İçeriğe geç
İskender

Plutarkhos · İskender

41. Bölüm – 77. Bölüm

41.141. Bölüm

İskender böylece hem kendini geliştirmek hem de başkalarını aretēye teşvik etmek için tehlikeye giriyordu. Dostları ise servet ve şan yüzünden artık sefa ve rahat istiyor, dolaşmalardan ve seferlerden bezmişlerdi. Yavaş yavaş ona dil uzatıp kötü konuşmaya başladılar. O ise başlangıçta buna çok yumuşak karşılık verir, iyilik edip kötü söz işitmenin krala yaraşır olduğunu söylerdi.

41.1

Ἀλέξανδρος μὲν οὖν ἑαυτὸν ἀσκῶν ἅμα καὶ τοὺς ἄλλους παροξύνων πρὸς ἀρετὴν ἐκινδύνευεν· οἱ δὲ φίλοι διὰ πλοῦτον καὶ ὄγκον ἤδη τρυφᾶν βουλόμενοι καὶ σχολάζειν ἐβαρύνοντο τὰς πλάνας καὶ τὰς στρατείας, καὶ κατὰ μικρὸν οὕτω προῆλθον εἰς τὸ βλασφημεῖν καὶ κακῶς λέγειν αὐτόν, ὁ δὲ καὶ πάνυ πρᾴως ἐν ἀρχῇ πρὸς ταῦτα διέκειτο, φάσκων βασιλικὸν εἶναι τὸ κακῶς ἀκούειν εὖ ποιοῦντα.

41.2Oysa yakınlarına gösterdiği en küçük şeyler bile büyük sevgi ve saygı işaretleriydi; bunlardan birkaçını aktaracağım. Peukestas'a yazıp, ayı ısırdığını başkalarına bildirdiği hâlde kendisine bildirmediği için sitem etti. "Ama şimdi yaz" dedi, "nasıl olduğunu; birlikte avlananlardan biri seni yalnız bıraktıysa onu cezalandırayım."

41.2

καίτοι τὰ μικρότατα τῶν γενομένων τοῖς συνήθεσι παρʼ αὐτοῦ σημεῖα μεγάλης ὑπῆρχεν εὐνοίας καὶ τιμῆς· ὧν ὀλίγα παραθήσομαι. Πευκέστᾳ μὲν ἔγραψε μεμφόμενος ὅτι δηχθεὶς ὑπʼ ἄρκτου τοῖς μὲν ἄλλοις ἔγραψεν, αὐτῷ δὲ οὐκ ἐδήλωσεν. ἀλλὰ νῦν γε, φησί, γράψον πῶς ἔχεις, καὶ μή τινές σε τῶν συγκυνηγετούντων ἐγκατέλιπον, ἵνα δίκην δῶσι.

41.3Bir iş için uzakta olan Hephaistion ve arkadaşlarına, firavun faresiyle oynarken Krateros'un Perdikkas'ın mızrağının üzerine düşerek uyluğundan yaralandığını yazdı. Peukestas bir hastalıktan kurtulunca hekim Aleksippos'a teşekkür yazdı. Krateros hastayken uykusunda bir rüya gördü; onun için kurban kesti ve ona da kesmesini emretti.

41.3

τοῖς δὲ περὶ Ἡφαιστίωνα διὰ πράξεις τινὰς ἀποῦσιν ἔγραψεν ὅτι παιζόντων αὐτῶν πρὸς ἰχνεύμονα τῷ Περδίκκου δορατίῳ περιπεσὼν Κρατερὸς τοὺς μηροὺς ἐτρώθη. Πευκέστα δὲ σωθέντος ἔκ τινος ἀσθενείας ἔγραψε πρὸς Ἀλέξιππον τὸν ἰατρὸν εὐχαριστῶν. Κρατεροῦ δὲ νοσοῦντος ὄψιν ἰδὼν καθʼ ὕπνον αὐτός τέ τινας θυσίας ἔθυσεν ὑπὲρ αὐτοῦ κἀκεῖνον θῦσαι ἐκέλευσεν.

41.4Krateros'a çöpleme otu vermek isteyen hekim Pausanias'a da hem endişesini bildiren hem de ilacı nasıl kullanacağını öğütleyen bir mektup yazdı. Harpalos'un kaçışını ilk bildiren Ephialtes ile Kissos'u, adama iftira ediyorlar diye zincire vurdurdu.

41.4

ἔγραψε δὲ καὶ Παυσανίᾳ τῷ ἰατρῷ βουλομένῳ τὸν Κρατερὸν ἐλλεβορίσαι, τὰ μὲν ἀγωνιῶν, τὰ δὲ παραινῶν ὅπως χρήσεται τῇ φαρμακείᾳ, τοὺς δὲ πρώτους τὴν Ἁρπάλου φυγὴν καὶ ἀπόδρασιν ἀπαγγείλαντας ἔδησεν, Ἐφιάλτην καὶ Κίσσον, ὡς καταψευδομένους τοῦ ἀνδρός.

41.5Hastaları ve yaşlıları eve gönderirken Aigaili Eurylokhos kendini hastalar arasına yazdırdı. Sonra hiçbir hastalığı olmadığı ortaya çıkınca, Telesippa'ya âşık olduğunu ve deniz kıyısına giden kadının ardından gideceğini itiraf etti. İskender kadının kim olduğunu sordu. Özgür bir metres olduğunu öğrenince şöyle dedi: "Eurylokhos, sana bu aşkta yardım edeceğim; ama özgür bir kadın olduğuna göre, Telesippa'yı sözle ya da hediyeyle ikna etmenin yolunu bakalım."

41.5

ἐπεὶ δὲ τοὺς ἀσθενοῦντας αὐτοῦ καὶ γέροντας εἰς οἶκον ἀποστέλλοντος Εὐρύλοχος Αἰγαῖος ἐνέγραψεν ἑαυτὸν εἰς τοὺς νοσοῦντας, εἶτα φωραθεὶς ἔχων οὐδὲν κακόν ὡμολόγησε Τελεσίππας ἐρᾶν καὶ συνεπακολουθεῖν ἐπὶ θάλασσαν ἀπιούσης ἐκείνης, ἠρώτησε τίνων ἀνθρώπων ἐστὶ τὸ γύναιον. ἀκούσας δὲ ὅτι τῶν ἐλευθέρων ἑταιρῶν, ἡμᾶς μὲν, εἶπεν, ὦ Εὐρύλοχε, συνερῶντας ἔχεις ὅρα δὲ ὅπως πείθωμεν ἢ λόγοις ἢ δώροις τὴν Τελεσίππαν, ἐπειδήπερ ἐξ ἐλευθέρας ἐστί.

42.142. Bölüm

Dostlarına böyle mektuplar yazmaya bile vakit bulması şaşırtıcıdır: Kilikia'ya kaçan Seleukos'un kölesini aratmalarını yazıyor, Krateros'un kölesi Nikon'u yakaladığı için Peukestas'ı övüyor, tapınağa sığınan hizmetkâr konusunda Megabyzos'a, mümkünse onu tapınağın dışına çekip yakalamasını, ama tapınak içinde el sürmemesini yazıyordu.

42.1

θαυμάσαι δὲ αὑτὸν ἔστιν ὅτι καὶ μέχρι τοιούτων ἐπιστολῶν τοῖς φίλοις ἐσχόλαζεν, οἷα γράφει παῖδα Σελεύκου εἰς Κιλικίαν ἀποδεδρακότα κελεύων ἀναζητῆσαι, καὶ Πευκέσταν ἐπαινῶν ὅτι Νίκωνα, Κρατεροῦ δοῦλον, συνέλαβε, καὶ Μεγαβύζῳ περὶ τοῦ θεράποντος τοῦ ἐν τῷ ἱερῷ καθεζομένου, κελεύων αὐτὸν, ἂν δύνηται, συλλαβεῖν ἔξω τοῦ ἱεροῦ προκαλεσάμενος, ἐν δὲ τῷ ἱερῷ μὴ προσάπτεσθαι.

42.2Anlatıldığına göre başlangıçta ölüm davalarını görürken suçlayıcı konuşurken elini kulaklarından birine kapatırmış, kulağı sanık için temiz ve önyargısız kalsın diye. Ama sonraları pek çok iftira onu sertleştirdi; bunlar doğrular arasından yalanlara yol buluyordu. Özellikle hakkında kötü söz duyunca aklını kaybediyor, sert ve acımasız oluyordu, çünkü şanı hayattan ve krallıktan da üstün tutuyordu.

42.2

λέγεται δὲ καὶ τὰς δίκας διακρίνων ἐν ἀρχῇ τὰς θανατικὰς τὴν χεῖρα τῶν ὤτων τῷ ἑτέρῳ προστιθέναι τοῦ κατηγόρου λέγοντος, ὅπως τῷ κινδυνεύοντι καθαρὸν φυλάττηται καὶ ἀδιάβλητον. ἀλλʼ ὕστερόν γε αὑτὸν ἐξετράχυναν αἱ πολλαὶ διαβολαί, διὰ τῶν ἀληθῶν πάροδον ἐπὶ τὰ ψευδῆ λαβοῦσαι. καὶ μάλιστα κακῶς ἀκούων ἐξίστατο τοῦ φρονεῖν καὶ χαλεπὸς ἦν καὶ ἀπαραίτητος, ἅτε δὴ τὴν δόξαν ἀντὶ τοῦ ζῆν καὶ τῆς βασιλείας ἠγαπηκώς.

42.3O sırada, yeniden savaşmak üzere Dareios'un üzerine yürüdü. Bessos'un onu yakaladığını duyunca Thessalialıları evlerine gönderdi, maaşlarına iki bin talant hediye ekledi. Kovalamaca zorlu ve uzun sürdü; on bir günde üç bin üç yüz stadion at sürdü. Askerlerin çoğu, özellikle susuzluktan bitap düştü.

42.3

τότε δὲ ἐξήλαυνεν ἐπὶ Δαρεῖον ὡς πάλιν μαχούμενος ἀκούσας δὲ τὴν ὑπὸ Βήσσου γενομένην αὐτοῦ σύλληψιν ἀπέλυσε τοὺς Θεσσαλοὺς οἴκαδε, δισχίλια τάλαντα δωρεὰν ἐπιμετρήσας ταῖς μισθοφοραῖς. πρὸς δὲ τὴν δίωξιν ἀργαλέαν καὶ μακρὰν γινομένην ἕνδεκα γὰρ ἡμέραις ἱππάσατο τρισχιλίους καὶ τριακοσίους σταδίους ἀπηγόρευσαν μὲν οἱ πλεῖστοι, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ἀνυδρίον.

42.4Bu sırada bazı Makedonlar nehirden tulumlarla katırlar üzerinde su getirirken karşısına çıktı. Vakit öğleydi; İskender'in susuzluktan bitkin olduğunu görünce hemen bir miğfer doldurup ona sundular. Kimlere götürdüklerini sorunca, "Oğullarımıza" dediler; "ama sen yaşadıkça, onları kaybetsek de başkalarını yaparız."

42.4

ἔνθα δὴ Μακεδόνες ἀπήντησαν αὐτῷ τινες ὕδωρ ἐν ἀσκοῖς ἐφʼ ἡμιόνων κομίζοντες ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ· καὶ θεασάμενοι τὸν Ἀλέξανδρον ἤδη μεσημβρίας οὔσης κακῶς ὑπὸ δίψους ἔχοντα ταχὺ πλησάμενοι κράνος προσήνεγκαν. πυθομένου δὲ αὐτοῦ τίσι κομίζοιεν, υἱοῖς, ἔφασαν, ἰδίοις· ἀλλὰ σοῦ ζῶντος ἑτέρους ποιησόμεθα, κἂν ἐκείνους ἀπολέσωμεν.

42.5Bunu duyunca miğferi eline aldı. Ama çevresine bakınca bütün süvarilerin başlarını uzatıp suya baktıklarını gördü. İçmeden geri verdi, adamları övdü ve "Yalnız ben içersem bunların cesareti kırılır" dedi.

42.5

ταῦτα ἀκούσας ἔλαβεν εἰς τὰς χεῖρας τὸ κράνος· περιβλέψας δὲ καὶ θεασάμενος τοὺς περὶ αὑτὸν ἱππεῖς ἅπαντας ἐγκεκλικότας ταῖς κεφαλαῖς καὶ πρὸς τὸ ποτὸν βλέποντας ἀπέδωκεν οὐ πιών, ἀλλʼ ἐπαινέσας τοὺς ἀνθρώπους, ἄν γὰρ αὐτὸς, ἔφη, πίω μόνος, ἀθυμήσουσιν οὗτοι.

42.6Süvariler onun kendine hâkimiyetini ve yüce gönüllülüğünü görünce, "Bizi cesaretle götür!" diye bağırıp atlarını kırbaçladılar. Böyle bir kralları oldukça ne yorgun ne susuz ne de büsbütün ölümlü olduklarını düşündüklerini söylediler.

42.6

θεασάμενοι δὲ τὴν ἐγκράτειαν αὐτοῦ καὶ μεγαλοψυχίαν οἱ ἱππεῖς ἄγειν ἀνέκραγον θαρροῦντα καὶ τοὺς ἵππους ἐμάστιζον· οὔτε γὰρ κάμνειν οὔτε διψᾶν οὔθʼ ὅλως θνητοὺς εἶναι νομίζειν αὑτούς, ἕως ἂν ἔχωσι βασιλέα τοιοῦτον.

43.143. Bölüm

Hepsinin isteği aynıydı, ama anlatıldığına göre yalnız altmış kişi onunla birlikte düşman ordugâhına daldı. Orada saçılmış bol gümüş ve altının üzerinden geçtiler, çocuk ve kadınlarla dolu, sürücüsüz başıboş dolaşan kapalı arabaların yanından geçip, Dareios aralarındadır diye en öndekileri kovaladılar. Sonunda onu güçlükle buldular: bedeni mızrak darbeleriyle dolu, kapalı bir arabada yatıyordu, ölmek üzereydi.

43.1

ἡ μὲν οὖν προθυμία πάντων ἦν ὁμοία· μόνους δέ φασιν ἑξήκοντα συνεισπεσεῖν εἰς τὰ στρατόπεδα τῶν πολεμίων, ἔνθα δὴ πολὺν μὲν ἄργυρον καὶ χρυσὸν ἐρριμμένον ὑπερβαίνοντες, πολλὰς δὲ παίδων καὶ γυναικῶν ἁρμαμάξας ἡνιόχων ἐρήμους διαφερομένας παρερχόμενοι, τοὺς πρώτους ἐδίωκον, ὡς ἐν ἐκείνοις Δαρεῖον ὄντα. μόλις δὲ εὑρίσκεται πολλῶν ἀκοντισμάτων κατάπλεως τὸ σῶμα κείμενος ἐν ἁρμαμάξῃ, μικρὸν ἀπολείπων τοῦ τελευτᾶν.

43.2Yine de su istedi ve soğuk suyu içince kendisine su veren Polystratos'a şöyle dedi: "Ey adam, bu benim bütün felaketimin sonu oldu: iyilik görüp karşılığını veremiyorum. Ama senin bu iyiliğini İskender ödeyecek, İskender'in annem, karım ve çocuklarıma gösterdiği iyiliğin karşılığını da tanrılar. Sağ elimi senin aracılığınla ona veriyorum." Bunları söyleyip Polystratos'un elini tuttu ve öldü.

43.2

ὅμως δὲ καὶ πιεῖν ᾔτησε, καὶ πιὼν ὕδωρ ψυχρόν εἶπε πρὸς τὸν δόντα Πολύστρατον· ὦ ἄνθρωπε, τοῦτό μοι πέρας γέγονε δυστυχίας ἁπάσης, εὖ παθεῖν ἀμείψασθαι μὴ δυνάμενον· ἀλλʼ Ἀλέξανδρος ἀποδώσει σοι τὴν χάριν, Ἀλεξάνδρῳ δὲ οἱ θεοὶ τῆς εἰς μητέρα καὶ γυναῖκα καὶ παῖδας τοὺς ἐμοὺς ἐπιεικείας, ᾧ ταύτην δίδωμι τὴν δεξιὰν διὰ σοῦ. ταῦτα εἰπὼν καὶ λαβόμενος τῆς τοῦ Πολυστράτου χειρός ἐξέλιπεν.

43.3İskender oraya gelince olaydan üzüldüğü belliydi, kendi pelerinini çözüp cesedin üzerine örttü. Bessos'u sonradan yakaladığında parçalattı: iki düz ağaç eğilip birbirine yaklaştırıldı, ağaçların her birine bedeninin bir kısmı bağlandı, sonra salıverildiler ve her biri hızla kendine ait parçayı alıp gitti. O sırada Dareios'un cesedini krallara yaraşır biçimde süsleyip annesine gönderdi, kardeşi Eksathres'i dostları arasına aldı.

43.3

Ἀλέξανδρος δὲ ὡς ἐπῆλθεν, ἀλγῶν τε τῷ πάθει φανερὸς ἦν καὶ τὴν ἑαυτοῦ χλαμύδα λύσας ἐπέβαλε τῷ σώματι καὶ περιέστειλε, καὶ Βῆσσον μὲν ὕστερον εὑρὼν διεσφενδόνησεν, ὀρθίων δένδρων εἰς ταὐτὸ καμφθέντων ἐκατέρῳ μέρος προσαρτήσας τοῦ σώματος, εἶτα μεθεὶς ἑκάτερον, ὡς ὥρμητο ῥύμῃ φερόμενον, τὸ προσῆκον αὐτῷ μέρος νείμασθαι. τότε δὲ τοῦ Δαρείου τὸ μὲν σῶμα κεκοσμημένον βασιλικῶς πρὸς τὴν μητέρα ἀπέστειλε, τὸν δὲ ἀδελφὸν Ἐξάθρην εἰς τοὺς ἑταίρους ἀνέλαβεν.

44.144. Bölüm

Kendisi ordunun en dinç kısmıyla Hyrkania'ya indi. Karadeniz'den küçük görünmeyen, ama diğer denizlerden daha tatlı suya sahip bir körfez gördü. Bu konuda kesin bir şey öğrenemedi; en çok Maiotis gölünün bir uzantısı olduğunu sandı.

44.1

αὐτὸς δὲ μετὰ τῆς ἀκμαιοτάτης δυνάμεως εἰς Ὑρκανίαν κατέβαινε· καὶ πελάγους ἰδὼν κόλπον οὐκ ἐλάττονα μὲν τοῦ Πόντου φανέντα, γλυκύτερον δὲ τῆς ἄλλης θαλάττης, σαφὲς μὲν οὐδὲν ἔσχε πυθέσθαι περὶ αὐτοῦ, μάλιστα δὲ εἴκασε τῆς Μαιώτιδος λίμνης ἀνακοπὴν εἶναι.

44.2Oysa tabiat bilginleri gerçeği biliyorlardı ve İskender'in seferinden çok yıllar önce şunu kaydetmişlerdi: dış denizden içeri giren dört körfezin en kuzeylisi budur; hem Hyrkania hem Hazar Denizi diye anılır. Burada bazı barbarlar, atı Bukephalas'ı götüren adamlarla ansızın karşılaşıp atı ele geçirdiler.

44.2

καίτοι τούς γε φυσικοὺς ἄνδρας οὐκ ἔλαθε τἀληθές, ἀλλὰ πολλοῖς ἔτεσιν ἔμπροσθεν τῆς Ἀλεξάνδρου στρατείας ἱστορήκασιν ὅτι τεσσάρων κόλπων εἰσεχόντων ἀπὸ τῆς ἔξω θαλάσσης βορειότατος οὗτός ἐστι, τὸ Ὑρκάνιον πέλαγος καὶ Κάσπιον ὁμοῦ προσαγορευόμενον. ἐνταῦθα τῶν βαρβάρων τινὲς ἀπροσδοκήτως περιτυχόντες τοῖς ἄγουσι τὸν ἵππον αὐτοῦ τὸν Βουκεφάλαν λαμβάνουσιν.

44.3İskender buna çok kızdı. Bir ulak gönderip, atını geri göndermezlerse hepsini çocukları ve kadınlarıyla birlikte öldüreceği tehdidinde bulundu. Barbarlar atı getirip şehirlerini teslim edince hepsine insanca davrandı, atı alanlara da fidye verdi.

44.3

ὁ δὲ ἤνεγκεν οὐ μετρίως, ἀλλὰ κήρυκα πέμψας ἠπείλησε πάντας ἀποκτενεῖν μετὰ τέκνων καὶ γυναικῶν, εἰ τὸν ἵππον αὐτῷ μὴ ἀναπέμψειαν. ἐπεὶ δὲ καὶ τὸν ἵππον ἄγοντες ἧκον καὶ τὰς πόλεις ἐγχειρίζοντες, ἐχρήσατο φιλανθρώπως πᾶσι καὶ τοῦ ἵππου λύτρα τοῖς λαβοῦσιν ἔδωκεν.

45.145. Bölüm

Oradan Parthia'ya geçti. Rahat bir zamanda ilk kez barbar giysisini giydi. Ya kendini yerel âdetlere yakınlaştırmak istiyordu, çünkü alışkanlık ve benzerlik insanları yumuşatmakta çok etkilidir; ya da Makedonları yavaş yavaş yaşayışının değişmesine alıştırıp yere kapanarak saygı göstermeye hazırlamak için gizli bir deneme yapıyordu.

45.1

ἐντεῦθεν εἰς τήν Παρθικὴν ἀναζεύξας καὶ σχολάζων πρῶτον ἐνεδύσατο τήν βαρβαρικὴν στολὴν, εἴτε βουλόμενος αὑτὸν συνοικειοῦν τοῖς ἐπιχωρίοις νόμοις, ὡς μέγα πρὸς ἐξημέρωσιν ἀνθρώπων τὸ σύνηθες καὶ ὁμόφυλον, εἴτʼ ἀπόπειρά τις ὑφεῖτο τῆς προσκυνήσεως αὕτη τοῖς Μακεδόσι, κατὰ μικρὸν ἀνασχέσθαι τήν ἐκδιαίτησιν αὐτοῦ καὶ μεταβολὴν ἐθιζομένοις,

45.2Yine de büsbütün barbarca ve tuhaf olan Med giysisini kabul etmedi; ne şalvar ne kandys ne de tiara kullandı. Pers ve Med giysileri arasında iyi bir karışım kurdu: Med giysisinden daha gösterişsiz, Pers giysisinden daha ağırbaşlı. Bunu önce barbarlarla ve dostlarıyla görüşürken evinde giydi, sonra halk arasında da at sürerken ve işlerini görürken giydiği görüldü.

45.2

οὐ μὴν τήν γε Μηδικὴν ἐκείνην προσήκατο παντάπασι βαρβαρικὴν καὶ ἀλλόκοτον οὖσαν, οὐδὲ ἀναξυρίδας οὐδὲ κάνδυν οὐδὲ τιάραν ἔλαβεν, ἀλλὰ ἐν μέσῳ τινὰ τῆς Περσικῆς καὶ τῆς Μηδικῆς μιξάμενος εὖ πως, ἀτυφοτέραν μὲν ἐκείνης, ταύτης δὲ σοβαρωτέραν οὖσαν. ἐχρῆτο δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἐντυγχάνων τοῖς βαρβάροις καὶ τοῖς ἑταίροις κατʼ οἶκον, εἶτα τοῖς πολλοῖς οὕτως ἐξελαύνων καὶ χρηματίζων ἑωρᾶτο.

45.3Bu görüntü Makedonları üzüyordu, ama başka aretēlerine hayran olduklarından, haz ve şan için bazı isteklerine göz yummak gerektiğini düşünüyorlardı. Çünkü o, başka her şeyden başka, kısa süre önce baldırından bir ok yemiş, kaval kemiğinden bir parça kopup çıkmıştı. Bir başka sefer ensesine bir taş yemiş, gözlerine uzun süre geçmeyen bir karartı inmişti.

45.3

καὶ λυπηρὸν μὲν ἦν τοῖς Μακεδόσι τὸ θέαμα, τήν δὲ ἄλλην αὐτοῦ θαυμάζοντες ἀρετὴν ᾤοντο δεῖν ἔνια τῶν πρὸς ἡδονὴν αὐτῷ καὶ δόξαν ἐπιχωρεῖν ὅς γε πρὸς ἅπασι τοῖς ἄλλοις ἔναγχος τόξευμα μὲν εἰς τήν κνήμην λαβών, ὑφʼ οὗ τὸ τῆς κερκίδος ὁστέον ἀποθραυσθὲν ἐξέπεσε, λίθῳ δὲ πληγεὶς πάλιν εἰς τὸν τράχηλον ὥστε καὶ ταῖς ὄψεσιν ἀχλὺν ὑποδραμεῖν παραμείνασαν οὐκ ὀλίγον χρόνον,

45.4Yine de kendini tehlikelere esirgemeden atmaktan vazgeçmedi. Hatta Tanais sandığı Oreksartes nehrini geçip İskitleri bozguna uğrattı ve ishalden muzdarip olduğu hâlde onları yüz stadion kovaladı.

45.4

ὅμως οὐκ ἐπαύετο χρώμενος ἑαυτῷ πρὸς τοὺς κινδύνους ἀφειδῶς, ἀλλὰ καὶ τὸν Ὀρεξάρτην διαβὰς ποταμόν, ὃν αὐτὸς ᾤετο Τάναϊν εἶναι, καὶ τοὺς Σκύθας τρεψάμενος ἐδίωξεν ἐπὶ σταδίους ἑκατόν, ἐνοχλούμενος ὑπὸ διαρροίας.

46.146. Bölüm

Birçok yazara göre Amazon burada ona geldi; bunlar arasında Kleitarkhos, Polykleitos, Onesikritos, Antigenes ve İstros vardır. Aristobulos, teşrifatçı Khares, Ptolemaios, Antikleides, Thebaili Philon, Theangelaili Philippos, ayrıca Eretrialı Hekataios, Khalkisli Philippos ve Samoslu Duris ise bunun uydurma olduğunu söylerler.

