὰ τῆς ἐπ᾽ ἄπειρον εἴδιxijg ἐνεργείας τοῦ τυχόντος μέρους πώντα δυναμένου. ὅταν σωμάτων γαϑαρεύῃ. ὡς τὸ τυχὸν μέρος τοῦ σπέρματος τὴν τοῦ παντὸς σπέριιατος ἔχει δύναμιν. ὥσπερ δὲ κρατηϑὲν ἐν ὕλῃ τι σπέρμα καϑ' ἕκαστον ὃν ἠδύνατο λόγον ἐν τοῖς μέρεσι τῆς ὕλης κρατεῖται καὶ πάλιν συναχϑὲν εἰς τὴν τοῦ σπέρματος ÓUvcuuv xaÜ' ἕκαστον τῶν μερῶν ἔχει τὴν πᾶσαν δύναμιν, οὕτω καὶ ψυχῆς ἀύλου τὸ ὡς μέρος ἐπινοούμενον τῆς πάσης ψυχῆς ἔχει τὴν δύναμιν, τὸ δὲ πρὸς ὕλην ϑέψαν κεκράτηται μὲν χαϑ' ὃ (εἰς) εἶδος ἔρρεψε καὶ ἐπιτηδείως ἔσχε προσομιλεῖν ἐνύλῳ εἴδει, ἔχει δὲ τὴν τῆς ὕλης δύναμιν ἤδη καὶ ἐντυγχάνει οὔσῃ ἐν αὑτῷ. ὅταν ἀπὸ τοῦ ἐνύλου ἀποστὰν ἐν ἑαυτῷ γένηται. ἐπεὶ δὲ πρὸς μὲν ὕλην ῥέπον ἴσχει ἀπορίαν πάντων καὶ τῆς οἰκείας δυνάμεως κένωσιν, εἰς δὲ τὸν νοῦν ἀναγόμενον τὸ πλῆρες αὐτῆς καὶ τὴν δύ-

s72—ki bunlara hep sahipti— yeniden bulur. Psykhē'nin bu hâlini ilk fark edenlerin onun bir yanına Penia [Yoksulluk], öbür yanına Koros [Doygunluk] diyerek üstü kapalı anlatmaları bu yüzden yerindedir.

XXXVIII. Eskiler, gerçekten cisimsiz olanın özelliğini logos aracılığıyla elden geldiğince göstermek istediklerinde, ona "bir" der demez "her şey" sözünü de eklerler; çünkü o, duyulur şeylerden biri gibi tek başına kalmış bir bir değildir. Öte yandan bu birin, duyulur âlemde olduğu gibi başka türden bir şey sanılabileceğini düşündüklerinde —orada bu bütün, bir olduğu ölçüde her şeydir—, onun her şey oluşuna "bir olduğu ölçüde bir" kaydını eklemişlerdir; ta ki var olanda her şey olmayı birleşik olmayan bir şey olarak düşünelim ve yığın fikrinden uzak duralım. Onun her yerde olduğunu söylediklerinde, hiçbir yerde olmadığını da eklerler. Her şeyde ve onu uygun biçimde alabilecek her bölünebilir şeyde bulunduğunu söylediklerinde, bütün içinde bütün olarak bulunduğunu da eklerler. Kısacası onu en zıt ifadeleri bir arada kullanarak anlatmışlardır; ta ki cisimlerden yola çıkıp zihinde kurulan ve var olanı tanıtan özellikleri gölgeleyen tasavvurları ondan uzaklaştıralım.

XXXIX. Duyulur ve maddeli olana gerçekten yüklenebilenler şunlardır: her yana dağılmış olmak, değişebilir olmak, başkalık içinde var olmak, bileşik olmak,

s72

"T" ἔχειν τῆς "mis εὑρίσκετο. zv μὲν εἰκότως Ho τὴν δὲ Kógov oí τοῦτο πρῶτον γνόντες τῆς ψυχῆς τὸ πάϑος ἡνίξαντο. νη ΧΧΧΥΠΙΙ. Βουλόμενοι ὡς ἐνδέχεται διὰ λόγου παὰραστῆσαι τὴν τοῦ ὄντως ἀσωμάτου ἰδιότητα οἵ παλαιοί, ὅταν αὐτὸ ἕν εἴπωσι, προστιϑέασιν εὐθὺς πάντα, καϑ' ὃ (οὐχ ἕν τε τῶν κατ᾽ αἴσϑησιν μοί κώ».: ὅταν δὲ QÀÀofov τὸ ἕν τοῦτο bustum ὑπ ὁφῶεισεξ ἐπὶ τοῦ αἱσϑητοῦ τὸ ὅλον τοῦτο ἕν πάντα xo9' ὃ ἕν, τῷ πάντα αὐτὸ ἕν εἶναι συνῆψαν τὸ ἕν καθ᾽ ὃ ἕν, ἵνα ἀσύνϑετόν τι νοήσωμεν τὸ πάντα εἶναι ἐπὶ τοῦ ὄντος καὶ σωρείας ἀποστῶμεν. καὶ ὕταν πανταχοῦ αὐτὸ εἶναι εἴπωσι, προστιϑέασιν. ὅτι οὐδαμοῦ. ὅταν δὲ ἐν πᾶσιν εἶναι καὶ ἐν παντὶ τῷ ἐπιτηδείως αὐτὸ δέχεσϑαι δυναμένῳ μεριστῷ, προστιϑέασιν., ὅτι ἐν ὅλῳ ὅλον. καὶ ὅλως διὰ τῶν ἐναντιωτάτων αὐτὸ δεδηλώκασιν ἅμα ταῦτα λαμβάνοντες, ἵνα τὰς ἀναπλαστικπὰς ἀπὸ σωμάτων ἐξορίσωμεν ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐπινοίας, οἱ παρασπιάζουσι τὰς γνωριστικὰς ἰδιότητας τοῦ ὄντος. V Stob. XXXIX. Τὰ ποτηγορούμενο τοῦ αἰσϑητοῦ καὶ ἐνύλου Co a9) ἀληϑῶς ἐστι ταῦτα᾽ τὸ πάντῃ εἶναι διαπε ΘΘΜΜΝΝΝ, τὸ μεταβλητὸν εἶναι. τὸ ὑφεστάναι iv ἑτερότητι, τὸ σύνϑετον εἶναι.

s73kendi başına çözülebilir olmak, bir yerde bulunmak, hacim içinde görülmek ve bunlara benzer ne varsa. Gerçekten var olan, kendi başına var olan maddesize yüklenenler ise şunlardır: her zaman kendi içinde yerleşik olmak, aynı bakımlardan hep aynı hâlde kalmak, ousia'sını aynılıkta bulmak, ousia bakımından değişmez olmak, bileşik olmamak; ne çözülebilir olmak ne bir yerde bulunmak ne de hacme dağılmış olmak; ne oluşmak ne yok olmak ve bunlara benzer ne varsa. Bu ayrımlara sıkıca tutunmalı, iki şeyin farklı tabiatları hakkında hiçbir şeyi birbirine karıştırmadan hem kendimiz konuşmalı hem de başkaları konuşurken öyle dinlemeliyiz.

