İçeriğe geç
Yuhanna İncili Şerhi

Origenes · Yuhanna İncili Şerhi

Kitap 32

32.1.1Bölüm 1

Tanrı'dan İsa Mesih aracılığıyla yol bulmuş olarak, İncil'in büyük ve bizim için diri yolunda ilerleyelim; öyle ki yol bizim tarafımızdan bilinip yürünsün de sonuna kadar ulaşalım.

32.1.1

Ἀπὸ θεοῦ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εὐοδούμενοι ἐρχώμεθα τὴν μεγάλην τοῦ εὐαγγελίου ὁδὸν καὶ ζῶσαν ἡμῖν, εἰ καὶ γνωσθείη καὶ ὁδευθείη ὑφ’ ἡμῶν, ⟨ὡς⟩ φθάσαι αὐτῆς καὶ ἐπὶ τὸ τέλος.

32.1.2Şimdi söyleyeceklerimizle sanki otuz ikinci konak yerine ayak basmaya çalışıyoruz. İsa'nın aydınlık bulut sütunu bizimle olsun; gerektiğinde önümüzden gitsin, gerektiğinde bizi durdursun. Böylece, mukaddes kardeşim ve Tanrı adamı Ambrosios, İncil üzerine yazdırdığımız şerhlerle İncil'in tamamını geçelim; yolun uzunluğundan yılmayalım, zayıflığımız yüzünden bitkin düşmeyelim, hakikat sütununun izinden gitmeye kendimizi zorlayalım.

32.1.2

νῦν μέντοι γε οἱονεὶ δευτέρας καὶ τριακοστῆς παρεμβολῆς ἐν τοῖς λεχθησομένοις ἐπιβῆναι πειρώμεθα· καὶ παρείη γε ἡμῖν ὁ στύλος τῆς φωτεινῆς νεφέλης Ἰησοῦ, προάγων ἡμᾶς ὅτε δεῖ, καὶ ἱστὰς ὅτε χρή, ἕως ὅλον καὶ τῇ ὑπαγορεύσει τῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον, ἱερὲ ἀδελφὲ ⟨καὶ θεοῦ⟩ ἄνθρωπε Ἀμβρόσιε, διεξέλθωμεν τὸ εὐαγγέλιον, μὴ ἐκκακοῦντες ἀπὸ τοῦ μακροῦ τῆς ὁδοιπορίας μηδὲ ἀποκάμνοντες διὰ τὴν ἡμε τέραν ἀσθένειαν, ἀλλ’ ἐκβιαζόμενοι κατ’ ἴχνη βαίνειν τοῦ στύλου τῆς ἀληθείας.

32.1.3Yazdırdığımız şerhlerle Yuhanna İncili metninin bütününde yolculuğumuzu tamamlamamızın, nousumuzun isteyip istemediğini ancak Tanrı bilir. (Yunancanın bu yeri kuşkuludur.)

32.1.3

πότερον δὲ βούλεται τὸν νοῦν ἡμῶν τελέσαι διὰ τῶν ὑπαγορεύσεων τὴν ὁδοιπορίαν τῆς ὅλου τοῦ κατὰ τὸν Ἰωάννην εὐαγγελίου γραφῆς ἢ μή, αὐτὸς ἂν εἰδείη ὁ θεός.

32.1.4Yeter ki bedende bulunurken de bedenden ayrılıp Rabbin yanına yerleşirken de İncil'in dışına çıkmayalım; böylece Tanrı'nın nimetler bahçesinde bahtiyarlık getiren işlerin ve sözlerin tadını çıkaralım.

32.1.4

μόνον καὶ ἐνδημοῦντες ἐν τῷ σώματι καὶ ἐκδημοῦντες αὐτοῦ ἐπὶ τῷ ἐνδημῆσαι πρὸς τὸν κύριον ἔξω τοῦ εὐαγγελίου μὴ βαίνοιμεν, ἵνα καὶ τῶν τοὺς μακαρισμοὺς φερόντων ἔργων καὶ λόγων ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς τοῦ θεοῦ ἀπολαύσωμεν. ### Bölüm 2 ### XIII, 2. Καὶ δείπνου γινομένου, τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν ἵνα παραδῷ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης, εἰδὼς ὅτι πάντα δέδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐξῆλθεν καὶ πρὸς τὸν θεὸν ὑπάγει, ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου καὶ τίθησιν τὰ ἱμάτια, καὶ λαβὼν λέντιον διέζωσεν ἑαυτόν· εἶτα βάλλει ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα, καὶ ἤρξατο νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἦν διεζωσμένος.

32.2.5Bölüm 2

XIII, 2–5. Akşam yemeği sırasında, şeytan Simun'un oğlu Yahuda İskariyot'un yüreğine O'nu ele verme düşüncesini koymuştu. İsa, Baba'nın her şeyi kendi ellerine verdiğini, Tanrı'dan çıkıp Tanrı'ya gittiğini biliyordu. Yemekten kalktı, giysilerini çıkardı, bir havlu alıp beline doladı. Sonra leğene su koydu, öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya ve beline doladığı havluyla kurulamaya başladı.

Luka Üzerine Vaazlar'da meselleri birbiriyle karşılaştırdık ve kutsal Yazılar'a göre kuşluk yemeğinin neyi, akşam yemeğinin neyi işaret ettiğini araştırdık.

32.2.5

Ἐν ταῖς εἰς τὸ κατὰ Λουκᾶν ὁμιλίαις συνεκρίναμεν ἀλλήλαις τὰς παραβολάς, καὶ ἐζητήσαμεν τί μὲν σημαίνει τὸ κατὰ τὰς θείας γραφὰς ἄριστον, τί δὲ παρίστησιν τὸ κατ’ αὐτὰς δεῖπνον.

32.2.6Şimdi de şunu söyleyelim: Kuşluk yemeği, bu hayattaki ruhanî günün sona ermesinden önce, başlayanlara yaraşan ilk gıdadır. Akşam yemeği ise son gıdadır ve daha çok ilerlemiş olanlara layıkıyla sunulur.

32.2.6

καὶ νῦν τοίνυν λελέχθω, ὅτι ἄριστον μέν ἐστιν ἡ πρώτη καὶ πρὸ τῆς συντελείας τῆς ἐν τῷ βίῳ τούτῳ ἡμέρας πνευματικῆς τοῖς εἰσαγομένοις | ἁρμόζουσα τροφή· δεῖπνον δὲ ἡ τελευταία καὶ τοῖς ἤδη ἐπὶ πλεῖον προκεκοφόσι παρατιθεμένη κατὰ λόγον.

32.2.7Başka bir açıdan da şöyle denebilir: Kuşluk yemeği eski yazıların anlamıdır; akşam yemeği ise Yeni Ahit'te gizli olan sırlardır.

32.2.7

καὶ ἄλλως δ’ εἴποι ἄν τις ἄριστον μὲν εἶναι τὸν νοῦν τῶν παλαιῶν γραμμάτων, δεῖπνον δὲ τὰ ἐναποκεκρυμμένα τῇ καινῇ διαθήκῃ μυστήρια.

32.2.8Bunlar, akşam yemeği sırasında İsa'nın nasıl yemekten kalktığını, leğene su koyup öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya başladığını inceleyenlere bir giriş olarak söylenmiştir.

32.2.8

ταῦτα δὲ ἐν προοιμίῳ λέλεκται ἐξετάζοντι πῶς γινομένου δείπνου ἐγείρεται ὁ Ἰησοῦς ἐκ τοῦ δείπνου, καὶ βαλὼν ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα ἄρχεται τοὺς τῶν μαθητῶν νίπτειν πόδας.

32.2.9Sanırım İsa ile akşam yemeği yiyen, bu hayatın son gününde O'nunla birlikte gıda alanların bir arınmaya ihtiyacı vardır, ama psykhēnin –böyle diyeyim– bedeninin en önemli kısımlarında değil. Deyim yerindeyse, en uçtaki, en sondaki ve zorunlu olarak toprakla temas eden kısımları yıkatmaları gerekir.

32.2.9

οἶμαι γὰρ ὅτι οἱ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ δειπνοῦντες καὶ ἐν τῇ ἐπὶ τέλει τοῦ βίου τούτου ἡμέρᾳ μεταλαμβάνοντες σὺν αὐτῷ τροφῆς δέονται μὲν καθαρσίου τινός, οὐ μὴν περί τι τῶν πρώτων τοῦ τῆς ψυχῆς, ἵν’ οὕτως ὀνομάσω, σώματος, ἀλλ’. ὡς ἂν εἴποι τις, χρῄζουσιν ἀποπλύνασθαι τὰ τελευταῖα καὶ τὰ ἔσχατα καὶ τῇ γῇ ἀναγκαίως ὁμιλοῦντα.

32.2.10Bu arınma önce ancak İsa tarafından, ikinci olarak da öğrencileri tarafından yapılabilir; onlara şöyle demiştir: "Siz de birbirinizin ayaklarını yıkamalısınız; çünkü size örnek verdim ki sizin için yaptığımı siz de yapasınız."

32.2.10

καὶ τοῦτο τὸ καθάρσιον πρῶτον μὲν ὑπ’ οὐδενὸς ἢ τοῦ Ἰησοῦ μόνου γενέσθαι δύναται, δεύτερον δὲ [καὶ τὸ] ὑπὸ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, πρὸς οὓς εἶπεν· »Καὶ »ὑμεῖς ὀφείλετε τοὺς πόδας ἀλλήλων νίπτειν· ὑπόδειγμα γὰρ ἔδωκα »ὑμῖν ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ποιῆτε«.

32.2.11Bana öyle geliyor ki müjdeci bu sözlerle nousumuzu bu yerin akledilir anlamına uyandırmak için, yıkanmada cismanî sırayı gözetmemiştir. Çünkü ayaklarını yıkaması gerekenler akşam yemeğinden ve sofraya oturmadan önce yıkanırlar. Müjdeci ise bu zamanı anlatıda atlamış, İsa'yı sofraya oturmuşken yemekten kaldırmıştır; öyle ki Öğretmen ve Rab, onlar yemek yedikten sonra öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya başlasın.

32.2.11

καὶ ὁ εὐαγγελιστής γε ἐν τούτοις μοι δοκεῖ διεγείρων ἡμῶν τὸν νοῦν ἐπὶ τὸ νοητὸν τῶν κατὰ τὸν τόπον μὴ τετηρηκέναι μὲν σωματικὴν περὶ τοῦ νίψασθαι τὴν ἀκολουθίαν, ὅτε πρὸ τοῦ δείπνου καὶ τῆς ἐπὶ τὸ δειπνεῖν ἀνακλίσεως οἱ δεόμενοι τοῦ νίψασθαι τοὺς πόδας νίπτονται· ὑπερβὰς δὲ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον τῷ λόγῳ ἤδη ἀνακλιθέντα τὸν Ἰησοῦν ἐπὶ τὸ δειπνεῖν ἐγηγερκέναι ἐκ τοῦ δείπνου, ἵνα δειπνησάντων ἄρξηται νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ὁ διδάσκαλος καὶ ὁ κύριος.

32.2.12Çünkü yemekten önce yıkanmış ve "Yıkanın, temizlenin, kötülükleri psykhēlerinizden gözlerinizin önünden kaldırın" ve devamındaki söze göre bütünüyle temizlenmişlerdi. O yıkanmadan sonra yalnız ayakları, yani bedenin en alt kısımları için ikinci bir suya ihtiyaçları vardı.

32.2.12

πρὸ μὲν γὰρ τοῦ δείπνου ἦσαν λελουμένοι, καὶ γενόμενοι ὅλοι καθαροὶ κατὰ τὸ »Λούσασθε, καθαροὶ γένεσθε, ἀφέλετε τὰς »πονηρίας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν κατέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν« καὶ τὰ ἑξῆς· μετὰ δὲ τὸ λουτρὸν ἐκεῖνο ἐδεήθησαν δευτέρου ὕδατος εἰς μόνους τοὺς πόδας, τουτέστιν τὰ κατωτάτω τοῦ σώματος.

32.2.13Çünkü sanırım insanlar arasında ne kadar mükemmel görünürse görünsün, kimsenin psykhēsinin hiçbir yerinin, en uçtaki ve en alttaki kısımlarının bile kirlenmemesi imkânsızdır.

32.2.13

ἀδύνατον γὰρ οἶμαι μηδὲν ῥυπωθῆναι τῆς ψυχῆς μηδὲ τὰ τελευταῖα καὶ τὰ κατωτάτω αὐτῆς, κἂν ὡς ἐν ἀνθρώποις τέλειός τις εἶναι δοκῇ.

32.2.14Çoğu kişi yıkandıktan sonra da başına kadar ya da başının biraz altına kadar günahların tozuyla dolar. İsa'nın gerçek öğrencileri ise, O'nunla birlikte sofraya oturacak noktaya ulaştıklarından, yalnız ayaklarını Logos'un yıkamasına muhtaç tutarlar.

32.2.14

οἱ μὲν οὖν πολλοὶ καὶ μετὰ τὸ λουτρὸν κονιορτοῦ τῶν ἁμαρτημάτων πληροῦνται κατὰ τὴν κεφαλὴν ἢ ὀλίγῳ ταύτης κατω τέρω· οἱ δὲ γνησίως τῷ Ἰησοῦ μαθητευθέντες, ὡς φθάσαι καὶ ἐπὶ τὸ συνδειπνεῖν αὐτῷ, μόνους τοὺς πόδας δεομένους ἔχουσιν τῆς ὑπὸ τοῦ λόγου νίψεως.

32.2.15Günahlar arasındaki farkları görür, Logos'un titizliği ve gücü karşısında günah olan ama çoğunluğun günah saymadığı şeyleri kavrarsan, ayakların hangi şeyler yüzünden İsa tarafından yıkanmaya ihtiyaç duyduğunu görürsün.

32.2.15

ἐνορῶν δὲ διαφοραῖς ἁμαρτημάτων καὶ κατανοῶν τὰ ὡς μὲν πρὸς τὸ ἀκριβὲς καὶ τὸ ἐρρωμένον τοῦ λόγου ἁμαρτήματα, | πρὸς δὲ τοὺς πολλοὺς οὐδὲ νομιζόμενα εἶναι ἁμαρτήματα, ὄψει τίνα ἐστὶν ἐφ’ οἷς δέονται οἱ πόδες τοῦ νίψασθαι ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ.

32.2.16Ayaklardaki kirler bunlarsa, İsa'yla akşam yemeğine hiç ulaşmamış, yalnız ayakları da kirli olmayan bizler ne yapalım? İsa, o sırada bilmeyen, ama sonradan İsa'nın temizlediği ayakların yıkanması sırrını öğrenecek olan Petrus'a şöyle diyor: "Seni yıkamazsam benimle payın olmaz."

32.2.16

καὶ εἴπερ τοιαῦτά ἐστιν τὰ κατὰ τοὺς πόδας μολύσματα, τί ποιήσωμεν οἱ μηδέποτε ἐπὶ τὸ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ δεῖπνον ἐφθακότες, μηδὲ τοὺς πόδας μόνους μεμολυμμένοι; λέγοντος Ἰησοῦ τῷ μὴ εἰδότι τότε Πέτρῳ, ἀλλὰ γνωσομένῳ μετὰ ταῦτα τὸ μυστήριον τῆς νίψεως τῶν ὑπὸ Ἰησοῦ καθαριζομένων ποδῶν τὸ »Ἐὰν μὴ νίψω »σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ«.

32.2.17Bunun neyi anlattığını araştıracaksın: Seni yıkamazsam iyilikten hiç payın olmaz mı demek? Yoksa Öğretmen ve Rab olan benimle değil, benden aşağı olanlarla payın olur mu demek? Bunlar arasında, yıkandıktan sonra benimle akşam yemeği yememiş, ayakları da benim tarafımdan yıkanmamış olanlar ya da yemek yiyip de yıkanmamış olanlar vardır.

32.2.17

ὅπερ ζητήσεις τί δηλοῖ· πότερον ὅτι οὐδ’ ὅλως ἔχεις μέρος ἐὰν μὴ νίψω σε ἀγαθόν, ἢ οὐ μετ’ ἐμοῦ μὲν τοῦ διδασκάλου καὶ κυρίου μετὰ τῶν ἐλαττόνων δέ μου, ἐν οἷς εἰσιν οἱ μετὰ τὸ λούσασθαι μήτε δειπνήσαντες τὸ μετ’ ἐμοῦ δεῖπνον μήτε νιψάμενοι ὑπ’ ἐμοῦ τοὺς πόδας, ἢ δειπνήσαντες μέν, οὐ νιψάμενοι δέ.

32.2.18Ben "İşte kapıda durmuş kapıyı çalıyorum; biri bana kapıyı açarsa yanına gireceğim, onunla akşam yemeği yiyeceğim, o da benimle" sözüne bakarak şu noktanın üzerinde duruyorum: Belki İsa kimseyle kuşluk yemeği yemez (çünkü başlangıca ve ilk derslere ihtiyacı yoktur), kimse de O'nunla kuşluk yemeği yemez; O'nunla yiyen yalnızca akşam yemeği yer. Çünkü "Burada Süleyman'dan daha büyüğü var" der. Süleyman hakkında ise "Süleyman'ın kuşluk yemeği şuydu" diye yazılıdır ve bu, Üçüncü Krallar'da sıralanmıştır.

32.2.18

ἐγὼ 〈δ’〉 ἐφίστημι διὰ τὸ »Ἰδοὺ ἐγὼ ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν »καὶ κρούω· ἐάν τις ἀνοίξῃ μοι τὴν θύραν, εἰσελεύσομαι πρὸς αὐτὸν »καὶ δειπνήσω μετ’ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς μετ’ ἐμοῦ«, μήποτε ὁ Ἰησοῦς οὔτε ἀριστᾷ μετά τινος (οὐ γὰρ δεῖται εἰσαγωγῆς καὶ πρώτων μαθημάτων), οὔτε ἀριστᾷ τις μετ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὁ μετ’ αὐτοῦ ἐσθίων δειπνεῖ μόνον· »Πλεῖον, γάρ φησι, Σολομῶντος ὧδε«, περὶ οὗ γέγραπται· » Καὶ ἦν τὸ ἄριστον Σαλομὼν τόδε«, ὃ κατείλεκται ἐν τῇ τρίτῃ τῶν Βασιλειῶν.

32.2.19Cesaret edip "Seni yıkamazsam benimle payın olmaz" sözünün sonucu olarak şunu da söyleyebilirim: Yahuda'nın ayaklarını yıkamadı. Çünkü şeytan, onu Tanrı'nın tam techizatını kuşanmamış ve kötünün bütün alevli oklarını söndürebileceği iman kalkanına sahip olmamış bulunca, Öğretmenini ve Rabbini ele verme düşüncesini onun yüreğine atmıştı.

32.2.19

καὶ τοῦτο δὲ τολμήσας εἴποιμ’ ἂν ὡς ἀκόλουθον τῷ »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ«, ὅτι οὐκ ἔνιψεν τοὺς πόδας τοῦ Ἰούδα, 〈ὅτι〉 ἤδη εἰς τὴν καρδίαν βεβλήκει ὁ διάβολος, ἵνα τὸν διδάσκαλον καὶ κύριον παραδῷ, εὑρὼν αὐτὸν οὐκ ἐνδεδυμένον τὴν πανοπλίαν τοῦ θεοῦ καὶ οὐκ ἔχοντα τὸν τῆς πίστεως θυρεόν, ᾧ δύναταί τις πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα σβέσαι.

32.2.20Çünkü "şeytan koymuştu" diye yazılı olan sözü "atmıştı" diye anlıyorum, tıpkı Yedinci Mezmur'da Yazı'nın şeytanı, yüreklerini her türlü korumayla gözetmeyenler için alevli oklar hazırlayan bir okçu olarak öğrettiği gibi.

32.2.20

γεγραμμένου γὰρ τοῦ » Τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος« ἀκούω ὡς καὶ ἐν ἑβδόμῳ Ψαλμῷ τῆς γραφῆς περὶ τούτου διδασκούσης, ὡς τοξότου καὶ βέλη πεπυρωμένα ἐξεργαζομένου τοῖς μὴ πάσῃ φυλακῇ τηροῦσι τὴν ἑαυτῶν καρδίαν.

32.2.21Mezmur'un ibaresi şöyledir: "Dönmezseniz kılıcını bileyecek; yayını gerdi ve hazırladı. Onda ölüm silahlarını hazırladı, oklarını yananlar için yaptı. İşte haksızlığa gebe kaldı, sıkıntıya hamile oldu ve kanunsuzluğu doğurdu."

32.2.21

ἔχει δὲ οὕτως ἡ τοῦ Ψαλμοῦ λέξις· »Ἐὰν μὴ ἐπιστραφῆτε, . τὴν ῥομφαίαν αὐτοῦ στιλβώσει· τὸ τόξον »αὐτοῦ ἐνέτεινεν καὶ ἡτοίμασεν αὐτό· καὶ ἐν αὐτῷ ἡτοίμασεν σκεύη »θανάτου, τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο. ἰδοὺ ὠδίνησεν »ἀδικίαν, συνέλαβε πόνον καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν«.

32.2.22Herkes "İşte haksızlığa gebe kaldı, sıkıntıya hamile oldu ve kanunsuzluğu doğurdu" sözünün şeytana uygulanabileceğini kabul edecektir. Buna göre "Dönmezseniz kılıcını bileyecek; yayını gerdi ve hazırladı. Onda ölüm silahlarını hazırladı" sözlerinin de aynı şekilde söylendiğini kabul etmemek saçma olur. Çünkü gerdiği yayda ölüm silahlarını hazırlayan, kıskançlığıyla ölümün dünyaya girdiği kişiden başkası değildir.

32.2.22

πᾶς μὲν οὖν ὁμολογήσει τὸ »Ἰδοὺ ᾠδίνησεν ἀδικίαν, συνέλαβεν πόνον καὶ ἔτεκεν »ἀνομίαν«, δύνασθαι ἀναφέρεσθαι ἐπὶ τὸν διάβολον· ἄτοπον δὲ μὴ ὁμοίως τούτῳ καὶ αὐτὰ νομίζειν λέγεσθαι· »Ἐὰν μὴ ἐπιστραφῆτε, »τὴν ῥομφαίαν αὐτοῦ στιλβώσει· τὸ τόξον αὐτοῦ ἐνέτεινεν καὶ »ἡτοίμασεν αὐτό· καὶ | ἐν αὐτῷ ἡτοίμασεν σκεύη θανάτου«· σκεύη γὰρ θανάτου ἄλλος οὐδεὶς ἐν τῷ τόξῳ ἑαυτοῦ ᾧ ἐνέτεινεν ἡτοίμασεν ἢ οὗ τῷ φθόνῳ θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον.

32.2.23Şeytan, yananlar için hazırladığı bu oklardan birini Simun'un oğlu Yahuda İskariyot'un yüreğine attı. Yahuda sofrada ok yemiş bulunuyordu, bu yüzden yemek ona hoş gelmeyecekti. Çünkü bu yemeğin gıdası ve içindeki şarap, şeytanın, belki de ev sahibine ihanet etme okuyla vurduğu bir yürekte bulunamazdı. "Belki" diyorum, çünkü burada yemeğin kim tarafından verildiği, önceki yerdeki gibi açıkça görünmüyor. Orada "O'na yemek hazırladılar; Marta hizmet ediyor, Lazar da O'nunla sofrada oturanlar arasında bulunuyordu" demişti.

32.2.23

ἀπὸ τούτων τοίνυν τῶν βελῶν, ἃ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο ὁ διάβολος, ἐνέβαλεν εἰς τὴν καρδίαν Ἰούδα Σίμωνος Ἰσκαριώτου, ἤδη βεβλημένου 〈ἐν〉 τῷ δείπνῳ οὐχ ὥστε δὲ ἀρέσεσθαι αὐτῷ, ἐπείπερ ἡ τοῦ δείπνου τούτου τροφὴ καὶ ὁ οἶνος ὁ ἐν αὐτῷ οὐκ ἐδύνατο γενέσθαι ἐν καρδίᾳ ὑπὸ τοῦ διαβόλου βεβλημένῃ βέλει περὶ τοῦ προδοθῆναι τὸν τάχα ἑστιάτορα, ἐπεὶ μὴ σαφῶς ἐν τούτοις φαίνεται τίς ἦν, ὑφ’ οὗ τὸ δεῖπνον ἐγίνετο, ὡς ἐν τοῖς πρὸ τούτων· »Ἐποίησαν, φησίν, »αὐτῷ δεῖπνον ἐκεῖ, καὶ ἡ Μάρθα διηκόνει, ὁ δὲ Λάζαρος εἷς ἦν ἐκ »τῶν ἀνακειμένων σὺν αὐτῷ«.