46.1

ἐνταῦθα δὲ πρὸς αὐτὸν ἀφικέσθαι τὴν Ἀμαζόνα οἱ πολλοὶ λέγουσιν, ὧν καὶ Κλείταρχός ἐστι καὶ Πολύκλειτος καὶ Ὀνησίκριτος καὶ Ἀντιγένης καὶ Ἴστρος Ἀριστόβουλος δὲ καὶ Χάρης ὁ εἰσαγγελεύς καὶ Πτολεμαῖος καὶ Ἀντικλείδης καὶ Φίλων ὁ Θηβαῖος καὶ Φίλιππος ὁ Θεαγγελεὺς, πρὸς δὲ τούτοις Ἑκαταῖος ὁ Ἐρετριεὺς καὶ Φίλιππος ὁ Χαλκιδεὺς καὶ Δοῦρις ὁ Σάμιος πλάσμα φασὶ γεγονέναι τοῦτο.

46.2İskender de onları doğruluyor görünüyor. Antipatros'a her şeyi tek tek yazarken, İskit kralının kızını ona eş olarak verdiğini söyler ama Amazon'dan söz etmez. Anlatıldığına göre çok sonra, Lysimakhos kralken, Onesikritos ona kitabının Amazon'dan bahseden dördüncü cildini okumuş. Lysimakhos hafifçe gülümseyip, "Peki ben o zaman neredeydim?" demiş. Buna inanmayan da inanan da İskender'e bundan daha az ya da daha çok hayran kalmaz.

46.2

καὶ μαρτυρεῖν αὐτοῖς ἔοικεν Ἀλέξανδρος. Ἀντιπάτρῳ γὰρ ἅπαντα γράφων ἀκριβῶς τὸν μὲν Σκύθην αὐτῷ φησι διδόναι τὴν θυγατέρα πρὸς γάμον, Ἀμαζόνος δὲ οὐ μνημονεύει, λέγεται δὲ πολλοῖς χρόνοις Ὀνησίκριτος ὕστερον ἤδη βασιλεύοντι Λυσιμάχῳ τῶν βιβλίων τὸ τέταρτον ἀναγινώσκειν, ἐν ᾧ γέγραπται περὶ τῆς Ἀμαζόνος· τὸν οὖν Λυσίμαχον ἀτρέμα μειδιάσαντα καὶ ποῦ, φάναι, τότε ἤμην ἐγώ; ταῦτα μὲν οὖν ἄν τις οὔτε ἀπιστῶν ἧττον οὔτε πιστεύων μᾶλλον Ἀλέξανδρον θαυμάσειε.

47.147. Bölüm

Makedonların seferin geri kalanından vazgeçmesinden korktuğu için, öteki askerleri olduğu yerde bıraktı. Hyrkania'daki en seçkinleri, yirmi bin piyade ile üç bin süvariyi yanına alıp onlara şöyle dedi: barbarlar şimdi onları rüya gibi görüyordu; ama Asya'yı yalnız sarsıp geri dönerlerse, kadınlara saldırır gibi hemen üzerlerine çökeceklerdi.

47.1

φοβούμενος δὲ τοὺς Μακεδόνας, μὴ εἰς τὰ ὑπόλοιπα τῆς στρατείας ἀπαγορεύσωσι, τὸ μὲν ἄλλο πλῆθος εἴασε κατὰ χώραν, τοὺς δὲ ἀρίστους ἔχων ἐν Ὑρκανίᾳ μεθʼ ἑαυτοῦ, δισμυρίους πεζοὺς καὶ τρισχιλίους ἱππεῖς, προσέβαλε, λέγων ὡς νῦν μὲν αὐτοὺς ἐνύπνιον τῶν βαρβάρων ὁρώντων, ἂν δὲ μόνον ταράξαντες τὴν Ἀσίαν ἀπίωσιν, ἐπιθησομένων εὐθὺς ὥσπερ γυναιξίν.

47.2Bununla birlikte gitmek isteyenlere izin verdi, ama Makedonlara dünyayı kazanırken dostlarıyla ve gönüllülerle yalnız bırakıldığına tanıklık etti. Antipatros'a yazdığı mektupta bunlar hemen hemen aynı kelimelerle yazılıdır; bunun üzerine hepsinin, onları dünyanın neresine isterse götürmesi için bağırdığını da ekler. Bunlar denemeyi kabul edince geri kalan kalabalığı kazanmak artık zor olmadı, kolayca ardından geldiler.

47.2

οὐ μὴν ἀλλʼ ἀπιέναι γε τοὺς βουλομένους ἐφῆκε, μαρτνράμενος ὅτι τὴν οἰκουμένην τοῖς Μακεδόσι κτώμενος ἐγκαταλέλειπται μετὰ τῶν φίλων καὶ τῶν ἐθελόντων στρατεύειν. ταῦτα σχεδὸν αὐτοῖς ὀνόμασιν ἐν τῇ πρὸς Ἀντίπατρον ἐπιστολῇ γέγραπται, καὶ ὅτι ταῦτα εἰπόντος αὐτοῦ πάντες ἐξέκραγον ὅποι βούλεται τῆς οἰκουμένης ἄγειν· δεξαμένων δὲ τούτων τὴν πεῖραν οὐκέτι ἦν χαλεπὸν προσαχθῆναι τὸ πλῆθος, ἀλλὰ ῥᾳδίως ἐπηκολούθησεν.

47.3Bundan sonra yaşayışını yerel halka daha da yaklaştırdı, onların âdetlerini de Makedon âdetlerine yaklaştırdı. Uzaklara gideceği için, işlerin zorla değil karışma, ortaklık ve iyi niyetle yoluna gireceğini düşünüyordu. Bu yüzden otuz bin çocuk seçti ve onlara Yunanca okuma yazma ve Makedon silahlarıyla talim öğretilmesini emretti, başlarına da birçok eğitici koydu.

47.3

οὕτω δὴ καὶ τὴν δίαιταν ἔτι μᾶλλον ὡμοίου τε τοῖς ἐπιχωρίοις ἑαυτόν, ἐκεῖνά τε προσῆγε τοῖς Μακεδονικοῖς ἔθεσιν, ἀνακράσει καὶ κοινωνίᾳ μᾶλλον διʼ εὐνοίας καταστήσεσθαι τὰ πράγματα νομίζων ἢ βίᾳ, μακρὰν ἀπαίροντος αὐτοῦ, διὸ καὶ τρισμυρίους παῖδας ἐπιλεξάμενος ἐκέλευσε γράμματά τε μανθάνειν Ἑλληνικὰ καὶ Μακεδονικοῖς ὅπλοις ἐντρέφεσθαι, πολλοὺς ἐπιστάτας καταστήσας.

47.4Roksane ile evliliği aşktan oldu; onu bir içki sofrasında dans ederken güzel ve taze görmüştü. Ama bu iş, içinde bulunduğu duruma da uygun göründü. Barbarlar bu evlilik ortaklığından cesaret buldular ve İskender'i çok sevdiler; çünkü bu konuda son derece iffetli davranmış, yenik düştüğü tek kadına bile kanun dışı dokunmaya katlanmamıştı.

47.4

καὶ τὰ περὶ Ῥωξάνην ἔρωτι μὲν ἐπράχθη, καλὴν καὶ ὡραίαν ἔν τινι χορῷ παρὰ πότον ὀφθεῖσαν, ἔδοξε δὲ οὐκ ἀνάρμοστα τοῖς ὑποκειμένοις εἶναι πράγμασιν. ἐθάρρησαν γὰρ οἱ βάρβαροι τῇ κοινωνίᾳ τοῦ γάμου, καὶ τὸν Ἀλέξανδρον ὑπερηγάπησαν, ὅτι σωφρονέστατος περὶ ταῦτα γεγονὼς οὐδὲ ἧς μόνης ἡττήθη γυναικὸς ἄνευ νόμου θιγεῖν ὑπέμεινεν.

47.5En yakın dostlarından Hephaistion'un bu değişimi takdir edip onunla birlikte kıyafet değiştirdiğini, Krateros'un ise ata âdetlerine bağlı kaldığını görüyordu. Bu yüzden barbarlarla Hephaistion, Yunanlılar ve Makedonlarla Krateros aracılığıyla işlerini görürdü. Genel olarak birini en çok seviyor, ötekine en çok saygı duyuyordu. Hep, Hephaistion'un İskender'in, Krateros'un ise kralın dostu olduğunu düşünür ve söylerdi.

47.5

ἐπεὶ δὲ καὶ τῶν φίλων ἑώρα τῶν μεγίστων Ἡφαιστίωνα μὲν ἐπαινοῦντα καὶ συμμετακοσμούμενον αὐτῷ, Κρατερὸν δὲ τοῖς πατρίοις ἐμμένοντα· διʼ ἐκείνου μὲν ἐχρημάτιζε τοῖς βαρβάροις, διὰ τούτου δὲ τοῖς Ἕλλησι καὶ τοῖς Μακεδόσι καὶ ὅλως τὸν μὲν ἐφίλει μάλιστα, τὸν δὲ ἐτίμα, νομίζων καὶ λέγων ἀεί τὸν μὲν Ἡφαιστίωνα φιλαλέξανδρον εἶναι, τὸν δὲ Κρατερὸν φιλοβασιλέα.

47.6Bu yüzden aralarında gizli bir düşmanlık vardı ve sık sık çatışırlardı. Hindistan'da bir keresinde kılıçlarını çekip kapıştılar, dostları da yardıma koştu. İskender at sürüp geldi, herkesin önünde Hephaistion'u azarladı, deli ve çılgın dedi: İskender onu terk ederse hiçbir şey olmayacağını anlamıyor muydu? Krateros'a da özel olarak ağır sözler söyledi.

47.6

διὸ καὶ πρὸς ἀλλήλους ὑπούλως ἔχοντες συνέκρουον πολλάκις, ἅπαξ δὲ περὶ τὴν Ἰνδικὴν καὶ εἰς χεῖρας ἦλθον σπασάμενοι τὰ ξίφη, καὶ τῶν φίλων ἑκατέρῳ παραβοηθούντων προσελάσας Ἀλέξανδρος ἐλοιδόρει τὸν Ἡφαιστίωνα φανερῶς, ἔμπληκτον καλῶν καὶ μαινόμενον, εἰ μὴ συνίησιν ὡς, ἐάν τις αὐτοῦ τὸν Ἀλέξανδρον ἀφέληται, μηδέν ἐστιν ἰδίᾳ δὲ καὶ τοῦ Κρατεροῦ πικρῶς καθήψατο.

47.7Sonra ikisini bir araya getirip barıştırdı, Ammon ve öteki tanrılar üzerine yemin etti: onları bütün insanlardan çok seviyordu, ama yine kavga ettiklerini duyarsa ikisini de, ya da kavgayı başlatanı öldürecekti. Bundan sonra şaka olsun diye bile birbirlerine bir şey söyleyip yapmadıkları söylenir.

47.7

καὶ συναγαγὼν αὐτοὺς καὶ διαλλάξας ἐπώμοσε τὸν Ἄμμωνα καὶ τοὺς ἄλλους θεούς, ἦ μὴν μάλιστα φιλεῖν ἀνθρώπων ἁπάντων ἐκείνους ἂν δὲ πάλιν αἴσθηται διαφερομένους, ἀποκτενεῖν ἀμφοτέρους, ἢ τὸν ἀρξάμενον. ὅθεν ὕστερον οὐδὲ παίζοντες εἰπεῖν τι οὐδὲ πρᾶξαι πρὸς ἀλλήλους λέγονται.

48.148. Bölüm

Parmenion'un oğlu Philotas Makedonlar arasında büyük itibar görüyordu; cesur ve dayanıklı biri sayılırdı. İskender'den sonra ondan daha cömert ve dostlarına daha bağlı kimse yoktu. Anlatıldığına göre yakınlarından biri ondan para isteyince verilmesini emretti. Kâhyası parası olmadığını söyleyince, "Ne diyorsun?" dedi, "Kadehin de mi yok, elbisen de mi?"

48.1

Φιλώτας δὲ ὁ Παρμενίωνος ἀξίωμα μὲν εἶχεν ἐν τοῖς Μακεδόσι μέγα καὶ γὰρ ἀνδρεῖος ἐδόκει καὶ καρτερικὸς εἶναι, φιλόδωρος δὲ οὕτω καὶ φιλέταιρος μετʼ αὐτόν Ἀλέξανδρον οὐδείς, λέγεται γοῦν ὅτι τῶν συνήθων τινὸς αἰτοῦντος ἀργύριον ἐκέλευσε δοῦναι φήσαντος δὲ τοῦ διοικητοῦ μὴ ἔχειν, τί λέγεις; εἶπεν, οὐδὲ ποτήριον ἔχεις οὐδὲ ἱμάτιον;

48.2Ancak gururunun şişkinliği, servetinin ağırlığı, bedenine özeni ve yaşayışı, özel bir kişiye yakışmayacak kadar göze batıyordu. O sırada ağırbaşlılığı ve yüksekliği de zarif değil, kaba ve özensiz bir taklit gibiydi; bu da kuşku ve kıskançlık uyandırıyordu. Öyle ki Parmenion bir keresinde ona "Oğlum, biraz daha aşağı in" demişti.

48.2

ὄγκῳ δὲ φρονήματος καὶ βάρει πλούτου καὶ τῇ περὶ τὸ σῶμα θεραπείᾳ καὶ διαίτῃ χρώμενος ἐπαχθέστερον ἢ κατʼ ἰδιώτην, καὶ τότε δὴ τὸ σεμνὸν καὶ ὑψηλὸν οὐκ ἐμμελῶς, ἀλλʼ ἄνευ χαρίτων τῷ σολοίκῳ καὶ παρασήμῳ μιμούμενος, ὑποψίαν καὶ φθόνον ἔσχεν, ὥστε καὶ Παρμενίωνά ποτε εἰπεῖν πρός αὐτόν ὦ παῖ, χείρων μοι γίνου.

48.3İskender'e karşı da çok eskiden beri kötülenmişti. Dareios Kilikia'da yenildikten sonra Şam'daki parası ele geçirilince, ordugâha birçok esir getirilmişti. Bunlar arasında Pydnalı, güzel bir kadın bulundu; adı Antigone idi.

48.3

πρός δὲ αὐτόν Ἀλέξανδρον ἐκ πάνυ πολλῶν χρόνων ἐτύγχανε διαβεβλημένος, ὅτε γὰρ τὰ περὶ Δαμασκὸν ἑάλω χρήματα Δαρείου νικηθέντος ἐν Κιλικίᾳ, πολλῶν σωμάτων κομισθέντων εἰς τὸ στρατόπεδον εὑρέθη γύναιον ἐν τοῖς αἰχμαλώτοις, τῷ μὲν γένει Πυδναῖον, εὐπρεπὲς δὲ τὴν ὄψιν ἐκαλεῖτο δὲ Ἀντιγόνη.

48.4Philotas onu yanına aldı. Genç bir adam olarak sevgilisinin karşısında, şarabın da etkisiyle, gururla ve askerce çok şey söylüyor; en büyük başarıların kendisine ve babasına ait olduğunu, İskender'in ise onlar sayesinde hükümdarlık unvanının keyfini süren bir çocuk olduğunu anlatıyordu.

48.4

τοῦτο ἔσχεν ὁ Φιλώτας οἷα δὲ νέος πρός ἐρωμένην καὶ σὺν οἴνῳ πολλὰ φιλότιμα καὶ στρατιωτικὰ παρρησιαζόμενος ἑαυτοῦ τὰ μέγιστα τῶν ἔργων ἀπέφαινε καὶ τοῦ πατρός, Ἀλέξανδρον δὲ μειράκιον ἀπεκάλει διʼ αὐτοὺς τὸ τῆς ἀρχῆς ὄνομα καρπούμενον.

48.5Kadın bunları bir tanıdığına anlattı, o da doğal olarak bir başkasına. Söz sonunda Krateros'a ulaştı. Krateros kadını alıp gizlice İskender'e götürdü. İskender dinledikten sonra kadına Philotas'la görüşmeye devam etmesini ve ondan öğrendiği her şeyi gelip kendisine bildirmesini emretti.

48.5

ταῦτα τῆς γυναικὸς ἐκφερούσης πρός τινα τῶν συνήθων, ἐκείνου δέ, ὡς εἰκὸς, πρός ἕτερον, περιῆλθεν εἰς Κρατερὸν ὁ λόγος καὶ λαβὼν τὸ γύναιον εἰσήγαγε κρύφα πρός Ἀλέξανδρον. ἀκούσας δὲ ἐκεῖνος ἐκέλευσε φοιτᾶν εἰς ταὐτὸ τῷ Φιλώτᾳ, καὶ πᾶν, ὅ τι ἂν ἐκπύθηται τούτου, πρός αὐτόν ἀπαγγέλλειν βαδίζουσαν.

49.149. Bölüm

Philotas kendisine kurulan bu tuzağı bilmiyordu. Antigone ile birlikteliğini sürdürüyor, öfke ve böbürlenmeyle kral aleyhine uygunsuz pek çok söz söylüyordu.

49.1

ὁ μὲν οὖν Φιλώτας ἐπιβουλευόμενος οὕτως ἠγνόει, καὶ συνῆν τῇ Ἀντιγόνῃ πολλὰ καὶ πρὸς ὀργὴν καὶ μεγαλαυχίαν ῥήματα καὶ λόγους κατὰ τοῦ βασιλέως ἀνεπιτηδείους προϊέμενος.

49.2İskender, Philotas aleyhine güçlü kanıtlar eline geçtiği hâlde sessizce sabretti ve kendini tuttu; ya Parmenion'un kendisine bağlılığına güveniyordu ya da onların şanından ve gücünden çekiniyordu. O sırada Khalaistralı Limnos adında bir Makedon, İskender'e suikast tasarlıyor, sevdiği Nikomakhos adlı genci bu işe ortak olmaya çağırıyordu.

49.2

ὁ δὲ Ἀλέξανδρος, καίπερ καρτερᾶς ἐνδείξεως κατὰ τοῦ Φιλώτου προσπεσούσης, ἐκαρτέρησε σιωπῇ καί κατέσχεν, εἴτε θαρρῶν τῇ Παρμενίωνος εὐνοίᾳ πρὸς αὑτόν, εἴτε δεδιὼς τὴν δόξαν αὐτῶν καὶ τὴν δύναμιν. ἐν δὲ τῷ τότε χρόνῳ Μακεδὼν ὄνομα Λίμνος, ἐκ Χαλαίστρας, ἐπιβουλεύων Ἀλεξάνδρῳ Νικόμαχόν τινα τῶν νέων, πρὸς ὃν αὐτὸς ἐρωτικῶς εἶχεν, ἐπὶ τὴν κοινωνίαν τῆς πράξεως παρεκάλει.

49.3Nikomakhos reddedip kardeşi Kebalinos'a bu teşebbüsü bildirdi. Kebalinos, Philotas'a gidip önemli ve acil bir konu için onları İskender'in yanına götürmesini istedi. Philotas neden böyle davrandığı bilinmez, ama kralın daha önemli işlerle meşgul olduğunu söyleyerek onları içeri almadı. Bunu iki kez yaptı.

49.3

τοῦ δὲ μὴ δεξαμένου, φράσαντος δὲ τἀδελφῷ Κεβαλίνῳ τὴν πεῖραν, ἐλθὼν ἐκεῖνος πρὸς Φιλώταν ἐκέλευσεν εἰσάγειν αὐτοὺς πρὸς Ἀλέξανδρον ὡς περὶ ἀναγκαίων ἔχοντας ἐντυχεῖν καὶ μεγάλων, ὁ δὲ Φιλώτας, ὅ τι δὴ παθὼν (ἄδηλον γὰρ ἐστιν), οὐ παρῆγεν αὐτούς, ὡς πρὸς ἄλλοις μείζοσι γιγνομένου τοῦ βασιλέως, καὶ τοῦτο δὶς ἐποίησεν.

49.4İki kardeş, Philotas'ın bu tavrı karşısında başka birine başvurdular ve onun aracılığıyla İskender'in huzuruna çıktılar. Önce Limnos'un işini anlattılar, sonra da Philotas'ın iki kez başvurularını umursamadığını hafifçe ima ettiler. Bu, İskender'i çok kızdırdı. Limnos'u yakalamaya gönderilen adam onu tutuklanmaya direnirken öldürünce daha da sarsıldı, çünkü suikastın kanıtının elinden kaçtığını düşünüyordu.

49.4

οἱ δὲ καθʼ ὑπεροψίαν ἤδη τοῦ Φιλώτου τραπόμενοι πρὸς ἕτερον καὶ διʼ ἐκείνου τῷ Ἀλεξάνδρῳ προσαχθέντες πρῶτον μὲν τὰ τοῦ Λίμνου κατεῖπον, ἔπειτα παρεδήλωσαν ἡσυχῇ τὸν Φιλώταν, ὡς ἀμελήσειεν αὐτῶν δὶς ἐντυχόντων. καί τοῦτο δὴ σφόδρα παρώξυνε τὸν Ἀλέξανδρον· καὶ τοῦ πεμφθέντος ἐπὶ τὸν Λίμνου, ὡς ἠμύνετο συλλαμβανόμενος, ἀποκτείναντος αὑτόν, ἔτι μᾶλλον διεταράχθη, τὸν ἔλεγχον ἐκπεφευγέναι τῆς ἐπιβουλῆς νομίζων.

49.5Philotas'a öfkesi, ondan eskiden beri nefret edenleri de üzerine çekti. Bunlar artık açıkça, kralın Khalaistralı bir adamın böyle bir cesarete kendi başına giriştiğini sanmasının gaflet olduğunu söylüyorlardı. Limnos yalnız bir hizmetkâr, daha doğrusu daha büyük bir kaynaktan fırlatılmış bir aletti; suikast, bu işin saklı kalmasında en çıkarı olanlar arasında aranmalıydı.

49.5

καὶ πικρῶς ἔχων πρὸς τὸν Φιλώταν ἐπεσπάσατο τοὺς πάλαι μισοῦντας αὑτόν, ἤδη φανερῶς λέγοντας ὡς ῥᾳθυμία τοῦ βασιλέως εἴη Λίμνον οἰομένου, Χαλαιστραῖον ἄνθρωπον, ἐπιχειρῆσαι τολμήματι τοσούτῳ καθʼ αὑτὸν ἀλλὰ τοῦτον μὲν ὑπηρέτην εἶναι, μᾶλλον δὲ ὄργανον ἀπὸ μείζονος ἀρχῆς ἀφιέμενον, ἐν ἐκείνοις δὲ τὴν ἐπιβουλὴν ζητητέον οἷς μάλιστα ταῦτα λανθάνειν συνέφερε.

49.6Bu sözler ve kuşkularla kralın kulaklarını açtıktan sonra Philotas aleyhine sayısız iftira getirdiler. Bunun üzerine Philotas yakalandı ve sorguya çekildi. Dostlar işkenceyi yönetiyor, İskender gerilmiş perdenin arkasından dinliyordu. Philotas'ın Hephaistion ve yanındakilere acınacak, alçakça yalvardığını duyunca şöyle dediği söylenir: "Sen böyle yumuşak ve korkaksan, Philotas, nasıl bu kadar büyük işlere giriştin?"

49.6

τοιούτοις λόγοις καὶ ὑπονοίαις ἀναπετάσαντος τὰ ὦτα τοῦ βασιλέως ἐπῆγον ἤδη μυρίας κατὰ τοῦ Φιλώτου διαβολάς. ἐκ τούτου δὲ συλληφθεὶς ἀνεκρίνετο, τῶν ἑταίρων ἐφεστώτων ταῖς βασάνοις, Ἀλεξάνδρου δὲ κατακούοντος ἔξωθεν αὐλαίας παρατεταμένης ὅτε δὴ καί φασιν αὑτὸν εἰπεῖν, οἰκτρὰς καὶ ταπεινὰς τοῦ Φιλώτου φωνὰς καὶ δεήσεις τοῖς περὶ τὸν Ἡφαιστίωνα προσφέροντος οὕτω δὴ μαλακὸς ὢν, ὦ Φιλώτα, καὶ ἄνανδρος ἐπεχείρεις πράγμασι τηλικούτοις;

49.7Philotas öldükten sonra hemen Medya'ya adam göndertip Parmenion'u da öldürttü. Parmenion, Philippos ile birlikte pek çok iş başarmış, yaşlı dostlar içinde İskender'i Asya'ya geçmeye yalnız ya da en çok teşvik eden adamdı. Üç oğlundan ikisinin seferde daha önce öldüğünü görmüş, üçüncüsüyle birlikte öldürülmüştü.

49.7

ἀποθανόντος δὲ τοῦ Φιλώτου καὶ Παρμενίωνα πέμψας εὐθὺς εἰς Μηδίαν ἀνεῖλεν, ἄνδρα πολλὰ μὲν Φιλίππῳ συγκατεργασάμενον, μόνον δὲ ἢ μάλιστα τῶν πρεσβυτέρων φίλων Ἀλέξανδρον εἰς Ἀσίαν ἐξορμήσαντα διαβῆναι, τριῶν δὲ υἱῶν οὓς ἔσχεν, ἐπὶ τῆς στρατιᾶς δύο μὲν ἐπιδόντα πρότερον ἀποθανόντας, τῷ δὲ τρίτῳ συναναιρεθέντα.

49.8Bunlar birçok dostunu İskender'den korkuttu, en çok da Antipatros'u. Antipatros Aitolialılara gizlice adam gönderip güvence alıp verdi. Çünkü Aitolialılar da Oiniadai'yi yerinden yurdundan etmeleri yüzünden İskender'den korkuyorlardı. İskender bunu duyunca, Aitolialılardan Oiniadailerin çocuklarının değil, kendisinin intikam alacağını söylemişti.

49.8

ταῦτα πραχθέντα πολλοῖς τῶν φίλων φοβερὸν ἐποίησε τὸν Ἀλέξανδρον, μάλιστα δὲ Ἀντιπάτρῳ καὶ πρὸς Αἰτωλοὺς ἔπεμψε κρύφα πίστεις διδοὺς καὶ λαμβάνων. ἐφοβοῦντο γὰρ Ἀλέξανδρον Αἰτωλοὶ διὰ τὴν Οἰνιαδῶν ἀνάστασιν, ἣν πυθόμενος οὐκ Οἰνιαδῶν ἔφη παῖδας, ἀλλʼ αὑτὸν ἐπιθήσειν δίκην Αἰτωλοῖς.