XL. Kendi içinde kuvvesi sınırsız, hiç tükenmeden akan bir ousia'yı kavradığında; yorulmayan, yıpranmayan, hiçbir yanıyla eksik kalmayan, tersine en saf ve kendinden dolu hayatla taşan, kendi içinde yerleşik, kendisiyle doymuş ve kendini bile aramayan bir varlığı düşünmeye başladığında,

s73

τὸ καϑ' αὐτὸ λυτὸν ὑπάρχειν, τὸ ἐν τύπῳ. τὸ ἐν ὕγκῳ ϑεωρεῖσϑαι καὶ ὕσα τούτοις παραπλήσια. τοῦ δὲ ὄντως ὕντος καὶ x«9' ἑξαυτὸ ὑφεστηκότος ἀύλου τὸ εἶναι ἀεὶ ἐν ἑαυτῷ ἱδρυμένον. τὸ ὡσαύτως κατὰ ταὐτὰ ἔχειν. τὸ ἐν ταυτότητι οὐσιῶσϑαι. τὸ ἀμετάβλητον εἶναι κατ᾽ οὐσίαν. τὸ ἀσύνθετον. τὸ μήτε λυτὸν μήτε ἐν τόπῳ εἶναι μήτε εἰς ὅγxov διαπεφορῆσϑαι. τὸ μήτε γιγνόμενον μήτε ἀπολλύμενον εἶναι καὶ ὕσα τούτοις ὕμοια. ὧν ἐχομένους δεῖ μηδὲν ἐπαλλάττοντας περὶ τῆς διαφόρου αὐτῶν φύσεως καὶ αὐτοὺς ÀÉ10 yetv καὶ ἄλλων λεγόντων ἐπαγούειν. XL. Ὅταν λάβης ἀένναον οὐσίαν ἐν ἑαυτῇ κατὰ Óvvcutv V [XLI] ἄπειρον καὶ νοεῖν ἄρξῃ ὑπόστασιν ἀκάματον. ἄτρυτον. οὐδαμῇ μὲν ἐλλείπουσαν. " περεξαίρουσων δὲ τῇ ζωῇ τῇ ἀκραιφνεστάτῃ καὶ πλήρει ἀφ᾽ ἑαυτῆς. ἐν αὐτῇ τὲ ἱδρυμεένῃ καὶ κεκορεσμένῃ ἐξ ἑαυτῆς καὶ οὐδ ἑαυτὴν ζητούσῃ.

s74ona "nerede"yi ya da "neyle ilişkili"yi uyguladığın anda, onu "nerede"nin ya da ilişkinin eksikliği yüzünden küçültmüş olursun; ama aslında onu küçültmüş olmazsın, kendini ondan çevirmiş olursun, araya sızan bir sanının hayalini kendine perde edinerek. Böyle bir şeyi ne geçip aşabilirsin, ne durdurabilirsin, ne de verecek şeyi kalmamış gibi azar azar tükenen bir şeye çevirebilirsin. Çünkü o bütün pınarlardan daha kesintisizdir, her zaman akar ve hiç kesilmez. Ya onunla birlikte koşabilir, var olanın bütününe benzeyip başka bir şey aramazsın; ya da arayarak başka bir şeye bakar ve onun yanından sapıp geçersin. Ama artık hiçbir şey aramazsan, kendinin ve kendi ousia'nın üzerinde durarak bütüne benzemiş olursun; ondan gelen şeylerden birine takılıp kalmamış olursun. "Ben şu kadarım" da demezsin; "şu kadar"ı bırakıp bütün olursun. Oysa önceden de bütündün; ama bütünün yanına başka bir şey eklendiği için bu ekleme yüzünden küçülüyordun. Çünkü ekleme var olandan gelmiyordu —ona hiçbir şey ekleyemezsin—, var olmayandan geliyordu. İnsan var olmayandan da bir pay alarak oluştuğunda, yoksullukla bir arada yaşayan ve her şeye muhtaç bir doygunluk olur. Var olmayanı bıraktığında ise bütün olur ve kendi kendisinin doygunluğu olur.

s74

ταύτῃ ἐάνπερ τὸ ποῦ ἐπιβάλῃς ἡ τὸ πρὸς τι. ἅμα τῷ ἤλαττῶσϑαι ἐξ ἐνδείας τοῦ ποῦ ἢ πρός vi, εὐθὺς ἐκείνην uiv οὐκ ἠλάττωσας, ξαυτὸν δὲ ἀπέστρεψας κάλυμμα λαβὼν τὴν ὑποδραμοῦσαν τῆς ὑπονοίας φαντασίαν. ' 89 οὐ γὰρ δὴ ὑπερβήσῃ παρελϑὼν τὴν τοιαύτην οὐδ᾽ αὖ σοήσεις οὐδ᾽ vi wai οὐδὲ mtia-a εἰς μικρόν, ὡς οὐκέτι &yotiou διδόναι ἐν τῷ κατὰ —— ἐπιλιπεῖν. ἀδιάλειπτος γὰρ μᾶλλον ἢ πασῶν πηγῶν τὸ ἀεὶ χεόμενον [νοῶν] καὶ ἀδιάλειστον. ἢ συνϑεῖν [οὐ] δυνηϑεὶς καὶ τῷ παντὶ ὁμοιωϑῆναι τοῦ ὄντος — Fs ἢ ζητῶν παρεκβήσῃ εἰς ἄλλο βλεψας. εἰ δ᾽ οὐδὲν ἐπιζητήσεις, στὰς ἐπὶ σαυτοῦ καὶ τῆς σαυτοῦ οὐσίας. τῷ παντὶ ὡμοιώϑης καὶ οὐκ ἐνεσχέϑης ἔν τινι τῶν ἀπ αὐτοῦ. οὐδ᾽ εἶπας οὐδὲ σὺ τοσοῦτός εἰμι “ἀλλ᾽ ἀφεὶς (τὸ τοσοῦτος᾽ γέγονας πᾶς" καίτοι καὶ πρότερον ἦσθα πᾶς. ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι προσῆ v Gor μετὰ τοῦ πᾶς καὶ ἐλάττων ἐγίγνου τῇ temm, ὅτι μὴ ἐκ τοῦ ὄντος ἣν 88 ἢ T9060 11, οὐδὲν γὰρ ἐκείνῳ προσϑήσεις. ὅταν οὖν τις καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γένηται, κόρος τῇ πενίᾳ σύνοικος καὶ ἐνδεὴς πάντων. ἀφεὶς ovv τὸ μὴ Ov τότε πᾶς κόρος αὐτὸς

