İçeriğe geç
Düşler Üzerine

Philon · Düşler Üzerine

II. Kitap

2.1Tanrı'nın gönderdiği düşlerin üçüncü türünü yazarken Musa'yı yardımcı olarak çağırmamız yerinde olur; ta ki kendisi de bilmezken öğrendiği gibi, bilmeyen bizlere de işaretlerin her birini aydınlatarak öğretsin. Üçüncü tür, uykuda psykhē'nin kendiliğinden hareket edip kendi kendini sarstığı, Korybantlar gibi coşup esinlenerek önceden bilme gücüyle geleceği haber verdiği zaman meydana gelir.

2.1

Τὸ τρίτον εἶδος τῶν θεοπέμπτων ὀνείρων ἀναγράφοντες εἰκότως ἂν ἐπίμαχον Μωυσῆν καλοῖμεν, ἵν’, ὡς ἔμαθεν οὐκ εἰδώς, ἀγνοοῦντας καὶ ἡμᾶς ἀναδιδάξῃ περὶ τῶν σημείων, ἕκαστον αὐγάζων. συνίσταται δὲ τὸ τρίτον εἶδος, ὁπόταν ἐν τοῖς ὕπνοις ἐξ ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ κινουμένη καὶ ἀναδονοῦσα ἑαυτὴν κορυβαντιᾷ καὶ ἐνθουσιῶσα δυνάμει προγνωστικῇ τὰ μέλλοντα θεσπίζῃ.

2.2Birinci tür, hareketi başlatan ve bize belirsiz, kendisine ise bilinen şeyleri görünmeden kulağımıza fısıldayan Tanrı'ya aitti. İkinci tür ise bütünün psykhē'siyle birlikte hareket eden ve Tanrı'nın taşıdığı bir delilikle dolan zihnimize aitti; bu delilik sayesinde olacak şeylerin birçoğunu önceden söylemek mümkün olur.

2.2

τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἦν ἄρχοντος τῆς κινήσεως θεοῦ καὶ ὑπηχοῦντος ἀοράτως τὰ ἡμῖν μὲν ἄδηλα, γνώριμα δὲ ἑαυτῷ· τὸ δὲ δεύτερον τῆς ἡμετέρας διανοίας τῇ τῶν ὅλων συγκινουμένης ψυχῇ καὶ θεοφορήτου μανίας ἀναπιμπλαμένης, ᾗ θέμις πολλὰ τῶν ἀποβησομένων προαγορεύειν.

2.3Bu yüzden sırların yorumcusu, birinci anlamdaki görüntüleri pek açık ve belirgin biçimde bildirmiştir, çünkü Tanrı düşler aracılığıyla açık kehanetlere benzeyen şeyler telkin ediyordu. İkinci anlamdakileri ise ne pek parlak ne de fazla karanlık biçimde bildirmiştir; bunun örneği gök merdiveninde görünen görüntüdür. Bu görüntü bir bilmeceydi, ama bilmece keskin görebilenlerden pek gizli kalmıyordu.

2.3

διὸ ὁ ἱεροφάντης τὰς μὲν κατὰ τὸ πρῶτον σημαινόμενον φαντασίας τρανῶς πάνυ καὶ ἀριδήλως ἐμήνυσεν, ἅτε τοῦ θεοῦ χρησμοῖς σαφέσιν ἐοικότα διὰ τῶν ὀνείρων ὑποβάλλοντος, τὰς δὲ κατὰ τὸ δεύτερον οὔτε σφόδρα τηλαυγῶς οὔτε σκοτίως ἄγαν· ὧν ὑπόδειγμα ἡ ἐπὶ τῆς οὐρανοῦ κλίμακος φανεῖσα ὄψις. αὕτη γὰρ αἰνιγματώδης μὲν ἦν, τὸ δὲ αἴνιγμα οὐ λίαν τοῖς ὀξὺ καθορᾶν δυναμένοις ἀπεκρύπτετο.

2.4Üçüncü türe ait görüntüler ise bilmeceleri derin ve koyu olduğu için öncekilerden daha belirsizdir ve düş yorumu epistēmē'sine de ihtiyaç duymuşlardır. Nitekim kanun koyucunun bu türe göre kaydettiği bütün düşler, sözü geçen tekhnē'de bilge olan kişiler tarafından yorumlanır. Peki bu düşler kimin düşleridir?

2.4

αἱ δὲ κατὰ τὸ τρίτον εἶδος φαντασίαι μᾶλλον τῶν προτέρων ἀδηλούμεναι διὰ τὸ βαθὺ καὶ κατακορὲς ἔχειν τὸ αἴνιγμα ἐδεήθησαν καὶ τῆς ὀνειροκριτικῆς ἐπιστήμης. πάντες γοῦν οἱ κατ’ αὐτὸ ἀναγραφέντες ὄνειροι τῷ νομοθέτῃ διακρίνονται πρὸς σοφῶν τὴν λεχθεῖσαν τέχνην ἀνδρῶν. τίνος οὖν εἰσιν οἱ ὄνειροι;

2.5Herkes bilir ki bunlar Yusuf'un, Mısır kralı Firavun'un ve baş fırıncı ile baş sakinin kendi gördükleri düşlerdir, değil mi?

2.5

ἢ παντί τῳ δῆλον, ὅτι οἱ τοῦ Ἰωσήφ, οἱ τοῦ βασιλέως Αἰγύπτου Φαραὼ καὶ οὓς ὅ τε ἀρχισιτοποιὸς καὶ ἀρχιοινοχόος εἶδον αὐτοί;

2.6Öğretime her zaman ilklerden başlamak uygun olur. İlkler, Yusuf'un gördükleridir; o, evrenin iki parçasından, gökten ve yerden, iki görüntü almıştı. Yerden aldığı, ekin biçme düşüdür; bu düş şöyledir: "Tarlanın ortasında demet bağladığımızı sandım; benim demetim doğruldu" (Tekvin 37,7). Öteki ise burçlar kuşağıyla ilgilidir * * * "güneş, ay ve on bir yıldız sanki bana secde ediyordu" (aynı yer, 9).

2.6

πρέποι δ’ ἂν ἀπὸ τῶν πρώτων ἀεὶ τῆς διδασκαλίας ἀπάρχεσθαι· πρῶτοι δ’ εἰσὶν οὓς ἐθεάσατο Ἰωσήφ, ἀπὸ δυεῖν τῶν τοῦ κόσμου μερῶν, οὐρανοῦ τε καὶ γῆς, διττὰς φαντασίας λαβών· ἀπὸ μὲν γῆς τὸ περὶ τὸν ἀμητὸν ὄναρ — τοιοῦτον δ’ ἐστίν· „ᾤμην ἡμᾶς δεσμεύειν δράγματα ἐν μέσῳ τῷ πεδίῳ, ἀνέστη δὲ τὸ ἐμὸν δράγμα“ (Gen. 37, 7), — τὸ δὲ περὶ τὸν ζῳδιακὸν κύκλον * * * „ὥσπερ ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη καὶ ἕνδεκα ἀστέρες προσεκύνουν με“ (ibid. 9).

2.7Birinci düşün yorumu sert bir tehditle şöyle yapılır: "Yoksa bizim üzerimizde krallık mı edeceksin, yoksa bize efendilik mi taslayacaksın?" (aynı yer, 8). Sonrakinin yorumu da yine haklı bir öfkeyle yapılır: "Ben, annen ve kardeşlerin gelip yere kadar eğilerek sana secde mi edeceğiz?" (aynı yer, 10).

2.7

διάκρισις δὲ τοῦ μὲν προτέρου μετὰ σφοδρᾶς ἐπανατάσεως τοιαύτη· „μὴ βασιλεύων βασιλεύσεις ἐφ’ ἡμῖν; ἢ κυριεύων κυριεύσεις ἡμῶν“ (ibid. 8) ; τοῦ δὲ ὑστέρου ὀργὴ πάλιν δικαία· „ἆρά γε ἐλευσόμεθα ἐγὼ καὶ ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοί σου προσκυνῆσαί σοι ἐπὶ τὴν γῆν“ (ibid. 10) ;

2.8Bunlar bir temel gibi önceden atılmış olsun; geri kalanını ise bilge mimar olan alegorinin öğütlerine uyarak üzerine inşa edelim ve iki düşün her birini titizlikle inceleyelim. Ama ikisinden önce işitilmesi gerekenleri söylemeliyiz. Kimileri iyinin tabiatını birçok şeye yaymış, kimileri onu yalnızca en iyiye ayırmıştır; kimileri onu karıştırmış, kimileri ise katışıksız bırakmıştır.

2.8

Ταῦτα μὲν δὴ θεμελίων τρόπον προκαταβεβλήσθω, τὰ δὲ ἄλλα τοῖς σοφῆς ἀρχιτέκτονος, ἀλληγορίας, ἑπόμενοι παραγγέλμασιν ἐποικοδομῶμεν, ἑκάτερον δὴ τῶν ὀνειράτων ἀκριβοῦντες. ἃ δὲ χρὴ πρὸ ἀμφοτέρων ἀκοῦσαι, λεκτέον· τὴν τἀγαθοῦ φύσιν οἱ μὲν ἔτειναν ἐπὶ πολλά, οἱ δὲ τῷ ἀρίστῳ προσεκλήρωσαν μόνῳ· καὶ οἱ μὲν ἐκέρασαν, οἱ δὲ καὶ ἄκρατον εἴασαν.

2.9Yalnızca güzelin iyi olduğunu söyleyenler, iyiyi karışmamış olarak korumuş ve onu içimizdeki en üstün şeye, akla vermişlerdir; karıştıranlar ise onu üç şeye uydurmuşlardır: psykhē'ye, bedene ve dış şeylere. Bu sonuncular daha yumuşak ve nazlı bir yaşayışa alışkındır; kundaktan beri zamanlarının çoğunu kadınlar dairesinde ve kadınlar dairesinin kadınsı âdetleri içinde geçirerek büyümüşlerdir. Ötekiler ise çetin bir yaşayışa alışkındır; erkekler tarafından yetiştirilmişlerdir ve düşünceleri bakımından kendileri de erkektirler; faydalı olanı hoş olandan önce benimser, haz için değil güç ve kuvvet için sporcu yiyecekleriyle beslenirler.

2.9

οἱ μὲν οὖν μόνον τὸ καλὸν ἀγαθὸν εἰπόντες, ἀμιγῆ διαφυλάξαντες αὐτήν, ἀπένειμαν τῷ κρατίστῳ τῶν ἐν ἡμῖν, λογισμῷ, οἱ δὲ μίξαντες τρισὶν ἐφήρμοσαν, ψυχῇ, σώματι, τοῖς ἐκτός. εἰσὶ δὲ οὗτοι μὲν τῆς μαλακωτέρας καὶ τρυφερᾶς διαίτης, τὸν πλείω χρόνον ἐν γυναικωνίτιδι καὶ τοῖς γυναικωνίτιδος ἐκτεθηλυμμένοις ἔθεσιν ἀπ’ αὐτῶν σπαργάνων ἀνατραφέντες· οἱ δ’ ἕτεροι σκληροδίαιτοι, πρὸς μὲν ἀνδρῶν κουροτροφηθέντες, ἄνδρες δὲ καὶ αὐτοὶ τὰ φρονήματα, τὸ συμφέρον πρὸ τοῦ ἡδέος ἀσπαζόμενοι καὶ τροφαῖς ἀθλητικαῖς πρὸς ἰσχὺν καὶ ῥώμην, οὐ πρὸς ἡδονήν, χρώμενοι.

2.10Musa iki topluluğun önderlerini sahneye çıkarır. Soylu topluluğun önderi kendi kendine öğrenen ve kendi kendini yetiştiren İshak'tır. Musa onu sütten kesilmiş olarak kaydeder (Tekvin 21,8): o yumuşak, sütlü, bebeklere ve çocuklara özgü yiyecekleri hiç uygun görmez, güçlü ve olgun yiyecekleri ister; çünkü bebekliğinden beri yiğitliğe yatkın bir tabiatla doğmuştur ve hep gençliğinin en parlak çağındadır. Boyun eğen ve kolayca teslim olan topluluğun önderi ise Yusuf'tur.

2.10

δυεῖν δὴ θιάσων ἡγεμόνας εἰσάγει Μωυσῆς, τοῦ μὲν γενναίου τὸν αὐτομαθῆ καὶ αὐτοδίδακτον Ἰσαάκ — ἀναγράφει γὰρ αὐτὸν ⟨ἀπο⟩γαλακτιζόμενον (Gen. 21,8), ἁπαλαῖς καὶ γαλακτώδεσι νηπίαις τε καὶ παιδικαῖς τροφαῖς οὐ δικαιοῦντα χρῆσθαι τὸ παράπαν, ἀλλ’ εὐτόνοις καὶ τελείαις, ἅτε ἐκ βρέφους εὖ πρὸς ἀλκὴν πεφυκότα καὶ ἐπακμάζοντα καὶ ἀνηβῶντα ἀεί —, τοῦ δὲ εἴκοντος καὶ εὐενδότου τὸν Ἰωσήφ.

2.11Çünkü Yusuf psykhē'nin aretē'lerini hor görmez, ama bedenin sağlığını da düşünür, dış şeylerin bolluğunu da arzular. Hayata birçok gaye koyduğu için de, haklı olarak, birbirine zıt yönlere çekilir; her biri tarafından geri çekildiği için sarsılır, sallanır ve sağlam duramaz.

2.11

οὗτος γὰρ οὐκ ἀλογεῖ μὲν τῶν κατὰ ψυχὴν ἀρετῶν, προμηθεῖται δὲ καὶ τῆς τοῦ σώματος εὐσταθείας, ἐφίεται ⟨δὲ⟩ καὶ τῆς τῶν ἐκτὸς εὐπορίας· ἀνθέλκεται δὲ εἰκότως πολλὰ τέλη τοῦ βίου προτεθειμένος, καὶ ἀντισπώμενος ὑφ’ ἑκάστου σείεται καὶ κλονεῖται μὴ δυνάμενος στηριχθῆναι.

2.12Çünkü bu gayeler, antlaşmalı şehirler gibi barış içinde yaşamazlar * * * birbirlerine karşı saldırırlar; öyle ki sırayla kimi zaman galip gelir, kimi zaman yenilirler. Nitekim zenginliğe ve şöhrete doğru akan güçlü bir atılım bazen bedene ve psykhē'ye dair kaygılara üstün gelmiş, sonra ikisinin karşı zorlamasıyla birinin elinde yenilmiştir. Aynı şekilde bedenin hazları da bazen topluca boşanıp bütün düşünülür şeyleri birbiri ardına su altında bırakmış ve yok etmiştir; sonra çok geçmeden bilgelik karşıdan sert ve şiddetli bir rüzgârla esip hazların akıntısını gevşetmiş ve genel olarak hisler yoluyla gelen bütün hevesleri ve şan tutkularını yatıştırmıştır.

2.12

καὶ γὰρ οὐδ’ ὥσπερ αἱ ἔνσπονδοι πόλεις εἰρήνην ἄγουσι * * * καὶ ἀντεπιτίθενται, ὡς ἐν μέρει κρατεῖν τε καὶ ἡττᾶσθαι· πολλὴ γὰρ ἔστιν ὅτε ῥυεῖσα πρὸς πλοῦτον καὶ δόξαν ὁρμὴ τὰς περὶ σῶμα καὶ ψυχὴν φροντίδας ἐξενίκησεν, εἶτα ἀντιβιασθεῖσα πάλιν ὑπὸ ἀμφοῖν ὑπὸ τῆς ἑτέρας ἐνικήθη. τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον

2.13

ἀθρόαι καὶ αἱ σώματος ἡδοναὶ καταρραγεῖσαι πάντα ἑξῆς τὰ νοητὰ ἐπέκλυσάν τε καὶ ἠφάνισαν· εἶτ’ οὐκ εἰς μακρὰν ἀντιπνεύσασα σοφία λάβρῳ καὶ σφοδρῷ πνεύματι τό τε ῥεῦμα τῶν ἡδονῶν ἐχάλασε καὶ συνόλως τὰς διὰ τῶν αἰσθήσεων ἁπάσας σπουδάς τε καὶ φιλοτιμίας ἐπράυνε.

2.14Çok yönlü psykhē'nin çevresinde böyle bitmeyen bir savaş çemberi döner. Çünkü bir düşman yıkılınca mutlaka ondan daha güçlü bir başkası türer; tıpkı çok başlı Hydra gibi. Onun için de kesilen başın yerine bir başkasının bittiği söylenir; bununla ölümsüz kötülüğün çok biçimli, çok doğurgan ve zor ele geçirilen soyu ima edilir.

2.14

τοιοῦτος μὲν δὴ κύκλος εἱλεῖται περὶ τὴν πολύτροπον ψυχὴν ἀιδίου πολέμου· καθαιρεθέντος γὰρ ἑνὸς ἐχθροῦ φύεται πάντως δυνατώτερος ἕτερος, ὕδρας τῆς πολυκεφάλου τὸν τρόπον· καὶ γὰρ ἐπ’ ἐκείνης φασὶν ἀντὶ τῆς ἐκτμηθείσης κεφαλῆς ἀναβλαστάνειν ἄλλην, αἰνιττόμενοι τὸ πολύμορφον καὶ πολύγονον τῆς ἀθανάτου κακίας δυσάλωτον γένος.

2.15Öyleyse Yusuf'a hiçbir zaman tek bir şeyi ayırıp verme * * *; bil ki o çok karışımlı, karışık bir kanaatin suretidir. Onda, erkek soya ait olan ve babası Yakup'a göre biçimlenmiş, kendine hâkim olmanın logosa uygun türü de görünür;

2.15

μηδὲν οὖν ἓν ἀποκρίνας ποτὲ πρὸς * * * τῷ Ἰωσήφ, ἀλλ’ ἴσθι ὅτι πολυμιγοῦς καὶ κεκραμένης δόξης ἐστὶν εἰκών. ἐμφαίνεται γὰρ καὶ τὸ λογικὸν ἐγκρατείας εἶδος, ὃ τῆς ἄρρενος γενεᾶς ἐστι, κατὰ τὸν πατέρα Ἰακὼβ τυπωθέν·

2.16hissin logostan yoksun türü de görünür, ki bu tür Rahel'in temsil ettiği ana soyuna göre şekillenmiştir. Bedensel hazzın tohumu da görünür; onu Yusuf'a baş sakilerle, baş fırıncılarla ve baş aşçılarla birlikte yaşaması mühürlemiştir. Boş kanaatin tohumu da görünür; Yusuf hafifliği yüzünden boş kanaate bir arabaya biner gibi biner (Tekvin 41,43), şişinir ve eşitliği yıkmak için kendini havalara kaldırır.

2.16

ἐμφαίνεται καὶ τὸ ἄλογον αἰσθήσεως, μητρῴῳ γένει τῷ κατὰ Ῥαχὴλ ἐξεικονισθέν· ἐμφαίνεται καὶ τὸ τῆς σωματικῆς ἡδονῆς σπέρμα, ὃ ἀρχιοινοχόων καὶ ἀρχισιτοποιῶν καὶ ἀρχιμαγείρων συνδιαιτήσεις ἐνεσφράγισαν· ἐμφαίνεται καὶ τὸ τῆς κενῆς δόξης, ἐφ’ ἣν ὡς ἐφ’ ἅρμα διὰ τὸ κοῦφον ἀναβαίνει (Gen. 41, 43), φυσώμενος καὶ μετέωρον αἰωρῶν ἑαυτὸν ἐπὶ καθαιρέσει ἰσότητος.

2.17Yusuf'un karakteri söylenenlerle ana hatlarıyla çizilmiş oldu. İki düşün her biri titizlikle incelenmelidir; önce demetlerle ilgili olanı araştırmalıyız. "Demet bağladığımızı sandım" der (Tekvin 37,7). "Sandım" sözü, sağlam ve açık seçik gören birinin değil, belirsizlik içinde olan, kararsızlıkla duraksayan ve bulanık biçimde tahmin eden birinin ağzından hemen çıkıveren bir sözdür.

2.17

Ὁ μὲν δὴ τοῦ Ἰωσὴφ χαρακτὴρ διὰ τῶν εἰρημένων ὑποτυποῦται· τῶν δ’ ὀνειράτων ἑκάτερον μὲν ἀκριβωτέον, πρότερον δὲ τὸ περὶ τῶν δραγμάτων ἐρευνητέον. „ᾤμην“ φησίν „ἡμᾶς δεσμεύειν δράγματα“ (Gen. 37, 7). τὸ μὲν „ᾤμην“ εὐθέως ἀδηλοῦντος καὶ ἐνδοιάζοντος καὶ ἀμυδρῶς ὑπολαμβάνοντος, οὐ παγίως καὶ τηλαυγῶς ὁρῶντος, ἀνάφθεγμά ἐστι.

2.18Çünkü "sandım" demek derin uykudan uyanan ve hâlâ düş görmekte olanlara yakışır, büsbütün uyanık olup açıkça bakanlara değil.

2.18

τοῖς γὰρ ἐκ βαθέος ὕπνου διανισταμένοις καὶ ἔτι ὀνειρώττουσιν ἁρμόττον λέγειν „ᾤμην“, οὐχὶ τοῖς ἐγρηγορόσι παντελῶς καὶ τρανῶς ἐμβλέπουσιν.

2.19Ama riyazet eden Yakup "sandım" demez; "İşte bir merdiven dayanmıştı; başı göğe ulaşıyordu" der (Tekvin 28,12). Yine şöyle der: "Koyunlar kızıştığında uykumda onları gözlerimle gördüm; işte tekeler ve koçlar koyunlara ve keçilere aşıyordu; beyaz benekli, alaca ve kül rengi benekliydiler" (Tekvin 31,10-11).

2.19

ἀλλ’ οὐχ ὁ ἀσκητὴς Ἰακὼβ „ᾤμην“ ἐρεῖ, ἀλλ’ „ἰδοὺ κλῖμαξ ἐστηριγμένη, ἧς ἡ κεφαλὴ ἀφικνεῖτο εἰς τὸν οὐρανόν“ (Gen. 28, 12), καὶ πάλιν· „ἡνίκα ἐνεκίσσων τὰ πρόβατα, εἶδον τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτὰ ἐν τῷ ὕπνῳ, καὶ ἰδοὺ οἱ τράγοι καὶ οἱ κριοὶ ἀνέβαινον ἐπὶ τὰ πρόβατα καὶ τὰς αἶγας, διάλευκοι καὶ ποικίλοι καὶ σποδοειδεῖς ῥαντοί“ (Gen. 31, 10. 11).

2.20Çünkü güzeli kendisi için seçilmeye değer sayanların gündüzki eylemleri daha makbul olduğu gibi, uykudaki görüntüleri de zorunlu olarak daha saf ve daha temizdir.

2.20

τῶν γὰρ τὸ καλὸν δι’ ἑαυτὸ αἱρετὸν νομιζόντων καὶ τὰς ἐν τοῖς ὕπνοις φαντασίας εἱλικρινεστέρας καὶ καθαρωτέρας ἐξ ἀνάγκης εἶναι συμβέβηκεν, ὥσπερ καὶ τὰς μεθ’ ἡμέραν δοκιμωτέρας πράξεις.

2.21Düşü anlatanı dinlerken, onun hasat ettiğini değil, demet bağladığını sandığına hayran kalırım. Hasat etmek sıradan insanların ve hizmetkârların işidir; demet bağlamak ise yöneticilerin ve tarımda en tecrübeli olanların uğraşıdır.

2.21

Ἄγαμαι δ’, ὅταν ἀκούω τοῦ διηγουμένου τὸ ὄναρ, ὅτι ὑπέλαβε δράγματα καταδεῖν, οὐ θερίζειν. ἐκεῖνο μὲν ἰδιωτῶν καὶ ὑπηρετῶν ἔργον, τοῦτο δ’ ἡγεμόνων καὶ γεωργίας ἐμπειροτάτων τὸ ἐπιτήδευμα.

2.22Çünkü gerekli olanı süprüntüden, besleyici olanı besleyici olmayandan, sahiciyi sahteden, en faydalı meyveyi faydasız kökten ayırt edebilmek, hele bunu toprağın yetiştirdiği şeylerde değil de zihnin ürettiği şeylerde yapabilmek, en kusursuz aretē'ye özgüdür.

2.22

τὸ γὰρ δύνασθαι διακρίνειν σκυβάλων ἀναγκαῖα καὶ τρόφιμα μὴ τροφίμων καὶ νόθων γνήσια καὶ ἀνωφελοῦς ῥίζης καρπὸν ὠφελιμώτατον, μὴ ἐν οἷς ἡ γῆ βλαστάνει μᾶλλον ἢ διάνοια φύει, τελειοτάτης ἀρετῆς ἐστιν.

2.23Nitekim kutsal söz görenleri hasat ederken gösterir; en tuhafı da onları arpayı ya da buğdayı değil, hasadın kendisini hasat ederken gösterir. Şöyle denir: "Hasadınızı hasat ederken hasadın geri kalanını bitirmeyeceksiniz" (Levililer 19,9).

2.23

ὁ γοῦν ἱερὸς λόγος τοὺς ὁρῶντας εἰσάγει θερίζοντας καί, τὸ παραδοξότατον, οὐ κριθὰς ἢ πυρούς, ἀλλὰ τὸν θερισμὸν αὐτὸν ἐκθερίζοντας· λέγεται οὖν· „ὅταν θερίζητε τὸν θερισμὸν ὑμῶν, οὐ συντελέσετε τὸ λοιπὸν τοῦ θερισμοῦ“ (Lev. 19, 9).

2.24Çünkü Musa iyi insanın yalnızca farklı şeylerin hakemi olmasını, şeylerin neyden oluştuğunu ve doğan şeyleri birbirinden ayırıp seçmesini değil, ayırt edebilme yetisinin kendisini bile ortadan kaldırmasını ister: hasadı biçmesini, kendi tasarısını kesip atmasını. Çünkü iyi insan Musa'nın "Hüküm yalnızca Tanrı'nındır" (Tesniye 1,17) sözüne güvenir ve inanır; her şeyin birleşmesi de ayrılması da O'nun elindedir. O'na yenildiğini kabul etmek güzeldir, dillere destan bir zaferden daha şanlıdır.

2.24

βούλεται γὰρ τὸν ἀστεῖον οὐ μόνον κριτὴν εἶναι τῶν διαφερόντων, ⟨διακρίνοντα⟩ καὶ διαστέλλοντα ἐξ ὧν γίνεταί τινα καὶ τὰ γεννώμενα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ δύνασθαι διακρίνειν δοκεῖν ἀναιρεῖν, ἀμῶντα τὸν ἀμητὸν καὶ τὴν ἰδίαν ἐπιβουλὴν ἀποτέμνοντα διὰ τὸ καὶ πεποιθέναι καὶ Μωυσεῖ λέγοντι πιστεύειν, ὅτι „μόνου τοῦ θεοῦ ἡ κρίσις ἐστί“ (Deut. 1, 17), παρ’ ὃν αἱ συγκρίσεις καὶ αἱ διακρίσεις τῶν ἁπάντων· ὑφ’ οὗ καλὸν ὁμολογεῖν ἡττᾶσθαι καὶ τῆς ἀοιδίμου νίκης εὐκλεέστερον.

2.25Hasadı hasat etmeye benzeyen bir şey de iki kez sünnet etmektir; Musa sünnetin sünnetini bularak bunu ilk kez ortaya koymuştur (Tekvin 17,13). "Arınmayı arındırmak" (Sayılar 6,2), yani psykhē'nin arınmasının kendisini arındırmak da böyledir: parlatma işini Tanrı'ya bırakmak ve lekelerle dolu hayatı ilahi yardım olmadan yıkayıp temizlemeye kendini asla yeterli görmemek.

2.25

ὅμοιόν ἐστι τῷ τὸν θερισμὸν θερίζειν τὸ δὶς περιτέμνειν, ὅπερ ὡς ὅτε ἐκαινούργησεν ἐξευρὼν περιτομῆς περιτομήν (Gen. 17, 13), τὴν „ἁγνείαν ἀφαγνίζεσθαι“ (Num. 6,2), τὴν κάθαρσιν τῆς ψυχῆς αὐτὴν καθαίρεσθαι, παραχωροῦντας τῷ θεῷ τὸ φαιδρύνειν καὶ μηδέποτε νομίσαντας ἱκανοὺς εἶναι ἑαυτοὺς ἄνευ θείας ἐπιφροσύνης τὸν κηλίδων ἀνάμεστον ἐκνίψασθαι καὶ ἀπολούσασθαι βίον.

2.26Çifte mağara da (Tekvin 23,9) bu akrabalığa girer; yani çifte ve üzerinde çok çekişilen iki görüş: biri yaratılan hakkında, öteki yaratan hakkında. İyi insan bunlarla beslenir; evrendeki şeyleri seyreder, onu doğuran Baba hakkında da öğrenmeye can atar.

2.26

ταύτης ἐστὶ τῆς συγγενείας καὶ τὸ διπλοῦν σπήλαιον (Gen. 23, 9), αἱ διπλαῖ καὶ περιμάχητοι γνῶμαι, ἥ τε περὶ τοῦ γεγονότος καὶ ἡ περὶ τοῦ πεποιηκότος, αἷς ἐντρέφεται ὁ ἀστεῖος, θεωρῶν μὲν τὰ ἐν κόσμῳ, φιλοπευστῶν δὲ καὶ περὶ τοῦ γεννήσαντος πατρός.

2.27Bana kalırsa müzikteki çift oktav uyumu da buradan bulunmuştur. Çünkü hem eserin hem de yapıcısının iki en kusursuz ezgiyle kutlanması gerekiyordu, ama aynı ezgilerle değil.

2.27

ἀφ’ ὧν οἶμαι καὶ τὴν ἐν μουσικῇ δὶς διὰ πασῶν εὑρεθῆναι συμφωνίαν· ἔδει γὰρ καὶ τὸ ἔργον καὶ τὸν δημιουργὸν τελειοτάταις μελῳδίαις εὐδαιμονίζεσθαι δυσίν, οὐχὶ ταῖς αὐταῖς.

2.28Övülen şeyler birbirinden farklı olduğundan, ezgilerin ve uyumların da birbirinden ayrılması zorunluydu: bitişik uyumu, birbirine bitişik olan ve farklı şeylerden uyum içinde kurulmuş evrene; ayrık uyumu da ousia bakımından bütün oluştan ayrı olan Tanrı'ya verirler.

2.28

ἐπειδὴ γὰρ τὰ ὑμνούμενα διέφερεν, ἀναγκαῖον καὶ τὰς μελῳδίας καὶ συμφωνίας διακεκρίσθαι, τὴν μὲν συνημμένην ἀπονέμοντας τῷ συνημμένῳ καὶ ἐκ διαφερόντων ἁρμοσθέντι κόσμῳ, τὴν δὲ διεζευγμένην τῷ πάσης γενέσεως διεζευγμένῳ κατὰ τὴν οὐσίαν θεῷ.

2.29Sırların yorumcusu yine aretē sevgisiyle dolu bir görüş açıklayarak şöyle der: "Hasadın geri kalanını bitirmeyeceksiniz" (Levililer 19,9). Çünkü baştaki ilkeyi hatırlamaktadır; buna göre "gaye (telos) Rab'bindir" (Sayılar 31,28 vd.), bunları yetkili kılan ve sağlamlaştıran O'dur.

2.29

γνώμην δὲ ἀποφαίνεται πάλιν ὁ ἱεροφάντης φιλάρετον λέγων· „οὐ συντελέσετε τὸ λοιπὸν τοῦ θερισμοῦ“ (Lev. 19, 9), μεμνημένος τῆς ἐξ ἀρχῆς ὑποθέσεως, καθ’ ἣν ὡμολόγει „τὸ τέλος εἶναι κυρίου“ (Num. 31, 28 ss.), παρ’ ὃν τὸ κῦρος καὶ ἡ τούτων βεβαίωσίς ἐστιν.

2.30Ama hasat etmenin sırrına ermemiş olan kişi övünerek şöyle der: "Başkalarıyla birlikte, hasat etmediğim demetleri bağladığımı sandım" (Tekvin 37,7). Biraz önce de söylediğim gibi, bunun kölelerin ve bilgisizlerin hizmeti olduğunu hesaba katmamıştır.

2.30

ἀλλὰ γὰρ ὁ τοῦ θερίζειν ἀμύητος αὐχεῖ λέγων· „ᾤμην ἃ μὴ ἐθέρισα καταδεῖν σὺν ἑτέροις δράγματα“ (Gen. 37, 7), καὶ οὐκ ἐλογίσατο παρ’ ἑαυτῷ, ὅτι δούλων καὶ ἀνεπιστημόνων ἥδε ἐστὶν ὑπηρεσία, καθὰ καὶ μικρῷ πρότερον εἶπον.

2.31Alegoriyle yorumlayarak diyoruz ki demetler (dragmata), her birimizin kendine ait bir besin gibi tutup yakaladığı (epidrattetai) şeylerdir (pragmata); insan bu besinle sonsuza dek yaşayıp hayatını sürdüreceğini umar. Demetlerin, yani bizi besler gibi olan şeylerin sayısız çeşidi vardır; demetleri yakalayıp seçenlerin de sayısız çeşidi vardır; öyle ki hepsini ne söylemek ne de düşünmek mümkündür. Ama örnek olsun diye bazılarını açıklamak yersiz olmaz; düşü anlatan da bunlardan söz etmiştir.

2.31

Δράγματα δ’ ἀλληγοροῦντές φαμεν εἶναι πράγματα, ὧν ἕκαστος ὡς οἰκείας τροφῆς ἐπιδράττεται, ἐν ᾗ ζήσεσθαι καὶ βιώσεσθαι τὸν αἰῶνα

2.32

ἐλπίζει. μυρίαι μὲν οὖν τῶν δραγμάτων, λέγω δὴ τῶν ὡσανεὶ τρεφόντων πραγμάτων, διαφοραί, μυρίαι δὲ καὶ τῶν ἐπιδραττομένων καὶ αἱρουμένων τὰ δράγματα, ὡς ἁπάσας οὔτ’ εἰπεῖν οὔτ’ ἐπινοῆσαι δυνατόν· τινὰς δ’ οὐκ ἄτοπον δείγματος ἕνεκα ἑρμηνεῦσαι, ὧν καὶ τὸ ὄναρ διηγούμενος ἐπεμνήσθη.

2.33Nitekim kardeşlerine şöyle der: "Demet bağladığımızı sandım" (aynı yer). Kardeşlerinden onu babadan, biri de anadan kardeşidir. Her birinin adı en gerekli bir şeyin sembolüdür. Ruben iyi yaratılışın sembolüdür, çünkü adı "gören oğul" demektir: oğul olması bakımından kusursuz değildir, görebilmesi ve keskin bakabilmesi bakımından ise iyi yaratılışlıdır. Şimon öğrenimin sembolüdür, çünkü adı "işitme" diye yorumlanır;

2.33

φησὶ γὰρ τοῖς ἀδελφοῖς· „ᾤμην ἡμᾶς δεσμεύειν δράγματα“ (l. c.). ἀδελφοὶ δ’ εἰσὶν ὁμοπάτριοι μὲν δέκα, ὁμογάστριος δὲ εἷς· ἑκάστου δὲ αὐτῶν τοὔνομα σύμβολον ἀναγκαιοτάτου πράγματός ἐστι, Ῥουβὴν μὲν εὐφυΐας — υἱὸς γὰρ ὁρῶν καλεῖται, ᾗ μὲν υἱός, οὐ τέλειος, ᾗ δὲ ὁρατικὸς καὶ ὀξὺ καθορῶν, εὐφυής —, μαθήσεως δὲ Συμεών — εἰσακοὴ γὰρ ἑρμηνεύεται —,

2.34Levi etkinliklerin, ciddi eylemlerin ve kutsal hizmetlerin; Yahuda Tanrı'ya söylenen şarkıların ve ilahilerin; İssakar güzel işler karşılığında verilen ücretlerin sembolüdür (belki de işlerin kendisi kusursuz ücretti). Zebulun ışığın sembolüdür, çünkü adı "gecenin akıp gitmesi" demektir; gece akıp gidip çekilince zorunlu olarak ışık doğar;

2.34

ἐνεργειῶν δὲ καὶ πράξεων σπουδαίων καὶ λειτουργιῶν ἁγίων Λευί, τῶν δὲ εἰς θεὸν ᾠδῶν τε καὶ ὕμνων Ἰούδας, Ἰσσάχαρ δὲ μισθῶν, οἳ ἐπ’ ἔργοις καλοῖς ἀποδίδονται — τάχα δ’ αὐτὰ τὰ ἔργα ὁ τέλειος μισθὸς ἦν —, Ζαβουλὼν δὲ φωτός, ἐπειδὴ ῥύσις νυκτερίας ὀνομάζεται — ῥεούσης δὲ καὶ ἀπολιπούσης νυκτὸς ἐξ ἀνάγκης φῶς ἀνίσχει —,

2.35Dan şeylerin ayırt edilmesinin ve bölünmesinin; Gad korsanca saldırının ve karşı saldırının; Aşer tabii zenginliğin sembolüdür, çünkü adı "kutlu sayılma" diye yorumlanır, zenginlik de kutlu bir mülk sayılır. Naftali barışın sembolüdür, çünkü savaşta her şey kapandığı gibi barışta her şey açılır ve genişler; bu adın anlamı da "genişleme" ya da "açılmış"tır. Benyamin ise genç ve yaşlı zamanın sembolüdür; çünkü adı "günlerin oğlu" diye yorumlanır ve genç çağ da yaşlı çağ da günlerle ve gecelerle ölçülür.

2.35

διακρίσεως δὲ καὶ τομῆς πραγμάτων Δάν, ἐπιθέσεως δὲ καὶ ἀντεπιθέσεως πειρατικῆς Γάδ, Ἀσὴρ δὲ τοῦ φυσικοῦ πλούτου — μακαρισμὸς γὰρ ἑρμηνεύεται, ἐπειδὴ μακάριον κτῆμα νενόμισται πλοῦτος —, εἰρήνης δὲ Νεφθαλείμ — διανοίγεται ⟨γὰρ⟩ καὶ εὐρύνεται πάντα εἰρήνῃ, ὡς συγκλείεται πολέμῳ·

2.36

τὸ δὲ ὄνομα μεταληφθὲν πλατυσμὸς ἢ διανεῳγμένον ἐστί —, Βενιαμὶν δὲ τοῦ νέου καὶ γέροντος χρόνου· λέγεται γὰρ ἑρμηνευθεὶς υἱὸς ἡμερῶν εἶναι, ἡμέραις δὲ καὶ νυξὶν ὁ νέος ὁμοῦ καὶ γέρων αἰὼν ἀναμετρεῖται.

2.37Her biri kendine uygun olanı yakalar ve yakaladıktan sonra bütün parçalarını bir arada bağlar. İyi yaratılışlı olan, iyi yaratılışın içinde bulunduğu şeyleri: kavrayış çabukluğunu, sebatı ve belleği; kolay öğrenen, dinlemeyi, sessizliği ve dikkati; işe girişen, gözüpekliği ve tehlikeyi göze alan cüreti;

2.37

ἐπιδράττεται γοῦν ἕκαστος τῶν οἰκείων καὶ ἐπιδραξάμενος τὰ μέρη πάντα συνδεῖ· ὁ μὲν εὐφυὴς εὐθιξίας, ἐπιμονῆς, μνήμης, ἐν οἷς ἡ εὐφυΐα· ὁ δὲ εὐμαθὴς ἀκροάσεως, ἡσυχίας, προσοχῆς· ὁ δὲ ἐγχειρητὴς [τῆς] θαρραλεότητος, παρακεκινδυνευμένης εὐτολμίας·

2.38şükreden, hem sözle hem şarkıyla söylenen övgüleri, methiyeleri, ilahileri ve kutlamaları; ücret peşinde olan, yorulmak bilmeyen bir sürekliliği, son derece sabırlı bir dayanıklılığı ve rakipsiz bir çabuklukla birleşen özeni;

2.38

ὁ δὲ εὐχάριστος ἐπαίνων, ἐγκωμίων, ὕμνων, εὐδαιμονισμῶν κατά τε τὸ λέγειν καὶ τὸ ᾄδειν· ὁ δὲ μισθῶν ἐφιέμενος ἀόκνου συνεχείας τλητικωτάτης καρτερίας καὶ ἐπιμελείας σὺν ἀνανταγωνίστῳ ταχυτῆτι·

2.39karanlık yerine ışığın peşinden koşan, uyanıklığı ve keskin görüşü; şeyleri bölmeye ve ayırt etmeye heveslenen, bilenmiş logosları, benzer şeyleri aynı sanıp aldanmamayı, kimseyi kayırmamayı ve rüşvete kapılmamayı;

2.39

ὁ δὲ φῶς ἀντὶ σκότους μεταδιώκων ἐγρηγόρσεως, ὀξυωπίας· ὁ δὲ τομῆς καὶ διακρίσεως πραγμάτων ζηλωτὴς λόγων ἠκονημένων, τοῦ μὴ ὑφ’ ὁμοίων ὡς τῶν αὐτῶν ἀπατᾶσθαι, τοῦ μὴ πρὸς χάριν, τοῦ ἀδεκάστου·

2.40kendisine pusu kuranlara korsanca pusu kuran, aldatmayı, kandırmayı, büyücülüğü, safsataları, yapmacığı ve rol yapmayı yakalar; bunlar kendi başlarına kınanacak şeylerdir, ama düşmanlara karşı yapılınca övülürler. Tabiatın zenginliğiyle zengin olmaya çalışan, kendine hâkim olmayı ve azla yetinmeyi; barışı seven ise iyi düzeni, doğru hükmü, kibirsizliği ve eşitliği yakalar.