50.150. Bölüm

Çok geçmeden Kleitos olayı yaşandı. Yalın hâliyle duyulduğunda Philotas olayından daha vahşice görünür. Ama sebebiyle zamanını birlikte düşündüğümüzde, kralın bunu bilerek değil, bir talihsizlikle yaptığını görürüz; öfkesi ve sarhoşluğu, Kleitos'un daimōnuna fırsat vermişti.

50.1

οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον συνηνέχθη καὶ τὰ περὶ Κλεῖτον, οὕτω μὲν ἁπλῶς πυθομένοις τῶν κατὰ Φιλώταν ἀγριώτερα λόγῳ μέντοι συντιθέντες ἅμα καὶ τὴν αἰτίαν καὶ τόν καιρόν, οὐκ ἀπὸ γνώμης, ἀλλὰ δυστυχίᾳ τινὶ ταῦτα εὑρίσκομεν πεπραγμένα τοῦ βασιλέως, ὀργὴν καὶ μέθην πρόφασιν τῷ Κλείτου δαίμονι παρασχόντος.

50.2Şöyle oldu. Bazı kişiler denizden krala Yunan meyveleri getirdiler. Kral meyvelerin tazeliğine ve güzelliğine hayran kalıp Kleitos'u çağırttı; ona göstermek ve bir kısmını vermek istiyordu. Kleitos o sırada kurban kesiyordu; kurbanı bırakıp geldi, üzerlerine sunu dökülmüş üç koyun da peşinden geldi.

50.2

ἐπράχθη δὲ οὕτως. ἧκόν τινες ὀπώραν Ἑλληνικὴν ἀπὸ θαλάσσης τῷ βασιλεῖ κομίζοντες, ὁ δὲ θαυμάσας τὴν ἀκμὴν καὶ τὸ κάλλος ἐκάλει τόν Κλεῖτον, ἐπιδεῖξαι καὶ μεταδοῦναι βουλόμενος. ὁ δὲ θύων μὲν ἐτύγχανεν, ἀφεὶς δὲ τὴν θυσίαν ἐβάδιζε καὶ τρία τῶν κατεσπεισμένων προβάτων ἐπηκολούθησεν αὑτῷ.

50.3Kral bunu öğrenince kâhinler Aristandros ile Lakonyalı Kleomantis'e danıştı. Onlar işaretin kötü olduğunu söyleyince, Kleitos için hemen kefaret kurbanı kesilmesini emretti. Kendisi de iki gün önce uykusunda tuhaf bir rüya görmüştü: Kleitos, Parmenion'un oğullarıyla birlikte kara giysiler içinde oturuyordu ve hepsi ölüydü.

50.3

πυθόμενος δὲ ὁ βασιλεὺς ἀνεκοινοῦτο τοῖς μάντεσιν Ἀριστάνδρῳ καὶ Κλεομάντει τῷ Λάκωνι. φησάντων δὲ πονηρὸν εἶναι τὸ σημεῖον, ἐκέλευσεν ἐκθύσασθαι κατὰ τάχος ὑπὲρ τοῦ Κλείτου. καὶ γὰρ αὐτὸς ἡμέρᾳ τρίτῃ κατὰ τοὺς ὕπνους ἰδεῖν ὄψιν ἄτοπον δόξαι γὰρ αὑτῷ τόν Κλεῖτον μετὰ τῶν Παρμενίωνος υἱῶν ἐν μέλασιν ἱματίοις καθέζεσθαι, τεθνηκότων ἁπάντων.

50.4Ama Kleitos kurbanını bitiremeden doğrudan yemeğe geldi; kral Dioskurlar için kurban kesmişti. Azgın bir içki âlemi başladı. Barbarlara yakın zamanda yenilen komutanları utandırmak ve alaya almak için Pranikhos, bazılarına göre de Pierion adlı birinin yazdığı şiirler söyleniyordu.

50.4

οὐ μὴν ἔφθασεν ὁ Κλεῖτος ἐκθυσάμενος, ἀλλʼ εὐθὺς ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἧκε, τεθυκότος τοῦ βασιλέως Διοσκούροις. πότου δὲ νεανικοῦ συρραγέντος ᾔδετο ποιήματα Πρανίχου τινός, ὡς δέ φασιν ἔνιοι, Πιερίωνος, εἰς τοὺς στρατηγοὺς πεποιημένα τοὺς ἔναγχος ἡττημένους ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἐπʼ αἰσχύνῃ καὶ γέλωτι.

50.5Yaşlılar buna kızıp şairi ve şarkıcıyı azarlarken, İskender ve yanındakiler zevkle dinleyip devam etmesini söylüyordu. Sarhoş olan ve tabiatı sert, başına buyruk olan Kleitos çok öfkelendi. Talihsizliğe uğramış da olsalar, gülenlerden çok daha iyi olan Makedonların barbarlar ve düşmanlar arasında aşağılanmasının yakışık almadığını söyledi.

50.5

τῶν δὲ πρεσβυτέρων δυσχεραινόντων καὶ λοιδορούντων τόν τε ποιητὴν καὶ τόν ᾄδοντα, τοῦ δὲ Ἀλεξάνδρου καὶ τῶν περὶ αὐτὸν ἡδέως ἀκροωμένων καὶ λέγειν κελευόντων, ὁ Κλεῖτος ἤδη μεθύων καὶ φύσει τραχὺς ὢν ὀργὴν καὶ αὐθάδης ἠγανάκτει μάλιστα, φάσκων οὐ καλῶς ἐν βαρβάροις καὶ πολεμίοις ὑβρίζεσθαι Μακεδόνας πολὺ βελτίονας τῶν γελώντων, εἰ καὶ δυστυχίᾳ κέχρηνται.

50.6İskender, korkaklığa talihsizlik demekle Kleitos'un kendini savunduğunu söyleyince, Kleitos ayağa kalkıp şöyle dedi: "Ey tanrı oğlu, Spithridates'in kılıcına sırtını döndüğünde seni kurtaran bu korkaklıktı! Makedonların kanı ve bu yaralarla böylesine büyüdün de Philippos'u inkâr edip kendini Ammon'un oğlu yaptın."

50.6

φήσαντος δὲ τοῦ Ἀλεξάνδρου τόν Κλεῖτον αὑτῷ συνηγορεῖν δυστυχίαν ἀποφαίνοντα τὴν δειλίαν, ἐπαναστὰς ὁ Κλεῖτος, αὕτη μέντοι σε, εἶπεν, ἡ δειλία τόν ἐκ θεῶν ἤδη τῷ Σπιθριδάτου ξίφει τόν νῶτον ἐπιτρέποντα περιεποίησε, καὶ τῷ Μακεδόνων αἵματι καὶ τοῖς τραύμασι τούτοις ἐγένου τηλικοῦτος ὥστε Ἄμμωνι σαυτὸν εἰσποιεῖν ἀπειπάμενος Φίλιππον.

51.151. Bölüm

İskender öfkelenip "Kötü kafalı herif" dedi, "bizim hakkımızda hep böyle konuşup Makedonları birbirine düşürmekle kârlı çıkacağını mı sanıyorsun?" Kleitos, "Şimdi de kâr etmiyoruz ya, İskender" dedi; "böyle emeklerin karşılığını alıyoruz. Makedonların Med değnekleriyle dövüldüğünü, krala ulaşmak için Perslere yalvardığımızı görmeden önce ölenler ne mutlu."

51.1

παροξυνθεὶς οὖν ὁ Ἀλέξανδρος, ἦ ταῦτα, εἶπεν, ὦ κακὴ κεφαλὴ, σὺ περὶ ἡμῶν ἑκάστοτε λέγων καὶ διαστασιάζων Μακεδόνας χαιρήσειν νομίζεις; ἀλλʼ οὐδὲ νῦν, ἔφη, χαίρομεν, Ἀλέξανδρε, τοιαῦτα τέλη τῶν πόνων κομιζόμενοι, μακαρίζομεν δὲ τοὺς ἤδη τεθνηκότας πρὶν ἐπιδεῖν Μηδικαῖς ῥάβδοις ξαινομένους Μακεδόνας, καὶ Περσῶν δεομένους ἵνα τῷ βασιλεῖ προσέλθωμεν.

51.2Kleitos böyle açık konuşup İskender'in yanındakiler ayağa kalkıp ona sövünce, yaşlılar gürültüyü yatıştırmaya çalıştı. İskender, Kardialı Ksenodokhos ile Kolophonlu Artemios'a dönüp şöyle dedi: "Yunanlılar size Makedonlar arasında, yırtıcılar arasındaki yarı tanrılar gibi dolaşıyormuş gibi gelmiyor mu?"

51.2

τοιαῦτα τοῦ Κλείτου παρρησιαζομένου καὶ τῶν περὶ Ἀλέξανδρον ἀντανισταμένων καὶ λοιδορούντων αὐτόν, οἱ πρεσβύτεροι κατέχειν ἐπειρῶντο τὸν θόρυβον. ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ἀποστραφεὶς πρὸς Ξενόδοχον τὸν Καρδιανὸν καὶ τὸν Κολοφώνιον Ἀρτέμιον, οὐ δοκοῦσιν, εἶπεν, ὑμῖν οἱ Ἕλληνες ἐν τοῖς Μακεδόσιν ὥσπερ ἐν θηρίοις ἡμίθεοι περιπατεῖν;

51.3Kleitos geri adım atmadı; İskender'e istediğini açıkça söylemesini, ya da yemeğe özgür, açık sözlü adamları çağırmayıp Pers kemerine ve beyaz şeritli gömleğine eğilecek barbarlar ve kölelerle yaşamasını söyledi. İskender öfkesine artık dayanamadı. Yanında duran elmalardan birini ona fırlatıp vurdu ve hançerini aradı.

51.3

τοῦ δὲ Κλείτου μὴ εἴκοντος, ἀλλὰ εἰς μέσον ἃ βούλεται λέγειν τὸν Ἀλέξανδρον κελεύοντος, ἢ μὴ καλεῖν ἐπὶ δεῖπνον ἄνδρας ἐλευθέρους καὶ παρρησίαν ἔχοντας, ἀλλὰ μετὰ βαρβάρων ζῆν καὶ ἀνδραπόδων, οἳ τὴν Περσικὴν ζώνην καὶ τὸν διάλευκον αὐτοῦ χιτῶνα προσκυνήσουσιν, οὐκέτι φέρων τὴν ὀργὴν Ἀλέξανδρος μήλων παρακειμένων ἑνὶ βαλὼν ἔπαισεν αὐτὸν καὶ τὸ ἐγχειρίδιον ἐζήτει.

51.4Muhafızlardan Aristophanes hançeri önce kaldırdı. Diğerleri onu sarıp yalvarırken yerinden fırladı, Makedonca seslenerek kalkancıları çağırdı; bu büyük tehlike işaretiydi. Borazana işaret vermesini emretti, adam tereddüt edip istemeyince yumrukla vurdu. Bu adam sonradan, ordunun birbirine girmesini engelleyen başlıca kişi olarak ün kazandı. Geri adım atmayan Kleitos'u da dostları güçlükle salondan dışarı itti.

51.4

τῶν δὲ σωματοφυλάκων ἑνὸς Ἀριστοφάνους φθάσαντος ὑφελέσθαι, καὶ τῶν ἄλλων περιεχόντων καὶ δεομένων, ἀναπηδήσας ἀνεβόα Μακεδονιστὶ καλῶν τοὺς ὑπασπιστάς τοῦτο δὲ ἦν σύμβολον θορύβου μεγάλου, καὶ τὸν σαλπιγκτὴν ἐκέλευσε σημαίνειν, καὶ πὺξ ἔπαισεν ὡς διατρίβοντα καὶ μὴ βουλόμενον. οὗτος μὲν οὖν ὕστερον εὐδοκίμησεν ὡς τοῦ μὴ συνταραχθῆναι τὸ στρατόπεδον αἰτιώτατος γενόμενος, τὸν δὲ Κλεῖτον οὐχ ὑφιέμενον οἱ φίλοι μόλις ἐξέωσαν τοῦ ἀνδρῶνος.

51.5Kleitos başka bir kapıdan yeniden içeri girdi; küstahça ve umursamazca Euripides'in Andromakhe'sinden şu dizeyi okuyordu: "Yazık, Yunanistan'da ne kötü bir âdet bu!" Bunun üzerine İskender muhafızlardan birinin mızrağını alıp kapının önündeki perdeyi aralayarak kendisine doğru gelen Kleitos'a sapladı.

51.5

ὁ δὲ κατʼ ἄλλας θύρας αὖθις εἰσῄει, μάλα ὀλιγώρως καὶ θρασέως Εὐριπίδου τὰ ἐξ Ἀνδρομάχης ἰαμβεῖα ταῦτα περαίνων οἴμοι, καθʼ Ἑλλάδʼ ὡς κακῶς νομίζεται. οὕτω δὴ λαβὼν παρά τινος τῶν δορυφόρων Ἀλέξανδρος αἰχμήν ἀπαντῶντα τὸν Κλεῖτον αὐτῷ καὶ παράγοντα τὸ πρὸ τῆς θύρας παρακάλυμμα διελαύνει.

51.6Kleitos inleyip böğürerek yere düştü. O anda öfkesi dindi. Kendine gelip dostlarının dilsiz bir hâlde durduğunu görünce mızrağı cesetten çekti ve boğazına saplamaya atıldı. Muhafızlar ellerini tutup onu durdurdular ve zorla odasına taşıdılar.

51.6

πεσόντος δὲ μετὰ στεναγμοῦ καὶ βρυχήματος εὐθὺς ἀφῆκεν ὁ θυμὸς αὐτόν, καὶ γενόμενος παρʼ ἑαυτῷ καὶ τοὺς φίλους ἰδὼν ἀφώνους ἑστῶτας ἑλκύσασθαι μὲν ἐκ τοῦ νεκροῦ τὴν αἰχμήν ἔφθασε, παῖσαι δʼ ἑαυτὸν ὁρμήσας παρά τὸν τράχηλον ἐπεσχέθη, τῶν σωματοφυλάκων τὰς χεῖρας αὐτοῦ λαβόντων καὶ τὸ σῶμα βίᾳ παρενεγκόντων εἰς τὸν θάλαμον.

52.152. Bölüm

O geceyi acı acı ağlayarak geçirdi; ertesi gün bağırıp ağlamaktan bitap düşmüş, dilsiz yatıyor, ağır ağır iç çekiyordu. Sessizliğinden korkan dostları zorla içeri girdiler. Başkalarının sözlerine kulak vermedi. Ama kâhin Aristandros ona Kleitos'la ilgili gördüğü rüyayı ve işareti hatırlatıp bunların çoktan kaderde yazılı olduğunu söyleyince yumuşar gibi oldu.

52.1

ἐπεὶ δὲ τήν τε νύκτα κακῶς κλαίων διήνεγκε καὶ τήν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἤδη τῷ βοᾶν καὶ θρηνεῖν ἀπειρηκὼς ἄναυδος ἔκειτο, βαρεῖς ἀναφέρων στεναγμούς, δείσαντες οἱ φίλοι τήν ἀποσιώπησιν εἰσῆλθον βίᾳ. καὶ τῶν μὲν ἄλλων οὐ προσίετο τοὺς λόγους, Ἀριστάνδρου δὲ τοῦ μάντεως ὑπομιμνῄσκοντος αὑτὸν τήν τε ὄψιν ἣν εἶδε περὶ τοῦ Κλείτου, καὶ τὸ σημεῖον, ὡς δὴ πάλαι καθειμαρμένων τούτων, ἔδοξεν ἐνδιδόναι.

52.2Bunun üzerine Aristoteles'in akrabası filozof Kallisthenes ile Abderalı Anaksarkhos'u içeri aldılar. Kallisthenes ahlâk yoluyla ve yumuşak bir şekilde, sözle sokulup üzmeden dolanarak acısını hafifletmeye çalıştı. Anaksarkhos ise felsefede en baştan kendine özgü bir yol tutmuştu; çevresindekileri küçümseyip önemsemediği yönünde ün kazanmıştı. İçeri girer girmez şöyle bağırdı:

52.2

διὸ Καλλισθένην τε τὸν φιλόσοφον παρεισήγαγον, Ἀριστοτέλους οἰκεῖον ὄντα, καὶ τὸν Ἀβδηρίτην Ἀνάξαρχον. ὧν Καλλισθένης μὲν ἠθικῶς ἐπειρᾶτο καὶ πρᾴως, ὑποδυόμενος τῷ λόγῳ καὶ περιϊὼν ἀλύπως, λαβέσθαι τοῦ πάθους, ὁ δὲ Ἀνάξαρχος ἰδίαν τινὰ πορευόμενος ἐξ ἀρχῆς ὁδὸν ἐν φιλοσοφίᾳ, καὶ δόξαν εἰληφὼς ὑπεροψίας καὶ ὀλιγωρίας τῶν συνήθων, εὐθὺς εἰσελθὼν ἀνεβόησεν·

52.3"Bütün dünyanın gözünü diktiği İskender bu işte! Bir köle gibi ağlayarak yerde yatıyor; insanların kanunundan ve kınamasından korkuyor, oysa onların kanunu ve adaletin ölçüsü kendisi olmalı. Yönetmek ve hâkim olmak için zafer kazandı, boş kanaate esir olup köle olmak için değil.

52.3

οὗτός ἐστιν Ἀλέξανδρος, εἰς ὃν ἡ οἰκουμένη νῦν ἀποβλέπει ὁ δὲ ἔρριπται κλαίων ὥσπερ ἀνδράποδον, ἀνθρώπων νόμον καὶ ψόγον δεδοικώς, οἷς αὑτὸν προσήκει νόμον εἶναι καὶ ὅρον τῶν δικαίων, ἐπείπερ ἄρχειν καὶ κρατεῖν νενίκηκεν, ἀλλὰ μὴ δουλεύειν ὑπὸ κενῆς δόξης κεκρατημένον.

52.4Bilmiyor musun ki Zeus'un yanında Dike ve Themis oturur, hâkim olanın yaptığı her şey meşru ve adil olsun diye?" Anaksarkhos böyle sözlerle kralın acısını hafifletti, ama karakterini birçok konuda daha gevşek ve kanunsuz yaptı. Kendisi ona pek güzel sokuldu; zaten sertliği yüzünden hoş olmayan Kallisthenes'in sohbetini de kötüledi.

52.4

οὐκ οἶσθα, εἶπεν, ὅτι τήν Δίκην ἔχει πάρεδρον ὁ Ζεὺς καὶ τήν Θέμιν, ἵνα πᾶν τὸ πραχθὲν ὑπὸ τοῦ κρατοῦντος θεμιτὸν ᾖ καὶ δίκαιον; τοιούτοις τισὶ λόγοις χρησάμενος ὁ Ἀνάξαρχος τὸ μὲν πάθος ἐκούφισε τοῦ βασιλέως, τὸ δὲ ἦθος εἰς πολλὰ χαυνότερον καὶ παρανομώτερον ἐποίησεν, αὑτὸν δὲ δαιμονίως ἐνήρμοσε, καὶ τοῦ Καλλισθένους τήν ὁμιλίαν, οὐδὲ ἄλλως ἐπίχαριν διὰ τὸ αὐστηρὸν οὖσαν, προσδιέβαλε.

52.5Bir keresinde yemekte mevsimler ve havanın karışımı hakkında konuşuluyordu. Anlatıldığına göre Kallisthenes, oradaki iklimin Yunanistan'dakinden daha soğuk ve kışlarının sert olduğunu söyleyenlere katılıyordu. Anaksarkhos karşı çıkıp inat edince şöyle dedi: "Burasının orasından soğuk olduğunu kabul etmen gerekir; çünkü sen orada kışı ince bir pelerinle geçirirdin, burada ise üç halı örtünüp yatıyorsun." Bu da Anaksarkhos'u büsbütün kızdırdı.

52.5

λέγεται δέ ποτε παρὰ δεῖπνον ὑπὲρ ὡρῶν καὶ κράσεως τοῦ περιέχοντος λόγων ὄντων, τὸν Καλλισθένην, μετέχοντα δόξης τοῖς λέγουσι τἀκεῖ μᾶλλον εἶναι ψυχρὰ καὶ δυσχείμερα τῶν Ἑλληνικῶν, ἐναντιουμένου τοῦ Ἀναξάρχου καὶ φιλονεικοῦντος, εἰπεῖν ἀλλὰ μὴν ἀνάγκη σοὶ ταῦτα ἐκείνων ὁμολογεῖν ψυχρότερα· σὺ γὰρ ἐκεῖ μὲν ἐν τρίβωνι διεχείμαζες, ἐνταῦθα δὲ τρεῖς ἐπιβεβλημένος δάπιδας κατάκεισαι. τὸν μὲν οὖν Ἀνάξαρχον καὶ τοῦτο προσπαρώξυνε.

53.153. Bölüm

Kallisthenes öteki sofistleri ve dalkavukları da üzüyordu. Sözlerinden ötürü gençler peşinden koşuyor, yaşlılar da düzenli, ağırbaşlı ve kendine yeten hayatını beğeniyordu. Bu hayat, seyahatinin sebebi olarak söylenen şeyi de doğruluyordu: İskender'in yanına, vatandaşlarını geri getirip memleketini yeniden kurma hırsıyla gitmişti.

53.1

τοὺς δὲ ἄλλους σοφιστὰς καὶ κόλακας ὁ Καλλισθένης ἐλύπει σπουδαζόμενος μὲν ὑπὸ τῶν νέων διὰ τὸν λόγον, οὐχ ἧττον δὲ τοῖς πρεσβυτέροις ἀρέσκων διὰ τὸν βίον, εὔτακτον ὄντα καὶ σεμνὸν καὶ αὐτάρκη, καὶ βεβαιοῦντα τὴν λεγομένην τῆς ἀποδημίας πρόφασιν, ὅτι τοὺς πολίτας καταγαγεῖν καὶ κατοικίσαι πάλιν τὴν πατρίδα φιλοτιμούμενος ἀνέβη πρὸς Ἀλέξανδρον.

53.2Şöhreti yüzünden kıskanılıyordu ve kendisi de iftiracılara bazı fırsatlar veriyordu: davetleri çoğu zaman geri çeviriyor, toplantılarda ağırbaşlılığı ve suskunluğuyla olup bitenleri beğenmediğini, onaylamadığını belli ediyordu. Öyle ki İskender onun için şunu söylemişti: "Kendine bile bilge olmayan sofistten nefret ederim."

53.2

φθονούμενος δὲ διὰ τὴν δόξαν ἔστιν ἃ καὶ καθʼ αὑτοῦ τοῖς διαβάλλουσι παρεῖχε, τάς τε κλήσεις τὰ πολλὰ διωθούμενος, ἔν τε τῷ συνεῖναι βαρύτητι καὶ σιωπῇ δοκῶν οὐκ ἐπαινεῖν οὐδὲ ἀρέσκεσθαι τοῖς γινομένοις, ὥστε καὶ τὸν Ἀλέξανδρον εἰπεῖν ἐπʼ αὐτῷ μισῶ σοφιστήν, ὅστις οὐδʼ αὑτῷ σοφός.

53.3Anlatıldığına göre bir gün birçok kişinin çağrıldığı bir yemekte Kallisthenes'ten kadehi kaldırırken Makedonları övmesi istendi. Konu üzerine o kadar akıcı konuştu ki dinleyenler ayağa kalkıp alkışladı, üzerine çelenkler attı. İskender bunun üzerine, Euripides'in dediği gibi, güzel bir konu bulan için iyi konuşmanın büyük iş olmadığını söyledi.

53.3

λέγεται δέ ποτε πολλῶν παρακεκλημένων ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἐπαινέσαι κελευσθεὶς ἐπὶ τοῦ ποτηρίου Μακεδόνας ὁ Καλλισθένης οὕτως εὐροῆσαι πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ὥστε ἀνισταμένους κροτεῖν καὶ βάλλειν τοὺς στεφάνους ἐπʼ αὐτόν· εἰπεῖν οὖν τὸν Ἀλέξανδρον ὅτι, κατʼ Εὐριπίδην, τὸν λαβόντα τῶν λόγων καλὰς ἀφορμὰς οὐ μέγʼ ἔργον εὖ λέγειν·

53.4"Ama gücünü bize göstermek için" dedi, "Makedonları suçla da yanlışlarını öğrenip daha iyi olsunlar." Bunun üzerine Kallisthenes sözünü geri alıp Makedonlara karşı açık açık çok şey söyledi. Philippos'un yükselişinin ve gücünün sebebinin Yunanlıların kendi aralarındaki ayrılık olduğunu gösterip şu dizeyi okudu: "Ayrılık zamanında en kötü adam da paye kapar."

53.4

ἀλλʼ ἔνδειξαι, φάναι, τὴν αὑτοῦ δύναμιν ἡμῖν κατηγορήσας Μακεδόνων, ἵνα καὶ βελτίους γένωνται μαθόντες ἃ πλημμελοῦσιν. οὕτω δὴ τὸν ἄνδρα πρὸς τῆς παλινῳδίαν τραπόμενον πολλὰ παρρησιάσασθαι κατὰ τῶν Μακεδόνων, καὶ τὴν Ἑλληνικὴν στάσιν αἰτίαν ἀποφήναντα τῆς γενομένης περὶ Φίλιππον αὐξήσεως καὶ δυνάμεως εἰπεῖν· ἐν δὲ διχοστασίῃ καὶ ὁ πάγκακος ἔλλαχε τιμῆς·

53.5Bu yüzden Makedonlarda keskin ve ağır bir nefret uyandı. İskender de Kallisthenes'in söz ustalığını değil, Makedonlara düşmanlığını gösterdiğini söyledi.

53.5

ἐφʼ ᾧ πικρὸν καὶ βαρὺ ἐγγενέσθαι μῖσος τοῖς Μακεδόσι, καὶ τὸν Ἀλέξανδρον εἰπεῖν ὡς οὐ τῆς δεινότητος ὁ Καλλισθένης, ἀλλὰ τῆς δυσμενείας Μακεδόσιν ἀπόδειξιν δέδωκε.