32.2.24Yahuda için "şeytan Simun'un oğlu Yahuda İskariyot'un yüreğine O'nu ele verme düşüncesini koymuştu" diye yazılıdır. Buna uygun olarak, şeytanın yüreğinden yaraladığı herkes için şöyle diyebilirsin: Şeytan falancanın yüreğine zina etme düşüncesini, falancanın yüreğine dolandırma düşüncesini, falancanın yüreğine şöhret hırsıyla mevki sahiplerine tapınma düşüncesini koymuştu. Şeytanın, iman kalkanından yoksun yüreğe attığı öteki günahlarda da böyledir. Oysa bu iman kalkanıyla insan kötünün bir iki alevli okunu değil, hepsini söndürebilir.

32.2.24

ἐπὶ μὲν οὖν τοῦ Ἰούδα γέγραπται τὸ » Τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν ἵνα παραδῷ »αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης«· τούτῳ δὲ ἀκολούθως λέγοις ἂν περὶ ἑκάστου τῶν ὑπὸ τοῦ διαβόλου εἰς τὴν καρδίαν τετρωμένων· τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν, ἵνα πορνεύσηται, τοῦ δεῖνα, καὶ ἵνα ἀποστερήσῃ, τοῦ δεῖνα, καὶ ἵνα δοξομανῶν εἰδωλο λατρείαν ἀναδέξηται τὴν τῶν δοκούντων εἶναι ἐπ’ ἀξιώματος, τοῦ δεῖνα, καὶ οὕτως ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἁμαρτημάτων ἅπερ ὁ διάβολος βάλλει εἰς τὴν γυμνὴν τοῦ θυρεοῦ τῆς πίστεως καρδίαν· ἐν ᾧ θυρεῷ πίστεως δύναταί τις οὐχ ἓν οὐδὲ δύο ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ πεπυρωμένα σβέσαι. ### Bölüm 3

32.3.25Bölüm 3

Acı çekme tedbiri yaklaşıyordu; şeytanın yaraladığı Simun'un oğlu Yahuda İskariyot, O'nu bunun için ele verecekti. Akşam yemeği sırasında "İsa, Baba'nın her şeyi kendi ellerine verdiğini, Tanrı'dan çıkıp Tanrı'ya gittiğini bilerek yemekten kalkıyor."

32.3.25

Ἐγγιζούσης τοίνυν τῆς κατὰ τὸ πάθος οἰκονομίας, ἐφ’ ὃ ἔμελλεν αὐτὸν παραδιδόναι Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης τετρωμένος ὑπὸ τοῦ διαβόλου, δείπνου ἤδη γινομένου· » Εἰδώς, φησίν, ὁ Ἰησοῦς, »ὅτι πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ὅτι ἀπὸ θεοῦ »ἐξῆλθεν καὶ πρὸς τὸν θεὸν ὑπάγει, ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου«.

32.3.26Demek ki İsa'nın ellerinde önceden olmayan şeyler Baba tarafından O'nun ellerine veriliyor; bazıları değil, hepsi. Davut da bunu Ruh'la görerek şöyle der: "Rab, Rabbime dedi ki: Ben düşmanlarını ayaklarının altına basamak yapana dek sağımda otur."

32.3.26

οὐκοῦν τὰ μὴ πρότερον ὄντα ἐν ταῖς χερσὶν τοῦ Ἰησοῦ δίδοται ὑπὸ τοῦ πατρὸς εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ οὐ τινὰ μὲν τινὰ δ’ οὔ, ἀλλὰ πάντα· ὅπερ πνεύματι καὶ ὁ Δαβὶδ βλέπων φησὶ τὸ »Εἶπεν ὁ κύριος »τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου »ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου«.

32.3.27Çünkü İsa'nın düşmanları da, önceden bilme bakımından, Baba'nın İsa'ya verdiğini İsa'nın bildiği her şeyin bir parçasıydı. "Baba her şeyi O'nun ellerine verdi" sözünün ne olduğunu daha açık görmek için şu söze dikkat edelim: "Adem'de herkes öldüğü gibi, Rab'de de herkes dirilecektir."

32.3.27

καὶ γὰρ οἱ ἐχθροὶ τοῦ Ἰησοῦ μέρος τι τῶν πάντων ἦσαν οὓς ᾔδει, ὅσον ἐπὶ τῇ προγνώσει, δεδόσθαι ἀπὸ τοῦ πατρὸς αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. ἵνα δὲ σαφέστερον θεωρήσωμεν τί ἔστιν τὸ »Πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας«, προσχῶμεν τῷ »Ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως »καὶ ἐν τῷ † κυρίῳ πάντες ζωοποιηθήσονται«.

32.3.28Baba her şeyi O'nun ellerine vermiş ve Mesih'te herkes dirilecek olsa da, Tanrı'nın adaleti ve herkesin hakkına göre yönetilmesi karışmış olmaz. Bu, "Mesih'te de herkes dirilecektir" sözünün ardından gelen "Ama herkes kendi sırasında" sözüyle gösterilmiştir.

32.3.28

ἀλλ’ εἰ καὶ πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ἐν τῷ χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται, οὐ συγχεῖται ἡ δικαιοσύνῃ τοῦ θεοῦ καὶ τὸ κατ’ ἀξίαν ἕκαστον οἰκονομεῖσθαι· ὅπερ δηλοῦται ἐπιφερομένου τῷ »Οὕ»τως ἐν τῷ χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται« τοῦ »Ἕκαστος δὲ ἐν »τῷ ἰδίῳ τάγματι«.

32.3.29"Baba her şeyi O'nun ellerine verdi" sözü yerine geldiğinde Mesih'te dirilecek olanların farklı sıralarını şu sözün üzerinde durarak anlayacaksın: "İlk ürün Mesih'tir, sonra O'nun gelişinde Mesih'e ait olanlar, sonra son." Bu son, Mesih'in gelişinden sonra gerçekleşecektir; o zaman Mesih önce "her ilkeyi, her otoriteyi ve kudreti" ortadan kaldıracak ve "krallığı Tanrı ve Baba'ya teslim edecektir."

32.3.29

πάλιν τε αὖ τὰ διάφορα νοήσεις τάγματα τῶν ἐν Χριστῷ ζωοποιηθησομένων ὅτε πληροῦται τὸ »Πάντα ἔδωκεν »αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας«, ἐπιστήσας τῷ »Ἀπαρχὴ Χριστός, »ἔπειτα οἱ τοῦ χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ, εἶτα τὸ τέλος«, ὅπερ τέλος μετὰ τοῦ χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἐνστήσεται, ὅτε »Παραδώσει τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί«, πρότερον καταργήσας »πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν«.

32.3.30Sanırım bunlar güreş ettiğimiz şeylerdir. Böylece güreş ettiğimiz ilke, otorite ve kudret artık olmayacak, her ilke, otorite ve kudret ortadan kalktığı için güreş de kalmayacaktır.

32.3.30

ταῦτα δ’ οἶμαι ἐστὶν πρὸς ἃ ἡ πάλη, ἵνα μηκέτι ῃ ἀρχὴ καὶ ἐξουσία καὶ δύναμις, πρὸς ἃ ἡ πάλη, καὶ διὰ τοῦτο μηκέτι ὑπάρχῃ πάλη, καταργηθείσης πάσης ἀρχῆς τε καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάμεως.

32.3.31Ortadan kaldırılan "her ilke, her otorite ve kudret" sözünün güreş ettiğimiz şeyler olduğunu düşünmeme sebep olan, Pavlus'un bunların ardından getirdiği şu sözdür: "Çünkü bütün düşmanlarını ayaklarının altına koyana dek krallık etmesi gerekir." Sonra: "Ortadan kaldırılacak son düşman ölümdür."

32.3.31

κινεῖ δέ με εἰς τὸ τὴν καταργουμένην »πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν« εἶναι τὰ πρὸς ἃ ἡ πάλη τὸ ἐπιφερόμενον παρὰ τῷ Παύλῳ τούτοις τὸ »Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρι οὗ θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ »〈τοὺς〉 πόδας αὐτοῦ«. εἶτα· »Ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ »θάνατος«.

32.3.32Bu, "Baba her şeyi O'nun ellerine verdi" sözüyle uyumludur. Havari bunu daha açık anlatarak şöyle der: "Her şeyin tâbi kılındığı söylendiğinde, her şeyi O'na tâbi kılanın bunun dışında olduğu açıktır."

32.3.32

καὶ συνάδει γε τῷ »Πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς »χεῖρας αὐτοῦ«, ὅπερ σαφέστερον ἐκτιθέμενός φησιν ὁ ἀπόστολος· »Ὅταν δὲ εἴπῃ ὅτι πάντα ὑποτέτακται, δῆλον ὅτι ἐκτὸς τοῦ »ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα«.

32.3.33Her şey tâbi kılındıysa, her şeyi O'na tâbi kılan dışında her şeyin tâbi olduğu da açıktır. Hakkında "Her şeye gücü yeten Rabbin önünde başkaldırdı" diye yazılı olan kişi de O'na tâbi olanlardan olacaktır: Logos'a boyun eğmek, Tanrı'nın suretine tâbi olmak ve Mesih'in ayaklarının basamağı olmak suretiyle yenilecektir.

32.3.33

εἰ δὲ ἅπαντα ὑποτέτακται, καὶ τοῦτο δῆλον, ὅτι »ὑποτέτακται πάντα ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ »πάντα«· καὶ οὗτος περὶ οὗ γέγραπται· »Ἐνώπιον κυρίου »παντοκράτορος ἐτραχηλίασεν«, τῶν ὑποτασσομένων αὐτῷ ἔσται, νικηθεὶς ἐπὶ τῷ εἶξαι τῷ λόγῳ καὶ ὑποταγῆναι τῇ εἰκόνι τοῦ θεοῦ, καὶ γενέσθαι ὑποπόδιον τῶν Χριστοῦ ποδῶν.

32.3.34Tedbirin artık iyi bir sona doğru gittiğini gören İsa, "şeytan Simun'un oğlu Yahuda İskariyot'un yüreğine O'nu ele verme düşüncesini koymuş" olduğundan, "Baba'nın her şeyi kendisine verdiğini biliyordu." Her şeyi alabilen ellerine verdi ki her şey O'nun eli altında olsun. Ya da Baba her şeyi O'nun ellerine, yani O'nun eylemlerine ve yiğitliklerine verdi; çünkü "Babam şimdiye kadar çalışıyor, ben de çalışıyorum" der.

32.3.34

τὴν τοίνυν οἰκονομίαν βλέπων ἐπὶ τὸ χρηστὸν τέλος ὁδεύουσαν ἤδη διὰ τὸ »Τοῦ διαβόλου »ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν ἵνα παραδῷ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος »Ἰσκαριώτης· ᾔδει ὅτι πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατήρ«, καὶ ἔδωκεν εἰς τὰς χωρούσας τὰ πάντα χεῖρας, ἵνα ᾖ τὰ πάντα αὐτῷ ὑποχείρια, ἢ πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, τουτέστιν εἰς τὰς πράξεις αὐτοῦ καὶ τὰ ἀνδραγαθήματα· » Ὁ πατήρ μου, γάρ φησιν, »ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι«.

32.3.35Tanrı'dan çıkmış olanlar yüzünden Tanrı'dan çıktı. Aslında Baba'dan ayrılmak istemeyen O, Tanrı'nın dışına çıktı ki Tanrı'dan çıkmış olanlar İsa'nın yoluyla ve düzeniyle O'nun ellerine gelsin ve O'nun ardından Tanrı'ya gitmeleri sağlansın; O'nun ardından gittikleri için Tanrı'nın yanında olacaklardır.

32.3.35

διὰ τὰ ἐξελθόντα δὲ ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἐξῆλθεν ἀπὸ τοῦ θεοῦ, ἔξω γενομένου τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ μὴ βουληθέντος προηγουμένως ἐξελθεῖν ἀπὸ | τοῦ πατρός, 〈ἵνα〉 ἔλθῃ τὰ ἐξελθόντα εἰς τὰς χεῖρας ὁδῷ καὶ τάξει τοῦ Ἰησοῦ, καὶ οἰκονομηθῇ πρὸς τὸν θεὸν ὑπάγειν ἀκολουθοῦντα αὐτῷ, διὰ τὸ ἀκολουθεῖν αὐτῷ ἐσόμενα πρὸς τὸν θεόν.

32.3.36Bir keresinde Petrus'a şöyle denmişti: "Benim gittiğim yere şimdi gelemezsin, ama sonra geleceksin." (Çünkü Petrus'ta o sırada Logos'un ardından gitmesine izin vermeyen şey vardı.)

32.3.36

Πέτρῳ μὲν οὖν εἴρηταί ποτε· »Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω, οὐ δύνασαί μοι νῦν 〈ἀκολουθῆσαι〉, ἀκο»λουθήσεις δὲ ὕστερον« (ἔτι γὰρ εἶχεν ὁ Πέτρος τὸ μὴ ἐπιτρέπον αὐτῷ ἀκολουθεῖν τῷ λόγῳ ἤδη τότε)·

32.3.37Baba'nın Oğul'un ellerine verdiği her şeyin her birine, adil bir orantıyla, benzer şeyin söyleneceğini anlamalısın. Hepsinin her birine "Sonra benim ardımdan geleceksin" denecektir.

32.3.37

τὸ δ’ ὅμοιον [εἶναι] νοεῖν σε δεῖ, ἀλλὰ κατά τινα δικαίαν ἀναλογίαν, λεχθησόμενον πρὸς ἕκαστον τῶν πάντων ὃ ἔδωκεν τῷ υἱῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας· ἑκάστῳ μὲν γὰρ τῶν πάντων λεχθήσεται τὸ »Ἀκολουθήσεις δέ μοι ὕστερον«.

32.3.38Ama hep birden gelmeyeceklerse, "Sonra geleceksin" sözündeki "sonra", ardından gelecek olanların her biri için aynı zamana işaret etmez, her birine uygun olan zamana işaret eder.

32.3.38

ἀλλ’ εἰ μὴ ἅμα ἀκολουθήσουσιν, οὐκ ἐπὶ τὸν αὐτὸν ἀναφέρεται καιρὸν τὸ ἑκάστῳ τῶν ἀκολουθησόντων αὐτῷ ἁρμόζον τὸ ὕστερον ἐν τῷ »Ἀκολουθήσεις δὲ ὕστερον«.

32.3.39Bunu ortadan kaldırılan her şey için de anla: ister her ilkeyi, ister her otoriteyi, ister her kudreti ortadan kaldırdığında; kısacası "bütün düşmanlarını ayaklarının altına koyana dek; ortadan kaldırılacak son düşman ölümdür."

32.3.39

καὶ τοῦτό μοι νόει καὶ περὶ πάντων τῶν καταργουμένων, εἴτε ὅταν καταργήσῃ πᾶσαν ἀρχήν, εἴτε πᾶσαν ἐξουσίαν, εἴτε πᾶσαν δύναμιν, καὶ ἀπαξαπλῶς· »Ἄχρι οὗ θῇ πάντας »τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ· ἔσχατος ἐχθρὸς »καταργηθήσεται ὁ θάνατος«.

32.3.40O hâlde İsa, "Baba'nın her şeyi kendi ellerine verdiğini, Tanrı'dan çıkıp Tanrı'ya gittiğini bilerek" –"Tanrı'dan çıktı" ve "Tanrı'ya gidiyor" sözleri hakkında bize görünen anlamı açıklarken, kavrayabildiğimiz kadarıyla anlattığımız şekilde– "yemekten kalkıyor". Bunu ve devamını şimdi inceleyelim. (Yunancanın bu yeri bozuktur.)

32.3.40

»Εἰδὼς οὖν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἔδωκεν »αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐξῆλθεν καὶ πρὸς »τὸν θεὸν ὑπάγει«, καὶ εἰδὼς † ὅσον ἐφ’ οἷς κεκινήμεθα, ὡς διηγησάμεθα παριστάντες τὸ φανὲν ἡμῖν εἰς τὸ »Ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἐξῆλθεν« καὶ εἰς τὸ »Πρὸς τὸν θεὸν ὑπάγει«, »ἐγείρεται, φησίν, ἐκ τοῦ »οδείπνου«, ὅπερ μετὰ τοῦτο κατανοήσωμεν μετὰ τῶν ἑξῆς.

32.3.41Bak, burada şöyle diyebilir misin: Öğrencileriyle akşam yemeği yemek, O'nu koşullardan bağımsız olarak sevindiriyordu. Yemekten kalkması ve bir süre yemeği bırakması ise koşullar gereği ve zorunlu olarak öğrencileri içindi; onların ayaklarını temizleyene kadar. Çünkü O kendisi yıkamadıkça, O'nunla payları olamazdı.

32.3.41

καὶ ὅρα εἰ δύνασαι ἐν τούτοις λέγειν ὅτι ἀπεριστάτως μὲν αὐτὸν εὔφρανεν τὸ μετὰ τῶν μαθητῶν δειπνεῖν· περιστατικῶς δὲ καὶ ἀναγκαίως διὰ τοὺς μαθητὰς ἀπὸ τοῦ δείπνου ἐγείρεται, καὶ ἐπὶ ποσὸν τοῦ δειπνεῖν παύεται, ἕως τοὺς τῶν μαθητῶν καθαρίσῃ πόδας, οὐ δυναμένων ἔχειν μέρος μετ’ αὐτοῦ, ἐὰν μὴ αὐτὸς αὐτοὺς νίψῃ. ### Bölüm 4

32.4.42Bölüm 4

"Yemekten kalkıyor" sözünden sonra ne söylendiğini görelim: "Giysilerini çıkarıyor, bir havlu alıp beline doluyor."

32.4.42

Τί οὖν λέγεται μετὰ τὸ »Ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου« κατανοήσωμεν. »Τίθησιν, φησί, τὰ ἱμάτια, καὶ λαβὼν λέντιον »διεζώσατο«.

32.4.43Lafızdan yukarı çıkmak ve burada psykhē için sunulan gıdaları akledilir biçimde anlamak istemeyenlere şunu diyebiliriz: Giysileri üzerindeyken öğrencilerinin ayaklarını yıkamasına ne engel vardı?

32.4.43

καὶ ἐν τούτοις δὲ εἴποιμεν ἂν τοῖς μὴ βουλομένοις ἀπὸ τῶν ῥητῶν ἀναβαίνειν καὶ νοητῶς νοεῖν τὰ παρατιθέμενα ἐν τούτοις τῆς ψυχῆς βρώματα· τί γὰρ ἐλύπει ἐνδεδυμένον αὐτὸν νίψαι τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν;

32.4.44Ama belki, sofrada öğrencileriyle sevinirken üzerinde olan giysilerine İsa'ya yaraşır bir gözle bakarsak, beden olmuş Logos'un hangi süsü kuşandığını kavrarız.

32.4.44

ἀλλὰ μή πως ἐὰν ἴδωμεν ἀξίως τοῦ Ἰησοῦ τὰ ἐνδύματα αὐτοῦ, ἃ περιέκειτο δειπνῶν καὶ εὐφραινόμενος μετὰ τῶν μαθητῶν, ἐννοήσωμεν τίνα κόσμον περίκειται ὁ γενόμενος σὰρξ λόγος.

32.4.45Bu süs, kelimelerin kelimelerle, seslerin seslerle dokunmasından oluşur. O, bunu çıkarır ve köle şekliyle daha çıplak olur. Bu, "bir havlu alıp beline doladı" sözüyle gösterilmiştir. Böylece büsbütün çıplak kalmaz ve yıkadıktan sonra öğrencilerinin ayaklarını daha uygun bir dokumayla kurular.

32.4.45

τοῦτον δὲ ἔν τινι ὑφάσματι λέξεων πρὸς λέξεις καὶ φωνῶν πρὸς φωνὰς συνεστηκότα ἀποτίθεται, καὶ γυμνότερος μετὰ δουλικοῦ σχήματος, ὅπερ δηλοῦται διὰ τοῦ » Λαβὼν λέντιον διεζώσατο«, γίνεται, ἵνα καὶ μὴ πάντη γυμνὸς ᾖ καὶ μετὰ τὸ νίψαι οἰκειοτέρῳ ὑφάσματι ἀπομάξῃ τοὺς τῶν μαθητῶν πόσας.

32.4.46Bak, büyük ve izzetli Logos beden olarak öğrencilerinin ayaklarını yıkamak için kendini nasıl küçültüyor: "Leğene su koyuyor" der.

32.4.46

καὶ ὄρα ἐν τούτοις| πῶς ἑαυτὸν σμικρύνει ὁ μέγας καὶ δεδοξασμένος λόγος γενόμενος σάρξ, ἵνα νίψῃ τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν· »Βάλλει, γάρ φησιν, ὕδωρ εἰς τὸν »νιπτῆρα«.

32.4.47İbrahim "gözlerini kaldırıp baktığında, işte adamlar önünde duruyordu. Onları görünce çadırının kapısından karşılarına koştu, yere kapandı ve dedi ki: 'Efendim, gözünde lütuf bulduysam kulunu geçme.'" O, suyu kendisi almıyor, ziyaretine gelen konuklar gibi onların ayaklarını yıkamayı vaat etmiyor, şöyle diyor: "Biraz su getirilsin, ayaklarınızı yıkayın."

32.4.47

Ἀβραὰμ μὲν οὖν ἡνίκα »Ἀναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς »αὐτοῦ εἶδεν, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες ἱστήκεισαν ἐπάνω αὐτοῦ· καὶ ἰδὼν »προσέδραμεν εἰς συνάντησιν αὐτοῖς ἀπὸ τῆς θύρας τῆς σκηνῆς καὶ »προσεκύνησεν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ εἶπεν· Κύριε, εἰ ἄρα εὗρον χάριν ἐναντίον σου, μὴ παρέλθῃς τὸν παῖδά σου«· οὐκ αὐτὸς λαμβάνει ὕδωρ οὐδὲ ἐπαγγέλλεται νίπτειν τοὺς πόδας αὐτῶν ὡς ξένων ἐλθόντων πρὸς αὐτόν, ἀλλά φησι· » Ληφθήτω δὴ ὕδωρ, καὶ νιψάτωσαν τοὺς πόδας »ὑμῶν«.

32.4.48Yusuf da on bir kardeşinin ayaklarını yıkamak için suyu kendisi getirmedi; Yusuf'un kâhyası "Simeon'u onların yanına çıkardı ve ayaklarını yıkamaları için su getirdi."

32.4.48

ἀλλ’ οὐδὲ Ἰωσὴῳ ἤνεγκεν ὕδωρ νίψαι τοὺς πόδας τῶν ἕνδεκα ἀδελφῶν, ἀλλ’ ὁ ἐπὶ τοῦ οἴκου Ἰωσὴφ ἄνθρωπος »ἐξήγαγεν »πρὸς αὐτοὺς τὸν Συμεών, καὶ ἤνεγκεν ὕδωρ νίψαι τοὺς πόδας »αὐτῶν«.

32.4.49Ama "Sofrada oturan gibi değil, hizmet eden gibi geldim" diyen ve haklı olarak "Benden öğrenin, çünkü ben yumuşak huyluyum, gönlüm alçaktır" diyen İsa, leğene suyu kendisi koyuyor. Çünkü biliyordu ki kimse, yıkandıkları için O'nunla pay sahibi olacakları şekilde öğrencilerinin ayaklarını O'nun gibi yıkayamazdı.

32.4.49

ὁ δὲ εἰπών· »Ἥλθον οὐχ ὡς ὁ ἀνακείμενος ἀλλ’ ὡς ὁ »διακονῶν« καὶ δικαίως λέγων τὸ »Μάθετε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός »εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ«, αὐτὸς βάλλει ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα ᾔδει γὰρ ὅτι οὐδεὶς οὕτω δύναται νίψαι τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, ὡς διὰ τὸ νίψασθαι ἔχειν αὐτοὺς τὴν μερίδα μετ’ αὐτοῦ, ὡς αὐτός·

32.4.50Bana kalırsa su, İsa'nın önlerine koyduğu leğene gelen öğrencilerin ayaklarını yıkayan bu tür bir sözdü.

32.4.50

τὸ δὲ ὕδωρ, κατ’ ἐμέ, τοιόσδε λόγος ἦν, νίπτων τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, ἐλθόντας ἐπὶ τὸν ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ παρατιθέμενον αὐτοῖς νιπτῆρα.

32.4.51Sonra şunu soruyorum: Neden "öğrencilerinin ayaklarını yıkadı" diye yazılmamış da "öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya başladı" denmiştir?

32.4.51

εἶτα ζητῶ τί δήποτε οὐ γέγραπται μὲν τὸ ἔνιψεν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν‹, λέλεκται δὲ τὸ »Καὶ ἤρξατο νίπτειν τοὺς »πόδας τῶν μαθητῶν«.