2.40

ὁ δὲ πειρατικώτερον ἐνεδρεύων τοὺς ἀντιλοχῶντας ἀπάτης, φενακισμοῦ, γοητείας, σοφισμάτων, προσποιήσεως, ὑποκρίσεως, ἅπερ ἐξ ἑαυτῶν ψεκτὰ ὄντα κατ’ ἐχθρῶν γινόμενα ἐπαινεῖται· ὁ δὲ πλουτεῖν τὸν φύσεως πλοῦτον ἐπιτηδεύων ἐγκρατείας, ὀλιγοδεΐας· ὁ δὲ εἰρήνης ἐρῶν εὐνομίας, εὐδικίας, ἀτυφίας, ἰσότητος.

2.41Babadan kardeşlerin demetleri bunlardan bağlanır; anadan kardeşin demeti ise günlerden ve zamandan bağlanır; bunlar hiçbir şeyin sebebi olmadıkları hâlde her şeyin sebebiymiş gibi görülür.

2.41

ἐκ τούτων τὰ τῶν ὁμοπατρίων ἀδελφῶν δράγματα καταδεῖται, τὰ δὲ τοῦ ὁμογαστρίου ἐξ ἡμερῶν καὶ χρόνου, τῶν οὐδενὸς αἰτίων ὡς ἁπάντων αἰτίων.

2.42Düş görücü ve düş tabircisi olan kişinin kendisi ise (çünkü o ikisiydi de) boş kanaati en büyük, en parlak ve hayata en faydalı mülk sayarak yakalar. Bu yüzden beden ülkesinin kralına önce, apaçıklığıyla göze çarpan ve gösterilmek için gün ışığına ihtiyaç duyan olaylar aracılığıyla değil, geceyle dost olan düşler aracılığıyla tanınır.

2.42

αὐτὸς δὲ ὁ ἐνυπνιαστὴς καὶ ὀνειροπόλος — ἦν γὰρ ἀμφότερα — τῆς κενῆς δόξης ὡς μεγίστου καὶ λαμπροτάτου καὶ βιωφελεστάτου κτήματος ἐπιδράττεται. διὸ πρῶτον μὲν ἀπ’ ὀνειράτων, ἃ νυκτὶ φίλα, τῷ βασιλεῖ τῆς σωματικῆς χώρας γνωρίζεται, οὐκ ἀπὸ πραγμάτων τηλαυγῶν ἐναργείας, ἃ πρὸς ἐπίδειξιν ἡμέρας δεῖται.

2.43Sonra bütün Mısır'ın vekili ya da hamisi ilan edilir; kralın onurları arasında ikinci sırayı alacaktır. Hüküm veren phronēsis'in gözünde ise bu ikincilik, yenilgiden ve onursuzluktan daha silik ve daha gülünç sayılır.

2.43

εἶτ’ ἐπίτροπος ἢ κηδεμὼν Αἰγύπτου πάσης ἀνακηρύττεται, ταῖς τιμαῖς τοῦ βασιλέως οἰσόμενος δευτερεῖα, ἅπερ ἥττης καὶ ἀτιμίας ἀφανέστερα καὶ καταγελαστότερα παρὰ φρονήσει γράφεται δικαζούσῃ.

2.44Sonra boynuna "altın bir gerdanlık" (Tekvin 41,41-42) takılır; bu göz önündeki bir ilmek, bitmek bilmeyen zorunluluğun çemberi ve çarkıdır. Tamar'ın süsü gibi değildir; onun süsü hayattaki tutarlılık ve sıra, tabiatın işlerinin birbirine bağlanışıydı, çünkü onunki bir gerdanlık değil, bir kolyeydi (Tekvin 38,18). Yusuf'a bir de kral yüzüğü (Tekvin 41,42) verilir; armağan olmayan bir armağan, güvenilmez bir güvence. Bu yüzük, "gören"in, yani İsrail'in kralı Yahuda'nın yine Tamar'a verdiği yüzüğün zıddıdır.

2.44

εἶτα „κλοιὸν χρυσοῦν“ (Gen. 41,41.42), ἀγχόνην ἐπιφανῆ, κύκλον καὶ τροχὸν ἀνάγκης ἀτελευτήτου, περιτίθεται — οὐκ ἀκολουθίαν καὶ τὸ ἑξῆς ἐν βίῳ καὶ τὸν εἱρμὸν τῶν τῆς φύσεως πραγμάτων, ὡς ἡ Θάμαρ· οὐ γὰρ κλοιός, ἀλλὰ ὁρμίσκος αὐτῆς ὁ κόσμος (Gen. 38, 18) — καὶ δακτύλιον μέντοι βασιλικόν (Gen. 41, 42), δῶρον ⟨ἄδωρον⟩, πίστιν ἄπιστον, ἐναντιούμενον τῷ δοθέντι πάλιν τῇ Θάμαρ ὑπὸ τοῦ βασιλέως τοῦ ὁρῶντος, Ἰσραήλ, Ἰούδα.

2.45Çünkü Yahuda psykhē'ye bir mühür verir (Tekvin 38,18). Bu pek güzel bir armağandır ve şunu öğretir: Tanrı şekilsiz olan her şeyin ousia'sına şekil vermiş, damgasız olanı damgalamış, keyfiyetsiz olana biçim vermiş ve bütün evreni tamamlayınca onu bir suretle ve idea ile, yani kendi logosuyla mühürlemiştir.

2.45

δίδωσι γὰρ οὗτος τῇ ψυχῇ σφραγῖδα (Gen. 38, 18), πάγκαλον δῶρον, διδάσκων ὅτι ⟨ὁ θεὸς⟩ ἀσχημάτιστον οὖσαν τὴν τῶν πάντων οὐσίαν ἐσχημάτισε καὶ ἀτύπωτον ἐτύπωσε καὶ ἄποιον ἐμόρφωσε καὶ τελειώσας τὸν ὅλον ἐσφράγισε κόσμον εἰκόνι καὶ ἰδέᾳ, τῷ ἑαυτοῦ λόγῳ.

2.46Yusuf ise kafası havada ve boş bir şişkinlikle kibirlendiği için ikinci arabaya da çıkar (Tekvin 41,43) ve tahıl yönetimini üstlenir (aynı yer, 48): bedenin hazinedarlığını yapar ve ona her yerden yiyecek sağlar. Bu ise psykhē'ye karşı kurulmuş ağır bir kale gibidir.

2.46

ἀλλ’ ἐκεῖνός γε καὶ ἐπὶ τὸ δευτερεῖον ἄνεισιν ἅρμα (Gen. 41,43) [ἢ] ὑποτυφούμενος ὑπ’ αἰώρας φρενῶν καὶ κενοῦ φυσήματος καὶ σιταρχεῖ (ibid. 48), τῷ σώματι θησαυροφυλακῶν καὶ πανταχόθεν αὐτῷ πορίζων τὰς τροφάς· ἐπιτειχισμὸς δὲ κατὰ τῆς ψυχῆς βαρὺς οὗτός ἐστι.

2.47Onun prohairesis'ine ve hayattaki hevesine adı da az tanıklık etmez; çünkü Yusuf "ekleme" diye yorumlanır. Boş kanaat de hep sahiciye sahteyi, kendine ait olana yabancıyı, doğruya yalanı, yeterli olana fazlalığı, yaşamaya nazlılığı, hayata kibri ekler.

2.47

τῇ δὲ προαιρέσει καὶ ζηλώσει τοῦ βίου μαρτυρεῖ καὶ τοὔνομα οὐχ ἥκιστα· πρόσθεσις γὰρ Ἰωσὴφ ἑρμηνεύεται. κενὴ δὲ δόξα προστίθησιν ἀεὶ γνησίῳ μὲν τὸ νόθον, οἰκείῳ δὲ τὸ ἀλλότριον, ἀληθεῖ δὲ τὸ ψεῦδος, αὐτάρκει δὲ τὸ πλεονάζον, ζωῇ δὲ θρύψιν, βίῳ δὲ τῦφον.

2.48Ne demek istediğimi incele. Yiyecek ve içecekle besleniriz, bunlar en ucuz arpa ekmeği ve pınar suyu olsa bile. Peki boş kanaat neler eklemiştir? Sayısız çeşit pasta ve ballı çörek; besin almaktan çok hazzın tadını çıkarmak için hazırlanmış, emekle yapılmış rengârenk karışımlarıyla anlatılamayacak kadar çok şarap.

2.48

Τί δ’ ἐστὶν ὃ βούλομαι δηλοῦν, σκόπει. σιτίοις καὶ ποτοῖς τρεφόμεθα, κἂν ᾖ εὐτελεστάτη μᾶζα καὶ ὕδωρ ναματιαῖον. τί οὖν ἡ κενὴ δόξα προσεπέθηκεν ἀμήτων καὶ μελιπήκτων πεμμάτων γένη μυρία καὶ οἴνων ἀμυθήτων πολυέργους καὶ παμποικίλους κράσεις πρὸς ἀπόλαυσιν ἡδονῆς μᾶλλον ἢ πρὸς μετουσίαν τροφῆς παρηρτυμένας;

2.49Yine yemek için gerekli katıklar şunlardır: pırasa, sebzeler, ağaç meyvelerinin birçoğu, ayrıca peynir ve benzeri şeyler; istersen et yiyen insanlar için bunlara balığı ve eti de ekleyelim.

2.49

πάλιν ἡδύσματα πρὸς ἐδωδὴν ἀναγκαῖα γήτεια καὶ λάχανα καὶ πολλὰ τῶν ἀκροδρύων καὶ ἔτι τυρὸς καὶ εἴ τι ἄλλο ὁμοιότροπον· εἰ δὲ θέλεις, ἐπὶ σαρκοβόρων ἀνθρώπων ἰχθῦς ἔτι καὶ κρέας πρὸς τούτοις γράφομεν.

2.50Bunları közde kızartıp ateşte rastgele pişirerek, gerçekten kahraman olan adamlar gibi yemek yetmez miydi? Ama obur yalnızca bunlara koşmaz; boş kanaati müttefik edinip içindeki oburluk tutkusunu uyandırarak tekhnē'lerinde ün yapmış aşçıları ve sofra hazırlayıcılarını arar, onlara göz gezdirir.

2.50

ἆρ’ οὖν οὐκ αὔταρκες ἦν ἀπανθρακίσαντας καὶ αὐτοσχεδίως ὀπτήσαντας πυρὶ τρόπον ἡρωικῶν ὄντως ἀνδρῶν προσφέρεσθαι; ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ ταῦτα ὁ γαστρίμαργος μόνον ὁρμᾷ, σύμμαχον δὲ τὴν κενὴν δόξαν λαβὼν καὶ τὸ ἐν αὐτῷ λίχνον πάθος ἐγείρας ὀψαρτύτας καὶ τραπεζοποιοὺς εὐδοκίμους τὴν τέχνην ἀναζητεῖ καὶ περιβλέπεται.

2.51Onlar da zavallı mideye karşı uzun zamandır bulunmuş yemleri yeniden ortaya çıkarır, lezzetlerin özelliklerini hazırlayıp düzenle sunarak dile yaltaklanır ve onu evcilleştirirler. Sonra hemen hislerin giriş kapısı olan tatma duyusunu oltaya takarlar; bu yüzden ziyafet avcısı çok geçmeden hür biriyken köleye dönüşür.

2.51

οἱ δὲ τὰ κατὰ τῆς ταλαίνης γαστρὸς ἐκ πολλῶν χρόνων ἀνευρημένα δελέατα ἀνακινήσαντες καὶ χυλῶν ἰδιότητας σκευάσαντές τε καὶ διαθέντες ἐν κόσμῳ προσσαίνουσι καὶ τιθασεύουσι γλῶτταν· εἶτ’ εὐθὺς ἀγκιστρεύονται τῶν αἰσθήσεων τὴν ἐπιβάθραν, γεῦσιν, δι’ ἧς ἀντ’ ἐλευθέρου δοῦλος ὁ δειπνοθήρας οὐκ εἰς μακρὰν ἀνεφάνη.

2.52Giyimin ilk başta bedene soğuktan ve sıcaktan gelen zararlara karşı hazırlandığını kim bilmez? Şairlerin bir yerde dediği gibi, kışın rüzgâra siper * * *. Peki pahalı mor giysileri, saydam ve ince yazlık örtüleri, örümcek ağı gibi dokunmuş giysileri, boyamayı ya da dokumada desen işlemeyi bilen ve resimdeki taklidi bile gölgede bırakan kişilerin boyalarla ya da örgülerle çiçeklendirdiği giysileri kim ustalıkla yapar? Kim? Boş kanaat değil mi?

2.52

τίς γε μὴν οὐκ οἶδεν, ὅτι ἀμπεχόνη πρὸς τὰς ἀπὸ κρυμοῦ | καὶ θάλπους ἐγγινομένας βλάβας τῷ σώματι κατεσκευάσθη τὸ πρῶτον;

2.53

ἀλεξάνεμος μέν, ὡς οἱ ποιηταί πού φασι, χειμῶνι * * *. τίς οὖν τὰς πολυτελεῖς ἁλουργίδας, τίς τὰ διαφανῆ καὶ λεπτὰ θέριστρα, τίς τὰς ἀραχνοϋφεῖς ἀμπεχόνας, τίς τὰ ἐπηνθισμένα ἢ βαφαῖς ἢ πλοκαῖς διὰ τῶν βάπτειν ἢ ὑφαίνειν ποικίλα ἐπισταμένων καὶ τὴν ἐν ζῳγραφίᾳ μίμησιν παρευημερούντων δαιδαλεύεται; τίς; οὐχ ἡ κενὴ δόξα;

2.54Evlere de aynı sebeplerle ve vahşi hayvanlardan ya da tabiatça en vahşi insanların saldırılarından zarar görmemek için ihtiyaç duyduk. Peki neden zeminleri ve duvarları pahalı taşlarla süslüyoruz? Neden Asya'yı, Libya'yı, bütün Avrupa'yı ve adaları dolaşıp en seçkin sütunları ve arşitravları arıyoruz?

2.54

ἀλλὰ μὴν καὶ οἰκίας διὰ τὰς αὐτὰς ἐδέησεν ἡμῖν αἰτίας, καὶ ὅπως μὴ πρὸς θηρίων ἢ θηριωδεστάτων τὰς φύσεις ἀνθρώπων ἐπιτρεχόντων βλαπτώμεθα. τί οὖν τὰ μὲν ἐδάφη καὶ τοὺς τοίχους πολυτελέσι λίθοις διακοσμοῦμεν; τί δὲ Ἀσίαν καὶ Λιβύην καὶ πᾶσαν Εὐρώπην καὶ τὰς νήσους ἐπερχόμεθα, κίονας ἀριστίνδην ἐπιλελεγμένους καὶ ἐπιστυλίδας ἐρευνῶντες;

2.55Neden Dor, İon ve Korint oymalarına ve yerleşik kurallarla yetinmeyip sefahate dalanların bunlara ek olarak icat ettikleri her şeye heves edip sütun başlıklarını süslemek için yarışıyoruz? Neden altın tavanlı erkek ve kadın daireleri yapıyoruz?

2.55

τί δὲ περὶ Δωρίους καὶ Ἰωνικὰς καὶ Κορινθιακὰς γλυφὰς καὶ ὅσα οἱ ἐντρυφῶντες ⟨τοῖς καθεστ⟩ῶσι νόμοις προσεξεῦρον σπουδάζομέν τε καὶ φιλοτιμούμεθα, κιονόκρανα κοσμοῦντες; τί δὲ χρυσορόφους ἀνδρῶνας καὶ γυναικωνίτιδας κατασκευάζομεν;

2.56Boş kanaat yüzünden değil mi? Üstelik uyumak için yumuşak toprak yeterdi; nitekim Hint Çıplak Bilgelerinin eski âdetleri gereği bugün bile yerde yattıkları söylenir. Bu olmazsa, toplanmış taşlardan bir döşek ya da ucuz tahtalardan yapılmış bir yatak yeterdi.

2.56

ἆρ’ οὐ διὰ τὴν κενὴν δόξαν; καὶ μὴν πρός γε ὕπνον μαλακὸν μὲν ἔδαφος αὔταρκες ἦν — ἐπεὶ καὶ μέχρι νῦν τοὺς Γυμνοσοφιστὰς παρ’ Ἰνδοῖς χαμευνεῖν ἐκ παλαιῶν ἐθῶν κατέχει λόγος —, εἰ δὲ μή, στιβὰς γοῦν ἐκ λίθων λογάδων ἢ ξύλων εὐτελῶν πεποιημένη κλίνη.

2.57Ama fildişi ayaklı karyolalar, pahalı sedef ve alaca kaplumbağa kabuklarıyla kakılmış sedirler büyük emek ve masrafla, uzun zamanda yapılır. Kimi yataklar baştan başa gümüş, baştan başa altın ve mücevher kakmalıdır; günlük kullanım için değil, gösteriş ve tören için rengârenk ve altın işlemeli örtülerle süslenmiştir. Bunların yapıcısı boş kanaattir.

2.57

ἀλλὰ γὰρ ἐλεφαντόποδες τὰ ἐνήλατα καὶ κλιντῆρες ὀστράκοις πολυτελέσι καὶ ποικίλαις χελώναις ἐνδεδεμέναις μετὰ πολλῶν πόνων καὶ δαπανημάτων ἐν πολλῷ χρόνῳ κατασκευάζονται, τινὲς δὲ ὁλοάργυροι καὶ ὁλόχρυσοι καὶ λιθοκόλλητοι στρωμναί, ἀνθηροποικίλοις καὶ χρυσοπάστοις ὡς πρὸς ἐπίδειξιν καὶ πομπήν, οὐ τὴν καθ’ ἡμέραν χρῆσιν, διακεκοσμημέναι, ὧν δημιουργὸς ἡ κενὴ δόξα.

2.58Yağlanmak için zeytinden sıkılan meyveden fazlasını aramak neden gerekiyordu? Bu yağ cildi yumuşatır, bedenin yorgunluğunu giderir ve sağlıklı bir dolgunluk verir; gevşemiş bir yer varsa onu sıkılaştırarak toplar ve başka hiçbir şeyden geri kalmayacak biçimde güç ve dinçlik kazandırır.

2.58

τί δὲ τοῦ ἀπὸ τῆς ἐλαίας ἐκθλιβομένου καρποῦ πλέον ἔδει ζητεῖν πρὸς ἀλείμματα; καὶ γὰρ λεαίνει καὶ κάματον σώματος λύει καὶ εὐσαρκίαν ἐμποιεῖ, κἂν εἴ τι κεχαλασμένον εἴη, σφίγγει πυκνότητι καὶ οὐδενὸς ἧττον ἑτέρου ῥώμην καὶ εὐτονίαν ἐντίθησιν.

2.59Ama faydalı olanlara karşı boş kanaatin hoş kokulu yağları bir kale gibi dikilmiştir. Bunlar için güzel koku yapanlar emek verir, büyük ülkeler katkıda bulunur: Suriye, Babil, Hintliler, İskitler; güzel kokulu otlar bu ülkelerde yetişir. İçmek için de, tekhnē'nin doruğunda işlenmiş tabiat kâsesinden başka neye ihtiyaç vardı? Bu kâse ellerimizdir: insan onları birleştirip çukurlaştırır ve güzelce ağzına yaklaştırır; bir başkası da içeceği dökerse yalnızca susuzluğuna derman değil, sözle anlatılamaz bir haz da bulur.

2.59

ἀλλὰ γὰρ ἐπετειχίσθη τοῖς ὠφελοῦσι τὰ ἡδέα τῆς κενῆς δόξης ἀλείμματα, εἰς ἃ καὶ μυρεψοὶ πονοῦσι καὶ χῶραι μεγάλαι συντελοῦσι, Συρία, Βαβυλών,

2.60

Ἰνδοί, Σκύθαι, παρ’ οἷς αἱ τῶν ἀρωμάτων γενέσεις εἰσί. πρός γε μὴν τὸ πίνειν τίνος ἔδει μᾶλλον ἢ τοῦ φύσεως ἐκπώματος ἀκρότησι τέχνης εἰργασμένου; τὸ δὲ ἔκπωμα αἱ ἡμέτεραι χεῖρές εἰσιν, ἃς εἰς ταὐτό τις συναγαγὼν καὶ κοιλάνας, εὖ μάλα τῷ στόματι προσθείς, ἐπιχέοντος ἑτέρου τὸ ποτὸν οὐ μόνον ἄκος τῆς δίψης, ἀλλὰ καὶ ἄλεκτον ἡδονὴν κτᾶται.

2.61Başka bir kâse mutlaka gerekiyorsa, köylünün ahşap çanağı yetmez miydi de başka ünlü ustaların tekhnē'lerini aramak gerekti? Pek kabaran kibir ve havalarda uçan boş kanaat yüzünden değilse, neden gümüş ve altın kadehlerden bol bol yapılsın?

2.61

εἰ δὲ ἔδει πάντως ἑτέρου, τὸ γεωργικὸν κισσύβιον οὐχ ἱκανὸν ἦν, ἀλλὰ ἄλλων ἐπιφανῶν τέχνας ἀναζητεῖν ἔδει; τί δὲ ἀργυρῶν καὶ χρυσῶν κυλίκων ἄφθονον πλῆθος κατασκευάζεσθαι, εἰ μὴ διὰ τὸν φρυαττόμενον μεγάλα τῦφον καὶ τὴν ἐπ’ αἰώρας φορουμένην κενὴν δόξαν;

2.62Bazıları defneden, sarmaşıktan, menekşeden, zambaktan, gülden ya da zeytin dalından, genel olarak herhangi bir çiçekten yapılmış güzel kokulu bir taçla taçlanmayı uygun görmez; Tanrı'nın yılın mevsimleriyle verdiği armağanları bir yana bırakıp başlarının üstünde altın taçları, o pek ağır yükü, kalabalık çarşının ortasında utanmadan taşırlar. Bunlar yalnızca hür olduklarını değil, başka birçok kişinin önderi olduklarını da iddia etseler, onların boş kanaatin köleleri olduğundan başka ne düşünülebilir?

2.62

ὅταν καὶ στεφανοῦσθαί τινες ἀξιῶσι μὴ δάφνης μηδὲ κιττοῦ, μὴ ἴων ἢ κρίνων ἢ ῥόδου ἢ θαλλοῦ συνόλως ἤ τινος ἄνθους εὐώδει στεφάνῳ παρελθόντες τὰ θεοῦ δῶρα, ἃ διὰ τῶν ἐτησίων ὡρῶν ἀναδίδωσι, χρυσοῦς ⟨δ’⟩ ὑπὲρ κεφαλῆς, βαρύτατον ἄχθος, αἰωρῶσιν ἐν ἀγορᾷ μέσῃ καὶ πληθούσῃ χωρὶς αἰδοῦς, ἄλλο τι νομιστέον ἢ ὅτι κενῆς δόξης εἰσὶ δοῦλοι, φάσκοντες οὐκ ἐλεύθεροι μόνον ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων ἡγεμόνες εἶναι;

2.63İnsan hayatının bozulmalarını anlatmaya kalksam gün bana yetmez. Üstelik uzun uzun konuşmaya ne gerek var? Bunları kim işitmemiştir, kim görmemiştir? Hatta kim bunlara aşina ve alışkın değildir? Bu yüzden kutsal söz, kibirsizliğin düşmanı ve kibrin dostu olan kişiye "ekleme" adını pek güzel vermiştir.

2.63

ἐπιλείψει με ἡ ἡμέρα τὰς διαφθορὰς τοῦ ἀνθρωπείου βίου διεξιόντα. καίτοι τί δεῖ μακρηγορεῖν; τίς γὰρ αὐτῶν ἀνήκοός ἐστι, τίς δὲ οὐ θεατής; τίς μὲν οὖν οὐ τρίβων καὶ ἐθάς; ὥστε παγκάλως προσθήκην τὸν ἀτυφίας μὲν ἐχθρόν, τύφου δ’ ἑταῖρον ὠνόμασεν ὁ ἱερὸς λόγος.

2.64Ağaçlarda sahici dallara büyük zarar veren fazla sürgünler biter; çiftçiler gerekli olanı korumak için bunları budayıp keserler. Bunun gibi, gerçek ve kibirsiz hayatın yanında da yalanlarla dolu, kibirle şişmiş bir hayat filizlenmiştir; ama bugüne kadar bu zararlı sürgünü köküyle birlikte kesip atan bir çiftçi bulunmamıştır.

2.64

καθάπερ γὰρ τοῖς δένδρεσιν ἐπιφύονται βλάσται περισσαί, μεγάλαι τῶν γνησίων λῶβαι, ἃς καθαίρουσι καὶ ἀποτέμνουσι προνοίᾳ τῶν ἀναγκαίων οἱ γεωργοῦντες, οὕτω τῷ ἀληθεῖ καὶ ἀτύφῳ βίῳ παρανέβλαστεν ὁ κατεψευσμένος καὶ τετυφωμένος, οὗ μέχρι ταύτης τῆς ἡμέρας οὐδεὶς εὕρηται γεωργὸς ὃς τὴν βλαβερὰν ἐπίφυσιν αὐταῖς ῥίζαις ἀπέκοψε.

2.65Bu yüzden phronēsis'in riyazetini yapanlar, Yusuf'un bu yapmacık hayatın peşinden önce hisle, sonra zihinle koştuğunu bildikleri için açıkça haykırırlar: "Kötü bir canavar Yusuf'u kapıp yedi" (Tekvin 37,33).

2.65

τοιγαροῦν εἰδότες οἱ φρονήσεως ἀσκηταὶ τὸ κατάπλαστον τοῦτ’ αἰσθήσει πρῶτον, ⟨εἶτα⟩ διανοίᾳ μεταδιώκοντα ἄντικρυς ἐκβοῶσι· „θηρίον πονηρὸν ἥρπασε καὶ κατέφαγεν Ἰωσήφ“ (Gen. 37, 33).

2.66Kirlenmiş insanların kibirle uydurulmuş, son derece karmaşık hayatı, açgözlülüğü ve kurnazlığı becerikli yapıcılar olarak edinmiş bu hayat, kendisine yaklaşan herkesle ziyafet çeken azgın bir canavar değil midir? Bu yüzden onlar hâlâ yaşarken ölülermiş gibi yasları tutulur, çünkü ağıtlara ve feryatlara layık bir hayatın meyvesini toplarlar. Nitekim Yakup da Yusuf hâlâ yaşarken onun yasını tutar.

2.66

ἀλλ’ οὐ θηρίον ἐξηγριωμένον ὢν ὁ πολυπλοκώτατος τῶν πεφυρμένων ἀνθρώπων τυφοπλαστηθεὶς βίος, οὗ πλεονεξία καὶ πανουργία σοφαὶ δημιουργοί, τοὺς προσιόντας ἅπαντας εὐωχεῖται; τοιγάρτοι καὶ ἔτι ζῶσιν αὐτοῖς ὡς νεκροῖς προτεθήσεται πένθος, ἀξίαν ὀλοφύρσεως καὶ θρήνων καρπουμένοις ζωήν· ἐπεὶ καὶ Ἰακὼβ τὸν Ἰωσὴφ ἔτι ζῶντα πενθεῖ.

2.67Ama Musa, Nadab ve arkadaşları olan kutsal logoslar için yas tutulmasına izin vermez (Levililer 10,6). Çünkü onlar vahşi ve kötü bir canavar tarafından kapılmamış, sönmez ve ölümsüz bir ışığın bir hamlesiyle yukarı alınmışlardır. Oyalanan üşengeçliği ortadan kaldırarak, oluşa yabancı, Tanrı'ya ise özgü olan o sıcak, ateşli, etleri yakıp tüketen ve dindarlık için hızla harekete geçen gayreti tertemiz biçimde Tanrı'ya adamışlardır. Sunağa basamaklarla çıkmamışlardır, çünkü bu kanunla yasaklanmıştır; uygun bir rüzgârla yelkenlerini doldurup göğün dönüşlerine kadar uğurlanmış, bütünüyle yakılan ve bütünüyle sunulan bir kurban gibi esirin parıltılarına karışıp çözülmüşlerdir. Öyleyse ey öğretene boyun eğen psykhē, kendi elin ve gücün doğurganlığa, oluşa ya da insani uğraşlara uzanmaya başladığında onu kesip atmalısın.

2.67

ἀλλ’ οὐ Μωυσῆς ἐάσει τοὺς περὶ Ναδὰβ ἱεροὺς λόγους πενθεῖσθαι (Lev. 10, 6)· οὐ γὰρ ὑπ’ ἀγρίου πονηροῦ θηρὸς ἁρπασθέντες, ἀλλ’ ὑπὸ ῥιπῆς ἀσβέστου καὶ ἀθανάτου φέγγους ἀνελήφθησαν, ὅτι τὴν ἔνθερμον καὶ διάπυρον καὶ σαρκῶν ἀναλωτικὴν καὶ ὀξυκίνητον πρὸς τὴν εὐσέβειαν σπουδήν, ἣ γενέσεως μέν ἐστιν ἀλλοτρία, θεοῦ δὲ οἰκεία, τὸν μελλητὴν ὄκνον ἐκποδὼν ἀνελόντες, εὐαγῶς καθιέρωσαν, οὐ δι’ ἀναβαθμῶν ἐπὶ τὸν βωμὸν ἐλθόντες — ἀπείρηται γὰρ νόμῳ —, ἀλλὰ δεξιῷ πνεύματι ἐπουρίσαντες καὶ ἄχρι τῶν οὐρανοῦ περιόδων παραπεμφθέντες, θυσίας ὁλοκαύτου καὶ ὁλοκάρπου

2.68

τρόπον εἰς αἰθερίους αὐγὰς ἀναλυθέντες. ἀποκοπτέον οὖν, ὦ ψυχὴ πειθαρχοῦσα τῷ διδάσκοντι, τὴν σεαυτῆς χεῖρα καὶ δύναμιν, ἐπειδὰν ἄρξηται τῶν γεννητικῶν ἢ γενέσεως ἢ ἀνθρωπείων σπουδασμάτων ἐπιλαμβάνεσθαι.

2.69Nitekim sık sık * * * "ikizleri" tutan eli kesmeyi [buyurur] (Tesniye 25,11-12): önce nefret etmesi gereken hazzı selamladığı için; ikincisi tohum ekmenin bize bağlı olduğunu sandığı için; sonra da yapanın gücünü yapılana yüklediği için.

2.69

πολλάκις γὰρ ὑφ’ * * * προσαψαμένην τῶν διδύμων χεῖρα ἀποκόπτειν (Deut. 25, 11. 12), πρῶτον μὲν ὅτι ἐδεξιώσατο ἣν ἐχθαίρειν ἐχρῆν ἡδονήν, δεύτερον δὲ ὅτι παρ’ ἡμᾶς τὸ σπείρειν ἐνόμισεν, εἶθ’ ὅτι τῷ γενομένῳ τὴν τοῦ ποιοῦντος ἀνέθηκε δύναμιν.

2.70Topraktan yapılmış kütle olan Adem'in çifte ağaca (Tekvin 2,9) dokununca öldüğünü görmüyor musun? Çünkü ikiliği birliğe tercih etmiş, yaratılmış olana yaratandan çok hayran olmuştur. Ama sen dumanın ve dalganın dışından geç; ölümlü hayatın gülünç uğraşlarından o korkunç Kharybdis'ten kaçar gibi kaç ve onlara, deyim yerindeyse, parmağının ucuyla bile dokunma.

2.70

οὐχ ὁρᾷς, ὅτι ὁ γήινος ὄγκος, Ἀδάμ, ὅταν ἅψηται τοῦ διδύμου ξύλου (Gen. 2, 9), θνῄσκει, δυάδα τιμήσας πρὸ μονάδος καὶ τὸ γενόμενον πρὸ τοῦ πεποιηκότος ἐκθαυμάσας; ἀλλὰ σύ γε τοῦ μὲν καπνοῦ καὶ κύματος ἐκτὸς βαῖνε καὶ τὰς καταγελάστους τοῦ θνητοῦ βίου σπουδὰς ὡς τὴν φοβερὰν ἐκείνην χάρυβδιν ἀποδίδρασκε καὶ μηδὲ ἄκρῳ, τὸ τοῦ λόγου δὴ τοῦτο, δακτύλῳ ψαύσῃς.

2.71Kutsal hizmetlere soyunduğunda ise bütün elini ve gücünü açarak terbiyenin ve bilgeliğin incelediği konuları iyice avuçla. Nitekim şöyle bir buyruk vardır: "Bir psykhē armağan ya da kurban sunarsa, armağanı ince un olacaktır"; sonra şunu ekler: "Rahip ince undan, yağıyla ve bütün günnügüyle birlikte bir avuç dolusu alıp anma payı olarak sunağın üzerine koyacaktır" (Levililer 2,1-2).

2.71

ἐπειδὰν δὲ ταῖς ἱεραῖς ἐπαποδύσῃ λειτουργίαις, ὅλην τὴν χεῖρα καὶ δύναμιν εὐρύνασα εὖ μάλα τῶν παιδείας καὶ σοφίας θεωρημάτων ἐπίδραξαι. καὶ γὰρ πρόσταξίς ἐστι τοιαύτη· „ἐὰν ψυχὴ προσφέρῃ δῶρον ἢ θυσίαν, σεμίδαλις ἔσται τὸ δῶρον,“ εἶτ’ ἐπιφέρει· „καὶ δραξάμενος πλήρη τὴν δράκα ἀπὸ τῆς σεμιδάλεως σὺν τῷ ἐλαίῳ καὶ παντὶ τῷ λιβάνῳ ἐπιθήσει τὸ μνημόσυνον ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον“ (Lev. 2, 1. 2).

2.72Kutsal hizmeti yerine getirecek olanı ölümlü ve ölümsüzden bileşik ikiz kütle olarak değil de cisimsiz psykhē olarak anması pek güzel değil mi? Çünkü dua eden, şükreden, gerçekten kusursuz kurbanlar sunan tek bir şey vardır: psykhē.

2.72

ἆρ’ οὐ παγκάλως ψυχὴν εἶπεν ἀσώματον τὴν μέλλουσαν ἱερουργεῖν, ἀλλ’ οὐ τὸν δίδυμον ἐκ θνητοῦ καὶ ἀθανάτου συνεστῶτα ὄγκον; τὸ γὰρ εὐχόμενον, τὸ εὐχάριστον, τὸ θυσίας ἀμώμους ἀληθῶς ἀνάγον ἓν μόνον ἦν ἄρα, ἡ ψυχή.

2.73Peki cisimsiz psykhē'nin kurbanı nedir? İnce un değil midir? İnce un, terbiyenin öğütleriyle arınmış ve hastalıksız bir besin ile kusursuz bir hayat sağlamaya yeterli olan bir zihnin sembolüdür.

2.73

τίς οὖν ἡ ψυχῆς ἀσωμάτου θυσία; τίς ἢ σεμίδαλις, ἐκκεκαθαρμένης ταῖς παιδείας ὑποθήκαις γνώμης σύμβολον, τροφὴν ἄνοσον καὶ ζωὴν ἀνυπαίτιον ποιεῖν ἱκανῆς;

2.74Rahibe, bu undan bütün avucuyla, yani zihnin bütün tutuşlarıyla alıp en saf ve en temiz öğretilerle dolmuş psykhē'nin kendisini en güzel kurban olarak sunması buyrulmuştur: semiz ve yağlı, ilahi ışıkla sevinen, adaletten ve öteki aretē'lerden yükselen esintilerle ferahlayan bir psykhē; ta ki her zaman en güzel kokulu ve en hoş hayatın meyvesini toplasın. Rahibin ince buğday unuyla birlikte avuçladığı zeytinyağı ve günnük bunu ima eder.

2.74

ἀφ’ ἧς δραξάμενον τὸν ἱερέα ὅλῃ τῇ δρακί, τὸ δ’ ἐστὶ πάσαις ταῖς διανοίας λαβαῖς, πλήρη τὴν ὅλην ψυχὴν εἱλικρινεστάτων καὶ καθαρωτάτων δογμάτων γενομένην αὐτὴν ὡς ἱερεῖον τὸ κάλλιστον ἀνάγειν προστέτακται, πίονα καὶ λιπῶσαν, θείῳ φωτὶ χαίρουσαν καὶ ταῖς ἀπὸ δικαιοσύνης καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν ἀναδιδομέναις καταπνεομένην αὔραις, ὡς εὐωδέστατον καὶ προσηνέστατον ἀεὶ καρποῦσθαι βίον· τὸ γὰρ ἔλαιον καὶ ὁ λιβανωτός, ὧν ἐπιδράττεται σὺν τοῖς λευκοπύροις ὁ ἱερεύς, ταῦτα αἰνίττεται.

2.75Bu yüzden Musa demete seçkin bir bayram da adamıştır; ama her demete değil, kutsal topraktan gelen demete. Nitekim şöyle der: "Size vereceğim toprağa girip onun ürününü hasat ettiğinizde, hasadınızın ilk ürünü olarak demetleri rahibe getireceksiniz" (Levililer 23,10). Bu şu demektir:

2.75

διὰ τοῦτο καὶ Μωυσῆς ἐξαίρετον ἑορτὴν ἀνέθηκε τῷ δράγματι, πλὴν οὐ παντί, ἀλλὰ τῷ ἀπὸ τῆς ἱερᾶς γῆς. „ὅταν“ γάρ φησιν „εἰσέλθητε εἰς τὴν γῆν, ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, καὶ θερίζητε τὸν θερισμὸν αὐτῆς, οἴσετε δράγματα ἀπαρχὴν τοῦ θερισμοῦ ὑμῶν πρὸς τὸν ἱερέα“ (Lev. 23, 10), τὸ δέ ἐστιν·

2.76Ey zihin, yalnızca Tanrı'nın bağışlamasına yaraşan aretē ülkesine, otlağı bol, toprağı iyi, ürünü bereketli ülkeye girdiğinde, sonra kendine ait iyi şeyleri ekip gayeye erdirenin büyüttüğü ürünü hasat ettiğinde, onları eve toplamadan önce, yani elde edilen şeylerin sebebini kendine bağlamadan ve kendi adına yazmadan önce, ilk ürünü zenginliğin efendisine, seni zenginlik getiren işlerle uğraşmaya ikna edene sun.

2.76

ὅταν εἰσέλθῃς, ὦ διάνοια, εἰς τὴν ἀρετῆς χώραν, ἣν ἐμπρεπὲς μόνῳ δωρεῖσθαι θεῷ, τὴν εὔβοτον, τὴν εὔγειον, τὴν καρποφόρον, εἶτα οἰκεῖα [εἴ γε] σπείρας’ ἀγαθὰ θερίζῃς αὐξηθέντα ὑπὸ τοῦ τελεσφόρου, μὴ πρότερον οἴκαδε συγκομίσῃς, τουτέστι μὴ ἀναθῇς μηδ’ ἐπιγράψῃς σεαυτῇ τὴν τῶν περιγινομένων αἰτίαν, ἢ ἀπάρξασθαι τῷ πλουτάρχῳ καὶ τὰ πλουτιστήρια ἔργα ἐπιτηδεύειν ἀναπείθοντι.