54.154. Bölüm

Hermippos'a göre bunları Kallisthenes'in okuyucusu Stroibos, Aristoteles'e anlatmıştı. Kallisthenes de kralın kendisinden soğuduğunu anlayınca, iki üç kez ayrılırken kendi kendine şu dizeyi söylemişti: "Patroklos da öldü, senden çok daha iyi olan." Aristoteles'in, Kallisthenes'in sözde güçlü ve büyük olduğunu ama aklının olmadığını söylemesi yerinde görünüyor.

54.1

ταῦτα μὲν οὖν ὁ ῝ Ἕρμιππός φησι τὸν ἀναγνώστην τοῦ Καλλισθένους Στροῖβον Ἀριστοτέλει διηγεῖσθαι, τὸν δὲ Καλλισθένη συνέντα τήν ἀλλοτριότητα τοῦ βασιλέως δὶς ἢ τρὶς ἀπιόντα πρὸς αὑτὸν εἰπεῖν κάτθανε καὶ Πάτροκλος, ὅπερ σέο πολλὸν ἀμείνων. οὐ φαύλως οὖν εἰπεῖν ἔοικεν ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι Καλλισθένης λόγῳ μὲν ἦν δυνατὸς καὶ μέγας, νοῦν δὲ οὐκ εἶχεν.

54.2Yine de yere kapanarak saygı göstermeyi kararlılıkla ve filozofça reddetti. Makedonların en iyilerinin ve en yaşlılarının gizlice kızdıkları şeyleri tek başına açıkça söyledi. Böylece hem Yunanlıları büyük bir utançtan, hem de İskender'i daha büyük bir utançtan kurtardı. Ama kralı ikna etmekten çok zorlamış göründüğü için kendini mahvetti.

54.2

ἀλλὰ τήν γε προσκύνησιν ἰσχυρῶς ἀπωσάμενος καὶ φιλοσόφως, καὶ μόνος ἐν φανερῷ διελθὼν ἃ κρύφα πάντες οἱ βέλτιστοι καὶ πρεσβύτατοι τῶν Μακεδόνων ἠγανάκτουν, τοὺς μὲν Ἕλληνας αἰσχύνης ἀπήλλαξε μεγάλης, καὶ μείζονος Ἀλέξανδρον, ἀποτρέψας τήν προσκύνησιν, αὑτὸν δὲ ἀπώλεσεν, ἐκβιάσασθαι δοκῶν μᾶλλον ἢ πεῖσαι τὸν βασιλέα.

54.3Midillili Khares'e göre İskender bir içki sofrasında kadehten içip onu dostlarından birine uzattı. Adam kadehi alıp ocağın önünde ayağa kalktı, içti, önce yere kapandı, sonra İskender'i öptü ve yerine oturdu.

54.3

Χάρης δὲ ὁ Μιτυληναῖός φησι τὸν Ἀλέξανδρον ἐν τῷ συμποσίῳ πιόντα φιάλην προτεῖναί τινι τῶν φίλων· τὸν δὲ δεξάμενον πρὸς ἑστίαν ἀναστῆναι καὶ πιόντα προσκυνῆσαι πρῶτον, εἶτα φιλῆσαι τὸν Ἀλέξανδρον, καὶ κατακλιθῆναι.

54.4Hepsi sırayla bunu yaptı. Kallisthenes kadehi aldı. Kral ona bakmıyor, Hephaistion'la konuşuyordu. Kallisthenes içip öpmek için yaklaştı. Pheidon lakaplı Demetrios "Kralım, onu öpme" dedi, "yalnız o sana yere kapanmadı." İskender öpücükten kaçındı. Kallisthenes yüksek sesle "Demek bir öpücük eksikle çıkıyorum" dedi.

54.4

πάντων δὲ τοῦτο ποιούντων ἐφεξῆς τὸν Καλλισθένην λαβόντα τήν φιάλην, οὐ προσέχοντος τοῦ βασιλέως, Ἀλλὰ Ἡφαιστίωνι προσδιαλεγομένου, πιόντα προσιέναι φιλήσοντα, Δημητρίου δὲ τοῦ προσονομαζομένου Φείδωνος εἰπόντος, ὦ βασιλεῦ, μὴ φιλήσῃς οὗτος γάρ σε μόνος οὐ προσεκύνησε, διακλῖναι τὸ φίλημα τὸν Ἀλέξανδρον, τὸν δὲ Καλλισθένη μέγα φθεγξάμενον εἰπεῖν· φιλήματι τοίνυν ἔλασσον ἔχων ἄπειμι.

55.155. Bölüm

Böyle bir soğukluk başlayınca, önce Hephaistion'un, Kallisthenes'in ona yere kapanmayı vaat edip sözünü tutmadığını söylemesine inanıldı. Sonra Lysimakhos ve Hagnon gibileri peşine takıldı. Sofistin bir tiranlığı yıkmış gibi gururla dolaştığını, gençlerin çevresine koşuştuğunu, bunca kalabalık içinde tek özgür insan diye saydıklarını söylüyorlardı.

55.1

τοιαύτης ὑπογινομένης ἀλλοτριότητος πρῶτον μὲν Ἡφαιστίων ἐπιστεύετο λέγων ὅτι συνθέμενος πρὸς αὐτὸν ὁ Καλλισθένης προσκυνῆσαι ψεύσαιτο τὴν ὁμολογίαν ἔπειτα Λυσίμαχοι καὶ Ἅγνωνες ἐπεφύοντο φάσκοντες περιϊέναι τὸν σοφιστὴν ὡς ἐπὶ καταλύσει τυραννίδος μέγα φρονοῦντα, καὶ συντρέχειν πρὸς αὐτὸν τὰ μειράκια καὶ περιέπειν ὡς μόνον ἐλεύθερον ἐν τοσαύταις μυριάσι.

55.2Bu yüzden Hermolaos ve arkadaşlarının İskender'e suikast tertibi ortaya çıkınca, iftiracıların suçlamaları doğru gibi göründü. Kallisthenes'in, en ünlü insan nasıl olunacağını soran birine "En ünlü insanı öldürürse" dediğini, Hermolaos'u suikasta kışkırtıp altın yataktan çekinmemesini, onun da hastalanıp yaralanan bir insan olduğunu hatırlamasını söylediğini ileri sürdüler.

55.2

διὸ καὶ τῶν περὶ Ἑρμόλαον ἐπιβουλευσάντων τῷ Ἀλεξάνδρῳ καὶ φανερῶν γενομένων ἔδοξαν ἀληθέσιν ὅμοια κατηγορεῖν οἱ διαβάλλοντες, ὡς τῷ μὲν προβαλόντι πῶς ἂν ἐνδοξότατος γένοιτο ἄνθρωπος, εἶπεν, ἄν ἀποκτείνῃ τὸν ἐνδοξότατον, τὸν δὲ Ἑρμόλαον ἐπὶ τὴν πρᾶξιν παροξύνων ἐκέλευε μὴ δεδιέναι τὴν χρυσῆν κλίνην, ἀλλὰ μνημονεύειν ὅτι καὶ νοσοῦντι καὶ τιτρωσκομένῳ πρόσεισιν ἀνθρώπῳ.

55.3Oysa Hermolaos ve arkadaşlarından hiçbiri en ağır işkence altında bile Kallisthenes'i suçlamadı. Hatta İskender de hemen Krateros'a, Attalos'a ve Alketas'a yazarken, işkence edilen gençlerin bunu kendilerinin yaptığını, başka kimsenin haberi olmadığını itiraf ettiklerini söyler. Ama sonradan Antipatros'a yazarken Kallisthenes'i de suçlar:

55.3

καίτοι τῶν περὶ Ἑρμόλαον οὐδεὶς οὐδὲ διὰ τῆς ἐσχάτης ἀνάγκης τοῦ Καλλισθένους κατεῖπεν. ἀλλὰ καὶ Ἀλέξανδρος αὐτὸς εὐθὺς Κρατερῷ γράφων καὶ Ἀττάλῳ καὶ Ἀλκέτᾳ φησὶ τοὺς παῖδας βασανιζομένους ὁμολογεῖν ὡς αὐτοὶ ταῦτα πράξειαν, ἄλλος δὲ οὐδεὶς συνειδείη. ὕστερον δὲ γράφων πρὸς Ἀντίπατρον καὶ τὸν Καλλισθένην συνεπαιτιασάμενος,

55.4"Gençleri Makedonlar taşlayarak öldürdü; sofisti ise ben cezalandıracağım, onu gönderenleri ve şehirlerinde bana suikast kuranları ağırlayanları da." Bu sözlerle Aristoteles'e karşı tavrını açıkça gösterir; çünkü Kallisthenes akrabalığı nedeniyle onun yanında yetişmişti, Aristoteles'in yeğeni Hero'nun oğluydu.

55.4

οἱ μὲν παῖδες, φησὶν, ὑπὸ τῶν Μακεδόνων κατελεύσθησαν, τὸν δὲ σοφιστὴν ἐγὼ κολάσω καὶ τοὺς ἐκπέμψαντας αὐτὸν καὶ τοὺς ὑποδεχομένους ταῖς πόλεσι τοὺς ἐμοὶ ἐπιβουλεύοντας, ἄντικρυς ἔν γε τούτοις ἀποκαλυπτόμενος πρὸς Ἀριστοτέλην καὶ γὰρ ἐτέθραπτο Καλλισθένης παρʼ αὐτῷ διὰ τὴν συγγένειαν, ἐξ Ἡροῦς γεγονώς, ἀνεψιᾶς Ἀριστοτέλους.

55.5Ölümü konusunda kimileri İskender'in onu astırdığını, kimileri zincire vurulup hastalanarak öldüğünü söyler. Khares'e göre ise tutuklandıktan sonra, Aristoteles'in de bulunacağı bir mecliste yargılanmak üzere yedi ay bağlı tutuldu ve İskender'in Hindistan'da yaralandığı günlerde aşırı şişip bitlenerek öldü.

55.5

ἀποθανεῖν δὲ αὐτὸν οἱ μὲν ὑπʼ Ἀλεξάνδρου κρεμασθέντα λέγουσιν, οἱ δὲ ἐν πέδαις δεδεμένον καὶ νοσήσαντα, Χάρης δὲ μετὰ τὴν σύλληψιν ἑπτὰ μῆνας φυλάττεσθαι δεδεμένον, ὡς ἐν τῷ συνεδρίῳ κριθείη παρόντος Ἀριστοτέλους, ἐν αἷς δὲ ἡμέραις Ἀλέξανδρος ἐτρώθη περὶ τὴν Ἰνδίαν, ἀποθανεῖν ὑπέρπαχυν γενόμενον καὶ φθειριάσαντα.

56.156. Bölüm

Bunlar sonradan oldu. Korinthoslu Demaratos artık yaşlı olduğu hâlde İskender'in yanına gitmeye can atmıştı. Onu görünce, İskender'i Dareios'un tahtında otururken görmeden ölen Yunanlıların büyük bir hazdan yoksun kaldığını söyledi. Ama kralın ona olan sevgisinden uzun süre yararlanamadı. Hastalanıp öldü, görkemli bir cenazeyle uğurlandı; ordu onun için çevresi geniş, seksen arşın yüksekliğinde bir mezar höyüğü yığdı. Küllerini de güzelce süslenmiş dört atlı bir araba deniz kıyısına götürdü.

56.1

ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον ἐπράχθη. Δημάρατος δὲ ὁ Κορίνθιος ἤδη πρεσβύτερος ὢν ἐφιλοτιμήθη πρὸς Ἀλέξανδρον ἀναβῆναι καὶ θεασάμενος αὑτὸν εἶπε μεγάλης ἡδονῆς ἐστερῆσθαι τοὺς Ἕλληνας, ὅσοι τεθνήκασι πρὶν ἰδεῖν Ἀλέξανδρον ἐν τῷ Δαρείου θρόνῳ καθήμενον. οὐ μὴν ἐπὶ πλέον γε τῆς πρὸς αὑτὸν εὐνοίας τοῦ βασιλέως ἀπέλαυσεν, ἀλλʼ ἐξ ἀρρωστίας ἀποθανὼν ἐκηδεύθη μεγαλοπρεπῶς, καὶ τάφον ἔχωσεν ὁ στρατὸς ἐπʼ αὐτῷ τῇ περιμέτρῳ μέγαν, ὕψος δὲ πηχῶν ὀγδοήκοντα· τὰ δὲ λείψανα τέθριππον κεκοσμημένον λαμπρῶς ἐπὶ θάλασσαν κατεκόμισε.

57.157. Bölüm

Hindistan'a geçmek üzereyken ordunun ganimet yükünden artık ağırlaştığını ve zor hareket ettiğini görünce, şafakta arabalar yüklendikten sonra, önce kendisinin ve dostlarının arabalarını yaktı, sonra Makedonların arabalarının da ateşe verilmesini emretti. Bu kararın düşüncesi, yapılmasından daha büyük ve korkunç görünüyordu.

57.1

μέλλων δὲ ὑπερβάλλειν εἰς τὴν Ἰνδικὴν, ὡς ἑώρα πλήθει λαφύρων τὴν στρατιὰν ἤδη βαρεῖαν καὶ δυσκίνητον οὖσαν, ἅμʼ ἡμέρᾳ συνεσκευασμένων τῶν ἁμαξῶν, πρώτας μὲν ὑπέπρησε τὰς αὐτοῦ καὶ τῶν ἑταίρων, μετὰ δὲ ταύτας ἐκέλευσε καὶ ταῖς τῶν Μακεδόνων ἐνεῖναι πῦρ. καὶ τοῦ πράγματος τὸ βούλευμα μεῖζον ἐφάνη καὶ δεινότερον ἢ τὸ ἔργον.

57.2Çünkü azı üzüldü. Çoğu ise coşkuyla bağırıp savaş çığlıkları atarak, gerekli şeyleri ihtiyacı olanlarla paylaştı, fazlasını kendi elleriyle yakıp yok etti. Bu da İskender'i büsbütün şevke ve hevese getirdi. Artık hata yapanların korkunç ve acımasız bir cezalandırıcısıydı. Örneğin dostlarından Menandros'u bir kaleye komutan atamış, kalmak istemeyince öldürtmüştü. İsyan eden barbarlardan Orsodates'i de kendi eliyle okla vurdu.

57.2

ὀλίγους μὲν γὰρ ἠνίασεν, οἱ δὲ πλεῖστοι βοῇ καὶ ἀλαλαγμῷ μετὰ ἐνθουσιασμοῦ τὰ μὲν ἀναγκαῖα τοῖς δεομένοις μεταδιδόντες, τὰ δὲ περιόντα τῆς χρείας αὐτοὶ κατακαίοντες καὶ διαφθείροντες ὁρμῆς καὶ προθυμίας ἐνεπίμπλασαν τὸν Ἀλέξανδρον. ἤδη δὲ καὶ φοβερὸς ἦν καὶ ἀπαραίτητος κολαστὴς τῶν πλημμελούντων. καὶ γὰρ Μένανδρόν τινα τῶν ἑταίρων ἄρχοντα φρουρίου καταστήσας, ὡς οὐκ ἐβούλετο μένειν, ἀπέκτεινε, καὶ τῶν ἀποστάντων βαρβάρων Ὀρσοδάτην αὐτὸς κατετόξευσε.

57.3Bir koyun, başı çevresinde tiara biçiminde ve renginde, iki yanında da testisleri olan bir kuzu doğurdu. İskender bu işaretten tiksinip, bu tür şeyler için yanında götürmeyi âdet edindiği Babillilere kendini arındırttı. Dostlarına, kendisi için değil onlar için kaygılandığını söyledi: tanrı, ölümünden sonra hükümranlığı soysuz ve güçsüz bir adama geçirebilirdi. Ama daha iyi bir işaret gerçekleşip bu kaygıyı giderdi.

57.3

προβάτου δὲ τεκόντος ἄρνα περὶ τῇ κεφαλῇ σχῆμα καὶ χρῶμα τιάρας ἔχοντα καὶ διδύμους ἑκατέρωθεν αὐτοῦ, βδελυχθεὶς τὸ σημεῖον ἐκαθάρθη μὲν ὑπὸ τῶν Βαβυλωνίων, οὓς ἐξ ἔθους ἐπήγετο πρὸς τὰ τοιαῦτα· διελέχθη δὲ πρὸς τοὺς φίλους ὡς οὐ διʼ αὑτόν, ἀλλὰ διʼ ἐκείνους ταράττοιτο, μὴ τὸ κράτος εἰς ἀγεννῆ καὶ ἄναλκιν ἄνθρωπον ἐκλιπόντος αὐτοῦ περιστήσῃ τὸ δαιμόνιον. οὐ μὴν ἀλλὰ βέλτιόν τι σημεῖον γενόμενον τὴν ἀθυμίαν ἔλυσεν.

57.4Yatak takımlarından sorumlu Proksenos adlı bir Makedon, Oksos nehri kıyısında kraliyet çadırı için toprak kazarken yağlı, kaygan bir sıvı kaynağı buldu. İlk akanlar alınınca saf ve berrak zeytinyağı fışkırmaya başladı; ne kokusu ne tadı zeytinyağından farklıydı, parlaklığı ve yağlılığı da tıpatıp aynıydı. Üstelik ülkede zeytin ağacı bile yoktu.

57.4

ὁ γὰρ ἐπὶ τῶν στρωματοφυλάκων τεταγμένος ἀνὴρ Μακεδὼν, ὄνομα Πρόξενος, τῇ βασιλικῇ σκηνῇ χώραν ὀρύττων παρὰ τὸν Ὦξον ποταμόν ἀνεκάλυψε πηγὴν ὑγροῦ λιπαροῦ καὶ πιμελώδους· ἀπαντλουμένου δὲ τοῦ πρώτου καθαρὸν ἀνέβλυζεν ἤδη καὶ διαυγές ἔλαιον, οὔτε ὀσμῇ δοκοῦν οὔτε γεύσει ἐλαίου διαφέρειν, στιλπνότητά τε καὶ λιπαρότητα παντάπασιν ἀπαράλλακτον, καὶ ταῦτα τῆς χώρας μηδὲ ἐλαίας φερούσης.

57.5Oksos'un suyunun da çok yumuşak olduğu, yıkananların derisini yağladığı söylenir. Yine de İskender'in buna çok sevindiği Antipatros'a yazdıklarından bellidir: bunu tanrıdan aldığı en büyük şeylerden biri sayıyordu. Kâhinler ise işaretin şanlı ama zahmetli ve zor bir sefere delalet ettiğini söylediler, çünkü tanrı zeytinyağını insanlara zahmetlere yardım olarak vermiştir.

57.5

λέγεται μὲν οὖν καὶ τὸν Ὦξον αὐτὸν εἶναι μαλακώτατον ὕδωρ, ὥστε τὸ δέρμα τοῖς λουομένοις ἐπιλιπαίνειν. οὐ μὴν ἀλλὰ θαυμαστῶς Ἀλέξανδρος ἡσθεὶς δῆλός ἐστιν ἐξ ὧν γράφει πρὸς Ἀντίπατρον, ἐν τοῖς μεγίστοις τοῦτο τῶν ἀπὸ τοῦ θεοῦ γεγονότων αὐτῷ τιθέμενος, οἱ δὲ μάντεις ἐνδόξου μὲν στρατείας, ἐπιπόνου δὲ καὶ χαλεπῆς τὸ σημεῖον ἐποιοῦντο· πόνων γὰρ ἀρωγὴν ἔλαιον ἀνθρώποις ὑπὸ θεοῦ δεδόσθαι.

58.158. Bölüm

Savaşlarda pek çok tehlikeye girdi, ağır yaralar aldı. Ama ordunun çoğunu gereksinim sıkıntıları ve kötü iklim yok etti. Kendisi ise cesaretle talihi, aretēsiyle gücü aşmaya hırslanıyor, cesurlar için hiçbir şeyin alınamaz, korkaklar için hiçbir şeyin sağlam olmadığını düşünüyordu.

58.1

πολλοὶ μὲν οὖν κατὰ τὰς μάχας αὐτῷ κίνδυνοι συνέπεσον καὶ τραύμασι νεανικοῖς ἀπήντησε, τὴν δὲ πλείστην φθορὰν ἀπορίαι τῶν ἀναγκαίων καὶ δυσκρασίαι τοῦ περιέχοντος ἀπειργάσαντο τῆς στρατιᾶς, αὐτὸς δὲ τόλμῃ τὴν τύχην ὑπερβαλέσθαι καὶ τὴν δύναμιν ἀρετῇ φιλοτιμούμενος, οὐδὲν ᾤετο τοῖς θαρροῦσιν ἀνάλωτον οὐδὲ ὀχυρὸν εἶναι τοῖς ἀτόλμοις.

58.2Anlatıldığına göre Sisimithres'in aşılmaz ve sarp kayalığını kuşatırken askerler umutsuzluğa düştü. Oksyartes'e Sisimithres'in ne ruhlu bir adam olduğunu sordu. Oksyartes, insanların en korkağı olduğunu söyleyince, "Demek kayalığın alınabileceğini söylüyorsun" dedi; "çünkü onun yöneticisi sağlam değil."

58.2

λέγεται δὲ τὴν Σισιμίθρου πολιορκῶν πέτραν ἄβατον οὖσαν καὶ ἀπότομον ἀθυμούντων τῶν στρατιωτῶν ἐρωτῆσαι τὸν Ὀξυάρτην ποῖός τις αὐτὸς εἴη τὴν ψυχὴν ὁ Σισιμίθρης. φήσαντος δὲ τοῦ Ὀξυάρτου δειλότατον ἀνθρώπων, λέγεις σύ γε, φάναι, τὴν πέτραν ἁλώσιμον ἡμῖν εἶναι τὸ γὰρ ἄρχον αὐτῆς οὐκ ὀχυρόν ἐστι.

58.3Kayalığı Sisimithres'i korkutarak aldı. Yine öyle sarp başka bir yere saldırırken Makedonların gençlerini teşvik ediyordu. İskender adlı birine seslenerek "Sana adından dolayı da yiğitlik yakışır" dedi. Genç parlak bir şekilde dövüşüp düşünce çok üzüldü.

58.3

ταύτην μὲν οὖν ἐκφοβήσας τὸν Σισιμίθρην ἔλαβεν. ἑτέρᾳ δὲ ὁμοίως ἀποτόμῳ προσβαλὼν τοὺς νεωτέρους τῶν Μακεδόνων παρώρμα, καὶ Ἀλέξανδρόν τινα καλούμενον μὲν προσαγορεύσας, ἀλλὰ σοί γε, εἶπεν, ἀνδραγαθεῖν προσήκει καὶ διὰ τὴν ἐπωνυμίαν. ἐπεὶ δὲ λαμπρῶς ὁ νεανίας ἀγωνιζόμενος ἔπεσεν, οὐ μετρίως ἐδήχθη.

58.4Nysa denilen yere gelince Makedonlar saldırmaktan çekindiler, çünkü önünde derin bir nehir vardı. İskender durup "Ben ne kötü adamım, yüzmeyi niye öğrenmedim?" dedi ve kalkanıyla geçmeye kalkıştı. Savaşı durdurduktan sonra kuşatılan şehirlerden yalvarmak üzere elçiler geldi. Önce onu bakımsız, silahlı görünce dehşete düştüler. Sonra bir yastık getirildi; en yaşlıları olan Akuphis'e alıp oturmasını söyledi.

58.4

τῇ δὲ καλουμένῃ Νύσῃ τῶν Μακεδόνων ὀκνούντων προσάγειν; καὶ γάρ ποταμὸς ἦν πρὸς αὐτῇ βαθὺσʼ ἐπιστὰς, τί γὰρ, εἶπεν, ὁ κάκιστος ἐγὼ νεῖν οὐκ ἔμαθον καὶ ἤδη ἔχων τὴν ἀσπίδα περᾶν ἠθέλησεν. ἐπεὶ δὲ καταπαύσαντος τὴν μάχην αὐτοῦ παρῆσαν ἀπὸ τῶν πολιορκουμένων πόλεων πρέσβεις δεησόμενοι, πρῶτον μὲν ὀφθεὶς ἀθεράπευτος ἐν τοῖς ὅπλοις ἐξέπληξεν αὐτούς· ἔπειτα προσκεφαλαίου τινὸς αὐτῷ κομισθέντος ἐκέλευσε λαβόντα καθίσαι τὸν πρεσβύτατον· Ἄκουφις ἐκαλεῖτο.

58.5Akuphis onun bu parlaklığına ve nezaketine hayran kalıp, onların dostu olmaları için ne yapmalarını istediğini sordu. İskender, "Seni başlarına getirsinler ve bize en iyi yüz adamlarını göndersinler" dedi. Akuphis gülerek, "Kralım, en iyileri değil en kötüleri sana gönderirsem daha iyi yönetirim" dedi.

58.5

θαυμάσας οὖν τὴν λαμπρότητα καὶ φιλανθρωπίαν ὁ Ἄκουφις ἠρώτα τί βούλεται ποιοῦντας αὐτοὺς ἔχειν φίλους. φήσαντος δὲ τοῦ Ἀλεξάνδρου, σὲ μὲν ἄρχοντα καταστήσαντας αὑτῶν, πρὸς δὲ ἡμᾶς πέμψαντας ἑκατὸν ἄνδρας τοὺς ἀρίστους, γελάσας ὁ Ἄκουφις, ἀλλὰ βέλτιον, εἶπεν, ἄρξω, βασιλεῦ, τοὺς κακίστους πρὸς σὲ πέμψας μᾶλλον ἢ τοὺς ἀρίστους.

59.159. Bölüm

Taksiles'in Hindistan'da Mısır'dan küçük olmayan, otlakları ve meyveleri bol bir toprak parçasına sahip olduğu söylenir. Bilge bir adamdı. İskender'i selamlayıp şöyle dedi: "Bize savaş ve çarpışma ne gerek, İskender, eğer sen ne suyumuzu ne de gerekli yiyeceğimizi almaya geldiysen? Akıllı insanlar yalnız bunlar için savaşmak zorundadır.