32.4.52Acaba Yazılar'ın, çoğunluğun alışkanlığına göre makul görünmese de "başladı" sözünü öne koyma âdeti mi vardır? Yoksa İsa o zaman öğrencilerinin "ayaklarını yıkamaya başladı" ama o zaman yıkamayı bitirmedi mi?

32.4.52

ἆρα γὰρ συνήθειά ἐστιν τοιαύτη τῶν γραφῶν, καθ’ ἣν δοκεῖ μὴ εὐλόγως, ὡς πρὸς τὴν τῶν πολλῶν συνήθειαν, προτάσσεσθαι τὸ » Ηρξατο«; ἢ τότε μὲν »Ἠρξατο νίπτειν τοὺς »πόδας τῶν μαθητῶν« ὁ Ἰησοῦς, οὐ μὴν ἐπαύσατο τότε νίψας αὐτῶν τοὺς πόδας;

32.4.53Çünkü yıkamayı sonra tamamladı; zira öğrenciler "Bu gece hepiniz benden ötürü sendeleyeceksiniz" sözüne ve Petrus'a söylenen "Üç kez beni inkâr edinceye kadar horoz ötmeyecek" sözüne göre kirlenmişlerdi.

32.4.53

ὕστερον γὰρ ἔνιψε καὶ ἐτέλεσε τὸ νίπτειν, ἐπεὶ ἐμολύνθησαν κατὰ τὸ » Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν »τῇ νυκτὶ ταύτῃ«, καὶ τὸ πρὸς Πέτρον λεγόμενον τὸ »Οὐ μὴ »φῶνήσει ἀλέκτωρ, ἕως ἂν ἀρνήσῃ με τρίς«.

32.4.54Bu günahlar işlenince öğrencilerin kirlenen ayakları yeniden yıkanmaya muhtaç oldu; İsa bu ayakları yemekten kalktığında yıkamaya başlamıştı. Onları bir daha kirlenmeyecek şekilde temizleyince yıkamayı tamamladı.

32.4.54

τούτων γὰρ γενομένων τῶν ἁμαρτημάτων, νίψεως πάλιν ἐδέοντο οἱ μολυνθέντες τῶν μαθητῶν πόδες, οὓς ἤρξατο νίπτειν ἡνίκα ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου. συνετέλεσεν 〈δὲ〉 τὸ νίπτειν καθαρίσας αὐτοὺς οὐκέτι μολυνθησομένους.

32.4.55Aynı şekilde öğrencilerinin ayaklarını o zaman kurulamaya başladı, ama yıkamayı tamamladığında kurulamayı da tamamladı.

32.4.55

οὕτω δὲ καὶ τό〈τε〉 μὲν ἤρξατο ἐκμάσσειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, συνετέλεσεν δὲ ἐκμάσσων, ὅτε συνετέλεσεν καὶ νίπτων. ### Bölüm 5 ### XIII, 6. Ἔρχεται οὑν πρὸς Σίμωνα Πέτρον· λέγει αὐτῷ· Κύριε, σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ὃ ἐγὼ ποιῶ σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι, γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα. λέγει αὐτῷ ὁ Πέτρος· Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα. ἀπεκρίθη Ἰησοῦς αὐτῷ· Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ. | λέγει αὐτῷ Σίμων Πέτρος· Μὴ τοὺς πόδας μου μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας, καὶ τὴν κεφαλήν. λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ὁ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν εἰ μὴ τοὺς πόδας νίψασθαι, ἀλλ’ ἔστι καθαρὸς ὅλος· καὶ ὑμεῖς καθαροί ἐστε, ἀλλ’ οὐχὶ πάντες. ἤδει γὰρ τὸν παραδιδόντα αὐτόν· διὰ τοῦτο εἶπεν· Οὐχὶ πάντες καθαροί ἐστε.

32.5.56Bölüm 5

XIII, 6–11. Simun Petrus'a geldi. Petrus O'na, "Rab, sen mi benim ayaklarımı yıkıyorsun?" dedi. İsa ona şöyle cevap verdi: "Yaptığımı şimdi bilmiyorsun, ama sonra anlayacaksın." Petrus, "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" dedi. İsa ona, "Seni yıkamazsam benimle payın olmaz" diye cevap verdi. Simun Petrus O'na, "Rab, yalnız ayaklarımı değil, ellerimi ve başımı da!" dedi. İsa ona şöyle dedi: "Yıkanmış olanın ayaklarından başka yıkanmaya ihtiyacı yoktur, bütünüyle temizdir. Siz de temizsiniz, ama hepiniz değil." Çünkü kendisini ele vereni biliyordu; bu yüzden "Hepiniz temiz değilsiniz" dedi.

Petrus'un burada söylediği sözleri, gerektiğinde şunun bir örneği olarak kullanacağız: İnsanın, en iyi niyetle ama bilgisizlikten ötürü kendi yararına hiç olmayan şeyler söylemesi mümkündür.

32.5.56

Τοῖς νῦν ὑπὸ τοῦ Πέτρου λεγομένοις ἐν καιρῷ χρησόμεθα παραδείγματος ἕνεκεν, εἴ που δέοι, ὅτι ἐστὶν δυνατόν τινα κατὰ πρόθεσιν βελτίστην λέγειν διὰ τὸ ἀνεπίστημον τὰ μηδαμῶς ἑαυτῷ συμφέροντα.

32.5.57İsa'yla pay sahibi olmak için ayaklarını O'na yıkatmak yararlıydı. Petrus ise bunun yararlı olduğunu bilmeden önce utandıran bir tereddütle "Rab, sen mi benim ayaklarımı yıkıyorsun?" dedi, sonra da "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın." Bu sözler, onu Kurtarıcı ile pay sahibi olmaya götürecek işi engelliyordu. Demek ki sağlam bir niyetle ve Öğretmenine saygıyla söylese de, bunu kendi zararına söylüyordu.

32.5.57

εἰ γὰρ συμφέρον μὲν ἦν πρὸς τὸ ἔχειν μέρος μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τὸ νίψασθαι τοὺς πόδας ὑπ’ αὐτοῦ, Πέτρος δὲ μὴ ἐπιστάμενος, ὅτι συμφέρον τοῦτο ἦν, πρότερον μὲν εἶπεν οἱονεὶ ἐπαπορῶν δυσωπητικῶς τὸ »Κύριε, σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας;« δεύτερον δὲ τὸ » Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα«, καὶ τὰ λεγόμενα κωλυτικὰ ἦν ἔργου τοῦ φέροντος αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἔχειν μετὰ τοῦ σωτῆρος τὸ μέρος, δῆλον ὅτι εἰ καὶ ὑγιεῖ προθέσει καὶ σεβασμίῳ πρὸς τὸν διδάσκαλον τοῦτο ἔλεγεν, ἐπιβλαβῶς ἑαυτῷ ἔλεγεν.

32.5.58Yaşam, iman içinde daha iyi olanı isteyip de bilgisizlikle zıt yöne götüren sözler söyleyen ya da işler yapan kimselerin bu tür günahlarıyla doludur.

32.5.58

τοῦ δὲ τοιούτου εἴδους τῶν ἁμαρτημάτων ὁ βίος πεπλήρωται τῶν ἐν τῷ πιστεύειν προτιθεμένων μὲν τὰ κρείττονα, διὰ δὲ ἄγνοιαν τὰ ἐπὶ τὸ ἐναντίον φέροντα λεγόντων ἢ καὶ πραττόντων.

32.5.59İnsanların tüketip yok ettiği her şey hakkında, "İnsan gibi ölürsünüz" diyen ilâhî öğretiden çok aşağı bir öğretiye göre "Dokunma, tatma, elleme" diyenler de böyledir.

32.5.59

καὶ τοιοῦτοί γέ εἰσιν οἱ τὸ »Μὴ ἅψῃ, μὴ γεύσῃ, μὴ θίγῃς« φάσκοντες περὶ πάντων τῶν εἰς φθορὰν καὶ ἀπόχρησιν τῶν ἀνθρώπων, κατά τινα πολὺ τῆς θείας ὑποβεβηκυῖαν τῆς »Ὡς ἄνθρωπος ἀποθάνῃ« διδασκαλίαν.

32.5.60Sapkın öğretilerde sallanan, insanların kumarına kapılıp her rüzgârla savrulan, yıkıcı şeyleri kurtarıcı diye yayan ve İsa'ya saygı gösteriyormuş gibi O'nun hakkında yanlış kanaatler besleyenler için ne söylemeli?

32.5.60

τί δὲ 〈δεῖ〉 περὶ τῶν ἐν ταῖς αἱρέσεσιν κλυδωνιζομένων καὶ περιφερομένων παντὶ ἀνέμῳ ἐπὶ τὴν κυβείαν τῶν ἀνθρώπων λέγειν, διαλαλούντων 〈ὡς〉 σωτήρια τὰ ὀλέθρια καὶ ὡς ἐπὶ σεβασμῷ τοῦ Ἰησοῦ τὰ ψευδῆ περὶ αὐτοῦ δοξαζόντων;

32.5.61Yazı, Petrus'u çoğu kez böyle göstermiştir: kendisine daha iyi görünen şeyleri vaat etmekte fazla ateşli. Nitekim İsa öğrenciler hakkında "Bu gece hepiniz benden ötürü sendeleyeceksiniz" diye peygamberlikte bulunup "Çünkü 'Çobanı vuracağım, sürünün koyunları dağılacak' diye yazılıdır" diyerek sebebini gösterdiğinde Petrus düşünmeden ve İsa'nın peygamberliğini hiçe sayarak konuşmuştur. Çünkü buna karşılık, düşünmeden ve İsa'nın hükmünü hiçe sayarak "Herkes senden ötürü sendelese de ben sendelemeyeceğim" demiştir.

32.5.61

πολλάκις δὲ τὸν Πέτρον τοιοῦτον ἡ γραφὴ ἐσημειώσατο, θερμότερον εἰς τὸ ἐπαγγέλλεσθαι τὰ φαινόμενα αὐτῷ κρείττονα· καθάπερ καὶ ἐν τῷ ἀνεξετάστως εἰρημένῳ καὶ ἀθετητικῶς τῆς Ἰησοῦ περὶ τῶν μαθητῶν προφητείας εἰπόντος· »Πάντες »ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ« , καὶ τὴν αἰτίαν παριστάντος ἐν τῷ » Γέγραπται γάρ· Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ »διασκορπισθήσεται τὰ πρόβατα τῆς ποίμνης«. ἀνεξετάστως γὰρ πρὸς τοῦτο καὶ ἀθετητικῶς τῆς Ἰησοῦ ἀποφάσεως εἶπεν τὸ » Εἰ καὶ πάντες »σκανδαλισθήσονται ἐν σοί, ἐγὼ οὐ σκανδαλισθήσομαι« .

32.5.62Sanırım psykhēsinde hâlâ bulunan bu acelecilik, öteki öğrencilerin sendelemesinin ölçüsünü aşan bir günah işlemesine, horoz ötmeden önce İsa'yı üç kez inkâr etmesine sebep olmuştur.

32.5.62

καὶ τοῦτο ἔτι τότε προπετὲς ὄν ἐν τῇ | ψυχῇ αὐτοῦ αἴτιον οἶμαι γέγονεν τοῦ ὑπὲρ τὸ μέτρον τοῦ τῶν λοιπῶν σκανδαλισμοῦ ἡμαρτηκέναι αὐτόν, ἀρνησάμενον τὸν Ἰησοῦν τρὶς πρὶν ἀλεκτοροφωνίας.

32.5.63Bu yüzden önceki aceleciliği üzerinde durunca bundan büyük yarar görmüş, son derece sağlam ve sabırlı biri olmuştur. Bu, Pavlus'un ona "herkesin önünde" "Sen Yahudi olduğun hâlde Yahudi gibi değil, putperest gibi yaşıyorsan, nasıl olur da putperestleri Yahudi gibi yaşamaya zorlarsın?" ve devamındaki sözleri söylemesinden bellidir. Petrus ise bu azardan sonra susmuş ve büyük bir tahammülle bu yerin makul gerekçesini açıklamamıştır. Bu konu Galatyalılar Mektubu'nda daha uygun bir şekilde ele alınacaktır.

32.5.63

διόπερ ἐπιστήσας τῇ τοιαύτῃ προτέρᾳ ἑαυτοῦ προπετείᾳ ὠφελήθη καὶ τὰ μέγιστα, ὡς γένεσθαι στιβαρώτατος καὶ μακροθυμότατος· ὅπερ δηλοῦται Παύλου μὲν εἰπόντος αὐτῷ »ἔμπροσθεν πάντων· Εἰ σὺ Ἰουδαῖος »ὑπάρχων ἐθνικῶς καὶ οὐκ Ἰουδαϊκῶς ζῆς, πῶς τὰ ἔθνη ἀναγκάζεις »ἰουδαΐζειν;« καὶ τὰ ἑξῆς· τοῦ δὲ μετὰ στίβους σιωπήσαντος καὶ τὸ κατὰ τὸν τόπον εὔλογον ἀνεξικακώτατα μὴ παραστήσαντος, περὶ οὗ ἐν τῇ πρὸς Γαλάτας οἰκειότερόν τις διαλήψεται.

32.5.64Aynı surete dönüşmüş olan Petrus'un ağırbaşlılığı, Resullerin İşleri'nde de her bir yerin üzerinde durup dikkat edenlere görünecektir.

32.5.64

καὶ ἐν ταῖς Πράξεσι δὲ τῶν ἀποστόλων τὸ καθεστηκὸς αὐτοῦ, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφωθέντος, τοῖς ἑκάστῳ ἐφιστᾶσι καὶ προσέχουοι φανεῖται. ### Bölüm 6

32.6.65Bölüm 6

İsa yemekten kalkmış, giysilerini çıkarmış, aldığı havluyu beline dolamış, leğene su koymuş, öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya ve beline doladığı havluyla kurulamaya başlamıştı. Herkes ayaklarını uzatıyordu. Çünkü İsa hakkındaki kanaatleri gereği, böyle birinin sebepsiz yere ve halkın diyeceği gibi öğrencilerine ağırlık vermek isteyerek ayaklarını yıkamayacağını görüyor, bunun yararlı bir iş olduğunu, sonradan öğreneceklerini umuyor, belki de bunun bir şeyin simgesi olduğunu düşünüyorlardı. Yalnız Petrus, işin en kolay göze çarpan yanına baktı ve bununla başka bir hesabı yan yana getirmedi. İsa'ya saygı duyduğu için ayaklarını yıkatmak üzere uzatmadı. Önce "Rab, sen mi benim ayaklarımı yıkıyorsun?" diyerek O'nu utandırmaya çalıştı. Sonra "Yaptığımı şimdi bilmiyorsun, ama sonra anlayacaksın" sözüne ikna olması gerekirken "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" dedi.

32.6.65

Καὶ ἐνθάδε τοίνυν ἐγερθέντι τῷ Ἰησοῦ ἐκ τοῦ δείπνου καὶ θέντι τὰ ἱμάτια καὶ διαζωσαμένῳ ὃ εἴληφεν λέντιον, καὶ βάλλοντι ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα καὶ ἀρξαμένῳ τοὺς πόδας νίπτειν τῶν μαθητῶν καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἣν διεζωσμένος, πάντες μὲν παρεῖχον τοὺς πόδας, ἀκολούθως τῇ περὶ τοῦ Ἰησοῦ προλήψει θεωροῦντες ὅτι οὐκ ἂν ὁ τηλικοῦτος ἀλόγως καί, ὡς ἂν οἱ πολλοὶ λέγοιεν, βαρεῖν τοὺς μαθητὰς θέλων, νίπτοι αὐτῶν τοὺς πόδας, ἀλλά τι χρήσιμον ἐπιτελῶν ὃ περιέμενον γνώσεσθαι ὕστερον, ἐννοοῦντες μήποτε σύμβολόν τινος ταῦτα πράττοιτο· μόνος δὲ ὁ Πέτρος τῷ προχειροτέρῳ ἐνιδὼν καὶ οὐδένα ἕτερον λογισμὸν ἐκείνῳ παρατιθείς, ὡς σέβων τὸν Ἰησοῦν οὐ παρεῖχεν αὐτοῦ εἰς τὸ νίψασθαι τοὺς πόδας, ἀλλὰ πρότερον μὲν δυσωπεῖν αὐτὸν ἐπειρᾶτο ἐν τῷ » Κύριε, σύ »μου νίπτεις τοὺς πόδας;« μετὰ δὲ τοῦτο δέον αὐτὸν πεισθῆναι τὸ »Ὃ ἐγὼ ποιῶ σὺ οὐκ οἴδας ἄρτι, γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα«, φησὶ τὸ »Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα«.

32.6.66Ayrıca öteki öğrenciler kendilerini İsa'ya bırakmış ve O'na hiçbir konuda itiraz etmemişken Petrus, niyeti sağlam görünse de, sözleriyle yalnız İsa'yı, öğrencilerin ayaklarını sebepsiz yere yıkamaya başlamakla suçlamakla kalmıyor, öğrenci arkadaşlarını da suçluyordu.

32.6.66

ἄλλως δὲ τῶν λοιπῶν μαθητῶν ἐμπιστευσάντων ἑαυτοὺς τῷ Ἰησοῦ καὶ περὶ μηδενὸς ἀντιλεγόντων αὐτῷ, οὗτος δι’ ὧν λέγει, εἰ καὶ ὑγιῶς ἔδοξεν προτίθεσθαι, οὐ μόνον τοῦ Ἰησοῦ κατηγορεῖ, ὡς ἀλόγως ἀρξαμένου νίπτειν τοὺς τῶν μαθητῶν πόδας, ἀλλὰ καὶ τῶν συμφοιτητῶν.

32.6.67Çünkü engel olmak istemekle kendisi uygun olanı yaptığını sandıysa ve ötekiler bunu görmediyse, ayaklarını İsa'ya uygunsuz bir şekilde uzattıkları için onları suçlamış olur. Makul olana karşı konulmaması gerektiğini düşünseydi ve İsa'nın öğrencilerinin ayaklarını yıkamasının makul olduğunu görseydi, yapılana karşı çıkmazdı.

32.6.67

εἰ γὰρ αὐτὸς μέν, ὡς ᾠήθη, τὸ καθῆκον ἐν τῷ κωλύειν ἐθέλειν ἐποίησεν, ἐκεῖνοι δὲ μὴ ἑωράκασιν αὐτό, κατηγόρησεν ἐκείνων, παρὰ τὸ καθῆκον ἑαυτῶν τοὺς πόδας ἐμπαρεσχηκότων τῷ Ἰησοῦ· καὶ εἰ ἐφρόνει τε τῷ εὐλόγῳ μὴ δεῖν ἀντιλέγειν καὶ εὔλογον ἐνόμιζεν εἶναι τὸ γινόμενον ἐν τῷ νίπτεσθαι τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ὑπὸ τοῦ Ἰη σοῦ, οὐκ ἂν ἀντέλεγεν | τῷ γινομένῳ.

32.6.68Görünen o ki İsa'nın öğrencilerinin ayaklarını yıkama amacını, hüküm vermeden makul saymamıştır. En önemsiz görünen şeylere kadar Yazı'yı araştırmak gerekiyorsa, biri şunu sorabilir: Petrus On İkiler'in sayımında birinci olarak sıralanmıştır, belki öteki öğrencilerden daha değerli olduğu için; nitekim gerçekten herkesin sonuncusu olan Yahuda, kötü durumu yüzünden son sıraya atılmıştır. O hâlde İsa öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya ve beline doladığı havluyla kurulamaya başlarken neden Petrus'tan başlamadı?

32.6.68

φαίνεται οὑν ἀκρίτως μὴ εὔλογον νενομικέναι εἶναι τὸ περὶ τοῦ νίψαι τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν τοῦ Ἰησοῦ βούλημα. εἰ δὲ χρὴ μέχρι τῶν ἐλαχίστων εἶναι νομιζομένων ἐρευνᾶν τὴν γραφήν, ζητήσαι τις ἂν τί δήποτε, πρώτου κατειλεγμένου τοῦ Πέτρου εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν δώδεκα, τάχα ὡς τῶν λοιπῶν τιμιωτέρου, ἐπεὶ καὶ ὁ ἀληθῶς πάντων ἔσχατος Ἰούδας ἦν. ὑπὸ τῆς μοχθηρᾶς διαθέσεως ἐπὶ τὰ τελευταῖα ἀνταπερριμμένος, ὁ Ἰησοῦς ἀρξάμενος νίπτ̇ειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἦν διεζωσμένος, οὐκ ἀπὸ Πέτρου ἤρξατο.

32.6.69Buna şöyle demek gerekir: Hekimlik gereği birçok hastaya bakan hekim, tedaviye en acil ve en ağır durumda olanlardan başlar. Bunun gibi, kirlenmiş ayakları yıkayan da daha çok kirlenmiş olanlardan başlar. Belki Petrus'a en son gelmiştir, çünkü ayaklarının yıkanmasına en az ihtiyacı olan oydu.

32.6.69

καὶ λεκτέον πρὸς τοῦτο ὅτι ὥσπερ ἰατρὸς πλείοσιν ἀρρώστοις κατὰ τὴν ἰατρικὴν διακονούμενος, ἀπὸ τῶν κατεπειγόντων καὶ χείρονα πεπονθότων τὴν ἀρχὴν ποιεῖται τῆς θεραπείας, οὕτως ὁ ἐρρυπωμένους τοὺς πόδας νίπτων τῶν μαθητῶν ἄρχεται ἁπὸ τῶν μᾶλλον ἐρρυπωμένων, καὶ τάχα ἐπὶ τελευταῖον ἦλθεν τὸν Πέτρον, ὡς ἔλαττον πάντων δεόμενον τῆς νίψεως τῶν ποδῶν.

32.6.70Belki de ayaklarının temizliğe yakın durumu, karşı çıkıyormuş gibi görünmesine katkıda bulunmuştur.

32.6.70

τάχα δὲ καὶ εἰς τὸ δοκεῖν ἀντιλέγειν ἡ ἐγγὺς καθαρότητος κατάστασις τῶν ποδῶν αὐτοῦ συνεβάλλετο. ### Bölüm 7

32.7.71Bölüm 7

İsa'nın söylediği "Yıkanmış olanın yıkanmaya ihtiyacı yoktur, bütünüyle temizdir. Siz de temizsiniz, ama hepiniz değil" sözünü iyice sınarsak, belki şöyle bir anlama varırız: Öğrencilerin ayakları İsa tarafından yıkanmış, onlar yıkanmış olmaya ek olarak artık yıkanmaya ihtiyaç duymuyorlardı; Petrus ise İsa ayaklarını yıkamadan önce de zaten temizdi.

32.7.71

(6) Βασανιζόμενον δὲ τὸ ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ εἰρημένον τὸ »Ὁ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν νίψασθαι, ἀλλ’ ἔστιν καθαρὸς ὅλος· καὶ »ὑμεῖς καθαροί ἐστε, ἀλλ’ οὐχὶ πάντες« τάχα 〈ἂν〉 ὑποβάλλοι νοῦν τοιοῦτον, ὡς ἤδη νιψαμένων τοὺς πόδας ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ τῶν μαθητῶν, καὶ πρὸς τῷ λελοῦσθαι οὐκέτι ἐχόντων χρείαν νίψασθαι, ἔτι δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ Πέτρου ἤδη ὄντος καθαροῦ, καὶ πρὶν νίψῃ τοὺς πόδας αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς.

32.7.72Biri buna karşı şöyle sorarsa: "Yıkanmış olanın yıkanmaya ihtiyacı yoktur, bütünüyle temizdir" dediği hâlde, öğrencilerin ihtiyacı yokken İsa neden ayaklarını yıkıyor? Ona şunu söylemek gerekir: "Sahip olan herkese verilecek ve artırılacaktır."

32.7.72

ἐὰν δέ τις πρὸς ταῦτα ζητῇ τί δηποτοῦν εἰπών· »Ὁ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν νίψασθαι, ἀλλ’ ἔστι καθαρὸς »ὅλος«, μὴ χρείαν ἐχόντων νίψασθαι τῶν μαθητῶν, νίπτει τοὺς πόδας αὐτῶν ὁ Ἰησοῦς, λεκτέον αὐτῷ τὸ » Παντὶ τῷ ἔχοντι »δοθήσεται καὶ προστεθήσεται«.

32.7.73Öğrencilerde temizlik bulunduğu için İsa onların temizliğine ayaklarını yıkamayı da ekliyor. Yıkanmamış olanları ya da bütünüyle temiz olmayanları yıkayacak değildi; ancak temiz denebilecek olanlar söz konusudur. Çünkü insanoğulları arasında biri mükemmel olsa bile, İsa'dan gelen –böyle adlandırayım– temizlik bulunmazsa temiz sayılmayacaktır.