2.77Toprağın değil de "sizin hasadınızın ilk ürünü" denmesinin sebebi, kendimiz için biçip hasat etmemiz ve bütün güzel, besleyici ve değerli filizleri Tanrı'ya adamamızdır.

2.77

καὶ λέγεται „τὴν ἀπαρχὴν τοῦ θερισμοῦ ὑμῶν“ αὐτῶν, ἀλλ’ οὐχὶ τῆς γῆς, προσφέρειν, ἵνα ἀμῶμεν καὶ θερίζωμεν ἑαυτοῖς, πάνθ’ ὅσα καλὰ καὶ τρόφιμα καὶ σπουδαῖα βλαστήματα καθιεροῦντες.

2.78Ama düşlerin hem sırrına eren hem de sırrına erdiren kişi, demetinin kalkıp dikildiğini söylemeye cüret eder (Tekvin 37,7). Gerçekten de boş kanaatin bağlıları olanlar, kibirli atlar gibi boyunlarını havaya dikerek kendilerini her şeyin üstüne yerleştirirler: şehirlerin, kanunların, atalardan kalma âdetlerin, her halkın kendi işlerinin;

2.78

Ἀλλ’ ὅ γε τῶν ἐνυπνίων μύστης ὁμοῦ καὶ μυσταγωγὸς θαρρεῖ λέγειν, ὅτι ἀνέστη τὸ αὐτοῦ δράγμα καὶ ὠρθώθη (Gen. 37, 7). τῷ γὰρ ὄντι καθάπερ οἱ γαῦροι τῶν ἵππων τὸν αὐχένα μετέωρον ἐξάραντες, ὅσοι θιασῶται τῆς κενῆς δόξης εἰσίν, ἐπάνω πάντων ἑαυτοὺς ἱδρύουσι, πόλεων, νόμων, ἐθῶν πατρίων, τῶν παρ’ ἑκάστοις πραγμάτων·

2.79sonra halk avcılığından halk yöneticiliğine geçerek komşularının demetlerini yıkar, kendilerininkini kaldırıp sağlamca dikerler; tabiatça hür ve köleleştirilemez olan düşünceleri bile boyunduruk altına almanın yollarını ararlar.

2.79

εἶτα ἀπὸ δημαγωγίας ἐπὶ δημαρχίαν βαδίζοντες καὶ τὰ μὲν τῶν πλησίον καταβάλλοντες, τὰ δὲ οἰκεῖα διανιστάντες καὶ παγίως ὀρθοῦντες, ὅσα ἐλεύθερα καὶ ἀδούλωτα φύσει φρονήματα, καὶ ταῦθ’ ὑπάγεσθαι μηχανῶνται.

2.80Bu yüzden şunu ekler: "Sizin demetleriniz çevreme dönüp benim demetime secde etti" (aynı yer). Çünkü hayâ âşığı boynu kaskatı olana, ihtiyatlı olan küstah olana, eşitliğe değer veren de hem kendisine hem başkalarına karşı eşitliği gözetmeyene hayranlık duyar; belki de bu yerindedir.

2.80

διὸ προστίθησι· „περιστραφέντα δὲ τὰ δράγματα ὑμῶν προσεκύνησαν τὸ ἐμὸν δράγμα“ (ibid.). τέθηπε γὰρ ὁ μὲν αἰδοῦς ἐραστὴς τὸν σκληραύχενα, ὁ δὲ εὐλαβὴς τὸν αὐθάδη, ὁ δὲ ἰσότητα τιμῶν τὸν ἑαυτῷ τε καὶ ἄλλοις ἄνισον, καὶ μήποτ’ εἰκότως·

2.81Çünkü iyi insan yalnızca insan hayatını değil, evrendeki her şeyi seyreden biri olduğu için, zorunluluğun, talihin, fırsatın, zorbalığın ve iktidarın ne kadar şiddetle estiğini, nefes almadan göğe kadar koşan ne kadar çok ve ne kadar büyük girişimi ve başarıyı sarsıp yere çaldığını bilir.

2.81

ἅτε γὰρ θεωρὸς ὢν οὐ μόνον τοῦ ἀνθρωπείου βίου ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν κόσμῳ συμπάντων ὁ ἀστεῖος οἶδεν ὅσον εἴωθε πνεῖν ἀνάγκη, τύχη, καιρός, βία, δυναστεία, καὶ ὅσας ὑποθέσεις καὶ ἡλίκας εὐπραγίας ἀπνευστὶ δραμούσας ἄχρις οὐρανοῦ κατέσεισαν καὶ κατέρραξαν.

2.82Bu yüzden ister istemez ihtiyatı kalkan edinir; bu, ani bir saldırıyla hiçbir felakete uğramamak için yaratılışından gelen bir korumadır. Bana kalırsa sur şehir için neyse, ihtiyat da her insan için odur.

2.82

ὥστε ἀναγκαίως εὐλάβειαν ἐπασπιδήσεται, τοῦ μηδὲν ἐξ ἐπιδρομῆς δεινὸν παθεῖν συγγενὲς φυλακτήριον· ὃ γάρ, οἶμαι, πρὸς πόλιν τεῖχος, τοῦτ’ εὐλάβεια πρὸς ἕκαστον.

2.83Öyleyse vakitsiz bir açık sözlülük göstermeye heveslenen, bazen krallara ve tiranlara karşı onların istemediği şeyleri söylemeye ve yapmaya cüret edenler saçmalamıyor ve çıldırmıyorlar mı? Farkında değiller ki yalnızca boyunları sürü hayvanları gibi boyunduruğa koşulmamış; bütün bedenleri ve psykhē'leri, kadınları, çocukları, anne babaları, öteki arkadaşlarının ve akrabalarının kalabalık yakınlığı ve beraberliği de bağlanmıştır. Sürücü ve binici dilediği gibi kolayca dürtebilir, sürebilir, durdurabilir, dizginleri çekip geri döndürebilir, küçük büyük her şeyi istediği gibi yapabilir.

2.83

ἆρ’ οὖν οὐ παραπαίουσι καὶ μεμήνασιν ὅσοι παρρησίαν ἄκαιρον σπουδάζουσιν ἐπιδείκνυσθαι, βασιλεῦσι καὶ τυράννοις ἔστιν ὅτε λέγειν τε καὶ ποιεῖν ἐναντία τολμῶντες, οὐκ αἰσθανόμενοι, ὅτι ⟨οὐ⟩ τοὺς αὐχένας μόνον ὥσπερ τὰ θρέμματα ὑπεζεύχθησαν, ἀλλ’ ὅλα τὰ σώματα καὶ τὰς ψυχὰς γύναιά τε καὶ τέκνα καὶ γονεῖς καὶ τὴν ἄλλων ἑταίρων ⟨καὶ⟩ συγγενῶν πολυάνθρωπον οἰκειότητα καὶ κοινωνίαν ἐκδέδενται, καὶ ἔξεστι τῷ ἡνιόχῳ καὶ ἐπόχῳ μετὰ πάσης εὐμαρείας κεντεῖν, ἐλαύνειν, ἐπέχειν, ἀναχαιτίζειν, ἅττ’ ἂν ἐθελήσῃ μικρὰ καὶ μείζω διατιθέναι;

2.84Bu yüzden damgalanır, kırbaçlanır, organları kesilir, ölümden önceki bütün ağır işkencelere acımasızca ve merhametsizce birden katlanırlar; sonunda da götürülüp öldürülürler. İşte vakitsiz açık sözlülüğün ödülü budur; ama sağduyulu hakemlerin gözünde bu açık sözlülük değil, saflık, akıl hastalığı ve tedavisi olmayan bir melankoliyle dolu bir şeydir. Ne diyorsun? Biri fırtınanın en şiddetli hâlini, karşıdan esen ağır rüzgârı, bastıran kasırgayı ve dalgalanan denizi görünce, limana sığınması gerekirken limandan çıkıp açılır mı?

2.84

τοιγαροῦν στιζόμενοι καὶ μαστιγούμενοι καὶ ἀκρωτηριαζόμενοι καὶ ὅσα πρὸ τοῦ θανάτου χαλεπὰ πάντα ὠμῶς καὶ ἀνηλεῶς ἀθρόα ὑπομένοντες, ἀπαχθέντες

2.85

ἐπὶ πᾶσι θνῄσκουσι. ταῦτ’ ἐστὶ τῆς ἀκαίρου παρρησίας τὰ ἐπίχειρα, οὐ παρρησίας παρά γε εὖ φρονοῦσι κριταῖς, ἀλλ’ εὐηθείας καὶ φρενοβλαβείας καὶ μελαγχολίας ἀνιάτου γέμοντα. τί λέγεις; χειμῶνά τις ὁρῶν ἀκμάζοντα καὶ βαρὺ πνεῦμα ἐναντίον καὶ λαίλαπα καταιγίζουσαν καὶ κυματούμενον πέλαγος, ἐνορμίζεσθαι δέον, ἐξορμίζεται καὶ ἐξανάγεται;

2.86Hangi dümenci ya da gemi sahibi bu kadar sarhoş olup kendini kaybetmiştir ki saydığım her şey başına çökmüşken denize açılmak istesin, deniz yukarıdan üzerine boşanıp gemi su dolarak tayfalarıyla birlikte batsın diye? Tehlikesizce yol almak isteyen kişi açık havayı, arkadan esen yumuşak bir rüzgârı bekleyebilirdi. Peki ya şu?

2.86

τίς ἢ κυβερνήτης ἢ ναύκληρος οὕτω ποτὲ ἐμεθύσθη καὶ παρῴνησεν, ⟨ὡς⟩ ὅσων εἶπον κατασκηψάντων ἐθελῆσαι πλεῖν, ἵνα ὑπέραντλος ἄνωθεν ἐπιχυθείσης τῆς θαλάσσης ἡ ναῦς γενομένη πλωτῆρσιν αὐτοῖς ἐγκαταποθῇ; τῷ γὰρ βουλομένῳ πλεῖν ἀκινδύνως εὔδιον πνεῦμα οὔριόν τε καὶ λεῖον ἀναμένειν ἐξῆν. τί δέ;

2.87Bir ayının, yaban domuzunun ya da bir aslanın hızla üzerine geldiğini gören biri, onu yatıştırıp evcilleştirmesi gerekirken kızdırıp kışkırtır mı, kendini çiğ et yiyen o en merhametsiz hayvanlara ziyafet olarak hazırlamak için?

2.87

ἄρκτον τις ⟨ἢ σῦν ἄγριον ἢ⟩ λέοντα μετὰ συρμοῦ θεασάμενος ἐπιόντα, πραῧναι καὶ τιθασεῦσαι δέον, ἐξαγριαίνει καὶ ἀνερεθίζει, ὅπως θοίναν καὶ εὐωχίαν ὠμοβόροις ἀνηλεεστάτοις εὐτρεπίσῃ ἑαυτόν;

2.88Örümceklere, Mısır engereklerine ve öldürücü zehir taşıyan öteki hayvanlara karşı koymak da kimseye fayda sağlamaz; bunlar bir kez soktukları kişiye kaçınılmaz bir ölüm getirirler. Onları büyüyle yatıştırıp ele alışkın hâle getirerek onlardan hiçbir zarar görmemek bile şükredilecek bir şeydir.

2.88

εἰ μὴ καὶ φαλαγγίοις καὶ ἀσπίσι ταῖς Αἰγυπτίαις καὶ τοῖς ἄλλοις ὅσα τὸν φθοροποιὸν ἰὸν ⟨ἐπιφέρεται⟩ οὐδενὶ λυσιτελὲς ἀνθίστασθαι, θάνατον ἀπαραίτητον τοῖς ἅπαξ δηχθεῖσιν ἐπάγουσιν· ἀγαπητὸν γὰρ κατεπᾴδοντας καὶ χειροήθη ποιοῦντας μηδὲν ἀπ’ αὐτῶν δεινὸν παθεῖν.

2.89Peki domuzlardan, örümceklerden, engereklerden daha vahşi ve daha hain insanlar yok mu? Onların hainliğinden ve düşmanlığından ancak yatıştırarak ve tatlı sözlerle sıyrılıp kurtulmak mümkündür. Bu yüzden bilge İbrahim, şartlar onu buna ikna ettiği için Het oğullarının önünde eğilecektir (Tekvin 23,7); bu ad "yerinden oynatanlar" diye yorumlanır.

2.89

εἶτ’ οὔκ εἰσιν ἄνθρωποί τινες συῶν, φαλαγγίων, ἀσπίδων ἀγριώτεροι καὶ ἐπιβουλότεροι; ὧν τὸ ἐπίβουλον καὶ δυσμενὲς ἀμήχανον ἑτέρως ἢ τιθασείαις καὶ μειλίγμασι χρωμένους διεκδῦναι. τοιγάρτοι ὁ σοφὸς Ἀβραὰμ τοὺς υἱοὺς τοῦ Χὲτ — ἑρμηνεύονται δὲ ἐξιστάντες — προσκυνήσει (Gen. 23, 7), τῶν καιρῶν τοῦτο δρᾶν ἀναπειθόντων.

2.90Çünkü İbrahim, tabiatça, soyca ve âdetçe akla düşman olan, psykhē'nin parası olan terbiyeyi değerinden düşürüp bozuk paraya çevirerek acınacak biçimde harcayan bu kişilere değer verdiği için eğilmemiştir. Onların o anki iktidarından ve kolay yenilmez gücünden korktuğu ve onları kışkırtmaktan sakındığı için eğilmiştir. Böylece büyük ve sağlam bir mülk ve aretē'nin ödülü olan, bilge psykhē'lerin en iyi meskeni çifte mağarayı savaşıp çarpışarak değil, sözle gönüllerini alıp hoş tutarak elde edecektir. Peki ya şu?

2.90

οὐ γὰρ τιμῶν γε τοὺς ἐκ φύσεως καὶ γένους καὶ ἐθῶν ἐχθροὺς λογισμοῦ, οἳ τὸ τῆς ψυχῆς νόμισμα, παιδείαν, ἐξιστάντες καὶ κατακερματίζοντες οἰκτρῶς ἀναλίσκουσιν, ἐπὶ τὸ προσκυνεῖν ἦλθεν, ἀλλὰ τὸ παρὸν κράτος αὐτῶν καὶ τὴν δυσάλωτον ἰσχὺν δεδιὼς καὶ φυλαττόμενος ἐρεθίζειν, μέγα καὶ ἐχυρὸν κτῆμα καὶ ἀγώνισμα ἀρετῆς, σοφῶν ψυχῶν ἄριστον ἐνδιαίτημα, τὸ διπλοῦν σπήλαιον, ὃ μαχόμενον μὲν καὶ πολεμοῦντα οὐκ ἐνῆν, ὑπερχόμενον δὲ καὶ θεραπεύοντα τῷ λόγῳ, κομιεῖται. τί δέ;

2.91Biz de çarşıda dolaşırken hem yöneticilere hem de yük hayvanlarına yol vermeyi âdet edinmemiş miyiz? Ama aynı düşünceyle değil, zıt düşüncelerle: yöneticilere saygıdan, yük hayvanlarına ise bize bir zarar vermesinler diye korkudan.

2.91

οὐχὶ καὶ ἡμεῖς, ὅταν ἐν ἀγορᾷ διατρίβωμεν, εἰώθαμεν ἐξίστασθαι μὲν τοῖς ἄρχουσιν, ἐξίστασθαι δὲ καὶ τοῖς ὑποζυγίοις; ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας γνώμης καὶ οὐχὶ τῆς αὐτῆς· τοῖς μὲν γὰρ ἄρχουσιν ἐν τιμῇ, τοῖς δὲ ὑποζυγίοις διὰ φόβον τοῦ μηδὲν ἀπ’ αὐτῶν εἰς ἡμᾶς νεωτερισθῆναι.

2.92Şartlar elverdiğinde düşmanların zorbalığına saldırıp onu yıkmak güzeldir; elvermediğinde sessiz durmak güvenlidir; onlardan bir fayda sağlamak isteyenlerin ise onları evcilleştirmesi uygundur.

2.92

καὶ διδόντων μὲν τῶν καιρῶν ἐπιτιθεμένους τὴν τῶν ἐχθρῶν βίαν καλὸν καταλῦσαι, μὴ ἐπιτρεπόντων δὲ ἀσφαλὲς ἡσυχάσαι, βουλομένοις δέ τιν’ ὠφέλειαν εὑρίσκεσθαι παρ’ αὐτῶν ἁρμόττον τιθασεῦσαι.

2.93Bu yüzden burada da boş kanaatin önderine boyun eğmeyip karşı koyan ve "Yoksa üzerimizde krallık mı edeceksin?" (Tekvin 37,8) diyenleri övmek yerindedir. Çünkü onu henüz güçlenmiş görmezler; bol odunla beslenip yanan ve parlayan bir alev olarak değil, hâlâ için için yanan bir kıvılcım olarak, şöhreti düşünde gören ama henüz açıkça peşine düşmemiş biri olarak görürler.

2.93

Διὸ καὶ νῦν ἄξιον ἐπαινεῖν τοὺς μὴ ὑποχωροῦντας τῷ τῆς κενῆς προστάτῃ δόξης, ἀλλὰ ἀνθισταμένους καὶ λέγοντας· „μὴ βασιλεύων βασιλεύσεις ἐφ’ ἡμῖν“ (Gen. 37,8) ; οὔπω γὰρ ἰσχυκότα ὁρῶσιν αὐτόν, οὐχ ὡς φλόγα ἡμμένον τε καὶ λάμποντα ἐν ἀφθόνῳ ὕλῃ νεμόμενον, ἀλλ’ ἔθ’ ὡς σπινθῆρα ἐντυφόμενον, ὀνειρώττοντα δόξαν, οὐκ ἐναργῶς ἤδη μετιόντα.

2.94Çünkü kendilerine, sanki ele geçirilemeyeceklermiş gibi iyi umutlar aşılarlar. Bu yüzden "Üzerimizde krallık mı edeceksin?" derler; yani: "Biz yaşarken, var olurken, güçlüyken ve nefes alırken bize hükmedeceğini mi sanıyorsun? Biz zayıf düşersek belki üstün gelirsin, ama güçlü kaldıkça sen tebaa sırasına girersin."

2.94

χρηστὰς γὰρ ἐλπίδας ὑποβάλλουσιν ἑαυτοῖς, ὡσεὶ καὶ μὴ ἁλῶναι δυνησόμενοι. παρὸ λέγουσι· „μὴ ἐφ’ ἡμῖν βασιλεύσεις“; ἴσον τῷ ζώντων, ὄντων, ἰσχυόντων, ἐμπνεόντων ἡμῶν οἴει δυναστεύσειν; ἀσθενησάντων μὲν γὰρ ἴσως ἐπικρατήσεις, ἐρρωμένων δὲ ἐν ὑπηκόου μοίρᾳ τετάξῃ.

2.95Bu, tabiatın gereğidir: zihinde doğru logos güçlü olduğunda boş kanaat yıkılır, logos zayıf düşünce de o güçlenir. Öyleyse psykhē kendi gücünü hâlâ sağlam tuttuğu ve hiçbir parçası kesilip sakatlanmadığı sürece, karşısına çıkan kibri cesaretle taşlasın, oklasın ve hür bir ağızla şöyle desin: "Ne krallık edeceksin ne efendilik (aynı yer), ne bize ne de bizden başkalarına; tersine, senin tehditlerine ve gözdağlarına phronēsis'in çocukları olan muhafızlarımız ve kalkancılarımızla birlikte tek bir hücumla saldıracağız." Onlar hakkında şöyle denir: "Düşleri ve sözleri yüzünden ondan daha da çok nefret ettiler" (aynı yer).

2.95

καὶ πέφυκεν οὕτως ἔχειν· ἐπειδὰν μὲν γὰρ ἐν διανοίᾳ ⟨ὁ⟩ ὀρθὸς ἰσχύῃ λόγος, ἡ κενὴ καταλύεται δόξα, ῥώννυται δὲ ἀσθενήσαντος. ἕως οὖν ἔτι σῴαν ἔχει τὴν ἑαυτῆς δύναμιν ἡ ψυχὴ καὶ μηδὲν αὐτῆς μέρος ἠκρωτηρίασται, θαρρείτω βάλλειν καὶ τοξεύειν τὸν ἐναντιούμενον τῦφον καὶ ἐλευθεροστομείτω φάσκουσα· οὔτε βασιλεύσεις οὔτε κυριεύσεις (ibid.) οὔτε ἡμῶν οὔτε ἐφ’ ἡμῶν ἑτέρων·

2.96

ἀλλά σου τὰς ἐπανατάσεις καὶ τὰς ἀπειλὰς ἐφόδῳ μιᾷ καταδραμούμεθα σὺν τοῖς δορυφόροις καὶ ὑπασπισταῖς, φρονήσεως ἐγγόνοις· ἐφ’ ὧν λέγεται ὅτι „προσέθεντο μισεῖν αὐτὸν ἕνεκα τῶν ἐνυπνίων αὐτοῦ καὶ ἕνεκα τῶν ῥημάτων αὐτοῦ“ (ibid.).

2.97Kibrin hayal ettiği her şey söz ve düşten ibaret değil midir? Doğru hayata ve doğru logosa bağlanan her şey ise gerçek işler ve apaçık gerçekler değil midir? Birinciler yalanla dolu oldukları için nefrete, ikinciler ise sevilmeye değer hakikatle dolu oldukları için dostluğa layıktır.

2.97

ἀλλ’ οὐ ῥήματα μὲν καὶ ἐνύπνια πάνθ’ ὅσα ὁ τῦφος ἂν εἰδωλοποιῇ, πράγματα δὲ καὶ σαφεῖς ἐνάργειαι τὰ ὅσα ἐπ’ ὀρθὸν βίον καὶ λόγον ἀναφέρεται; καὶ τὰ μὲν μίσους ἅτε κατεψευσμένα, τὰ δὲ φιλίας ἅτε ἀληθείας τῆς ἐπεράστου γέμοντα ἐπάξια.

2.98Öyleyse kimse artık bu kadar yüce aretē sahibi adamları insan düşmanı ve kardeş düşmanı bir karakter sergiliyorlar diye suçlamaya cüret etmesin. Şimdi yargılananın bir insan değil, her birimizin psykhē'sindeki karakterlerden şöhret delisi ve kibre düşkün olanı olduğunu öğrensin; ona karşı barışmaz bir düşmanlık ve uzlaşmaz bir nefret besleyenleri hoş karşılasın ve onların nefret ettiği şeyi asla sevmesin. Şunu iyice bilsin ki böyle yargıçlar sağlıklı bir hükümden asla sapmamışlardır. Baştan beri gerçek kralı, Rabbi secde edip onurlandırmayı öğrenmiş ve böyle terbiye edilmiş olduklarından, biri Tanrı'nın onurunu kendine mal edip O'na sığınanları kendi hizmetine çağırırsa öfkelenirler.

2.98

μηδεὶς οὖν ἔτι κατηγορεῖν ἐπιτολμάτω τῶν τοσούτων τὰς ἀρετὰς ἀνδρῶν ὡς μισανθρώπου καὶ μισαδέλφου δεῖγμα ἤθους ἐκφερόντων, ἀλλὰ μαθών, ὅτι οὐκ ἄνθρωπος ὁ νῦν ἐπικρινόμενός ἐστιν, ἀλλὰ τῶν ἐν ἑκάστου τῇ ψυχῇ τρόπων ὁ δοξομανὴς καὶ φιλότυφος, ἀποδεχέσθω τοὺς ἄσπονδον ἔχθραν καὶ μῖσος ἀκατάλλακτον πρὸς αὐτὸν αἰρομένους καὶ μηδέποτε τὸν στυγηθέντα πρὸς ἐκείνων στερξάτω, γνοὺς ἀκριβῶς,

2.99

ὅτι οἱ τοιοῦτοι δικασταὶ γνώμης οὐκ ἄν ποτε ἐσφάλησαν ὑγιοῦς, ἀλλὰ μαθόντες καὶ παιδευθέντες ἐξ ἀρχῆς τὸν ὄντως βασιλέα, τὸν κύριον, προσκυνεῖν τε καὶ τιμᾶν ἀγανακτοῦσιν, εἴ τις τὴν θεοῦ τιμὴν νοσφίζεται καὶ τοὺς ἱκέτας αὐτοῦ μετακαλεῖ πρὸς τὴν ἰδίαν θεραπείαν.

2.100Bu yüzden cesaretle diyecekler: "Yoksa üzerimizde krallık mı edeceksin? Bilmiyor musun ki biz kendi kendimizin efendisi değiliz; ölümsüz bir kral, tek Tanrı tarafından yönetiliriz. Ya şu: 'Bize efendilik mi taslayacaksın?' (Tekvin 37,8) Bir efendimiz yok mu sanıyorsun? Aynı Efendi'ye sahibiz ve sonsuza dek sahip olacağız. O'na kulluk etmekten öyle sevinç duyarız ki başka hiç kimse hürriyetten bu kadar sevinç duymaz. Çünkü Tanrı'ya kulluk etmek, oluş içinde değerli sayılan her şeyin en iyisidir."

2.100

διὸ θαρροῦντες ἐροῦσιν· „μὴ βασιλεύων βασιλεύσεις ἐφ’ ἡμῖν“; ἢ ἀγνοεῖς, ὅτι οὔκ ἐσμεν αὐτόνομοι, ἀλλ’ ὑπὸ ἀθανάτου βασιλέως, τοῦ μόνου θεοῦ, βασιλευόμεθα; τί δέ; „κυριεύων κυριεύσεις ἡμῶν“ (Gen. 37,8) ; μὴ γὰρ οὐ δεσποζόμεθα καὶ ἔχομέν τε καὶ ἕξομεν εἰς τὸν ἀεὶ χρόνον τὸν αὐτὸν κύριον; ᾧ δουλεύοντες οὕτω γεγήθαμεν, ὡς οὐδεὶς ἕτερος ἐπ’ ἐλευθερίᾳ· καὶ γάρ ἐστι τὸ δουλεύειν θεῷ πάντων ἄριστον, ὅσα ἐν γενέσει τετίμηται.

2.101Ben de onların bildiklerine sağlamca bağlı kalabilmeyi dilerim. Çünkü onlar bedenlerin değil, işlerin gözcüleri, kâşifleri ve denetçileridir; hakkı en ince ayrıntısına kadar gözetirler ve bütün ömürleri boyunca ayık kalırlar, öyle ki ayartmaya alışkın şeylerin hiçbiri artık onları aldatamaz.

2.101

εὐξαίμην ἂν οὖν καὶ αὐτὸς δυνηθῆναι τοῖς γνωσθεῖσιν ὑπὸ τούτων ἐμμεῖναι βεβαίως· ὀπτῆρες γὰρ καὶ κατάσκοποι καὶ ἔφοροι πραγμάτων, οὐ σωμάτων, εἰσὶν ἀκριβοδίκαιοι, πάντα νήφοντες τὸν αἰῶνα, ὡς ὑπὸ μηδενὸς ἔτι τῶν εἰωθότων δελεάζειν ἀπατᾶσθαι.

2.102Bense hâlâ sarhoşum, büyük bir bulanıklık içindeyim; körler gibi bir değneğe ve bana yol gösterecek kimselere muhtacım. Bir şeye dayanırsam belki ne tökezler ne de kayarım.

2.102

μεθύω δὲ ἄχρι νῦν ἐγὼ καὶ ἀσαφείᾳ πολλῇ κέχρημαι καὶ βάκτρων καὶ τῶν ποδηγετησόντων ὥσπερ οἱ τυφλοὶ δέομαι· σκηριπτομένῳ γὰρ ἐγγένοιτ’ ἂν ἴσως μήτε προσπταίειν μήτε ὀλισθαίνειν.

2.103Ama bazıları kendilerinin sınanmamış, düşünüp taşınmamış kimseler olduğunu bildikleri hâlde, gereken her şeyi titizlikle ve dikkatle incelemiş olanların ardından gitmeye heves etmiyorlarsa, yolu bilmedikleri hâlde yolu bilenlere uymuyorlarsa, bilsinler ki içinden çıkılması güç uçurumlara saplanacak ve ne kadar acele etseler de artık ilerleyemeyeceklerdir.

2.103

εἰ δέ τινες ἀνεξετάστους καὶ ἀπερισκέπτους εἰδότες ἑαυτοὺς οὐ σπουδάζουσι τοῖς ἐξητακόσιν ἃ χρὴ πάντα ἀκριβῶς καὶ περιεσκεμμένως ἀκολουθεῖν, ἀγνοοῦντες τὴν ὁδὸν ἐπισταμένοις, ἴστωσαν ὅτι δυσαναπορεύτοις βαράθροις περιπαρέντες οὐδ’ ἐπειγόμενοι προελθεῖν ἔτι δυνήσονται.

2.104Ben ise sarhoşluğumdan biraz ayıldığımda onlarla öyle bir antlaşma içindeyimdir ki onların düşmanını düşman, dostunu dost sayarım. Şimdi de onlar rüya göreni reddettiklerine göre, ben de en az onlar kadar onu reddedecek ve ondan nefret edeceğim. Aklı başında hiç kimse beni bundan ötürü kınamaz; çünkü her zaman çoğunluğun görüşü ve oyu galip gelir.

2.104

ἐγὼ δὲ ἐκείνοις, ὅταν μικρὸν ἀνεθῶ τῆς μέθης, οὕτως εἰμὶ ἔνσπονδος, ὡς τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν καὶ φίλον εἶναι νομίζειν. καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον τὸν ἐνυπνιαστήν, ὅτι γε καὶ ἐκεῖνοι, προβαλοῦμαι καὶ στυγήσω· καὶ οὐδεὶς εὖ φρονῶν ἐπὶ τούτῳ μέμψαιτ’ ἄν με τῷ τὰς πλειόνων γνώμας τε καὶ ψήφους ἀεὶ νικᾶν.

2.105Ama günün birinde o daha iyi bir hayata döner; artık rüya görmez, kendini beğenmişlerin boş hayalleri içinde debelenip sıkıntı çekmez, geceyi, karanlığı, belirsiz ve kestirilemez işlerin rastlantılarını düşlemez;

2.105

ἐπειδὰν δὲ πρὸς ἀμείνω βίον μεταβάλῃ καὶ μηκέτ’ ἐνυπνιάζηται μηδὲ ταῖς κεναῖς τῶν κενοδόξων φαντασίαις ἰλυσπώμενος κακοπαθῇ μηδὲ νύκτα καὶ σκότος καὶ πραγμάτων ἀδήλων καὶ ἀτεκμάρτων συντυχίας ὀνειροπολῇ,

2.106 derin uykudan silkinip kalkar ve hep uyanık kalır; bulanıklık yerine apaçıklığı, yanlış zan yerine hakikati, gece yerine gündüzü, karanlık yerine ışığı benimser; Mısırlının karısı, yani beden hazzı, kendisine gelip birlikteliğinin tadını çıkarmaya çağırdığında (Tekvin 39,7), kendine hâkim olma özlemiyle ve sözle anlatılamaz bir dindarlık gayretiyle ondan yüz çevirir;

2.106

περιαναστὰς δὲ ἐκ τοῦ βαθέος ὕπνου διατελῇ μὲν ἐγρηγορώς, ἐνάργειαν δὲ πρὸ ἀσαφείας καὶ πρὸ ψευδοῦς ὑπολήψεως ἀλήθειαν καὶ πρὸ νυκτὸς ἡμέραν καὶ φῶς πρὸ σκότους ἀποδέχηται καὶ τὴν μὲν γυναῖκα τοῦ Αἰγυπτίου, σώματος ἡδονήν, εἰς αὐτὴν εἰσελθεῖν καὶ τῆς ὁμιλίας αὐτῆς ἀπολαῦσαι παρακαλοῦσαν ἀποστρέφηται (Gen. 39,7) διὰ πόθον ἐγκρατείας καὶ ζῆλον εὐσεβείας ἄλεκτον,

2.107 kendisini yabancılaşmış gibi göründüğü soydan ve babadan gelen iyilere yeniden sahip çıkar, aretēden kendine düşen payı geri almayı hakkı sayar; azar azar ilerleyen iyileşmelerle yükselip sanki kendi hayatının doruğuna ve gayesine yerleşmiş gibi, yaşayarak iyice öğrendiği şeyi, yani "Tanrı'nın" (Tekvin 50,19) olduğunu, oluşa gelmiş duyulur şeylerin hiçbirinin artık asla olmadığını yüksek sesle söyler.

2.107

ὧν δὲ ἔδοξεν ἀλλοτριωθῆναι συγγενικῶν καὶ πατρῴων ἀγαθῶν μεταποιῆται πάλιν τὸ ἐπιβάλλον ἀρετῆς ἑαυτῷ μέρος δικαιῶν ἀνακτᾶσθαι καὶ ταῖς κατὰ μικρὸν ἐπανιὼν βελτιώσεσιν ὡς ἐπὶ κορυφῆς τοῦ ἑαυτοῦ βίου καὶ τέλους ἱδρυθεὶς ἀναφθέγξηται, ὃ παθὼν ἀκριβῶς ἔμαθεν, ὅτι „τοῦ θεοῦ“ (Gen. 50, 19) ἐστιν, ἀλλ’ οὐδενὸς ἔτι τῶν εἰς γένεσιν ἡκόντων αἰσθητοῦ τὸ παράπαν,

2.108 İşte o zaman kardeşler nefreti dostluğa, kötü niyeti iyi niyete çevirerek barış yapacaklar; onların ardınca giden ben de —çünkü bir kölenin efendilerine itaat ettiği gibi onlara itaat etmeyi öğrendim— pişmanlığından ötürü onu övmekten geri durmayacağım.

2.108

οἱ μὲν ἀδελφοὶ καταλλακτηρίους ποιήσονται συμβάσεις, τὸ μῖσος εἰς φιλίαν καὶ τὸ κακόνουν εἰς εὔνοιαν μεταβαλόντες, ἐγὼ δ’ ὁ τούτων ὀπαδὸς — πείθεσθαι γὰρ ὡς δεσπόταις οἰκέτης ἔμαθον — ἐπαινῶν οὐκ ἐπιλείψω τῆς μετανοίας ἐκεῖνον·

2.109Nitekim kutsal sırların yorumcusu Musa da onun sevilmeye ve anılmaya değer pişmanlığını kemikleri sembolüyle yok olmaktan kurtarır: Bu kemiklerin sonsuza dek Mısır'da gömülü kalmasına göz yummamak gerektiğini düşünmüştü (Çıkış 13,19). Çünkü psykhē güzel bir şey çiçeklendirdiyse, onun solmasına, tutkuların Mısır ırmağı olan bedenin bütün hislerden durmaksızın akıp taşırdığı sellere boğulup kaybolmasına göz yummayı pek ağır bir şey sayıyordu.

2.109

εἴ γε καὶ Μωυσῆς ὁ ἱεροφάντης ἀξιέραστον καὶ ἀξιομνημόνευτον οὖσαν αὐτοῦ τὴν μετάνοιαν ἐκ φθορᾶς ἀνασῴζει διὰ συμβόλου τῶν ὀστέων, ἃ κατορωρύχθαι μέχρι τοῦ παντὸς οὐκ ᾤετο δεῖν ἐᾶν ⟨ἐν⟩ Αἰγύπτῳ (Exod. 13, 19), παγχάλεπον ἡγούμενος, εἴ τι ἤνθησεν ἡ ψυχὴ καλόν, τοῦτ’ ἐᾶσαι μαρανθῆναι καὶ κατακλυσθὲν ἀφανισθῆναι πλημμύραις, ἃς ὁ τῶν παθῶν Αἰγύπτιος ποταμός, τὸ σῶμα, διὰ πασῶν τῶν αἰσθήσεων ῥέων ἐνδελεχῶς ἐκδίδωσιν.

2.110Demetlerle ilgili, yerden gelen görüntü ve yorumu anlatılmış oldu. Şimdi ötekini ve onun rüya tabiri tekhnē'siyle nasıl açıklandığını incelemenin zamanı geldi.

2.110

Ἡ μὲν οὖν ἐπὶ τῶν δραγμάτων φανεῖσα ὄψις ἀπὸ γῆς καὶ διάκρισις εἴρηται· τὴν δὲ ἑτέραν καιρὸς ἤδη σκοπεῖν, καὶ ὡς ὀνειροκριτικῇ

2.111 Musa şöyle diyor: "Başka bir rüya gördü, onu babasına ve kardeşlerine anlatıp dedi ki: Güneş, ay ve on bir yıldız bana secde ediyordu sanki. Babası onu azarlayıp dedi ki: Bu gördüğün rüya da ne? Ben, annen ve kardeşlerin gelip sana yere kadar eğilerek secde mi edeceğiz? Kardeşleri onu kıskandılar, babası ise bu sözü aklında tuttu" (Tekvin 37,9–11).

2.111

τέχνῃ διαστέλλεται. „εἶδεν“ οὖν φησιν „ἐνύπνιον ἕτερον καὶ διηγήσατο τῷ πατρὶ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ καὶ εἶπεν· ὥσπερ ⟨ὁ⟩ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη καὶ ἕνδεκα ἀστέρες προσεκύνουν με. καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ πατὴρ καὶ εἶπε· τί τὸ ἐνύπνιον ὃ ἐνυπνιάσθης; ἆρά γε ἐλθόντες ἐλευσόμεθα ἐγὼ καὶ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου προσκυνῆσαί σοι ἐπὶ τὴν γῆν; ἐζήλωσαν δὲ αὐτὸν οἱ ἀδελφοί, ὁ δὲ πατὴρ διετήρησε τὸ ῥῆμα“ (Gen. 37,9—11).

2.112Gök bilginleri derler ki gökteki dairelerin en büyüğü olan burçlar kuşağı, adını da onlardan aldığı on iki burçla yıldızlanmıştır. Güneş ve ay durmadan onun çevresinde dönerek burçların her birini katederler; ama aynı hızda değil, eşit olmayan sayılarda ve sürelerde: güneş otuz günde, ay ise bunun aşağı yukarı on ikide birinde, yani iki buçuk günde.

2.112

φασὶ τοίνυν οἱ μετεωρολογικοί, τὸν ζῳδιακὸν κύκλον μέγιστον ὄντα τῶν κατ’ οὐρανὸν δυοκαίδεκα ζῳδίοις, ἀφ’ ὧν καὶ τὴν ἐπωνυμίαν ἔσχε, κατηστερίσθαι, ἥλιον δὲ καὶ σελήνην ἀεὶ περὶ αὐτὸν εἱλουμένους ἕκαστον διεξέρχεσθαι τῶν ζῳδίων, οὐκ ἰσοταχεῖς, ἀλλ’ ἐν ἀριθμοῖς καὶ χρόνοις ἀνίσοις, τὸν μὲν ἐν ἡμέραις τριάκοντα, τὴν δὲ δωδεκατημορίῳ τούτων μάλιστα, ὅπερ ἡμερῶν δυεῖν καὶ ἡμίσους ἐστίν.

2.113Tanrı'nın gönderdiği bu görüntüyü gören kişi, kendisine on bir yıldızın secde ettiğini düşündü; kendini on ikinci yıldız olarak katıp burçlar kuşağını tamamlıyordu.

2.113

ἔδοξεν οὖν ὁ τὴν θεόπεμπτον φαντασίαν ἰδὼν ὑπ’ ἀστέρων ἕνδεκα προσκυνεῖσθαι, δωδέκατον συντάττων ἑαυτὸν εἰς τὴν τοῦ ζῳδιακοῦ συμπλήρωσιν κύκλου.

2.114Daha önce de bu ilmi ihmal etmeden, gevşeklik göstermeden işlemiş bir adamdan şunu duyduğumu hatırlıyorum: Şan delisi olan yalnız insanlar değilmiş, yıldızlar da öyleymiş; birincilik için yarışırlarmış ve büyük olanlar, küçüklerin her zaman kendilerine maiyet olmasını hak sayarlarmış.