s75Öyle ki küçülmüş olan biri, kendisini alçaltan ve ufaltan şeyleri bıraktığında kendine yeniden kavuşur; özellikle de kendisini o tabiatça küçük şeyler sandığı, gerçekte kim olduğunu bilmediği zaman. Çünkü böyle biri kendinden de uzaklaşmıştır, var olandan da. Sen kendi içinde, kendinde bulunan biri olarak durduğunda, her yerde bulunan var olanın yanında da bulunursun. Kendini bıraktığında ise ondan da uzaklaşmış olursun. Onun şanı budur: kendinde bulunanın yanında bulunmak, kendinden dışarı çıkmış olandan uzak durmak. Var olan bizim yanımızdaysa ama biz başka şeylerle birlikteyken yanımızda değilse, bu onun yanımızda olmak için gelmiş olmasından değildir; o yanımızda değilken uzaklaşan biz olmuşuzdur. Bunda şaşılacak ne var? Sen de kendi yanındasın ve kendinden uzak değilsin; yine de yanında olduğun hâlde kendi yanında değilsin. Hem bulunan hem bulunmayan sensin: başka şeylere bakıp kendine bakmayı bıraktığında. Kendi yanında olduğun hâlde böylece kendi yanında değilsen, bu yüzden kendini tanımıyorsan, yanında bulunduğun bütün şeyleri, senden uzak olsalar bile, tabiatça kendi yanında bulunan kendinden daha kolay buluyorsan, yanında olmayan şey senden uzaktaysa neden şaşırırsın? Kendinden de uzaklaştığın için sen ondan uzaksın. Kendine

s75

ἑαυτοῦ" ὥστε (εἴ τις γέγονε mg», ἀπολαιιβάνει αὑτὸν ἀφεὶς τὰ ταπεινώσαντα καὶ κατασμικούναντα. καὶ μάλιστα. ὅταν ἐκεῖνα εἶναι αὑτὸν τὰ σμικρὰ τῇ φύσει καὶ οὐχ ὕστις ἐστὶν αὐτὸς τῇ ἀληϑείᾳ δοξώξῃ" ἀπέστη γὰρ ἀφ᾽ favrobt duc καὶ ἀπέστη τοῦ ὄντος. καὶ ἔστης ἐν αὑτῷ παρὼν παρόντι. τότε πάρει καὶ τῷ ὄντι πανταχοῦ ὕντι. ὅταν δὲ ἀφῇς αὑτόν, ἀπέστης κἀκείνου. τοιαύτην γὰρ ἀξίαν εἴληφε, παρεῖναι τῶ αὐτῷ παρόντι καὶ ἀπεῖναι τῷ αὐτοῦ ἐκστάντι. εἰ δὲ πάρεστιν μὲν ἡμῖν τὸ Ov, ἄπεστι δὲ τὸ μὴ ὄν. μετὰ δὲ ἄλλων οὖσιν οὐ πάρεστιν, οὐκ TÀOtv, ἵνα παρῇ. ἀλλ᾽ ἡμεῖς ἀπήλϑόμεν, ὅτε οὐ πάρεστιν. καὶ τί ϑαυμαστόν; αὐτὸς γάρ σοι παρὼν οὐκ ἁπῆς αὐτοῦ. καὶ οὐ πάρει σαυτῷ καίπερ παρὼν καὶ αὐτὸς ὧν Ó παρών τε καὶ ἁπών. ὕταν πρὸς ἄλλα βλέmus παρεὶς σαυτὸν βλέπειν. εἰ δ᾽ οὕτως αὐτῷ παρὼν οὐ πάρει καὶ διὰ τοῦτο σαυτὸν ἀγνοεῖς καὶ πάντα μᾶλλον. οἷς πάρει, καὶ πόρρω σου ὄντα εὑρίσκεις. ἡ αὐτὸν σαυτῷ φύσει παρόντα. τί ϑαυμάζεις. εἰ τὸ οὐ παρὸν πόρρω σοῦ ἐστι, σοῦ πόρρω αὐτοῦ διὰ τὸ καὶ σαυτοῦ πόρρω ytyovóroc; ὕσῳ

s76—hep yanında ve senden ayrılmaz olsa da— ne kadar yaklaşırsan, ona da o kadar yaklaşırsın; o da ousia bakımından senden, senin kendinden ayrılamadığın gibi ayrılamaz. Böylece her yerde bulunan ve yine hiçbir yerde bulunmayan var olanın yanında neyin bulunduğunu, neyin ondan uzak olduğunu küllî olarak bilebilirsin.

Kendi ousia'larına nous yoluyla ilerleyebilen, kendi ousia'larını bilebilen ve bu bilgide, bu bilginin farkında olmakta, bilenle bilinenin birliği uyarınca kendilerine yeniden kavuşabilenler kendi yanlarında bulunurlar; var olan da onların yanında bulunur. Kendi varlıklarından çıkıp başka şeylere sapanlar ise kendilerinden uzaktırlar; var olan da onlardan uzaktır. Tabiatımız gereği aynı ousia'da yerleşmeye ve kendimizden zengin olmaya yatkınken, olmadığımız şeye gidip kendimizden yoksul düşüyor ve bu yüzden, var olan yanımızda olduğu hâlde, yeniden yoksullukla bir arada yaşıyorsak; var olandan ne yerce ne ousia bakımından ayrılmışken ve başka hiçbir şeyle de ondan kesilmemişken, var olmayana dönüşümüzle ondan ayrılıyorsak, demek ki şu cezayı ödüyoruz: var olandan yüz çevirmekle kendimizden de yüz çeviriyor, kendimizi tanımıyoruz. Kendimizi yeniden sevmekle de hem kendimize kavuşuyor hem tanrıya bağlanıyoruz. Bu yüzden şu söz de yerindedir: "Biz insanlar bir tür nöbet yerindeyiz

s76

γὰρ ξαυτῷ πρόσει καίτοι παρόντι καὶ ἀναποστάτῳ ὄντι [αὐτὸς γὰρ ὅσῳ πρόσεισι], τόσῳ κἀκείνῳ πρόσει, ὃ δὴ οὕτω σοῦ ἐστιν ἀναπόσπαστον xcv οὐσίαν. ὡς σὺ σαυτοῦ" ὥστε καὶ πάρεστί σοι καϑόλου γινώσκειν, τί τε πάρεστι τῷ ὄντι καὶ τί ἄπεστι τοῦ ὄντος παρόντος πανταχοῦ καὶ πάλιν ὄντος οὐδαμοῦ; τοῖς μὲν γὰρ δυναμένοις χωρεῖν εἰς τὴν αὑτῶν οὐσίαν νοερῶς καὶ τὴν αὑτῶν γινώσκειν οὐσίαν (xai) ἐν αὐτῇ τῇ γνώσει καὶ τῇ εἰδήσει τῆς γνώσεως αὑτοὺς ἀπολαμβάνειν καϑ᾽ ἑνότητα τὴν τοῦ γινώσκοντος καὶ γινωσκομένου, [καὶ] τούτοις παροῦσιν αὑτοῖς πάρεστι καὶ τὸ ὄν. ὅσοι Ó ἂν παρεξέλϑωσιν ἀπὸ τοῦ εἶναι ἑαυτῶν πρὸς τὰ ἄλλα, ἀποῦσιν ἑαυτῶν ἄπεστι καὶ τὸ Ov. εἰ δ᾽ ἡμεῖς ἐπεφύκειμεν ἴδρῦσϑαι ἐν τῇ αὐτῇ οὐσίᾳ καὶ πλουτεῖν ἀφ᾽ ἑξαυτῶν καὶ μὴ ἀπέρχεσϑαι πρὸς ὃ μὴ ἦμεν καὶ πένεσθαι ξαυτῶν καὶ διὰ τοῦτο πάλιν τῇ πενίᾳ συνεῖναι καίπερ παρόντος αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ τοῦ ὄντος οὐ τόπῳ. οὐκ οὐσίᾳ κεχωρισμένοι οὐδ᾽ ἄλλῳ τινὶ ἀποτετμημένον τῇ πρὸς τὸ μὴ ὃν στροφῇ χωριζόμεϑα, δίκην ἄρα ταύτην ἀποτίννυμεν τῇ τοῦ ὄντος ἀποστροφῇ αὑτοὺς ἀποστρεφόμενοι καὶ ἀγνοοῦντες. καὶ τῇ πάλιν αὗτῶν φιλίᾳ ξαυτούς τε ἀπολαμβάνοντες καὶ τῷ ϑεῷ συναπτόμενοι. καὶ ὀρϑῶς ἄρα εἴρηται. ὡς ἔν τινι φρουρᾷ «ἐσμεν