59.1

ὁ δὲ Ταξίλης λέγεται μέν τῆς Ἰνδικῆς ἔχειν μοῖραν Οὐκ ἀποδέουσαν Αἰγύπτου τὸ μέγεθος, εὔβοτον δέ καὶ καλλίκαρπον ἔν τοῖς μάλιστα, σοφὸς δέ τις ἀνὴρ εἶναι, καὶ τὸν Ἀλέξανδρον ἀσπασάμενος, τί δεῖ πολέμων, φάναι, καὶ μάχης ἡμῖν, Ἀλέξανδρε, πρὸς ἀλλήλους, εἰ μήτε ὕδωρ ἀφαιρησόμενος ἡμῶν ἀφῖξαι μήτε τροφὴν ἀναγκαίαν, ὑπὲρ ὧν μόνων ἀνάγκη διαμάχεσθαι νοῦν ἔχουσιν ἀνθρώποις;

59.2Mal ve servet denilen şeylere gelince, ben senden üstünsem sana iyilik etmeye hazırım; aşağıysam, iyilik görüp teşekkür etmekten kaçınmam." İskender buna sevindi, elini tuttu ve şöyle dedi: "Böyle sözler ve nezaketten sonra bu görüşmemiz çarpışmasız olacak mı sanıyorsun? Hiç de öyle değil: seninle lütuf yarışına girecek, iyiliklerle dövüşeceğim, iyilikte beni geçmeyesin diye."

59.2

τοῖς δὲ ἄλλοις χρήμασι καὶ κτήμασι λεγομένοις, εἰ μέν εἰμι κρείττων, ἕτοιμος εὖ ποιεῖν, εἰ δὲ ἥττων, οὐ φεύγω χάριν ἔχειν εὖ παθών. ἡσθεὶς οὖν ὁ Ἀλέξανδρος καὶ δεξιωσάμενος αὐτόν, ἦ που νομίζεις, ἔφη, δίχα μάχης ἔσεσθαι τὴν ἔντευξιν ἡμῖν ἀπὸ τοιούτων λόγων καὶ φιλοφροσύνης; ἀλλʼ οὐδέν σοι πλέον ἐγὼ γὰρ ἀγωνιοῦμαι πρὸς σὲ καὶ διαμαχοῦμαι ταῖς χάρισιν, ὥς μου χρηστὸς ὢν μὴ περιγένῃ.

59.3Çok hediye alıp daha çoğunu verdi, sonunda ona kadehini kaldırırken bin talant para bağışladı. Bu, dostlarını çok üzdü, ama barbarların çoğunu ona yakınlaştırdı. Hintlilerin en savaşçıları paralı asker olarak şehirleri dolaşıp güçlü bir şekilde savunuyor ve İskender'e çok zarar veriyorlardı. Bir şehirde onlarla anlaşma yaptıktan sonra, yolda ayrılırken hepsini yakalatıp öldürttü.

59.3

λαβὼν δὲ δῶρα πολλὰ καὶ δοὺς πλείονα τέλος χίλια τάλαντα νομίσματος αὐτῷ προέπιεν. ἐφʼ οἷς τούς μέν φίλους ἰσχυρῶς ἐλύπησε, τῶν δὲ βαρβάρων πολλοὺς ἐποίησεν ἡμερωτέρως ἔχειν πρὸς αὐτόν. ἐπεὶ δὲ τῶν Ἰνδῶν οἱ μαχιμώτατοι μισθοφοροῦντες ἐπεφοίτων ταῖς πόλεσιν ἐρρωμένως ἀμύνοντες καὶ πολλὰ τὸν Ἀλέξανδρον ἐκακοποίουν, σπεισάμενος ἔν τινι πόλει πρὸς αὐτούς ἀπιόντας ἐν ὁδῷ λαβὼν ἅπαντας ἀπέκτεινε.

59.4Bu, başka zamanlar kanuna uygun ve krala yaraşır biçimde savaşan birinin askerî işlerinde bir leke gibi durur. Filozoflar da ona bunlardan az sıkıntı çıkarmadı: ona katılan kralları kötülüyor, özgür halkları ayaklandırıyorlardı. Bu yüzden birçoğunu astırdı.

59.4

καὶ τοῦτο τοῖς πολεμικοῖς ἔργοις αὐτοῦ, τὰ ἄλλα νομίμως καὶ βασιλικῶς πολεμήσαντος, ὥσπερ κηλὶς πρόσεστιν. οὐκ ἐλάσσονα δὲ τούτων οἱ φιλόσοφοι πράγματα παρέσχον αὐτῷ, τούς τε προστιθεμένους τῶν βασιλέων κακίζοντες καὶ τούς ἐλευθέρους δήμους ἀφιστάντες. διὸ καὶ τούτων πολλοὺς ἐκρέμασε.

60.160. Bölüm

Poros'la yaptığı savaşı kendisi mektuplarında anlatır. İki ordu arasında Hydaspes akıyordu. Poros filleri karşı kıyıya dizip geçişi sürekli gözlüyordu. İskender ise her gün ordugâhta büyük gürültü ve kargaşa yaptırıyor, barbarları korkmamaya alıştırıyordu.

60.1

τὰ δὲ πρὸς Πῶρον αὐτὸς ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς ὡς ἐπράχθη γέγραφε. φησὶ γάρ ἐν μέσῳ τῶν στρατοπέδων τοῦ Ὑδάσπου ῥέοντος ἀντιπόρους ἱστάντα τοὺς ἐλέφαντας ἀεὶ τὸν Πῶρον ἐπιτηρεῖν τὴν διάβασιν. αὐτόν μὲν οὖν καθʼ ἡμέραν ἑκάστην ψόφον ποιεῖν καὶ θόρυβον ἐν τῷ στρατοπέδῳ πολύν, ἐθίζοντα τοὺς βαρβάρους μὴ φοβεῖσθαι·

60.2Fırtınalı ve aysız bir gecede piyadenin bir kısmını ve en iyi süvarileri alıp düşmandan uzaklaştı ve küçük bir adaya geçti. Orada sağanak yağmur boşandı, ordugâha pek çok hortum ve yıldırım düştü. Bazı adamlarının yıldırımdan yanarak öldüğünü gördüğü hâlde adadan ayrılıp karşı kıyıya yöneldi.

60.2

νυκτὸς δὲ χειμερίου καὶ ἀσελήνου λαβόντα τῶν πεζῶν μέρος, ἱππεῖς δὲ τοὺς κρατίστους, καὶ προελθόντα πόρρω τῶν πολεμίων διαπερᾶσαι πρὸς νῆσον οὐ μεγάλην. ἐνταῦθα δὲ ῥαγδαίου μὲν ἐκχυθέντος ὄμβρου, πρηστήρων δὲ πολλῶν καὶ κεραυνῶν εἰς τὸ στρατόπεδον φερομένων, ὅμως ὁρῶν ἀπολλυμένους τινὰς καὶ συμφλεγομένους ὑπὸ τῶν κεραυνῶν ἀπὸ τῆς νησῖδος ἄρας προσφέρεσθαι ταῖς ἀντιπέρας ὄχθαις.

60.3Fırtınayla kabarıp şiddetlenen Hydaspes büyük bir yarık açmış, akıntının çoğu o yöne akıyordu. Askerler ise ortadaki kısmı zorlukla tutabildiler, çünkü toprak kayıp dağılıyordu. Anlatıldığına göre o sırada İskender şöyle demiş: "Ey Atinalılar, sizin övgünüz için ne büyük tehlikelere katlandığıma inanır mısınız?"

60.3

τραχὺν δὲ τὸν Ὑδάσπην ὑπὸ τοῦ χειμῶνος ἐπιόντα καὶ μετέωρον, ἔκρηγμα ποιῆσαι μέγα, καὶ πολὺ μέρος ἐκείνῃ φέρεσθαι τοῦ ῥεύματος· αὐτοὺς δὲ δέξασθαι τὸ μέσον οὐ βεβαίως, ἅτε δὴ συνολισθάνον καὶ περιρρηγνύμενον. ἐνταῦθα δὲ εἰπεῖν φασιν αὐτόν· ὦ Ἀθηναῖοι, ἆρά γε πιστεύσαιτε ἂν ἡλίκους ὑπομένω κινδύνους ἕνεκα τῆς παρʼ ὑμῖν εὐδοξίας;

60.4Bunu Onesikritos söylüyor. İskender'in kendisi ise sallardan indiklerini, silahlarıyla göğüslerine kadar suya batarak yarığı geçtiklerini anlatır. Geçince süvarilerle piyadenin yirmi stadion önüne çıktı. Düşman süvariyle saldırırsa kolayca yeneceğini, phalanksı harekete geçirirse piyadesinin ona yetişeceğini hesaplıyordu. Olan ikincisiydi.

60.4

ἀλλὰ τοῦτο μὲν Ὀνησίκριτος εἴρηκεν, αὐτὸς δέ φησι τὰς σχεδίας ἀφέντας αὐτοὺς μετὰ τῶν ὅπλων τὸ ἔκρηγμα διαβαίνειν ἄχρι μαστῶν βρεχομένους, διαβὰς δὲ τῶν πεζῶν εἴκοσι σταδίους προϊππεῦσαι, λογιζόμενος, εἰ μὲν οἱ πολέμιοι τοῖς ἵπποις προσβάλοιεν, πολὺ κρατήσειν, εἰ δὲ κινοῖεν τὴν φάλαγγα, φθήσεσθαι τοὺς πεζοὺς αὐτῷ προσγενομένους θάτερον δὲ συμβῆναι.

60.5Karşısına çıkan bin süvari ile altmış arabayı bozguna uğrattı, arabaların hepsini ele geçirdi, süvarilerden dört yüzünü öldürdü. Poros böylece İskender'in nehri bizzat geçtiğini anladı ve Makedonların geçişini engelleyecek bir kuvvet dışında bütün gücüyle üzerine yürüdü. İskender fillerden ve düşman kalabalığından korkarak kendisi bir kanada saldırdı, Koinos'a da sağ kanada saldırmasını emretti.

60.5

τῶν γάρ ἱππέων χιλίους καὶ τῶν ἁρμάτων ἑξήκοντα συμπεσόντα τρεψάμενος, τὰ μὲν ἅρματα λαβεῖν ἅπαντα, τῶν δʼ ἱππέων ἀνελεῖν τετρακοσίους, οὕτω δὴ συμφρονήσαντα τὸν Πῶρον ὡς αὐτὸς εἴη διαβεβηκὼς Ἀλέξανδρος, ἐπιέναι μετὰ πάσης τῆς δυνάμεως, πλὴν ὅσον ἐμποδὼν εἶναι τοῖς διαβαίνουσι τῶν Μακεδόνων ἀπέλιπε. φοβηθεὶς δὲ τὰ θηρία καὶ τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων αὐτὸς μὲν ἐνσεῖσαι κατὰ θάτερον κέρας, Κοῖνον δὲ τῷ δεξιῷ προσβαλεῖν κελεῦσαι,

60.6İki yanda da bozgun olunca, sıkıştırılanlar hep fillere doğru çekilip toplandılar. Bundan sonra savaş göğüs göğüse sürdü ve düşman ancak sekizinci saatte teslim oldu. Savaşın yapıcısı olan İskender'in mektuplarında söyledikleri bunlardır.

Yazarların çoğu Poros'un boyunun dört arşını bir karış aştığını, bedeninin büyüklüğü ve iriliği yüzünden fil üzerinde binici olarak mükemmel bir ölçü taşıdığını kabul ederler.

60.6

γενομένης δὲ τροπῆς ἑκατέρωθεν ἀναχωρεῖν ἀεὶ πρὸς τὰ θηρία καὶ συνειλεῖσθαι τοὺς ἐκβιαζομένους, ὅθεν ἤδη τὴν μάχην ἀναμεμιγμένην εἶναι, καὶ μόλις ὀγδόης ὥρας ἀπειπεῖν τοὺς πολεμίους, ταῦτα μὲν οὖν ὁ τῆς μάχης ποιητὴς αὐτὸς ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς εἴρηκεν. οἱ δὲ πλεῖστοι τῶν συγγραφέων ὁμολογοῦσι τὸν Πῶρον ὑπεραίροντα τεσσάρων πηχῶν σπιθαμῇ τὸ μῆκος ἱππότου μηδὲν ἀποδεῖν πρὸς τὸν ἐλέφαντα συμμετρίᾳ διὰ τὸ μέγεθος καὶ τὸν ὄγκον τοῦ σώματος·

60.7Oysa fil çok büyüktü. Bu fil, krala şaşırtıcı bir akıl ve şefkat gösterdi. Kral güçlüyken öfkeyle saldırganları püskürtüyor; ama kralın oklar ve yaralarla yorulduğunu hissedince, düşeceğinden korkarak dizlerini yere yumuşakça indirdi ve hortumuyla mızrakları tek tek sessizce bedeninden çıkardı.

60.7

καίτοι μέγιστος ἦν ὁ ἐλέφας σύνεσιν δὲ θαυμαστὴν ἐπεδείξατο καὶ κηδεμονίαν τοῦ βασιλέως, ἐρρωμένου μὲν ἔτι θυμῷ τοὺς προσμαχομένους ἀμυνόμενος καὶ ἀνακόπτων, ὡς δὲ ᾔσθετο βελῶν πλήθει καὶ τραυμάτων κάμνοντα, δείσας μὴ περιρρυῇ, τοῖς μὲν γόνασιν εἰς γῆν ὑφῆκε πρᾴως ἑαυτόν, τῇ δὲ προνομαίᾳ λαμβάνων ἀτρέμα τῶν δορατίων ἕκαστον ἐξῄρει τοῦ σώματος.

60.8Yakalanan Poros'a İskender ona nasıl davranmasını istediğini sordu. "Krala yaraşır bir şekilde" dedi. Başka bir şey isteyip istemediğini sorunca, "Her şey 'krala yaraşır bir şekilde' sözünün içinde" dedi. İskender onu krallık ettiği yerlere satrap unvanıyla bırakmakla kalmadı; ayrıca bağımsız halkları yenip eline geçirdiği, on beş halkın, beş bin önemli şehrin ve pek çok köyün bulunduğu bir toprağı da ona verdi. Bunun üç katı kadar olan başka bir bölgeye ise dostlarından Philippos'u satrap atadı.

60.8

ἐπεὶ δὲ ληφθέντα τὸν Πῶρον ὁ Ἀλέξανδρος ἠρώτα πῶς αὐτῷ χρήσηται, βασιλικῶς, εἶπε προσπυθομένου δὲ μή τι ἄλλο λέγει, πάντα, εἶπεν, ἐστὶν ἐν τῷ βασιλικῶς. οὐ μόνον οὖν ἀφῆκεν αὐτόν ἄρχειν ὧν ἐβασίλευε, σατράπην καλούμενον, ἀλλὰ καὶ προσέθηκε χώραν τοὺς αὐτόνομους καταστρεψάμενος, ἐν ᾗ πεντεκαίδεκα μὲν ἔθνη, πόλεις δὲ πεντακισχιλίας ἀξιολόγους, κώμας δὲ παμπόλλας εἶναί φασιν ἄλλην δὲ τρὶς τοσαύτην ἧς Φίλιππόν τινα τῶν ἑταίρων σατράπην ἀπέδειξεν.

61.161. Bölüm

Poros savaşından sonra Bukephalas da öldü, hemen değil, sonradan. Çoğu yazar yaralarından ötürü tedavi görürken öldüğünü söyler, Onesikritos ise yaşlılıktan ötürü çok yıpranarak; otuz yaşındaydı. İskender bu ölüme çok üzüldü, bir dost ve yoldaş kaybettiğini düşünüyordu. Hydaspes kıyısında onun adına bir şehir kurup Bukephalia dedi. Elinde büyüttüğü, sevdiği Peritas adlı köpeğini kaybedince de onun adını taşıyan bir şehir kurduğu anlatılır. Sotion bunu Lesboslu Potamon'dan duyduğunu söyler.

61.1

ἐκ δὲ τῆς πρὸς Πῶρον μάχης καὶ ὁ Βουκεφάλας ἐτελεύτησεν, οὐκ εὐθύς, ἀλλʼ ὕστερον, ὡς οἱ πλεῖστοι λέγουσιν ἀπὸ τραυμάτων θεραπευόμενος, ὡς δὲ Ὀνησίκριτος, διὰ γῆρας ὑπέρπονος γενόμενος· τριάκοντα γὰρ ἐτῶν ἀποθανεῖν αὐτόν, ἐδήχθη δʼ ἰσχυρῶς Ἀλέξανδρος, οὐδὲν ἄλλο ἢ συνήθη καὶ φίλον ἀποβεβληκέναι νομίζων· καὶ πόλιν οἰκίσας ἐπʼ αὐτῷ παρὰ τὸν Ὑδάσπην Βουκεφαλίαν προσηγόρευσε. λέγεται δὲ καὶ κύνα Περίταν ὄνομα τεθραμμένον ὑπʼ αὐτοῦ καὶ στεργόμενον ἀποβαλών κτίσαι πόλιν ἐπώνυμον. τοῦτο δὲ Σωτίων φησὶ Ποτάμωνος ἀκοῦσαι τοῦ Λεσβίου.

62.162. Bölüm

Poros savaşı Makedonların hevesini kırdı ve Hindistan'da daha ileri gitmekten alıkoydu. Yirmi bin piyade ve iki bin süvari ile dizilen Poros'u güçlükle püskürtmüşlerdi. Bu yüzden İskender Ganj'ı geçmek için onları zorladığında şiddetle karşı çıktılar. Nehrin genişliğinin otuz iki stadion, derinliğinin yüz kulaç olduğunu, karşı kıyıların silah, at ve fil kalabalığından görünmediğini duymuşlardı.

62.1

τοὺς μέντοι Μακεδόνας ὁ πρὸς Πῶρον ἀγὼν ἀμβλυτέρους ἐποίησε καὶ τοῦ πρόσω τῆς Ἰνδικῆς ἔτι προελθεῖν ἐπέσχε. μόλις γὰρ ἐκεῖνον ὠσάμενοι δισμυρίοις πεζοῖς καὶ δισχιλίοις ἱππεῦσι παραταξάμενον, ἀντέστησαν ἰσχυρῶς Ἀλεξάνδρῳ βιαζομένῳ καὶ τὸν Γάγγην περᾶσαι ποταμόν, εὖρος μὲν αὐτοῦ δύο καὶ τριάκοντα σταδίων εἶναι πυνθανόμενοι καὶ βάθος ὀργυιὰς ἑκατόν, ἀντιπέρας δὲ τὰς ὄχθας ἀποκεκρύφθαι πλήθεσιν ὅπλων καὶ ἵππων καὶ ἐλεφάντων.

62.2Gandaritai ve Praisioi krallarının onları seksen bin süvari, iki yüz bin piyade, sekiz bin araba ve altı bin savaş filiyle beklediği söyleniyordu. Bu da abartı değildi. Çünkü bundan çok sonra olmayan bir zamanda kral olan Androkottos, Seleukos'a beş yüz fil hediye etmiş ve altı yüz bin kişilik orduyla bütün Hindistan'ı dolaşıp boyunduruğu altına almıştı.

62.2

ἐλέγοντο γὰρ ὀκτὼ μὲν μυριάδας ἱπποτῶν, εἴκοσι δὲ πεζῶν, ἅρματα δὲ ὀκτακισχίλια καὶ μαχίμους ἐλέφαντας ἑξακισχιλίους ἔχοντες οἱ Γανδαριτῶν καὶ Πραισίων βασιλεῖς ὑπομένειν. καὶ κόμπος οὐκ ἦν περὶ ταῦτα. Ἀνδρόκοττος γὰρ ὕστερον οὐ πολλῷ βασιλεύσας Σελεύκῳ πεντακοσίους ἐλέφαντας ἐδωρήσατο, καὶ στρατοῦ μυριάσιν ἑξήκοντα τὴν Ἰνδικὴν ἐπῆλθεν ἅπασαν καταστρεφόμενος.

62.3İskender önce üzüntü ve öfkeyle çadırına kapanıp yattı. Ganj'ı geçmedikçe yaptıklarının hiçbir hükmü olmadığını, geri dönmenin yenilgiyi kabul etmek demek olduğunu söylüyordu. Dostları onu uygun sözlerle yatıştırdı, askerler de kapıda ağlayıp bağırarak yalvardı. Sonunda yumuşayıp geri döndü, ama şanı için aldatıcı ve kurnazca pek çok şey yaptı.

62.3

τὸ μὲν οὖν πρῶτον ὑπὸ δυσθυμίας καὶ ὀργῆς αὐτόν εἰς τὴν σκηνὴν καθείρξας ἔκειτο, χάριν οὐδεμίαν εἰδὼς τοῖς διαπεπραγμένοις εἰ μὴ περάσειε τὸν Γάγγην, ἀλλʼ ἐξομολόγησιν ἥττης τιθέμενος τὴν ἀναχώρησιν. ὡς δὲ οἵ τε φίλοι τὰ εἰκότα παρηγοροῦντες αὐτόν οἵ τε στρατιῶται κλαυθμῷ καὶ βοῇ προσιστάμενοι ταῖς θύραις ἱκέτευον, ἐπικλασθεὶς ἀνεζεύγνυε, πολλὰ πρὸς δόξαν ἀπατηλὰ καὶ σοφιστικὰ μηχανώμενος.

62.4Daha büyük silahlar, at yemlikleri ve daha ağır gemler yaptırıp oraya buraya bıraktı ve tanrılar için sunaklar dikti. Praisioi kralları hâlâ nehri geçip bu sunaklara tapınır, Yunan âdetince kurban keserler. Androkottos genç iken İskender'i görmüştü. Sonradan sık sık, İskender'in krallığı ele geçirmesine az kaldığını, çünkü kralın kötülüğü ve soysuzluğu yüzünden nefret edilip hor görüldüğünü söylediği anlatılır.

62.4

καὶ γὰρ ὅπλα μείζονα καὶ φάτνας ἵππων καὶ χαλινοὺς βαρυτέρους κατασκευάσας ἀπέλιπέ τε καὶ διέρριψεν ἱδρύσατο δὲ βωμοὺς θεῶν, οὓς μέχρι νῦν οἱ Πραισίων βασιλεῖς διαβαίνοντες σέβονται καὶ θύουσιν Ἑλληνικὰς θυσίας. Ἀνδρόκοττος δὲ μειράκιον ὢν αὐτόν Ἀλέξανδρον εἶδε, καὶ λέγεται πολλάκις εἰπεῖν ὕστερον ὡς παρʼ οὐδὲν ἦλθε τὰ πράγματα λαβεῖν Ἀλέξανδρος, μισουμένου τε καὶ καταφρονουμένου τοῦ βασιλέως διὰ μοχθηρίαν καὶ δυσγένειαν.

63.163. Bölüm

İskender buradan yola çıkıp dış denizi görmek için, kürekli birçok tekne ve sal yaptırıp nehirlerde yavaşça ilerledi. Yolculuk boş ve savaşsız geçmedi: şehirlere yaklaşıp karaya çıkıyor, her yeri boyunduruğu altına alıyordu. Hintlilerin en savaşçısı olduğu söylenen Malloi'de ise neredeyse parçalanıyordu.

63.1

ἐντεῦθεν ὁρμήσας Ἀλέξανδρος τὴν ἔξω θάλασσαν ἐπιδεῖν, καὶ πολλὰ πορθμεῖα κωπήρη καὶ σχεδίας πηξάμενος, ἐκομίζετο τοῖς ποταμοῖς ὑποφερόμενος σχολαίως. ὁ δὲ πλοῦς οὐκ ἀργὸς ἦν οὐδὲ ἀπόλεμος, προσβάλλων δὲ ταῖς πόλεσι καὶ ἀποβαίνων ἐχειροῦτο πάντα, πρὸς δὲ τοῖς καλουμένοις Μαλλοῖς, οὕς φασιν Ἰνδῶν μαχιμωτάτους γενέσθαι, μικρὸν ἐδέησε κατακοπῆναι.

63.2Askerleri oklarla surlardan uzaklaştırdıktan sonra, konulan merdivenle ilk o surun üzerine çıktı. Merdiven kırıldı. Barbarlar surun altından yukarıya doğru vurmaya başlayınca, yanında birkaç kişi kalmışken kendini toparlayıp düşmanların ortasına atladı ve şans eseri ayakta düştü.

63.2

τοὺς μὲν γὰρ ἀνθρώπους βέλεσιν ἀπὸ τῶν τειχῶν ἀπεσκέδασε, πρῶτος δὲ διὰ κλίμακος τεθείσης ἀναβὰς ἐπὶ τ ὁ τεῖχος, ὡς ἥ τε κλίμαξ συνετρίβη καὶ τῶν βαρβάρων ὑφισταμένων παρὰ τὸ τεῖχος ἐλάμβανε πληγὰς κάτωθεν, ὀλιγοστὸς ὢν συστρέψας ἑαυτὸν εἷς μέσους ἀφῆκε τοὺς πολεμίους καὶ κατὰ τύχην ὀρθὸς ἔστη.

63.3Silahlarını sallayınca barbarlar bedeninin önünden bir ışık ve hayalet geçtiğini sandılar. Bu yüzden önce kaçıp dağıldılar. Ama yanında iki kalkancıyla birlikte onu görünce üzerine koştular. Kimileri kılıç ve mızraklarla kendini savunan İskender'i zırhının üzerinden yaraladı. Biri de biraz uzakta durup yaydan öyle sert bir ok attı ki ok zırhı delip göğsündeki kemiklere saplandı.

63.3

τιναξαμένου δὲ τοῖς ὅπλοις, ἔδοξαν οἱ βάρβαροι σέλας τι καὶ φάσμα πρὸ τοῦ σώματος φέρεσθαι διὸ καὶ τὸ πρῶτον ἔφυγον καὶ διεσκεδάσθησαν· ὡς δὲ εἶδον αὐτὸν μετὰ δυεῖν ὑπασπιστῶν, ἐπιδραμόντες οἱ μὲν ἐκ χειρὸς ξίφεσι καὶ δόρασι διὰ τῶν ὅπλων συνετίτρωσκον ἀμυνόμενον, εἷς δὲ μικρὸν ἀπωτέρω στάς ἐφῆκεν ἀπὸ τόξου βέλος οὕτως εὔτονον καὶ βίαιον ὥστε τὸν θώρακα διακόψαν ἐμπαγῆναι τοῖς περὶ τὸν μασθὸν ὀστέοις.