2.114

μέμνημαι δὲ καὶ πρότερόν τινος ἀκούσας ἀνδρὸς οὐκ ἀμελῶς οὐδὲ ῥᾳθύμως τῷ μαθήματι προσενεχθέντος, ὅτι οὐκ ἄνθρωποι μόνοι δοξομανοῦσιν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀστέρες καὶ περὶ πρωτείων ἁμιλλώμενοι δικαιοῦσιν οἱ μείζους | ἀεὶ πρὸς τῶν ἐλαττόνων δορυφορεῖσθαι.

2.115Bunun ne kadar doğru, ne kadar gelişigüzel bir söz olduğunu incelemeyi gök avcılarına bırakmak gerek. Bizim söylediğimiz şu: ölçüsüz bir hevesin, akılsız bir çekişmenin ve boş kanaatin âşığı olan, ahmaklıktan durmadan kabaran kişi, yalnız insanlardan değil, varlıkların tabiatından da yukarıda durmak ister.

2.115

ταῦτα μὲν οὖν, ὅπως ἂν ἀληθείας ἢ εἰκαιολογίας ἔχῃ, παρετέον τοῖς μετεωροθήραις σκοπεῖν. λέγομεν δὲ ἡμεῖς, [ὡς] ὅτι ὁ σπουδῆς ἀκρίτου καὶ φιλονεικίας ἀλόγου καὶ κενῆς δόξης ἐραστής, ἀεὶ φυσώμενος ὑπ’ ἀνοίας, οὐ μόνον ἀνθρώπους ὑπερκύπτειν ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν ὄντων φύσιν ἀξιοῖ.

2.116Her şeyin kendisi için meydana geldiğini; toprağın, suyun, havanın, göğün, her birinin bir krala öder gibi kendisine vergi ödemek zorunda olduğunu sanır. Saflığı öylesine aşırıdır ki akılsız bir çocuğun bile kavrayacağı şeyi düşünemez: Hiçbir zanaatkâr bütünü parça için değil, parçayı bütün için yapar; insan da evrenin bir parçasıdır; demek ki evreni tamamlamak için var olduğuna göre, kendisinin ona katkıda bulunması hak olur.

2.116

καὶ νομίζει μὲν ἑαυτοῦ χάριν τὰ πάντα γεγενῆσθαι, ἀναγκαῖον δ’ εἶναι δασμὸν ἕκαστον ὡς βασιλεῖ φέρειν αὑτῷ, γῆν, ὕδωρ, ἀέρα, οὐρανόν· καὶ τοσαύτῃ τῆς εὐηθείας ὑπερβολῇ χρῆται, ὥστε οὐκ ἰσχύει λογίσασθαι, ὃ κἂν παῖς ἄφρων ἐννοηθείη, ὅτι τεχνίτης οὐδεὶς ἕνεκα μέρους ποτὲ ὅλον, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ ὅλου μέρος δημιουργεῖ· μέρος δὲ τοῦ παντὸς ἄνθρωπος, ὥστε γεγονὼς εἰς τὸ συμπλήρωμα τοῦ κόσμου δικαίως ἂν αὐτὸς ἐκείνῳ συντελοίη.

2.117Gelgelelim bazıları öyle bir saçmalıkla doludur ki evren isteklerine uymazsa öfkelenirler. Persler'in kralı Kserkses de bu yüzden, düşmanlarını dehşete düşürmek isteyerek tabiatı yeni baştan biçimlendirmeye kalktı ve büyük işler gösterisine girişti.

2.117

φλυαρίας δὲ ἄρα τοσαύτης γέμουσί τινες, ὥστε ἀγανακτοῦσιν, εἰ μὴ ὁ κόσμος τοῖς βουλήμασιν αὐτῶν ἕποιτο. διὰ τοῦτο Ξέρξης μὲν ὁ Περσῶν βασιλεύς, βουλόμενος τοὺς ἐχθροὺς καταπλῆξαι, μεγαλουργίας ἐπίδειξιν ἐποιεῖτο, καινουργῶν τὴν φύσιν·

2.118Karayla denizin yerini değiştiriyor, denizin yerine kara, karanın yerine deniz koyuyordu: Hellespontos'u köprülerle bağladı, Athos dağını yarıp derin körfezler açtı; bunlar denizle dolunca hemen yeni, el yapımı bir deniz oldu. Böylece tabiatın eski düzenini başkalaştırmıştı.

2.118

γῆν μὲν γὰρ μετεστοιχείου καὶ θάλατταν, ἀντιδιδοὺς πελάγει μὲν ἤπειρον, ἠπείρῳ δὲ πέλαγος, τὸν μὲν Ἑλλήσποντον ζευγνὺς γεφύραις, ὄρος δὲ τὸν Ἄθω ῥηγνὺς εἰς βαθεῖς κόλπους, οἳ πληρούμενοι θαλάττης ὁ νέος καὶ χειρόκμητος εὐθὺς πόντος ἦσαν, τὸ παλαιὸν τῆς φύσεως ἐξαλλοιωθείς·

2.119Yeryüzündeki şeylerde kendince harikalar yarattıktan sonra, o zavallı, cüretkâr tasarılarıyla dinsizliği de yanına alarak göğe tırmanmaya kalktı; sanki hareketsiz olanları hareket ettirecek, ilahi orduyu yıkacaktı. Atasözünün dediği gibi, işe en kutsal olandan başladı:

2.119

τὰ δὲ περίγεια, ὡς ἐδόκει, θαυματουργήσας ἀνέβαινε ταῖς τετολμημέναις ἐπινοίαις συνανάγων ἀσέβειαν ἑαυτῷ καὶ εἰς οὐρανὸν ὁ δύστηνος, ὡς τὰ ἀκίνητα κινήσων καὶ τὸν θεῖον στρατὸν καθαιρήσων, καί, τὸ λεγόμενον, ἀφ’ ἱερᾶς ἤρχετο·

2.120Oradakilerin en iyisine, gündüzün önderi güneşe ok attı; sanki kendisi görünmez bir cinnet okuyla yaralanmamış gibi. Çünkü yalnız imkânsız işlere değil, en dinsizce işlere de âşıktı; bunlardan yalnızca biri bile girişen için büyük bir rezalet olurdu.

2.120

τὸν γὰρ ἄριστον τῶν ἐκεῖ, τὸν ἡγεμόνα ἡμέρας ἥλιον, ἐτόξευεν, ὥσπερ οὐκ αὐτὸς ἀφανεῖ βέλει φρενοβλαβείας τιτρωσκόμενος οὐ μόνον διὰ τὸ ἀδυνάτων ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ἀνοσιωτάτων ἔργων ἐρᾶν, ὧν καὶ θάτερον μεγάλη τῷ ἐγχειροῦντι δύσκλεια ἦν.

2.121Germenlerin en kalabalık boyu hakkında da —onların ülkesinde deniz çekilip kabarır— şöyle anlatılır: Oradaki met zamanlarında dalgaların hücumuna karşı hızla ileri atılır, çıplak kılıçlarını havaya kaldırıp bir düşman birliğine koşar gibi koşarak dalgalanan denizi karşılarlarmış.

2.121

Γερμανῶν δὲ πολυανθρωποτάτην μοῖραν — ἀμπωτίζει δὲ παρ’ αὐτοῖς ἡ θάλαττα — λόγος ἔχει κατὰ τὰς ἐκεῖ παλιρροίας ἐπιδρομὰς ὠθουμένους μετὰ σπουδῆς, ἐπανατεινομένους γυμνὰ τὰ ξίφη, θέοντας ὡς στῖφος πολεμίων τὸ κυματούμενον πέλαγος ὑπαντιάζειν·

2.122Bunlardan nefret etmek yerindedir, çünkü tanrısızlıklarından ötürü tabiatın köleleştirilemeyen kısımlarına karşı silah kuşanmaya cüret ederler; onlara gülmek de yerindedir, çünkü imkânsız işlere mümkünmüş gibi girişirler: suyun da bir canlı gibi dürtülebileceğini, yaralanabileceğini, öldürülebileceğini, dahası acı duyabileceğini, korkabileceğini, saldıranlardan korkup kaçabileceğini ve psykhēnin hazlarla ve acılarla ilgili bütün hâllerine uğrayabileceğini sanırlar.

2.122

⟨οὓς⟩ ἄξιον μισεῖν μέν, ὅτι ἐναντία ὅπλα δι’ ἀθεότητα κατὰ τῶν ἀδουλώτων τῆς φύσεως αἱρεῖσθαι τολμῶσι μερῶν, χλευάζειν δέ, ὅτι ἀδυνάτοις ἐγχειροῦσιν ὡς δυνατοῖς, νομίζοντες ὡς ζῷον καὶ ὕδωρ κεντεῖσθαι, τιτρώσκεσθαι, κτείνεσθαι δύνασθαι, καὶ πάλιν ἀλγεῖν, δεδιέναι, φόβῳ τῶν ἐπιόντων ἀποδιδράσκειν καὶ ὅσα ψυχῆς πάθη κατά τε ἡδονὰς καὶ ἀλγηδόνας

2.123Pek yakın zamanda yönetici sınıftan bir adam tanıdım. Mısır'ın idaresi ve gözetimi elindeyken atalarımızın geleneklerini sarsmayı aklına koydu, hele yedinci günle ilgili, en kutsal ve en heybetli kanunu ortadan kaldırmak istedi. İnsanları kendisine hizmet etmeye ve yerleşik âdete aykırı başka şeyler yapmaya zorluyordu; yedinci güne dair atadan kalma âdeti kaldırabilirse, bunun başka konulardaki sapmaların ve kanunun bütünüyle çiğnenmesinin başlangıcı olacağını düşünüyordu.

2.123

ἀναδέχεσθαι. χθὲς δ’ οὐ πρῴην ἄνδρα τινὰ οἶδα τῶν ἡγεμονικῶν, ὅς, ἐπειδὴ τὴν προστασίαν καὶ ἐπιμέλειαν εἶχεν Αἰγύπτου, τὰ πάτρια κινεῖν ἡμῶν διενοήθη καὶ διαφερόντως τὸν ἁγιώτατον καὶ φρικωδέστατον περὶ τῆς ἑβδόμης ὑπάρχοντα νόμον καταλύειν καὶ ὑπηρετεῖν ἠνάγκαζεν αὐτῷ καὶ τὰ ἄλλα ποιεῖν παρὰ τὸ καθεστὼς ἔθος, νομίζων ἀρχὴν ἔσεσθαι καὶ τῆς περὶ τὰ ἄλλα ἐκδιαιτήσεως καὶ τῆς τῶν ὅλων παραβάσεως, εἰ τὸ ἐπὶ τῇ ἑβδόμῃ πάτριον ἀνελεῖν δυνηθείη.

2.124Zorladığı kişilerin emirlerine boyun eğmediğini, halkın geri kalanının da sakin durmadığını, durumu ağır ve sert karşıladığını, vatanları köleleştiriliyor, yağmalanıyor ve yerle bir ediliyormuş gibi yas tutup boyun büktüklerini görünce, kanunu çiğnemeyi sözle öğretmeye kalkıştı ve şöyle dedi:

2.124

καὶ μήθ’ οὓς ἐβιάζετο ὁρῶν εἴκοντας τοῖς ἐπιτάγμασι μήτε τὴν ἄλλην πληθὺν ἠρεμοῦσαν, ἀλλὰ βαρέως καὶ τραχέως φέρουσαν τὸ πρᾶγμα καὶ ὡς ἐπ’ ἀνδραποδισμῷ καὶ πορθήσει καὶ κατασκαφῇ πατρίδος πενθοῦντάς τε καὶ κατηφοῦντας, ἠξίου λόγῳ διδάσκειν παρανομεῖν, φάσκων·

2.125"Ansızın düşman saldırsa, ya da ırmak taşıp seddi yararak sel gibi aksa, ya da bir ateş hücumu, bir yıldırım alevi, kıtlık, veba, deprem ya da insan elinden yahut Tanrı'dan gelen başka herhangi bir felaket olsa, evlerinizde kılınızı kıpırdatmadan oturur musunuz?

2.125

εἰ πολεμίων ἔφοδος αἰφνίδιον γένοιτο ἢ κατακλυσμοῦ φορὰ τοῦ ποταμοῦ ταῖς πλημμύραις παραρρήξαντος τὸ χῶμα ἢ ῥιπὴ πυρὸς ἢ κεραυνία φλὸξ ἢ λιμὸς ἢ λοιμὸς ἢ σεισμὸς ἢ ὅσα ἄλλα κακὰ χειροποίητα καὶ θεήλατα, μεθ’ ἡσυχίας πάσης οἴκοι διατρίψετε;

2.126Yoksa alıştığınız kılıkta, sağ elinizi içeri çekmiş, ötekini cüppenizin altında böğrünüze yapıştırmış hâlde mi sokağa çıkarsınız, istemeyerek bile olsa kurtuluşunuza yarayacak bir şey yapmayasınız diye?

2.126

ἢ μετὰ τοῦ συνήθους σχήματος προελεύσεσθε, τὴν μὲν δεξιὰν εἴσω χεῖρα συναγαγόντες, τὴν δὲ ἑτέραν ὑπὸ τῆς ἀμπεχόνης παρὰ ταῖς λαγόσι πήξαντες, ἵνα μηδ’ ἄκοντές τι τῶν εἰς τὸ σωθῆναι παράσχησθε;

2.127Sinagoglarınızda oturup her zamanki topluluğunuzu toplayacak, kutsal kitapları kaygısızca okuyacak, açık olmayan bir yer varsa onu açıklayacak, atalarınızın felsefesiyle uzun uzun konuşarak vakit mi geçireceksiniz?

2.127

καὶ καθεδεῖσθε ἐν τοῖς συναγωγίοις ὑμῶν, τὸν εἰωθότα θίασον ἀγείροντες καὶ ἀσφαλῶς τὰς ἱερὰς βίβλους ἀναγινώσκοντες κἂν εἴ τι μὴ τρανὲς εἴη διαπτύσσοντες καὶ τῇ πατρίῳ φιλοσοφίᾳ διὰ μακρηγορίας ἐνευκαιροῦντές τε καὶ ἐνσχολάζοντες;

2.128Hayır, bütün bunları silkip atacak, kendinizi, anne babanızı, çocuklarınızı, en yakın ve en sevgili diğer kişilerinizi, doğrusunu söylemek gerekirse mallarınızı ve paranızı da, onlar da yok olmasın diye, korumak için kollarınızı sıvayacaksınız."

2.128

ἀλλὰ γὰρ ἀποσεισάμενοι πάντα ταῦτα πρὸς τὴν ἑαυτῶν καὶ γονέων καὶ τέκνων καὶ τῶν ἄλλων οἰκειοτάτων καὶ φιλτάτων σωμάτων, εἰ δὲ δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν, καὶ κτημάτων καὶ χρημάτων, ὡς μηδὲ ταῦτα ἀφανισθείη, βοήθειαν ἀποδύσεσθε.

2.129"İşte ben," dedi, "sözü edilenlerin hepsiyim: kasırga, savaş, tufan, yıldırım, kıtlık ve salgın hastalık, sağlam duranları sarsıp altüst eden deprem; kaderin zorunluluğuyum, hem de yalnızca adıyla değil, apaçık ve yakında duran bir kudret olarak."

2.129

καὶ μὴν οὗτος αὐτὸς ἐγὼ τὰ λεχθέντα, ἔφη, πάντα εἰμί, τυφώς, πόλεμος, κατακλυσμός, κεραυνός, λιμηρὰ καὶ λοιμώδης νόσος, ὁ τινάττων καὶ κυκῶν τὰ παγίως ἑστῶτα σεισμός, εἱμαρμένης ἀνάγκης οὐκ ὄνομα, ἀλλ’ ἐμφανὴς ἐγγὺς ἑστῶσα δύναμις.

2.130Böyle konuşan, hatta yalnızca böyle düşünen kişiye ne diyelim? Garip bir yaratık mı? Hayır, okyanusun ötesinden ya da dünyanın dışından gelmiş yepyeni bir kötülük; çünkü her bakımdan bedbaht olan bu adam, kendini her bakımdan bahtiyar olana benzetmeye cüret etti.

2.130

τί οὖν τὸν ταῦτα λέγοντα ἢ διανοούμενον αὐτὸ μόνον εἶναι φῶμεν; ἆρ’ οὐκ ἐκτόπιον; ὑπερωκεάνιον μὲν οὖν ἢ μετακόσμιόν τι καινὸν κακόν, εἴ γε τῷ πάντα μακαρίῳ ὁ πάντα βαρυδαίμων ἑαυτὸν ἐξομοιοῦν ἐτόλμησεν.

2.131Böyle biri, mevsimlerden umulan şeylerden biri hiç gerçekleşmediğinde ya da güçlükle gerçekleştiğinde, güneşe, aya ve öteki yıldızlara sövmekten geri durur mu? Yaz bunaltıcı sıcağını, kış ağır ayazını indirdiğinde, bahar ürün vermekte kısır kaldığında, güz ise hastalık doğurmakta pek bereketli çıktığında sövmez mi?

2.131

ὑπερθεῖτ’ ἂν οὗτος ἥλιον καὶ σελήνην καὶ τοὺς ἄλλους ἀστέρας βλασφημεῖν, ὁπότε τι τῶν ἐλπισθέντων κατὰ τὰς ἐτησίους ὥρας ἢ μὴ συνόλως ἢ μὴ ῥᾳδίως ἀποβαίνοι, φλογμὸν μὲν θέρους, κρυμὸν δὲ [καὶ] χειμῶνος βαρὺν κατασκήπτοντος, ἔαρος δὲ καὶ μετοπώρου, τοῦ μὲν πρὸς εὐκαρπίαν ἐστειρωμένου, τοῦ δὲ πρὸς νοσημάτων γενέσεις εὐτοκίᾳ χρωμένου;

2.132Gem vurulmamış ağzının, iftiracı dilinin bütün yelkenlerini açarak yıldızları, sanki her zamanki vergilerini getirmemişler gibi suçlayacak; gökteki varlıkların yeryüzündekilere saygı göstermesini, neredeyse secde etmesini hak sayacak, kendisine ise, insan olarak öteki canlılardan ne kadar üstün görünüyorsa o kadar fazlasını.

2.132

πάντα μὲν οὖν ἀνασείων κάλων ἀχαλίνου στόματος καὶ κακηγόρου γλώττης, ὥσπερ τὸν εἰωθότα δασμὸν οὐκ ἐνεγκόντας τοὺς ἀστέρας αἰτιάσεται, τιμᾶσθαι μονονοὺ καὶ προσκυνεῖσθαι δικαιῶν ὑπὸ τῶν οὐρανίων τἀπίγεια καὶ περιττότερον ἑαυτόν, ὅσῳ καὶ τῶν ἄλλων ἄνθρωπος ὢν διενηνοχέναι ζῴων

2.133Boş kanaatin koro başları bizim için işte böyle tasvir edilir; şimdi de sırasıyla onların ardından gelen koro üyelerine bakalım. Bunlar aretē için çaba gösterenlere durmadan tuzak kurarlar. Onların hayatlarını katıksız bir hakikatle aydınlatmaya, ay ışığına ya da güneşten gelen saf aydınlığa bakar gibi parlamaya çalıştıklarını görünce, ya aldatarak ya da zorlayarak engellerler; onları dinsizlerin güneş görmeyen diyarına sürerler. Orayı derin bir gece, bitmeyen bir karanlık ve sayısız hayalet, görüntü ve düş sürüsü kaplamıştır. Onları oraya daldırınca kendilerine efendileri gibi secde etmeye zorlarlar.

2.133

δοκεῖ. τοιοῦτοι μὲν οἱ κορυφαῖοι τῆς κενῆς ἡμῖν δόξης γράφονται, τοὺς δὲ χορευτὰς ἐν μέρει κατ’ αὐτοὺς ἴδωμεν. οὗτοι μὲν ἐπιβουλεύουσιν ἀεὶ τοῖς ἀσκηταῖς ἀρετῆς· οὓς ὅταν ἴδωσι σπουδάζοντας τὸν αὐτῶν βίον ἀληθείᾳ ἀδόλῳ φαιδρύνειν καὶ ὡς πρὸς σεληνιακὸν ἢ τὸ ἀφ’ ἡλίου καθαρὸν φέγγος αὐγάζειν, ἀπατῶντες ἢ βιαζόμενοι κωλύουσιν, εἰς τὸν ἀσεβῶν ἀνήλιον χῶρον εἰσελαύνοντες, ὃν ἐπέχουσι νὺξ βαθεῖα καὶ σκότος ἀτελεύτητον καὶ εἰδώλων καὶ φασμάτων καὶ ὀνειράτων ἔθνη μυρία, κἀκεῖ καταδύσαντες προσκυνεῖν ὡς δεσπότας ἀναγκάζουσι.

2.134Phronēsis için çaba gösteren kişiyi güneş sayıyoruz; çünkü güneş bedenlere, o ise psykhēye ait işlere ışık verir. Onun yararlandığı terbiyeyi ay sayıyoruz, çünkü ikisinden de en saf ve en yararlı biçimde gece yararlanılır. Kardeşleri ise terbiyenin ve çaba gösteren psykhēnin çocukları gibi olan güzel logoslar sayıyoruz. Hayatın doğru yolunu düzelten bu logosların hepsini, sağlam hiçbir şey söylemeyi de düşünmeyi de bilmeyenler, türlü türlü hileli güreş oyunlarıyla enselerinden yakalayıp boyunlarını kırmak, çelme takıp yere çalmak isterler.

2.134

τὸν μὲν γὰρ φρονήσεως ἀσκητὴν ὑπολαμβάνομεν ἥλιον, ἐπειδήπερ ὁ μὲν τοῖς σώμασιν, ὁ δὲ τοῖς κατὰ ψυχὴν πράγμασιν ἐμπαρέχει φῶς, τὴν δὲ παιδείαν, ᾗ κέχρηται, σελήνην — ἐν νυκτὶ γὰρ ἡ ἑκατέρας εἱλικρινεστάτη καὶ ὠφελιμωτάτη χρῆσίς ἐστιν —, ἀδελφοὺς δὲ τοὺς παιδείας καὶ ἀσκητικῆς ψυχῆς ⟨ὡς⟩ ἂν ἐγγόνους ἀστείους λόγους, οὓς πάντας ὀρθὴν ἀτραπὸν εὐθύνοντας τοῦ βίου παλαίσμασι πολυτρόποις καὶ πολυμηχάνοις αὐχενίζοντες ἐκτραχηλίζειν καὶ καταρράττειν ὑποσκελίζοντες οἱ μηδὲν ὑγιὲς μήτε λέγειν μήτε φρονεῖν ἐγνωκότες ἀξιοῦσι.

2.135Bu yüzden böylesini baba da yumuşak bir dille azarlar; Yakup değil, ondan da yaşlı olan doğru logos. "Bu gördüğün rüya da ne?" der (Tekvin 37,10).

2.135

διὸ καὶ ἐπιτιμᾷ τῷ τοιούτῳ τιθασῶς ὁὁ πατήρ, οὐκ Ἰακώβ, ἀλλ’ ὁὁ καὶ τούτου πρεσβύτερος ὀρθὸς λόγος φάσκων· „τί τὸ ἐνύπνιον τοῦτο ἐνυπνιάσθης“ (Gen. 37, 10) ;

2.136"Rüya görmedin mi sanki? Yoksa tabiatça hür olanların insanların zorlamasıyla köle olacağını, yönetenlerin itaat edeceğini, daha da tuhafı, başkalarına değil yönetilenlere itaat edeceğini, başkalarına değil kölelere kul olacağını mı sandın? Meğer ki her şeye gücü yeten tek Tanrı'nın kudretiyle yerleşik düzen tersine dönsün; hareketsiz olanları hareket ettirmek, hareket hâlindekileri durdurmak yalnız O'na yaraşır."

2.136

ἀλλ’ οὐκ ἐνύπνιον εἶδες; ἢ ὑπέλαβες, ὅτι τὰ φύσει ἐλεύθερα ἀνθρωπείων ἀνάγκῃ δοῦλα ἔσται καὶ ὑπήκοα τὰ ἄρχοντα καί, τὸ ἔτι παραδοξότερον, οὐκ ἄλλων ὑπήκοα ἀλλὰ τῶν ἀρχομένων, οὐδ’ ἑτέρων δοῦλα ἀλλὰ τῶν δουλευόντων; εἰ μὴ ἄρα κράτει θεοῦ τοῦ μόνου πάντα δυνατοῦ, ᾧ καὶ τὰ ἀκίνητα κινεῖν καὶ τὰ φορούμενα θέμις ἱδρύσασθαι, μεταβολὴ τῶν καθεστώτων γένοιτο πρὸς τἀναντία.

2.137Yoksa uykusunda bir görüntü gören kişiye öfkelenmenin, onu azarlamanın ne anlamı olurdu? O şöyle diyecektir: "Onu isteyerek mi gördüm? Kasten haksızlık edenlerin suçlarını neden bana yüklüyorsun? Dışarıdan gelip ben istemeden ansızın zihnime çarpan şeyi anlattım, o kadar."

2.137

ἐπεὶ τίνα ἕξει λόγον τὸ ὀργίζεσθαι καὶ ἐπιτιμᾶν τῷ τὴν καθ’ ὕπνον φαντασίαν ἰδόντι; μὴ γὰρ ἑκὼν εἶδον αὐτήν; ἐρεῖ, τί μοι τὰ τῶν ἐκ προνοίας ἠδικηκότων ἐπάγεις ἐγκλήματα; τὸ προσπεσὸν ἔξωθεν καὶ πλῆξάν μου τὴν διάνοιαν αἰφνίδιον ἄκοντος διηγησάμην.

2.138Ama burada söz konusu olan rüya değil, rüyaya benzeyen işlerdir. Bunlar pek arınmamış olanlara büyük, parlak ve uğruna çekişilmeye değer görünür; oysa rüşvet almayan hakikat hakemlerinin gözünde küçük, sönük ve alaya layıktır.

2.138

ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἔστι περὶ ὀνείρατος ὁ παρὼν λόγος, ἀλλὰ περὶ πραγμάτων ἐοικότων ἐνυπνίοις· ἃ τοῖς μὴ λίαν κεκαθαρμένοις μεγάλα καὶ λαμπρὰ καὶ περιμάχητα εἶναι δοκεῖ, μικρὰ ὄντα καὶ ἀμυδρὰ καὶ χλεύης ἐπάξια παρ’ ἀδεκάστοις ἀληθείας βραβευταῖς.

2.139Doğru logos şöyle der: "Ben, doğru logos, gelecek miyim? Öğrenmeye düşkün topluluğun hem annesi hem dadısı olan, aretēyle dolu terbiye de gelecek mi? İkimizin çocukları da koşup gelecek mi? Karşına dikilip böyle sıra sıra, düzen içinde, önce kibrimizi bir kenara bırakıp ellerimizi kaldırarak sana dua mı edeceğiz?

2.139

Ἆρ’ οὖν, φησίν, ἐλεύσομαι μὲν ⟨ὁ⟩ ὀρθὸς λόγος, ἐγώ, ἀφίξεται δὲ καὶ ἡ τοῦ φιλομαθοῦς θιάσου [ψυχὴ] μήτηρ ὁμοῦ καὶ τροφός, ἀρετῶσα παιδεία, συντενοῦσι δὲ καὶ οἱ ἀμφοτέρων ἡμῶν ἔγγονοι καὶ στάντες ἀντικρὺς οὕτω κατὰ στοῖχον ἐν κόσμῳ τὰς χεῖρας ἐξάραντες προσευξώμεθα τῦφον πρότερον ἀφέντες;

2.140Sonra da kendimizi yere atıp yalvarmaya, secde etmeye mi kalkışacağız?" Böyle şeyler olurken güneş hiç doğmasın! Çünkü derin karanlık kötülere, uzaklardan görünen ışık iyilere yaraşır. Uydurma ve sahte kibrin, yapmacıksız ve yalansız alçakgönüllülüğün yerine övülmesinden ve hayranlık görmesinden daha büyük kötülük ne olabilir?

2.140

εἶτα καταβαλόντες ἑαυτοὺς εἰς τὸ ἔδαφος ποτνιᾶσθαι καὶ προσκυνεῖν ἐπιχειρήσωμεν; ἀλλὰ μὴ ἐπιλάμψαι ποτὲ τούτοις γινομένοις ἥλιος, ἐπεὶ βαθὺ μὲν σκότος κακοῖς, τηλαυγὲς δὲ φῶς ἀγαθοῖς ἐφαρμόζει. τί δ’ ἂν γένοιτο μεῖζον κακὸν ἢ τὸν πλαστὸν καὶ φένακα τῦφον ἀντὶ τῆς ἀπλάστου καὶ ἀψευδοῦς ἀτυφίας ἐπαινεῖσθαί τε καὶ θαυμάζεσθαι;

2.141"Babası bu sözü aklında tuttu" (Tekvin 37,11) diye ayrıca belirtilmesi de pek güzeldir. Çünkü genç olmayan, kısır ve verimsiz de olmayan, gerçekten yaşlı ve doğurmayı bilen bir psykhēnin işi, ihtiyatla yaşamak, hiçbir şeyi asla küçümsememek, Tanrı'nın kaçılmaz ve yenilmez kudreti karşısında sinmek ve işin sonunun nereye varacağını dört bir yana bakınarak gözlemektir.

2.141

παγκάλως δὲ προσδιέσταλται τὸ "διετήρησεν ὁ πατὴρ τὸ ῥῆμα“ (Gen. 37,11)· ψυχῆς γὰρ οὐ νεωτέρας οὐδὲ ἀγόνου καὶ ἐστειρωμένης, ἀλλὰ τῷ ὄντι πρεσβυτέρας καὶ γεννᾶν ἐπισταμένης ἔργον ἐστὶ συζῆν εὐλαβείᾳ καὶ μηδενὸς καταφρονεῖν τὸ παράπαν, ἀλλὰ τὸ ἄδραστον καὶ ἀνίκητον τοῦ θεοῦ κράτος κατεπτηχέναι καὶ περιαθρεῖν ἐν κύκλῳ, τί ἄρα ἀποβήσεται τὸ τέλος αὐτῇ.

2.142Kutsal sözlerin, Musa'nın kız kardeşinin —biz alegoricilerin dilinde onun adı umuttur— uzaktan gözlediğini söylemesi de bu yüzdendir (Çıkış 2,4). Elbette hayatın sonuna bakmaktadır; her şeyi sonuna erdiren Tanrı o sonu yukarıdan, gökten gönderdiğinde uğurlu çıksın diye.

2.142

διὰ τοῦτο καὶ τὴν Μωυσέως ἀδελφὴν — ἐλπὶς δὲ παρ’ ἡμῖν τοῖς ἀλληγορικοῖς ὀνομάζεται — φασὶν ἀποσκοπεῖν μακρόθεν (Exod. 2, 4) οἱ χρησμοί, πρὸς τὸ τοῦ βίου δήπου τέλος ἐμβλέπουσαν, ἵνα αἴσιον ἀπαντήσῃ, τοῦ τελεσφόρου καταπέμψαντος αὐτὸ ἄνωθεν ἀπ’ οὐρανοῦ.

2.143Nice kimse gemi geçmez denizleri aşmış, uzun bir yolculuğu uygun rüzgârlarla tehlikesizce tamamlamış, tam demir atacakken limanın içinde birden batmıştır.

2.143

πολλοὶ γὰρ πολλάκις ἄπλωτα πελάγη διαβαλόντες καὶ μακρὸν πλοῦν οὐρίοις πνεύμασιν ἀκίνδυνοι παραπεμφθέντες ἐν αὐτοῖς λιμέσιν ἐξαίφνης ἐναυάγησαν, μέλλοντες ἤδη προσορμίζεσθαι.

2.144Sayısız kişi de ağır ve yıllarca süren savaşları zorla kazanmış, hiç yara almadan, derilerinin yüzeyi bile çizilmeden, sanki bütün halkın katıldığı bir şenlikten, kamusal bir bayramdan dönüyormuşçasına … sapasağlam, neşe ve gönül hoşluğu içinde dönmüş, ama kendi evlerinde, hiç beklenmeyecek kimselerin tuzağına düşüp, atasözündeki gibi "yemlik başındaki öküzler" gibi boğazlanmıştır.

2.144

μυρίοι δὲ καὶ βαρεῖς καὶ πολυετεῖς πολέμους ἀνὰ κράτος ἑλόντες καὶ ἄτρωτοι διατελέσαντες, ὡς μηδ’ ἐπιφάνειαν ἄκραν νυχθῆναι, ἀλλ’ ὥσπερ ἐκ πανηγύρεως κοινοδήμου καὶ δημοτελοῦς ἑορτῆς τελεῖν * * * ὁλοκλήροις καὶ παντελέσι, μεθ’ ἱλαρᾶς ἐπιστρέψαντες εὐθυμίας ἐν ταῖς ἰδίαις ὑφ’ ὧν ἥκιστ’ ἐχρῆν ἐπεβουλεύθησαν οἰκίαις, τὸ λεγόμενον τοῦτο, „βόες ἐπὶ φάτνῃ“ σφαγέντες.

2.145Bu beklenmedik ve kestirilemez rastlantılar nasıl başımıza çökmeyi severse, psykhēnin güçlerini de öyle ters yöne iter, güçleri yeterse tersine eğer ve devirmek için zorlarlar. Hayatın er meydanına çıkıp da hiç düşmeden kalan kim var?

2.145

ὥσπερ δὴ ταῦτα ἀπροσδόκητοι καὶ ἀτέκμαρτοι συντυχίαι κατασκήπτειν φιλοῦσιν, οὕτω καὶ τὰς περὶ ψυχὴν δυνάμεις ἀντωθοῦσι πρὸς τἀναντία καὶ ἀντιμετακλίνουσιν, ἢν οἷαί τε ὦσι, καὶ ἀνατρέψαι βιάζονται. τίς γὰρ εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ βίου παρελθὼν ἄπτωτος ἔμεινε;

2.146Kim çelme yemedi ki? Sık sık yemeyen mesuttur. Talih kime pusu kurmadı ki? Soluklanıp güç toplar ve rakip daha üstünü tozlamaya fırsat bulmadan onunla kapışıp hemen yere sermeyi bekler.

2.146

τίς δ’ οὐχ ὑπεσκελίσθη; εὐδαίμων δ’ ὁ μὴ πολλάκις. τίνι δ’ οὐκ ἐφήδρευεν ἡ τύχη, διαπνέουσα καὶ συλλεγομένη ῥώμην, ἵνα συμπλακεῖσα εὐθὺς ἐξαρπάσῃ, πρὶν φθάσαι τὸν ἀντίπαλον κονίσασθαι;

2.147Çocukluktan yaşlılığa varmış bazı kişiler tanımıyor muyuz? Ya tabiatlarının bahtlılığı ya kendilerini besleyip yetiştirenlerin özeni ya da her ikisi sayesinde hiçbir kargaşa yaşamamış, kendi içlerinde derin bir barışla dolmuşlardır; gerçek barış odur ve şehirlerdeki barışın ilk örneğidir. Savaşların en zahmetlisi olan, tutkuların körüklediği iç savaşı rüyalarında bile görmedikleri için mesut sayılmışlardır. Sonra da tam hayatlarının akşamında karaya oturup batmışlardır: ya kapısı olmayan dilleri, ya doymak bilmez mideleri, ya da karın altındaki organların dizginsiz şehveti yüzünden.

2.147

οὐκ ἤδη τινὰς ἴσμεν ἐκ παίδων εἰς γῆρας ἀφιγμένους, οἳ μηδεμιᾶς ἐπῄσθοντο ταραχῆς εἴτε δι’ εὐμοιρίαν φύσεως εἴτε διὰ τὴν τῶν τρεφόντων καὶ παιδευόντων ἐπιμέλειαν εἴτε καὶ ἀμφότερα, βαθείας δ’ εἰρήνης ἀναπλησθέντας τῆς ⟨ἐν⟩ ἑαυτοῖς, ἣ πρὸς ἀλήθειάν ἐστιν εἰρήνη, τῆς κατὰ τὰς πόλεις ἀρχέτυπον, καὶ διὰ τοῦτ’ εὐδαίμονας νομισθέντας, ὅτι τὸν ὑπὸ τῶν παθῶν ἀναρριπιζόμενον ἐμφύλιον πόλεμον, ἀργαλεώτατον ὄντα πολέμων, οὐδ’ ὄναρ ἐπῄσθοντο, εἶτ’ ἐν αὐταῖς τοῦ βίου ταῖς δυσμαῖς ἐξοκείλαντάς τε καὶ ναυαγήσαντας ἢ περὶ γλῶτταν ἄθυρον ἢ περὶ γαστέρα ἄπληστον ἢ περὶ τὴν τῶν ὑπογαστρίων ἀκράτορα λεγνείαν;

2.148Kimisi "yaşlılığın eşiğinde" sefihlerin delikanlıca, onursuz, kapı dışarı edilmiş, utanç verici hayatına özendi; kimisi de kurnazın, iftiracının, dalaverecinin hayatına. Artık eskidiği için işgüzarlığa son vermeleri beklenecekken ona yeni başladılar.

2.148

οἱ μὲν γὰρ τὸν μειρακιώδη τῶν ἀσώτων, ἄτιμον, ἀποκήρυκτον, αἰσχρὸν βίον ἐζήλωσαν „ἐπὶ γήραος οὐδῷ“, οἱ δὲ τὸν πανοῦργον καὶ συκοφάντην καὶ ῥᾳδιουργόν, ἀπαρχόμενοι φιλοπραγμοσύνης, ὅτε εἰκὸς ἦν ἤδη καὶ παλαιὰν οὖσαν καταλῦσαι.

2.149Bu yüzden Tanrı'ya yalvarmak ve O'ndan ısrarla dilemek gerek: Ölümlü soyumuzu gözden kaçırmasın, kurtarıcı merhametinin sonsuza dek sürmesini buyursun. Çünkü katıksız barışı tatmış olanların ona doyamadan engellenmesi ağır bir şeydir.

2.149

διὸ χρὴ τὸν θεὸν ποτνιᾶσθαι καὶ λιπαρῶς ἱκετεύειν, ὅπως τὸ ἐπίκηρον ἡμῶν γένος μὴ παρέλθῃ, κελεύσῃ δὲ διαιωνίζειν αὐτοῦ τὸν σωτήριον ἔλεον· χαλεπὸν γὰρ εἰρήνης ἀκράτου γευσαμένους κωλυθῆναι κορεσθῆναι.

2.150Ama düşünün: Bu açlık susuzluktan daha hafif bir kötülüktür, çünkü onu avutan bir sevgi ve özlem vardır. Fakat içme hevesiyle başka bir pınardan, suyu bulanık ve hastalıklı bir pınardan kana kana içmek gerektiğinde, acı-tatlı bir hazla dolup yaşanmaya değmez bir hayat sürmek, neyin yararlı olduğunu bilmediğimizden zararlı şeylerin peşinden yararlıymış gibi koşmak kaçınılmaz olur.

2.150

ἀλλὰ φέρε, δίψης κουφότερόν ἐστι κακὸν ὁ λιμὸς οὗτος, ἔρωτα καὶ πόθον ἔχων παρηγοροῦντας. ὅταν δὲ ἀφ’ ἑτέρας πηγῆς, ἧς θολερὸν καὶ νοσερὸν τὸ νᾶμα, διὰ τὸν ⟨τοῦ⟩ πιεῖν ἵμερον ἐμφορεῖσθαι δέῃ, τότε ἀνάγκη γλυκυπίκρου πληρουμένους ἡδονῆς ἐν ἀβιώτῳ βίῳ διαζῆν, τοῖς βλαβεροῖς ὡς ὠφελίμοις ἐπιτρέχοντας ἀγνοίᾳ τοῦ συμφέροντος.

2.151Bunlardan doğan en acı veren kötülük seli de psykhēnin akıldışı güçleri aklın güçlerine saldırıp onları yendiğinde gelir.

2.151

ἡ δὲ τῶν κακῶν ἀνιαροτάτη φορὰ γίνεται τούτων, ἐπειδὰν αἱ ἄλογοι δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἐπιθέμεναι ταῖς τοῦ λογισμοῦ κρατήσωσιν.