s77ve bağlarla kapatılmışız; kişi bu nöbet yerinden kaçarak kendini salıvermemeli, bağlardan kurtulmaya kalkmamalıdır." Çünkü böyle biri buradaki şeylere dönmüş ve tanrısal olan kendini terk etmiştir; şairin dediği gibi, "tanrıdan kovulmuş bir sürgün ve serseri"dir. Öyle ki her kötü hayat kölelikle ve dinsizlikle doludur; bu yüzden hem tanrısız hem adaletsizdir, çünkü içindeki pneuma dinsizlikle, dolayısıyla adaletsizlikle de doludur. Yine bu yüzden adaletin herkesin kendi işini görmesinde bulunduğu doğru söylenmiştir; bir arada yaşayanların her birine hakkı olanı dağıtmakta ise gerçek adaletin yalnızca bir sureti ve hayali vardır.

XLI. Varlığını başka bir şeyde bulan, kendi başına, ötekinden ayrı olarak ousia'sı olmayan şey, içinde ousia kazandığı şeyden bağımsız olarak kendini bilmek için kendine dönerse ve böylece kendini ondan ayırırsa, hastalanır ve yok olur; çünkü kendini varlıktan ayırmış olur. Öte yandan içinde bulunduğu şeyden bağımsız olarak kendini bilebilen, kendini ondan ayırabilen ve bunu kendi yok oluşu olmadan yapabilen şeyin ousia'sını, kendini ondan ayırıp kendine döndürebildiği o şeyde bulması imkânsızdır;

s77

of ἄνϑρωποι καὶ δεσμοῖς κατακλεισϑέντες. καὶ ov δεῖ ξαυτὸν ἐκ ταύτης τῆς φρουρᾶς» ἀποδιδράσκοντα λύειν ix τῶν δεσμῶν πειρᾶσϑαι. ὡς ἄν του πρὺς τὰ τῇδε ἐστραμμένου καὶ ξαυτὸν ϑεῖον ὄντα καταλελοιπότος. ὥς φησι, φυγὰς ϑεόϑεν καὶ ἀλήτης. ὥστε πᾶς φαῦλος βίος δουλείας πλήρης καὶ ἀσεβείας καὶ διὰ τοῦτο ἄϑεός re καὶ ἄδικος {διὰ τὸν ἐν αὐτῷ πνεῦμα πλῆρες ὑπάρχον τῆς ἀσεβείας καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀδικίας. καὶ οὕτω πάλιν ἐν ἰδιοπραγίᾳ ὀρθῶς εἴρηται εὑρίσκεσθαι τὸ δίκαιον, ἐν δὲ ἀπονεμήσει τοῦ κατ᾽ ἀξίαν ἐκάστῳ τῶν συξώντων εἰκόνα κεῖσϑαι καὶ εἴδωλον τῆς ἀληϑινῆς δικαιοσύνης. XLI. Τὸ ἐν ἄλλῳ ἔχον τὸ εἰναι καὶ ἐφ ἑαυτοῦ χωριστῶς ἀπὸ ἄλλου μὴ οὐσιωμένον. ἐὰν εἰς ἑαυτὸ στρέφηται εἰς τὸ γνῶναι ξαυτὸ ἄνευ ἐκείνου, ἐν ᾧ οὐσίωται ἀπολαμβάνον ^ ξαυτοὸο απ ἐκείνου. νοσει τὲ XCL φϑείρεται αὐτὸ TOU εἰναι χωρίζον £fevró. τὸ δὲ γινώσχειν ἑαυτὸ δυνάμενον ἄνευ ἐκείνου, iv ᾧ ἐστιν, ἀπολαμβάνον f«vró ἀπ᾽ ἐκείνου καὶ οἷόν τε ὃν ἄνευ τῆς ἑαυτοῦ φϑορᾶς τοῦτο ποιεῖν, ἀμήχαvov οὐσιῶσϑαι ἐν ἐκείνω. ἀφ οὐ στρέφειν ἑἕαυτῦ εἰς EGUTO

s78Çünkü böyle bir şey, ondan yok olmadan ayrılabilir ve kendini onsuz bilebilir. Görme ve her his kuvvesi kendini hissetmiyor, bedenden ayrıldığında da ne kendini kavrayabiliyor ne de varlığını koruyabiliyorsa; nous ise kendini bedenden ayırdığında en çok o zaman düşünüyor, kendine dönüyor ve yok olmuyorsa, açıktır ki his kuvveleri etkin olmayı beden aracılığıyla edinmişlerdir; nous ise hem etkin olmayı hem var olmayı bedende değil, kendinde edinmiştir.

XLII. "Cisimsiz" asıl anlamıyla cismin yokluğuna göre söylenir ve düşünülür: eskilere göre madde böyledir; maddedeki eidos da maddeden soyutlanarak düşünüldüğünde böyledir; tabiatlar ve kuvveler de öyle; aynı şekilde yer, zaman ve sınırlar da. Bunların hepsine cismin yokluğuna göre cisimsiz denir. Ama cisimsiz denen başka şeyler de vardı; bunlara bu ad cismin yokluğuna göre değil, hiçbir şekilde cisim doğurmaya yaratılıştan elverişli olmadıkları için, kelimenin gevşek kullanımıyla verilmiştir. Bu yüzden birinci anlamdakiler cisimlerle birlikte var olur; ikinci anlamdakiler ise cisimlerden de, cisimlerle ilgili cisimsizlerden de büsbütün ayrıdır. Cisimler bir yerdedir, sınırlar da cisimdedir; nous ve düşünen logos ise ne bir yerde ne bir cisimde var olur, ne doğrudan cisimleri var eder, ne de cisimlerle ya da cismin yokluğuna göre cisimsiz denen şeylerle birlikte var olur. Bir boşluğun cisimsiz olduğu düşünülse bile, nous boşlukta bulunamaz. Çünkü boşluk cismi alabilir; ama nous'un etkinliğini içine alması, etkinliğe yer vermesi imkânsızdır. Böylece cins iki türlü göründüğü hâlde, Zenon'un izinden gidenler bunlardan birini hiç kavramadılar;