32.7.73

ἐπεὶ τοίνυν εἶχον καὶ οἱ μαθηταὶ τὸ εἶναι καθαροί, προστίθησιν Ἰησοῦς τῇ καθαρότητι αὐτῶν καὶ τὸ νίπτειν αὐτῶν τοὺς πόδας· οὔτε τοὺς μὴ λελουμένους νίψων ἂν οὔτε τοὺς μὴ ὅλους καθαρούς, ἀλλ’ οὕτως ὥστ’ ἂν εἰπεῖν περὶ τῶν οὕτως καθαρῶν· κἂν γάρ τις ᾖ τέλειος ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων, τῆς ἀπὸ Ἰησοῦ, ἵν’ οὕτως ὀνομάσω, καθαρότητος ἀπούσης, εἰς καθαρὸν οὐ λογισθήσεται.

32.7.74Bunları, önceki sözleri yazdırdıktan sonra aklıma geldiği için sonradan ekliyorum ve aklıma gelen sıranın korunmasını istiyorum. Önceden nousum, öğrencilerin kirlenmiş ayaklarının İsa'nın yıkamasına muhtaç olduğunu görüyordu. Şimdi ise, İsa'nın aynı şey aracılığıyla onların ayaklarını yıkadığını görüyor; çünkü onlar insanlar arasında temizdi, ama Tanrı katında değil. Zira İsa'sız hiç kimse Tanrı katında temiz olmaz, daha önce bir özen sayesinde kendini temizlediği sanılsa bile.

32.7.74

καὶ ταῦτα δὲ ὕστερον ἐκτίθεμαι, ὑποπεσόντα μετὰ τὸ ὑπαγορευθῆναι τὰ πρότερα, σωζόντων ἡμῶν καὶ τὴν τάξιν τῶν ὑπεισελθόντων νοῦν, ὡς πρότερον μὲν ἔβλεπεν ῥυπωθέντας τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν δεδεῆσθαι τῆς ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ νίψεως, νῦν δ’ ὅτι διὰ τοῦ | τ’ αὐτῶν ἔνιψεν τοὺς πόδας, ἐπεὶ ἦσαν ὡς ἐν ἀνθρώποις καθαροὶ ἀλλ’ οὐχὶ καὶ παρὰ θεῷ· χωρὶς γὰρ Ἰησοῦ οὐδεὶς παρὰ θεῷ καθαρὸς γίνεται, κἂν πρὸ τούτου νομισθῇ διά τινος ἐπιμελείας αὑτὸν καθαρὸν πεποιηκέναι.

32.7.75İnsanlar arasında temiz olmuş, İsa'nın vaftizini almış ve ayaklarını O'na yıkatmış olanlarda Kutsal Ruh ve yukarıdan giysi gibi gelen kudret de yerleşebilir.

32.7.75

τοῖς δ’ ὡς ἐν ἀνθρώποις καθαροῖς ἤδη γεγενημένοις, καὶ λουσαμένοις τὸ τοῦ Ἰησοῦ βάπτισμα, καὶ νιψαμένοις ὑπ’ αὐτοῦ τοὺς πόδας, ἐνοικεῖν καὶ τὸ ἅγιον δύναται πνεῦμα καὶ ἡ ὡς ἔνδυμα ἐξ ὕψους δύναμις.

32.7.76Petrus, İsa'nın öğrencilerinin ayaklarını yıkamaya ve beline doladığı havluyla kurulamaya başlamasındaki amacın gerekçesini görmeden, tereddütle ve utandırmak için O'na "Rab, sen mi benim ayaklarımı yıkıyorsun?" dedi. İsa ise bunun bir sır olduğunu öğreterek "ona cevap verdi: Yaptığımı şimdi bilmiyorsun, ama sonra anlayacaksın."

32.7.76

ὁ μὲν οὖν Πέτρος μὴ θεωρῶν τὸν λόγον τοῦ βουλήματος Ἰησοῦ, ἀρξαμένου νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἦν διεζωσμένος, λέγει αὐτῷ· »Κύριε, σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας;« ἐπαπορητικῶς καὶ δυσωπητικῶς τοῦτο φάσκων· ὁ δὲ Ἰησοῦς »ἀπεκρίθη καὶ εἶπεν αὐτῷ«, διδάσκων ὅτι μυστήριον τοῦτο ἦν, τὸ »Ὃ ἐγὼ ποιῶ σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι, »γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα«.

32.7.77Peki İsa öğrencilerinin ayaklarını yıkarken ne yapıyordu? İyi haberi müjdeleyecek olanların ayaklarını yıkayıp beline doladığı havluyla kurulayarak onları güzelleştiriyor muydu?

32.7.77

Τί δὲ ἦν ὃ ἐποίει νίπτων τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ὁ Ἰησοῦς; ἢ εἰργάζετο διὰ τοῦ νίπτειν αὐτῶν τοὺς πόδας καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἦν διεζωσμένος ὡραίους αὐτούς, μελλόντων αὐτῶν εὐαγγελίσασθαι τὰ ἀγαθά;

32.7.78Sanırım İsa öğrencilerinin ayaklarını yıkadığı zaman, havarileri hakkında peygamberce söylenen şu söz yerine gelmiştir: "İyi haberi müjdeleyenlerin ayakları ne güzeldir!"

32.7.78

ὅτε γὰρ ἔνιψεν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ὁ Ἰησοῦς, τότε, οἶμαι, πεπλήρωται τὸ περὶ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ προφητικῶς εἰρημένον· »Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ »ἀγαθά«.

32.7.79Öğrencilerin ayaklarını yıkamakla onları güzelleştiriyorsa, İsa'nın Kutsal Ruh'la ve ateşle baştan aşağı vaftiz ettiklerinde hakiki güzellikten neler oluşacağını söyleyelim?

32.7.79

εἰ δὲ πόδας μαθητῶν νίπτων ὡραίους αὐτοὺς ποιεῖ, τί φήσομεν ἀπὸ τοῦ ἀληθινοῦ κάλλους ἐγγίνεσθαι τοῖς ὑπὸ Ἰησοῦ βαπτισαμένοις ὅλοις ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί;

32.7.80İyi haberi müjdeleyenlerin ayakları güzelleşmiştir ki Mesih'in elleriyle yıkanıp temizlenmiş ve kurulanmış olarak, mukaddes yola ayak basabilsinler ve "Yol benim" diyen O'nda yürüyebilsinler.

32.7.80

ὡραῖοι δὲ οἱ πόδες ἐγένοντο τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά, ἵνα νιψάμενοι καὶ καθηράμενοι καὶ ἐκμαξάμενοι ὑπὸ τῶν Χριστοῦ χειρῶν, ἐπιβῆναι δυνηθῶσιν τῆς ἁγίας ὁδοῦ καὶ ὁδεύειν τὸν εἰπόντα τὸ »Ἐγώ εἰμι ἡ »ὁδός«.

32.7.81Çünkü bu diri ve Baba'ya götüren yolda ancak ayaklarını İsa'ya yıkatan yürür, bunu yapan herkes de yürür. Bu yol, kirli ve henüz temiz olmayan ayakları kabul etmez.

32.7.81

μόνος γὰρ καὶ πᾶς ὁ νιψάμενος τοὺς πόδας ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ ὁδεύει τὴν ὁδὸν ταύτην τὴν ζῶσαν καὶ φέρουσαν πρὸς τὸν πατέρα, καὶ οὐ χωρεῖ ἡ ὁδὸς αὕτη πόδας μεμολυσμένους καὶ τοὺς ἔτι μὴ καθαρούς.

32.7.82Musa'nın ayaklarından çarığını çıkarması gerekiyordu, çünkü ulaşıp durduğu yer mukaddes topraktı. Nun oğlu Yeşu da aynı şekilde.

32.7.82

Μωσῆς μὲν οὖν ἐδεῖτο ὑπολύσασθαι τὸ ὑπόδημα ἀπὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ ἐπείπερ ἐφ’ ὃν ἐφθάκει τόπον, ἐν ᾧ εἰστήκει, γῆ ἁγία ἦν· ὁμοίως δὲ ὁ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦς.

32.7.83İsa'nın öğrencileri ise diri ve canlı yolda yürümek için yalnız yolda çarıksız olmakla yetinmezler; İsa havarilerine bunu buyurmuştu. Bu yolda yürümek için giysilerini çıkarmış olan İsa tarafından yıkanmaları da gerekiyordu. Belki temiz olan ayaklarını daha temiz yapsın diye, belki de öğrencilerinin ayaklarındaki kiri, üzerindeki tek şey olan havlu aracılığıyla kendi bedenine alsın diye. Çünkü zayıflıklarımızı O taşır.

32.7.83

οἱ δὲ μαθηταὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἵνα ὁδεύσωσιν τὴν ζῶσαν καὶ ἔμψυχον ὁδόν, οὐ μόνον ἀρκοῦνται τῷ μὴ ἔχειν ὑποδήματα κατὰ τὴν ὁδόν, τοῦτο τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῦ ἐντειλαμένου τοῦ Ἰησοῦ, ἀλλὰ γὰρ ἔδει πρὸς τὸ ὁδεῦσαι τὴν ὁδὸν ταύτην αὐτοῖς καὶ τὸ νίψασθαι ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ ἀποθεμένου τὰ ἱμάτια, τάχα μὲν ἵνα καθαροὺς αὐτῶν τοὺς πόδας ποιήσῃ καθαρωτέρους, τάχα δὲ ἵνα τὸν ἐν τοῖς ποσὶ τῶν μαθητῶν ῥύπον ἀναλάβῃ εἰς τὸ ἑαυτοῦ σῶμα διὰ τοῦ λεντίου, ᾧ μόνῳ περιεζωσμένος ἦν. Αὐτὸς γὰρ τὰς ἀσθενείας ἡμῶν φέρει. ### Bölüm 8

32.8.84Bölüm 8

Şuna dikkat et: İsa öğrencilerin ayaklarını yıkayacağı zaman olarak başka bir vakti değil, şeytanın Simun'un oğlu Yahuda İskariyot O'nu ele versin diye yüreğine artık düşünceyi atmış olduğu ve insanlar için yapılacak kurtuluş işinin başlamak üzere olduğu vakti seçti.

32.8.84

Ὅρα γοῦν ὅτι μέλλων νίπτειν | τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν οὐκ ἄλλον καιρὸν ἐπελέξατο ἢ ὅτε ὁ διάβολος ἤδη βεβλήκει εἰς τὴν καρδίαν, ἵνα παραδῷ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης, καὶ ἡ ὑπὲρ ἀνθρώπων ἔμελλεν γίνεσθαι οἰκονομία.

32.8.85Çünkü daha önce öğrencilerin ayaklarını yıkamanın vakti değildi: O zaman ayaklarına Çile'ye kadar geçecek sürede bulaşan kiri kim yıkayacaktı? Çile sırasında da vakti değildi; çünkü onların ayaklarını yıkayacak başka bir İsa yoktu.

32.8.85

πρὸ γὰρ τούτου εὔκαιρον οὐκ ἦν νίψασθαι τοὺς πόδας ὑπὸ τοὺ Ἰησοῦ τοὺς μαθητάς. τίς γὰρ ἂν τὸν ἐν τῷ μεταξὺ ἕως τοῦ πάθους ῥύπον τῶν ποδῶν αὐτῶν ἀπένιψεν ἄν; ἀλλ’ οὐδὲ ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους· ἄλλος γὰρ Ἰησοῦς οὐκ ἦν ὁ νίπτων αὐτῶν τοὺς πόδας.

32.8.86Kurtuluş işinden sonra da vakti değildi; çünkü o artık Kutsal Ruh'un öğrencilerin arasına geldiği vakitti. Onlar o zaman temizlenmiş, ayakları yıkanmış olacak, ayaklarını Ruh'ta iyi haberi müjdelemek için hazır ve güzel tutacaklardı.

32.8.86

ἀλλ’ οὐδὲ μετὰ τὴν οἰκονομίαν· ἤδη γὰρ ὥρα τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐπιδημήσαντος τοῖς μαθηταῖς ἦν, γενομένοις καθαροῖς καὶ νιψαμένοις τοὺς πόδας, καὶ ἤδη ἔχουσιν ἑτοίμους αὐτοὺς καὶ ὡραίους πρὸς τὸ ἐν τῷ πνεύματι εὐαγγελίζεσθαι τὰ ἀγαθά.

32.8.87"Yaptığımı şimdi bilmiyorsun, ama sonra anlayacaksın" sözü işte bunu demektir: Ayaklarınızın benim tarafımdan yıkanması, psykhēlerinizin adımlarının temizlenmesinin simgesidir. Öyle ki bu adımlar güzel olsun; çünkü iyi haberi müjdeleyecek ve temiz ayaklarla insanların psykhēlerine basacaksınız.

32.8.87

τοιοῦτον οὖν ἐστιν τὸ »Ὃ ἐγὼ ποιῶ σὺ »οὐκ οἶδας ἄρτι, γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα«· σύμβολόν ἐστιν τὸ νίψασθαι ὑμῶν τοὺς πόδας ὑπ’ ἐμοῦ τοῦ καθαρθῆναι τὰς βάσεις τῶν ψυχῶν ὑμῶν, ἵνα γένωνται ὡραῖοι, μελλόντων ὑμῶν εὐαγγελίζεσθαι τὰ ἀγαθὰ καὶ καθαροῖς τοῖς ποσὶν ἐπιβαίνειν ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς.

32.8.88Sen bu sırrı şimdi bilmiyorsun, çünkü onun bilgisini henüz alamazsın; bu bilgi ayakların benim tarafımdan yıkandıktan sonra sende daha yerinde olacaktır. Ama sonra, bunu kavrayınca, küçümsenecek ve önemsiz olmayan bir konunun bilgisiyle aydınlanarak anlayacaksın.

32.8.88

τοῦτο δὲ τὸ μυστήριον σὺ νῦν μὲν οὐκ οἶδας, ἅτε μηδέπω χωρῶν τὴν γνῶσιν αὐτοῦ, εὐκαιρότερον ἐσομένην ἐν σοὶ ἐπὰν νίψῃ τοὺς πόδας ὑπ’ ἐμοῦ· μετὰ δὲ ταῦτα γνώσει ἐν τῷ τοῦτο συνιέναι φωτιζόμενος τῇ περὶ οὐκ εὐκαταφρονήτου καὶ βραχέος τινὸς γνώσει.

32.8.89İsa Petrus'a bunları söylediğinde, öğrenci epistēmēden gelen bir cevap vermez; ama verdiği cevap, İsa'ya saygı ve hürmet duyduğu izlenimini uyandırır. Yalnız bu, hâlâ yanlış bir izlenimdir.

32.8.89

ταῦτα δὲ λέγοντος τῷ Πέτρῳ τοῦ Ἰησοῦ, ὁ μαθητὴς ἀποκρίνεται οὐκ ἐπιστημονικὴν ἀπόκρισιν, πλὴν φαντασίαν ἐξαποστέλλουσαν τοῦ πρὸς τὸν Ἰησοῦν τιμητικοῦ καὶ σεβασμίου, φαντασίαν διεψευσμένην ἔτι.

32.8.90Bu yüzden Petrus'un cevabı kendi yararına olmadığından, İsa onun gerçekleşmesine izin vermez; çünkü söyleyenin zararına gerçek olacak şeyleri, kendi iyiliğine yaraşır biçimde engeller.

32.8.90

διόπερ, ἐπεὶ μὴ συμφέρουσα ἦν τῷ Πέτρῳ ἡ ἀπόκρισις αὐτοῦ, οὐκ ἐᾷ αὐτὴν γενέσθαι ἀληθῆ ὁ τὰ ἐπὶ βλάβῃ ἀληθευσόμενα τῇ τοῦ λέγοντος πρεπόντως ἑαυτοῦ τῇ χρηστότητι κωλύων.

32.8.91Petrus "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" der; İsa onun ayaklarını yıkamaya karar vermişken, O'nun tarafından yıkanmayacağını, hem de bütün çağ boyunca yıkanmayacağını kesin olarak bildirir. Ama İsa, Petrus'un bu konuda doğru söylemiş olmaktansa yalan söylemiş olmasının daha yararlı olduğunu görür ve bu sözü söyleyene, sözünün doğru çıkmamasının yararına olacağını gösterir: "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" der.

32.8.91

ὁ μὲν γὰρ Πέτρος φησίν· »Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα« καὶ ἀπεφήνατο, κρίναντος τοῦ Ἰησοῦ νίπτειν αὐτοῦ τοὺς πόδας, τὸ μὴ νιφθήσεσθαι ὑπ’ αὐτοῦ καὶ μὴ νιφθήσεσθαι εἰς τὸν ἅπαντα αἰῶνα· ὁ δὲ βλέπων λυσιτελέστερον εἶναι τὸ ἐν τούτῳ ψεύσασθαι τὸν Πέτρον τοῦ ἀληθεῦσαι αὐτὸν ὑποδείκνυσι τὸ ἐν τῷ μὴ δεῖν ἀληθεύειν τοῦτο εἰρηκότα λυσιτελές, φήσας· »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος »μετ’ ἐμοῦ«.

32.8.92Petrus "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" diye bildirmişken, bu sözünde doğru çıkarsa İsa'yla payı olmayacak, düşünmeden söylediği sözde doğru çıkmazsa payı olacaksa, doğru çıkmamaktan başka ne yapmalıydı?

32.8.92

εἴπερ οὖν ὁ Πέτρος ἔμελλεν ἀποφηνάμενος μὲν τὸ »Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα«, καὶ ἀληθεύων ἐν τούτῳ μὴ ἕξειν μετὰ τοῦ Ἰησοῦ μέρος, ἔμελλεν δὲ ἔχειν μέρος μὴ ἀληθεύων, ἐφ’ ᾧ φθάσας εἶπεν προπετῶς, τί ἄλλο πράττειν ἐχρῆν ἢ μὴ ἀληθεύειν;

32.8.93Doğru çıkmak onu İsa'yla paysız bırakmasın diye, İsa onun ayaklarını yıkayarak onu yalancı çıkarmıştır.

32.8.93

ἵνα μὴ τὸ ἀληθεύειν τοῦτο ποιήσῃ αὐτὸν μὴ ἔχειν μετὰ τοῦ Ἰησοῦ μέρος, ψεύστην αὐτὸν ἀποδείξαντος ἐν τῷ νίψασθαι τοὺς πόδας αὐτοῦ.

32.8.94Çünkü "Her insan yalancıdır" diye yazılmıştır. Bu sözü, kendileri için yararlı olmayan bir şeyi aceleyle ve düşünmeden yapacağını söyleyip kötü verilmiş kararda direnenler için bir gün yerinde olarak kullanacağız.

32.8.94

γέγραπται γάρ· »Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης«· εὐκαίρως δέ ποτε χρησόμεθα τῷ ῥητῷ ἐπὶ τῶν προπετέστερον καὶ ἀκρίτως εἰπόντων τι ποιήσειν ὅπερ αὐτοῖς μὴ λυσιτελεῖ ἐμμένουσι τῷ κακῶς κεκριμένῳ.

32.8.95Onlara, bu acele vaatlerinde durdukları takdirde İsa'yla paylarının olmayacağını, önceden söylediklerinden vazgeçerlerse iyi bir umut besleyebileceklerini göstererek, kötü verilmiş kararlarda direnmekten vazgeçireceğiz; bu karar, aşırı acelecilik yüzünden yeminle verilmiş olsa bile.

32.8.95

ὑποδεικνύντες γὰρ αὐτοῖς ὅτι οὐχ ἕξουσιν μὲν μετὰ τοῦ Ἰησοῦ μέρος, τὴν προπετῆ ἐν ἐπαγγελείᾳ τηρήσαντες φωνήν, δυνήσονται δὲ ἀθετηθέντος τοῦ προειρημένου ἐλπίδα ἔχειν ἀγαθήν, ἀποστήσομεν αὐτοὺς τοῦ ἐμμένειν τοῖς κακῶς κεκριμένοις, κἂν μετὰ ὅρκου διὰ πολλὴν προπέτειαν τὸ τοιοῦτόν ποτε γένηται.

32.8.96Şöyle diyeceğiz: "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" diyen Petrus'un, İsa'yla payı olsun diye söylediği söze bağlı kalması nasıl engellendiyse, ey sen, aceleyle hata edip düşünmeden şunu vaat eden kişi, sen de kötü verilmiş kararda direnmektense fikrini değiştirip daha makul olanı yaparsan daha iyi edersin.

32.8.96

καὶ φήσομεν ὅτι ὥσπερ ὁ εἰπὼν Πέτρος· »Οὐ μὴ »νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα«, κωλύεται ἐμμένειν τῇ τοῦ λελεγμένου ὁμολογίᾳ, ἵνα ἔχῃ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ μέρος, οὕτως καὶ σὺ ὁ δεῖνα ἁμαρτὼν τὴν προπέτειαν καὶ ἀκρίτως ἐπαγγειλάμενος τόδε, βέλτιον ἂν ποιήσαις μεταθέμενος ἐπὶ τὸ τόδε πρᾶξαι εὐλογώτερον ἀπὸ τοῦ ἐμμένειν τῷ κακῶς κριθέντι.

32.8.97"Yaptığımı şimdi bilmiyorsun, ama sonra anlayacaksın" ve "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" sözleri üzerinde durduktan sonra, bu ve benzeri sözlerin mecazî anlamda yorumlanmasını istemeyenler utansınlar ve bu tür İncil incelemelerini kabul etsinler. Kabul etmek istemiyorlarsa göstersinler: Onların söyleyeceği gibi, İsa'ya saygısından "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" diyen birinin, ayaklarının O'nun tarafından yıkanmasını istememesi pek büyük bir günahmış gibi, Tanrı'nın Oğlu'yla payı olmayacağını Üstadından duyması nasıl makul olur?

32.8.97

ἐπιστήσαντες δὲ τῷ τε »Ὃ »ἐγὼ ποιῶ σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι, γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα«, καὶ τῷ »Ἐὰν »μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ«, οἱ μὴ βουλόμενοι τοῦτο καὶ τὰ τούτῳ παραπλήσια τροπολογεῖν αἰδεσθέντες παραδεξάσθωσαν τὸ τοιοῦτον εἶδος τῶν εὐαγγελικῶν ἐξετάσεων· ἢ μὴ βουλόμενοι δεικνύτωσαν πῶς εὔλογόν ἐστιν τόν, ὡς ἂν ἐκεῖνοι λέγοιεν, διὰ σεβασμὸν τοῦ Ἰησοῦ εἰπόντα· »Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν »αἰῶνα« τῷ διδασκάλῳ ἀκοῦσαι ὡς ἄρα οὐχ ἕξει μέρος μετὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, ὡς διὰ μέγιστον ἁμάρτημα τὸ μὴ 〈ἠθεληκέναι〉 νενίφθαι τοὺς πόδας ὑπ’ αὐτοῦ.

32.8.98"Şu hatayı yaparsan benimle payın olmaz" sözü apaçık günahlar için söylenseydi yerinde olurdu. Ama "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" sözünün, bedensel ayaklarını yıkatmak istememekte direnen Petrus'a karşı söylenmesinin hiçbir makul yanı yoktur.

32.8.98

τὸ μὲν γὰρ ›ἐὰν τόδε τὸ πταῖσμα ποιήσεις, οὐχ ἕξεις μέρος μετ’ ἐμοῦ‹ χώραν 〈ἂν〉 εἶχε λεγόμενον περὶ τῶν προφανῶς ἁμαρτημάτων· τὸ δὲ »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ« οὐδαμῶς ἔχει τὸ εὔλογον κατὰ τοῦ ἱσταμένου ἐν τῷ τοὺς σωματικοὺς πόδας μὴ ἠθεληκέναι νίψασθαι τὸν Πέτρον.

32.8.99Üstelik İsa onun ayaklarını yıkarken, söylenmesi caiz olmayan bir şey olsa da, Üstat kendisine saygı gösteren öğrenciye son derece sert bir cevap vermiş gibi görünecektir ki bu büsbütün saçmadır.

32.8.99

νίπτοντος 〈δὲ〉 αὐτοῦ τοὺς πόδας, 〈ἀν〉ημερώτατα [ἃ], ὅπερ οὐ θέμις λέγειν, ὁ διδάσκαλος δόξει ἀποκεκρίσθαι τῷ τιμῶντι αὐτὸν μαθητῇ, ὅπερ ἐστὶν ἀτοπώτατον.

32.9.100Bölüm 9

Bu yüzden biz de ayaklarımızı İsa'ya uzatalım: Şimdi de yemekten kalkıyor, giysilerini çıkarıyor, havlu alıp beline doluyor, leğene su koyuyor, öğrencileri olarak bizim ayaklarımızı yıkamaya ve bizim için aramızda hizmet eden biri gibi olup beline doladığı havluyla kurulamaya başlıyor.