2.152Sığır sürüleri sığırtmaçlara, koyun sürüleri çobanlara, keçi sürüleri keçi çobanlarına itaat ettiği sürece sürülerle ilgili işler yolunda gider. Ama başlarındaki sürü önderleri hayvanlardan daha zayıf düşünce her şey bozulur: düzenden düzensizlik, intizamdan karmaşa, istikrardan kargaşa, ayrımdan karışıklık doğar; çünkü artık kanuna uygun bir yönetim kalmamıştır; var idiyse de çoktan yıkılmıştır.

2.152

ἕως μὲν γὰρ ἢ βουκόλια βουκόλοις ἢ ποιμέσι ποίμνια ἢ αἰπόλοις αἰπόλια πειθαρχεῖ, τὰ περὶ τὰς ἀγέλας κατορθοῦται· ἐπειδὰν δὲ ἀσθενέστεροι τῶν θρεμμάτων οἱ ἐπιστατοῦντες ἀγελάρχαι γίνωνται, πλημμελεῖται τὰ πάντα καὶ συμβαίνει ἀταξία μὲν ἐκ τάξεως, ἀκοσμία δ’ ἐξ εὐκοσμίας, ταραχὴ δ’ ἐξ εὐσταθείας καὶ σύγχυσις ἐκ διακρίσεως, ἅτε μηδεμιᾶς ἔτι νομίμου καθεστώσης ἐπιστασίας· εἰ γὰρ ἦν, ἤδη καθῄρητο.

2.153Peki ne diyelim? Kendi içimizde de bir hayvan sürüsü bulunduğunu düşünmüyor muyuz? Psykhēnin akıldışı yığını ayrı bir kısım olarak ondan ayrıldığı ölçüde bu bir sürüdür; sürü önderi de yönetici nous'tur. Nous güçlü olduğu ve sürüyü yönetmeye yettiği sürece her şey adaletle ve yararlı biçimde yürür.

2.153

τί οὖν; οὐκ οἰόμεθα καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς θρεμμάτων μὲν ἀγέλην εἶναι, παρόσον ἀποτέτμηται ψυχῆς τὸ ἄλογον στῖφος, ἀγελάρχην δὲ τὸν ἡγεμόνα νοῦν; ἀλλ’ ἕως μὲν ἔρρωταί τε καὶ ἱκανὸς ἀγελαρχεῖν ἐστιν, ἐνδίκως ἅπαντα καὶ συμφερόντως ἐπιτελεῖται.

2.154Ama kral bir zaafa düşünce tebaanın da onunla birlikte hastalanması kaçınılmazdır. Tebaa kendini en hür sandığı anda, isteyen herkesin önünde, yalnızca üstünü tozlamasının yeteceği kadar kolay bir ödül gibi yatar. Çünkü başsızlık tabiatı gereği hain, yönetim ise kurtarıcıdır; özellikle de kanunun ve adaletin itibar gördüğü yönetim. Bu da logosla birlikte olan yönetimdir.

2.154

ὅταν δὲ ἀσθένειά τις ἐπιγένηται τῷ βασιλεῖ, συγκάμνειν ἀνάγκη καὶ τὸ ὑπήκοον· καὶ ὅτε μάλιστα ἠλευθερῶσθαι δοκεῖ, τότε μάλιστα γίνεται ἑτοιμότατον ἆθλον κείμενον τοῖς βουλομένοις αὐτὸ μόνον κονίσασθαι. πέφυκε γὰρ ἀναρχία μὲν ἐπίβουλον, ἀρχὴ δ’ εἶναι σωτήριον, καὶ μάλισθ’ ᾗ νόμος καὶ δίκη τετίμηται· αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ σὺν λόγῳ.

2.155Boş kanaatin rüyaları bu kadar ayrıntılı incelenmiş olsun. Oburluğun türleri ise içmek ve yemektir: içmek için pek çeşitli şeyler gerekmez, yemek içinse sayısız çeşni ve katık gerekir. Bu işler iki görevliye bırakılmıştır: gösterişli içkiyle ilgili olanlar baş sakiye, daha zorunlu olan yiyecekle ilgili olanlar baş fırıncıya. Pek yerinde bir incelikle, ikisinin de rüyalarını aynı gece gördükleri anlatılır.

2.155

Τὰ μὲν δὴ τῆς κενῆς δόξης ὀνείρατα ὧδε ἠκριβώσθω· τὰ δὲ τῆς γαστριμαργίας εἴδη πόσις τε καὶ βρῶσις, ἀλλὰ τῇ μὲν οὐ ποικίλων, τῇ δὲ μυρίων ὅσων ἡδυσμάτων καὶ παραρτυμάτων χρεία. ταῦτα μέντοι δυσὶ φροντισταῖς ἐπανατίθεται, τὰ μὲν τῆς περιέργου πόσεως ἀρχιοινοχόῳ, τὰ δὲ τῆς ἀναγκαιοτέρας ἐδωδῆς ἀρχισιτοποιῷ. σφόδρα δ’ ἐξητασμένως μιᾷ νυκτὶ φαντασιούμενοι τοὺς ὀνείρους εἰσάγονται·

2.156Çünkü ikisi de aynı ihtiyaca koşar: yalın bir besini değil, haz ve keyifle donatılmış besini hazırlarlar. Her biri besinin yarısıyla uğraşır, ikisi birlikte ise tamamıyla.

2.156

πρὸς γὰρ τὴν αὐτὴν χρείαν σπεύδουσιν ἀμφότεροι, τροφὴν οὐχ ἁπλῆν, ἀλλὰ τὴν μεθ’ ἡδονῆς καὶ τέρψεως εὐτρεπιζόμενοι. καὶ ἑκάτερος μὲν περὶ τροφῆς ἥμισυ πονεῖται, ἀμφότεροι δὲ περὶ πᾶσαν.

2.157Biri ötekini de peşinden çeker: Yiyenler hemen içmek ister, içenler de hemen yemek. Rüyalarının aynı zamana yazılmasının bir sebebi, hatta belki en önemli sebebi budur.

2.157

ἔστι δὲ καὶ θάτερον μέρος ὁλκὸν θατέρου· καὶ γὰρ οἱ φαγόντες εὐθὺς ὀρέγονται ποτοῦ καὶ αὐτίκα ἐδωδῆς οἱ πιόντες· ὥστε οὐχ ἥκιστα καὶ διὰ τοῦτο χρόνον τὸν αὐτὸν τῆς φαντασίας ἀμφοτέροις ἀναγεγράφθαι.

2.158Baş sakiye şarap düşkünlüğü, baş fırıncıya boğaz düşkünlüğü düşmüştür. Her biri kendine uygun olanı görür: biri şarabı ve şarabı doğuran bitkiyi, asmayı; öteki sepetlere dizilmiş has ekmekleri ve o sepetleri kendisinin taşıdığını (Tekvin 40,16–17).

2.158

ὁ μὲν οὖν ἀρχιοινοχόος οἰνοφλυγίαν, ὁ δὲ ἀρχισιτοποιὸς λαιμαργίαν ἔλαχε. φαντασιοῦται δὲ ἑκάτερος τὰ οἰκεῖα, ὁ μὲν οἶνον καὶ τὸ γεννητικὸν οἴνου φυτόν, ἄμπελον, ὁ δ’ ἐπὶ κανῶν διακειμένους ἐκκεκαθαρμένους ἄρτους καὶ κανηφοροῦντα ἑαυτόν (Gen. 40, 16. 17).

2.159Önce ilk rüyayı incelemek yerinde olur. Rüya şudur: "Uykumda önümde bir asma vardı; asmada üç dip sürgünü vardı, asma serpilip filizler vermişti; üzüm salkımları olgunlaşmıştı. Firavun'un kadehi elimdeydi; üzümü alıp kadehe sıktım ve kadehi Firavun'un eline verdim" (Tekvin 40,9–11).

2.159

ἁρμόττον δὲ ἂν εἴη πρότερον τὸ πρότερον ἐξετάζειν ὄναρ, ἔστι δὲ τοιόνδε· „ἐν τῷ ὕπνῳ μου ἦν ἄμπελος ἐναντίον μου· ἐν δὲ τῇ ἀμπέλῳ τρεῖς πυθμένες καὶ αὐτὴ θάλλουσα ἀνενηνοχυῖα βλαστούς· πέπειροι βότρυες σταφυλῆς. καὶ τὸ ποτήριον Φαραὼ ἐν τῇ χειρί μου· καὶ ἔλαβον τὴν σταφυλὴν καὶ ἐξέθλιψα αὐτὴν εἰς τὸ ποτήριον, καὶ ἔδωκα τὸ ποτήριον εἰς τὰς χεῖρας Φαραώ“ (Gen. 40, 9 — 11).

2.160"Uykumda" diye söze başlaması şaşılacak kadar yerinde ve doğrudur. Çünkü şaraptan gelen sarhoşluktan çok akılsızlıktan gelen sarhoşluğa düşkün olan, doğruluğa ve uyanıklığa katlanamayan kişi, gerçekten de uyuyanlar gibi yere serilmiş, gevşemiştir; psykhēsinin gözleri kapanmıştır, görülmeye ve işitilmeye değer hiçbir şeyi ne görebilir ne işitebilir.

2.160

θαυμασίως γε προανεφθέγξατο καὶ ἀψευδῶς ἔχει τὸ „ἐν τῷ ὕπνῳ μου.“ τῷ γὰρ ὄντι ὁ μὴ τὴν δι’ οἴνου μέθην μᾶλλον ἢ τὴν δι’ ἀφροσύνης ἐπιτηδεύων, ὀρθότητι καὶ ἐγρηγόρσει δυσχεραίνων, ὥσπερ οἱ κοιμώμενοι καταβέβληται καὶ παρεῖται καὶ καταμέμυκε τὰ τῆς ψυχῆς ὄμματα, οὐδὲν οὔθ’ ὁρᾶν οὔτ’ ἀκούειν τῶν θέας καὶ ἀκοῆς ἀξίων οἷός τε ὤν·

2.161Yenik düşmüş bu kişi kör ve elinden tutan olmaksızın hayatın yolunu değil, yolsuz yerlerini katetmektedir. Dikenlere, çalılara takılır; bazen uçurumlardan yuvarlanır, başkalarının üstüne düşer, böylece hem onları hem kendini acınacak biçimde mahveder.

2.161

ἡττημένος δὲ τυφλὴν καὶ ἀχειραγώγητον, οὐχ ὁδόν, ἀλλ’ ἀνοδίαν τοῦ βίου διεξέρχεται, βάτοις καὶ τριβόλοις περιπειρόμενος, ἔστι δ’ ὅτε καὶ κατὰ κρημνῶν κυλιόμενος καὶ ἄλλοις ἐπιφερόμενος, ὡς ἐκείνους τε καὶ ἑαυτὸν οἰκτρῶς διαφθείρειν.

2.162Her kötü kişinin tutsağı olduğu bu derin ve sonu gelmez uyku, onun doğru kavrayışlarını elinden alır, zihnini sahte hayaletlerle ve sağlam olmayan görüntülerle doldurur, kınanacak şeyleri övülecek şeylermiş gibi kabul etmeye ikna eder. Nitekim şimdi de acıyı sevinç sanarak düşler; gördüğü şeyin akılsızlığın ve sapıtmanın … bitkisi, yani asma olduğunu fark etmez.

2.162

ὁ δὲ βαθὺς καὶ διωλύγιος ὕπνος, ᾧ πᾶς κατέχεται φαῦλος, τὰς μὲν ἀληθεῖς καταλήψεις ἀφαιρεῖται, ψευδῶν δὲ εἰδώλων καὶ ἀβεβαίων φαντασμάτων ἀναπίμπλησι τὴν διάνοιαν, τὰ ὑπαίτια ⟨ὡς⟩ ἑπαινετὰ ἀναπείθων ἀποδέχεσθαι. καὶ γὰρ νυνὶ λύπην ὡς χαρὰν ὀνειροπολεῖ καὶ οὐκ αἰσθάνεται, ὅτι τὸ ἀφροσύνης καὶ τοῦ παραπαίειν * * * φυτόν, ἄμπελον, ὁρᾷ.

2.163"Önümde bir asma vardı" (Tekvin 40,9) diyor: arzulanan arzulayanın, kötülük kötünün önündedir. Biz akılsızlar bu asmayı farkında olmadan kendi aleyhimize yetiştiririz; meyvesini yer ve içer, onu besinin iki türüne de katarız. Anlaşılan, ondan gelen zararın yarısına değil, tamamına, eksiksiz ve bütünüyle sahip çıkıyoruz.

2.163

„ἦν“ γάρ φησιν „ἄμπελος ἐναντίον μου“ (Gen. 40, 9), τὸ ποθούμενον τῷ ποθοῦντι, κακία κακῷ· ἣν καθ’ ἑαυτῶν λελήθαμεν οἱ ἀνόητοι γεωργοῦντες, ἧς τὸν καρπὸν ἐσθίομέν τε καὶ πίνομεν εἰς ἑκάτερον τροφῆς κατατάττοντες εἶδος, ἧς ὡς ἔοικεν οὐκ ἐφ’ ἡμισείᾳ τῇ βλάβῃ ἀλλ’ ἀρτίῳ καὶ ὁλοκλήρῳ καὶ παντελεῖ μεταποιούμεθα.

2.164Şunu bilmemek olmaz: Asmadan gelen sarhoş edici içki, onu kullanan herkesi aynı biçimde değil, çoğu zaman zıt biçimlerde etkiler; kimini olduğundan daha iyi, kimini daha kötü gösterir.

2.164

Προσήκει δὲ μὴ ἀγνοεῖν, ὅτι τὸ ἀμπέλιον μέθυσμα τοὺς χρησομένους ἅπαντας οὐχ ὁμοίως, ἀλλὰ πολλάκις ἐναντίως διατίθησιν, ὡς τοὺς μὲν ἀμείνους, τοὺς δὲ χείρους ἑαυτῶν ἐξετάζεσθαι.

2.165Kiminin dalgın ve asık yüzünü açmış, kaygılarını hafifletmiş, öfkelerini ve acılarını yatıştırmış, huylarını yumuşaklığa doğru terbiye etmiş, psykhēlerini kendileriyle barıştırmıştır. Kiminin ise tersine hiddetini kızıştırmış, sıkıntılarını sıkılaştırmış, sevdalarını kımıldatmış, kabalıklarını uyandırmış; ağzını kapanmaz, dilini gemsiz, hislerini kapısız, tutkularını kudurmuş, nous'unu da vahşileşmiş ve her şey karşısında telaşa kapılmış hâle getirmiştir.

2.165

τῶν μὲν γὰρ τὸ σύννουν καὶ σκυθρωπὸν ἐπανῆκε καὶ τὰς φροντίδας ἐχάλασεν ὀργάς τε καὶ λύπας ἐπράυνε τά τε ἤθη πρὸς τὸ ἐπιεικὲς ἐπαιδαγώγησε καὶ τὰς ψυχὰς ἑαυταῖς ἵλεως ἐποίησε· τῶν δὲ ἔμπαλιν τοὺς θυμοὺς ἐπήλειψε καὶ τὰς ὀδύνας ἐπέσφιγξε καὶ τοὺς ἔρωτας ἐκίνησε καὶ τὰς ἀγροικίας ἀνήγειρεν, ἄκλειστον στόμα καὶ γλῶτταν ἀχαλίνωτον καὶ αἰσθήσεις ἀθύρους καὶ λελυττηκότα πάθη κἀξηγριωμένον καὶ ἐπτοημένον πρὸς πάντα νοῦν ἀποτελοῦν·

2.166Öyle ki ilkinin hâli ya havadaki rüzgârsız açıklığa, ya denizdeki dalgasız durgunluğa, ya da şehirlerdeki en barışçıl huzura benzer; ötekilerinin hâli ise ya şiddetli ve sert bir rüzgâra, ya fırtınalı ve dalgalı bir denize, ya da ateşkes tanımayan, elçi kabul etmeyen bir savaştan bile daha uğursuz bir kargaşa olan iç çekişmeye.

2.166

ὡς δοκεῖν τὴν μὲν τῶν προτέρων κατάστασιν ἢ τῇ κατὰ τὸν ἀέρα νηνέμῳ αἰθρίᾳ ἢ τῇ κατὰ θάλατταν ἀκύμονι γαλήνῃ ἢ τῇ κατὰ τὰς πόλεις εἰρηνικωτάτῃ εὐσταθείᾳ ἐοικέναι, τὴν δὲ τῶν ὑστέρων ἢ βιαίῳ καὶ συντόνῳ πνεύματι ἢ χειμαίνοντι καὶ κυματουμένῳ πελάγει ἢ στάσει, ἀσπόνδου καὶ ἀκηρύκτου πολέμου δυσωνυμωτέρᾳ ταραχῇ.

2.167Nitekim iki şölenden biri kahkahayla, oyunla, vaatlerde bulunanlarla, iyi şeyler umanlarla, iyilik edenlerle, gönül hoşluğuyla, hoş sözle, neşeyle, sevinçle ve kaygısızlıkla doludur;

2.167

δυεῖν γοῦν συμποσίων τὸ μὲν πέπλησται γέλωτος, παιδιᾶς, ἐπαγγελλομένων, ἀγαθὰ ἐλπιζόντων, χαριζομένων, εὐθυμίας, εὐφημίας, ἱλαρότητος, εὐφροσύνης, ἀδείας·

2.168öteki ise dalgınlıkla, asık suratlarla, çatışmalarla, sövgülerle, yaralarla; homurdananlarla, yan yan bakanlarla, havlayanlarla, boğaz sıkanlarla, kıyasıya dövüşenlerle, kulakları, burunları ve bedenin rastgele başka kısımlarını, organlarını koparanlarla doludur. Bunlar ömürleri boyunca süren sarhoşluklarını ve taşkınlıklarını kutsallıktan yoksun bir yarışmada, her türlü rezaletle sergilerler.

2.168

τὸ δὲ συννοίας, κατηφείας, προσκρουσμάτων, λοιδοριῶν, τραυμάτων, βριμουμένων, ὑποβλεπομένων, ὑλακτούντων, ἀγχόντων, καταπαγκρατιαζόντων, ἀκρωτηριαζόντων ὦτα καὶ ῥῖνας καὶ ἅπερ ἂν τύχῃ τοῦ σώματος ⟨μέρη καὶ μέλη⟩, τὴν [τοῦ] παντὸς τοῦ βίου μέθην καὶ παροινίαν ἐν ἀνιέρῳ ἀγῶνι μετὰ αἰσχρουργίας τῆς πάσης ἐπιδεικνυμένων.

2.169O hâlde asmanın da iki şeyin, akılsızlığın ve sevincin (euphrosynē) sembolü olduğunu düşünmek tutarlı olur. Her ikisi de pek çok yerde gösterildiği hâlde, sözü uzatmamak için birkaç örnekle ortaya koyacağız.

2.169

ἀκόλουθον οὖν ⟨ἂν⟩ εἴη λογίζεσθαι, ὅτι καὶ ἄμπελος δυεῖν σύμβολον πραγμάτων ἐστίν, ἀνοίας τε καὶ εὐφροσύνης. ἑκάτερον δέ, καίτοι μηνυόμενον ἐκ πολλῶν, ἵνα μὴ μακρηγορῶμεν, δι’ ὀλίγων ἐπιδείξομεν.

2.170[Musa] bizi tutkulardan ve haksızlıklardan ıssız olan yoldan, felsefeden geçirdi; doğru logosu bir yolcu gibi yukarı çıkarıp bir gözetleme yerine dikti ve aretēnin bütün ülkesini dört bir yana bakıp incelemesini buyurdu: Toprağı verimli, derin, yeşil ve meyve veren bir yer mi, ekilen bilgileri büyütmeye, dikilip ağaçlanan öğretileri gövdelendirmeye elverişli mi, yoksa tersi mi; şehirler gibi olan eylemler en iyi korunmuş ve en sağlam mı, yoksa çıplak, korunaksız, surların sağladığı güvenden yoksun mu; sakinleri sayıca ve güçte artmış mı, yoksa zayıflıktan azalmış mı, azlıktan zayıf mı düşmüşler?

2.170

ἡνίκα ἡμᾶς διὰ τῆς τῶν παθῶν καὶ ἀδικημάτων ἐρήμης ὁδοῦ, φιλοσοφίας, ἀγαγὼν καὶ ὥσπερ ἔμπορος ἀναβιβάσας τὸν ὀρθὸν λόγον ἔστησεν ἐπὶ σκοπῆς καὶ ἐκέλευε περιαθρεῖν τὴν ἅπασαν ἀρετῆς χώραν, εἴτε εὔγειος καὶ βαθεῖα καὶ χλοηφόρος καὶ καρποτόκος ἐστὶ καὶ ἀγαθὴ μὲν καὶ τὰ σπειρόμενα μαθήματα συναυξῆσαι, ἀγαθὴ δὲ τὰ φυτευόμενα καὶ δενδρούμενα δόγματα στελεχῶσαι, εἴτε καὶ τοὐναντίον, καὶ περὶ τῶν ὡσανεὶ πόλεων πράξεων, εἰ ⟨εὐερκέσταται⟩ καὶ ὀχυρώταται ἢ γυμναὶ καὶ ἀπημφιασμέναι οἷα κύκλων τὸ βέβαιον, καὶ περὶ οἰκητόρων, εἰ πρός τε πλῆθος καὶ πρὸς ἀλκὴν ἐπιδεδώκασιν ἢ δι’ ἀσθένειαν ὀλιγανδροῦσιν ἢ δι’ ὀλιγανδρίαν ἀσθενοῦσιν,

2.171 İşte o zaman bilgeliğin bütün gövdesini taşıyamadığımız için tek bir dalla bir üzüm salkımını kesip kaldırdık. Bu, sevincin en açık örneği, en hafif yüküydü; zihin gözü keskin olanlara güzellik ve iyiliğin hem filizini hem meyvesini, dalları bol, salkım yüklü asmayı gösterecektik (bk. Sayılar 13).

2.171

τότε οὐ δυνηθέντες ὅλον τὸ σοφίας στέλεχος βαστάσαι κληματίδα μίαν καὶ βότρυν σταφυλῆς τεμόντες ἤραμεν χαρᾶς σαφέστατον δεῖγμα, κουφότατον ἄχθος, βλάστημα καὶ καρπὸν ὁμοῦ καλοκἀγαθίας ἐπιδειξόμενοι τοῖς διάνοιαν ὀξυδορκοῦσι τὴν εὐκληματοῦσαν καὶ βοτρυηφόρον ἄμπελον (cf.

2.172Bizim ancak bir parçasını alabildiğimiz bu asmayı sevince benzetmeleri pek yerindedir. Eski peygamberlerden biri de bana tanıklık eder; ilahi bir esinle şöyle demiştir: "Her şeye gücü yeten Rab'bin bağı İsrail'in evidir" (İşaya 5,7).

2.172

νυμ. 13). ταύτην, ἧς μοῖράν τινα λαβεῖν ἐδυνήθημεν, εὐσκόπως ἐξομοιοῦσιν εὐφροσύνῃ. μαρτυρεῖ δέ μοί τις τῶν πάλαι προφητῶν, ὃς ἐπιθειάσας εἶπεν· „ἀμπελὼν κυρίου παντοκράτορος οἶκος τοῦ Ἰσραήλ“ (Ies. 5,7).

2.173İsrail, Tanrı'yı ve evreni seyreden nous'tur; adı da "Tanrı'yı gören" diye çevrilir. Zihnin evi ise bütün psykhēdir. Bu psykhē, ilahi filizi, aretēyi meyve olarak veren en kutsal bağdır.

2.173

ὁ μὲν Ἰσραήλ ἐστι νοῦς θεωρητικὸς θεοῦ τε καὶ κόσμου — καὶ γὰρ ἑρμηνεύεται θεὸν ὁρῶν —, οἶκος δὲ διανοίας ὅλη ψυχή. αὕτη δ’ ἐστὶν ἀμπελὼν ἱερώτατος, τὸ θεῖον βλάστημα καρποφορῶν, ἀρετήν.

2.174Euphrosynē kelimesinin kökü olan "iyi düşünmek" (eu phronein) öyle büyük ve parlak bir şeydir ki Musa, Tanrı'nın bile sevinmeyi kendine yakıştırdığını söyler; hele insan soyu günahlardan yüz çevirip adalete yöneldiğinde, ona döndüğünde ve isteyerek tabiatın kanunlarına ve hükümlerine uyduğunda. Şöyle diyor:

2.174

οὕτω μέντοι τὸ φρονεῖν εὖ, τὸ εὐφροσύνης ἔτυμον, μέγα καὶ λαμπρόν, ὥστε φησὶ Μωυσῆς καὶ θεὸν αὐτῷ μὴ ἀπαξιῶσαι χρῆσθαι, καὶ τότε μάλιστα, ὁπότε τὸ ἀνθρώπων γένος ἐκτρέποιτο μὲν ἁμαρτήματα, ἐπικλίνοι δὲ καὶ ἐπιστρέφοι πρὸς δικαιοσύνην, ἑκουσίῳ γνώμῃ φύσεως νόμοις καὶ θεσμοῖς ἑπόμενον. „ἐπιστρέψει“

2.175 "Tanrın Rab, babalarına sevindiği gibi sana da iyilik etmekten yine sevinecek; yeter ki O'nun sesine kulak verip bu kanun kitabında yazılı bütün buyrukları, hükümleri ve kararları tutasın" (Tesniye 30,9–10).

2.175

γάρ φησι „κύριος ὁ θεός σου εὐφρανθῆναι ἐπὶ σὲ εἰς ἀγαθά, καθότι ηὐφράνθη ἐπὶ τοῖς πατράσι σου, ἐὰν εἰσακούσῃς τῆς φωνῆς αὐτοῦ, φυλάσσειν πάσας τὰς ἐντολὰς καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς κρίσεις τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τούτου“ (Deut. 30, 9. 10).

2.176Aretē özlemini ya da güzellik ve iyilik gayretini kim bundan daha iyi aşılayabilir? Şöyle diyor: "Ey zihin, Tanrı'nın sevinmesini mi istiyorsun? Önce sen kendin sevin. Hiçbir harcama yapmana gerek yok —seninkilerden hangisine muhtaç ki?—; tersine, sana verdiği iyi şeyleri sevinerek kabul et."

2.176

τίς ἂν δύναιτο μᾶλλον ἀρετῆς ἵμερον ἢ καλοκἀγαθίας ζῆλον ἐμφῦσαι; βούλει, φησίν, ὦ διάνοια, εὐφραίνεσθαι θεόν; εὐφράνθητι αὐτὴ καὶ ἀνάλωμα μὲν μὴ εἰσενέγκῃς μηδέν — τίνος γὰρ τῶν σῶν χρεῖός ἐστιν; —, ἀλλ’ ἔμπαλιν ὅσα σοι δίδωσιν ἀγαθὰ χαίρουσα δέξαι.

2.177Çünkü O, alanlar lütfa layık olduğunda vermekten sevinç duyar. Yoksa kınanacak bir hayat sürenlerin Tanrı'yı acıttığı ve öfkelendirdiği haklı olarak söylenebilirken, övgüye değer biçimde yaşayanların O'nu sevindirmediğini mi sanıyorsun?

2.177

διδοὺς γάρ, ὅταν ἄξιοι χάριτος ὦσιν οἱ λαμβάνοντες, εὐφραίνεται· εἰ μὴ νομίζεις, ὅτι οἱ μὲν ὑπαιτίως ζῶντες παραπικραίνειν καὶ παροργίζειν ἐνδίκως λέγοιντ’ ἂν θεόν, οἱ δ’ ἐπαινετῶς οὐχὶ εὐφραίνειν.

2.178Ölümlü ana babaları, sayısız şeye muhtaç oldukları hâlde, hiçbir şey çocuklarının aretēleri kadar sevindirmez; peki her şeyin yaratıcısını, hiçbir şeye asla muhtaç olmayanı, sözü edilenlerin güzelliği ve iyiliği sevindirmez mi?

2.178

ἀλλὰ πατέρας μὲν καὶ μητέρας, τοὺς θνητοὺς γονεῖς, οὐδὲν οὕτως ὡς τέκνων εὐφραίνουσιν ἀρεταί, μυρίων ὅσων ἐνδεεῖς ὄντας· τὸν δὲ τῶν ὅλων γεννητὴν καὶ μηδενὸς ἐνδεᾶ τὸ παράπαν οὐχ ἡ καλοκἀγαθία τῶν λεγομένων;

2.179Ey zihin, Tanrı'nın öfkesinin ne büyük bir kötülük, Tanrı'nın sevincinin ne büyük bir iyilik olduğunu öğrendiğine göre, öfkeyi hak eden hiçbir şeye kalkışıp kendi yıkımını hazırlama; yalnız Tanrı'yı sevindireceğin işlerle uğraş.

2.179

μαθοῦσα οὖν, ὦ διάνοια, ἡλίκον ⟨κακὸν⟩ μέν ἐστιν ὀργὴ θεοῦ, ἡλίκον δὲ ἀγαθὸν εὐφροσύνη θεοῦ, μηδὲν μὲν τῶν ὀργῆς ἀξίων ἐπ’ ὀλέθρῳ κίνει τῷ σεαυτῆς, μόνα δὲ δι’ ὧν εὐφρανεῖς θεὸν ἐπιτήδευε.

2.180Bunları bulmak için uzun ve çiğnenmemiş yollardan geçmen, gemi geçmez denizleri aşman ya da soluk almadan karanın ve denizin sınırlarına koşman gerekmez. Çünkü iyi olan çok uzaklara yerleşmiş, dünyanın dışına sürülmüş değildir; Musa'nın dediği gibi (Tesniye 30,12–14), işte hemen yanı başına yerleşmiş, seninle birlikte büyümüştür. En gerekli üç kısma, yüreğe, ağza ve ellere, yani zihne, söze ve eylemlere uyarlanmıştır; çünkü güzel olanı düşünmek de, söylemek de, yapmak da gereklidir. İyi olan, sağduyunun, iyi davranışın ve güzel sözün birleşmesiyle tamamlanır.

2.180

ταῦτα δὲ εὑρήσεις οὐ μακρὰς καὶ ἀτριβεῖς διεξιὼν ὁδοὺς ἢ ἄπλωτα πελάγη περαιούμενος ἢ ἐπὶ τοὺς γῆς καὶ θαλάττης ἀπνευστὶ συντείνων ὅρους· οὐ γὰρ πορρωτάτω διῴκισται καὶ τῆς οἰκουμένης ἔξω πεφυγάδευται, ἀλλ’, ᾗ φησι Μωυσῆς (Deut. 30, 12 — 14), ἐγγὺς οὑτωσὶ τἀγαθὸν παρίδρυταί σοι καὶ συμπέφυκε, τρισὶ τοῖς ἀναγκαιοτάτοις μέρεσιν ἡρμοσμένον, καρδίᾳ, στόματι, χερσί, τὸ δ’ ἐστὶ διανοίᾳ, λόγῳ, πράξεσιν, ἐπειδὴ τὰ καλὰ καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν καὶ ποιεῖν ἀναγκαῖον, συμπληρούμενον ἔκ τε εὐβουλίας καὶ εὐπραξίας καὶ εὐλογίας.

2.181Oburluğun öteki türüyle, çok içmekle uğraşan baş sakiye şöyle diyelim: "Ey akılsız, neden zahmet çekiyorsun? Sevince götüren şeyleri hazırladığını sanıyorsun, ama gerçekte akılsızlığın ve ölçüsüzlüğün alevini tutuşturuyor, ona bol bol yakacak taşıyorsun." O da belki şöyle der: "Beni incelemeden aceleyle suçlama.

2.181

Λέγωμεν οὖν τῷ θάτερον εἶδος γαστριμαργίας, πολυποσίαν, ἐπιτηδεύοντι ἀρχιοινοχόῳ· τί κακοπαθεῖς, ὦ ἀνόητε; δοκεῖς μὲν γὰρ τὰ ἀγωγὰ πρὸς εὐφροσύνην εὐτρεπίζεσθαι, τὸ δ’ ἀληθὲς ἀφροσύνης καὶ ἀκολασίας ἐξάπτεις φλόγα, πολλὴν αὐτῇ καὶ ἄφθονον ἐπιφέρων ὕλην. ἀλλ’, ἴσως ἂν εἴποι, μή με προπετῶς αἰτιῶ, πρίν με σκέψασθαι.

2.182Ben şarap sunmakla görevlendirildim; ama itidalle, dindarlıkla ve öteki aretēlerle donanmış birine değil, boğazına düşkün, nefsine hâkim olamayan, adaletsiz ve dinsizliğiyle övünen bir adama. O adam bir keresinde "Rab'bi tanımıyorum" (Çıkış 5,2) demeye cüret etmişti. Benim de onun hoşuna gidecek şeylerle uğraşmam doğaldır."

2.182

οἰνοχοεῖν ἐτάχθην, οὐ μὴν δὴ σωφροσύνην καὶ εὐσέβειαν καὶ τὰς ἄλλας ἀρετὰς ἐνεσκευασμένῳ, ἀλλ’ ἀνδρὶ λαιμάργῳ καὶ ἀκρατεῖ καὶ ἀδίκῳ καὶ ἐπὶ ἀσεβείᾳ μέγα φρονοῦντι, ὃς ἐτόλμησέ ποτε εἰπεῖν· „οὐκ οἶδα τὸν κύριον“ (Exod. 5,2)· ὡς εἰκότως ἐγὼ τὰ ἐκείνῳ δι’ ἡδονῆς ἐπιτετήδευκα.

2.183Tanrı ile Tanrı'ya karşı duran nous'un, yani Firavun'un, zıt şeylerden sevinç duymasına şaşma. Peki Tanrı'nın sakisi kim? Sunu kabını taşıyan, gerçekten büyük olan başkâhindir. O, tükenmez lütufların ikram kadehlerini alıp karşılığını öder: sunu kabını katıksız içkiyle ağzına kadar doldurup döker, o içki de kendisidir. Görüyorsun ya, sakiler arasındaki farklar hizmet ettikleri kişilere karşılık düşer.

2.183

μὴ θαυμάσῃς δέ, ὅτι τοῖς ἐναντίοις ὁ θεὸς καὶ ὁ ἀντίθεος νοῦς εὐφραίνεται, Φαραώ. τίς οὖν οἰνοχόος θεοῦ; ὁ σπονδοφόρος, ὁ μέγας ὄντως ἀρχιερεύς, ὃς τὰς τῶν ἀεννάων χαρίτων λαβὼν προπόσεις ἀντεκτίνει, πλῆρες ὅλον τὸ σπονδεῖον ἀκράτου μεθύσματος ἐπιχέων, ἑαυτόν. ὁρᾷς οἰνοχόων διαφορὰς τοῖς θεραπευομένοις ἀναλογούσας.

2.184"Bu yüzden ben, gevşedikçe daha da gerilen, boynu kaskatı ve her şeyde nefsine hâkim olamayan aklın, Firavun'un hadımıyım (Tekvin 40,1–2). Psykhēnin üreme kısımları kesilmiş biriyim; erkekler bölümünden göçmüş, kadınlar bölümünden de kaçmışım; ne erkeğim ne dişi; tohum ne saçabilir ne alabilirim; iki arada kalmış, ikisi de olmayan, insan sikkesinin sahtesiyim. Çocukların ya da torunların ardı ardına gelişiyle sonsuza dek alevlenen ölümsüzlükten payım yoktur; kutsal topluluktan ve cemaatten dışlanmışım. Çünkü taşakları ezilmiş ve kesilmiş olanın oraya girmesi açıkça yasaklanmıştır (Tesniye 23,1)."

2.184

διὰ τοῦτο ἐγὼ μὲν ὁ τοῦ Φαραὼ κατὰ τὰς ἀνέσεις ἐπιτεινομένου τὸν σκληραύχενα καὶ πάντων ἀκράτορα λογισμὸν εὐνοῦχός εἰμι (Gen. 40,1.2), τὰ γεννητικὰ τῆς ψυχῆς ἐκτετμημένος, μετανάστης μὲν τῆς ἀνδρωνίτιδος, φυγὰς δὲ καὶ τῆς γυναικωνίτιδος, οὔτ’ ἄρρεν οὔτε θῆλυ, οὔτε προέσθαι οὔθ’ ὑποδέξασθαι σπορὰν δυνάμενος, ἀμφίβολος, οὐδέτερος, ἀνθρωπείου παράκομμα νομίσματος, ἄμοιρος ἀθανασίας, ἣ τέκνων ἢ ἐγγόνων διαδοχαῖς εἰς ἀεὶ ζωπυρεῖται, συλλόγου καὶ ἐκκλησίας ἱερᾶς ἀπεσχοινισμένος· θλαδίαν γὰρ καὶ ἀποκεκομμένον ἄντικρυς διείρηται μὴ

2.185Başkâhin ise kusursuzdur, bütünüyle sağlamdır, bir bakirenin kocasıdır (Levililer 21,17.13). En şaşırtıcısı da şu: Bu bakire hiçbir zaman kadın olmamış, tersine kocasıyla birlikteyken kadınlık hâllerini geride bırakmıştır (Tekvin 18,11). Başkâhin yalnızca kirlenmemiş ve bakir düşünceler ekebilen bir koca değil, kutsal logosların da babasıdır.

2.185

εἰσιέναι (Deut. 23, 1). ὁ δὲ ἀρχιερεὺς ἄμωμός ἐστιν, ὁλόκληρος, ἀνὴρ παρθένου (Lev. 21, 17. 13), ⟨τὸ⟩ παραδοξότατον, οὐδέποτε γυναικουμένης, ἀλλ’ ἔμπαλιν τὰ γυναικεῖα κατὰ τὴν πρὸς τὸν ἄνδρα ὁμιλίαν ἐκλιπούσης (Gen. 18,11), καὶ οὐκ ἀνὴρ μόνον οὗτος, ἀμιάντους καὶ παρθένους γνώμας σπείρειν ἱκανός, ἀλλὰ καὶ πατὴρ λόγων ἱερῶν·

2.186Bu logoslardan bazıları tabiatın işlerinin gözetmenleri ve denetçileridir, Eleazar ve İtamar gibi (Çıkış 28,1); bazıları da Tanrı'nın hizmetkârlarıdır, göksel alevi tutuşturup canlı tutmaya can atarlar. Kutsallıkla ilgili logosları durmadan birbirine sürterek, sanki ateş çubuklarından çıkarır gibi, dindarlığın Tanrı'ya en çok benzeyen türünü parıldatırlar.

2.186

ὧν οἱ μὲν ἐπίσκοποι καὶ ἔφοροι τῶν τῆς φύσεως πραγμάτων, Ἐλεάζαρ καὶ Ἰθάμαρ (Exod. 28, 1), οἱ δὲ λειτουργοὶ θεοῦ, τὴν οὐράνιον φλόγα ἀνακαίειν καὶ ζωπυρεῖν ἐπειγόμενοι· τρίβοντες γὰρ ἀεὶ τοὺς περὶ ὁσιότητος λόγους καθάπερ ἐκ πυρείων τὸ θεοειδέστατον εὐσεβείας γένος ποιοῦσιν ἐκλάμπειν.

2.187Bunların hem kılavuzu hem babası, kutsal cemaatin sıradan bir parçası değildir. O olmadan psykhēnin kısımlarından hiçbir meclis asla toplanamaz: O başkandır, divan başıdır, baş yöneticidir; başkalarına ihtiyaç duymadan tek başına her şeyi düşünmeye ve yapmaya yeterlidir.

2.187

ὁ δὲ τούτων ὑφηγητὴς ὁμοῦ καὶ πατὴρ οὐχ ἡ τυχοῦσα μοῖρα τῆς ἱερᾶς ἐκκλησίας ἐστίν, ἀλλ’ οὗ χωρὶς σύγκλητος οὐκ ἂν ἀθροισθείη ποτὲ τῶν τῆς ψυχῆς μερῶν βουλὴ τὸ παράπαν, ὁ πρόεδρος, ὁ πρύτανις, ὁ δημιουργός, ὁ καὶ χωρὶς ἄλλων μόνος ἐφ’ ἑαυτοῦ σκοπεῖν τε καὶ πράττειν ἕκαστα ἱκανός.