s78

ἀπ᾽ ἐκείνου ἄνευ φϑορᾶς καὶ γινώσκειν ξαυτὸ ἄνευ ἐκείνου ἐδύνατο. εἰ δὴ ὕρασις μὲν καὶ πᾶσα -— δύναμις οὔτε évite ἐστιν αἴσϑησις οὔτε χωρίζουσα ἑαυτὴν τοῦ σώματος ἑαυτῆς ἀντιλαμβάνεται ἢ σώζεται, νοῦς δὲ χωρίζων — ἑαυτὸν ἀπὸ σώματος τότε μάλιστα νοεῖ καὶ εἰς ἑαυτὸν στρέ- δ᾽ φεται καὶ οὐ φϑείρεται. δῆλον, ὡς af μὲν αἰσϑητικαὶ Óvνάμεις διὰ σώματος κέχτηνται τὸ ἐνεργεῖν. ὁ δὲ νοῦς οὐκ ἐν σώματι, ἐν ξαυτῷ δὲ κέκτηται τὸ ἐνεργεῖν τε καὶ εἶναι. v XLII. "4cóuere μὲν κατὰ στέρησιν σώματος λέγεται xol ἐπινοεῖται κυρίως. ὡς 17 ὕλη κατὰ τοὺς ἀρχαίους καὶ τὸ τὸ εἶδος τὸ ἐπὶ ὕλης, ὅταν ἐπινοῆται ἀποληφϑὲν ἀπὸ τῆς ὕλης. καὶ «f φύσεις καὶ of δυνάμεις, οὕτως δὲ καὶ ὃ τόπος καὶ ὃ χρόνος καὶ τὰ πέρατα. τὰ γὰρ τοιαῦτα πάντα κατὰ 82 στέρησιν σώματος λέγεται. ἤδη δὲ ἣν ἄλλα καταχρηστικῶς λεγόμενα ἀσώματα, οὐ κατὰ στέρησιν σώματος, κατὰ δὲ 18 «τὸ» ὅλως μὴ πεφυκέναι γεννᾶν σῶμα. διὸ τὰ μὲν κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον πρὸς τὰ σώματα psa τὰ δὲ κατὰ τὸ δεύτερον χωριστὰ τέλεον σωμάτων καὶ τῶν περὶ τὰ σώματα ἀσωμάτων. σώματα μὲν γὰρ ἐν “τόπῳ καὶ πέρατα ἐν σώματι, νοῦς δὲ καὶ νοερὺς λόγος οὔτε ἐν τόπῳ οὔτε ἕν 30 τῷ σώματι ὑφίσταται οὔτε προσεχῶς ὑφίστησι σώματα οὔτε (μὴν παρυφίσταται σώμασιν ἢ τοῖς κατὰ στέρησιν σωμάτων λεγομένοις ἀσωμάτοις. οὐδ᾽ εἰ κενὸν οὖν τι ἐπινοηϑείη ἀσώματον. £v κενῷ οἱόντε εἶναι νοῦν. σώματος μὲν γὰρ δεκτικὸν ἂν εἴη τὸ κενόν. νοῦ δὲ ἐνέργειαν χωρῆσαι ἀμήχανον καὶ τόπον δοῦναν ἐνεργείᾳ. διττοῦ δὲ φανέντος τοῦ γένους. τοῦ μὲν οὐδ΄ ὅλως ot ἀπὸ Ζήνωνος ἀντελάβοντο.

s79ötekini kabul ettiler, sonra da onun böyle olmadığını görünce onu ortadan kaldırdılar. Oysa onun başka bir cins olduğundan şüphelenmeleri ve bu cinsten değil diye var olmadığı kanaatine varmamaları gerekirdi.

XLIII. Nous her şeyin ilkesi değildir; çünkü nous çoktur, çokluktan önce ise bir olmak zorundadır. Nous'un çok olduğu açıktır: daima bir değil çok olan, üstelik kendisinden başka olmayan düşünceleri düşünür. Öyleyse onlarla aynıysa ve onlar çoksa, nous da çok olur. Düşünülürlerle aynı olduğu da şöyle gösterilir: Seyrettiği bir şey varsa, onu ya kendinde taşıyarak ya da başka bir şeyde duran bir şey olarak seyreder. Seyrettiği açıktır; çünkü düşünmekle birlikte nous'tur, düşünmekten yoksun kalınca ousia'sından da yoksun kalmış olur. O hâlde bilmeyle ilgili ortaya çıkan hâllere dikkat ederek onun seyrinin izini sürmeliyiz. İçimizdeki bilme kuvveleri toplu olarak şunlardır: his, tahayyül, nous. His kullanan her şey dışarıdaki şeylere yönelerek seyreder; seyrettiği şeylerle birleşmez, onlara çarpmaktan yalnızca bir iz alır. Göz gördüğü şeyi gördüğünde onunla aynı olması imkânsızdır; çünkü arada bir mesafe olmadıkça göremez. Aynı şekilde dokunan da dokunduğuyla aynı olsaydı yok olurdu. Buradan açıktır ki his ve his kullanan şey, duyulur olanı kavrayacaksa

s79

τὸ δ᾽ ἕτερον παραδεξάμενοι καὶ τὸ ἕτεροι μὴ τοιοῦτοι εἰναι καϑορῶντες C&vCLOOUGLV αὐτὸ δέον ως &ÀÀO 7£vOg Ἢν ὑπὸπτεῦσωι καὶ μὴ Ort οὐκ ἔστι τὸ ἕτερον μηδὲ τοῦτο μὴ εἶναι δοξάσει. XLIH. 'O νοῦς οὐκ ἔστιν ἀρχὴ πάντων πολλὰ 76 Stob. ἐστιν ὁ νοῦς. πρὸ δὲ τῶν πολλῶν ἀνάγκη civat τὸ ἕν. ν. 318 ὅτι δὲ πολλὰ ὃ νοῦς δῆλον" vost γὰρ ἀεὶ τὰ νοήματα ow! ᾿ ἐν ὄντα ἀλλὰ πολλὰ xci οὐχ ἄλλα Ovr« παρ᾽ ἐκεῖνον. εἰ οὖν ὃ αὐτός ἐστιν αὐτοῖς. ἐκεῖνα δὲ πολλά. πολλὰ ἂν εἴη καὶ ὃ νοῦς ὅτι δὲ ὁ αὐτός ἐστι τοῖς νοητοῖς, οὕτως δείκνυτωι εἰ γάρ τι ἔστιν. ὃ ϑεωρεῖ, ἤτοι ἐν ξαυτῷ ἔχων τοῦτο ϑεωρήσει ἢ ἐν ἄλλῳ κείμενον. καὶ ὅτι uiv ϑεωρεῖ δῆλον, σὺν γὰρ τῷ νοεῖν εἴη ἂν νοῦς. ἀφαιρεϑεὶς δὲ τοῦ νοεῖν ἀφήρηται τῆς οὐσίας. εἶ τοίνυν ἐπιστήσαντας τοῖς πάϑεσιν, ἃ συμβαίνει περι 8 ὃ τὰς γνώσεις. ἀνιχνεῦσαι τὴν ἐκείνου ϑεωρίαν᾽ γνωστικαὶ δὲ δυνάμεις ἐν ἡμῖν GOgóov' αἴσϑησις, φαντασία, νοῦς. πάντῃ δὲ τὸ αἰσϑήσει προσχρώμενον roig ἔξω ἐπιβάλλον ϑεωgei οὐχ ἕνούμενον ἐκείνοις, ἃ ϑεωρεῖ, ἀλλὰ μόνον τύπον αὐτῶν ἐκ τῆς πρὸς αὐτὰ προσβολῆς λαμβάνον. ὕται' ovv ἴδῃ ὀφθαλμὸς τὸ ὁρώμενον, ἀμήχανον ἐν ταυτότητι γενέσϑαι τοῦ ὁρωμένου. οὐ γὰρ Cv ἴδοι. εἰ μὴ ἐν διαστάσει γένοιτο᾽ ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ ἁπτόμενον ἕν ταυτύτητι γενόμενον φϑαρείῃ" ἐξ ὧν δῆλον. ὅτι ἀεὶ dj τὲ αἴσϑησις καὶ τὸ αἰσϑήσει προσχρώμενον εἰς τὸ ἔξω φέρεται. εἰ μέλλει τὸ