63.4Darbeyle sendeleyip bedeni bükülünce, oku atan adam barbar kılıcını çekip üzerine koştu. Peukestas ve Limnaios önüne geçti, ikisi de yaralandı; Limnaios öldü, Peukestas direndi, barbarı İskender öldürdü. Kendisi birçok yara aldı, sonunda ensesine bir tokmak yedi ve yüzü düşmana dönük bir şekilde surlara yaslandı.

63.4

πρὸς δὲ τὴν πληγὴν ἐνδόντος αὐτοῦ καὶ τὸ σῶμα κάμψαντος, ὁ μὲν βαλὼν ἐπέδραμε βαρβαρικὴν μάχαιραν σπασάμενος, Πευκέστας δὲ καὶ Λιμναῖος προέστησαν ὧν πληγέντων ἑκατέρων ὁ μὲν ἀπέθανε, Πευκέστας δὲ ἀντεῖχε, τὸν δὲ βάρβαρον Ἀλέξανδρος ἀπέκτεινεν. αὐτὸς δὲ τραύματα πολλὰ λαβών, τέλος δὲ πληγεὶς ὑπέρῳ κατὰ τοῦ τραχήλου, προσήρεισε τῷ τείχει τὸ σῶμα, βλέπων πρὸς τοὺς πολεμίους.

63.5Bu sırada Makedonlar akın ederek geldi, onu kapıp götürdüler; artık çevresinde olanları hissetmiyordu. Çadırına taşındı. Hemen ordugâhta öldüğü söylentisi yayıldı. Ahşap ok, güç bela ve büyük çabayla testereyle kesildi; zırh da güçlükle çıkarıldı. Sonra kemiklerden birine saplanmış ok ucunu kesip çıkarmaya başladılar. Ok ucunun genişliğinin üç, uzunluğunun dört parmak olduğu söylenir.

63.5

ἐν τούτῳ δὲ τῶν Μακεδόνων περιχυθέντων ἁρπασθεὶς ἀναίσθητος ἤδη τῶν περὶ αὐτὸν ἐπὶ σκηνῆς ἐκομίζετο. καὶ παραυτίκα μὲν ὡς τεθνεῶτος ἦν λόγος ἐν τῷ στρατοπέδῳ χαλεπῶς δὲ καὶ πολυπόνως τὸν ὀϊστὸν ἐκπρισάντων ξύλινον ὄντα, καὶ τοῦ θώρακος οὕτω μόλις ἀπολυθέντος, περὶ τὴν ἐκκοπὴν ἐγίνοντο τῆς ἀκίδος ἐνδεδυκυίας ἑνὶ τῶν ὀστέων. λέγεται δὲ τὸ μὲν πλάτος τριῶν δακτύλων εἶναι, τὸ δὲ μῆκος τεσσάρων.

63.6Bu yüzden ok ucu çıkarılırken bayılmalarla ölümün eşiğine geldi, ama yine de iyileşti. Tehlikeyi atlattıktan sonra hâlâ güçsüz olduğu ve uzun süre perhiz ve tedavi gördüğü hâlde, Makedonların kendisini görmek için dışarıda gürültü ettiğini anlayınca bir pelerin alıp çıktı. Tanrılara kurban kesip yeniden denize açıldı, yolda geniş topraklar ve büyük şehirler boyunduruğu altına aldı.

63.6

διὸ ταῖς λιποθυμίαις ἔγγιστα θανάτου συνελαυνόμενος ἐξαιρουμένης αὐτῆς, ὅμως ἀνέλαβε, καὶ διαφυγὼν τὸν κίνδυνον, ἔτι δὲ ἀσθενὴς ὢν καὶ πολὺν χρόνον ἐν διαίτῃ καὶ θεραπείαις ἔχων αὑτόν, ἔξω θορυβοῦντας ὡς ᾔσθετο ποθοῦντας αὐτὸν ἰδεῖν τοὺς Μακεδόνας, λαβὼν ἱμάτιον προῆλθε, καὶ θύσας τοῖς θεοῖς αὖθις ἀνήχθη καὶ παρεκομίζετο χώραν τε πολλὴν καὶ πόλεις μεγάλας καταστρεφόμενος.

64.164. Bölüm

Gymnosophistlerden, Sabbas'ı ayaklanmaya kışkırtan ve Makedonlara en çok kötülük yapan on kişiyi yakaladı. Bunlar cevap vermede usta ve kısa konuşan kişiler olarak bilinirdi. Onlara zor sorular sordu. Önce yanlış cevap vereni, sonra da sırayla ötekileri öldüreceğini söyledi; en yaşlıyı da hakem yaptı.

64.1

τῶν δὲ Γυμνοσοφιστῶν τοὺς μάλιστα τὸν Σάββαν ἀναπείσαντας ἀποστῆναι καὶ κακὰ πλεῖστα τοῖς Μακεδόσι παρασχόντας λαβὼν δέκα, δεινοὺς δοκοῦντας εἶναι περὶ τὰς ἀποκρίσεις καὶ βραχυλόγους, ἐρωτήματα προὔβαλεν αὐτοῖς ἄπορα, φήσας ἀποκτενεῖν τὸν μὴ ὀρθῶς ἀποκρινάμενον πρῶτον, εἶτα ἐφεξῆς οὕτω τοὺς ἄλλους ἕνα δὲ τὸν πρεσβύτατον ἐκέλευσε κρίνειν.

64.2Birinciye yaşayanların mı yoksa ölülerin mi daha çok olduğunu sordu. "Yaşayanlar" dedi, "çünkü ölüler artık yoktur." İkinciye karanın mı denizin mi daha büyük hayvanlar beslediğini sordu. "Kara" dedi, "çünkü deniz onun bir parçasıdır." Üçüncüye en kurnaz hayvanın hangisi olduğunu sordu. "İnsanın şimdiye kadar tanımadığı hayvan" dedi.

64.2

ὁ μὲν οὖν πρῶτος ἐρωτηθείς πότερον οἴεται τοὺς ζῶντας εἶναι πλείονας ἢ τοὺς τεθνηκότας, ἔφη τοὺς ζῶντας οὐκέτι γὰρ εἶναι τοὺς τεθνηκότας. ὁ δὲ δεύτερος, πότερον τὴν γῆν ἢ τὴν θάλατταν μείζονα τρέφειν θηρία, τὴν γῆν ταύτης γὰρ μέρος εἶναι τὴν θάλατταν. ὁ δὲ τρίτος, ποῖόν ἐστι ζῷον πανουργότατον, ὃ μέχρι νῦν, εἶπεν, ἄνθρωπος οὐκ ἔγνωκεν.

64.3Dördüncüye Sabbas'ı hangi gerekçeyle ayaklandırdığını sordu. "Güzel yaşasın ya da güzel ölsün diye" dedi. Beşinciye gündüzün mü gecenin mi önce olduğunu sordu. "Gündüz" dedi, "bir gün önce." Kral şaşırınca şunu ekledi: "Zor sorulara cevaplar da zor olmak zorundadır."

64.3

ὁ δὲ τέταρτος ἀνακρινόμενος τίνι λογισμῷ τὸν Σάββαν ἀπέστησεν, ἀπεκρίνατο, καλῶς ζῆν βουλόμενος αὐτὸν ἢ καλῶς ἀποθανεῖν. ὁ δὲ πέμπτος ἐρωτηθείς πότερον οἴεται τὴν ἡμέραν ἢ τὴν νύκτα προτέραν γεγονέναι, τὴν ἡμέραν, εἶπεν, ἡμέρᾳ μιᾷ καὶ προσεπεῖπεν οὗτος, θαυμάσαντος τοῦ βασιλέως, ὅτι τῶν ἀπόρων ἐρωτήσεων ἀνάγκη καὶ τὰς ἀποκρίσεις ἀπόρους εἶναι.

64.4Bunun üzerine soruyu değiştirip altıncıya bir insanın en çok nasıl sevileceğini sordu. "En güçlü olup korku salmazsa" dedi. Kalan üçten birine bir insanın nasıl tanrı olabileceğini sordu. "İnsanın yapamayacağı bir şeyi yaparsa" dedi. Diğerine hayatla ölümün hangisinin daha güçlü olduğunu sordu. "Hayat" dedi, "çünkü bunca kötülüğü taşıyor."

64.4

μεταβαλὼν οὖν τὸν ἕκτον ἠρώτα πῶς ἄν τις φιληθείη μάλιστα· ἂν κράτιστος ὤν, ἔφη, μὴ φοβερὸς ᾖ. τῶν δὲ λοιπῶν τριῶν ὁ μὲν ἐρωτηθείς πῶς ἄν τις ἐξ ἀνθρώπων γένοιτο θεός, εἴ τι πράξειεν, εἶπεν, ὃ πρᾶξαι δυνατὸν ἀνθρώπῳ μὴ ἔστιν ὁ δὲ περὶ ζῳῆς καὶ θανάτου, πότερον ἰσχυρότερον, ἀπεκρίνατο τὴν ζῳήν τοσαῦτα κακὰ φέρουσαν.

64.5Sonuncuya insanın ne zamana kadar yaşaması gerektiğini sordu. "Ölümü hayattan daha iyi görmedikçe" dedi. Sonra hakeme dönüp hükmünü sormasını istedi. O, birinin ötekinden daha kötü cevap verdiğini söyledi. "Öyleyse" dedi kral, "böyle yargıladığın için ilk sen öleceksin." Hakem şöyle dedi: "Hayır, kralım, en kötü cevap vereni önce öldüreceğini söylerken yalan söylemediysen."

64.5

ὁ δὲ τελευταῖος, μέχρι τίνος ἀνθρώπῳ καλῶς ἔχον ζῆν, μέχρι οὗ μὴ νομίζει τὸ τεθνάναι τοῦ ζῆν ἄμεινον. οὕτω δὴ τραπόμενος πρὸς τὸν δικαστήν ἐκέλευσεν ἀποφαίνεσθαι. τοῦ δὲ ἕτερον ἑτέρου χεῖρον εἰρηκέναι φήσαντος οὐκοῦν ἔφη, σὺ πρῶτος ἀποθανῇ τοιαῦτα κρίνων οὐκ ἄν γε, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, εἰ μὴ σὺ ψεύδῃ φήσας πρῶτον ἀποκτενεῖν τὸν ἀποκρινάμενον κάκιστα.

65.165. Bölüm

Bunları hediyeler vererek salıverdi. En çok ün salmış olup kendi başlarına sessiz sedasız yaşayanlara ise Onesikritos'u gönderip yanına gelmelerini rica etti. Onesikritos, Kinik Diogenes'in çevresinde öğrenim görmüş filozoflardandı.

65.1

τούτους μὲν οὖν ἀφῆκε δωρησάμενος πρὸς δὲ τοὺς ἓν δόξῃ μάλιστα καί καθʼ αὑτοὺς ἐν ἡσυχίᾳ ζῶντας ἔπεμψεν Ὀνησίκριτον, ἀφικέσθαι δεόμενος πρὸς αὐτὸν, ὁ δὲ Ὀνησίκριτος ἦν φιλόσοφος τῶν Διογένει τῷ κυνικῷ συνεσχολακότων.

65.2Anlattığına göre Kalanos ona son derece küstah ve sert davranmış: Sözlerini dinlemek istiyorsa hitonunu çıkarıp çıplak dinlemesini buyurmuş, yoksa Zeus'un katından gelmiş olsa bile onunla konuşmayacağını söylemiş. Dandamis ise daha yumuşakmış; Sokrates, Pythagoras ve Diogenes hakkında anlatılanları dinledikten sonra bu adamların yaratılıştan üstün göründüklerini, ama hayatları boyunca kanunlara fazla saygı gösterdiklerini söylemiş.

65.2

καί φησι τὸν μὲν Καλανὸν ὑβριστικῶς πάνυ καί τραχέως κελεύειν ἀποδύντα τὸν χιτῶνα γυμνὸν ἀκροᾶσθαι τῶν λόγων ἄλλως δὲ οὐ διαλέξεσθαι πρὸς αὐτὸν, οὐδʼ εἰ παρὰ τοῦ Διὸς ἀφῖκται τὸν δὲ Δάνδαμιν πρᾳότερον εἶναι, καί διακούσαντα περὶ Σωκράτους καί Πυθαγόρου καί Διογένους εἰπεῖν ὡς εὐφυεῖς μὲν αὐτῷ γεγονέναι δοκοῦσιν οἱ ἄνδρες, λίαν δὲ τοὺς νόμους αἰσχυνόμενοι βεβιωκέναι.

65.3Başkalarına göre ise Dandamis yalnızca şunu söylemiştir: "İskender bunca yolu buraya ne için geldi?" Kalanos'u ise Taksiles ikna edip İskender'in yanına getirdi. Asıl adı Sphines'ti; ama rastladıklarını Hint dilinde "merhaba" yerine "kale" diye selamladığı için Yunanlılar ona Kalanos adını taktılar. Rivayete göre İskender'e hükümranlığın temsilini gösteren de odur.

65.3

ἄλλοι δέ φασι τὸν Δάνδαμιν οὐδὲν εἰπεῖν ἀλλʼ ἢ τοσοῦτον μόνον τίνος χάριν ὁ Ἀλέξανδρος ὁδὸν τοσαύτην δεῦρʼ ἦλθε; τὸν μέντοι Καλανὸν ἔπεισεν ὁ Ταξίλης ἐλθεῖν πρὸς Ἀλέξανδρον. ἐκαλεῖτο δὲ Σφίνης ἐπεὶ δὲ κατʼ Ἰνδικὴν γλῶτταν τῷ καλὲ προσαγορεύων ἀντὶ τοῦ χαίρειν τοὺς ἐντυγχάνοντας ἠσπάζετο, Καλανὸς ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων ὠνομάσθη. τοῦτον δὲ λέγεται καί τὸ παράδειγμα τῆς ἀρχῆς τῷ Ἀλεξάνδρῳ προθέσθαι.

65.4Ortaya kurumuş, kaskatı bir deri attı ve kenarına bastı; deri bastırılan yerden inince öbür yerlerinden kalktı. Derinin çevresinde dolaşıp kenarlarına tek tek basarak bunun her seferinde olduğunu gösterdi; sonunda ortasına çıkıp orada durdu, deri de böylece her yanıyla yere yattı. Bu temsille anlatmak istediği, İskender'in ülkesinin en çok ortasına basması, uzaklara savrulmaması gerektiğiydi.

65.4

καταβαλὼν γὰρ ἐν μέσῳ βύρσαν τινὰ ξηρὰν καί κατεσκληκυῖαν ἐπάτησε τὸ ἄκρον ἡ δὲ εἰς ἓν πιεσθεῖσα τοῖς ἄλλοις ἐπήρθη μέρεσι. καί τοῦτο περιϊὼν ἐν κύκλῳ καί πιέζων καθʼ ἕκαστον ἐδείκνυε γιγνόμενον, ἄχρι οὗ τὸ μέσον ἐπιστὰς κατέσχε καί πάντα οὕτως ἠρέμησεν. ἐβούλετο δὲ ἡ εἰκὼν ἔνδειξις εἶναι τοῦ τὰ μέσα δεῖν μάλιστα τῆς ἀρχῆς πιέζειν καὶ μὴ μακρὰν ἀποπλανᾶσθαι τὸν Ἀλέξανδρον.

66.166. Bölüm

Irmaklar boyunca denize iniş yedi ay sürdü. Gemileriyle Okyanus'a açılınca, kendisinin Skillustis, başkalarının ise Psiltukis adını verdiği bir adaya gitti. Orada karaya çıkıp tanrılara kurban sundu, denizin ve kıyının tabiatını görebildiği kadarıyla inceledi. Sonra kendisinden sonra hiçbir insanın bu seferin sınırlarını aşmaması için dua edip geri döndü.

66.1

ἡ δὲ διὰ τῶν ποταμῶν πρὸς τὴν θάλατταν ὑπαγωγὴ μηνῶν ἑπτὰ χρόνον ἀνάλωσεν. ἐμβαλὼν δὲ ταῖς ναυσὶν εἰς τὸν Ὠκεανόν ἀνέπλευσε πρὸς νῆσον ἣν Σκιλλοῦστιν αὐτὸς ὠνόμασεν, ἕτεροι δὲ Ψιλτοῦκιν. ἐνταῦθα δὲ ἀποβὰς ἔθυε τοῖς θεοῖς, καὶ τὴν φύσιν ἐπεῖδε τοῦ πελάγους καὶ τῆς παραλίας ὅσον ἐφικτὸν ἦν. εἶτα ἐπευξάμενος μηδένα μετʼ αὐτὸν ἀνθρώπων ὑπερβῆναι τοὺς ὅρους τῆς στρατείας ἀνέστρεφε.

66.2Gemilere Hindistan'ı sağlarına alarak kıyı boyunca dolaşmalarını emretti; başlarına Nearkhos'u, baş dümenci olarak da Onesikritos'u atadı. Kendisi Oreitlerin ülkesinden karadan ilerlerken son derece çaresiz bir duruma düştü ve o kadar çok adam kaybetti ki, savaşçı gücünün dörtte birini bile Hindistan'dan geri getiremedi. Oysa yaya sayısı yüz yirmi bin, atlı sayısı on beş bin kadardı.

66.2

καὶ τὰς μὲν ναῦς ἐκέλευσε περιπλεῖν ἐν δεξιᾷ τὴν Ἰνδικὴν ἐχούσας, ἡγεμόνα μὲν Νέαρχον ἀποδείξας, ἀρχικυβερνήτην δὲ Ὀνησίκριτον αὐτὸς δὲ πεζῇ διʼ Ὠρειτῶν πορευόμενος εἰς ἐσχάτην ἀπορίαν προήχθη καὶ πλῆθος ἀνθρώπων ἀπώλεσεν, ὥστε τῆς μαχίμου δυνάμεως μηδὲ τὸ τέταρτον ἐκ τῆς Ἰνδικῆς ἀπαγαγεῖν. καίτοι δώδεκα μὲν μυριάδες ἦσαν οἱ πεζοί, τὸ δʼ ἱππικὸν εἰς μυρίους καὶ πεντακισχιλίους.

66.3Ağır hastalıklar, kötü yiyecekler, kavurucu sıcaklar ve en çok da açlık onları kırıp geçirdi. Çünkü ekilmemiş bir topraktan geçiyorlardı; oranın sefil insanlarının elinde ise az sayıda cılız koyun vardı ve deniz balığıyla beslenmeye alışmış bu hayvanların eti kötü ve pis kokuluydu. İskender burayı altmış günde güçbela geçti; Gedrosia'ya ulaşır ulaşmaz da her şey bolluk içinde önüne serildi, çünkü en yakın satraplar ve krallar hazırlık yapmıştı.

66.3

ἀλλὰ καὶ νόσοι χαλεπαὶ καὶ δίαιται πονηραὶ καὶ καύματα ξηρὰ καὶ πλείστους ὁ λιμὸς διέφθειρεν, ἄσπορον χώραν ἐπιόντας ἀνθρώπων κακοβίων, ὀλίγα καὶ ἀγεννῆ πρόβατα κεκτημένων, ἃ τοὺς θαλαττίους ἰχθῦς εἰθισμένα προσφέρεσθαι σάρκα μοχθηρὰν εἶχε καὶ δυσώδη. μόλις οὖν ἐν ἡμέραις ἑξήκοντα ταύτην διελθὼν καὶ τῆς Γεδρωσίας ἁψάμενος εὐθὺς ἐν ἀφθόνοις ἦν πᾶσι, τῶν ἔγγιστα σατραπῶν καὶ βασιλέων παρασκευασάντων.

67.167. Bölüm

Ordusunu burada toparlayıp yola çıktı ve yedi gün boyunca Karmania'dan şenlik alayı hâlinde geçti. Kendisini sekiz at ağır ağır çekiyordu; yüksek ve her yandan görülen dört köşe bir çerçeveye oturtulmuş sahnede, arkadaşlarıyla birlikte gece gündüz durmadan ziyafet çekiyordu. Arkasından sayısız araba geliyordu; kimi erguvan ve işlemeli örtülerle, kimi sürekli tazelenen yeşil dallarla gölgelenmiş bu arabalar, başlarında çelenklerle içen öteki dostlarını ve komutanlarını taşıyordu.

67.1

ἀναλαβὼν οὖν ἐνταῦθα τὴν δύναμιν ἐξώρμησε κώμῳ χρώμενος ἐφʼ ἡμέρας ἑπτὰ διὰ τῆς Καρμανίας, αὐτὸν μὲν οὖν ἵπποι σχέδην ἐκόμιζον ὀκτώ, μετὰ τῶν ἑταίρων ὑπὲρ θυμέλης ἐν ὑψηλῷ καὶ περιφανεῖ πλαισίῳ πεπηγυίας εὐωχούμενον συνεχῶς ἡμέρας καὶ νυκτός· ἅμαξαι δὲ παμπληθεῖς, αἱ μὲν ἁλουργοῖς καὶ ποικίλοις περιβολαίοις, αἱ δʼ ὕλης ἀεὶ προσφάτου καὶ χλωρᾶς σκιαζόμεναι κλάδοις, εἵποντο τοὺς ἄλλους ἄγουσαι φίλους καὶ ἡγεμόνας ἐστεφανωμένους καὶ πίνοντας.

67.2Ne bir kalkan görürdünüz, ne bir miğfer, ne bir sarisa. Askerler bütün yol boyunca büyük küplere ve kraterlere taslarını, rytonlarını, Therikles işi kadehlerini daldırıp birbirlerinin şerefine içiyorlardı; kimi yürürken, kimi uzanmış hâlde. Her yeri kaval ve aulos sesi, şarkılar, telli sazların nağmeleri ve kadınların Bakkhos coşkusu doldurmuştu.

67.2

εἶδες δʼ ἂν οὐ πέλτην, οὐ κράνος, οὐ σάρισαν, ἀλλὰ φιάλαις καὶ ῥυτοῖς καὶ θηρικλείοις παρὰ τὴν ὁδὸν ἅπασαν οἱ στρατιῶται βαπτίζοντες ἐκ πίθων μεγάλων καὶ κρατήρων ἀλλήλοις προέπινον, οἱ μὲν ἐν τῷ προάγειν ἅμα καὶ βαδίζειν, οἱ δὲ κατακείμενοι. πολλὴ δὲ μοῦσα συρίγγων καὶ αὐλῶν ᾠδῆς τε καὶ ψαλμοῦ καὶ βακχείας γυναικῶν κατεῖχε πάντα τόπον.

67.3Bu düzensiz, başıboş yürüyüşe Bakkhos şenliklerine özgü azgın şakalar da eşlik ediyordu; sanki tanrının kendisi oradaydı ve alaya katılıp ona yol gösteriyordu. Gedrosia'nın kral sarayına varınca, ordusunu şenlikler düzenleyerek yeniden dinlendirdi.

67.3

τῷ δὲ ἀτάκτῳ καὶ πεπλανημένῳ τῆς πορείας παρείπετο καὶ παιδιὰ βακχικῆς ὕβρεως, ὡς τοῦ θεοῦ παρόντος αὐτοῦ καὶ συμπαραπέμποντος τὸν κῶμον. ἐπεὶ δὲ ἧκε τῆς Γεδρωσίας εἰς τὸ βασίλειον, αὖθις ἀνελάμβανε τὴν στρατιὰν πανηγυρίζων.

67.4Anlatıldığına göre bir gün sarhoşken koro yarışmalarını izliyordu; sevgilisi Bagoas dans edip yarışmayı kazandı, süslü giysileriyle tiyatroyu geçip gelerek yanına oturdu. Makedonlar bunu görünce el çırpıp bağırarak onu öpmesini istediler, o da sonunda Bagoas'a sarılıp öptü.

67.4

λέγεται δὲ μεθύοντα αὐτὸν θεωρεῖν ἀγῶνας χορῶν, τὸν δὲ ἐρώμενον Βαγώαν χορεύοντα νικῆσαι καὶ κεκοσμημένον διὰ τοῦ θεάτρου παρελθόντα καθίσαι παρʼ αὐτόν· ἰδόντας δὲ τοὺς Μακεδόνας κροτεῖν καὶ βοᾶν φιλῆσαι κελεύοντας, ἄχρι οὗ περιβαλὼν κατεφίλησεν.

68.168. Bölüm

Nearkhos ve adamları burada İskender'in yanına çıkıp geldiler. İskender sevindi, onlardan yolculuklarını dinledi ve kendisinin de büyük bir donanmayla Fırat'tan aşağı inmeye, sonra Arabistan ve Libya'nın çevresini dolaşıp Herakles Sütunları'ndan İç Deniz'e girmeye karar verdi. Thapsakos civarında her türden gemi yapılmaya, her yandan denizci ve dümenci toplanmaya başlandı.

68.1

ἐνταῦθα τῶν περὶ Νέαρχον ἀναβάντων πρὸς αὐτόν ἡσθεὶς καὶ διακούσας τὰ περὶ τὸν πλοῦν, ὥρμησεν αὐτὸς πλεύσας κατὰ τὸν Εὐφράτην στόλῳ μεγάλῳ, εἶτα περὶ τὴν Ἀραβίαν καὶ τὴν Λιβύην παρακομισθείς διὰ στηλῶν Ἡρακλείων ἐμβαλεῖν εἰς τὴν ἐντὸς θάλασσαν, καὶ πλοῖα παντοδαπὰ περὶ Θάψακον ἐπήγνυτο, καὶ συνήγοντο ναῦται καὶ κυβερνῆται πανταχόθεν.

68.2Fakat iç ülkelere yapılan sefer zor geçmişti; Malloi'de aldığı yara ve ordunun büyük kayıplar verdiği yolundaki haberler yüzünden sağ döneceğine inanılmıyordu. Bu da tebaayı isyana yöneltti, komutanlarla satrapları büyük haksızlıklara, açgözlülüğe ve küstahlığa sürükledi; kısacası her yanı bir çalkantı ve başkaldırı sardı.