32.9.100

Διὰ τοῦτο παρέχωμεν τῷ Ἰησοῦ τοὺς πόδας ἡμῶν καὶ νῦν ἐγειρομένῳ ἐκ τοῦ δείπνου, καὶ τιθέντι τὰ ἱμάτια καὶ λαμβάνοντι λέντιον καὶ διαζωννύντι ἑαυτόν, καὶ βάλλοντι ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα καὶ ἀρχομένῳ νίπτειν τοὺς πόδας ἡμῶν, ὡς μαθητῶν, καὶ ἐκ|μάσσειν τῷ λεντίῳ, ᾧ δι’ ἡμᾶς γενόμενος ἐν μέσῳ ἡμῶν ὡς ὁ διακονῶν διαζώννυται.

32.9.101Bunu yapmazsak O'nunla payımız olmaz, ayaklarımız da güzel olmaz; hele daha büyük armağanlara heves edip iyi haberi müjdeleyenler arasında yer almak istediğimizde.

32.9.101

ἐὰν γὰρ μὴ ποιήσωμεν τοῦτο, οὐχ ἕξομεν μετ’ αὐτοῦ μέρος οὐδὲ ὡραῖοι ἔσονται οἱ πόδες ἡμῶν, καὶ μάλιστα ὅτε ζηλοῦντες τὰ μείζονα χαρίσματα θέλομεν ἐγκαταταχθῆναι τοῖς εὐαγγελιζομένοις τὰ ἀγαθά.

32.9.102Ne var ki Petrus "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" sözünü duyunca yine acele eder. İsa'ya ayaklarını uzatırken isteğinin ölçüsünü aşmak ister; yıkansın diye artık yalnız ayaklarını değil, ellerini de sunar. Oysa İsa ekmek yerken el yıkanmasını artık istemiyordu ve "Öğrencilerin ekmek yerken ellerini yıkamıyorlar" sözünü küçümsüyordu. Ellerine başını da ekler; oysa İsa başın örtülmesini bile artık istemiyordu, çünkü Tanrı'nın sureti ve yüceliği artık onun üzerindeydi.

32.9.102

πλὴν ὅτι προπετής ἐστι Πέτρος ἀκούσας τὸ »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ« αἰτούμενος ἐν τῷ παρασχεῖν τοὺς πόδας τῷ Ἰησοῦ, ὑπερβάλλειν ἐθέλει τὰ μέτρα τῆς αἰτήσεως αὐτοῦ, καὶ παρεῖχεν νιφθησομένους ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ οὐκέτι τοὺς πόδας μόνους, ἀλλ’ ἤδη καὶ τὰς χεῖρας, ἃς οὐκέτι νίπτεσθαι ὁ Ἰησοῦς ἤθελεν, ὅταν ἄρτον ἐσθίωσιν, καταφρονῶν τῶν λεγομένων ὅτι »Οἱ μαθηταί σου οὐ νίπτονται τὰς χεῖρας, ὅταν ἄρτον »ἐσθίωσιν«, καὶ πρὸς ταῖς χερσὶν τὴν κεφαλήν, ἣν οὐδὲ κατακαλύπτεσθαι ἔτι Ἰησοῦς ἐβούλετο, ἐφ’ ἧς ἡ εἰκὼν καὶ ἡ δόξα ἤδη ἦν τοῦ θεοῦ.

32.9.103Çünkü İsa'nın öğrencileriyle aynı vakte eriştiğimizde, O yıkayıp kurulasın diye yalnız ayaklarımızı uzatmamız bize yeter. "Yıkanmış olanın yıkanmaya ihtiyacı yoktur, bütünüyle temizdir." Bütünüyle temiz olmayan ise yıkanmamıştır.

32.9.103

ἀρκεῖται γὰρ ἡμῖν, ἐπὰν ἔλθωμεν εἰς ταὐτὸ τοῖς τοῦ Ἰησοῦ μαθηταῖς καιροῦ, τὸ τοὺς πόδας αὐτῷ παρέχειν νίψοντι καὶ ἐκμάσσοντι μόνους· » Ὁ γὰρ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν νίψασθαι, »ἀλλ’ ἔστιν καθαρὸς ὅλος«· εἰ δέ τις μή ἐστιν ὅλος καθαρός, οὐκ ἐλούσατο.

32.9.104Biri şunu sorabilir: Yıkanmış olanın yıkanmaya ihtiyacı yoksa, temizse ve İsa'nın öğrencileri yıkanmış oldukları için temizse, İsa neden leğene su koyup öğrencilerin ayaklarını yıkamaya başlıyor?

32.9.104

Ζητήσαι δέ τις ἄν, εἰ ὁ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν νίψασθαι ἀλλ’ ἔστιν καθαρός, καὶ ἦσαν οἱ τοῦ Ἰησοῦ μαθηταὶ καθαροί, ὡς λελουμένοι, πῶς βάλλει ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα καὶ ἤρξατο νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ὁ Ἰησοῦς;

32.9.105Buna kısmen daha önce cevap vermiştik; şimdi şunları da ekleyeceğiz.

32.9.105

εἰς τοῦτο δὲ καὶ προλαβόντες μὲν ἐκ μέρους εἰρήκαμεν καὶ νῦν ἐκείνοις ταῦτα προσθήσομεν.

32.9.106"İhtiyacımız var" sözü zorunlu olan, onsuz yaşanamayan şeyler için kullanılır. Öyle ki bedensel şeylerde insanın daha çoğuna değil, yalnız Pavlus'un "Yiyeceğimiz ve giyeceğimiz varsa bunlarla yetineceğiz" dediği şeylere ihtiyacı vardır denebilir. Zenginliğe ve sefaya yarayan şeyler ise ihtiyaçtan değil, fazlalıktan ibarettir ve nazlı yaşayanlara artan bir şey olarak gelir. Aynı şekilde daha ilahî şeylerde de bizi hayata götüren ve "Ben hayatım" diyende olmamızı sağlayan şeylere ihtiyacımız vardır. Bunların üstündeki şeyler ise ihtiyacın üstünde sayılabilir: Hakkında "Rab'den zevk al, sana yüreğinin dileklerini verecektir" denenler ve sefa bahçesinde, zenginlikte ve yücelikte anlaşılanlar, yani "Uzun ömür ve hayat yılları sağ elindedir, sol elinde ise zenginlik ve yücelik" diyene göre bilgeliğin sol elindekiler.

32.9.106

τὸ »Χρείαν ἔχομεν« ἐπὶ τῶν ἀναγκαίων, ὧν ἄνευ διαζῆν τις οὐ δύναται, τέτακται· ὥστ’ ἂν ἐν σωματικοῖς εἰπεῖν χρείαν ἔχειν τὸν ἄνθρωπον οὐ πλειόνων, ἀλλὰ τούτων μόνων, περὶ ὧν φησιν ὁ Παῦλος· »Ἔχοντες δὲ διατροφὴν καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα«· τὰ δὲ εἰς πλοῦτον καὶ τρυφὴν συμβαλλόμενα ἐκ περιουσίας τοῖς ἁβροδιαίτοις περιγίνεται, οὐχ ὡς χρειώδη καὶ ὧν οὐκ ἄνευ, ἀλλ’ ὡς περισσά· οὕτω τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν θειοτέρων χρεία μὲν ἡμῖν τῶν εἰσαγόντων εἰς ζωὴν καὶ ποιούντων εἶναι ἐν τῷ λέγοντι· »Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή«· τὰ δὲ ὑπὲρ ταῦτα, περὶ ὧν λέγεται· »Κατατρύφησον τοῦ κυρίου, καὶ δώσει σοι τὰ αἰτήματα τῆς καρδίας σου«, καὶ ὅσα νοεῖται κατὰ τὸν παράδεισον τῆς τρυφῆς καὶ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δόξαν, τὰ ἐν τῇ ἀριστερᾷ τῆς σοφίας, κατὰ τὸν εἰπόντα· »Μῆκος γὰρ βίου καὶ ἔτη ζωῆς ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτῆς, ἐν δὲ τῇ ἀριστερᾷ »αὐτῆς πλοῦτος καὶ δόξα« ὑπὲρ τὴν χρείαν εἶναι λεχθείη ἄν.

32.9.107Belki yıkandıktan sonra ayakların bu denli büyük bir Üstat ve Kurtarıcı tarafından yıkanması da böyle bir şeydir. Çünkü Tanrı'nın armağanı ihtiyacı aşar; ölülerin kutsal dirilişinde güneşin, ayın ya da yıldızların yüceliğinde olmak da böyledir.

32.9.107

καὶ μήποτε τοιοῦτόν ἐστιν τὸ μετὰ τὸ λούσασθαι νίψασθαι τοὺς πόδας ὑπὸ τοῦ τηλικούτου διδασκάλου καὶ σωτῆρος· τὸ γὰρ χάρισμα τοῦ θεοῦ ὑπερπαίει τὴν χρείαν, ὥσπερ καὶ τὸ εἶναι ἐν δόξῃ ἡλίου ἢ σελήνης ἢ ἀστέρων ἐν τῇ ἱερᾷ τῶν νεκρῶν ἀναστάσει.

32.9.108Şu halde temiz ve yıkanmış olanın yıkanmaya ihtiyacı yoktur; ama daha önce söylendiği gibi yıkanır, çünkü "Kimde varsa ona daha da verilecektir" ve Yuhanna'nın dediği gibi: "Temiz olan daha da temizlensin, kutsal olan daha da kutsansın."

32.9.108

οὐκ ἔχει μὲν 〈οὖν〉 χρείαν ὁ καθαρὸς καὶ λουσάμενος νίψασθαι· νίπτεται δέ, κατὰ τὸ προαποδεδομένον, ἐπεὶ » Τῷ ἔχοντι παντὶ προστεθήσεται;« καὶ ὡς ὁ Ἰωάννης φησί· » Καὶ ὁ καθαρὸς καθαρισθήτω ἔτι, καὶ ὁ »ἅγιος ἁγιασθήτω«.

32.9.109"Siz temizsiniz" sözü on bir kişiye gider; ardından gelen "ama hepiniz değil" sözü ise İskariyot yüzündendir. Çünkü İsa kendisini ele vereni, zaten temiz olmayanı biliyordu. Yahuda önce fakirleri umursamadığı için, hırsız olup kesesindeki parayı aşırdığı için temiz değildi; sonra da "Akşam yemeği sırasında şeytan Simun'un oğlu Yahuda İskariyot O'nu ele versin diye yüreğine düşünceyi attığında" kendisine atılanı geri çevirmedi.

32.9.109

τὸ δὲ »Ὑμεῖς καθαροί ἐστε« ἀναφέρεται ἐπὶ τοὺς ἕνδεκα, ᾧ ἐπιφέρεται τὸ »Οὐχὶ πάντες« διὰ τὸν Ἰσκαριώτην· ᾔδει γὰρ τὸν παραδιδόντα αὐτόν, ἤδη ὄντα οὐ καθαρόν, πρῶτον μὲν ὅτι περὶ τῶν πτωχῶν οὐκ ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ’ ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον ἔχων τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν· ὕστερον δὲ ἐπεὶ »Δείπνου γινομένου, τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν »ἵνα παραδῷ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης«, οὐκ ἀπώσατο τὸ βεβλημένον.

32.9.110Bu yüzden yıkanmış temiz on bir kişi, ayakları İsa tarafından yıkanınca daha da temizlendi. Zaten temiz olmayan Yahuda ise ("Kirli olan daha da kirlensin" denir) lokmadan sonra içine Şeytan girince daha da kirlendi ve murdar oldu.

32.9.110

διόπερ οἱ μὲν λουσάμενοι καθαροὶ ἕνδεκα ἔτι ἐγένοντο καθαρώτεροι, νιψάμενοι τοὺς πόδας ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ· ὁ δὲ ἤδη μὴ καθαρὸς Ἰούδας (»Ὁ ῥυπαρός, γάρ φησι, ῥυπανθήτω ἔτι«) γέγονε ῥυπαρώτερος καὶ ἀκάθαρτος, ὅτε μετὰ τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν ὁ Σατανᾶς. XIII, 12. Ὅτε οὖν ἔνιψεν τοὺς πόδας αὐτῶν καὶ ἔλαβεν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἀνέπεσεν πάλιν, εἶπεν αὐτοῖς· Γινώσκετε τί πεποίηκα ὑμῖν· † φωνεῖτέ με Ὁ διδάσκαλος καὶ Ὁ κύριος· καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ. εἰ οὖν ἐγὼ ἔνιψα ὑμῶν τοὺς πόδας ὁ κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας· ὑπόδειγμα γὰρ ἔδωκα ὑμῖν, ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ποιῆτε.

32.10.111Bölüm 10

XIII, 12–15. Onların ayaklarını yıkadıktan sonra giysilerini aldı, yine sofraya oturdu ve onlara şöyle dedi: "Size ne yaptığımı anlıyor musunuz? Bana Üstat ve Rab diyorsunuz; doğru söylüyorsunuz, çünkü öyleyim. Rab ve Üstat olan ben sizin ayaklarınızı yıkadığıma göre, siz de birbirinizin ayaklarını yıkamalısınız. Çünkü size bir örnek verdim: Size yaptığım gibi siz de yapasınız diye."

İsa'nın kudretinin büyüklüğünü kavrayanlar ve O'nun öğrencilerin ayaklarını yıkamakla ne yaptığını anlayanlar –O, onların en son ve en önemsiz yanlarını, yeryüzüyle temas eden kısımlarını yıkayıp temizlemişti; o bedensel ayaklar bunların simgesiydi– yıkamadaki bu işe hayran kalıp herhalde böyle büyük bir işi kendileri yapmaya cesaret edemezlerdi. Kendilerini, Tanrı'nın aynı öğretilerini benimseyenlerin içteki, gizli insanının ayaklarını yıkayamayacak kadar küçük sayarlardı. Ama İsa, öğrencilerine bu sözleri yemekten sonra öğretecekken sofraya oturanın duruşunu yeniden alarak onları, yukarıdaki sözlerle buna teşvik etti.

32.10.111

(7) Εἰκὸς τοὺς νοήσαντας τὸ μέγεθος τῆς Ἰησοῦ δυνάμεως καὶ συνέντας τί πεποίηκεν νίψας τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, ἵνα καὶ τὰ τελευταῖα καὶ τὰ τυχόντα αὐτῶν καθάρῇ ἀποπλύνας καὶ τὰ τῇ γῇ ὁμιλοῦντα σώματα, ὧν ἦν τὰ σώματα ἐκεῖνα σύμβολον, θαυμάσαντας τὸ ἐν τῇ νίψει ἔργον οὐκ ἂν τολμῆσαι καὶ αὐτοὺς τὸ τηλικοῦτο πρᾶξαι, μικροτέρους εἶναι νομίζοντας ἑαυτοὺς τοῦ νίπτειν τοὺς πόδας τοῦ ἔσω καὶ ἐν κρυπτῷ ἀνθρώπου, [ἢ] τῶν τὰ αὐτὰ ἀσπαζομένων τοῦ θεοῦ δόγματα, εἰ μὴ ὁ Ἰησοῦς διὰ τῶν ἐκκειμένων ἐπὶ τοῦτο αὐτοὺς προετρέψατο, τὸ σχῆμα τοῦ δειπνοῦντος, ὅτε διδάσκειν αὐτοὺς ἤμελλεν δειπνήσαντας τὰ λεγόμενα, ἀναλαβών.

32.10.112"Size ne yaptığımı anlıyor musunuz?" sözü, olanı anlamaya hem son derece utandırıcı hem de son derece teşvik edici bir biçimde söylenmiştir.

32.10.112

δυσωπητικώτατα μὲν γὰρ καὶ ἐπὶ τὴν γνῶσιν τοῦ γινομένου προτρεπτικώτατα λέλεκται τὸ » Γινώσκετε τί πεποίηκα ὑμῖν;«

32.10.113Bu söz ya soru olarak okunmalıdır ki yapılan işin büyüklüğünü göstersin, ya da emir olarak okunmalıdır ki onların nous'unu uyandırsın ve işin üzerinde durarak onun bilgisine erişsinler.

32.10.113

ὅπερ ἤτοι ἐρωτηματικῶς ἀναγνωστέον, ἵν’ ἐμφαίνῃ τὸ τοῦ γενομένου μέγεθος· ἢ προστακτικῶς, ἵνα αὐτῶν διεγείρῃ τὸν νοῦν εἰς τὸ διὰ τοῦ ἐπιστῆσαι τῷ ἔργῳ λαβεῖν αὐτοῦ τὴν γνῶσιν.

32.10.114"Bana Üstat ve Rab diyorsunuz; doğru söylüyorsunuz, çünkü öyleyim. Rab ve Üstat olan ben sizin ayaklarınızı yıkadığıma göre, siz de birbirinizin ayaklarını yıkamalısınız" sözü ise utandırıcı olmakla birlikte son derece öğreticidir.

32.10.114

διδασκαλικώτατα δὲ μετὰ τοῦ δυσωπητικοῦ λέλεκται τὸ »Ὑμεῖς φωνεῖτέ με ›Ὁ δικάσκαλος‹ »καὶ ›Ὁ κύριος‹, καὶ καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ. εἰ οὖν ἐγὼ ἔνιψα »ὑμῶν τοὺς πόδας | ὁ κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε »ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας«.

32.10.115Demek ki İsa öğrencilerin ayaklarını onların Üstadı olarak, kulların ayaklarını ise Rab olarak yıkadı.

32.10.115

ὁ μὲν οὖν Ἰησοῦς ἔνιψεν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, ᾖ διδάσκαλος αὐτῶν, καὶ τοὺς πόδας τῶν δούλων, ᾗ κύριος ἦν.

32.10.116Çünkü yerden ve dünya işlerinden gelen, öğrencilerin ancak en son ve en alt kısımlarına ulaşan toz, öğretimle temizlenir. Ayakları kirleten şeyler ise, hâlâ kulluk ruhuna sahip oldukları için en ufak lekeyi bile alan kişiler üzerinde hüküm süren hâkimin rabliğiyle atılır.

32.10.116

διδασκαλίᾳ γὰρ ὁ ἀπὸ γῆς καὶ τῶν κοσμικῶν πραγμάτων κονιορτός, φθάνων οὐκ ἐπὶ ἄλλο τι ἢ ἐπὶ τὰ τελευταῖα καὶ τὰ κάτω τῶν μαθητῶν, ἀποκαθαίρεται· ἀλλὰ καὶ τῇ κυριότητι τοῦ ἄρχοντος, ἐξουσιάζοντος τῶν διὰ τὸ ἔτι ἔχειν τὸ τῆς δουλείας πνεῦμα κἂν τὸν τυχόντα μολυσμὸν ἔτι δεχομένων, τὰ μολύνοντα τοὺς πόδας ἀποβάλλεται.

32.10.117Aklı başında kimse İsa'nın öğrencilerin ve kulların ayaklarını kapı olarak, çoban olarak ya da hekim olarak yıkadığını söylemez. Bana kalırsa öğrencilerin ayakları, henüz yeterli olanı almadıkları ve "Öğrencinin Üstadı gibi olması yeter" sözüne hâlâ erişemedikleri sürece Üstadın yıkamasına muhtaçtır.

32.10.117

καὶ οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν λέγοι ᾗ θύρα ἐστὶν τὸν Ἰησοῦν, ἢ ᾗ ποιμήν, ἢ ᾗ ἰατρός, νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν καὶ δούλων. ἐγὼ δ’ ἡγοῦμαι ὅτι ἐπιδέχονται τὸ δεῖσθαι τῆς ἀπὸ τοῦ διδασκάλου νίψεως οἱ πόδες τῶν μαθητῶν, ὅσον οὐδέπω εἰλήφασιν τὸ ἀρκετόν, ἀλλ’ ἔτι λείπουσιν εἰς τὸ »Ἀρκετὸν τῷ »μαθητῇ ἵνα γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ«.

32.10.118Üstadın, üstat olarak öğrenciye karşı gayesi de budur: Öğrenciyi kendisi gibi yapmak; öyle ki başka bakımdan ona muhtaç olsa bile artık üstat olarak ona muhtaç olmasın.

32.10.118

καὶ τοῦτο ·τέλος ἐστὶν τὸ πρὸς τὸν μαθητὴν τοῦ διδασκάλου, ᾗ διδάσκαλος, ποιῆσαι τὸν μαθητὴν ὡς ἑαυτόν, ἵνα μηκέτι δέηται τοῦ διδασκάλου, ᾗ διδάσκαλος, εἰ καὶ ἄλλως αὐτοῦ δεήσεται.

32.10.119Çünkü hastaların muhtaç olduğu, sağlamların ise ihtiyaç duymadığı hekimin gayesi, hastaları hastalıktan kurtarmak ve artık ona muhtaç olmamalarını sağlamaktır. Üstadın gayesi de aynı şekilde, "Öğrencinin Üstadı gibi olması yeter" sözünde söylenen yeterliliği öğrenciye kazandırmaktır.

32.10.119

ὡς γὰρ τέλος τοῦ ἰατροῦ, οὗ χρῄζουσι μὲν οἱ κακῶς ἔχοντες, οὐ χρείαν δὲ ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, τὸ παῦσαι τοὺς κακῶς ἔχοντας ἀπὸ τοῦ κακῶς ἔχειν, ἵνα μηκέτι αὐτοῦ χρῄζωσιν, οὕτω τέλος διδασκάλου περιποιῆσαι τῷ μαθητῇ τὸ λεγόμενον ἀρκετὸν ἐν τῷ »Ἀρκετὸν τῷ μαθητῇ, ἵνα γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ«.

32.10.120Rab olan Kurtarıcı'ya gelince, O'nun kulun efendisi gibi olmasını istemeyen öbür efendilerden üstünlüğü hemen görülür.

32.10.120

περὶ δὲ τοῦ σωτῆρος, ὄντος κυρίου, αὐτόθεν πλεῖόν ἐστιν ἰδεῖν παρὰ τοὺς ἄλλους κυρίους, μὴ βουλομένους ἵνα γένηται ὁ δοῦλος ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ.

32.10.121Baba'nın iyiliğinin ve sevgisinin Oğlu böyledir. O, Rab olduğu halde kullarında, Rableri gibi olmalarını sağlayan işi yapıyordu; o zaman artık yeniden korkuya düşüren kulluk ruhuna sahip olmayacaklar, oğulluk ruhunu alacaklar ve o ruhla "Abba, Baba!" diye haykıracaklardır.

32.10.121

τοιοῦτος δὲ ὁ τῆς πατρικῆς ἀγαθότητος καὶ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ υἱός· κύριος γὰρ ὢν ἐνειργάζετο τοῖς δούλοις τὸ γενέσθαι ὡς ὁ κύριος αὐτῶν, ὅτε οὐκέτι ἕξουσιν τὸ πνεῦμα τῆς δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλὰ λήψονται τὸ πνεῦμα τῆς υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζουσιν· »Ἀββᾶ, ὁ πατήρ«.

32.10.122Öyleyse Üstat ve Rab gibi olmadan önce, öğrenciler gibi eksik oldukları ve hâlâ korkuya düşüren kulluk ruhunu taşıdıkları için ayaklarının yıkanmasına muhtaçtırlar. Ama aralarından biri "Öğrencinin Üstadı gibi, kulun efendisi gibi olması yeter" sözüne göre Üstadı ve Rabbi gibi olduğunda, öğrencilerin ayaklarını yıkayanı taklit edebilir ve öğrencilerin ayaklarını bir üstat olarak yıkayabilir. Tanrı onu kilisede birinci yeri alan havarilerden ve ikinci yeri alan peygamberlerden sonra yerleştirmiştir.

32.10.122

πρὶν οὖν γένωνται ὡς ὁ διδάσκαλος καὶ ὁ κύριος, δέονται τῆς νίψεως τῶν ποδῶν, ὡς ἐνδεεῖς τῶν μαθητῶν, καὶ ὡς ἔτι τὸ πνεῦμα τῆς δουλείας ἔχοντες εἰς φόβον· ἐπὰν δέ τις αὐτῶν κατὰ τὸ »Ἀρκετὸν τῷ μαθητῇ, ἵνα γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ, καὶ ὁ »δοῦλος ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ« γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ καὶ ὁ κύριος αὐτοῦ, τότε μιμήσασθαι δύναται τὸν νίψαντα τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, καὶ νίψαι τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ὡς ὁ διδάσκαλος. ὃν ὁ θεὸς ἔταξεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μετὰ τοὺς πρώτην χώραν ἐν αὐτῇ εἰληχότας ἀποστόλους καὶ δεύτερον προφήτας.