s80daima dışarıya yönelir. Tahayyül de aynı şekilde daima dışarıya yönelir; suret de onun bu gerginliğiyle birlikte var olur; tahayyül, dışarıya doğru bu gerginliğiyle suretin dışarıda bulunuyormuş gibi görünmesini de sağlar. Bunların kavrayışı böyledir ve hiçbiri kendine yönelip kendi içinde toplanarak ne duyulur ne de duyulmayan eidos'a ulaşabilir. Nous'ta ise kavrayış bu biçimde olmaz; o kendine yönelerek ve kendini seyrederek kavrar. Çünkü kendi etkinliklerini seyretmekten ve kendi etkinliklerinin gözü olmaktan çıksaydı, kendi kendisini görmediği için hiçbir şey düşünemezdi. His ile duyulur nasıl idiyse, nous ile düşünülür de öyledir. Ama his dışarıya uzanarak seyreder ve maddede duran duyuluru bulur; nous ise kendi içinde toplanarak seyreder, dışarıya uzanmaz. Bu yüzden bazıları nous'un varlığıyla

s80

αἰσϑητὸν καταλήψεσϑαι. ὡσαύτως δὲ καὶ 7 φαντασία ἀεὶ ἐπὶ τὸ ἔξω φέρεται καὶ τῇ τάσει αὐτῆς τὸ εἰκόνισμα παρυφίσταται, ἥτις καὶ παρασκευάξει ἔξωϑεν (ἢ αὐτῇ τῇ πρὸς τὸ ἔξω τάσει [τὴν] ὡς ἔξω ὄντος εἰκονίόματος ἔνδειξιν. καὶ τούτων μὲν κατάληψις τοιαύτη, ὧν οὐδεμία εἰς ξαυτὴν συννεύουσα καὶ συναγομένη ἐντύχοι ἂν ἢ τῷ αἰσϑητῷ ἢ τῷ ἀναισϑήτῳ εἴδει. ἐπὶ δὲ τοῦ νοῦ ov τοῦτον τὸν bep qj κατάληψις, ἀλλὰ Gvvvevovrog εἰς ξαυτὸν καὶ ξαυτὸν Hiydónaon, παρεξελϑὼν " τοῦ ϑεάσασϑαι τὰς ξαυτοῦ ἐνερμδίας καὶ ὄμμα εἶναι τῶν αὑτοῦ ἐνεργειῶν οὐκ ὧν ξαυτοῦ ὅραμα οὐδὲν ἂν νοήσειεν. ὡς μὲν οὖν ἦν αἴσϑησίς τε καὶ τὸ αἰσϑητόν, οὕτως ἐστὶ νοῦς vs καὶ τὸ νοητόν. ϑεωρεῖ δὲ ἡ uiv ἐκτεινομένη εἰς τὸ ἔξω εὑρίσκουσα τὸ αἰσϑητὸν (ἐν τῇ ὕλῃ κείμενον, ὁ δὲ νοῦς εἰς αὑτὸν συνα8 ἀγόμενος οὐδὲ μὴν ἔξω ἐκτεινόμενος. — ὕπερ καὶ ἐδόκει τισὶν ὀνόματος διαφορᾶς προστεϑείσης τῇ τοῦ νοῦ ὑποστά-

s81tahayyülün varlığı arasında yalnızca bir ad farkı bulunduğunu sandılar; çünkü onlara göre akıllı canlıdaki tahayyül düşünmeydi. Ama her şeyi maddeye ve cisimsel tabiata bağlamış olanlar için nous'u da bunlara bağlamak tutarlıydı. Bizim nous'umuz ise cisimsiz ve düşünen ousia'ları seyreder. Peki onları nerede duruyor olarak kavrayacak? Düşünülür maddenin dışında olsalar, hiçbir yerde olmazlar. O hâlde açıktır ki düşünülür olarak düşünmeyle bir arada bulunurlar. Düşünülürler nous'a giriyorsa, nous düşünülürleri düşünürken kendini seyreder; kendine girerek düşünülürü de düşünür, çünkü onlar ona girer. Düşünülürler çoksa —nous bir şeyi değil çok şeyi düşünür—, kendisi de zorunlu olarak çok olur. Bir ise çokluktan önce gelir; öyleyse bir'in nous'tan önce olması zorunludur.

XLIV. Nous ve düşünülür bir şeydir, his ve duyulur başka bir şey. Düşünülür nous'un eşidir, duyulur da hissin. Ama ne his kendi başına kendini kavrar ne de duyulur. Düşünülür ise nous'un eşidir, nous da düşünülürün; duyulur ise hissin eşidir.

s81

σει καὶ τῆς φαντασίας. ἣ γὰρ ἐν λογικῷ ξῴῳ φαντασία δέδοκτο αὐτοῖς νόησις. ἀλλ᾽ [εἰ] ἐκείνοις μὲν πάντα Gvaoτήσασιν ἀπὸ τῆς ὕλης καὶ τῆς σωματικῆς φύσεως ἀκόλου9ov ἦν καὶ τὸν νοῦν τού ; ἄν" ὁ δ᾽ ἡμέ Ü ἣν καὶ otv τούτων ἀναρτᾶν᾽ ὃ δ᾽ ἡμέτερος Cvotc» ἀσωμάτων καὶ νοερῶν ϑεωρὸς οὐσιῶν᾽ ποῦ τοίνυν κειμένας χαταλήψεται αὐτάς; ἔξω δὲ ὄντα {τῆς νοερᾶς» ὕλης οὐδαquot ἂν εἴη ταῦτα. δῆλον (οὖν» ὡς νοερὰ καὶ νοήσει συνταχϑήσεται. καὶ τοίνυν εἰ νοερὰ εἰς τὸν νοῦν (χωρεῖ, ἑαυτὸν ϑεωρήσει (ὃ voUg» νοῶν τὰ νοητά, καὶ χωρῶν εἰς ἑαυτὸν νοεῖ καὶ τὸ νοητὸν διὰ τὸ εἰς αὐτὸν ἐκεῖνα χωρεῖν. εἰ δὲ πολλὰ καὶ τὰ νοητά --- πολλὰ γὰρ ὃ νοῦς νοεῖ καὶ οὐχ ἕν --- πολλὰ ἂν εἴη καὶ ἐξ ἀνάγκης καὶ αὐτός. κεῖται δὲ πρὸ τῶν πολλῶν τὸ ἕν, ὥστε ἀνάγκη πρὸ τοῦ νοῦ εἶναι TO tv. XLIV. "4iio νοῦς καὶ νοητὸν καὶ ἄλλο αἴσϑησις καὶ αἰσϑητόν. καὶ νῷ μὲν τὸ νοητὸν σύξυγον, αἰσϑήσει δὲ τὸ αἰσϑητόν. ἀλλ᾽ οὔτε ἡ αἴσϑησις ἀντιλαμβάνεται αὑτῆς καϑ' αὑτὴν οὔτε τὸ αἰσϑητόν. νῷ δὲ τὸ νοητὸν σύξυγον [ὃν] καὶ τὸ νοητὸν τῷ νῷ. αἰσϑησει δὲ τὸ αἰσϑητον. νῷ