68.2

ἡ δὲ ἄνω στρατεία χαλεπὴ γενομένη καὶ τὸ περὶ Μαλλοὺς τραῦμα καὶ ἡ φθορὰ πολλὴ λεχθεῖσα τῆς δυνάμεως ἀπιστίᾳ τῆς σωτηρίας αὐτοῦ τά τε ὑπήκοα πρὸς ἀποστάσεις ἐπῆρε καὶ τοῖς στρατηγοῖς καὶ σατράπαις ἀδικίαν πολλὴν καὶ πλεονεξίαν καὶ ὕβριν ἐνεποίησε καὶ ὅλως διέδραμε σάλος ἁπάντων καὶ νεωτερισμός.

68.3Öyle ki Olympias ve Kleopatra bile Antipatros'a karşı ayaklanıp ülkeyi aralarında bölüştüler; Olympias Epeiros'u, Kleopatra Makedonya'yı aldı. İskender bunu duyunca annesinin daha akıllıca davrandığını söyledi, çünkü Makedonlar bir kadının krallığına katlanmazdı. Bu yüzden, bütün kıyıyı savaşla doldurmaya karar vererek Nearkhos'u yeniden denize gönderdi; kendisi de sahile inerken kötü komutanları cezalandırdı.

68.3

ὅπου καὶ πρὸς Ἀντίπατρον Ὀλυμπιὰς καὶ Κλεοπάτρα στασιάσασαι διείλοντο τὴν ἀρχήν, Ὀλυμπιὰς μὲν Ἤπειρον, Κλεοπάτρα δὲ Μακεδονίαν παραλαβοῦσα. καὶ τοῦτο ἀκούσας Ἀλέξανδρος βέλτιον ἔφη βεβουλεῦσθαι τὴν μητέρα· Μακεδόνας γὰρ οὐκ ἂν ὑπομεῖναι βασιλευομένους ὑπὸ γυναικός. διὰ ταῦτα Νέαρχον μὲν αὖθις ἐπὶ θάλασσαν ἔπεμψεν, ἐμπλῆσαι πολέμων ἅπασαν ἐγνωκὼς τὴν παραλίαν, αὐτὸς δὲ καταβαίνων ἐκόλαζε τοὺς πονηροὺς τῶν στρατηγῶν.

68.4Abuletes'in oğullarından Oksyartes'i kendi eliyle sarisayla delip öldürdü. Abuletes gerekli erzakın hiçbirini hazırlamamış, yalnızca üç bin talant para getirmişti; İskender bu parayı atların önüne koymalarını emretti. Atlar tatmayınca "Senin hazırlığın ne işimize yarar?" deyip Abuletes'i zindana attı.

68.4

τῶν δὲ Ἀβουλήτου παίδων ἕνα μὲν Ὀξυάρτην αὐτὸς ἀπέκτεινε σαρίσῃ διελάσας, Ἀβουλήτου δὲ μηδὲν τῶν ἀναγκαίων παρασκευάσαντος, ἀλλʼ ἢ τρισχίλαι τάλαντα νομίσματος αὐτῷ προσαγαγόντος, ἐκέλευσε τοῖς ἵπποις τὸ ἀργύριον παραβαλεῖν. ὡς δʼ οὐκ ἐγεύοντο, φήσας, τί οὖν ὄφελος ἡμῖν τῆς σῆς παρασκευῆς; καθεῖρξε τὸν Ἀβουλίτην.

69.169. Bölüm

Persis'te önce kadınlara parayı dağıttı. Krallar Persis'e her geldiklerinde her kadına birer altın vermeyi âdet edinmişlerdi. Söylendiğine göre bu yüzden bazıları oraya sık gelmemiş, Okhos ise bir kez bile uğramamış, cimriliğinden kendini vatanından uzak tutmuştu.

69.1

ἐν δὲ Πέρσαις ι πρῶτον μὲν ἀπέδωκε τὸ νόμισμα ταῖς γυναιξίν, ὥσπερ εἰώθεισαν οἱ βασιλεῖς, ὁσάκις εἰς Πέρσας ἀφίκοιντο, διδόναι χρυσοῦν ἑκάστῃ, καὶ διὰ τοῦτο φασιν ἐνίους μὴ πολλάκις, Ὦχον δὲ μηδὲ ἅπαξ εἰς Πέρσας παραγενέσθαι, διὰ μικρολογίαν ἀποξενώσαντα τῆς πατρίδος ἑαυτόν.

69.2Sonra Kyros'un mezarının açılmış olduğunu görünce suçluyu öldürdü; oysa bu işi yapan Polymakhos, Pellalıydı ve sıradan biri de değildi. Yazıtı okuyunca altına Yunan harfleriyle de kazınmasını emretti. Şöyle diyordu: "Ey insan, kim olursan ol, nereden gelirsen gel –geleceğini biliyorum çünkü–, ben Perslere hükümranlığı kazandıran Kyros'um. Bedenimi örten bu bir avuç toprağı benden kıskanma."

69.2

ἔπειτα τὸν Κύρου τάφον εὑρὼν διορωρυγμένον ἀπέκτεινε τὸν ἀδικήσαντα, καίτοι Πελλαῖος ἦν οὐ τῶν ἀσημοτάτων ὁ πλημμελήσας, ὄνομα Πολύμαχος. τὴν δὲ ἐπιγραφὴν ἀναγνούς ἐκέλευσεν Ἑλληνικοῖς ὑποχαράξαι γράμμασιν. εἶχε δὲ οὕτως· ὦ ἄνθρωπε, ὅστις εἶ καὶ ὅθεν ἥκεις, ὅτι μὲν γὰρ ἥξεις, οἶδα, ἐγὼ Κῦρός εἰμι ὁ Πέρσαις κτησάμενος τὴν ἀρχήν, μὴ οὖν τῆς ὀλίγης μοι ταύτης γῆς φθονήσῃς ἣ τοὐμὸν σῶμα περικαλύπτει.

69.3Bu sözler, insan hayatının belirsizliğini ve değişkenliğini ona düşündürerek İskender'i çok duygulandırdı.

Kalanos ise burada kısa bir süre bağırsaklarından rahatsızlık çektikten sonra kendisi için bir odun yığını hazırlanmasını istedi. At üstünde oraya götürüldü, dua etti, kendi adına ölü sunusu döktü, saçından bir tutam kesip adadı; yığına çıkarken orada bulunan Makedonların elini sıktı, o günü neşeyle geçirmelerini ve kralla birlikte sarhoş olmalarını öğütledi. Kralın kendisini ise kısa süre sonra Babil'de göreceğini söyledi.

69.3

ταῦτα μὲν οὖν ἐμπαθῆ σφόδρα τὸν Ἀλέξανδρον ἐποίησεν, ἐν νῷ λαβόντα τὴν ἀδηλότητα καὶ μεταβολήν. ὁ δὲ Καλανὸς ἐνταῦθα χρόνον οὐ πολὺν ὑπὸ κοιλίας ἐνοχληθείς ᾐτήσατο πυρὰν αὑτῷ γενέσθαι, καὶ κομισθεὶς ἵππῳ πρὸς αὐτήν, ἐπευξάμενος καὶ κατασπείσας ἑαυτοῦ καὶ τῶν τριχῶν ἀπαρξάμενος, ἀναβαίνων ἐδεξιοῦτο τοὺς παρόντας τῶν Μακεδόνων, καὶ παρεκάλει τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἡδέως γενέσθαι καὶ μεθυσθῆναι μετὰ τοῦ βασιλέως, αὐτὸν δὲ ἐκεῖνον ἔφη μετʼ ὀλίγον χρόνον ἐν Βαβυλῶνι ὄψεσθαι.

69.4Bunları söyledikten sonra uzanıp başını örttü ve ateş yaklaşırken kıpırdamadı. Uzandığı duruşu hiç bozmadan, oranın bilgelerinin atalardan kalma âdetine göre kendini kurban etti. Bundan yıllar sonra başka bir Hintli de Atina'da Caesar'ın yanındayken aynısını yaptı; mezarı bugün de gösterilir ve "Hintlinin mezarı" diye anılır.

69.4

ταῦτα δʼ εἰπών κατακλιθεὶς καὶ συγκαλυψάμενος οὐκ ἐκινήθη τοῦ πυρὸς πλησιάζοντος, ἀλλʼ ἐν ᾧ κατεκλίθη σχήματι, τοῦτο διατηρῶν ἐκαλλιέρησεν ἑαυτὸν τῷ πατρίῳ νόμῳ τῶν ἐκεῖ σοφιστῶν, τοῦτο πολλοῖς ἔτεσιν ὕστερον ἄλλος Ἰνδὸς ἐν Ἀθήναις Καίσαρι συνὼν ἐποίησε· καὶ δείκνυται μέχρι νῦν τὸ μνημεῖον Ἰνδοῦ προσαγορευόμενον.

70.170. Bölüm

İskender odun yığınının başından dönünce dostlarından ve komutanlarından birçoğunu akşam yemeğine topladı, saf şarap içme yarışması düzenleyip ödül olarak bir çelenk koydu. En çok içen Promakhos dört khus'a kadar çıktı; ödülünü, bir talantlık çelengi aldı ve üç gün daha yaşadı. Khares'e göre ötekilerden de kırk bir kişi içtikten sonra öldü, çünkü sarhoşluğun üzerine şiddetli bir soğuk bastırmıştı.

70.1

ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ἀπὸ τῆς πυρᾶς γενόμενος, καὶ συναγαγὼν πολλοὺς Τῶν φίλων καὶ Τῶν ἡγεμόνων ἐπὶ δεῖπνον, ἀγῶνα προὔθηκε καὶ στέφανον ἀκρατοποσίας. ὁ μὲν οὖν πλεῖστον πιὼν Πρόμαχος ἄχρι χοῶν τεσσάρων προῆλθε· καὶ λαβὼν τὸ νικητήριον, στέφανον ταλαντιαῖον, ἡμέρας τρεῖς ἐπέζησε, Τῶν δὲ ἄλλων, ὡς Χάρης φησί, τετταράκοντα καὶ εἷς ἀπέθανον πιόντες, ἰσχυροῦ τῇ μέθῃ κρύους ἐπιγενομένου.

70.2Susa'da arkadaşlarının düğününü yaptı. Kendisi Dareios'un kızı Stateira ile evlendi, en seçkin kadınları en seçkin erkeklere dağıttı; daha önce evlenmiş Makedonlara da ortak bir düğün yemeği verdi. Söylendiğine göre yemeğe davetli dokuz bin kişinin her birine sunu için altın bir tas verildi. Başka işlerde de şaşılacak bir ihtişam sergiledi; borçluların borcunu alacaklılara kendisi ödedi. Bütün bunların masrafı on bin talanttan yalnızca yüz otuz talant eksikti.

70.2

τῶν δὲ ἑταίρων γάμον ἐν Σούσοις ἐπιτελῶν, καὶ λαμβάνων μὲν αὐτὸς γυναῖκα τὴν Δαρείου θυγατέρα Στάτειραν, διανέμων δὲ τὰς ἀρίστας τοῖς ἀρίστοις, κοινὸν δὲ Τῶν ἤδη προγεγαμηκότων Μακεδόνων γάμον ἄλλον ἑστιάσας, ἐν ᾧ φασιν ἐννακισχιλίων Τῶν παρακεκλημένων ἐπὶ τὸ δεῖπνον ὄντων ἑκάστῳ χρυσῆν φιάλην πρὸς τὰς σπονδὰς δοθῆναι, τά τε ἄλλα θαυμαστῶς ἐλαμπρύνατο καὶ τά χρέα τοῖς δανείσασιν ὑπὲρ Τῶν ὀφειλόντων αὐτὸς διαλύσας, τοῦ παντὸς ἀναλώματος ἐλάσσονος μυρίων ταλάντων ἑκατὸν τριάκοντα ταλάντοις γενομένου.

70.3Tek gözlü Antigenes kendini yalan yere borçlu diye yazdırdı, sarrafa borç verdiğini öne süren birini getirip borcu ödetti. Sonra yalanı ortaya çıkınca kral öfkelendi, onu saraydan kovdu ve komutanlığını elinden aldı. Antigenes savaşta parlak işler görmüş bir adamdı. Daha gençken, Philippos Perinthos'u kuşatırken gözüne bir mancınık oku saplanmış, oku çıkarmak isteyenlere izin vermemiş, düşmanı püskürtüp surların içine kapatıncaya kadar geri çekilmemişti.

70.3

ἐπεὶ δὲ Ἀντιγένης ὁ ἑτερόφθαλμος ὡς ὀφείλων ἀπεγράψατο ψευδῶς, καὶ παραγαγών τινα φάσκοντα δεδανεικέναι πρὸς τὴν τράπεζαν, ἀπέτισε τὸ ἀργύριον, εἶτʼ ἐφωράθη ψευδόμενος, ὀργισθεὶς ὁ βασιλεὺς ἀπήλασε τῆς αὐλῆς αὐτὸν καὶ παρείλετο τὴν ἡγεμονίαν. ἦν δὲ λαμπρὸς ἐν τοῖς πολεμικοῖς ὁ Ἀντιγένης καὶ ἔτι δὲ νέος ὤν, Φιλίππου πολιορκοῦντος Πέρινθον, ἐμπεσόντος αὐτῷ καταπελτικοῦ βέλους εἷς τὸν ὀφθαλμόν, οὐ παρέσχε βουλομένοις ἐξελεῖν τὸ βέλος οὐδὲ ὑφήκατο πρὶν ὤσασθαι προσμαχόμενος καὶ κατακλεῖσαι τοὺς πολεμίους εἷς τὸ τεῖχος.

70.4Bu yüzden uğradığı itibarsızlığa hiç katlanamadı; acı ve kederden kendini öldüreceği belliydi. Kral bundan korkarak öfkesini dindirdi ve parayı alıkoymasını söyledi.

70.4

οὐ μετρίως οὖν τότε τὴν ἀτιμίαν ἔφερεν, ἀλλὰ δῆλος ἦν ἑαυτὸν ὑπὸ λύπης καὶ βαρυθυμίας διαχρησόμενος. καὶ τοῦτο δείσας ὁ βασιλεὺς ἀνῆκε τὴν ὀργὴν καὶ τὰ χρήματα ἔχειν ἐκέλευσεν αὐτόν.

71.171. Bölüm

Talim görüp öğrensinler diye geride bıraktığı otuz bin çocuk gürbüz ve yakışıklı delikanlılar olarak çıkageldi, talimlerde de şaşılacak bir ustalık ve çeviklik gösterdi. İskender buna sevindi; Makedonları ise kralın artık kendilerine daha az önem vereceği korkusu ve keder sardı.

71.1

τῶν δὲ παίδων Τῶν τρισμυρίων, οὓς ἀσκουμένους καὶ μανθάνοντας ἀπέλιπε, τοῖς τε σώμασιν ἀνδρείων φανέντων καὶ τοῖς εἴδεσιν εὐπρεπῶν, ἔτι δὲ καὶ ταῖς μελέταις εὐχέρειαν καὶ κουφότητα θαυμαστὴν ἐπιδειξαμένων, αὐτὸς μὲν ἥσθη, τοῖς δὲ Μακεδόσι δυσθυμία παρέστη καὶ δέος, ὡς ἧττον αὐτοῖς τοῦ βασιλέως προσέξοντος.

71.2Bu yüzden hastaları ve sakatları deniz kıyısına gönderdiğinde, bunun hakaret ve aşağılama olduğunu söylediler: İnsanları her işte tükettikten sonra şimdi utanç içinde bir kenara atıyor, teslim aldığı gibi olmayan bu adamları vatanlarına ve anne babalarına fırlatıyordu. Hepsini salıvermesini, bütün Makedonları işe yaramaz saymasını istediler; nasıl olsa elinde bu genç savaş dansçıları vardı, onlarla gidip dünyayı fethederdi.

71.2

διὸ καὶ τοὺς ἀσθενεῖς καὶ πεπηρωμένους αὐτοῦ καταπέμποντος ἐπὶ θάλατταν ὕβριν ἔφασαν εἶναι καὶ προπηλακισμόν, ἀνθρώποις ἀποχρησάμενον εἰς ἅπαντα νῦν ἀποτίθεσθαι σὺν αἰσχύνῃ καὶ προσρίπτειν ταῖς πατρίσι καὶ τοῖς γονεῦσιν, οὐ τοιούτους παραλαβόντα. πάντας οὖν ἐκέλευον ἀφιέναι καὶ πάντας ἀχρήστους νομίζειν Μακεδόνας, ἔχοντα τοὺς νέους τούτους πυρριχιστάς, σὺν οἷς ἐπιὼν κατακτήσεται τὴν οἰκουμένην.

71.3İskender buna çok içerledi, öfkeyle onlara ağır sözler söyledi; onları kovup muhafızlığı Perslere verdi, kendi muhafızlarını ve asa taşıyan görevlilerini de bunlardan seçti. Makedonlar kralın bu adamların refakatinde gezdiğini, kendilerinin ise uzaklaştırılıp aşağılandığını görünce başlarını öne eğdiler; kendi aralarında konuşunca kıskançlık ve öfkeden neredeyse aklını yitirmiş olduklarını anladılar.

71.3

πρὸς ταῦτα χαλεπῶς ὁ Ἀλέξανδρος ἔσχε, καὶ πολλὰ μὲν ἐλοιδόρησεν αὐτοὺς πρὸς ὀργήν, ἀπελάσας δὲ τὰς φυλακὰς παρέδωκε Πέρσαις καὶ κατέστησεν ἐκ τούτων δορυφόρους καὶ ῥαβδοφόρους, ὑφʼ ὧν ὁρῶντες αὐτὸν παραπεμπόμενον, αὐτοὺς δὲ ἀπειργομένους καὶ προπηλακιζομένους, ἐταπεινοῦντο καὶ διδόντες λόγον εὕρισκον αὑτοὺς ὀλίγου δεῖν μανέντας ὑπὸ ζηλοτυπίας καὶ ὀργῆς.

71.4Sonunda akılları başlarına geldi; silahsız, yalnız hitonlarıyla çadırına gittiler, bağırıp ağlayarak kendilerini teslim ettiler, kötü ve nankör adamlara nasıl davranılırsa öyle davranmasını istediler. İskender yumuşamaya başlamış olduğu hâlde onları kabul etmedi. Onlar da gitmediler; iki gün iki gece orada durup ağladılar, ona "efendimiz" diye seslendiler.

71.4

τέλος δὲ συμφρονήσαντες ἐβάδιζον ἄνοπλοι καὶ μονοχίτωνες ἐπὶ τὴν σκηνήν, μετὰ βοῆς καὶ κλαυθμοῦ παραδιδόντες ἑαυτούς καὶ χρήσασθαι κελεύοντες ὡς κακοῖς καὶ ἀχαρίστοις. ὁ δʼ οὐ προσίετο, καίπερ ἤδη μαλασσόμενος. οἱ δʼ οὐκ ἀπέστησαν, ἀλλʼ ἡμέρας δύο καὶ νύκτας οὕτω προσεστῶτες καὶ ὀλοφυρόμενοι καὶ κοίρανον ἀνακαλοῦντες ἐκαρτέρησαν.

71.5Üçüncü gün dışarı çıktı, onları acınacak, perişan bir hâlde görünce uzun uzun ağladı; sonra ölçülü bir azarlamanın ardından gönüllerini alacak sözler söyledi, işe yaramazları cömert hediyelerle salıverdi. Antipatros'a da yazarak bütün yarışmalarda ve tiyatrolarda başlarında çelenklerle ön sırada oturmalarını sağlamasını bildirdi. Ölenlerin yetim çocuklarına maaş bağladı.

71.5

τῇ δὲ τρίτῃ προελθὼν καὶ θεασάμενος οἰκτροὺς καὶ τεταπεινωμένους ἐδάκρυε πολὺν χρόνον εἶτα μεμψάμενος μέτρια καὶ προσαγορεύσας φιλανθρώπως ἀπέλυσε τοὺς ἀχρήστους δωρησάμενος μεγαλοπρεπῶς, καὶ γράψας πρὸς Ἀντίπατρον ὅπως ἐν πᾶσι τοῖς ἀγῶσι καὶ τοῖς θεάτροις προεδρίαν ἔχοντες ἐστεφανωμένοι καθέζοιντο. τῶν δὲ τεθνηκότων τοὺς παῖδας ὀρφανοὺς ὄντας ἐμμίσθους ἐποίησεν.

72.172. Bölüm

Medya'da Ekbatana'ya gelip acil işleri yoluna koyunca, yine tiyatrolara ve şenliklere döndü; çünkü Yunanistan'dan üç bin sanatçı gelmişti. O günlerde Hephaistion'un ateşi çıktı. Genç ve asker yaradılışlı biri olarak sıkı perhize dayanamıyordu; hekimi Glaukos tiyatroya gider gitmez sofraya oturdu, haşlanmış bir horoz yedi, koca bir soğutma kabı dolusu şarap içti, fenalaştı ve az sonra öldü.

72.1

ὡς δὲ ἧκεν εἰς Ἐκβάτανα τῆς Μηδίας καὶ διῴκησε τὰ κατεπείγοντα, πάλιν ἦν ἐν θεάτροις καὶ πανηγύρεσιν, ἅτε δὴ τρισχιλίων αὐτῷ τεχνιτῶν ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἀφιγμένων. ἔτυχε δὲ περὶ τὰς ἡμέρας ἐκείνας Ἡφαιστίων πυρέσσων· οἷα δὲ νέος καὶ στρατιωτικὸς οὐ φέρων ἀκριβῆ δίαιταν, ἅμα τῷ τὸν ἰατρὸν Γλαῦκον ἀπελθεῖν εἰς τὸ θέατρον περὶ ἄριστον γενόμενος καὶ καταφαγὼν ἀλεκτρυόνα ἑφθὸν καὶ ψυκτῆρα μέγαν ἐκπιὼν οἴνου κακῶς ἔσχε καὶ μικρὸν διαλιπὼν ἀπέθανε.

72.2İskender bu acıya akılla katlanacak hâlde değildi. Yas tutmak için bütün atların ve katırların hemen yelelerinin kesilmesini emretti, çevre şehirlerin surlarının mazgallarını yıktırdı, zavallı hekimi kazığa vurdurdu, ordugâhta aulosu ve her türlü musikiyi uzun süre yasakladı; ta ki Ammon'dan, Hephaistion'u onurlandırmalarını ve ona bir kahraman olarak kurban sunmalarını buyuran bir kehanet gelene kadar.

72.2

τοῦτο οὐδενὶ λογισμῷ τὸ πάθος Ἀλέξανδρος ἤνεγκεν, ἀλλʼ εὐθὺς μὲν ἵππους τε κεῖραι πάντας ἐπὶ πένθει καὶ ἡμιόνους ἐκέλευσε καὶ τῶν πέριξ πόλεων ἀφεῖλε τὰς ἐπάλξεις, τὸν δὲ ἄθλιον ἰατρὸν ἀνεσταύρωσεν, αὐλοὺς δὲ κατέπαυσε καὶ μουσικὴν πᾶσαν ἐν τῷ στρατοπέδῳ πολὺν χρόνον, ἕως ἐξ Ἄμμωνος ἦλθε μαντεία τιμᾶν Ἡφαιστίωνα καὶ θύειν ὡς ἥρωϊ παρακελεύουσα.

72.3Yasını savaşla avutmak için, ava çıkar gibi insan avına çıktı; Kossaioi halkını boyunduruk altına aldı, silah taşıyacak yaştaki bütün erkekleri boğazladı. Buna "Hephaistion'a ölü kurbanı" deniyordu. Mezarı, cenazesi ve bunların süslemeleri için on bin talant harcamayı düşünüyor, fakat yapının inceliği ve olağanüstülüğüyle masrafı bile geride bırakmak istiyordu. Sanatçılar arasında en çok Stasikrates'i aradı, çünkü bu adam yeniliklerinde büyüklük, cüret ve gösteriş vaat ederdi.

72.3

τοῦ δὲ πένθους παρηγορίᾳ τῷ πολέμῳ χρώμενος, ὥσπερ ἐπὶ θήραν καὶ κυνηγέσιον ἀνθρώπων ἐξῆλθε καὶ τὸ Κοσσαίων ἔθνος κατεστρέφετο, πάντας ἡβηδὸν ἀποσφάττων· τοῦτο δὲ · Ἡφαιστίωνος ἐναγισμὸς ἐκαλεῖτο. τύμβον δὲ καὶ ταφὴν αὐτοῦ καὶ τὸν περὶ ταῦτα κόσμον ἀπὸ μυρίων ταλάντων ἐπιτελέσαι διανοούμενος, ὑπερβαλέσθαι δὲ τῷ φιλοτέχνῳ καὶ περιττῷ τῆς κατασκευῆς τὴν δαπάνην, ἐπόθησε μάλιστα τῶν τεχνιτῶν Στασικράτην, μεγαλουργίαν τινὰ καὶ τόλμαν καὶ κόμπον ἐν ταῖς καινοτομίαις ἐπαγγελλόμενον.

72.4Daha önce İskender'le karşılaştığında, dağlar içinde insan biçimi vermeye en elverişli olanın Trakya'daki Athos olduğunu söylemişti; eğer emrederse Athos'u onun en kalıcı, en göz alıcı heykeli hâline getirecekti: Sol eliyle on bin kişilik meskûn bir şehri kucaklayacak, sağ eliyle denize akan gür bir ırmağı sunu diye dökecekti. İskender bunu reddetmişti; ama şimdi bundan çok daha tuhaf ve pahalı şeyler tasarlayarak sanatçılarla vakit geçiriyordu.