32.11.123Bölüm 11

"Kardeşine kulluk edeceksin" sözü daha aşağıdakilere, "Kardeşinin efendisi ol" sözü de Yakub gibi üstün olanlara uygulanabiliyorsa, efendisi gibi olan kulun, kendi öğretimine kulluk edenlerin ayaklarını yıkadığı açıktır. Zira "Bana Üstat ve Rab diyorsunuz; doğru söylüyorsunuz, çünkü öyleyim" sözünün çoğunluğun anladığından daha derin bir anlamı olmadığını kabul etmiyorum. Çünkü "Rab, Rab" diyen herkese İsa "Bana Rab diyorsunuz; doğru söylüyorsunuz" demeyecektir.

32.11.123

Εἰ δὲ τὸ »Τῷ ἀδελφῷ σου δουλεύσεις« φθάνειν δύναται ἐπὶ τοὺς ὑποδεεστέρους, καὶ τὸ » Γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σου« ἐπὶ τοὺς ὡς ὁ Ἰακὼβ κρείτ|τονας, δῆλον ὅτι γενόμενος ὁ δοῦλος ὡς ὁ κύριος νίπτει τοὺς πόδας τῶν δουλευόντων τῇ παρ’ αὐτῷ διδασκαλίᾳ, ἐπεὶ τὸ » Ὑμεῖς φωνεῖτέ με ›Ὁ διδάσκαλος‹ καὶ ›Ὁ κύριος‹, »καὶ καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ« οὐκ ἀξιῶ μηδὲν ἔχειν βαθύτερον καὶ παρὰ τὸ ὑπὸ τῶν πολλῶν νενοημένον· οὐ πᾶσι γὰρ τοῖς λέγουσι· »Κύριε, Κύριε« λεχθήσεται ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ τὸ »Ὑμεῖς φωνεῖτέ με »›Ὁ κύριος‹ καὶ καλῶς λέγετε«.

32.11.124Nitekim o gün "Rab, Rab, senin adınla yiyip içmedik mi, senin adınla cinler çıkarmadık mı, kudretli işler yapmadık mı?" diyecek olanlar "Rab" derken doğru söylemiyorlar.

32.11.124

οὐ καλῶς οὖν λέγουσι· » Κύριε« οἱ ἐν τῆ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ φήσοντες· » Κύριε, Κύριε, οὐκ ἐν τῷ ὀνόματί »σου ἐφάγομεν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἐπίομεν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί »σου δαιμόνια ἐξεβάλομεν καὶ δυνάμεις πεποιήκαμεν;«

32.11.125Çünkü İsa onlara şöyle diyecektir: "Çekilin yanımdan; sizi hiç tanımadım, çünkü haksızlık işçilerisiniz." "Rab, Rab" sözünü doğru söyleyenlere "Çekilin yanımdan" demezdi.

32.11.125

φήσει γοῦν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· »Ἀποχωρεῖτε ἀπ’ ἐμοῦ· οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς, ὅτι »ἐργάται ἐστὲ ἀδικίας«· οὐκ ἂν δὲ λέγουσιν αὐτοῖς καλῶς τὸ » Κύριε, »Κύριε« εἶπεν τὸ »Ἀποχωρεῖτε ἀπ’ ἐμοῦ«.

32.11.126"Bana 'Rab, Rab' diyen herkes göklerin hükümranlığına girmeyecektir" sözü de gösteriyor ki "Rab, Rab" diyen herkes, şimdi kendilerine "Doğru söylüyorsunuz, çünkü öyleyim" dediği havariler gibi O'nun şahitliğini alamaz.

32.11.126

ἀλλὰ καὶ 〈τὸ〉 »Οὐ πᾶς ὁ »λέγων μοι· Κύριε, κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν »οὐρανῶν« παρίστησιν ὅτι οὐ πᾶς ὁ λέγων· » Κύριε, κύριε«, μαρτυρηθείη ἂν ὑπ’ αὐτοῦ ὡς νῦν οἱ ἀπόστολοι, πρὸς οὓς εἶπεν· »Καλῶς λέγετε· »εἰμὶ γάρ«.

32.11.127Gerçekten de havariler üzerinde artık kötülük hâkim değildi; hâkim olan Logos, kısacası Rab, yani psykhēli ve canlı bütün aretēydi.

32.11.127

καὶ γὰρ ἀληθῶς κακία μὲν αὐτῶν οὐκέτι κυρία ἦν, ὁ λόγος δέ, καὶ ἁπαξαπλῶς ὁ κύριος, ἡ πᾶσα ἔμψυχος καὶ ζῶσα ἀρετή.

32.11.128Ayrıca "Kimse Kutsal Ruh'la olmadıkça 'İsa Rab'dir' diyemez" sözü doğruysa ve burada "İsa Rab'dir" demenin ne olduğunu anlıyorsak, Kutsal Ruh'la "İsa Rab'dir" diyen doğru söylüyor demektir.

32.11.128

ἀλλὰ καὶ εἴπερ »Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν· Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν »πνεύματι ἁγίῳ«, καὶ νοοῦμεν ἐν τούτῳ τί ἔστιν τὸ εἰπεῖν· » Κύριος »Ἰησοῦς«· ὁ ἐν πνεύματι ἁγίῳ λέγων· » Κύριος Ἰησοῦς« καλῶς λέγει.

32.11.129Doğru söyleyen de her halde Kutsal Ruh'la söylüyorsa, burada geçen "doğru söylüyorsunuz" sözünü "Ruh henüz yoktu, çünkü İsa henüz yüceltilmemişti" sözüyle birlikte inceleyerek bu konuyu araştıracaksın.

32.11.129

εἰ δὲ καὶ ὁ καλῶς λέγων πάντως ἐν πνεύματι ἁγίῳ λέγει, ζητήσεις διὰ τὸ νῦν » Καὶ καλῶς λέγετε« συνεξεταζόμενον τῷ » Οὔπω γὰρ »ἦν πνεῦμα, ὅτι Ἰησοῦς οὔπω ἐδοξάσθη«.

32.11.130Şu halde "İsa Rab'dir" sözünü doğru söylemek, Logos'a içtenlikle kulluk edenin işidir; buna denk olarak Kurtarıcı'ya "Üstat" sözünü doğru söylemek de içten öğrencinin işidir. Ona "Çünkü öyleyim" denebilir; ama günaha kulluk edene ve yalanlardan ders alana Logos bunu demez.

32.11.130

γνησίως οὖν δουλεύοντος τῷ λόγῳ ἔργον ἐστὶν τὸ καλῶς εἰπεῖν· »Κύριος Ἰησοῦς« καὶ τοῦ ἀνάλογον τούτῳ μαθητοῦ τὸ καλῶς εἰπεῖν τῷ σωτῆρι τὸ »ὁ »διδάσκαλος«· πρὸς ὃν λέγοιτ’ ἂν τὸ » Εἰμὶ γάρ«, οὐκ ἂν λεχθησόμενον ὑπὸ τοῦ λόγου τῷ δουλεύοντι τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ τῷ μαθητευομένῳ τοῖς ψεύδεσιν.

32.12.131Bölüm 12

Bununla birlikte kutsal olan biri bile ayaklarının yıkanmasına muhtaç olabilir. Çünkü kilisede şeref mevkiine yazılan dul, öbür iyi işlerinin yanında "Kutsalların ayaklarını yıkadıysa" sözüyle de sınanır. Bence bu sözün lafzında durmak gülünçtür. Mesela kutsal bir dulu tanımlayan her şeye sahip olup yalnız bu eksik olan kadını, varlıklıyken ve geçim imkânı varken cariyeleri ve hizmetkârlarıyla yabancılara ya da insanca bir yardıma muhtaç olanlara defalarca yakınlık gösterdiği halde, kilisede şeref mevkiine alınmayacak saymak gülünç olur.

32.12.131

Πλὴν καὶ ἅγιον ὄντα ἐνδέχεται δεῖσθαι τῆς νίψεως τῶν ποδῶν, ἐπεὶ καὶ ἡ καταλεγομένη εἰς ἐκκλησιαστικὴν τιμὴν χήρα ἐξετάζεται μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν καὶ ἐν τῷ »Εἰ ἁγίων πόδας »ἔνιψεν«· γελοῖον γὰρ οἶμαι τυγχάνειν τὸ στῆναι ἐπὶ τοῦ ῥητοῦ καί, φέρε εἰπεῖν, τὴν ἔχουσαν πάντα τὰ χαρακτηρίζοντα τὴν ἁγίαν χήραν καὶ τούτῳ μόνῳ λείπουσαν, μὴ κατατετάχθαι εἰς ἐκκλησιαστικὴν τιμήν, πολλάκις διὰ παιδισκῶν καὶ οἰκετῶν φιλοφρονησαμένην, ἐν ᾧ καιρῷ ηὐπόρει καὶ εἶχεν τὰ ἐπιτήδεια, τοὺς ξένους ἢ τοὺς ἁπαξαπλῶς δεομένους τοῦ φιλάνθρωπόν τι ἔργον ἀπ’ αὐτῆς παθεῖν.

32.12.132"Kutsalların ayaklarını yıkadıysa" sözünü yukarı anlamına çıkarman gerekmesine şaşma; yaşlı kadınlara da yaşlı erkeklere denk olmaları ve iyi şeyler öğretmeleri buyrulmuştur.

32.12.132

καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ ἀνάγειν σε δεῖ τὸ »Εἰ ἁγίων πόδας ἔνιψεν«, | ὅπου κελεύονται ἀνάλογον τοῖς πρεσβυτέροις πρεσβύτιδες εἶναι καὶ καλοδιδάσκαλοι.

32.12.133Şunun da ne kadar zor olduğunu düşün: "Siz de birbirinizin ayaklarını yıkamalısınız" diyen buyruğu yerine getirmek isteyen, Mesih'in öğrencisi her insanın, bir borç gibi kardeşlerinin bedensel ve hislerle kavranan ayaklarını yıkamak istemesi. Öyle ki hangi hayat durumunda olursa olsun iman edenler bunu yapsın; ister kilisede üstün konumda görünen piskopos ve presbiterler olsun, ister başka dünyevî mevkilerde bulunanlar. Böylece bu yoruma göre efendi iman eden kölesinin ayaklarını, anne baba da oğullarının ayaklarını yıkamaya gelmiş olur. Oysa bu âdet ya hiç yapılmaz ya da son derece nadiren yapılır ve yalnız pek saf, kaba kimseler arasında görülür.

32.12.133

ὅρα δὲ εἰ μὴ καὶ ἐργῶδές ἐστιν τὸ πάνθ’ ὁντινοῦν μαθητευόμενον τῷ χριστῷ, θέλοντα πληροῦν τὴν λέγουσαν ἐντολήν· »Καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας«, ὡς ὀφειλόμενον ἔργον ἐθέλειν ποιεῖν τὸ νίψαι τοὺς σωματικοὺς καὶ αἰσθητοὺς πόδας τῶν ἀδελφῶν, ὥστε τοὺς ἐν ὁποιᾳποτοῦν ὑποθέσει βίου τυγχάνοντας πιστοὺς τοῦτο ποιεῖν, εἴτε ἐν ἐκκλησιαστικῇ δοκοῦντας εἶναι ὑπεροχῇ ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους, εἴτε καὶ ἐν ἄλλοις κοσμικοῖς τισιν ἀξιώμασιν· ὥστε κατὰ τοῦτο καὶ τὸν δεσπότην ἥκειν ἐπὶ τὸ νίπτειν τοὺς πόδας τοῦ πιστεύοντος δούλου, καὶ τοὺς γονεῖς τοῦ υἱοῦ· ὅπερ ἔθος ἢ οὐ γίνεται ἢ εἰς ὑπερβολὴν σπανιώτατα, καὶ παρὰ τοῖς πάνυ ἁπλουστέροις καὶ ἀγροικοτέροις γίνεται.

32.12.134Bu konuda "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" sözü üzerine söylenenler ve ayrıca "Size ne yaptığımı anlıyor musunuz?" sözü de hatırlanmalıdır.

32.12.134

μνημονευτέον δὲ εἰς ταῦτα καὶ τῶν εἰρημένων εἰς τὸ »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις »μέρος μετ’ ἐμοῦ«, ἀλλὰ καὶ τοῦ » Γινώσκετε, τί πεποίηκα ὑμῖν;«

32.12.135Çünkü İsa'nın bize ayak yıkama örneğini, Neşideler Neşidesi'nde gelinin mecazî olarak söylediği "Ayaklarımı yıkadım, nasıl kirleteyim?" sözüne denk olarak vermiş olması yaraşır.

32.12.135

καὶ γὰρ πρέπει ὑπόδειγμα ἡμῖν τὸν Ἰησοῦν δεδωκέναι τοῦ νίπτειν πόδας ἀνάλογον τοῖς τροπικῶς ὑπὸ τῆς νύμφης ἐν τῷ ᾄσματι τῶν ᾀσμάτων εἰρημένοις ἐν τῷ »Ἐνιψάμην τοὺς πόδας μου, πῶς μολυνῶ »αὐτούς;«

32.12.136"Size yaptığım gibi siz de yapasınız diye" sözünü, "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" sözüyle birlikte inceleyerek dikkat et.

32.12.136

πρόσχες δὲ τῷ »Ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν καὶ ὑμεῖς »ποιῆτε« συνεξετάζων αὐτὸ τῷ »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος »μετ’ ἐμοῦ«.

32.12.137Biri buna karşılık, alegorik olarak yorumlansa bile bu olayın lafzî anlamda da yaşandığını ve mecazî anlamla birlikte "Rab ve Üstat olan ben sizin ayaklarınızı yıkadığıma göre, siz de birbirinizin ayaklarını yıkamalısınız. Çünkü size bir örnek verdim: Size yaptığım gibi siz de yapasınız diye" diyen ifadenin de dinlenmesi gerektiğini söylerse, ona şöyle demek gerekir: "Sen benim ayaklarımı hiçbir zaman yıkamayacaksın" diyen Petrus'a "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" sözü lafzî olarak söylendiğine göre, biz de lafzî olarak, saygıdan ötürü ayaklarını yıkatmayanlara "Seni yıkamazsam, benimle payın olmaz" demeye mi cesaret edeceğiz?

32.12.137

ἐὰν δέ τις πρὸς ταῦτα λέγῃ, ὅτι κἂν ἀλληγορῆται, οὐδὲν ἧττον γέγονε καὶ κατὰ τὸ ῥητόν, ἀκουστέον μετὰ τοῦ τροπικοῦ καὶ τῆς φασκούσης λέξεως· »Εἰ οὖν * ἔνιψα τοὺς πόδας ὑμῶν, ὁ »κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς »πόδας. ὑπόδειγμα γὰρ ἔδωκα ὑμῖν ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν »καὶ ὑμεῖς ποιῆτε«· λεκτέον πρὸς τὸν τοιοῦτον· ἄρ’ ἐπεὶ κατὰ τὸ ῥητὸν γέγονεν τὸ εἰρημένον πρὸς τὸν εἰπόντα Πέτρον· »Οὐ μὴ »νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα« τὸ »Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ »ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ«· καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸ ῥητὸν τοῖς κατ’ εὐλάβειαν μὴ ἐμπαρέχουσιν ἑαυτῶν τοὺς πόδας ἡμῖν ἵνα αὐτοὺς νίψωμεν φήσομεν καὶ τολμήσομεν εἰπεῖν τοῖς τοιούτοις τὸ »Ἐὰν μὴ νίψω »σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ«.

32.12.138Söylediğim bu söz seni burada yenmiyorsa, ifadenin lafzının her halükârda korunması gerekip gerekmediğine dair şüpheye ne cevap vermen gerektiğini düşün.

32.12.138

εἰ δὲ ἐνταῦθα οὐ δυσωπεῖ τὸ ὃ εἶπον, ἐπίσκεψαι τί σε χρὴ λέγειν πρὸς τὴν περὶ τοῦ εἰ χρὴ καὶ τὴν λέξιν πάντως τηρεῖν ἐπαπόρησιν.

32.12.139Şurası doğru ki bazen birinin İsa'nın falan öğrencisinin ayaklarını yıkaması, başkasının da yıkansın diye onları uzatması gerekecektir; biri sevgi ve dostlukla yapar, öbürü de öyle uzatır. Bunu ben de kabul ederim.

32.12.139

ὅτι μὲν οὖν ποτε καθήξει τῷδε μὲν νίψαι τοὺς πόδας τοῦ δεῖνα μαθητοῦ Ἰησοῦ, τῷδε 〈δὲ〉 ἐμπαρασχεῖν αὐτοὺς νιφθησομένους ὑπ’ αὐτοῦ, ὡς ἀπὸ ἀγάπης καὶ φιλοφροσύνης τὸν μὲν ποιῆσαι, τὸν δὲ παρασχεῖν, καὶ αὐτὸς ἂν ὁμολογήσαιμι.

32.12.140Ama bunu yaptığını bilmeyen ve böylece kutsalların ayaklarını yıkamamış olan herkesin "Birbirinizin ayaklarını yıkamalısınız" buyruğundan doğan bir borcu ödememiş olduğunu söyleyeceksek, hemen hemen herkesin bu buyruğa borçlu olduğunu söylemenin vaktidir.

32.12.140

εἰ δὲ φήσομεν ἕκαστον τῶν μὴ συνειδότων ἑαυτῷ τοῦτο πεποιηκέναι καὶ ἁγίων οὕτω τοὺς πόδας νενιφέναι ὀφειλομένην τινὰ ἐντολὴν μὴ ἀποδεδωκέναι τὴν »Ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας« ὥρα που λέγειν, ἐγγύς που πάντας ὀφειλέτας εἶναι τῆς ἐντολῆς ταύτης.

32.12.140_2Bölüm 13

XIII, 16–18. Doğrusu, doğrusu size derim ki, kul efendisinden büyük değildir, gönderilen de kendisini gönderenden büyük değildir. Bunları biliyorsanız, yaptığınız takdirde ne mutlu size! Hepiniz için söylemiyorum; ben kimleri seçtiğimi biliyorum. Ama Yazı'nın şu sözü yerine gelsin diye: "Ekmeğimi yiyen bana topuğunu kaldırdı."

32.12.140_2

XIII, 16. Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἔστιν | δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου † ἑαυτοῦ οὐδὲ ἀπόστολος μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτόν. εἰ ταῦτα οἴδατε, μακάριοί ἐστε ἐὰν ποιῆτε αὐτά. οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω· ἐγὼ οἶδα τίνας ἐξελεξάμην· ἀλλ’ ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ· Ὁ τρώγων * * τὸν ἄρτον, ἐπῆρεν ἐπ’ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ.

32.13.141

Bu sözler de bana, ayak yıkamayla ilgili söylenenlerin mecazî olarak yorumlanması gerektiğine bağlı görünüyor. Çünkü "Bunları biliyorsanız, yaptığınız takdirde mesutsunuz" sözü, ayak yıkama dışında yapılması gereken başka bir şey önceden söylenmemiş olduğundan, ona gönderme yapar.

32.13.141

(8) Ἔτι καὶ ταῦτα ἔχεσθαί μοι δοκεῖ τοῦ δεῖν τὰ περὶ τῆς τῶν ποδῶν νίψεως τροπολογεῖν· τὸ γὰρ »Εἰ ταῦτα οἴδατε, »μακάριοί ἐστε ἐὰν ποιῆτε αὐτὰ« οὐδενὸς ποιητέου προειρημένου ἢ περὶ τῆς νίψεως τῶν ποδῶν, ἐπ’ ἐκείνην τὴν ἀναφορὰν ἔχει.

32.13.142Bu konudaki bilgiler, yani daha önce yıkanmış öğrencilerin ayaklarının nasıl kirlendiği ve nasıl temizlendiği, bunları Logos'un istediği gibi bilmek ve İsa'nın dilediği gibi yapmak, gerçekten mesut olanların işidir.

32.13.142

τὰ δὲ κατὰ τὸν τόπον μαθήματα, πῶς τε πόδες μαθητῶν μολύνονται ἤδη λουσαμένων, καὶ τίνα τρόπον πλύνονται, εἰδέναι ὡς ὁ λόγος βούλεται, καὶ ποιεῖν ὡς θέλει ὁ Ἰησοῦς, ἀληθῶς μακαρίων ἐστὶν ἔργον.

32.13.143Çünkü "mesut" gibi büyük bir adın sıradan işlerle anılması makul değildir; yoksa efendisinin ayaklarını yıkayan hizmetkâr da yaltakçı ve ikiyüzlü de sırf bu yüzden mesut sayılırdı. Bizim anladığımız şekliyle İsa'nın öğrencilerinin ayaklarını yıkamak ise büyük birinin, İsa'yı içinde taşıyanın, kısacası mesut olanın işidir.

32.13.143

οὐ γὰρ τὸ τηλικοῦτον ὄνομα τὸ ›μακάριον‹ εὔλογον ἐπὶ τοῖς τυχοῦσιν φῆσαι παρεῖναί τισιν, ἐφ’ ᾧ καὶ οἰκέτης ἂν πλύνων τοὺς πόδας τοῦ δεσπότου μακάριος ἂν κατ’ αὐτὸ τοῦτο δόξαι τυγχάνειν καὶ κόλαξ καὶ ὑποκριτής· ὃ γὰρ ἡμεῖς ἀποδίδομεν, νίπτειν τοὺς πόδας μαθητῶν Ἰησοῦ μεγάλου τινός ἐστιν καὶ Ἰησοῦν ἐν ἑαυτῷ ἔχοντος καὶ ἁπαξαπλῶς μακαρίου.

32.13.144Şunu da bilmek gerekir ki bu söze benzer sözler vardır: Matta'da "Öğrenci Üstadından üstün değildir, kul da efendisinden. Öğrencinin Üstadı gibi, kulun efendisi gibi olması yeter" ve Luka'da "Öğrenci Üstadından üstün değildir; ama eksiksiz yetişen herkes Üstadı gibi olacaktır."

32.13.144

χρὴ δὲ εἰδέναι τοῦτο, ὅτι παράκειται τῷ ῥητῷ τούτῳ ὅμοια· ἐν μὲν τῷ κατὰ Ματθαῖον τὸ »Οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον, οὐδὲ δοῦλος ὑπὲρ τὸν »κύριον αὐτοῦ. ἀρκετὸν τῷ μαθητῇ, ἵνα γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος »αὐτοῦ καὶ ὁ δοῦλος ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ«· ἐν δὲ τῷ κατὰ Λουκᾶν τὸ »Οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον· κατηρτισμένος δὲ πᾶς »ἔστω ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ«.

32.13.145Bundan sonra "Hepiniz için söylemiyorum" sözünün neyle ilgili olarak söylendiğini araştırmak gerekir. Biri bunun "yaptığınız takdirde mesutsunuz" sözüyle ilgili olduğunu söyleyecektir; çünkü Yahuda mesut değildir. Ama sözün buna bağlanmasını sağlıklı bulmuyorum.

32.13.145

Ἑξῆς τούτῳ ἐστὶν ζητῆσαι τὸ »Οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω« ἐπὶ τί λελεγμένον ἀνοίσομεν. ὁ μὲν οὖν τις φήσει ἐπὶ τὸ »Μακάριοί ἐστε ἐὰν ποιῆτε αὐτά«· οὐ γὰρ μακάριος Ἰούδας. οὐ νομίζω δὲ ὑγιῶς ἐπὶ τοῦτο ἀναφέρεσθαι τὸ λεγόμενον.

32.13.146Çünkü "Falanca, şunları yaparsan mesutsun" önermesinin tamamı Yahuda için de, en kötü kişi dahil herhangi biri için de doğrudur. Mesela itidalsiz birine, söylediğimi dinlemeyecek ve itidalli olmayacak olsa bile "İtidalli olursan mesutsun" diyebilirim; bilgeliği küçümseyene de bu tercihinde ısrar etse bile "Bilgeliği ve terbiyeyi edinirsen mesutsun" diyebilirim.

32.13.146

τοῦτο γὰρ ὅλον καὶ περὶ Ἰούδα καὶ παντὸς οὑτινοσοῦν, κἂν φαυλότατος ᾖ, ἀληθὲς τὸ Μακάριος εἶ ὁ δεῖνα ἐὰν ποιήσῃς τάδε· ὡς εἰ λέγοιμι καὶ τῷ ἀκολάστῳ, εἰ καὶ μὴ ἀκούσεται τῶν λεγομένων μηδὲ σωφρονήσει· ›μακάριος εἶ, ἐὰν σωφρονήσῃς‹· καὶ τῷ σοφίαν ἐξουδενοῦντι, εἰ καὶ ἐπιβαίνει τῇ προαιρέσει ταύτῃ· ›μακάριος εἶ, ἐὰν σοφίαν καὶ παιδείαν ἀναλάβῃς‹.

32.13.147O halde belki "Hepiniz için söylemiyorum" sözünü, önceden söylenen "Kul efendisinden büyük değildir" sözüne bağlayacağız.