s82Nous'a ise eşi olan düşünülür hiçbir şekilde hissin kavrayışına düşmez; nous nous'a göre düşünülürdür. Nous nous için düşünülürse, nous kendisi için düşünülür olur. Nous düşünülürse ve duyulur değilse, düşünülür bir şeydir; nous için düşünülürse ve his için değilse, düşünen bir şeydir. Demek ki aynı şey hem düşünen hem düşünülendir, bütünüyle bütünün; ovan ile ovulan gibi de değildir. Bir parçasıyla düşünülüp başka bir parçasıyla düşünmez. Çünkü parçasızdır: bütün olarak bütün için düşünülürdür, bütün olarak bütünün nous'udur ve kendinde düşünmemenin hiçbir izini taşımaz. Bu yüzden kendinin bir yanını düşünüp öbür yanını düşünmemezlik etmez; çünkü düşünmediği yan bakımından düşüncesiz olurdu. Bir şeyden ayrılıp başka bir şeye de geçmez; çünkü ayrıldığı şeyi düşünmeyince o bakımdan düşüncesiz kalır. Onda birinin ardından öteki gelmiyorsa, her şeyi aynı anda düşünür. Madem her şeyi aynı anda düşünüyor, birini şimdi ötekini sonra değil, hepsini aynı anda, şimdi ve her zaman düşünür. Onda yalnızca şimdi varsa, geçmiş de gelecek de ortadan kalkmıştır; şimdi, aralıksız ve zamansız bir hazır bulunuştadır. Öyle ki onda hem çokluk bakımından hem zaman aralığı bakımından bir arada olma vardır. Bu yüzden her şey birlik içinde, aralıksız ve zamansız tek bir şeydedir. Böyleyse nous'ta bir yerden bir yere gitme yoktur, dolayısıyla hareket de yoktur; birlik içinde, tek bir şeyde olan bir etkinlik vardır; bu etkinlik büyümeden,

s82

δὲ τὸ νοητὸν σύζυγον ον XGL [26] νοητὸν τῷ vQ, αἰσϑήζει οὐδαμῶς ἐστιν ὑπόπτωτον, ἀλλὰ νῷ νοῦς ἐστε νοητόν. εἶ δὲ νοητὸν τῷ νῷ 0 νοῦς, ξαυτῷ ἂν εἴη νοητόν ὁ νοῦς. εἰ μὲν οὖν νοητὸς ὃ νοῦς xoci οὐκ αἰσϑητός, νοητὸν ἂν εἴη. εἰ δὲ νοητὸς νῷ καὶ οὐκ αἰσϑήσει, νοοῦν ἂν εἴη. ὁ αὐτὸς ἄρα νοοῦν καὶ νοούμενον ὅλον ὅλου, καὶ οὐχ ὡς ὃ τρίβων καὶ τριβόμενος. οὐκ ἄλλῳ οὖν μέρει νοεῖται καὶ 9 ῳρομρνῦς, ' ue ἄλλῳ νοεῖ. ἀμερὴς γὰρ καὶ νοητὸς ὅλος ὅλῳ καὶ νοῦς Or ὅλου. ἐπίνοιαν οὐδεμίαν ἐν ξαυτῷ ἀνοησίας Pycv. διὸ οὐχὶ τόδε μὲν ἑαυτοῦ νοεῖ, τόδε δὲ οὐ νοεῖ. καϑ' ὃ γὰρ οὐ νοεῖ, ἀνόητος ἔσται. οὐδὲ ἀφιστάμενος οὖν τοῦδε imi τόδε μεταβαίνει" ἀφ᾽ οὗ γὰρ ἀφίσταται μὴ νοῶν ἐκεῖνο, ἀνόητος κατ᾽ ἐκεῖνο γίνεται. εἰ δὲ μὴ τόδε μετὰ τόδε ἐπ αὐτοῦ γίνεται, Guo πάντα νοεῖ. ἐπεὶ οὖν πάντα ἅμα καὶ οὐ τὸ μὲν νῦν τὸ δὲ αὖϑις. πάντα ἅμα νῦν καὶ ἀεί. εἰ οὖν ἐπ᾿ αὐτοῦ τὸ νῦν, ἄνήρηται δὲ τὸ παρεληλυϑὸς καὶ τὸ μέλλον. ἐν ἀδιαστάτῳ τὸ νῦν (xol? ἀχρόνῳ παραστήματι. ὥστε τὸ ὁμοῦ κατά vs τὸ πλῆϑος κατά τὲ τὸ χρονικὸν διάστημα ἐπ᾽ αὐτοῦ. διὸ καϑ᾽ tv πάντα xol (àv» ἑνὶ καὶ ἀδιαστάτῳ καὶ ἀχρόνῳ. εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲ τὸ ποϑέν ποι τῷ νῷ οὐδὲ κίνησις ἄρα. ἀλλὰ ἐνέργεια. καϑ' ἕν. ἐν ἑνὶ αὖὔξ

s83değişmeden ve her türlü bir yerden bir yere geçişten uzaktır. Çokluk birlik içinde, etkinlik de aynı anda ve zamansızsa, böyle bir ousia ile birlikte, her zaman tek bir şeyde var olma da zorunlu olarak ortaya çıkar. Bu da ebediyettir (αἰών). Demek ki ebediyet nous ile birlikte var olmuştur. Birlik içinde, tek bir şeyde değil de geçişler hâlinde, hareket içinde, birini bırakıp ötekini alarak, bölerek ve adım adım ilerleyerek düşünen şeyle birlikte ise zaman var olmuştur. Çünkü böyle bir hareketle birlikte gelecek ve geçmiş ortaya çıkar. Psykhē, düşünceleri değiştirerek birinden ötekine geçer; ama önceki düşünceler onu terk etmez, sonrakiler de başka bir yerden gelip girmez. Öncekiler, onda kaldıkları hâlde sanki çekip gitmiş, sonrakiler sanki başka bir yerden gelip girmiştir. Oysa başka bir yerden gelmemişlerdir; psykhē kendi kendine, kendi içine doğru hareket edip gözünü sahip olduğu şeylere sırayla çevirdiği için gelmişlerdir. Çünkü psykhē dışarı akıp giden değil, çember çizerek kendi içine doğru kaynayan bir pınara benzer. Onun bu hareketiyle birlikte zaman ortaya çıkar; nous'un kendi içinde durmasıyla birlikte de ebediyet ortaya çıkar. Ebediyet ondan, zamanın psykhē'den ayrıldığı gibi ayrılmamıştır, çünkü orada birlikte ortaya çıkanlar da bir olmuştur. Hareket eden ise hareketinin ölçüsüzlüğü yüzünden yanılır ve duran ebediyeti