72.4

οὗτος γὰρ αὐτῷ πρότερον ἐντυχὼν ἔφη τῶν ὀρῶν μάλιστα τὸν Θρᾴκιον Ἄθων διατύπωσιν ἀνδρείκελον δέχεσθαι καὶ διαμόρφωσιν ἂν οὖν κελεύῃ, μονιμώτατον ἀγαλμάτων αὐτῷ καὶ περιφανέστατον ἐξεργάσεσθαι τὸν Ἄθων, τῇ μὲν ἀριστερᾷ χειρὶ περιλαμβάνοντα μυρίανδρον πόλιν οἰκουμένην, τῇ δὲ δεξιᾷ σπένδοντα ποταμοῦ ῥεῦμα δαψιλὲς εἰς τὴν θάλασσαν ἀπορρέοντος, ταῦτα μὲν οὖν παρῃτήσατο, πολλῷ δὲ ἀτοπώτερα καὶ δαπανηρότερα τούτων σοφιζόμενος τότε καὶ συμμηχανώμενος τοῖς τεχνίταις διέτριβεν.

73.173. Bölüm

Babil'e doğru ilerlerken Nearkhos –Büyük Deniz'den yeniden Fırat'a girip gelmişti– bazı Keldanilerin kendisine gelip İskender'in Babil'den uzak durmasını öğütlediklerini bildirdi. İskender aldırmadı, yoluna devam etti. Surlara varınca çok sayıda kuzgunun kavga edip birbirini gagaladığını gördü; bazıları yanına düştü.

73.1

εἰς δὲ Βαβυλῶνα προάγοντος αὐτοῦ Νέαρχος ἀφίκετο γὰρ αὖθις εἰσπλεύσας Εἰς τὸν Εὐφράτην διὰ τῆς μεγάλης θαλάσσης ἔφη τινὰς ἐντυχεῖν αὐτῷ Χαλδαίους, παραινοῦντας ἀπέχεσθαι Βαβυλῶνος τὸν Ἀλέξανδρον. ὁ δὲ οὐκ ἐφρόντισεν, ἀλλʼ ἐπορεύετο· καὶ πρὸς τοῖς τείχεσι γενόμενος ὁρᾷ κόρακας πολλοὺς διαφερομένους καὶ τύπτοντας ἀλλήλους, ὧν ἔνιοι κατέπεσον παρʼ αὐτόν.

73.2Sonra Babil komutanı Apollodoros'un, onun hakkında kurban kestirip fal baktırdığı ihbar edilince, kâhin Pythagoras'ı çağırttı. Kâhin bu işi inkâr etmedi. İskender kurbanların nasıl çıktığını sordu; o, ciğerin lobsuz olduğunu söyleyince "Vay, güçlü bir işaret!" dedi ve Pythagoras'a hiçbir kötülük yapmadı. Nearkhos'u dinlemediğine üzülüyordu; vaktinin çoğunu Babil dışında çadırda kalarak ve Fırat'ta gemiyle dolaşarak geçirdi.

73.2

ἔπειτα μηνύσεως γενομένης κατὰ Ἀπολλοδώρου τοῦ στρατηγοῦ τῆς Βαβυλῶνος ὡς εἴη περὶ αὐτοῦ τεθυμένος, ἐκάλει Πυθαγόραν τὸν μάντιν. οὐκ ἀρνουμένου δὲ τὴν πρᾶξιν ἠρώτησε τῶν ἱερῶν τὸν τρόπον, φήσαντος δὲ ὅτι τὸ ἧπαρ ἦν ἄλοβον, παπαὶ, εἶπεν, ἰσχυρὸν τὸ σημεῖον καὶ τὸν Πυθαγόραν οὐδὲν ἠδίκησεν. ἤχθετο δὲ μὴ πεισθεὶς τῷ Νεάρχῳ, καὶ τὰ πολλὰ τῆς Βαβυλῶνος ἔξω κατασκηνῶν καὶ περιπλέων τὸν Εὐφράτην διέτριβεν.

73.3Birçok işaret canını sıkıyordu. Beslenen aslanların en büyüğünü ve en güzelini evcil bir eşek saldırıp tekmeleyerek öldürdü. Bir gün yağlanmak ve top oynamak için soyunmuştu; birlikte oynayan gençler elbiselerini almaya gittiklerinde tahtta sessizce oturan, başında diadem, sırtında kral giysisi bir adam gördüler.

73.3

ἠνώχλει δʼ αὐτὸν σημεῖα πολλά, καὶ γὰρ λέοντα τῶν τρεφομένων μέγιστον καὶ κάλλιστον ἥμερος ὄνος ἐπελθὼν καὶ λακτίσας ἀνεῖλεν. ἀποδυσαμένου δὲ πρὸς ἄλειμμα καὶ σφαῖραν αὐτοῦ παίζοντος οἱ νεανίσκοι οἱ σφαιρίζοντες, ὡς ἔδει πάλιν λαβεῖν τὰ ἱμάτια, καθορῶσιν ἄνθρωπον ἐν τῷ θρόνῳ καθεζόμενον σιωπῇ, τὸ διάδημα καὶ τὴν στολὴν τὴν βασιλικὴν περικείμενον.

73.4Kim olduğu sorulunca uzun süre ağzını açmadı; güçbela kendine gelince adının Dionysios olduğunu, Messeneli olduğunu söyledi. Bir suçlama yüzünden deniz yoluyla buraya getirilmiş, uzun süre zincire vurulmuştu. Az önce Sarapis başucuna gelip zincirlerini çözmüş, onu buraya getirmiş ve giysiyi ve diademi alıp oturmasını, ağzını da açmamasını buyurmuştu.

73.4

οὗτος ἀνακρινόμενος ὅστις εἴη, πολὺν χρόνον ἄναυδος ἦν μόλις δὲ συμφρονήσας Διονύσιος μὲν ἔφη καλεῖσθαι, Μεσσήνιος δὲ εἶναι τὸ γένος· ἐκ δέ τινος αἰτίας καὶ κατηγορίας ἐνταῦθα κομισθεὶς ἀπὸ θαλάσσης πολὺν χρόνον γεγονέναι ἐν δεσμοῖς· ἄρτι δὲ αὐτῷ τὸν Σάραπιν ἐπιστάντα τοὺς δεσμοὺς ἀνεῖναι καὶ προαγαγεῖν δεῦρο, καὶ κελεῦσαι λαβόντα τὴν στολὴν καὶ τὸ διάδημα καθίσαι καὶ σιωπᾶν.

74.174. Bölüm

İskender bunları duyunca, kâhinlerin dediği gibi adamı ortadan kaldırdı. Kendisi ise moralini yitirdi, tanrılardan artık umudu kalmamıştı, dostlarından da kuşkulanıyordu. En çok Antipatros'tan ve oğullarından korkuyordu. Bunlardan Iolas baş sakiydi, Kassandros ise yeni gelmişti. Kassandros bazı barbarların secde ettiğini görünce, Yunan terbiyesiyle yetişmiş ve daha önce böyle bir şey görmemiş olduğundan, pervasızca güldü.

74.1

ταῦτα ἀκούσας ὁ Ἀλέξανδρος τὸν μὲν ἄνθρωπον, ὥσπερ ἐκέλευον οἱ μάντεις, ἠφάνισεν αὐτὸς δὲ ἠθύμει καὶ δύσελπις ἦν πρὸς τὸ θεῖον ἤδη καὶ πρὸς τοὺς φίλους ὕποπτος, Μάλιστα δὲ Ἀντίπατρον ἐφοβεῖτο καὶ τοὺς παῖδας, ὧν Ἰόλας μὲν ἀρχιοινοχόος ἦν, ὁ δὲ Κάσανδρος ἀφῖκτο μὲν νεωστί, θεασάμενος δὲ βαρβάρους τινὰς προσκυνοῦντας, ἅτε δὴ τεθραμμένος Ἑλληνικῶς καὶ τοιοῦτο πρότερον μηδὲν ἑωρακώς, ἐγέλασε προπετέστερον.

74.2İskender öfkelendi, iki eliyle saçlarını şiddetle kavrayıp başını duvara vurdu. Bir başka sefer, Antipatros'u suçlayanlara karşı Kassandros bir şey söylemek isteyince sözünü kesti: "Ne diyorsun?" dedi. "İnsanlar hiçbir haksızlığa uğramadan, sırf iftira atmak için bunca yolu mu gelmiş?"

74.2

ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ὠργίσθη, καὶ δραξάμενος αὐτοῦ τῶν τριχῶν σφόδρα ταῖς χερσὶν ἀμφοτέραις ἔπαισε τὴν κεφαλὴν πρὸς τὸν τοῖχον. αὖθις δὲ πρὸς τοὺς κατηγοροῦντας Ἀντιπάτρου λέγειν τι βουλόμενον τὸν Κάσανδρον ἐκκρούων, τί λέγεις; ἔφη, τοσαύτην ὁδὸν ἀνθρώπους μηδὲν ἀδικουμένους, ἀλλὰ συκοφαντοῦντας ἐλθεῖν;

74.3Kassandros, iftira ettiklerinin kanıtının tam da bu olduğunu, çünkü çürütülebilecekleri yerden uzağa geldiklerini söyleyince İskender kahkahayı bastı: "İşte Aristoteles'in adamlarının her iki tarafı da savunan safsataları! Ama bu insanlara azıcık haksızlık ettiğiniz ortaya çıksın, vay hâlinize!"

74.3

φήσαντος δὲ τοῦ Κασάνδρου τοῦτο αὐτὸ σημεῖον εἶναι τοῦ συκοφαντεῖν, ὅτι μακρὰν ἥκουσι τῶν ἐλέγχων, ἀναγελάσας ὁ Ἀλέξανδρος, ταῦτα ἐκεῖνα, ἔφη, σοφίσματα τῶν Ἀριστοτέλους εἰς ἑκάτερον τὸν λόγον οἰμωξομένων, ἂν καὶ μικρὸν ἀδικοῦντες τοὺς ἀνθρώπους φανῆτε.

74.4Anlatıldığına göre bu korku Kassandros'un psykhē'sine öyle derin işledi, öyle kök saldı ki, yıllar sonra, artık Makedonların kralı ve Yunanistan'ın hâkimiyken, Delphoi'de dolaşıp heykelleri seyrederken bir İskender heykeliyle karşılaşınca birden çarpılmış gibi ürperdi, bütün bedeni titredi, heykeli görünce başı döndü ve kendini güçbela toparladı.

74.4

τὸ δὲ ὅλον οὕτω φασὶ δεινὸν ἐνδῦναι καὶ δευσοποιὸν ἐγγενέσθαι τῇ ψυχῇ τοῦ Κασάνδρου τὸ δέος, ὥστε ὕστερον χρόνοις πολλοῖς, ἤδη Μακεδόνων βασιλεύοντα καὶ κρατοῦντα τῆς Ἑλλάδος, ἐν Δελφοῖς περιπατοῦντα καὶ θεώμενον τοὺς ἀνδριάντας, εἰκόνος Ἀλεξάνδρου φανείσης, ἄφνω πληγέντα φρῖξαι καὶ κραδανθῆναι τὸ σῶμα καὶ μόλις ἀναλαβεῖν ἑαυτόν, ἰλιγγιάσαντα πρὸς τὴν ὄψιν.

75.175. Bölüm

İskender o sırada kendini tanrısal işaretlere bırakmış, zihni allak bullak olmuş, korkuya kapılmıştı. Alışılmadık ve tuhaf ne görse, ne kadar küçük olursa olsun bir kehanet ve işaret sayıyordu; saray kurban kesenler, arınma ayini yapanlar ve fal bakanlarla dolmuştu.

75.1

ὁ δʼ οὖν Ἀλέξανδρος ὡς ἐνέδωκε τότε πρὸς τὰ θεῖα ταραχώδης γενόμενος καὶ περίφοβος τὴν διάνοιαν, οὐδὲν ἦν μικρὸν οὕτως τῶν ἀήθων καὶ ἀτόπων ὃ μὴ τέρας ἐποιεῖτο καὶ σημεῖον ἀλλὰ θυομένων καὶ καθαιρόντων καὶ μαντευόντων μεστὸν ἦν τὸ βασίλειον.

75.2Demek ki tanrısal olana inanmamak ve onu küçümsemek nasıl korkunçsa, batıl inanç da öyle korkunçtur. O da su gibi hep alçalan yere akar; korkuya kapılmış İskender'i de budalalıkla doldurdu. Yine de Hephaistion hakkında tanrıdan kehanetler gelince yası bırakıp yeniden kurbanlara ve içki âlemlerine döndü.

75.2

οὕτως ἄρα δεινὸν μὲν ἡ ἀπιστία πρὸς τὰ θεῖα καὶ καταφρόνησις αὐτῶν, δεινὴ δὲ αὖθις ἡ δεισιδαιμονία, ἡ, δίκην ὕδατος ἀεὶ πρὸς τὸ ταπεινούμενον καταρρέοντος, ἀνεπλήρου ἀβελτερίας κατάφοβον τὸν Ἀλέξανδρον γενόμενον. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ χρησμῶν γε τῶν περὶ Ἡφαιστίωνος ἐκ θεοῦ κομισθέντων ἀποθέμενος τὸ πένθος αὖθις ἦν ἐν θυσίαις καὶ πότοις.

75.3Nearkhos ve adamlarına parlak bir ziyafet verdi; sonra uyumadan önce âdeti olduğu üzere yıkandı, Medios'un ricası üzerine onun yanına eğlenmeye gitti. Orada ertesi gün boyunca içti ve ateşi çıkmaya başladı. Herakles kâsesini dikmiş de değildi, sırtına mızrak saplanmış gibi birden bir sancı da duymamıştı. Bunları bazıları, büyük bir dramın trajik ve dokunaklı finali gibi uydurup yazmak gerektiğini düşünmüşlerdir.

75.3

ἑστιάσας δὲ λαμπρῶς τοὺς περὶ Νέαρχον, εἶτα λουσάμενος, ὥσπερ εἰώθει μέλλων καθεύδειν, Μηδίου δεηθέντος ᾤχετο κωμασόμενος πρὸς αὐτόν κἀκεῖ πιὼν ὅλην τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἤρξατο πυρέττειν, οὔτε σκύφον Ἡρακλέους ἐκπιὼν οὔτε ἄφνω διαλγὴς γενόμενος τὸ μετάφρενον ὥσπερ λόγχῃ πεπληγώς, ἀλλὰ ταῦτά τινες ᾤοντο δεῖν γράφειν ὥσπερ δράματος μεγάλου τραγικὸν ἐξόδιον καὶ περιπαθὲς πλάσαντες.

75.4Aristobulos'a göre ise ateşi çılgınca yükselmiş, çok susayınca şarap içmiş, bunun üzerine sayıklamaya başlamış ve Daisios ayının otuzunda ölmüştür.

75.4

Ἀριστόβουλος δέ φησιν αὐτόν πυρέττοντα μανικῶς, διψήσαντα δὲ σφόδρα πιεῖν οἶνον ἐκ τούτου δὲ φρενιτιᾶσαι, καὶ τελευτῆσαι τριακάδι Δαισίου μηνός.

76.176. Bölüm

Günlüklerde ise hastalık şöyle yazılıdır. Daisios ayının on sekizinde, ateşi olduğu için hamamda uyudu. Ertesi gün yıkanıp yatak odasına geçti, günü Medios'la zar oynayarak geçirdi. Sonra akşam yıkanıp tanrılara kurbanları sundu, yemek yedi ve gece ateşlendi.

76.1

ἐν δὲ ταῖς ἐφημερίσιν οὕτως γέγραπται τὰ περὶ τὴν νόσον. ὀγδόῃ ἐπὶ δεκάτῃ Δαισίου μηνὸς ἐκάθευδεν ἐν τῷ λουτρῶνι διὰ τὸ πυρέξαι. τῇ δὲ ἑξῆς λουσάμενος εἰς τὸν θάλαμον μετῆλθε, καὶ διημέρευε πρὸς Μήδιον κυβεύων. εἶτʼ ὀψὲ λουσάμενος καὶ τὰ ἱερὰ τοῖς θεοῖς ἐπιθείς ἐμφαγὼν διὰ νυκτὸς ἐπύρεξε.

76.2Ayın yirmisinde yıkanıp yine âdet olan kurbanı sundu, hamamda uzanıp Nearkhos ve adamlarıyla vakit geçirdi, yolculuklarını ve Büyük Deniz'i dinledi. Ayın bitimine on gün kala aynı şeyleri yaptı, ateşi daha da yükseldi, geceyi ağır geçirdi, ertesi gün ateşi çok yüksekti. Büyük havuzun yanına taşınıp orada yattı; komutanlarla boş kalan komutanlıklar hakkında konuştu, denenmiş adamlar atamalarını söyledi.

76.2

τῇ εἰκάδι λουσάμενος πάλιν ἔθυσε τὴν εἰθισμένην θυσίαν καὶ κατακείμενος ἐν τῷ λουτρῶνι τοῖς περὶ Νέαρχον ἐσχόλαζεν, ἀκροώμενος τὰ περὶ τὸν πλοῦν καὶ τὴν μεγάλην θάλατταν. τῇ δεκάτῃ φθίνοντος ταὐτὰ ποιήσας μᾶλλον ἀνεφλέχθη, καὶ τὴν νύκτα βαρέως ἔσχε, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἐπύρεττε σφόδρα, καὶ μεταρθεὶς κατέκειτο παρὰ τὴν μεγάλην κολυμβήθραν, ὅτε δὴ τοῖς ἡγεμόσι διελέχθη περὶ τῶν ἐρήμων ἡγεμονίας τάξεων, ὅπως καταστήσωσι δοκιμάσαντες.

76.3Ayın bitimine yedi gün kala, ateşi çok yüksekken kurban yerine taşınıp kurban sundu; komutanların en büyüklerine sarayda kalmalarını, taksiarkhlarla beş yüz kişilik birliklerin komutanlarına geceyi dışarıda geçirmelerini emretti. Altı gün kala karşı yakadaki saraya taşındı, biraz uyudu ama ateşi düşmedi. Komutanlar gelince konuşamadı; beş gün kala da durum aynıydı.

76.3

ἑβδόμῃ σφόδρα πυρέττων ἔθυσεν ἐξαρθεὶς πρὸς τὰ ἱερά τῶν δὲ ἡγεμόνων ἐκέλευε τοὺς μεγίστους διατρίβειν ἐν τῇ αὐλῇ, ταξιάρχους δὲ καὶ πεντακοσιάρχους ἔξω νυκτερεύειν. εἰς δὲ τὰ πέραν βασίλεια διακομισθεὶς τῇ ἕκτῃ μικρὸν ὕπνωσεν, ὁ δὲ πυρετὸς οὐκ ἀνῆκεν. ἐπελθόντων δὲ τῶν ἡγεμόνων ἦν ἄφωνος, ὁμοίως δὲ καὶ τὴν πέμπτην·

76.4Bu yüzden Makedonlar onu öldü sandılar, kapıya gelip bağırmaya başladılar, arkadaşlarını tehdit edip kapıları zorla açtırdılar; kapılar açılınca hepsi hitonlarıyla teker teker yatağının yanından geçti. Aynı gün Python ile Seleukos Serapeion'a gönderildiler ve İskender'i oraya götürüp götürmeyeceklerini sordular; tanrı onu yerinde bırakmalarını buyurdu. Ayın bitimine üç gün kala, akşama doğru öldü.

76.4

διὸ καὶ τοῖς Μακεδόσιν ἔδοξε τεθνάναι, καὶ κατεβόων ἐλθόντες ἐπὶ τὰς θύρας, καὶ διηπειλοῦντο τοῖς ἑταίροις ἕως ἐβιάσαντο καὶ τῶν θυρῶν αὐτοῖς ἀνοιχθεισῶν ἐν τοῖς χιτῶσι καθʼ ἕνα πάντες παρὰ τὴν κλίνην παρεξῆλθον. ταύτης δὲ τῆς ἡμέρας οἱ περὶ Πύθωνα καὶ Σέλευκον εἰς τὸ Σεραπεῖον ἀποσταλέντες ἠρώτων εἰ κομίσωσιν ἐκεῖ τὸν Ἀλέξανδρον ὁ δὲ θεὸς κατὰ χώραν ἐᾶν ἀνεῖλε. τῇ δὲ τρίτῃ φθίνοντος πρὸς δείλην ἀπέθανε.

77.177. Bölüm

Bunların çoğu günlüklerde kelimesi kelimesine böyle yazılıdır. O sırada kimse zehirlenmeden kuşkulanmadı. Söylendiğine göre altı yıl sonra bir ihbar üzerine Olympias birçok kişiyi öldürttü ve çoktan ölmüş olan Iolas'ın kemiklerini dışarı attırdı, çünkü zehri onun döktüğünü düşünüyordu.

77.1

τούτων τὰ πλεῖστα κατὰ λέξιν ἐν ταῖς ἐφημερίσιν οὕτω γέγραπται. φαρμακείας δὲ ὑποψίαν παραυτίκα μὲν οὐδεὶς ἔσχεν, ἕκτῳ δὲ ἔτει φασὶ μηνύσεως γενομένης τὴν Ὀλυμπιάδα πολλοὺς μὲν ἀνελεῖν, ἐκρῖψαι δὲ τὰ λείψανα τοῦ Ἰόλα τεθνηκότος, ὡς τούτου τὸ φάρμακον ἐγχέαντος.

77.2Aristoteles'in Antipatros'a bu işte akıl verdiğini ve zehrin tamamen onun aracılığıyla sağlandığını söyleyenler, Hagnothemis adında birinin bunu Kral Antigonos'tan duyduğunu anlattığını aktarırlar. Zehir, Nonakris'teki bir kayadan çıkan, buz gibi soğuk bir suymuş; bunu ince bir çiy gibi toplayıp bir eşek tırnağında saklarlarmış, çünkü başka hiçbir kap dayanamaz, soğukluğu ve keskinliğiyle hepsini yarıp geçermiş.

77.2

οἱ δὲ Ἀριστοτέλην φάσκοντες Ἀντιπάτρῳ σύμβουλον γεγενῆσθαι τῆς πράξεως, καὶ ὅλως διʼ ἐκείνου πορισθῆναι τὸ φάρμακον, Ἁγνόθεμίν τινα διηγεῖσθαι λέγουσιν ὡς Ἀντιγόνου τοῦ βασιλέως ἀκούσαντα τὸ δὲ φάρμακον ὕδωρ εἶναι ψυχρὸν καὶ παγετῶδες ἀπὸ πέτρας τινὸς ἐν Νωνάκριδι οὔσης, ἣν ὥσπερ δρόσον λεπτὴν ἀναλαμβάνοντες εἰς ὄνου χηλὴν ἀποτίθενται τῶν γὰρ ἄλλων οὐδὲν ἀγγεῖον στέγειν, ἀλλὰ διακόπτειν ὑπὸ ψυχρότητος καὶ δριμύτητος.

77.3Çoğunluk ise zehir hikâyesinin bütünüyle uydurma olduğunu düşünür. Bunun küçümsenmeyecek bir delili de şudur: Komutanlar günlerce birbirine girdiği için ceset sıcak ve boğucu bir yerde bakımsız yattığı hâlde, böyle bir çürümeye dair hiçbir iz göstermemiş, temiz ve taze kalmıştır.

77.3

οἱ δὲ πλεῖστοι τὸν λόγον ὅλως οἴονται πεπλάσθαι τὸν περὶ τῆς Φαρμακείας· καὶ τεκμήριον αὐτοῖς ἐστιν οὐ μικρόν ὅτι τῶν ἡγεμόνων στασιασάντων ἐφʼ ἡμέρας πολλὰς ἀθεράπευτον τὸ σῶμα κείμενον ἐν τόποις θερμοῖς καὶ πνιγώδεσιν οὐδὲν ἔσχε τοιαύτης φθορᾶς σημεῖον, ἀλλʼ ἔμεινε καθαρὸν καὶ πρόσφατον.

77.4Roksane o sırada hamileydi, bu yüzden Makedonlar ona saygı gösteriyordu. Stateira'yı kıskandığı için sahte bir mektupla kandırıp yanına çağırttı, kız kardeşiyle birlikte öldürdü, cesetleri kuyuya attı ve kuyuyu toprakla doldurdu. Perdikkas bunu biliyor ve ona yardım ediyordu.

77.4

ἡ δὲ Ῥωξάνη κύουσα μὲν ἐτύγχανε καὶ διὰ τοῦτο τιμωμένη παρὰ τοῖς Μακεδόσι· δυσζήλως δὲ ἔχουσα πρὸς τὴν Στάτειραν ἐξηπάτησεν αὐτὴν ἐπιστολῇ τινι πεπλασμένῃ παραγενέσθαι, καὶ προσαγαγοῦσα μετὰ τῆς ἀδελφῆς ἀπέκτεινε, καὶ τοὺς νεκροὺς εἰς τὸ φρέαρ κατέβαλε καὶ συνέχωσεν, εἰδότος ταῦτα Περδίκκου καὶ συμπράττοντος.

77.5Perdikkas hemen en büyük güce sahip olmuştu; Arrhidaios'u krallığın bir muhafız süsü gibi peşinden sürüklüyordu. Arrhidaios, Philinna adında önemsiz bir sokak kadınından doğmuştu; bir beden hastalığı yüzünden aklı eksikti, ama bu hastalık yaradılıştan gelmemiş, kendiliğinden de çıkmamıştı. Söylendiğine göre çocukken zarif ve soylu bir karakteri belirginmiş, sonra Olympias'ın verdiği ilaçlarla zihni bozulmuştu.

77.5

ἦν γὰρ ἐκεῖνος εὐθὺς ἐν δυνάμει μεγίστῃ, τὸν Ἀρριδαῖον ὥσπερ δορυφόρημα τῆς βασιλείας ἐφελκόμενος, γεγονότα μὲν ἐκ γυναικὸς ἀδόξου καὶ κοινῆς Φιλίννης, ἀτελῆ δὲ τὸ φρονεῖν ὄντα διὰ σώματος νόσον οὐ φύσει προσπεσοῦσαν οὐδὲ αὐτομάτως, ἀλλὰ καὶ πάνυ φασὶ παιδὸς ὄντος αὐτοῦ διαφαίνεσθαι χάριεν ἦθος καὶ οὐκ ἀγεννές, εἶτα μέντοι φαρμάκοις ὑπὸ Ὀλυμπιάδος κακωθέντα διαφθαρῆναι τὴν διάνοιαν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…