32.13.147

μήποτε οὖν τὸ »Οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω« ἀνοίσομεν εἰς τὸ εἰρημένον τὸ »Οὐκ ἔστιν δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου αὐτοῦ«.

32.13.148Çünkü "Günah işleyen herkes günahın kuludur"; Yahuda da günah işliyordu, hele şeytan Kurtarıcı'yı ele versin diye yüreğine düşünceyi attıktan sonra. Demek ki Yahuda günahın kuluydu.

32.13.148

ἐπεὶ γὰρ »Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστιν τῆς ἁμαρτίας«, ἐποίει δὲ τὴν ἁμαρτίαν ὁ Ἰούδας, καὶ μάλιστα τοῦ διαβόλου βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἵνα παραδῷ τὸν σωτῆρα, δοῦλος ἦν Ἰούδας τῆς ἁμαρτίας.

32.13.149Günahın kulu olduğu için de Tanrı'nın Logos'unun kulu değildi.

32.13.149

δοῦλος δὲ ὢν τῆς ἁμαρτίας, οὐκ ἦν τοῦ λόγου τοῦ θεοῦ δοῦλος.

32.13.150Böylece artık İsa'nın havarisi de değildi; çünkü Kurtarıcı'yı ele versin diye yüreğine düşünceyi atan şeytana ait olmuştu.

32.13.150

οὕτω δὲ οὐδὲ ἀπόστολος τοῦ Ἰησοῦ ἔτι ἦν· ἤδη γὰρ τοῦ διαβόλου ἐγεγόνει, βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἵνα παραδῷ τὸν σωτῆρα.

32.13.151Bu yüzden Kurtarıcı, onun kendi kulu ve havarisi olduğunu reddederek "Kul efendisinden büyük değildir, gönderilen de kendisini gönderenden büyük değildir" sözünün ardından "Hepiniz için söylemiyorum" demiştir.

32.13.151

διὸ ἀρνούμενος αὐτὸν εἶναι | δοῦλον ἑαυτοῦ ὁ σωτὴρ καὶ ἀπόστολον εἶπεν μετὰ τὸ »Οὐκ ἔστιν δοῦλος μείζων »τοῦ κυρίου αὐτοῦ, οὐδὲ ἀπόστολος μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτόν« τὸ »Οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω«.

32.14.152Bölüm 14

Bundan sonra "Ben kimleri seçtiğimi biliyorum" sözüne bakalım. Daha sade anlamıyla bu şöyledir: Seçtiklerimin her birinin kim olduğunu biliyorum; dolayısıyla Yahuda'nın kim olduğunu da biliyorum ve şeytanın benim aleyhime olan düşünceyi onun yüreğine atmış olması benden gizli değildir. Ama Yazı'nın "biliyorum" ve benzeri, mesela "tanıdım" kelimelerini kullanma alışkanlığından ötürü sözün şöyle bir anlamı da vardır.

32.14.152

Μετὰ τοῦτο ἴδωμεν τὸ »Ἐγὼ οἶδα τίνας ἐξελεξάμην«, ὅπερ ἁπλούστερον μὲν τοιοῦτόν ἐστιν· τίς ἐστιν ἕκαστος ὧν ἐξελεξάμην οἶδα· οἶδα οὖν καὶ τίς ἐστιν ὁ Ἰούδας καὶ οὐ λανθάνει με, τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ τὰ κατ’ ἐμοῦ. καὶ τοιοῦτον δὲ ἔχει νοῦν διά τινα τῆς γραφῆς περὶ τοῦ »οἶδα« συνήθειαν καὶ τῶν ὁμοίων τῇ λέξει ταύτῃ· ὁποῖόν ἐστιν καὶ τὸ »ἔγνων«.

32.14.153Kurtarıcı bir yerde, "Senin adınla yedik, içtik ve cinler çıkardık" diyeceklere "Sizi hiç tanımadım" ve "Sizi, nereden olduğunuzu bilmiyorum" diyeceğini söylüyor. Bu söz daha sade anlaşılırsa, Kurtarıcı'nın itibarına yakışmayan bir şey düşünmüş görünürüz.

32.14.153

φησί που ὁ σωτὴρ ἐρεῖν τοῖς λέξουσιν· »Τῷ ὀνόματί σου ἐφάγομεν, »καὶ ἐπίομεν, καὶ δαιμόνια ἐξεβάλομεν« τὸ »Οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς« καὶ τὸ »Οὐκ οἶδα ὑμᾶς πόθεν ἐστέ«· ὅπερ ἐὰν ἁπλούστερον νοῆται, παρὰ τὸ ἀξίωμα δόξομεν τοῦ σωτῆρος ὑπολαμβάνειν.

32.14.154Belki de "Rab kendisine ait olanları tanıdı" sözü uyarınca, kendisine ait olmayanları tanımamıştır. Bazı kimseler için "Sizi hiç tanımadım" dediği gibi, Yahuda için de, hiç O'na ait olmadıysa "Seni hiç tanımadım" diyebilirdi; ait olduktan sonra düştüyse ona "Senin nereden olduğunu bilmiyorum" denebilirdi.

32.14.154

ἀλλὰ μήποτε ἐπεὶ »Ἔγνω κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ«, τοὺς μὴ ὄντας αὐτοῦ οὐκ ἔγνω, καὶ ὥς φησι περί τινων τὸ »Οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς«, οὕτω εἴποι ἂν καὶ περὶ τοῦ Ἰούδα, εἰ μὲν † οὖν· »Οὐδέποτε ἔγνων σε«· εἰ δὲ γενόμενος μεταπέπτωκεν, λεχθείη ἂν πρὸς αὐτόν· »Οὐκ οἶδά σε »πόθεν εἶ«.

32.14.155Şimdi de şeytan İsa aleyhine olan düşünceyi onun yüreğine atmışken, İsa onu tanımıyor. Bu yüzden "Şimdi burada bulunan herkesi biliyorum" demedi, "Ben kimleri seçtiğimi biliyorum" dedi; sanki "Seçilmişlerimi" der gibi.

32.14.155

καὶ νῦν οὖν τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ τὰ κατὰ τοῦ Ἰησοῦ, οὐκ οἶδεν αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς. διὸ οὐκ εἶπεν· ›νῦν ἐγὼ οἶδα πάντας τοὺς παρόντας‹, ἀλλ’ »Ἐγὼ οἶδα τίνας »ἐξελεξάμην«, ὡς εἰ ἔλεγεν ›τοὺς ἐκλεκτούς μου‹.

32.14.156Yani "Ben kimleri seçtiğimi biliyorum" sözünü burada bulunan herkes için söylemiyorum; aranızdan beni ele verecek olanın yapacağı iş ise şu Yazı yerine gelsin diye olacaktır: "Ekmeğimi yiyen bana topuğunu kaldırdı."

32.14.156

οὐ περὶ πάντων δὲ τῶν παρόντων φημὶ τὸ »Ἐγὼ οἶδα τίνας ἐξελεξάμην« καὶ γίνεται τὸ γινόμενον ὑπὸ τοῦ ἑνὸς ἐξ ὑμῶν παραδώσοντός με, ἵνα πληρωθῇ ἡ λέγουσα γραφή· »Ὁ τρώγων μου τὸν ἄρτον, ἐπῆρεν ἐπ’ ἐμὲ τὴν »πτέρναν αὐτοῦ«.

32.14.157Bu söz, Kırkıncı Mezmur'dan şöyle aktarılarak uyarlanmıştır: "Barış içinde olduğum, güvendiğim, ekmeğimi yiyen adam bile bana karşı topuğunu büyüttü."

32.14.157

παραπέφρασται δὲ τὸ ῥητὸν ἀπὸ τοῦ τεσσαρακοστοῦ Ψαλμοῦ οὕτως ἔχον· »Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης »μου, ἐφ’ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους μου ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ »πτερνισμόν«.

32.14.158Demek ki Kurtarıcı bu sözün Yahuda ve kendisi hakkında söylenmiş olduğunu belirtiyor. Burada şunu araştıracaksın: Yahuda nasıl barış adamıydı ve Kurtarıcı ona nasıl güvenmişti?

32.14.158

οὐκοῦν ὁ σωτὴρ τὸ ῥητὸν τοῦτο περὶ τοῦ Ἰούδα καὶ ἑαυτοῦ φησιν εἰρῆσθαι. ἐν ᾧ ζητήσεις, πῶς ἄνθρωπος εἰρήνης Ἰούδας ἦν καὶ ἐπ’ αὐτὸν ὁ σωτὴρ ἤλπισεν.

32.14.159Bana öyle geliyor ki bu sözler onun bir zamanlar içtenlikle iman etmiş olduğunu gösteriyor. Çünkü hiç barış oğlu olmamış olsaydı, onu öbür havarilerle birlikte gönderirken ona da böyle söylemezdi. Nitekim on ikilere şöyle dediği yazılıdır: "'Bu eve barış olsun' deyin. Orada bir barış oğlu varsa barışınız onun üzerinde kalacaktır; yoksa barışınız size dönecektir."

32.14.159

δηλοῦσθαι οὖν διὰ τούτων νομίζω ὅτι γνησίως ποτὲ ἐπεπιστεύκει· οὐ γὰρ ἂν μηδέποτε υἱὸν εἰρήνης γενόμενον αὐτὸν ἀποστέλλων μετὰ τῶν λοιπῶν ἀποστόλων ἔλεγεν καὶ αὐτῷ· τοῖς γὰρ δώδεκα ἀναγέγραπται εἰρηκέναι τὸ »Εἴπατε, »εἰρήνῃ τῷ οἴκῳ τούτῳ. καὶ ἐὰν ἐκεῖ ᾖ υἱὸς εἰρήνης, ἡ εἰρήνη »ὑμῶν ἐπ’ αὐτὸν ἀναπαύσεται· εἰ δὲ μή γε, ἡ εἰρήνη ὑμῶν ἐφ’ ὑμᾶς ἀνακάμψει«.

32.14.160Şeytanın Kurtarıcı aleyhine olan düşünceyi onun yüreğine ne kadar geç attığına da bak; gerçi az önce hırsız olduğuna dair şahitlik edilmişti.

32.14.160

καὶ γὰρ ὅρα μεθ’ ὅσα ὁ διάβολος ἔβαλεν αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν τὰ κατὰ τοῦ σωτῆρος, εἰ καὶ πρὸ ὀλίγου κλέπτης εἶναι μεμαρτύρηται.

32.14.161Ama bence başından beri hırsız olsaydı kese ona emanet edilmezdi. Demek ki güvenilmeye layık olduğu için, düşeceği önceden bilinse de, kese ona emanet edilmişti.

32.14.161

οὐκ ἂν δ’ οἶμαι ἀρχῆθεν κλέπτης ὢν ἐπιστεύθη | τὸ γλωσσόκομον· ἄξιος οὖν τοῦ πιστευθῆναι ὤν, εἰ καὶ προεγνώσθη μεταπεσούμενος, ἐπιστεύθη.

32.14.162O, Mesih'in barış adamı olarak öyle büyüktü ki İsa bir zamanlar iyi bir havari olarak ondan güzel umutlar beslemişti; çünkü "güvendiğim" sözünü dinle.

32.14.162

καὶ τηλικοῦτος ἦν ἄνθρωπος εἰρήνης Χριστοῦ, ὡς ἐλπίδας ἀγαθάς ποτε τὸν Ἰησοῦν ἐπ’ αὐτῷ, ὡς καλῷ ἀποστόλῳ, ἐσχηκέναι· ἄκουε γὰρ τοῦ »Ἐφ’ ὃν »ἤλπισα«.

32.14.163Bence o, sözü edilen "ekmeğimi yiyen" ifadesi uyarınca, İsa'dan aldığı, söylenmesi mümkün olmayan, son derece besleyici sözleri de havarilerle paylaşmıştı.

32.14.163

ἐγὼ δ’ οἶμαι ὅτι καὶ λόγων ἀπορρήτων τροφιμωτάτων κεκοινώνηκεν τοῖς ἀποστόλοις, ἀπὸ Ἰησοῦ λαβών, περὶ ὧν εἶπεν· »Ὁ ἐσθίων ἄρτους μου«.

32.14.164"Bana karşı topuğunu büyüttü" sözü "bana topuğunu kaldırdı" şeklinde değiştirilmiştir; öyle ki "büyüttü" ile "kaldırdı" aynı şeydir.

32.14.164

τὸ δὲ »Ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ πτέρναν αὐτοῦ« μεταπέφρασται εἰς τὸ »Ἐπῆρεν ἐπ’ ἐμὲ * πτέρναν αὐτοῦ«, ὡς ταὐτὸν εἶναι τὸ »Ἐμεγάλυνεν« τῷ »Ἐπῆρεν«.

32.14.165"Bana topuğunu kaldırdı" ve "Bana karşı topuğunu büyüttü" ifadelerini açıklamak gerekirse, bunun birine tekme atanın yaptığı şey olduğunu söyleyeceğiz; Tanrı'nın Oğlu'nu ayaklar altına alan Yahuda da böyleydi.

32.14.165

καὶ εἰ χρὴ τὴν »Ἐπῆρεν ἐπ’ »ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ« καὶ »Ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμὸν »αὐτοῦ« σαφηνίσαι λέξιν, φήσομεν ὅτι τοῦτο ποιεῖ ὁ λὰξ ἐντείνων τινί· τοιοῦτος δὲ καὶ Ἰούδας ἦν, τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καταπατῶν.

32.14.166İsa lokmayı batırıp alarak Simun'un oğlu Yahuda İskariyot'a verdiğinde, Yahuda İsa'yla birlikte O'nun ekmeğini yiyordu.

32.14.166

καὶ τρώγων ἦν μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τὸν ἄρτον αὐτοῦ, ὅτε βάψας ὁ Ἰησοῦς τὸ ψωμίον λαμβάνει, καὶ δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος Ἰσκαριώτῃ.

32.14.167Lokmadan sonra Şeytan Yahuda'ya girdiğinde ise Yahuda Üstadına topuğunu kaldırdı.

32.14.167

ἐπῆρεν 〈δὲ〉 Ἰούδας ἐπὶ τὸν διδάσκαλον τὴν πτέρναν αὐτοῦ, ὅτε μετὰ τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν ὁ Σατανᾶς εἰς τὸν Ἰούδαν.

32.14.168"Topuğumun kanunsuzluğu beni kuşatacak" sözü de "Bana topuğunu kaldırdı" sözüyle birlikte incelenerek, İsa'nın payında bulunmuş, O'nun malı ve havarisi diye anılmış olan Yahuda'ya uygulanabilir mi, Yahuda en sonuncu olduğu için mecazî olarak topuk denmiş olabilir mi, bunu sen de düşünürsün.

32.14.168

εἰ δὲ δύναται καὶ τὸ »Ἡ ἀνομία τῆς πτέρνης μου κυκλώσει με« συνεξεταζόμενον τῷ »Ἐπῆρεν ἐπ’ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ« ἀναφέρεσθαι ἐπὶ τὸν Ἰούδαν, γενόμενον ἐν τῇ μερίδι τοῦ Ἰησοῦ καὶ κτῆμα χρηματίσαντα αὐτοῦ καὶ ἀπόστολον, πτέρναν δὲ διὰ τὸ τελευταῖον αὐτὸν γεγονέναι τροπικῶς λεγόμενον, καὶ αὐτὸς συνεπισκέψει. XIII, 19. Ἀπ’ ἄρτι λέγω ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα πιστεύητε ὅταν γένηται ὅτι ἐγώ εἰμι.

32.15.169Bölüm 15

XIII, 19. Olmadan önce bunu size şimdiden söylüyorum ki olduğu zaman benim O olduğuma iman edesiniz.

Bu söz, daha önce söylenen "Hepiniz için söylemiyorum; ben kimleri seçtiğimi biliyorum. Ama Yazı'nın şu sözü yerine gelsin diye: Benimle birlikte ekmek yiyen bana topuğunu kaldırdı" sözüne bağlıdır. Çünkü bunun anlamı şudur: Yazı'nın, benimle ekmek yiyip bana topuğunu kaldıran hakkındaki sözü yerine gelsin diye olacak şeyi size şimdiden söylüyorum; olmadan önce söylüyorum ki Yazı'da peygamberlik edilenlerden yerine gelecek olan olduğunda, O'nunla birlikte ekmek yiyen kişinin topuğunu O'na karşı kaldırmasından, hakkında bunların peygamberlik edildiği kişinin ben olduğuma iman edesiniz.

32.15.169

(9) Τὴν ἀναφορὰν ἡ λέξις αὕτη ἔχει ἐπὶ τὸ προειρημένον τὸ »Οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω· ἐγὼ οἶδα τίνας ἐξελεξάμην· ἀλλ’ »ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ· Ὁ τρώγων μετ’ ἐμοῦ τὸν ἄρτον, ἐπῆρεν »ἐπ’ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ«· τοῦτο γὰρ τὸ ἐσόμενον, ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ περὶ τοῦ ἐπαίροντος ἐπ’ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ, ὅς ἐστι τρώγων μετ’ ἐμοῦ τὸν ἄρτον, ἀπ’ ἄρτι λέγω ὑμῖν, καὶ λέγω πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα, ἐπὰν γένηται τὸ πληρωθησόμενον τῶν προφητευθέντων ἐν τῇ γραφῇ, πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι περὶ οὗ ταῦτα πεπροφήτευται, ἀπὸ τοῦ τρώγοντος μετ’ αὐτοῦ τὸν ἄρτον ἐπάραντος τὴν ἑαυτοῦ πτέρναν κατ’ αὐτοῦ.

32.15.170Biri şunu sorabilir: İsa ayaklarını yıkadığı öğrencilere, O'nun Mesih olduğuna henüz iman etmemişler gibi nasıl "Bunu olmadan önce size şimdiden söylüyorum" ve bunu "olduğu zaman benim peygamberlik edilen Mesih olduğuma iman edesiniz" diye söylüyorum diyebilmiştir?

32.15.170

Ζητήσαι δ’ ἄν τις πῶς εἴρηται τοῖς μαθηταῖς, ὧν ἔνιψεν τοὺς πόδας ὁ Ἰησοῦς, ὡς μηδέπω πιστεύσασιν ὅτι καὶ αὐτὸς εἴη ὁ χριστός, τὸ »Ἀπ’ ἄρτι λέγω ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι« καὶ διὰ τοῦτο λέγω »ἵν’ ὅταν γένηται πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι« ὁ προφητευθεὶς χριστός.

32.15.171Bak bakalım, İsa'nın bu denli büyük öğrencilerini henüz iman etmemiş olmakla suçlamadan "Olduğu zaman benim O olduğuma iman edesiniz" diyenin maksadını koruyabilir miyiz.

32.15.171

καὶ ὅρα εἰ δυνάμεθα, μὴ κατηγοροῦντες τῶν τηλικούτων Ἰησοῦ μαθητῶν ὡς οὐδέπω πεπιστευκότων, καὶ τὸ βούλημα σώζειν τοῦ εἰπόντος· »Ἵνα πιστεύητε ὅταν γένηται ὅτι ἐγώ εἰμι«.

32.15.172Bilgeliğin gerçeklerini öğrenen kişi, kendisini bilge kılan öncekilerin üzerine bazen, daha önce bilge olmadığı başka şeyleri de edinir ve daha bilge olur. Nitekim şöyle denmiştir: "Bilge olan bunları dinleyince daha bilge olacaktır."

32.15.172

ὁ παραλαμβάνων | σοφίας θεωρήματα ἔσθ’ ὅτε ἐπὶ προτέροις, δι’ ἃ ἤδη σοφός ἐστιν, ἀναλαμβάνει δεύτερα, ἐφ’ οἷς οὐ πρότερον ἦν σοφός, καὶ σοφώτερος ἔσται· καθὼς λέγεται καὶ τὸ »Τῶνδε γὰρ ἀκούσας »σοφός, σοφώτερος ἔσται«.

32.15.173Bilge birine bazı şeyler söylenip "Bunlar seni bilge kılacak" denseydi, bunu mutlaka bilge olmayandan bilgeye geçiş olarak değil, ilerleme eklendikçe ve kemale doğru yol aldıkça bilgeden daha bilgeye geçiş olarak da anlardık. İman eden kişinin de daha çok iman edebileceğini aynı şekilde düşün.

32.15.173

ὥσπερ οὖν, εἰ ἐλέγετο τῷ σοφῷ τάδε τινὰ καὶ ἐπεφέρετο· ταῦτά σε ποιεῖ σοφόν· οὐ πάντως ἂν ἐκ τοῦ μὴ σοφοῦ σοφὸν ἐνοήσαμεν ἀλλὰ καὶ ἐκ σοφοῦ σοφώτερον, ὡς ἐπιγινομένης τῆς προκοπῆς καὶ ὁδευούσης ἐπὶ τὴν τελειότητα· οὕτω μοι νόει καὶ τὸν πιστεύοντα δύνασθαι πιστότερον γενέσθαι.

32.15.174Nitekim havariler bir gün Rab'be gelip kendilerini imansız olmakla suçlamadan "Rab, imanımızı artır" demişlerdi; çünkü "artır" sözü, artmaya elverişli bir imanlarının olduğunu açıkça gösterir.

32.15.174

καὶ γὰρ οἱ ἀπόστολοι, προσελθόντες ποτὲ τῷ κυρίῳ, οὐχ ἑαυτῶν κατηγοροῦντες ὡς ἀπίστων ἔλεγον αὐτῷ τὸ »Κύριε, πρόσθες ἡμῖν »πίστιν«· καὶ γὰρ ἐν τῷ »πρόσθες« σαφῶς παρίσταται ὅτι πίστιν εἶχον χωροῦσαν προσθήκην.

32.15.175Bunları anladıysak, daha önce iman ettiren şeylerden sonra gelen ve iman ettiren yeni şeylerin imana ekleme yaptığını da düşün. Öyle ki öğrenciler de elde bulunan, onları iman ettiren şeylere "Ekmeğimi yiyen bana topuğunu kaldırdı" diyen Yazı'nın yerine geldiğini görmeyi de eklemişlerdir; peygamberlik edilen şey, hakkında bu kehanetin yapıldığı kişinin kendisi olduğunu kanıtlamaktadır.

32.15.175

εἴπερ οὖν συνήκαμεν ταῦτα, νόει μοι τὰς προσθήκας τῶν πιστοποιούντων μετά τινα πρότερον πιστοποιήσαντα προστιθέναι τῇ πίστει· ὥστε καὶ τοὺς μαθητὰς πρὸς οἷς εἶχον πιστοποιητικοῖς καὶ τοῦτο προσειληφέναι τὸ βλέπειν πληρουμένην τὴν λέγουσαν γραφήν· »Ὁ τρώγων μου τὸν ἄρτον, ἐπῆρεν »ἐπ’ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ«, παριστάντος τοῦ προφητευομένου ὅτι αὐτὸς ἦν περὶ οὗ ταῦτα ἐθεσπίζετο.

32.15.176"İman edesiniz" sözünü de "imanınızı fiilen sürdüresiniz" anlamında dinle; imanda kalarak ve dönmek için hiçbir bahane bulmayarak.

32.15.176

καὶ ἄκουε τοῦ »Ἵνα πιστεύητε« ὡς ἴσον δυναμένου τῷ ›ἵνα † πιστεύητε ἐνεργῆτε‹, παραμένοντες τῷ πιστεύειν καὶ μηδεμίαν ἀφορμὴν πρὸς τὸ μετατίθεσθαι ἴσχοντες.

32.15.177Ayrıca iman büyüklük bakımından büyük ya da çokluk bakımından çok olamasaydı Pavlus "Bütün iman bende olsa" demezdi.

32.15.177

καὶ εἴ τοι μὴ μεγέθει μεγάλη ἡ πίστις ἦν ἢ πλήθει πολλή, οὐκ ἂν ἔλεγεν ὁ Παῦλος τὸ »Κὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν«.

32.15.178Çünkü bütün aretēlere sahip olan kâmil kişi her birini kâmil olarak edinmiş olup kâmil bilgeliğe, kâmil itidale, aynı şekilde takvaya ve diğerlerine sahipse, iman etme aretēsinde kâmil olan da bütün imana sahiptir denebilir.

32.15.178

ὥσπερ γὰρ ὁ τέλειος καὶ πάσας ἔχων τὰς ἀρετάς, τελείαν ἑκάστην ἀναλαβών, τελείαν ἔχει τὴν σοφίαν καὶ τελείαν τὴν σωφροσύνην, οὕτω δὲ καὶ τὴν εὐσέβειαν καὶ τὰς λοιπάς· οὕτως ἄν τις εἴποι τῇ τοῦ πιστεύειν ἀρετῇ τέλειος τὸ πᾶσαν ἔχειν τὴν πίστιν.

32.15.179Bunu, kâmil olmayan bilgelik, itidal, takva ya da diğer aretēlerin asıl anlamda değil, kullanım genişlemesiyle böyle anıldığı ve her aretēdeki ilerlemelerin kâmil olanla aynı adı taşıdığı anlamında söylüyorum.