2.188Başkalarıyla birlikte sayıldığında azdır, ama yalnız kaldığında çok olur: bütün bir mahkeme, bütün bir meclis, bütün bir halk, bütün bir kalabalık, insan soyunun tamamı olur. Daha doğrusu, gerçeği söylemek gerekirse, Tanrı ile insan arasındaki sınırda duran bir tabiattır: Tanrı'dan aşağı,

2.188

οὗτος σὺν ἄλλοις μὲν ἐξεταζόμενος ὀλίγος, πολὺς δέ, ὅταν μονωθῇ, γίνεται, δικαστήριον ⟨ὅλον⟩, ὅλον βουλευτήριον, ὅλος δῆμος, ὅλος ὄχλος, σύμπαν ἀνθρώπων γένος, μᾶλλον δέ, εἰ τἀληθὲς εἰπεῖν δεῖ, μεθόριός τις θεοῦ ⟨καὶ ἀνθρώπου⟩ φύσις, τοῦ

2.189 insandan üstün. Çünkü şöyle diyor: "Başkâhin en kutsal yere girdiğinde insan olmayacak" (Levililer 16,17). İnsan değilse nedir? Tanrı mı? Bunu söyleyemem; çünkü bu adın payı peygamberlerin başı Musa'ya düştü: O daha Mısır'dayken Firavun'a karşı tanrı diye anıldı (Çıkış 7,1). İnsan da değildir; iki uca, sanki ayakla başa, birden dokunur.

2.189

μὲν ἐλάττων, ἀνθρώπου δὲ κρείττων. „ὅταν“ γάρ φησιν „εἰσίῃ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων ὁ ἀρχιερεύς, ἄνθρωπος οὐκ ἔσται“ (Lev. 16, 17). τίς οὖν, εἰ μὴ ἄνθρωπος; ἆρά γε θεός; οὐκ ἂν εἴποιμι — τὸν γὰρ τοῦ ὀνόματος τοῦδε κλῆρον ὁ ἀρχιπροφήτης ἔλαχε Μωυσῆς ἔτι ὢν ἐν Αἰγύπτῳ, προσρηθεὶς Φαραὼ θεὸς (Exod. 7, 1) — οὔτε ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἑκατέρων τῶν ἄκρων, ὡς ἂν βάσεως καὶ κεφαλῆς, ἐφαπτόμενος.

2.190Böylece asmanın sevince düşen türü, ondan gelen sarhoş edici içki, yani katıksız sağduyu, ve Tanrı'nın kendi eliyle aretēlerle ağzına kadar doldurduğu ilahi kâseden içki çeken saki açıklanmış oldu.

2.190

τὸ μὲν οὖν ἕτερον εἶδος ἀμπέλου, ὅπερ εὐφροσύνη κεκλήρωται, καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς μέθυσμα, ἡ ἄκρατος εὐβουλία, καὶ ὁ ἀρυσάμενος οἰνοχόος ἐκ τοῦ θείου κρατῆρος, ὃν αὐτὸς ὁ θεὸς ἀρετῶν πεπλήρωκεν ἐπὶ χείλη, δεδήλωται.

2.191Akılsızlığın, acının ve sarhoş taşkınlığının asması ise bir bakıma daha önce de tasvir edilmişti; ama başka bir yerde, Büyük Ezgi'de söylenenlerle başka bir biçimde çiziliyor: "Onların asması Sodom asmasındandır, dalları Gomora'dandır; üzümleri safra üzümüdür, salkımları acıdır; şarapları ejderhaların zehri, aspların şifasız zehridir" (Tesniye 32,32–33).

2.191

τὸ δὲ ἀνοίας καὶ λύπης καὶ παροινίας ἤδη μὲν τρόπῳ τινὶ τύπῳ δὲ ἕτερον ἐκτυποῦται διὰ τῶν ἑτέρωθι λεχθέντων ἐν ᾠδῇ τῇ μείζονι· „ἐκ γὰρ ἀμπέλου“ φησί „Σοδόμων ἡ ἄμπελος αὐτῶν, καὶ ἡ κληματὶς αὐτῶν ἐκ Γομόρρας· ἡ σταφυλὴ αὐτῶν σταφυλὴ χολῆς, βότρυς πικρίας αὐτοῖς· θυμὸς δρακόντων ὁ οἶνος αὐτῶν, καὶ θυμὸς ἀσπίδων ἀνίατος“ (Deut. 32, 32. 33).

2.192Akılsızlığın sarhoş edici içkisinin neler yaptığını görüyorsun: acılık, kötü huyluluk, çabuk parlama, öfkelilik, vahşilik, ısırganlık, hainlik. Akılsızlık filizinin Sodom'da olduğunu söylemesi de son derece anlamlıdır —Sodom "körleşme" ya da "kısırlaşma" diye çevrilir—; çünkü akılsızlık güzel şeylere karşı kör ve kısırdır. Kimileri ona kanıp her şeyi kendilerine göre ölçmeyi, tartmayı ve saymayı hak saydılar; nitekim Gomora da çevrildiğinde "ölçü" demektir.

2.192

ὁρᾷς ὅσα τὸ ἀφροσύνης μέθυσμα ἐργάζεται, τὸ πικρόν, τὸ κακόηθες, τὸ ἀκρόχολον, τὸ περίθυμον, τὸ ἀτίθασον, τὸ δηκτικόν, τὸ ἐπίβουλον. ἐμφαντικώτατα δὲ ἀφροσύνης ἔρνος ἐν Σοδόμοις φησὶν εἶναι — τύφλωσις δὲ ἢ στείρωσις ἑρμηνεύεται Σόδομα —, ἐπειδὴ τυφλὸν καὶ ἄγονον καλῶν ἀφροσύνη, ὑφ’ ἧς ἀναπεισθέντες τινὲς μετρεῖν καὶ σταθμᾶσθαι καὶ ἀριθμεῖν πάντα καθ’ αὑτοὺς ἠξίωσαν· Γομόρρα ⟨γὰρ⟩ μεταληφθέν ἐστι μέτρον.

2.193Musa ise her şeyin terazisinin, ölçüsünün ve sayısının insan nous'u değil Tanrı olduğunu düşündü. Bunu şu sözlerle açıklar: "Kesende büyük ya da küçük, iki türlü ağırlık bulunmayacak; evinde büyük ya da küçük, iki türlü ölçü bulunmayacak; senin ağırlığın doğru ve adil olacak" (Tesniye 25,13–15).

2.193

Μωυσῆς δὲ στάθμην καὶ μέτρον καὶ ἀριθμὸν τῶν ὅλων ὑπέλαβεν εἶναι τὸν θεόν, ἀλλ’ οὐ τὸν ἀνθρώπινον νοῦν. δηλοῖ δὲ διὰ τούτων φάσκων· „οὐκ ἔσται ἐν μαρσίππῳ σου στάθμιον καὶ στάθμιον, μέγα ἢ μικρόν· οὐκ ἔσται ἐν τῇ οἰκίᾳ σου ⟨μέτρον καὶ μέτρον⟩, μέγα ἢ μικρόν· στάθμιον ἀληθινὸν καὶ δίκαιον ἔσται σοι“ (Deut. 25, 13—15).

2.194Doğru ve adil ölçü, yalnız adil olan Tanrı'nın her şeyi ölçüp tarttığını, her şeyin tabiatını sayılarla, sınırlarla ve uçlarla çevrelediğini düşünmektir; adaletsiz ve sahte ölçü ise bunların insan nous'una göre olduğunu sanmaktır.

2.194

ἀληθὲς δὲ καὶ δίκαιον μέτρον τὸ τὸν μόνον δίκαιον θεὸν ὑπολαβεῖν πάντα μετρεῖν καὶ σταθμᾶσθαι καὶ ἀριθμοῖς καὶ πέρασι καὶ ὅροις τὴν τῶν ὅλων περιγράψαι φύσιν, ἄδικον δὲ καὶ ψευδὲς τὸ νομίσαι κατὰ τὸν ἀνθρώπινον νοῦν ταῦτα συμβαίνειν.

2.195Firavun'un hem hadımı hem baş sakisi olan kişi, akılsızlığı doğuran bitkiyi, asmayı görünce, üstüne bir de üç dip sürgünü resmeder; böylece günah işlemede üç zaman boyunca varılan en dip uçları ima eder;

2.195

Ὁ δὲ εὐνοῦχος ἅμα καὶ ἀρχιοινοχόος τοῦ Φαραὼ τὸ ἀφροσύνης γεννητικὸν φυτόν, ἄμπελον, φαντασιωθεὶς προσαναζωγραφεῖ τρεῖς πυθμένας, ἵνα τὰς ἐν τῷ διαμαρτάνειν κατὰ τοὺς τρεῖς χρόνους ἐσχατιὰς

2.196 çünkü "dip" en son, en uç demektir. Akılsızlık bütün psykhēyi gölgeleyip ele geçirdiğinde ve onun hiçbir kısmını serbest ya da hür bırakmadığında, insanı yalnız tedavi edilebilecek günahları değil, tedavi edilemeyecek olanları da işlemeye zorlar.

2.196

παρεμφήνῃ· πυθμὴν γὰρ τὸ ἔσχατον. ἐπειδὰν οὖν ἀφροσύνη πᾶσαν ψυχὴν ἐπισκιάσῃ καὶ κατασχῇ καὶ μηδὲν αὐτῆς ἄφετον μηδὲ ἐλεύθερον μέρος ἐάσῃ, οὐ μόνον ὅσα τῶν ἁμαρτημάτων ἰάσιμα δρᾶν ἀναγκάζει, ἀλλὰ καὶ ὅσα ἀνίατα.

2.197Tedaviye elverişli olanlar en kolay olanlardır ve ilk sırada yazılır; tedavisi olmayanlar ise pek ağırdır ve en sonda gelir, diplere karşılık düşer.

2.197

τὰ μὲν οὖν θεραπείαν ἐνδεχόμενα ῥᾷστα καὶ πρῶτα γράφεται, τὰ δὲ ἀθεράπευτα παγχάλεπα καὶ ὕστατα, πυθμέσιν ἀναλογοῦντα.

2.198Sanırım phronēsis nasıl daha küçük yararlarla başlayıp doğru eylemlerin en yükseklerine varıyorsa, akılsızlık da aynı biçimde psykhēyi yukarıdan aşağı zorla iter, azar azar terbiyeden uzaklaştırır, doğru logostan çok uzağa sürer ve en diplere kadar indirir.

2.198

καὶ καθάπερ, οἶμαι, ἡ φρόνησις ἄρχεται μὲν ἀπὸ τῶν ἐλαττόνων ὠφελεῖν, λήγει δὲ εἰς τὰς ὑπερβολὰς τῶν κατορθωμάτων, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ ἀφροσύνη καταβιάζουσα τὴν ψυχὴν ἄνωθεν καὶ κατ’ ὀλίγον ἀφιστᾶσα παιδείας μακρὰν ὀρθοῦ λόγου διοικίζει καὶ μέχρι τῶν ἐσχατιῶν καθαιρεῖ.

2.199Rüya, diplerden sonra asmanın çiçeklendiğini, filizlendiğini ve meyve verdiğini gösteriyordu; "Asma serpilip filizler vermişti; üzüm salkımları olgunlaşmıştı" (Tekvin 40,10) diyor. Keşke bu asma kısır kalsaydı, hiç yeşermeseydi ve ebediyen kuru kalsaydı!

2.199

τὸ δ’ ὄναρ ἐδήλου μετὰ τοὺς πυθμένας ἀνθοῦσαν καὶ βλαστάνουσαν καὶ καρποφοροῦσαν τὴν ἄμπελον — „αὐτὴ“ γάρ φησι „θάλλουσα ἀνενηνοχυῖα βλαστούς· πέπειροι βότρυες σταφυλῆς“ (Gen. 40, 10) —, ἣν εἴθε ἀκαρπίᾳ χρῆσθαι καὶ μηδέποτε χλοηφορῆσαι καὶ πάντα μεμαράνθαι τὸν αἰῶνα.

2.200Serpilip bol ürün veren akılsızlıktan daha büyük kötülük ne olabilir? Üstelik "Firavun'un kadehi", yani budalalığın, sarhoş taşkınlığının ve bütün hayat boyunca dinmeyen sarhoşluğun haznesi, "elimdedir" (Tekvin 40,11) diyor; bu da "benim girişimlerimde, tasarılarımda ve güçlerimde" demekle birdir. Çünkü tutku benim buluşlarım olmadan kendi başına yolunu bulamaz.

2.200

τί γὰρ ἂν εἴη μεῖζον κακὸν [ἢ] θαλλούσης καὶ εὐφορούσης ἀφροσύνης; ἀλλὰ καὶ „τὸ ποτήριον Φαραώ“, ἡ δεξαμενὴ τῆς ἀνοίας καὶ παροινίας καὶ τῆς παρὰ πάντα τὸν βίον ἀπαύστου μέθης, „ἐν τῇ χειρί μου“ (Gen. 40, 11), φησίν, ἐστίν, ἴσον τῷ ἐν ταῖς ἐμαῖς ἐγχειρήσεσι καὶ ἐπιβολαῖς καὶ δυνάμεσιν· οὐ γὰρ ἄνευ γε τῶν ἐμῶν ἐπινοιῶν εὐοδήσει τὰ πάθος ἐξ ἑαυτοῦ.

2.201Dizginlerin arabacının, dümenin dümencinin elinde olması gerektiği gibi —çünkü araba ancak böyle yarışı, gemi de ancak böyle yolculuğu başarır—, nefsine hâkim olamayanın doyurulması da oburluğun öteki türünü, şarap düşkünlüğünü bir zanaat gibi işleyenin elinde ve gücündedir.

2.201

ὥσπερ γὰρ ἐν μὲν ταῖς τοῦ ἡνιόχου χερσὶ τὰς ἡνίας εἶναι προσῆκεν, ἐν δὲ ταῖς τοῦ κυβερνήτου τοὺς οἴακας — μόνως γὰρ οὕτως κατορθοῦται δρόμος μὲν ἅρματι, σκάφει δὲ πλοῦς —, οὕτως ἐν τῇ χειρὶ καὶ δυνάμει τοῦ θάτερον εἶδος τῆς γαστριμαργίας τεχνιτεύοντος, οἰνοφλυγίαν, ἡ τοῦ ἀκρατοῦς ἐστιν ἐκπλήρωσις.

2.202Ama neye uğradı da kabul edilmekten çok inkâr edilmeye layık bir şeyle övünmeye katlandı? Nefsine hâkim olamamanın öğretmeni olduğunu kabul etmeyip tutkuyu tutuşturan şeyleri, gevşek, çökmüş ve en utanç verici hayatın mucidi ve ustası olan nefsine hâkim olamayan kişiye yüklemesi daha iyi olmaz mıydı?

2.202

ἀλλὰ τί παθὼν ὑπέμεινεν αὐχεῖν ἐπ’ ἀρνήσεως μᾶλλον ἢ ὁμολογίας ἐπαξίῳ πράγματι; ἢ οὐκ ἄμεινον ἦν μὴ οὐχ ὁμολογεῖν διδάσκαλον ἀκρασίας εἶναι, ἀλλὰ τῷ ἀκρατεῖ τὰ ὑπεκκαύματα τοῦ πάθους ἐπαναθεῖναι ὡς εὑρετῇ καὶ αὐτουργῷ τεθρυμμένου καὶ κατεαγότος αἰσχίστου βίου;

2.203Durum şudur: Akılsızlık, yüzünü örtmesi gereken şeylerle böbürlenir. Şimdi de yalnız nefsine hâkim olamayan psykhēnin haznesini, kadehi elinde taşıyıp herkese göstermekle değil, üzümü onun içine sıkmakla da övünüyor. Bu da tutkuyu doyuracak olanı üretmek ve gizli olanı ışığa çıkarmak demektir.

2.203

τοιοῦτον δ’ ἐστίν· ἀφροσύνη σεμνύνεται ἐφ’ οἷς εἰκὸς ἐγκαλύπτεσθαι· νυνὶ μὲν οὐ μόνον ἐπὶ τῷ τὴν δεξαμενὴν τῆς ἀκράτορος ψυχῆς, τὸ ποτήριον, περιφέρειν ἐν ταῖς χερσὶ καὶ ἐπιδείκνυσθαι πᾶσιν ἀγάλλεται, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῷ τὴν σταφυλὴν εἰς αὐτὸ ἐκθλίβειν· τὸ δ’ ἐστὶ τὸ ἐκπληρωτικὸν τοῦ πάθους δημιουργεῖν καὶ κεκρυμμένον εἰς φῶς ἄγειν.

2.204Besine can atan bebekler süt emecekleri zaman memeyi nasıl sıkıp bastırırlarsa, nefsine hâkim olamamanın ustası da şarap düşkünlüğü kötülüğünün yağmur gibi döküldüğü kaynağı öyle sıkıca bastırır; sıkılan damlaları en tatlı besin olarak kullanmak için.

2.204

ὡς γὰρ τὰ βρέφη γλιχόμενα τροφῆς, ὁπότε μέλλοι σπᾶν τοῦ γάλακτος, ἐκθλίβει καὶ πιέζει τὸν μαστὸν τῆς τρεφούσης, οὕτω τὴν πηγήν, ἀφ’ ἧς τὸ οἰνοφλυγίας ὀμβρεῖ κακόν, ὁ δημιουργὸς τῆς ἀκρασίας πιέζει κραταιῶς, ἵνα ταῖς ἐκθλιβομέναις λιβάσιν ἡδίστῃ τροφῇ χρῷτο.

2.205Katıksız şarapla kendinden geçmiş olan, sarhoş taşkınlığına ve sayıklamaya düşmüş bu tedavisiz kötülük bizim için böyle tasvir edilmiş olsun. Şimdi de onun akrabasını, kendisi de bir göbek düşkünü olan, çok yemenin ve boğaz düşkünlüğünün yoldaşı olan, yiyecekle ilgili işleri ölçüsüzce bir zanaat gibi işleyen kişiyi incelemeliyiz.

2.205

Τοιοῦτος μὲν ἡμῖν ὁ βεβακχευμένος ἀκράτῳ, παροίνιον καὶ παράληρον κακὸν καὶ ἀνίατον, γραφέσθω· τὸν δὲ συγγενῆ τούτου γάστρωνα καὶ αὐτὸν ὄντα, πολυφαγίας καὶ λαιμαργίας ἑταῖρον, τὰ περὶ ἐδωδὴν ἀκρατῶς τεχνιτεύοντα, πάλιν ἐπισκεπτέον.

2.206Gerçi onu yakalamak için pek uğraşmak gerekmez; çünkü görülen rüya onun suretine en çok benzeyen kalıptır. Bu rüyayı titizlikle inceleyerek onu aynadaki bir yansıma gibi seyredeceğiz.

2.206

καίτοι οὐ πολλῆς δεῖ πρὸς τὴν θήραν αὐτοῦ φροντίδος· ἔστι γὰρ ἐκμαγεῖον ἐμφερέστατον αὐτοῦ τῆς εἰκόνος ὁ φανεὶς ὄνειρος. ἀκριβώσαντες ⟨οὖν⟩ αὐτὸν ἐκεῖνον ὥσπερ ἔμφασιν ἐν κατόπτρῳ θεασόμεθα.

2.207"Başımın üstünde üç sepet buğday ekmeği taşıyordum sanki" (Tekvin 40,16) diyor. Alegoriyle söylersek, baş psykhēnin yönetici nous'udur; her şey onun üstüne yüklenir. Nitekim biri bir keresinde onun ağzından şöyle haykırmıştı: "Bütün bunlar benim üstüme yığıldı" (Tekvin 42,36).

2.207

„ᾤμην“ γάρ φησι „τρία κανᾶ χονδριτῶν αἴρειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς μου“ (Gen. 40, 16). κεφαλὴν μὲν τοίνυν ἀλληγοροῦντές φαμεν εἶναι ψυχῆς τὸν ἡγεμόνα νοῦν, ἐπικεῖσθαι δὲ τούτῳ πάντα· καὶ γὰρ ἐξεφώνησέ ποτε ἐπ’ αὐτοῦ· „ἐπ’ ἐμὲ ἐγένετο ταῦτα πάντα“ (Gen. 42, 36).

2.208Böylece zavallı mideye karşı zanaatla hazırladığı şeylerin alayını düzüp sergiler; sepet taşıyan bu akılsız, sepetlerin üç katlı yükü altında, yani zamanın üç kısmı altında bu kadar ezilmekten utanmaz.

2.208

στειλάμενος οὖν πομπὴν ὧν ἐτεχνίτευσε κατὰ γαστρὸς τῆς ταλαίνης ἐπιδείκνυται, καὶ κανηφορῶν ὁ ἀνόητος οὐκ αἰδεῖται τοσούτῳ βαρυνόμενος τριττῷ κανῶν ἄχθει, τοῦτο δ’ ἐστὶ τρισὶ χρόνου μέρεσι.

2.209Çünkü hazzın tarikatından olanlar hazzın geçmiş hoşlukların hatırasından, şimdikilerin tadını çıkarmaktan ve gelecek olanların umudundan oluştuğunu söylerler.

2.209

τὴν γὰρ ἡδονὴν οἱ θιασῶταί φασιν αὐτῆς ἔκ τε μνήμης τῶν παρεληλυθότων τερπνῶν καὶ ἐξ ἀπολαύσεως τῶν ἐνεστηκότων καὶ ἐξ ἐλπίδος τῶν μελλόντων συνεστάναι·

2.210Öyle ki üç sepet zamanın üç kısmına benzer; sepetlerin üstündeki çörekler de her kısma uyan şeylere: geçmişin hatırasına, şimdiye katılmaya, geleceğin beklentisine. Bunların hepsini taşıyan da haz düşkünüdür. O, nefsine hâkim olamamanın tek bir cinsinden değil, ölçüsüzlüğün hemen hemen bütün tür ve cinslerinden bir sofra donatmıştır; bu sofrada ne Tanrı'ya sunu dökülür ne de dostluk tuzu bulunur.

2.210

ὥστε τὰ τρία κανᾶ τοῖς τρισὶ τοῦ χρόνου μέρεσιν ἐξομοιοῦσθαι, τὰ δ’ ἐπὶ τῶν κανῶν πέμματα τοῖς ἑκάστῳ τῶν μερῶν ἐφαρμόζουσι, παρεληλυθότων μνήμαις, ἐνεστηκότων μετουσίαις, μελλόντων προσδοκίαις, τὸν δὲ βαστάζοντα ταῦτα πάντα τῷ φιληδόνῳ, ὃς οὐκ ἀφ’ ἑνὸς γένους ἀκρασίας, ἀλλ’ ἀπὸ πάντων σχεδὸν εἰδῶν καὶ γενῶν τῆς ἀκολασίας ἄσπονδον καὶ φιλίων ἁλῶν ἐπιδεᾶ τράπεζαν ἐκπεπλήρωκεν.

2.211Bu sofranın tadını, bir halk ziyafetindeymiş gibi, tek başına kral Firavun çıkarır; o, kendine hâkim olmayı saçıp dağıtmayı ve yok etmeyi meslek edinmiştir; adı da "dağılma" diye çevrilir. Onun kibirli ve krallara yakışır sandığı şey, itidalin iyilikleriyle sevinmesi gerekirken sevinmemesi, iğrençliğin uğraşlarıyla böbürlenmemesi gerekirken böbürlenmesidir; çünkü doymazlığa, boğaz düşkünlüğüne ve zevk ü sefaya doğru sürüklenip karaya oturmuştur.

2.211

ἧς ἀπολαύει μόνος ὥσπερ ἐν δημοθοινίᾳ ὁ βασιλεὺς Φαραώ, σπορὰν καὶ σκέδασιν καὶ φθορὰν ἐγκρατείας ἐπιτετηδευκώς· ἑρμηνεύεται γὰρ σκεδασμός. ἔστι δὲ τὸ ὑπέρογκον καὶ βασιλικὸν αὐτῷ οὐκ ἐφ’ οἷς εἰκὸς σωφροσύνης ἀγαθοῖς ἀγάλλεσθαι, ἀλλ’ ἐν οἷς ἀπεικὸς βδελυρίας ἐπιτηδεύμασι σεμνύνεσθαι, πρὸς ἀπληστίαν καὶ λαιμαργότητα καὶ τὸ ἁβροδίαιτον ἐξοκείλαντι.

2.212İşte bu yüzden kuşlar, yani dışarıdan uçup gelen kestirilemez rastlantılar, ateş gibi hepsinin üzerine saldıracak, onları tutuşturacak ve her şeyi yiyip bitiren güçleriyle tüketecekler (Tekvin 40,17); sepet taşıyana tadını çıkarabileceği bir kırıntı bile kalmayacak. Oysa o, bulduklarını ve tasarladıklarını sonsuza dek, elinden alınmaz biçimde, güven içinde taşıyacağını ummuştu.

2.212

τοιγάρτοι τὰ πτηνά, τὸ δ’ ἐστὶν αἱ ἐπιποτώμεναι ἔξωθεν ἀτέκμαρτοι συντυχίαι, πάντα πυρὸς τρόπον ἐπιδραμοῦνται καὶ ἀναφλέξουσι καὶ τῇ παμφάγῳ δυνάμει καταναλώσουσιν (Gen. 40, 17), ὡς μηδὲ λείψανον γοῦν ὑπολείπεσθαι πρὸς ἀπόλαυσιν τῷ κανηφοροῦντι, ὃς ἤλπισε τὰς εὑρέσεις καὶ τὰς ἐπινοίας αὑτοῦ μέχρι παντὸς αἰῶνος οἴσειν ἀναφαιρέτους ἐν βεβαίῳ.

2.213Zafer veren Tanrı'ya şükürler olsun ki tutku düşkününün son kertesine vardırdığı uğraşları yarıda bırakır; onları yok edip mahvetmek için görünmeden kanatlı varlıklar gönderir. Böylece yaptığı her şeyden soyulan nous, boynu vurulmuş gibi başsız ve ölü bulunacak; kazığa geçirilenler gibi çaresiz ve yoksul cehaletin ağacına çivilenmiş olacak.

2.213

χάρις δὲ τῷ νικηφόρῳ θεῷ, ὃς ἀτελεῖς τὰς εἰς ἄκρον πεποιημένας σπουδὰς τοῦ φιλοπαθοῦς ἐργάζεται, πτηνὰς φύσεις ἐπιπέμπων ἀοράτως πρὸς ἀναίρεσιν καὶ φθορὰν αὐτῶν. περισυληθεὶς οὖν ὁ νοῦς ὧν ἐδημιούργησεν, ὥσπερ τὸν αὐχένα ἀποτμηθεὶς ἀκέφαλος καὶ νεκρὸς ἀνευρεθήσεται, προσηλωμένος ὥσπερ οἱ ἀνασκολοπισθέντες τῷ ξύλῳ τῆς ἀπόρου καὶ πενιχρᾶς ἀπαιδευσίας.

2.214Çünkü ansızın ve önceden görülmeden gelmeyi âdet edinmiş şeylerden hiçbiri zarar vermediği sürece, hazzın tadını çıkarmaya yönelik tekhnē'ler yolunda gidiyor görünür; ama bunlar görünmez bir yerden çöküverince tekhnē'ler devrilir, ustaları da onlarla birlikte mahvolur.

2.214

ἕως μὲν γὰρ μηδὲν λυμαίνεται τῶν ἐξαπιναίως εἰωθότων ἀπροοράτως ἐπιφοιτᾶν, εὐοδεῖν δοκοῦσιν αἱ πρὸς ἀπόλαυσιν ἡδονῆς τέχναι· κατασκηψάντων δ’ ἐκ τοῦ ἀφανοῦς ἀνατρέπονται, καὶ ὁ δημιουργὸς αὐταῖς συνδιαφθείρεται.

2.215Böylece, beslenmenin iki türünde, içmede ve yemede —zorunlu olanında değil, gereksiz ve ölçüsüz olanında— tat alma atölyesini aralarında paylaşmış olanların rüyaları açıklanmış oldu. Şimdi sıra gereği, hem bunların hem de psykhēnin öteki bütün güçlerinin kralı olduğunu sanan Firavun'un rüyalarını hemen incelemeliyiz.

2.215

Τὰ μὲν οὖν τῶν διῃρημένων τὸ γεύσεως ἐργαστήριον ἐν ἑκατέρῳ τροφῆς εἴδει, πόσεώς τε καὶ βρώσεως οὐχὶ τῆς ἀναγκαίας ἀλλὰ περιττῆς καὶ ἀκράτορος, ὀνείρατα δεδήλωται· τὰ δὲ ⟨τοῦ⟩ τούτων καὶ τῶν ἄλλων, ὅσαι ψυχῆς δυνάμεις, βασιλεύειν δοκοῦντος, ὄνομα Φαραώ, κατὰ τὸ ἀκόλουθον αὐτίκα διερευνητέον.

2.216Şöyle diyor: "Uykumda ırmağın kıyısında duruyordum sanki. Irmaktan, etleri seçkin, görünüşleri güzel yedi inek çıktı ve sazlıkta otlamaya başladılar. Ve işte, ardlarından ırmaktan başka yedi inek çıktı: kötü, görünüşleri çirkin, etleri zayıf; bütün Mısır'da bunlardan daha çirkinini görmemiştim.

2.216

„ἐν γὰρ τῷ ὕπνῳ μου“ φησίν „ᾤμην ἑστάναι παρὰ τὸ χεῖλος τοῦ ποταμοῦ· καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ ποταμοῦ ἀνέβαινον βόες ἑπτά, ἐκλεκταὶ ταῖς σαρξὶ καὶ καλαὶ τῷ εἴδει, καὶ ἐνέμοντο ἐν τῷ ἄχει. καὶ ἰδοὺ ἕτεραι ἑπτὰ βόες ἀνέβαινον ὀπίσω αὐτῶν ἐκ τοῦ ποταμοῦ, πονηραὶ καὶ αἰσχραὶ τῷ εἴδει καὶ λεπταὶ ταῖς σαρξίν, ἃς οὐκ εἶδον τοιαύτας ἐν ὅλῃ τῇ Αἰγύπτῳ αἰσχροτέρας.

2.217 Zayıf ve çirkin inekler ilk yedi güzel ve seçkin ineği yiyip bitirdi, onların karınlarına girdiler; ama karınlarına girdikleri belli olmadı, görünüşleri başlangıçtaki gibi çirkindi.

2.217

καὶ κατέφαγον αἱ βόες αἱ λεπταὶ καὶ αἰσχραὶ τὰς ἑπτὰ βόας τὰς πρώτας τὰς καλὰς καὶ ἐκλεκτάς, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰς κοιλίας αὐτῶν· ⟨καὶ οὐ διάδηλοι ἐγένοντο ὅτι εἰσῆλθον εἰς τὰς κοιλίας αὐτῶν⟩, καὶ αἱ ὄψεις αὐτῶν αἰσχραί, καθὰ καὶ τὴν ἀρχήν [εἶπον].

2.218 Uyandım, sonra yine uyudum ve uykumda yeniden gördüm: Tek bir sapta dolgun ve güzel yedi başak çıkıyordu; onların hemen ardından da cılız, rüzgârın kavurduğu başka yedi başak bitti; ve bu yedi başak güzel ve dolgun başakları yuttu" (Tekvin 41,17–24).

2.218

ἐξεγερθεὶς δὲ ἐκοιμήθην, καὶ εἶδον πάλιν ἐν τῷ ὕπνῳ μου, καὶ ὡς ἑπτὰ στάχυες ἀνέβαινον ἐν πυθμένι ἑνί, πλήρεις καὶ καλοί· ἄλλοι δὲ ἑπτὰ στάχυες λεπτοὶ καὶ ἀνεμόφθοροι ἀνεφύοντο ἐχόμενοι· καὶ κατέπιον οἱ ἑπτὰ στάχυες τοὺς καλοὺς καὶ τοὺς πλήρεις“ (Gen. 41, 17 — 24).

2.219Kendini sevenin söze nasıl başladığını görüyorsun: Hem bedeniyle hem psykhēsiyle hareketli, dönek ve değişken olduğu hâlde "Duruyordum sanki" diyor. Sarsılmazlığın ve sağlamlığın yalnız Tanrı'ya ve O'nun dostu olan kişiye ait olduğunu düşünmedi.

2.219

ὁρᾷς μὲν δὴ ⟨τὸ⟩ προοίμιον τοῦ φιλαύτου, ὃς κινητὸς καὶ στρεπτὸς καὶ μεταβλητὸς ὢν κατά τε σῶμα καὶ ψυχήν φησιν· „ᾤμην ἑστάναι,“ καὶ οὐκ ἐλογίσατο, ὅτι μόνῳ θεῷ τὸ ἀκλινὲς καὶ πάγιόν ἐστιν οἰκεῖον καὶ εἴ τις αὐτῷ φίλος.

2.220O'ndaki sarsılmaz kudretin en açık kanıtı bu evrendir; evren hep aynı durumda ve aynı biçimde kalır —evren sarsılmıyorsa, onu yapan nasıl sağlam olmasın?—; ayrıca en yalansız tanıklar olan kutsal sözler de bunu gösterir.

2.220

τῆς μὲν ἀκλινοῦς περὶ αὐτὸν δυνάμεως σαφεστάτη πίστις ὅδε ὁ κόσμος, ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχων — ὁπότε δὲ ὁ κόσμος ἀρρεπής, ὁ δημιουργὸς πῶς οὐ βέβαιος; —, εἶτα μέντοι καὶ οἱ ἀψευδέστατοι μάρτυρες ἱεροὶ χρησμοί·

2.221Tanrı'nın ağzından şöyle denir: "İşte ben senden önce orada, Horeb'deki kayanın üzerinde duruyorum" (Çıkış 17,6). Bu şu demektir: Görünen ve burada olan ben, orada da ve her yerdeyim; her şeyi doldurmuşum; aynı hâlde durur ve kalırım, değişmem; sen ya da varlıklardan herhangi biri oluşa gelmeden önce de böyleydim. Varlıkların oluşunun yağmur gibi yağdığı, bilgelik ırmağının taştığı, kudretin en yüce ve en eski ilkesi üzerinde yerleşmişim.

2.221

λέγεται γὰρ ἐκ προσώπου τοῦ θεοῦ· „ὧδε ἐγὼ ἕστηκα ἐκεῖ πρὸ τοῦ σὲ ἐπὶ τῆς πέτρας ἐν Χωρήβ“ (Exod. 17,6), ἴσον τῷ οὗτος ἐγὼ ὁ ἐμφανὴς καὶ ἐνταῦθα ὢν ἐκεῖ τέ εἰμι καὶ πανταχοῦ, πεπληρωκὼς τὰ πάντα, ἑστὼς ἐν ὁμοίῳ καὶ μένων, ἄτρεπτος ὤν, πρὶν ἢ σὲ ἤ τι τῶν ὄντων εἰς γένεσιν ἐλθεῖν, ἐπὶ τῆς ἀκροτάτης καὶ πρεσβυτάτης ἱδρυμένος δυνάμεως ἀρχῆς, ἀφ’ ἧς ἡ τῶν ὄντων γένεσις ὤμβρησε καὶ τὸ σοφίας ἐπλήμμυρε νᾶμα.

2.222Başka bir yerde de "Sarp kayadan su kaynağı çıkaran benim" (Tesniye 8,15) denmiştir. Musa da ilahi olanın değişmediğine tanıklık eder: "İsrail'in Tanrısı'nın durduğu yeri gördüm" (Çıkış 24,10) diyor; durmak ve yerleşmekle O'nun değişmezliğini ima ediyor.

2.222

ἐγὼ γάρ εἰμι „ὁ ἐξαγαγὼν ἐκ πέτρας ἀκροτόμου πηγὴν ὕδατος“ (Deut. 8, 15) ἐν ἑτέροις εἴρηται. μαρτυρεῖ δὲ καὶ Μωυσῆς περὶ τοῦ μὴ τρέπεσθαι τὸ θεῖον φάσκων· „εἶδον τὸν τόπον οὗ εἱστήκει ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραήλ“ (Exod. 24, 10), τὸ μὴ μεταβάλλειν διὰ τῆς στάσεως καὶ ἱδρύσεως αἰνιττόμενος.

2.223İlahi olanda sağlamlık öylesine aşırı ölçüdedir ki seçilmiş tabiatlara da en iyi mülk olarak dayanıklılıktan pay verir. Nitekim lütufla dolu antlaşmasını —ki o, varlıkların en eski kanunu ve logosudur— adil kişinin psykhēsi üzerine, bir kaide üzerine konmuş Tanrı'ya benzer bir heykel gibi sağlamca dikeceğini söyler. Nuh'a şöyle der: "Antlaşmamı seninle ayakta tutacağım" (Tekvin 9,11).

2.223

ἀλλὰ γὰρ τοσαύτη περὶ τὸ θεῖόν ἐστιν ὑπερβολὴ τοῦ βεβαίου, ὥστε καὶ ταῖς ἐπιλελεγμέναις φύσεσιν ἐχυρότητος, ὡς ἀρίστου κτήματος, μεταδίδωσιν. αὐτίκα γέ τοι τὴν πλήρη χαρίτων διαθήκην ἑαυτοῦ — νόμος δ’ ἐστὶ καὶ λόγος τῶν ὄντων ὁ πρεσβύτατος — ὡς ἂν ἐπὶ βάσεως τῆς τοῦ δικαίου ψυχῆς ἄγαλμα θεοειδὲς ἱδρύσεσθαι παγίως φησίν, ἐπειδὰν λέγῃ τῷ Νῶε· „στήσω τὴν διαθήκην μου πρὸς σέ“ (Gen. 9, 11).

2.224Burada iki şey daha ima edilir. Biri, adil olanın Tanrı'nın antlaşmasından farklı olmadığıdır. Öteki de şudur: Başkaları, alanlardan ayrı olan şeyleri bağışlar; Tanrı ise yalnız bunları değil, alanları da kendilerine bağışlar. Beni bana, varlıkların her birini de kendine bağışlamıştır. Çünkü "Antlaşmamı seninle ayakta tutacağım" sözü, "Seni sana bağışlayacağım" demekle birdir.

2.224

παρεμφαίνει δὲ καὶ δύο ἕτερα, ἓν μὲν ὅτι τὸ δίκαιον ἀδιαφορεῖ διαθήκης θεοῦ, ἕτερον δὲ ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι χαρίζονται τὰ διαφέροντα τῶν λαμβανόντων, ὁ δὲ θεὸς οὐ μόνον ταῦτα, ἀλλὰ αὐτοὺς ἐκείνους ἑαυτοῖς· ἐμὲ γὰρ ἐμοὶ δεδώρηται καὶ ἕκαστον τῶν ὄντων ἑαυτῷ· τὸ γὰρ „στήσω τὴν διαθήκην μου πρὸς σὲ“ ἴσον ἐστὶ τῷ „σοὶ δωρήσομαι.“

2.225Tanrı'nın sevdiği bütün kişiler de çalkantının ve dalgaların durmadan kaynadığı işgüzarlık fırtınasından kaçıp aretēnin sakin ve en güvenli limanlarına demir atmaya can atarlar.

2.225

σπουδάζουσι δὲ καὶ πάντες οἱ θεοφιλεῖς τὸν φιλοπραγμοσύνης χειμῶνα ἀποδιδράσκοντες, ἐν ᾧ σάλος καὶ κλύδων ἀεὶ κυκᾶται, τοῖς τῆς ἀρετῆς εὐδίοις καὶ ναυλοχωτάτοις ἐνορμίζεσθαι λιμέσιν.

2.226Bilge İbrahim için "Rab'bin önünde duruyordu" (Tekvin 18,22) dendiğini görmüyor musun? Zihnin, artık terazideki gibi sallanmadan durabilmesi ne zaman beklenebilir? Tanrı'nın tam karşısında olduğu, hem gördüğü hem görüldüğü zaman değil mi?

2.226

οὐχ ὁρᾷς, οἷα περὶ Ἀβραὰμ λέγεται τοῦ σοφοῦ, ὥς ἐστιν „ἑστὼς ἐνώπιον κυρίου“ (Gen. 18, 22) ; πότε γὰρ εἰκὸς δύνασθαι στῆναι διάνοιαν μηκέθ’ ὡς ἐπὶ τρυτάνης ταλαντεύουσαν ἢ ὅτε ἀντικρύς ἐστι θεοῦ, ὁρῶσά τε καὶ ὁρωμένη;

2.227Çünkü sarsılmazlığı iki yerden gelir: Eşsiz Olan'ı görmesinden, çünkü O'na benzer şeyler onu öbür yana çekemez; görülmesinden de, çünkü Hükümdar kendi bakışına layık gördüğü zihni yalnız en iyi olana, yani Kendine ayırmıştır. Musa'ya da şöyle bir kehanet verilmiştir: "Sen burada benimle dur" (Tesniye 5,31). Bu söz, söylenen iki şeyi birden gösterir: iyi insanın sallanmadığını ve Var Olan'ın her bakımdan sağlam olduğunu.