s83

ré ἀφῃρημένη καὶ μεταβολῆς χαὶ διεξόδου πάσης. εἰ δὲ τὸ πλῆϑος x«9 tv καὶ ἅμα T ἐνέργεια καὶ &yoovog. &vw;πῇ παρυποστῆναι τῇ τοιαύτῃ οὐσίᾳ τὸ ἀεὶ ἐν ἑνὶ Ov. τοῦv0 δέ ἐστιν αἰών. παρυπέστη Go« νῷ Ó αἰών. τῷ δὲ μὴ xe! ἕν ἐν ἑνὶ νοοῦντι, ἀλλὰ μεταβατικῶς καὶ ἐν κινήσει καὶ ἐν τῷ τὸ μὲν καταλείπειν, τὸ δὲ ἐπιλαμβάνειν καὶ μερίζειν καὶ διεξοδεύειν παρυπέστη χρόνος. τῇ γὰρ τοιαύτῃ vivijost παρυφίσταται τὸ μέλλειν καὶ παρεληλυϑέναι. ψυχὴ δὲ μεταβαίνει ἀπ᾽ ἄλλου εἰς ἄλλο ἐπαμείβουσα τὰ νοήματα οὐκ ἐξισταμένων τῶν προτέρων οὐδέ ποϑὲν ἄλλοθεν ἐπεισιόντων τῶν δευτέρων. ἀλλὰ τὰ μὲν ὥσπερ ἀπελήλυϑε καίπερ μένοντα ἐν αὐτῇ, τὰ δ᾽ ὥσπερ ἀλλαχόϑεν ἔπεισιν. ἀφίκετο δ᾽ οὐκ ἀλλαχόϑεν, ἀλλ᾽ αὐτῆς [καὶ] αὐτόϑεν εἷς ξαυτὴν κινουμένης καὶ τὸ ὄμμα φερούσης εἰς & ἔχει κατὰ μέρος. πηγῇ γὰρ ἔοικεν οὐκ ἀπορρύυτῷ. ἀλλὰ κύκλῳ εἰς ἑαυτὴν ἀναβλυζούσῃ. ἃ Cyri τῇ μὲν οὖν ταύτης xüvij σει παρυφίσταται χρόνος. τῇ δὲ τοῦ νοῦ μονῇ τῇ ἕν ἑαυτῷ ὃ αἰών, o) διῃρημένος ἀπ᾿ αὐτοῦ ὥσπερ ὃ χρόνος ἕξ ψυχῆς. ὅτι καὶ αἱ παρυποστάσεις ἥνωνται ἐκεῖ. διαψεύδεται δὲ τὸ χινούμενον {πρὸς τὸ μένον» αἰῶνα διὰ τὸ ἄμετρον τῆς

s84kendi hareketi gibi tasarlayarak ebediyet kavramına ulaşır. Duran da hareket edene bakarak zamanı kendisininmiş gibi alır; sanki kendi şimdisi zamanın akışı içinde adım adım ilerliyor ve çoğalıyormuş gibi. Bu yüzden bazıları zamanın hareketten daha az olmamak üzere durgunlukta da görüldüğünü sandılar; ebediyeti de, dediğimiz gibi, sonsuz zaman saydılar. Her biri kendi hâllerini ötekine yüklüyordu: daima hareket eden, duran şeyden aldığı "daima" ile ebediyetin suretini aynılık içinde yansıtıyor; etkinliğinin aynılığı içinde duran ise etkinliğinden gelen durgunluğuna zamanı iliştiriyordu. Geriye duyulur şeyler kalıyor: onlarda zaman bölünmüştür, her birinin zamanı başkadır. Örneğin Güneş'in zamanı başka, Ay'ınki başka, Sabah Yıldızı'nınki başkadır; her birinin zamanı ayrıdır. Bu yüzden her birinin yılı da başkadır. Bunları kuşatan yıl ise psykhē'nin hareketinde toplanır; çünkü bunlar onun hareketini taklit ederek hareket ederler. Ama onun hareketi başka türlü, bunlarınki başka türlü olduğu için, onun zamanı da bunlarınkinden başka türlüdür: bu zaman aralıklarla ölçülür, yer değiştirmelerle ve geçişlerle...

s84

κινήσεως εἰς ἔννοιαν λαμβανόμενον αἰῶνος. καὶ τὸ μένον πρὸς τὸ κινούμενον χρόνον ἕαυτοῦ, ὥσπερ τὸ νῦν αὐτοῦ καὶ διεξοδεῦον καὶ πολλαπλασιάξον κατὰ πάροδον τοῦ χρόvov. διὸ καὶ ἐν στάσει τὸν χρόνον τινὲς οὐχ ἧττον ἢ ἕν κινήσει ϑεωρεῖσϑαι ὑπελάμβανον καὶ τὸν αἰῶνα, ὡς ἔφαμεν, τὸν ἄπειρον χρόνον. ξκατέρου τὰ πάϑη τὰ ξαυτοῦ τῷ ἑτέρῳ zoooTLÜévrOg, τοῦ μὲν κινουμένου ἀεὶ ἀπὸ τοῦ ἕστῶτος κατὰ ταυτότητα τῷ ἀεὶ τῷ ἕξαυτοῦ τὸν αἰῶνα ἀπεικονίζοντος, καὶ τοῦ ἑστῶτος ἐν ταυτότητι ἐνεργείας τὸν χρόνον τῇ ξαυϑάτοῦ μονῇ «τῇ ἀπὸ τῆς ἐνεργείας προσάπτοντος. λοιπὸν δὲ ἐν τοῖς αἰσϑητοῖς ὁ διῃρημένος χρόνος ἄλλος ἄλλου" οἷον ἄλλος Ἡλίου, ἄλλος Σελήνης. ἄλλος "Ec6gópov καὶ ἐφ᾽ ἕκάστου ἄλλος. διὸ καὶ ἄλλου ἐνιαυτὸς ἄλλος" καὶ ὁ τούτους περιέχων ἐνιαυτὸς κεφαλαιούμενος εἰς τὴν τῆς ψυχῆς κίνησιν, ἧς κατὰ μίμησιν κινουμένων τούτων. ἀλλοίας δὲ τῆς ἐκείνης κινήσεως οὔσης καὶ ἀλλοίας τῆς τούτων ἀλλοῖος καὶ ὃ χρόνος ἐκείνης τοῦ τούτων διαστηματικὸς μὲν οὗτος καὶ ταῖς κατὰ τόπον κινήσεσι καὶ μεταβάσεῦι X S ἢ ᾿ i

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…