2.227

διχόθεν γὰρ αὐτῇ τὸ ἀρρεπές, ἐκ μὲν τοῦ ὁρᾶν τὸν ἀσύγκριτον, ὅτι ὑπὸ τῶν ὁμοίων πραγμάτων οὐκ ἀνθέλκεται, ἐκ δὲ τοῦ ὁρᾶσθαι, ὅτι ἣν ἀξίαν ἔκρινεν εἰς ὄψιν ὁ ἡγεμὼν τὴν ἑαυτοῦ ⟨ἐλθεῖν, τῷ⟩ ἀρίστῳ μόνῳ προσεκλήρωσεν, αὑτῷ. καὶ Μωυσεῖ μέντοι θεοπρόπιον ἐχρήσθη τοιόνδε· „σὺ αὐτοῦ στῆθι μετ’ ἐμοῦ“ (Deut. 5, 31), δι’ οὗ τὰ λεχθέντα ἄμφω παρίσταται, τό τε μὴ κλίνεσθαι τὸν ἀστεῖον καὶ ἡ τοῦ ὄντος περὶ πάντα βεβαιότης.

2.228Gerçekten de Tanrı'ya yaklaşan, değişmezliğiyle kendi başına duran O'na yakınlaşır. Nous da dinginliğe kavuşunca dinginliğin ne büyük bir iyilik olduğunu açıkça anlamış, güzelliğine hayran kalıp onun ya yalnız Tanrı'ya ya da ölümlü ile ölümsüz cins arasındaki tabiata ayrıldığını düşünmüştür.

2.228

καὶ γὰρ τῷ ὄντι τὸ τῷ θεῷ συνεγγίζον οἰκειοῦται κατὰ τὸ ἄτρεπτον αὐτοστατοῦν, καὶ ἠρεμήσας ὁ νοῦς, ἡλίκον ἐστὶν ἀγαθὸν ἠρεμία, σαφῶς ἔγνω καὶ θαυμάσας αὐτῆς τὸ κάλλος ὑπέλαβεν, ὅτι ἢ θεῷ μόνῳ προσκεκλήρωται ἢ τῇ μεταξὺ φύσει θνητοῦ καὶ ἀθανάτου γένους.

2.229Nitekim şöyle diyor: "Ben de Rab ile sizin aranızda duruyordum" (Tesniye 5,5). Bununla kendi ayakları üzerinde dikildiğini anlatmak istemiyor; şunu göstermek istiyor: Bilge kişinin zihni fırtınalardan ve savaşlardan kurtulup rüzgârsız bir durgunluğa ve derin bir barışa kavuştuğunda insandan üstün, Tanrı'dan aşağıdır.

2.229

φησὶ γοῦν· „κἀγὼ εἱστήκειν ἀνὰ μέσον κυρίου καὶ ὑμῶν“ (Deut. 5, 5), οὐχὶ τοῦτο δηλῶν, ὅτι ἐπὶ τῶν ἑαυτοῦ ποδῶν ἠρήρειστο, ἀλλ’ ἐκεῖνο βουλόμενος ἐμφῆναι, ὅτι ἡ τοῦ σοφοῦ διάνοια χειμώνων μὲν καὶ πολέμων ἀπαλλαγεῖσα, νηνέμῳ δὲ γαλήνῃ καὶ βαθείᾳ εἰρήνῃ χρωμένη κρείττων μέν ἐστιν ἀνθρώπου, θεοῦ δὲ ἐλάττων.

2.230Sıradan insan nous'u rastgele şeylerle sarsılır ve çalkalanır; Tanrı'nınki ise bahtiyar ve mesut olduğu için kötülüklerden hiç pay almaz. İyi insan ise sınırdadır; doğrusunu söylemek gerekirse ne Tanrı'dır ne insan, iki uca da dokunur: insanlığıyla ölümlü cinse, aretēsiyle

2.230

ὁ μὲν γὰρ ἀγελαῖος ἀνθρώπειος νοῦς σείεται καὶ κυκᾶται πρὸς τῶν ἐπιτυχόντων, ὁ δ’ ἅτε μακάριος καὶ εὐδαίμων ἀμέτοχος κακῶν· μεθόριος δὲ ὁ ἀστεῖος, ὡς κυρίως εἰπεῖν μήτε θεὸν αὐτὸν εἶναι μήτε ἄνθρωπον, ἀλλὰ τῶν ἄκρων ἐφαπτόμενον, ἀνθρωπότητι μὲν θνητοῦ γένους, ἀρετῇ

2.231 ölümsüz olana. Büyük kâhin hakkında verilen kehanet de buna pek benzer: "En kutsal yere girdiğinde, oradan çıkana kadar insan olmayacak" (Levililer 16,17) diyor. O zaman insan değilse, açıktır ki Tanrı da değildir; Tanrı'nın hizmetkârıdır: ölümlü yanıyla oluşa, ölümsüz yanıyla oluşmamış olana yakındır.

2.231

δὲ ἀφθάρτου. τούτῳ παραπλήσιόν ἐστι καὶ τὸ χρησθὲν λόγιον ἐπὶ τοῦ μεγάλου ἱερέως· „ὅταν“ γάρ φησιν „εἰσίῃ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, ἄνθρωπος οὐκ ἔσται, ἕως ἂν ἐξέλθῃ“ (Lev. 16, 17) ; εἰ δὲ μὴ γίνεται τότε ἄνθρωπος, δῆλον ὅτι οὐδὲ θεός, ἀλλὰ λειτουργὸς θεοῦ, κατὰ μὲν τὸ θνητὸν γενέσει, κατὰ δὲ τὸ ἀθάνατον οἰκειούμενος τῷ ἀγενήτῳ.

2.232Bedenin ve etin dünyasına yeniden çıkana kadar bu ara mevkide durur. Bu, tabiatın gereğidir: Nous ilahi bir sevdaya tutulup kendini en kutsal yerin içine kadar uzatarak bütün hızı ve gayretiyle ilerlediğinde, Tanrı'yla dolar ve hem öteki şeyleri hem kendini unutur; yalnız maiyetiyle çevrili ve hizmet gören O'nu hatırlar, O'na bağlanır; kutsal ve dokunulmaz aretēleri O'na adayıp tütsü gibi yakar.

2.232

τὴν δὲ μέσην τάξιν εἴληχεν, ἕως ἂν ἐξέλθῃ πάλιν εἰς τὰ τοῦ σώματος καὶ τῆς σαρκὸς οἰκεῖα. καὶ πέφυκεν οὕτως ἔχειν· ὅταν μὲν ἐξ ἔρωτος θείου κατασχεθεὶς ὁ νοῦς, συντείνας ἑαυτὸν ἄχρι τῶν ἀδύτων, ὁρμῇ καὶ σπουδῇ πάσῃ χρώμενος προέρχηται, θεοφορούμενος ἐπιλέλησται μὲν τῶν ἄλλων, ἐπιλέλησται δὲ καὶ ἑαυτοῦ, μόνου ⟨δὲ⟩ μέμνηται καὶ ἐξήρτηται τοῦ δορυφορουμένου καὶ θεραπευομένου, ᾧ τὰς ἱερὰς καὶ ἀναφεῖς καθαγιάζων ἀρετὰς ἐκθυμιᾷ.

2.233Ama coşku dindiğinde ve o büyük özlem gevşediğinde, ilahi olandan geri dönüp insan olur; giriş kapısında pusuda bekleyen insani şeylere rastlar.

2.233

ἐπειδὰν δὲ στῇ ⟨τὸ⟩ ἐνθουσιῶδες καὶ ὁ πολὺς ἵμερος χαλάσῃ, παλινδρομήσας ἀπὸ τῶν θείων ἄνθρωπος γίνεται, τοῖς ἀνθρωπίνοις ἐντυχών, ἅπερ ἐν τοῖς προπυλαίοις ἐφήδρευεν,

2.234 Bunlar, içeriden başını uzatır uzatmaz onu kapıp götürmek için beklemektedir. Musa olgun kişiyi ne Tanrı ne insan olarak tasvir eder; dediğim gibi, onu oluşmamış tabiat ile bozulabilen tabiat arasındaki sınıra yerleştirir. İlerlemekte olanı ise yaşayanlarla ölüler arasındaki ara bölgeye koyar; phronēsis ile birlikte yaşayanlara yaşayanlar, akılsızlıktan hoşlananlara ise ölüler der.

2.234

ἵνα αὐτὸ μόνον ἐκκύψαντα ἔνδοθεν ἐξαρπάσῃ. τὸν μὲν οὖν τέλειον οὔτε θεὸν οὔτε ἄνθρωπον ἀναγράφει Μωυσῆς, ἀλλ’, ὡς ἔφην, μεθόριον τῆς ἀγενήτου καὶ φθαρτῆς φύσεως· τὸν δὲ προκόπτοντα πάλιν ἐν τῇ μεταξὺ χώρᾳ ζώντων καὶ τεθνηκότων τάττει, ζῶντας μὲν καλῶν τοὺς συμβιοῦντας φρονήσει, τεθνηκότας δὲ τοὺς ἀφροσύνῃ χαίροντας.

2.235Harun hakkında "Ölülerle yaşayanların arasında durdu ve salgın hafifledi" (Sayılar 16,48) denir. Çünkü ilerleyen kişi, güzel olana özlem ve gayret duyduğu için aretē hayatı bakımından ölüler arasında sayılmaz; en yüksek ve tam saadetle yaşayanlar arasında da sayılmaz, çünkü sona varmak için hâlâ eksiği vardır; ikisine birden dokunur.

2.235

λέγεται γὰρ ἐπὶ Ἀαρὼν ὅτι „ἔστη ἀνὰ μέσον τῶν τεθνηκότων ⟨καὶ τῶν ζώντων⟩, καὶ ἐκόπασεν ἡ θραῦσις“ (Num. 16, 48). ὁ γὰρ προκόπτων οὔτε ἐν τοῖς τεθνηκόσι τὸν ἀρετῆς βίον ἐξετάζεται, πόθον καὶ ζῆλον ἔχων τοῦ καλοῦ, οὔτε ἐν τοῖς μετὰ τῆς ἄκρας καὶ τελείας ζῶσιν εὐδαιμονίας — ἔτι γὰρ πρὸς τὸ πέρας ἐνδεῖ —, ἀλλ’ ἑκατέρων ἐφάπτεται.

2.236Bu yüzden "salgın hafifledi" denmesi de pek yerindedir, "sona erdi" denmemiştir. Çünkü psykhēyi kıran, büken ve parçalayan şeyler olgun kişilerde sona erer, ilerleyenlerde ise yalnızca azalır; sanki sadece geri püskürtülüp dizginlenmişlerdir.

2.236

διὸ καὶ κυρίως ἐπιλέγεται τὸ „ἐκόπασεν ἡ θραῦσις“, ἀλλ’ οὐκ ἐπαύσατο· παύεται μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν τελείων τὰ περιθραύοντα καὶ κατακλῶντα καὶ καταγνύντα τὴν ψυχήν, μειοῦται δὲ ἐπὶ τῶν προκοπτόντων ὡς ἂν αὐτὸ μόνον ἀνακοπτόμενα καὶ στελλόμενα.

2.237Durmak, yerleşmek ve değişmeden, dönmeden sonsuza dek aynı hâlde kalmak önce Var Olan'a, sonra Var Olan'ın antlaşma dediği logosuna, üçüncü olarak bilgeye, dördüncü olarak da ilerleyene aittir. Öyleyse kötü ve bütün lanetlere müstahak nous, tufandaymış gibi sürüklenirken, bir ceset gibi taşınan beden yoluyla üstüne akan şeylerin ardı ardına gelen girdaplarıyla süpürülüp götürülürken, neye uğradı da yalnız kendisinin durabileceğini sandı?

2.237

Τῆς οὖν στάσεως καὶ ἱδρύσεως καὶ τῆς ἐν ταὐτῷ κατὰ τὸ ἀμετάβλητον καὶ ἄτρεπτον εἰς ἀεὶ μονῆς πρῶτον μὲν ὑπαρχούσης περὶ τὸ ὄν, ἔπειτα δὲ περὶ τὸν τοῦ ὄντος λόγον, ὃν διαθήκην ἐκάλεσε, τρίτον δὲ περὶ τὸν σοφὸν καὶ τέταρτον περὶ τὸν προκόπτοντα, τί παθὼν ὁ φαῦλος καὶ πάσαις ἀραῖς ἔνοχος νοῦς ᾠήθη μόνος ἵστασθαι δύνασθαι, φορούμενος ὥσπερ ἐν κατακλυσμῷ καὶ κατασυρόμενος ταῖς τῶν ἐπιρρεόντων διὰ τοῦ νεκροφορουμένου σώματος δίναις ἐπαλλήλοις;

2.238"Irmağın kıyısında duruyordum sanki" (Tekvin 41,17) diyor. Sembolik olarak sözün (logos) bir ırmak olduğunu söyleriz; çünkü ikisi de dışarı akar ve akarken büyük bir hızla akar. Kimi zaman biri suyun, öteki fiillerin ve isimlerin taşmasıyla bereketli olur; kimi zaman da gevşeyip çekilerek verimsiz kalır.

2.238

„ᾤμην“ γάρ φησιν „ἑστάναι ἐπὶ τὸ χεῖλος τοῦ ποταμοῦ“ (Gen. 41, 17). λόγον δὲ συμβολικῶς ποταμὸν εἶναί φαμεν, ἐπειδὴ ἑκάτερος ἔξω τε φέρεται καὶ ῥέων συντόνῳ χρῆται τῷ τάχει καὶ τοτὲ μὲν εὐφορεῖ πλημμύραις ὁὁ μὲν ὕδατος, ὁὁ δὲ ῥημάτων καὶ ὀνομάτων, τοτὲ δὲ ἀφορεῖ χαλώμενος καὶ συνίζων·

2.239Ayrıca ikisi de yarar sağlar: biri tarlaları, öteki dinlemeyi sevenlerin psykhēlerini sular. Bazen de kabarıp zarar verirler: biri komşu toprakları sel altında bırakır, öteki dikkat etmeyenlerin aklını çalkalayıp karıştırır. Söz işte böyle ırmağa benzetilir.

2.239

καὶ ὠφελοῦσι μέντοι ὁ μὲν ἄρδων τὰς ἀρούρας, ὁ δὲ τὰς τῶν φιληκόων ψυχάς, καὶ ἔστιν ὅτε βλάπτουσι κυμήναντες, ὁ μὲν τὴν ὅμορον γῆν ἐπικλύσας, ὁ δὲ ἀνακυκήσας καὶ συγχέας τὸν τῶν οὐ προσεχόντων λογισμόν. οὗτος μὲν εἰκάζεται ποταμῷ.

2.240Sözün tabiatı iki türlüdür: biri daha iyi, öteki daha kötü; daha iyisi yararlı olan, daha kötüsü de zorunlu olarak zarar veren.

2.240

διττὴ δὲ λόγου φύσις, ἡ μὲν ἀμείνων, ἡ δὲ χείρων, ἀμείνων μὲν ἡ ὠφελοῦσα, χείρων δὲ κατὰ τὸ ἀναγκαῖον ἡ βλάπτουσα.

2.241Musa görebilenler için ikisinin de örneklerini apaçık ortaya koymuştur: "Bahçeyi sulamak için Aden'den bir ırmak çıkar; oradan dört başa ayrılır" (Tekvin 2,10) diyor.

2.241

παραδείγματα δὲ ἑκατέρας τοῖς δυναμένοις ὁρᾶν ἀνέθηκε Μωϋσῆς ἀριδηλότατα· „ποταμὸς“ γάρ φησι "πορεύεται ἐξ Ἐδὲμ ποτίζειν τὸν παράδεισον· ἐκεῖθεν ἀφορίζεται εἰς τέσσαρας ἀρχάς“ (Gen. 2, 10).

2.242Var Olan'ın bilgeliğine Aden der; adı "zevk" diye çevrilir. Sanırım bunun sebebi, Tanrı'nın bilgeliğinin de, bilgeliğin Tanrısı'nın da zevk alınacak şey olmasıdır; nitekim ilahilerde de "Rab'den zevk al" (Mezmurlar 36,4) diye okunur. İlahi logos da bilgelik pınarından bir ırmak gibi aşağı iner; aretēyi seven psykhēlerin Olympos'a ve göğe ait filizlerini ve fidanlarını bir bahçeyi sular gibi sulamak için.

2.242

καλεῖ δὲ τὴν μὲν τοῦ ὄντος σοφίαν Ἐδέμ, ἧς ἑρμηνεία τρυφή, διότι, οἶμαι, ἐντρύφημα καὶ θεοῦ σοφία καὶ σοφίας θεός, ἐπεὶ καὶ ἐν ὕμνοις ᾄδεται· „κατατρύφησον τοῦ κυρίου“ (Psalm. 36, 4). κάτεισι δὲ ὥσπερ ἀπὸ πηγῆς τῆς σοφίας ποταμοῦ τρόπον ὁ θεῖος λόγος, ἵνα ἄρδῃ καὶ ποτίζῃ τὰ ὀλύμπια καὶ οὐράνια φιλαρέτων ψυχῶν βλαστήματα καὶ φυτά, ὡσανεὶ παράδεισον.

2.243Bu kutsal logos dört başa ayrılır; yani her biri birer kraliçe olan dört aretēye bölünür. Çünkü "başlara ayrılmak" yer sınırlarını değil, krallığı akla getirir. Böylece aretēleri gösterir göstermez onları kullanan bilgeyi de kral ilan eder: insanlar tarafından değil, yalan bilmeyen, rüşvet almayan ve tek başına hür olan tabiat tarafından seçilmiş bir kral.

2.243

ὁ δὲ ἱερὸς οὗτος λόγος ἀφορίζεται εἰς τέσσαρας ἀρχάς, λέγω δὲ εἰς τὰς τέσσαρας ἀρετὰς σχίζεται, ὧν ἑκάστη βασιλίς ἐστι· τὸ γὰρ ἀφορίζεσθαι εἰς ἀρχὰς οὐ τοπικοῖς ὅροις, ἀλλὰ βασιλείᾳ ἔοικεν, ἵν’ ἐπιδείξας τὰς ἀρετὰς εὐθὺς ἀποφήνῃ καὶ τὸν χρώμενον αὐταῖς σοφὸν βασιλέα, κεχειροτονημένον οὐ πρὸς ἀνθρώπων, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἀψευδοῦς καὶ ἀδεκάστου καὶ μόνης ἐλευθέρας φύσεως.

2.244Nitekim İbrahim'in iyiliğini görenler ona şöyle derler: "Sen aramızda Tanrı tarafından konmuş bir kralsın" (Tekvin 23,6). Böylece felsefeyle uğraşanlar için şu öğretiyi koyarlar: Yalnız bilge kişi yönetici ve kraldır; aretē de kimseye hesap vermeyen bir yönetim ve krallıktır.

2.244

λέγουσι γὰρ τῷ Ἀβραὰμ οἱ κατιδόντες αὐτοῦ τὸ ἀστεῖον· „βασιλεὺς παρὰ θεοῦ εἶ σὺ ἐν ἡμῖν“ (Gen. 23, 6), δόγμα τιθέμενοι τοῖς περὶ φιλοσοφίαν διατρίβουσιν, ὅτι μόνος ὁ σοφὸς ἄρχων καὶ βασιλεὺς καὶ ἡ ἀρετὴ ἀνυπεύθυνος ἀρχή τε καὶ βασιλεία.

2.245Musa'nın arkadaşlarından biri bu logosu bir ırmağa benzeterek ilahilerde şöyle demiştir: "Tanrı'nın ırmağı sularla doldu" (Mezmurlar 64,10). Gerçi yeryüzünde akan ırmaklardan birine bu adın gerçek anlamıyla verilmesi saçma olurdu; ama anlaşılan, ilahi logosu bilgelik suyuyla dolu olarak gösteriyor: Onun hiçbir kısmı boş ve ıssız değildir; daha doğrusu, birinin dediği gibi, o tükenmez pınardan ardı ardına gelen kesintisiz akış yüzünden baştan başa taşar ve yükseğe çıkar.

2.245

τοῦτον τὸν λόγον εἰκάσας ποταμῷ τις τῶν ἑταίρων Μωυσέως ἐν ὕμνοις εἶπεν· „ὁ ποταμὸς τοῦ θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων“ (Psalm. 64, 10). καί⟨τοι⟩ τινὰ τῶν ἐπὶ γῆς ῥεόντων ἄλογον κυριολογεῖσθαι· ἀλλ’, ὡς ἔοικε, πλήρη τοῦ σοφίας νάματος τὸν θεῖον λόγον διασυνίστησι, μηδὲν ἔρημον καὶ κενὸν ἑαυτοῦ μέρος ἔχοντα, ⟨μᾶλλον⟩ δέ, ὡς εἶπέ τις, ὅλον δι’ ὅλων ἀναχεόμενον καὶ αἰρόμενον εἰς ὕψος διὰ τὴν συνεχῆ καὶ ἐπάλληλον τῆς ἀεννάου πηγῆς ἐκείνης φοράν.

2.246Bunun gibi başka bir ezgi de vardır: "Irmağın coşkun akışı Tanrı'nın şehrini sevindirir" (Mezmurlar 45,5). Hangi şehri? Çünkü bugünkü kutsal şehir, içinde kutsal tapınağın bulunduğu şehir, denizden olduğu gibi ırmaklardan da uzakta kurulmuştur. Demek ki açık anlamın dışında, ima yoluyla başka bir şey anlatmak istiyor.

2.246

ἔστι δὲ καὶ ἕτερον ᾆσμα τοιοῦτον· „τὸ ὅρμημα τοῦ ποταμοῦ εὐφραίνει τὴν πόλιν τοῦ θεοῦ“ (Psalm. 45, 5). ποίαν πόλιν; ἡ γὰρ νῦν οὖσα ἱερὰ πόλις, ἐν ᾗ καὶ ἅγιος νεώς ἐστι, μακρὰν ὥσπερ θαλάττης καὶ ποταμῶν συνῴκισται· ὡς δῆλον εἶναι, ὅτι τοῦ προφανοῦς ἕτερόν τι βούλεται δι’ ὑπονοιῶν παραστῆσαι.

2.247Gerçekten de ilahi logosun akışı … durmadan, coşkuyla ve düzen içinde akarak her şeyi baştan başa taşırır ve sevindirir.

2.247

τῷ γὰρ ὄντι τοῦ θείου λόγου ῥύμη * * * καὶ συνεχῶς μεθ’ ὁρμῆς ἐν τάξει φερομένη πάντα διὰ πάντων ἀναχεῖ τε καὶ εὐφραίνει.

2.248Bir anlamda Tanrı'nın şehri evrendir: Evren ilahi içkinin bütün kâsesini almış, katıksız içmiş ve neşelenerek sonsuza dek elinden alınmayacak, sönmeyecek bir sevince ermiştir. Başka bir anlamda da bilgenin psykhēsidir; Tanrı'nın bir şehirde gezer gibi onun içinde gezindiği söylenir: "Aranızda gezineceğim ve sizin Tanrınız olacağım" (Levililer 26,12) diyor.

2.248

πόλιν γὰρ θεοῦ καθ’ ἕνα μὲν τρόπον τὸν κόσμον καλεῖ, ὃς ὅλον τὸν κρατῆρα τοῦ θείου πόματος δεξάμενος ⟨ἠκρατί⟩σατο καὶ γανωθεὶς ἀναφαιρέτου καὶ ἀσβέστου τῆς εἰς ἅπαντα τὸν [ἐπὶ τὸν] αἰῶνα εὐφροσύνης ἐπέλαχε, καθ’ ἕτερον δὲ τὴν ψυχὴν τοῦ σοφοῦ, ᾗ λέγεται καὶ ἐμπεριπατεῖν ὁ θεὸς ὡς ἐν πόλει· „περιπατήσω” γάρ φησιν „ἐν ὑμῖν, καὶ ἔσομαι [ἐν] ὑμῶν θεός“ (Lev. 26, 12).

2.249Kendi aklını en kutsal kadeh olarak uzatan mesut bir psykhēye gerçek sevincin kutsal kepçelerini kim doldurur? Tanrı'nın sakisi ve sofra başı olan logostan başka kim? O içkiden farklı değildir; kendisi katıksız içkidir: parıltı, tat, gönül açıklığı, neşe; biz de şairlerin diliyle konuşalım, neşenin ve sevincin ambrosia'dan ilacıdır.

2.249

καὶ ψυχῇ δ’ εὐδαίμονι τὸ ἱερώτατον ἔκπωμα προτεινούσῃ τὸν ἑαυτῆς λογισμὸν τίς ἐπιχεῖ τοὺς ἱεροὺς κυάθους τῆς πρὸς ἀλήθειαν εὐφροσύνης, ὅτι μὴ ⟨ὁ⟩ οἰνοχόος τοῦ θεοῦ καὶ συμποσίαρχος λόγος, οὐ διαφέρων τοῦ πόματος, ἀλλ’ αὐτὸς ἄκρατος ὤν, τὸ γάνωμα, τὸ ἥδυσμα, ἡ ἀνάχυσις, ἡ εὐθυμία, τὸ χαρᾶς, τὸ εὐφροσύνης ἀμβρόσιον, ἵνα καὶ αὐτοὶ ποιητικοῖς ὀνόμασι χρησώμεθα, φάρμακον;

2.250Tanrı'nın şehri İbraniler arasında Yeruşalim diye anılır; bu ad çevrildiğinde "barışın görüşü" demektir. Bu yüzden Var Olan'ın şehrini yeryüzünün bölgelerinde arama, çünkü ağaçtan ya da taştan yapılmamıştır. Onu savaş bilmeyen, keskin gözlü, seyre dalmış barış dolu hayatı kendine gaye edinmiş bir psykhēde ara.

2.250

ἡ δὲ θεοῦ πόλις ὑπὸ Ἑβραίων Ἱερουσαλὴμ καλεῖται, ἧς μεταληφθὲν τοὔνομα ὅρασίς ἐστιν εἰρήνης. ὥστε μὴ ζήτει τὴν τοῦ ὄντος πόλιν ἐν κλίμασι γῆς — οὐ γὰρ ἐκ ξύλων ἢ λίθων δεδημιούργηται —, ἀλλ’ ἐν ψυχῇ ἀπολέμῳ καὶ ὀξυδορκούσῃ ⟨τέλος⟩ προτεθειμένῃ τὸν [δὲ] θεωρητικὸν καὶ εἰρηναῖον βίον.

2.251Çünkü varlıklar arasında Tanrı'ya, seyretmeyi seven, her şeyi görmeye can atan, rüyasında bile iç çekişme ya da kargaşa istemeyen bir zihinden daha saygıdeğer, daha kutsal bir ev bulunabilir mi?

2.251

ἐπεὶ καὶ τίνα σεμνότερον καὶ ἁγιώτερον εὕροι τις ἂν οἶκον ἐν τοῖς οὖσι θεῷ ἢ φιλοθεάμονα διάνοιαν, πάνθ’ ὁρᾶν ἐπειγομένην καὶ μηδὲ ὄναρ στάσεως ἢ ταραχῆς ἐφιεμένην;

2.252Benimle görünmeden konuşmayı âdet edinmiş o görünmez ruh yine kulağıma fısıldıyor ve diyor ki: "Dostum, büyük ve uğruna çekişilmeye değer bir şeyi bilmiyor gibisin. Onu da sana cömertçe öğreteyim; nitekim başka birçok şeyi de yeri geldikçe açıkladım.

2.252

ὑπηχεῖ δέ μοι πάλιν τὸ εἰωθὸς ἀφανῶς ἐνομιλεῖν πνεῦμα ἀόρατον καί φησιν· ὦ οὗτος, ἔοικας ἀνεπιστήμων εἶναι καὶ μεγάλου καὶ περιμαχήτου πράγματος, ὅπερ ἀφθόνως — πολλὰ γὰρ καὶ ἄλλα εὐκαίρως ὑφηγησάμην — ἀναδιδάξω.

2.253Bil ki, ey asil insan, en yalansız ve gerçek barış yalnız Tanrı'dır; oluşa gelmiş ve bozulabilen bütün ousia ise sürekli bir savaştır. Çünkü Tanrı hür iradedir, ousia ise zorunluluk. Kim savaşı, zorunluluğu, oluşu ve bozuluşu geride bırakıp oluşmamış olana, bozulmaz olana, hür iradeye, barışa sığınabilirse, haklı olarak Tanrı'nın meskeni ve şehri diye anılabilir.

2.253

ἴσθι δή, ⟨ὦ⟩ γενναῖε, ὅτι θεὸς μόνος ἡ ἀψευδεστάτη καὶ πρὸς ἀλήθειάν ἐστιν εἰρήνη, ἡ δὲ γενητὴ καὶ φθαρτὴ οὐσία πᾶσα συνεχὴς πόλεμος. καὶ γὰρ ὁ μὲν θεὸς ἑκούσιον, ἀνάγκη δὲ ἡ οὐσία· ὃς ἂν οὖν ἰσχύσῃ πόλεμον μὲν καὶ ἀνάγκην καὶ γένεσιν καὶ φθορὰν καταλιπεῖν, αὐτομολῆσαι δὲ πρὸς τὸ ἀγένητον, πρὸς τὸ ἄφθαρτον, πρὸς τὸ ἑκούσιον, πρὸς εἰρήνην, λέγοιτ’ ἂν ἐνδίκως ἐνδιαίτημα καὶ πόλις εἶναι θεοῦ.

2.254Aynı şeye ister "barışın görüşü" ister "Tanrı'nın görüşü" de, senin için hiçbir fark olmasın. Çünkü Var Olan'ın pek çok adı olan güçleri arasında O, barışın yalnız bir üyesi değil, korosunun başıdır da."

2.254

μηδὲν οὖν διαφερέτω σοι ἢ ὅρασιν εἰρήνης ἢ ὅρασιν θεοῦ τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον ὀνομάζειν, ὅτι δὲ τῶν πολυωνύμων τοῦ ὄντος δυνάμεων οὐ θιασώτης μόνον, ἀλλὰ καὶ ἔξαρχός ἐστιν εἰρήνης.

2.255Bilge İbrahim'e de "Mısır ırmağından büyük ırmak Fırat'a kadar" (Tekvin 15,18) toprağı mülk olarak vereceğini söyler; bundan kastedilen bir ülke parçasından çok, kendi içimizdeki daha iyi paydır. Çünkü bedenimiz ve onda, onun aracılığıyla oluşan tutkular Mısır ırmağına; psykhē ve ona dost olan şeyler de Fırat'a benzetilir.

2.255

καὶ Ἀβραὰμ μέντοι τῷ σοφῷ δώσειν φησὶ κλῆρον γῆς „ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ ⟨Αἰγύπτου ἕως τοῦ ποταμοῦ⟩ τοῦ μεγάλου Εὐφράτου" (Gen. 15, 18), οὐ χώρας ἀποτομὴν μᾶλλον ἢ τὴν περὶ αὐτοὺς ἡμᾶς ἀμείνω μοῖραν. Αἰγύπτου μὲν γὰρ ἀπεικάζεται ποταμῷ τὸ ἡμέτερον σῶμα καὶ τὰ ἐν αὐτῷ καὶ δι’ αὐτοῦ ἐγγινόμενα πάθη, τῷ δὲ Εὐφράτῃ ⟨ψυχὴ⟩ καὶ τὰ φίλα ταύτῃ.

2.256Böylece hayata en yararlı ve her şeyi bir arada tutan bir öğreti koyar: İyi insanın payına psykhē ve psykhēnin aretēleri düşmüştür; kötünün payına ise tam tersine beden, bedenin ve bedenden gelen kötülükler düşmüştür.

2.256

δόγμα δὴ τίθεται βιωφελέστατον καὶ συνεκτικώτατον, ὅτι ὁ σπουδαῖος κλῆρον ἔλαχε ψυχὴν καὶ τὰς ψυχῆς ἀρετάς, ὥσπερ ὁ φαῦλος ἔμπαλιν σῶμα καὶ τὰς σώματος καὶ διὰ σώματος κακίας.

2.257"-den" sözü iki şey gösterir: biri başlangıç noktasını da içine alan, öteki onu dışarıda bırakan. "Sabahtan akşama on iki saat vardır" ya da "ayın ilk gününden otuzuncu gününe otuz gün vardır" dediğimizde ilk saati ve ilk günü de sayarız; ama biri "tarla şehirden üç dört stadion uzaktadır" derse, elbette şehri hesabın dışında tutarak söyler.

2.257

τὸ δὲ ἀπὸ δύο δηλοῖ, ἓν μὲν τὸ σὺν ἐκείνῳ ἀφ’ οὗ λέγεται, ἕτερον δὲ ⟨τὸ⟩ χωρὶς αὐτοῦ. ὅταν μὲν γὰρ λέγωμεν ἀπὸ πρωΐας ἄχρις ἑσπέρας ⟨ὥρας⟩ εἶναι δώδεκα καὶ ἀπὸ νεομηνίας ἄχρι τριακάδος ἡμέρας τριάκοντα, συγκατατάττομεν τήν τε πρώτην ὥραν καὶ τὴν νεομηνίαν· ὅταν δέ τις ἀπὸ τῆς πόλεως φῇ τὸν ἀγρὸν ἀπέχειν σταδίους τρεῖς ἢ τέτταρας, δίχα τῆς πόλεως δήπου φησίν.

2.258Öyle ki burada da "Mısır ırmağından" sözünün ırmağı dışarıda bırakarak alındığını düşünmek gerekir. Çünkü Musa bizi akış ve bozuluş içinde görülen, hem bozulan hem bozan bedensel şeylerden ayırıp bozulmaz ve bozulmazlığa layık aretēlerle birlikte psykhēyi mülk olarak almamızı istiyor.

2.258

ὥστε καὶ νῦν τὸ „ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ Αἰγύπτου“ νομιστέον τὸ χωρὶς ἐκείνου παραλαμβάνεσθαι· βούλεται γὰρ διοικίσας ἡμᾶς τῶν σωματικῶν, ἅπερ ἐν ῥύσει καὶ φθορᾷ φθειρομένῃ καὶ φθειρούσῃ θεωρεῖται, κλῆρον ψυχῆς λαβεῖν μετὰ τῶν ἀφθάρτων καὶ ἀφθαρσίας ἀξίων ἀρετῶν.

2.259Böylece izini sürerek ırmağa benzetilen övgüye değer sözü bulduk. Kınanacak söz ise Mısır ırmağının ta kendisiymiş: terbiye görmemiş, cahil, adeta cansız bir söz. Bu yüzden kana döner (Çıkış 7,20) ve besleyemez, çünkü cehaletin sözü içilmez. Kansız, cansız kurbağaları ise bol bol doğurur (Çıkış 8,6); bunlar kulağı acıtan tuhaf ve kaba bir ses çıkarırlar.

2.259

οὕτω μέντοι τὸ εἰκάσθαι ποταμῷ λόγον ἐπαινετὸν ἰχνηλατοῦντες εὑρήκαμεν. ὁ δὲ ψεκτὸς αὐτὸς ἄρα ἦν ὁ Αἰγύπτιος ποταμός, ἀνάγωγός τις καὶ ἀμαθής, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἄψυχος λόγος· οὗ χάριν καὶ εἰς αἷμα μεταβάλλει (Exod. 7, 20), τρέφειν οὐ δυνάμενος — ὁ γὰρ ἀπαιδευσίας λόγος οὐ πότιμος — καὶ εὐτοκεῖ μέντοι βατράχοις (Exod. 8,6) ἀναίμοις καὶ ἀψύχοις, καινὸν καὶ τραχὺν ἦχον, ἄλγημα ἀκοῆς, ἀπηχοῦσι.

2.260Onun içindeki bütün balıkların da öldüğü söylenir (Çıkış 7,21); bunlar sembolik olarak düşüncelerdir. Çünkü düşünceler sözün içinde, bir ırmaktaki gibi yüzer ve doğarlar; canlılara benzerler ve sözü canlandırırlar. Terbiye görmemiş sözde ise düşünceler ölmüştür; onda anlamlı hiçbir şey bulunamaz, yalnızca, birinin dediği gibi, kargaların düzensiz ve ölçüsüz gaklamaları vardır.

2.260

λέγεται δέ, ὅτι καὶ οἱ ἐν αὐτῷ πάντες ἰχθύες ἐφθάρησαν (Exod. 7, 21), οἳ συμβολικῶς εἰσι τὰ νοήματα· ταῦτα γὰρ ἐννήχεται καὶ ἐγγίνεται ὡς ἐν ποταμῷ τῷ λόγῳ, ζῴοις ἐοικότα καὶ ψυχοῦντα αὐτόν· ἐν δὲ ἀπαιδεύτῳ λόγῳ τέθνηκε τὰ ἐνθυμήματα· συνετὸν γὰρ οὐδὲν ἔστιν εὑρεῖν, ἀλλὰ κολῳῶν τινας ἀκόσμους καὶ ἀμετροεπεῖς, ὡς εἶπέ τις, φωνάς.

2.261Bunlar hakkında bu kadarı yeter. Ama yalnız durduğunu ve ırmağı değil, ırmağın kıyısını da gördüğünü kabul ettiğine göre —"Irmağın kıyısında duruyordum sanki" (Tekvin 41,17) diyor—, kıyı hakkında da, Yunancada "dudak" da demek olan bu kelime hakkında da, yerinde olanı hatırlatmak gerekir.

2.261

Περὶ μὲν δὴ τούτων ἅλις. ἐπεὶ δὲ οὐ μόνον στάσιν καὶ ποταμόν, ἀλλὰ καὶ χείλη ποταμοῦ φαντασιωθῆναι ὁμολογεῖ φάσκων· „ᾤμην ἑστάναι παρὰ τὸ χεῖλος τοῦ ποταμοῦ“ (Gen. 41, 17), ἀναγκαῖον ἂν εἴη καὶ περὶ χείλους τὰ καίρια ὑπομνῆσαι.

2.262Görünüşe göre tabiat canlılara, özellikle de insanlara, dudakları en gerekli iki şey için uydurmuştur. Biri susmak içindir, çünkü dudaklar sese karşı bir set ve en sağlam bir çittir; öteki de ifade içindir, çünkü sözlerin akışı onların arasından geçer. Dudaklar kapanınca akış durur; aralanmazlarsa söz akamaz.

2.262

φαίνεται τοίνυν ἕνεκα δυεῖν τῶν ἀναγκαιοτάτων ἡ φύσις χείλη ζῴοις καὶ μάλιστα ἀνθρώποις ἁρμόσασθαι· ἑνὸς μὲν ἡσυχίας — ἔρυμα γὰρ ταῦτα καὶ φραγμὸς ὀχυρώτατος φωνῆς —, ἑτέρου δὲ ἑρμηνείας· διὰ γὰρ τούτων τὸ τῶν λόγων νᾶμα φέρεται· συναχθέντων μὲν γὰρ ἐπέχεται, φέρεσθαι δ’ ἀμήχανον μὴ διαστάντων.

2.263Tabiat bu yolla bizi her ikisine, konuşmaya ve susmaya alıştırır ve hazırlar; her birinin uygun vaktini gözetelim diye. Örneğin dinlemeye değer bir şey mi söyleniyor? Musa'nın "Sus ve dinle" (Tesniye 27,9) öğüdüne uyarak hiç karşı çıkmadan sessizce kulak ver.

2.263

ἐκ δὲ τούτου γυμνάζει καὶ συγκροτεῖ πρὸς ἄμφω, τὸ λέγειν καὶ ἡσυχάζειν, ἑκατέρου τὸν ἁρμόττοντα καιρὸν παραφυλάττοντας. οἷον ἀκοῆς ἄξιόν τι λέγεται; πρόσεχε μηδὲν ἐναντιούμενος ἐν ἡσυχίᾳ κατὰ τὸ Μωυσέως παράγγελμα, τὸ „σιώπα καὶ ἄκουε“ (Deut. 27, 9).

2.264Çünkü çekişmeci tartışmalara girişenlerden hiçbirinin gerçek anlamda ne konuştuğu ne dinlediği düşünülebilir; ama hakikate … isteyen için yararlıdır.

2.264

τῶν γὰρ εἰς τὰς ἐριστικὰς γνωσιμαχίας ἀφικνουμένων οὐδ’ ἂν εἷς κυρίως οὔτε λέγειν οὔτ’ ἀκούειν νομισθείη, τῷ δὲ μέλλοντι πρὸς ἀλήθειαν * * * ὠφέλιμον.

2.265Yine hayatın savaşlarında ve kötülüklerinde Tanrı'nın merhametli elinin ve kudretinin seni koruduğunu, önünde kalkan tuttuğunu gördüğünde sakin dur; çünkü bu yardımcının müttefike ihtiyacı yoktur. Bunun da bir örneği kutsal yazılarda vardır: "Rab sizin için savaşacak, siz susacaksınız" (Çıkış 14,14).

2.265

πάλιν ὅταν ἴδῃς ἐν τοῖς τοῦ βίου πολέμοις καὶ κακοῖς τὴν ἵλεω τοῦ θεοῦ χεῖρα καὶ δύναμιν ὑπερέχουσαν καὶ προασπίζουσαν, ἠρέμησον· οὐ γὰρ δεῖται συμμαχίας ὁ βοηθὸς οὗτος. ἔστι δὲ καὶ τούτου δεῖγμα τὸ ἐν ταῖς ἱεραῖς ἀναγραφαῖς κατακείμενον, τὸ „κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ ὑμεῖς σιγήσεσθε“ (Exod. 14, 14).

2.266Mısır'ın meşru çocuklarının ve ilk doğanlarının öldüğünü gördüğünde de (Çıkış 11,5) —arzu duymak, haz almak, acı duymak, korkmak, haksızlık etmek, akılsızca davranmak, ölçüsüzlük etmek ve bunların kardeşi ve akrabası olan her şey—, dehşete kapılıp sessiz kal; Tanrı'nın korkunç kudreti karşısında sin.

2.266

ἐάν γε μὴν ἴδῃς τὰ γνήσια ἔγγονα καὶ πρωτότοκα Αἰγύπτου φθειρόμενα (Exod. 11, 5), τὸ ἐπιθυμεῖν, τὸ ἥδεσθαι, τὸ λυπεῖσθαι, τὸ φοβεῖσθαι, τὸ ἀδικεῖν, τὸ ἀφραίνειν, τὸ ἀκολασταίνειν καὶ ὅσα τούτων ἀδελφὰ καὶ συγγενῆ, καταπλαγεὶς ἡσύχαζε, τὸ φοβερὸν τοῦ θεοῦ κράτος ὑποπτήξας.

2.267"Ne insana ne hayvana karşı bir köpek diliyle hırlamayacak" (aynı yer, 7) diyor. Bu şu demektir: Bizdeki kendi gücümüz yok edilip dışarıdan bütün bir yardım kendiliğinden bizi korumaya geldiğinde, ne havlayıp bağıran köpeksi dilin, ne içimizdeki insanın, yani yönetici nous'un, ne de hayvansı yaratığın, yani hissin şımarması yakışır.

2.267

„οὐ γὰρ γρύξει“ φησί „κύων τῇ γλώσσῃ, οὐδ’ ἀπ’ ἀνθρώπου ἕως κτήνους“ (ibid. 7), ἴσον τῷ οὔτε τὴν κυνώδη γλῶσσαν ὑλακτοῦσάν τε καὶ κράζουσαν οὔτε τὸν ἐν ἡμῖν ἄνθρωπον, ἡγεμόνα νοῦν, οὔτε τὸ κτηνῶδες θρέμμα, τὴν αἴσθησιν, προσήκει γαυριᾶν, ὅταν ἀναιρεθέντος τοῦ παρ’ ἡμᾶς ὅλον ἔξωθεν τὸ συμμαχικὸν αὐτοκέλευστον ὑπερασπιοῦν ἥκῃ.

2.268Ama susmaya uygun düşmeyen, tersine açık açık konuşmayı gerektiren pek çok an da olur. Bunların da hatırası yazılı olarak durmaktadır. Nasıl mı? Biri beklenmedik bir iyiliğe mi kavuştu? O hâlde şükretmek ve onu göndereni ilahilerle övmek güzeldir. Peki bu iyilik nedir?

2.268

πολλοὶ δὲ συμβαίνουσι καιροὶ μὴ ἐφαρμόζοντες ἡσυχίᾳ, τὰς δὲ καταλογάδην ῥήσεις ἐπιζητοῦντες· ὧν πάλιν ἰδεῖν ἔστιν ἀνακείμενα ὑπομνήματα. πῶς; ἀγαθοῦ τις γέγονεν ἀπροσδόκητος μετουσία; καλὸν οὖν εὐχαριστῆσαι καὶ τὸν ἐπιπέμψαντα ὑμνῆσαι. τί οὖν τὸ ἀγαθόν;

2.269Bize saldıran tutku öldü ve yüzüstü, gömülmeden mi atıldı? Öyleyse beklemeyelim; bir koro kurup en kutsal ezgiyi söyleyelim, herkesi de şöyle demeye çağıralım: "Rab'be ezgi söyleyelim, çünkü şanla yüceldi; atı ve binicisini denize attı" (Çıkış 15,1).

2.269

τέθνηκε τὸ ἐπιτιθέμενον ἡμῖν πάθος καὶ πρηνὲς ἄταφον ἔρριπται; μὴ μέλλωμεν οὖν, ἀλλὰ ⟨χορὸν⟩ στησάμενοι τὴν ἱεροπρεπεστάτην ᾄδωμεν ᾠδήν, παρακελευόμενοι λέγειν πᾶσιν· „ᾄσωμεν τῷ κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ἵππον καὶ ἀναβάτην ἔρριψεν εἰς θάλασσαν“ (Exod. 15, 1).

2.270Ama tutkunun yok olması ve göçüp gitmesi bir iyiliktir, fakat tam bir iyilik değildir; bilgeliğin bulunması ise eşsiz bir güzelliktir. Bilgelik bulunduğunda bütün halk mûsikinin tek bir kısmıyla değil, onun bütün armonileri ve ezgileriyle şarkı söyleyecektir.

2.270

ἀλλὰ γὰρ ἡ μὲν τοῦ πάθους φθορὰ καὶ μετανάστασις ἀγαθόν, ἀλλ’ οὐ τέλειον ἀγαθόν· ἡ δὲ σοφίας εὕρεσις ὑπερβάλλον καλόν· ἧς εὑρεθείσης ἅπας ὁ λεὼς οὐ καθ’ ἓν μέρος μουσικῆς, ἀλλὰ κατὰ πάσας αὐτῆς τὰς ἁρμονίας καὶ μελῳδίας ᾄσεται.

2.271"O zaman İsrail bu ezgiyi kuyunun başında söyledi" (Sayılar 21,17) diyor; yani eskiden gizlenmiş, sonra yeniden aranıp en sonunda bulunmuş, tabiatı derin olan epistēmēnin başında. Onun kanunu, seyretmeyi sevenlerin psykhēlerindeki akla ait tarlaları sulamaktır.

2.271

„τότε“ γάρ φησιν „ᾖσεν Ἰσραὴλ τὸ ᾆσμα τοῦτο ἐπὶ τοῦ φρέατος“ (Num. 21, 17), λέγω δὲ ἐπὶ τῆς πάλαι μὲν κεκρυμμένης, ἀναζητηθείσης δὲ αὖθις καὶ ἐπὶ πᾶσιν ἀνευρημένης βαθείας τὴν φύσιν ἐπιστήμης, ᾗ νόμος τὰς τῶν φιλοθεαμόνων ἄρδειν λογικὰς ἐν ψυχαῖς ἀρούρας.

2.272Peki ya zihnin gerçek meyvesini topladığımızda? Kutsal logos bize şunu buyurmaz mı: Psykhēnin çiçeklendirdiği, filizlendirdiği, meyveye durdurduğu güzel şeylerin bolluğundan ilk ürünleri, aklımızı bir sepet gibi kullanarak (Tesniye 26,2.4) açıkça gösterelim ve her şeyi sonuna erdiren Tanrı'ya övgüler sunarak şöyle diyelim: "Kutsal olanları evimden temizleyip çıkardım" (aynı yer, 13); onları Tanrı'nın evinde sakladım ve kutsal tapınak hizmeti için en iyiler arasından seçilmiş olanları onların bekçileri ve koruyucuları olarak başlarına koydum.

2.272

τί δέ; ὅταν συγκομίσωμεν τὸν γνήσιον διανοίας καρπόν, οὐ παραγγέλλει ἡμῖν ὁ ἱερὸς λόγος ὥσπερ ἐν καρτάλῳ (Deut. 26, 2. 4) τῷ λογισμῷ τὰς ἀπαρχὰς τῆς εὐφορίας ὧν ἤνθησεν, ὧν ἐβλάστησεν, ὧν ἐκαρποφόρησεν ἡ ψυχὴ καλῶν, ἐπιδεικνυμένους ἄντικρυς οὕτω ῥητορεύειν, τὰ εἰς τὸν τελεσφόρον θεὸν ἐγκώμια λέγοντας· „ἐξεκάθηρα τὰ ἅγια ἀπὸ τῆς οἰκίας μου“ (ibid. 13) καὶ ἐταμιευσάμην ἐν τῷ τοῦ θεοῦ οἴκῳ, ταμίας καὶ φύλακας αὐτῶν ἐπιστήσας τοὺς ἀριστίνδην ἐπιλελεγμένους πρὸς τὴν ἱερὰν νεωκορίαν.

2.273Bunlar Levililer, yabancılar, öksüzler ve dullardır (aynı yer). Kimi yalvaranlardır, kimi göçmen ve sığınmacı, kimi de oluştan öksüz ve dul kalmıştır; Tanrı'yı ise O'na hizmet eden psykhēnin kocası ve gerçek babası olarak benimsemişlerdir.

2.273

οὗτοι δέ εἰσι Λευῖται καὶ προσήλυτοι καὶ ὀρφανοὶ καὶ χῆραι (ibid.)· οἱ μὲν ἱκέται, οἱ δὲ μετανάσται καὶ πρόσφυγες, οἱ δὲ ἀπωρφανισμένοι καὶ κεχηρευκότες γενέσεως, θεὸν δὲ τὸν τῆς ψυχῆς θεραπευτρίδος ἄνδρα καὶ πατέρα γνήσιον ἐπιγεγραμμένοι.

2.274Hem konuşmanın hem susmanın en yakışık alanı işte budur. Kötüler ise bunun tersini talim etmişlerdir: Kınanacak bir sessizliğe de suçlanacak bir konuşmaya da heves etmiş, ikisini de hem kendilerinin hem başkalarının yıkımı için işlemişlerdir.

2.274

τοῦτον μὲν δὴ τὸν τρόπον καὶ λέγειν καὶ ἡσυχάζειν ἐμπρεπέστατον. τὸ δὲ ἐναντίον μεμελετήκασιν οἱ φαῦλοι· καὶ γὰρ ἡσυχίας ἐπιλήπτου καὶ ἑρμηνείας ὑπαιτίου ζηλωταὶ γεγόνασιν, ἑκάτερον ἐπ’ ὀλέθρῳ ἑαυτῶν τε καὶ ἑτέρων συγκροτοῦντες.

2.275Talimlerinin büyük kısmı da söylenmemesi gerekeni söylemektir. Ağızlarını açıp gemsiz bırakırlar ve şairlerin "ölçüsüz söz" dediği şeyi durdurulamaz bir sel gibi salıverirler; bu sel de sayısız yararsız şeyi peşinden sürükler.

2.275

τὸ δὲ πλέον ἐστὶν αὐτοῖς τῆς ἀσκήσεως ἐν τῷ λέγειν ἃ μὴ δεῖ· τὸ γὰρ στόμα διανοίξαντες καὶ ἐάσαντες ἀχαλίνωτον, καθάπερ ῥεῦμα ἀκατάσχετον, φέρεσθαι τὸν ἀκριτόμυθον, ᾗ φασιν οἱ ποιηταί, λόγον ἱᾶσι, μυρία τῶν ἀλυσιτελῶν προσεπισύροντα.

2.276Bu yüzden kimisi hazzın, arzunun ve her taşkın dürtünün savunuculuğuna yöneldi; akıldışı tutkuyu yönetici akla karşı bir kale gibi diktiler. Kimisi de soyunup çekişmeci kavgalara giriştiler; gören soyu kör edip bir daha kalkılamayacak uçurumlara ve çukurlara atabileceklerini umdular.

2.276

τοιγαροῦν οἱ μὲν ἐπὶ συνηγορίαν ἡδονῆς καὶ ἐπιθυμίας καὶ πάσης πλεοναζούσης ὁρμῆς ἐτράποντο, ἄλογον πάθος ἐπιτειχίζοντες ἡγεμόνι λογισμῷ, ⟨ἔτι δὲ⟩ καὶ ταῖς ἐριστικαῖς φιλονεικίαις ⟨ἐπ⟩αποδυσάμενοι αποδυσάμενοι συνεπλάκησαν, ἐλπίσαντες τὸ ὁρατικὸν πηρῶσαι γένος καὶ κατὰ κρημνῶν καὶ βαράθρων, ἐξ ὧν οὐδ’ ἂν ἔτι γένοιτο διαναστῆναι, δυνήσεσθαι ῥῖψαι.

2.277Bazıları ise yalnız insani aretēye değil, ilahi aretēye de düşman kesildiler; çılgınlığı o kadar ileri götürdüler. Tutku düşkünü topluluğun başı olarak Mısır ülkesinin kralı Firavun gösterilir. Peygambere şöyle denir: "İşte o suya çıkıyor; sen de onu karşılamak için ırmağın kıyısında dur" (Çıkış 7,15).

2.277

ἔνιοι δὲ οὐ μόνον ἀντιπάλους ἑαυτοὺς τῆς ἀνθρωπίνης ἀπέφηναν ἀρετῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς θείας· ἐπὶ τοσοῦτον ἀπονοίας ἤλασαν. τοῦ μὲν οὖν φιλοπαθοῦς ἔξαρχος ἀναγράφεται θιάσου τῆς Αἰγυπτίας χώρας ὁ βασιλεύς, Φαραώ· λέγεται γὰρ τῷ προφήτῃ· „ἰδοὺ αὐτὸς ἐκπορεύεται ἐπὶ τὸ ὕδωρ, καὶ στήσῃ συναντῶν αὐτῷ παρὰ τὸ χεῖλος τοῦ ποταμοῦ“ (Exod. 7, 15).

2.278Çünkü Firavun'un özelliği, akıldışı tutkunun akışına ve taşkınlığına her zaman doğru yürümektir. Bilgenin işi ise hazzın ve arzunun lehine bol bol akan sözleri, ayaklarıyla değil düşüncesiyle, sağlam ve sarsılmaz biçimde karşılamaktır; hem de ırmağın kıyısında, yani dudağında, bu da sözün araçları olan ağız ve dil demektir. Çünkü bunların üzerine sağlamca basarsa, tutkuyu savunan inandırıcı sözleri devirip yere serebilir.

2.278

τοῦ μὲν γὰρ ἴδιον ἐπὶ τὴν φορὰν καὶ ἀνάχυσιν ἀεὶ τοῦ ἀλόγου πάθους ἐξιέναι· τοῦ δὲ σοφοῦ πολλῷ ῥέοντι τοῖς ὑπὲρ ἡδονῆς καὶ ἐπιθυμίας λόγοις ὑπαντιάσαι οὐ τοῖς ποσίν, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ, βεβαίως καὶ ἀκλινῶς, ἐπὶ τοῦ ποταμίου χείλους, τοῦτο δέ ἐστιν ἐπὶ τοῦ στόματος καὶ τῆς γλώττης, ἅπερ ἦν ὄργανα λόγου· παγίως γὰρ ἐπιβὰς αὐτοῖς δυνήσεται τὰς συνηγορούσας τῷ πάθει πιθανότητας ἀνατρέψαι καὶ καταβαλεῖν.

2.279Gören soyun düşmanı ise Firavun'un halkıdır. Bu halk aretēye saldırmaktan, onu kovalamaktan ve köleleştirmekten vazgeçmedi; ta ki yaptıklarının kötü karşılığını bulana, haksızlıklarının denizinde ve kudurmuş tutkunun kabarttığı dev dalgalarda batana kadar. O an eşsiz bir manzara, rakipsiz bir zafer ve umulandan büyük bir sevinç getirdi.

2.279

ὁὁ δὲ τοῦ ὁρατικοῦ γένους ἐχθρὸς ὁὁ τοῦ Φαραὼ λαός ἐστιν, ὃς ἐπιτιθέμενος καὶ διώκων καὶ δουλούμενος ἀρετὴν οὐκ ἐπαύσατο, ἕως κακὰς ὧν διέθηκε τὰς ἀμοιβὰς εὕρατο, πελάγει τῶν ἀδικημάτων καὶ τρικυμίαις, ἃς τὸ λυ⟨ττῶν πάθος⟩ ἀνήγειρε, καταποντωθείς, ὡς ὑπερβάλλουσαν θέαν καὶ νίκην ἀνανταγώνιστον καὶ χαρὰν ἐλπίδος μείζονα τὸν καιρὸν ἐνεγκεῖν ἐκεῖνον.

2.280Bu yüzden şöyle denir: "İsrail Mısırlıları denizin kıyısında ölü gördü" (Çıkış 14,30). Savunan el ne büyüktür! Ağzı, dudakları ve sözü hakikate karşı bileyenleri, bu araçların yanı başında düşmeye zorlar; başkalarına karşı silah kuşananlar yabancı silahlarla değil, kendi silahlarıyla ölsünler diye.

2.280

διὸ λέγεται· „εἶδεν Ἰσραὴλ τοὺς Αἰγυπτίους τεθνηκότας παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης“ (Exod. 14, 30). μεγάλη γε ἡ ὑπέρμαχος χείρ, ἀναγκάζουσα παρὰ στόματι καὶ χείλεσι καὶ λόγῳ πίπτειν τοὺς τὰ ὄργανα ταῦτα κατὰ τῆς ἀληθείας ἀκονησαμένους, ἵνα μὴ ὀθνείοις ἀλλὰ ἰδίοις ὅπλοις οἱ καθ’ ἑτέρων ἀναλαβόντες αὐτὰ θνῄσκωσι.

2.281Bu söz psykhēye en güzel üç müjdeyi verir: Biri Mısırlı tutkuların yok oluşu; ikincisi bunun başka bir yerde değil, tuzlu ve acı pınarın, deniz gibi olan pınarın kıyısında, yani aretēnin düşmanı sofist sözün döküldüğü dudaklarda olması; sonuncusu da bu düşüşün seyredilmesi.

2.281

τρία δ’ εὐαγγελίζεται τῇ ψυχῇ τὰ κάλλιστα, ἓν μὲν ἀπώλειαν Αἰγυπτιακῶν παθῶν, ἕτερον δὲ τὸ μὴ παρ’ ἑτέρῳ χωρίῳ, ⟨ἀλλὰ⟩ τῆς ἁλμυρᾶς καὶ πικρᾶς πηγῆς, ὡς ἂν θαλάττης, χείλεσι, δι’ ὧν ὁ πολέμιος ἀρετῆς σοφιστὴς λόγος ἐξεκέχυτο, τελευταῖον δὲ τὴν θέαν τοῦ πτώματος.

2.282Çünkü güzel olan hiçbir şey görünmez kalmasın; … ve parlak güneşe çıkarılsın. Kötü olan ise tersine derin karanlığa ve … layıktır. Kötüyü tesadüfen bile görmek nasip olmasın; iyiyi ise her zaman daha büyük gözlerle seyredelim. Güzel olanın yaşamasından ve kötü olanın ölmesinden daha iyi ne olabilir?

2.282

μηδὲν γὰρ ἀόρατον εἴη καλόν, ἀλλὰ πρὸς * * * καὶ λαμπρὸν ἥλιον ἄγοιτο· καὶ γὰρ τοὐναντίον εἰς βαθὺ σκότος καὶ * * * ἄξιον τὸ κακόν. καὶ τοῦτο μὲν μηδ’ ἐκ τύχης ἰδεῖν ποτε γένοιτο, τὸ δὲ ἀγαθὸν μείζοσιν ὀφθαλμοῖς ἀεὶ περιαθροῖτο. τί δὲ οὕτως ἀγαθόν, ὡς ζῆσαι τὰ καλὰ καὶ ἀποθανεῖν τὰ φαῦλα;

2.283Üçüncü olarak da sözün ustalığını göğe kadar uzatanlar vardı. Bunlar tabiata, daha doğrusu kendi psykhēlerine karşı bir söz talimi yaptılar ve şunu ileri sürdüler: Var olan yalnız bu duyulur ve görünür evrendir; ne bir zaman oluşmuştur ne de bir gün yok olacaktır; oluşmamış ve bozulmazdır; ne vasisi, ne dümencisi, ne de koruyucusu vardır.

2.283

τρεῖς τοίνυν ἦσαν οἱ τὴν τῶν λόγων δεινότητα μέχρις οὐρανοῦ τείναντες. οὗτοι μελέτην κατὰ τῆς φύσεως, μᾶλλον δὲ κατὰ τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς ἐμελέτησαν φάσκοντες, μόνον εἶναι τὸ αἰσθητὸν καὶ ὁρώμενον τοῦτο, οὔτε γενόμενόν ποτε οὔτ’ αὖθις φθαρησόμενον, ἀγένητον δὲ καὶ ἄφθαρτον, ἀνεπιτρόπευτον, ἀκυβέρνητον, ἀπροστασίαστον.

2.284Sonra kanıtların üstüne kanıtlar ekleyerek çürük bir öğretiyi bir kule gibi yükseğe kurdular. Nitekim şöyle denir: "Bütün yeryüzü tek dudaktı" (Tekvin 11,1); bu da psykhēnin bütün kısımlarının, varlıklar içinde her şeyi en çok bir arada tutanı, yani hükümranlığı sarsmak için kurdukları uyumsuz bir uyumdur.

2.284

εἶτ’ ἐπ’ ἄλλοις ἄλλα συνθέντες ἐπιχειρήματα, δόγμα ἀδόκιμον οἰκοδομοῦντες εἰς ὕψος οἷα πύργον ἐξῆραν. λέγεται γὰρ ὅτι „ἦν πᾶσα ἡ γῆ χεῖλος ἕν“ (Gen. 11,1), συμφωνία τῶν τῆς ψυχῆς μερῶν πάντων ἀσύμφωνος ἐπὶ τῷ κινῆσαι τὸ συνεκτικώτατον ἐν τοῖς οὖσιν, ἀρχήν.

2.285Bu yüzden düşünceleriyle göğe tırmanıp ebedî krallığı yıkmayı umdukları anda, o büyük ve yıkılmaz el onları yere çaldı ve kurdukları öğretiyi de onlarla birlikte devirdi.

2.285

τοιγαροῦν ἐλπίσαντας αὐτοὺς εἰς οὐρανὸν ταῖς ἐπινοίαις ἀναδραμεῖσθαι ἐπὶ καθαιρέσει τῆς αἰωνίου βασιλείας ἡ μεγάλη καὶ ἀκαθαίρετος καταβάλλει χείρ, καὶ τὸ οἰκοδομηθὲν δόγμα συνανατρέψασα.

2.286O yere "karışıklık" adı verilmiştir; bu yeni cüret için pek yerinde bir ad. Çünkü başsızlıktan daha çok karışıklık doğuran ne vardır? Başı olmayan evler çatışma ve kargaşayla dolmaz mı? Kralsız bırakılan şehirler, krallığın zıddı ve en büyük kötülük olan ayak takımı yönetimi yüzünden mahvolmaz mı?

2.286

κέκληται δὲ ὁ τόπος „σύγχυσις“, οἰκεῖον ὄνομα τῷ καινουργηθέντι τολμήματι. τί γὰρ ἀναρχίας συγχυτικώτερον; οὐκ οἰκίαι μὲν ἀνηγεμόνευτοι προσκρουσμάτων γέμουσι καὶ ταραχῆς; ἀβασίλευτοι δ’ ἐαθεῖσαι πόλεις ὑπὸ ὀχλοκρατίας, ἐναντίου καὶ μεγίστου, φθείρονται;

2.287Yönetimleri yıkılan ülkeler, milletler, yeryüzünün bölgeleri eski ve büyük saadetlerini yitirmediler mi? İnsanların işlerinden söz etmeye ne gerek var?

2.287

καὶ χῶραι δὲ καὶ ἔθνη καὶ κλίματα γῆς, ὧν ἀρχαὶ κατελύθησαν, οὐ παλαιὰς καὶ μεγάλας εὐδαιμονίας ἀπέβαλον; καὶ τί δεῖ τὰ ἀνθρώπινα λέγεσθαι;

2.288Öteki canlı sürüleri de, kuşlar, kara hayvanları, su hayvanları, bir sürü önderi olmadan bir arada duramaz; her zaman kendi önderlerini özler ve gözetirler, onu iyiliklerin tek sebebi sayarlar; o yokken dağılır ve mahvolurlar.

2.288

οὐδὲ γὰρ αἱ ἄλλαι τῶν ζῴων ἀγέλαι, πτηνῶν, χερσαίων, ἐνύδρων, ἄνευ τινὸς ἀγελάρχου συνεστᾶσιν, ἀλλὰ ποθοῦσι καὶ περιέπουσιν αἰεὶ τὸν οἰκεῖον ἡγεμόνα, ὡς μόνον ἀγαθῶν αἴτιον, οὗ κατὰ τὴν ἀπουσίαν σκεδάννυνται καὶ διαφθείρονται.

2.289O hâlde evrenin pek küçük bir parçası olan yeryüzündeki şeyler için yönetimin iyiliklerin, başsızlığın da kötülüklerin sebebi olduğunu düşünüp de evrenin, kral olan Tanrı'nın önderliği sayesinde en yüksek saadetle dolu olduğunu düşünmeyecek miyiz?

2.289

εἶτ’ οἰόμεθα τοῖς μὲν περιγείοις, ἃ βραχυτάτη μοῖρα τοῦ παντός ἐστιν, ἀρχὴν μὲν ἀγαθῶν, ἀναρχίαν δὲ κακῶν εἶναι αἰτίαν, τὸν δὲ κόσμον οὐ διὰ τὴν τοῦ βασιλεύοντος θεοῦ προήγησιν εὐδαιμονίας τῆς ἄκρας πεπληρῶσθαι;

2.290Böylece koydukları öğretiye uygun cezayı çekerler: Kutsal olanı … karıştırdıkları için başsızlığın … içinde karışıp kaldılar; karıştıran değil karışan oldular. Henüz cezalarını çekmemişken de delilikle kabarıp her şeyin yönetimini dinsizce sözlerle yıkar, kendilerini yönetici ve kral ilan ederler; Tanrı'nın yıkılmaz kudretini durmadan yok olan ve

2.290

δίκην οὖν ἁρμόττουσαν οἷς ἐτίθεντο διδόασι· φύραντες γὰρ τὸ ἱερὸν περὶ * * * ἀναρχίας φυρόμενοι ἐπεῖδον, συγχυθέντες οὐ συγχέαντες. ἕως δὲ οὔπω τιμωρίαν δεδώκασιν, ὑπὸ φρενοβλαβείας φυσώμενοι τὴν μὲν τῶν ὅλων ἀρχὴν ἀνοσίοις λόγοις καθαιροῦσιν, αὑτοὺς δὲ ἄρχοντας καὶ βασιλέας ἀναγράφουσι, τὸ ἀκαθαίρετον τοῦ θεοῦ κράτος γενέσει τῇ ἀδιαστάτως ἀπολλυμένῃ καὶ

2.291 bozulan oluşa bağlarlar. Nitekim bu gülünç kişiler tantanayla ve böbürlenerek şöyle demeyi âdet edinmişlerdir: "Önderler biziz, hükmedenler biziz; her şey bize bağlı olarak demir atar. İyiliklerin ve zıtlarının sebebi bizden başka kim? İyi ya da kötü iş yapmak, en yalansız biçimde, bizden başka kime aittir? Her şeyin görünmez bir kudrete bağlı olduğunu söyleyenler boş yere saçmalıyor; o kudretin evrendeki insani ve ilahi işlere başkanlık ettiğini sanıyorlar."

2.291

φθειρομένῃ περιάπτοντες. ἐπιτραγῳδοῦντες γοῦν καὶ ἐπικομπάζοντες εἰώθασιν οἱ καταγέλαστοι λέγειν ταῦτα· ἡμεῖς οἱ ἡγεμόνες, ἡμεῖς οἱ δυναστεύοντες· ἐφ’ ἡμῖν ὁρμεῖ τὰ πάντα· ἀγαθῶν καὶ τῶν ἐναντίων τίνες αἴτιοι ⟨ὅτι μὴ⟩ ἡμεῖς; τὸ ⟨εὖ καὶ⟩ κακῶς ἐργάσασθαι τίσιν ὅτι μὴ ἡμῖν ἀψευδέστατα ἀνάκειται; φλυαροῦσι δὲ ἄλλως οἱ δυνάμεως ἀοράτου τὰ πάντα φάσκοντες ἐξῆφθαι, ἣν πρυτανεύειν τῶν κατὰ τὸν κόσμον ἀνθρωπείων τε καὶ θείων νομίζουσι.

2.292Böyle böbürlendikten sonra, sarhoşluktan ayılır gibi kendilerine gelir, yaptıkları sarhoş taşkınlığının farkına varıp utanırlarsa ve akılsız bir düşünceyle sürüklenip işledikleri günahlar yüzünden kendilerini kınarlarsa; dalkavukluk etmeyen ve rüşvet almayan bir danışman olan pişmanlığa başvurup Var Olan'ın merhametli kudretini, dinsiz sözlerin yerine sözlerini geri alan kutsal sözlerle yatıştırırlarsa, tam bir af bulacaklardır.

2.292

τοιαῦτα καταλαζονευσάμενοι, ἐὰν μὲν ὥσπερ ἐκ μέθης νήψαντες ἐν ἑαυτοῖς γένωνται καὶ τῆς παροινίας, ἣν παρῴνησαν, εἰς αἴσθησιν ἐλθόντες αἰδεσθῶσι καὶ κακίσωσιν ἑαυτοὺς ἐφ’ οἷς ὑπ’ ἀγνώμονος γνώμης ἐξαμαρτάνειν προήχθησαν, ἀκολακεύτῳ καὶ ἀδεκάστῳ χρησάμενοι συμβούλῳ μετανοίᾳ, τὴν ἵλεω τοῦ ὄντος δύναμιν ἐξευμενισάμενοι παλινῳδίαις ἀντὶ βεβήλων ἱεραῖς, ἀμνηστίαν εὑρήσονται παντελῆ.

2.293Ama sonuna kadar gem azıya alıp boyunlarını sertleştirir, kendi kendilerinin efendisi, hür ve başkalarının önderiymiş gibi tepinirlerse, yalvarmaya kulak asmayan, yumuşamak bilmeyen bir zorunlulukla küçük büyük her şeyde kendi hiçliklerini hissedeceklerdir.

2.293

ἐὰν δὲ ἀφηνιασταὶ καὶ σκληραύχενες μέχρι τοῦ παντὸς γενόμενοι σκιρτῶσιν, ὡς αὐτόνομοι καὶ ἐλεύθεροι καὶ ἑτέρων ἡγεμόνες ὄντες, ἀπαραιτήτῳ ἀνάγκῃ καὶ ἀμειλίκτῳ τὴν ἑαυτῶν ἐν ἅπασι μικροῖς τε καὶ μεγάλοις οὐδένειαν αἰσθήσονται.

2.294Çünkü bu evrene kanatlı bir arabaya biner gibi binmiş olan arabacı onların ağzına gem vuracak, gevşemiş dizginleri zorla geri çekecek, burunsalıkları sıkıştıracak; kırbaçlarla ve üvendirelerle, kötü köleler gibi efendilerinin iyiliği ve yumuşaklığı yüzünden unuttukları efendilik yetkisini onlara hatırlatacaktır.

2.294

ὁ γὰρ ἐπιβεβηκὼς ἡνίοχος ὡς ἅρματι πτηνῷ τῷδε τῷ κόσμῳ χαλινὸν ἐμβαλὼν καὶ τὸ κεχαλασμένον τῶν ἡνιῶν ὀπίσω βίᾳ τείνας καὶ τοὺς κημοὺς ἐπισφίγξας, μάστιξι καὶ κέντροις ἀναμνήσει τῆς δεσποτικῆς ἐξουσίας, ἧς ἐπελάθοντο διὰ τὸ χρηστὸν καὶ ἥμερον τοῦ κρατοῦντος ὥσπερ οἱ κακοὶ δοῦλοι.

2.295Çünkü efendilerin hoşgörüsünü başıboşluğa çevirip efendisizliğe özenirler; ta ki sahipleri ilaç yerine cezalar vererek akıntı gibi yayılan büyük hastalıklarını durdurana kadar.

2.295

τὸ γὰρ τῶν δεσποτῶν ἐπιεικὲς εἰς ἀναρχίαν ἐκτρέποντες ἐπιμορφάζουσι τὸ ἀδέσποτον, μέχρις ἂν τὴν ῥοώδη τε καὶ πολλὴν αὐτῶν νόσον, ἀντὶ φαρμάκων τὰς τιμωρίας προσφέρων, ὁ κεκτημένος ἐπισχῇ.

2.296Bu yüzden şöyle denir: "Dudaklarıyla kötülük ya da iyilik yapmayı kararlaştıran psykhē kanunsuzdur; sonra günahını itiraf edecektir" (Levililer 5,4). Ey kibir dolu psykhē, ne diyorsun? Gerçekten iyi, güzel, adil ya da kutsal olanın ne olduğunu, neyin kime uygun düştüğünü biliyor musun?

2.296

διὸ λέγεται· „ψυχὴ ἄνομος ἡ διαστέλλουσα τοῖς χείλεσι κακοποιῆσαι ἢ καλῶς ποιῆσαι· εἶθ’ ὕστερον ἐξαγορεύσει τὴν ἁμαρτίαν ἑαυτῆς“ (Lev. 5, 4). τί φῄς, ὦ γέμουσα ἀλαζονείας; οἶδας γάρ, τί ἐστι τὸ πρὸς ἀλήθειαν ἀγαθὸν ἢ καλὸν ἢ δίκαιον ἢ ὅσιον ἢ τίνα τίσιν ἐφαρμόττει;

2.297Bunların epistēmēsi de gücü de yalnız Tanrı'ya ve O'nun dostu olan kişiye aittir. Bunun tanığı da şu kehanettir: "Öldüren de yaşatan da benim; yaralarım, iyileştiren de benim" (Tesniye 32,39).

2.297

ἡ τούτων ἐπιστήμη τε καὶ δύναμις ἀνάκειται μόνῳ θεῷ, καὶ εἴ τις αὐτῷ φίλος. μάρτυς δὲ καὶ χρησμός, ἐν ᾧ λέγεται· „ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω· πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι“ (Deut. 32, 39).

2.298Ama kendini bilge sanan psykhēnin kendini aşan şeylere dair düşleri yüzeyde de kalmadı; o zavallı öylesine rüzgârla şişti ki yanlış olarak varsaydığı şeylerin sağlam ve sarsılmaz biçimde durduğuna yemin bile etti.

2.298

ἀλλὰ γὰρ οὐδὲ ἐπιπόλαιον ἔσχεν ἡ δοκησίσοφος ψυχὴ τὴν τῶν ὑπὲρ ἑαυτὴν ὀνείρωξιν, ἀλλ’ οὕτως ἡ δυστυχὴς ἐξηνεμώθη, ὡς καὶ ἐνώμοτον γενέσθαι περὶ τοῦ βεβαίως καὶ παγίως ταῦθ’ ἑστάναι, ἃ ψευδῶς ὑπέλαβεν.

2.299Hastalığın çırpınan ve köpüren hâli gevşemeye başlarsa, sağlığın azar azar alevlenen kıvılcımları onu önce günahını itiraf etmeye, yani kendini kınamaya, sonra da sunakların önünde yalvaran biri olmaya zorlayacaktır: Yakarışlarla, dualarla ve kurbanlarla yalvaracaktır, çünkü af ancak bunlarla kazanılır.

2.299

ἐὰν οὖν τὸ παλμῶδες καὶ παφλάζον τοῦ νοσήματος ἄρξηται χαλᾶν, τὰ τῆς ὑγείας ἐμπυρεύματα κατ’ ὀλίγον ἐκζωπυρούμενα βιάσεται τὸ μὲν πρῶτον ἐξαγορεῦσαι τὸ ἁμάρτημα, τὸ δ’ ἐστὶ κακίσαι ἑαυτήν, εἶτα πρὸς βωμοῖς ἱκέτιν γενέσθαι, ποτνιωμένην λιταῖς καὶ εὐχαῖς καὶ θυσίαις, ⟨αἷς⟩ ἀμνηστίας μόναις ἐπιλαχεῖν ἔστιν.

2.300Bundan sonra biri haklı olarak şunu sorabilir: Musa neden yalnız Mısır'daki ırmağın kıyıları, yani dudakları olduğunu yazdı da Fırat'ın ya da öteki kutsal ırmaklardan herhangi birinin kıyılarından söz etmedi? Çünkü bir yerde şöyle diyor: "Onu karşılamak için ırmağın kıyısında dur" (Çıkış 7,15) …

2.300

Ἑξῆς δ’ ἄν τις εἰκότως ἐπαπορήσειε, τί δή ποτε τὸν ἐν Αἰγύπτῳ ποταμὸν μόνον ἀνέγραψεν ἔχοντα χείλη, τὸν δ’ Εὐφράτην ἤ τινα τῶν ἄλλων ἱερῶν ποταμῶν οὐκέτι. ὅπου μὲν γάρ φησι· „στήσῃ συναντῶν αὐτῷ παρὰ τὸ χεῖλος τοῦ ποταμοῦ“ (Exod. 7, 15) * * *.

2.301Gerçi bazıları belki alay ederek bu tür şeylerin araştırmaya sokulmaması gerektiğini, bunların bir yarardan çok kılı kırk yarmayı gösterdiğini söyleyecekler. Ben ise bu tür şeylerin, okuyanlar iyileşsin diye kutsal yazılara çeşni gibi katıldığını düşünüyorum. Araştıranları laf ebeliğiyle suçlamamak gerekir; tersine, araştırmasalar tembellikle suçlanmalıdırlar.

2.301

καίτοι τινὲς ἴσως ἐπιχλευάζοντες ἐροῦσι, μὴ δεῖν τὰ τοιαῦτα εἰς τὰς ζητήσεις εἰσάγειν· γλισχρολογίαν γὰρ μᾶλλον ἢ ὠφέλειάν τινα ἐμφαίνειν. ἐγὼ δὲ τὰ τοιαῦτα ἡδυσμάτων τρόπον παρηρτύσθαι ταῖς ἱεραῖς ἀναγραφαῖς βελτιώσεως ἕνεκα τῶν ἐντυγχανόντων ὑπολαμβάνω· καὶ οὐδεμίαν τῶν ζητούντων καταγνωστέον εὑρεσιλογίαν, ἀλλ’ εἰ μὴ ζητοῖεν, ἔμπαλιν ἀργίαν.

2.302Çünkü şimdiki uğraşımız ırmakların tarihiyle değil, ırmak akışlarına benzetilen, birbirine zıt hayatlarla ilgilidir. İyi insanın hayatı işlerde, kötünün hayatı ise sözlerde görülür. Söz de dil, ağız, dudaklar ve …

2.302

οὐδὲ γὰρ περὶ ποταμῶν ἐστιν ἱστορίας ἡ παροῦσα σπουδή, περὶ δὲ βίων τῶν εἰκαζομένων ποταμίοις ῥεύμασιν, ἐναντιουμένων ἀλλήλοις. ὁ μὲν γὰρ τοῦ σπουδαίου βίος ἐν ἔργοις, ἐν λόγοις δὲ ὁ τοῦ φαύλου θεωρεῖται. λόγος δὲ γλώττῃ καὶ στόματι καὶ χείλεσι καὶ τοῖς * * *.

(Metin burada kesilir.)

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…