32.15.179

ταῦτα δέ φημι ὡς οὐ κυρίως ἂν λεχθησομένης τῆς ἀτελοῦς σοφίας ἢ σωφροσύνης ἢ εὐσεβείας ἢ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν, ἀλλὰ καταχρηστικῶς, καὶ τῶν ἐν ἑκάστῃ ἀρετῇ προκοπῶν ὁμωνύμως τῇ τελείᾳ ὀνομαζομένων.

32.15.180Nitekim azarlanmaya muhtaç bazı yanlışlar yapıp azarlayanlardan nefret etmeyen, daha çok onları seven kişiye de bilge denir; şöyle yazıldığı gibi:

32.15.180

οὕτω γὰρ σοφὸς λέγεται ὁ ἁμαρτάνων μέν τινα ὡς ἐλέγχου δεῖσθαι, οὐ μὴν καὶ μισῶν τοὺς ἐλέγχοντας ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἀγαπῶν, καθ’ ὃ γέγραπται·

32.15.181"Bilgeyi azarla, seni sevecektir." Bilgeliğin başka gerçeklerini alabilen ama ikincilere henüz sahip olmayana da bilge denir; "Bilgeye fırsat ver, daha bilge olacaktır" denildiği gibi.

32.15.181

»Ἔλεγχε σοφόν, καὶ ἀγαπήσει σε«. οὕτω δὲ καὶ σοφὸς λέγεται, ἐπιδεκτικὸς ὢν ἑτέρων θεωρημάτων σοφίας καὶ μηδέπω ἔχων τὰ δεύτερα, καθ’ ὃ λέγεται καὶ τὸ »Δίδου σοφῷ ἀφορμήν, »καὶ σοφώτερος ἔσται«.

32.15.182Ama buraya, iman eden kişinin yeniden iman etmek için bazı şeyler öğrenmesinin ve öğrenilenlerin artmasıyla imanının artmasının mümkün olduğunu göstermek için geldik.

32.15.182

ἀλλὰ γὰρ ἐπὶ ταῦτα ἐληλύθαμεν, δεικνύντες ὅτι ἐνδέχεται τὸν ἤδη πιστεύοντα μανθάνειν τινά, ἵνα πάλιν πιστεύῃ, καὶ διὰ τῆς | προσθήκης τῶν μαθημάτων προστιθέναι τῇ πίστει.

32.16.183Bölüm 16

Bütün imana sahip olanın kim olduğunu bilmek istiyorsak, iman edilmeleri iman edeni kurtaran şeylerin başlıca noktalarını örnek olarak alalım, sayıları mesela yüz olsun. Söz konusu yüz şeyi tereddütsüz kabul eden ve her birine kesin olarak iman eden kişi bütün imana sahiptir diyelim. İman edilmesi kurtaran şeylerin sayısında ya da iman edilenlerdeki kesinlikte eksik olan ise, iman ettiği şeylerin sayısında eksik kaldığı ya da iman edilenlerin hepsi veya bir kısmı hakkındaki kesinlikten uzaklaştığı ölçüde bütün imana sahip olmaktan yoksundur. Şimdilik kabul edelim ki bazı şeylere kesin olarak iman edilebilir, bazılarına iman edilir ama kesin olarak değil. Yalnız tartışmasız kabul edilebilir ki bir konuda eksik olan kişinin hiçbir şeyde kesinliği olmadığını göstermek imkânsızdır; çünkü Yazı'ya göre, böyle demem gerekirse, "az imanlılardan" ve iman edilenlerde kesinliğe henüz erişmemiş olanlardan her biri iman edilenlerdeki kesinlikten aynı ölçüde uzak değildir.

32.16.183

Εἰ δὲ βουλόμεθα εἰδέναι τίς ἐστιν ὁ πᾶσαν ἔχων τὴν πίστιν, λάβωμεν ἐπὶ παραδείγματος κεφαλαιωδῶς τὰ ἐν τῷ πιστεύεσθαι σώζοντα τὸν πιστεύοντα, φέρε εἰπεῖν, ὄντα τὸν ἀριθμὸν ἑκατόν, καὶ λέγωμεν ὅτι ὁ μὲν τὰ προειρημένα ἑκατὸν ἀδιστάκτως παραδεχόμενος καὶ ἑκάστῳ αὐτῶν βεβαίως πιστεύων πᾶσαν ἔχει τὴν πίστιν· ὁ δὲ λείπων ἔν τινι ἀριθμῷ τῶν ἐν τῷ πιστεύεσθαι σωζόντων, ἢ τῇ πρὸς τὰ πιστευόμενα βεβαιότητι, τοσοῦτον λείπει τοῦ πᾶσαν ἔχειν τὴν πίστιν, ὅσοις ἀριθμοῖς πιστεύων ἐνδεῖ ἢ ὅσον ἀφέστηκεν τῆς περὶ τῶν πιστευομένων βεβαιότητος εἴτε πάντων εἴτε τινῶν· ἵν’ ἐπὶ τοῦ παρόντος δοθῇ τισὶν μὲν δύνασθαι βεβαίως πιστεύειν τινά, τισὶν δὲ πιστεύειν μέν, οὐ βεβαίως δέ· πλὴν ὁμολογουμένως δοθείη ἂν ἀμήχανον ἀποδείκνυσθαι τὸν ἐν 〈ἑνὶ〉 ἀτελῆ πρὸς μηδὲν ἔχειν βεβαιότητα, ὅτι οὐ τὸ ἴσον ἀπόστημα ἀπὸ τῆς πρὸς τὰ πιστευόμενα βεβαιότητος ἀπέχει ἕκαστος τῶν, ἵν’ οὕτως ὀνομάσω, κατὰ τὴν γραφὴν ὀλιγοπίστων καὶ τὴν πρὸς τὰ πιστευόμενα βεβαιότητα οὐδέπω ἀνειληφότων.

32.16.184Bundan şu çıkar: "İmanına göre sana olsun" ve "İmanın seni kurtardı" sözleri uyarınca, Tanrı'nın adil yargısındaki karşılığa göre herkese imanının miktarına ve niteliğine denk bir kurtuluş düşecektir. Tabii kurtulanlar arasında bu bakımdan bir fark varsa; öyle ki "Hangi ölçekle ölçerseniz size de onunla ölçülecektir" sözü imanın ölçülerini ve Tanrı'dan gelen karşılık ve kurtuluşun ölçülerini de kapsasın.

32.16.184

τούτοις δὲ ἕπεται διὰ τὸ » Κατὰ τὴν »πίστιν σου γενηθήτω σοῖ« καὶ διὰ τὸ »Ἡ πίστις * σέσωκέν σε« ἑκάστῳ ἀπαντῆσαι κατὰ τὴν ἐν τῇ δικαίᾳ κρίσει τοῦ θεοῦ ἀμοιβὴν ἀνάλογον τοσῇδε καὶ τοιᾷδε πίστει καὶ σωτηρίαν· εἴ γέ ἐστίν τις καὶ ἐν ταύτῃ σωζομένων διαφορά, ὡς τὸ » ῟Ωι μέτρῳ μετρεῖτε, ἀντιμετρηθήσεται »ὑμῖν« φθάνειν καὶ ἐπὶ τὰ μέτρα τῆς πίστεως καὶ τὰ μέτρα τῆς ἀπὸ θεοῦ ἀμοιβῆς καὶ σωτηρίας.

32.16.185Bunların mantığını kavrayan kişi, yargılayamayacak olan insanlara neden haklı olarak "Yargılamayın ki yargılanmayasınız" ve "Rab gelene dek vaktinden önce hiçbir şey hakkında hüküm vermeyin" dendiğini görecektir.

32.16.185

ὁ δὲ τὸν τούτων κατανοήσας λόγον θεωρήσει πῶς εὐλόγως ὡς μὴ δυναμένοις κρίνειν τοῖς ἀνθρώποις λέγεται· » Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε« καὶ τὸ » Μὴ πρὸ καιροῦ τι »κρίνετε, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ κύριος«.

32.16.186Yine örnek olarak, iman edilmesi kurtaran şeyler yüz tane ise bu yüz şeye kesin olarak iman edenin bütün imana sahip olduğunu, yüzden bazılarına imanda ya da iman edilenlerdeki kesinlikte eksik olanın ise farklı derecelerde bütün imana sahip olmadığını söylemiştim. Açıklık için şu gibi şeyleri örnek vereceğiz.

32.16.186

πάλιν τ’ αὖ ἐπεὶ ἔλεγον ὡς ἐπὶ παραδείγματος, ἑκατὸν ὄντων τῶν σωζόντων ἐν τῷ πιστεύεσθαι, τὸν μὲν τοῖς ἑκατὸν βεβαίως πιστεύοντα πᾶσαν ἔχειν τὴν πίστιν, τὸν δὲ λείποντα τῇ πρός τινα τῶν ἑκατὸν πίστει ἢ τῇ πρὸς τὰ πιστευόμενα βεβαιότητι διαφόρως μὴ πᾶσαν ἔχειν τὴν πίστιν, ἐκθήσομεν σαφηνείας ἕνεκεν τοιαῦτα.

32.16.187"Her şeyden önce iman et ki Tanrı birdir; her şeyi yaratan, düzenleyen ve yokluktan varlığa getiren O'dur."

32.16.187

»Πρῶτον πάντων πίστευσον ὅτι εἷς ἔστιν »ὁ θεός, ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ καταρτίσας καὶ ποιήσας ἐκ τοῦ μὴ »ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα«.

32.16.188İsa Mesih'in Rab olduğuna ve O'nun ilahlığı ve insanlığı hakkındaki bütün hakikate de iman etmek gerekir.

32.16.188

χρὴ δὲ καὶ πιστεύειν ὅτι κύριος Ἰησοῦς Χριστός, καὶ πάσῃ τῇ περὶ αὐτοῦ κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἀνθρωπότητα ἀληθείᾳ.

32.16.189Kutsal Ruh'a da iman etmek gerekir; ayrıca özgür iradeye sahip varlıklar olarak günahlarımız için cezalandırıldığımıza, iyi işlerimiz için ödüllendirildiğimize de.

32.16.189

δεῖ δὲ καὶ εἰς τὸ ἅγιον πιστεύειν πνεῦμα, καὶ ὅτι αὐτεξούσιοι ὄντες κολαζόμεθα μὲν ἐφ’ οἷς ἁμαρτάνομεν, τιμώμεθα δὲ ἐφ’ οἷς εὖ πράττομεν.

32.16.190Varsayalım ki biri İsa'ya iman ediyor görünüyor ama Kanun'un ve İncil'in Tanrısının bir olduğuna iman etmiyor; O'nun yüceliğini kendisi tarafından yaratılmış olan gökler anlatır, ellerinin işi olan gök kubbe de ellerinin eserini bildirir. Böyle biri imanın en büyük başlığında eksik kalır.

32.16.190

φέρε οὖν καθ’ ὑπόθεσιν, εἴ τις δοκῶν πιστεύειν εἰς τὸν Ἰησοῦν μὴ πιστεύοι ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεὸς ὁ νόμου καὶ εὐαγγελίου, οὗ τὴν δόξαν οὐρανοί, ὡς ὑπ’ αὐτοῦ γεγενημένοι, διηγοῦνται, καὶ τὸ στερέωμα ἀναγγέλλει τὴν ποίησιν τῶν χειρῶν αὐτοῦ, ὡς ἔργον | τυγχάνον αὐτῶν, οὗτος ἂν μεγίστῳ λείποι τῆς πίστεως κεφαλαίῳ.

32.16.191Yahut biri Pontius Pilatus zamanında çarmıha gerilen kişinin dünyaya kutsal ve kurtarıcı bir varlık olarak geldiğine iman ediyor, ama O'nun bakire Meryem'den ve Kutsal Ruh'tan değil de Yusuf ve Meryem'den doğduğunu düşünüyorsa, bu kişi de bütün imana sahip olmak için en zorunlu olanlardan yoksundur.

32.16.191

ἢ πάλιν εἴ τις πιστεύων ὅτι ὁ ἐπὶ Ποντίου Πλάτου σταυρωθεὶς ἱερόν τι χρῆμα καὶ σωτήριον τῷ κόσμῳ ἐπιδεδήμηκεν, ἀλλ’ οὐκ ἐκ παρθένου τῆς Μαρίας καὶ ἁγίου πνεύματος τὴν γένεσιν ἀνείληφεν, ἀλλ’ ἐξ Ἰωσὴφ καὶ Μαρίας, καὶ τούτῳ ἂν λείποι εἰς τὸ πᾶσαν ἔχειν τὴν πίστιν τὰ ἀναγκαιότατα.

32.16.192Yine biri O'nun ilahlığını kabul ediyor, ama insanlığına takılıp O'nda insanî hiçbir şeyin olmadığına ya da gerçek bir varlık kazanmadığına inanıyorsa, bu kişide de bütün imana göre küçümsenmeyecek şeyler eksiktir.

32.16.192

πάλιν τε αὖ εἰ τὴν μὲν θεότητά τις αὐτοῦ παραδέχοιτο, τῇ δὲ ἀνθρωπότητι προσκόπτων μηδὲν ἀνθρώπινον περὶ αὐτὸν πιστεύοι γεγονέναι, ἢ ὑπόστασιν εἰληφέναι, καὶ τούτῳ ἂν λείποι πρὸς πᾶσαν τὴν πίστιν οὐ τὰ τυχόντα.

32.16.193Ya da tersine, O'nun insanî yanlarını kabul ediyor, ama biricik ve bütün yaratılışın ilk doğanı olan Oğul'un varlığını reddediyorsa, bu kişi de bütün imana sahip olduğunu söyleyemez.

32.16.193

ἢ εἰ ἀνάπαλιν τὰ μὲν περὶ αὐτὸν ἀνθρώπινα προσίοιτο, τὴν δὲ ὑπόστασιν τοῦ μονογενοῦς καὶ πρωτοτόκου πάσης κτίσεως ἀθετοῖ, καὶ οὗτος ἂν οὐ δύναιτο λέγειν πᾶσαν ἔχειν τὴν πίστιν.

32.16.194Bunu böylece sırayla düşün ki bütün imana eksiksiz ve kesin olarak sahip olmanın ne kadar büyük bir şey olduğunu görelim. Bu iman bir insanın psykhēsinde bütünüyle bulunduğunda öyle güçlüdür ki dağlar ne ise onları yerinden oynatabilir. Bütün insanlar, İsa'nın gösterdiği dağı ve ona gösterilenleri yerinden oynatabilir; ama bütün imanda eksik olan, dağları yerinden oynatma kudretinde de eksik kalır.

32.16.194

καὶ οὕτως καθεξῆς μοι νόει, ἵνα θεωρήσωμεν ὁπηλίκον ἐστὶν τὸ ἀνελλιπῶς καὶ βεβαίως πᾶσαν τὴν πίστιν ἔχειν, τοσοῦτον δυναμένην, ὅτε πᾶσά ἐστιν ἐν ἀνθρώπου ψυχῇ, ὥστε ἅτινά ποτέ ἐστιν τὰ ὄρη μεθιστάνειν αὐτὰ δύνασθαι· πάντων μὲν τῶν ἀνθρώπων δυναμένων μεθιστάνειν τὸ δεικνύμενον ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ ὄρος, καὶ τὰ δεικνύμενα αὐτῷ, εἰ δὲ λείποι τινὰ τῇ πάσῃ πίστει, λείπει τῇ δυνάμει τοῦ μετατιθέναι ὄρη.

32.16.195Bu konuda şöyle bir örnek de vereyim: Bir gemiyi denize, belli bir kuvvette ve belli sayıda adam birlikte indirir; bu kişilerden biri eksik olursa ya da birinin gücü eksik kalırsa gemi indirilemez. Bunun gibi, dağları yerinden oynatan bütün iman da sanki birçok kişiden oluşur. Henüz imanda kâmil olmayan kişi, bütün imana sahip olmakta ne kadar eksikse dağları yerinden oynatma kudretinde de o kadar eksiktir.

32.16.195

Καὶ χρήσομαί γε καὶ τοιούτῳ [καὶ] εἰς ταῦτα παραδείγματι· ὥσπερ καθέλκουσιν οἱ τοσοῦτοι, τοιάνδε δύναμιν ἔχοντες, πρώτως εἰς θάλασσαν τὴν ναῦν, εἰ δὲ λείποιεν οὗτοι κἂν ἑνὶ τῶν συνεργῶν ἢ τῇ δυνάμει τινός, οὐκ ἂν καθέλκοιτο ἡ ναῦς· οὕτως οἱονεὶ πολλοὶ μετατιθέντες εἰσὶν τὰ ὄρη ἡ πᾶσα πίστις· τοσοῦτον δὲ λείπει τῇ δυνάμει τῆς τῶν ὀρῶν μεταθέσεως ὅσον λείπει πρὸς τὸ πᾶσαν τὴν πίστιν ἔχειν ὁ ἔτι κατ’ αὐτὴν ἀτελής.

32.16.196Bütün bunların, ayaklarını İsa'nın yıkadığı öğrenciler için yararlı bir biçimde incelenmiş olup olmadığına bak. Çünkü araştırmayan biri, O'nun onlara henüz iman etmemişler gibi "Olmadan önce bunu size şimdiden söylüyorum ki olduğu zaman benim O olduğuma iman edesiniz" dediğini sanabilir. Aynı zamanda söz açıldıkça bütün imandaki aretēnin ne kadar büyük olduğu ve ne kadar nadir bulunduğu, her birimizin dağları yerinden oynatacak bütün imana sahip olmaktan ne kadar uzak olduğu da görülür.

32.16.196

καὶ ὅρα εἰ μὴ χρησίμως ὅλα ταῦτα ἐξήτασται διὰ τοὺς μαθητὰς ὧν ἔνιψεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς πόδας. πρὸς οὓς εἶπεν, ὡς ἂν ὑπολάβοι ὁ μὴ ἐξετάσας, ὡς μηδέπω πιστεύσαντας τὸ »Ἀπ’ ἄρτι λέγω ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα πιστεύητε »ὅταν γένηται ὅτι ἐγώ εἰμι«· ἅμα δὲ καὶ ἀναπτυσσόμενος ὁ λόγος δείκνυσιν πηλίκη μέν ἐστιν ἡ κατὰ τὴν πᾶσαν πίστιν ἀρετή, καὶ ὅτι σπανίως εὑρισκομένη· πόσῳ δ’ ἕκαστος ἡμῶν ἀπολείπεται τοῦ τὴν πᾶσαν ἔχειν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν.

32.16.197Bununla birlikte, burada konu edilen meselede, peygamberlerin İsa hakkındaki şeyleri önceden bildirmesi ve önceden söylenenlerin onların sözü uyarınca Kurtarıcı'nın başına gelmesi, iman ettirme bakımından küçümsenecek bir şey değildir.

32.16.197

πλὴν οὐκ εὐκαταφρόνητον πρὸς τὸ ποιεῖν πιστεύειν ἐστίν, κατὰ τὰ νῦν προκείμενα, τὸ τοὺς προφήτας μὲν προτεθεσπικέναι τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ, κατὰ δὲ τὸν λόγον αὐτῶν ἀπηντηκέναι τῷ σωτῆρι τὰ προειρημένα. XIII, 20. Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ λαμβάνων ἄν τινα πέμψω ἐμὲ λαμβάνει, ὁ δὲ ἐμὲ λαμβάνων λαμβάνει τὸν πέμψαντά με.

32.17.198Bölüm 17

XIII, 20. Doğrusu, doğrusu size derim ki, göndereceğim birini kabul eden beni kabul eder; beni kabul eden de beni göndereni kabul eder.

İsa yalnız kutsal insanları değil, kutsallarla birlikte melekleri de gönderir. Kendisi tarafından gönderildikleri için havari diye adlandırılanları gönderir.

32.17.198

(10) Ὁ Ἰησοῦς | πέμπει οὐ μόνον ἁγίους, ἀλλὰ καὶ ἁγίους καὶ ἀγγέλους· καὶ πέμπει μὲν τοὺς διὰ τὸ ἀποστέλλεσθαι ὑπ’ αὐτοῦ ἀποστόλους ὀνομαζομένους.

32.17.199Bunlardan bazıları insandır, bazıları ise daha üstün güçlerdir. Çünkü "havari" adını, hakkında "Hepsi, kurtuluşu miras alacaklara hizmet için gönderilen hizmetkâr ruhlar değil midir?" diye yazılanlara da vermekle hata etmiş olmayız.

32.17.199

ἤδη δὲ τούτων οἱ μὲν ἄνθρωποί εἰσιν, οἱ δὲ δυνάμεις κρείττους. οὐ γὰρ ἁμαρτησόμεθα τὸ ›ἀπόστολος‹ ὄνομα τάσσοντες καὶ ἐπὶ τούτων, περὶ ὧν γέγραπται· »Πάντες »εἰσὶν λειτουργικὰ πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς »μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν«.

32.17.200Gönderildikleri için havari deniyorsa ve "meleklerini ruh, hizmetkârlarını ateş alevi yapan" tarafından hepsi hizmet için gönderiliyorsa, hizmetkâr ruhlar oldukları için bunlar da gönderenin havarileri olur. Birinden gönderilen herkes kendisini gönderenin havarisidir.

32.17.200

εἰ γὰρ παρὰ τὸ ἀποστέλλεσθαι ἀπόστολοι, πάντες δέ εἰσιν ὑπὸ τοῦ ποιοῦντος »τοὺς ἀγγέλους »αὐτοῦ πνεῦμα, καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα« εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενοι, ὄντες λειτουργικὰ πνεύματα, καὶ οὗτοι ἂν εἶεν ἀπόστολοι τοῦ ἀποστέλλοντος αὐτούς. καὶ ἕκαστός γε τῶν πεμπομένων ἀπό τινος, ἀπόστολός ἐστιν τοῦ πέμψαντος.

32.17.201Yukarıda da "Kul efendisinden büyük değildir, gönderilen de kendisini gönderenden büyük değildir" sözünden sonra bu anlamda söylenmiştir.

32.17.201

καθ’ ὃ καὶ ἐν τοῖς ἀνωτέρω λέλεκται μετὰ τὸ »Οὐκ ἔστι δοῦλος μείζων »τοῦ κυρίου αὐτοῦ, οὐδὲ ἀπόστολος μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτόν«.

32.17.202Bu anlamda, "Tanrı'dan gönderilmiş bir adam vardı, adı Yuhanna idi" sözü yüzünden Yuhanna'yı da Tanrı'nın havarisi saymak hata olmaz; "Kimi göndereceğim, bu halka kim gidecek?" sorusuna "İşte ben, beni gönder" diye cevap veren İşaya'yı da öyle.

32.17.202

κατὰ τοῦτο δὲ οὐχ ἁμαρτήσει καὶ τὸν Ἰωάννην ἀπόστολον λέγων θεοῦ διὰ τὸ »Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ θεοῦ, ὄνομα »αὐτῷ Ἰωάννης«, καὶ τὸν Ἡσαΐαν διὰ τὸ » Τίνα ἀποστελῶ, καὶ τίς »πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον;« ὅτε ἀπεκρίνατο λέγων· »Ἰδού »εἰμι ἐγώ, ἀπόστειλόν με«.

32.17.203Bunlardan ne diye söz ediyorum ki İbranilere Mektup'ta bile bu denli büyük Kurtarıcımız Baba'nın havarisi diye anılmıştır? Çünkü şöyle yazılmıştır: "Büyük başrahibimiz ve havarimiz İsa Mesih olduğuna göre."

32.17.203

τί δὲ περὶ τούτων λέγω, ὅτε καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους ὁ τηλικοῦτος ἡμῶν σωτὴρ ἀπόστολος εἴρηται τοῦ πατρός; γέγραπται γάρ· »Ἔχοντες οὖν ἀρχιερέα μέγαν καὶ ἀπόστολον »Ἰησοῦν Χριστόν«.

32.17.204Şimdi de Kurtarıcı birilerinin kurtuluşuna hizmet etsin diye kimi gönderirse, gönderilen kişi İsa Mesih'in havarisidir.

32.17.204

καὶ νῦν οὖν ὃν ἐὰν ἀποστέλλῃ ὁ σωτὴρ διακονησόμενον τῇ τινων σωτηρίᾳ, ὁ ἀποστελλόμενος ἀπόστολός ἐστιν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

32.17.205Ama havari, kendisini gönderenin havarisi olduğu gibi, yalnız gönderildiği kimselerin havarisidir.

32.17.205

ἀλλ’ ὁ ἀπόστολος, ὥσπερ τοῦ ἀποστείλαντός ἐστιν ἀπόστολος, οὕτως τισὶν πρὸς οὓς ἀποστέλλεται μόνοις ἐστὶν ἀπόστολος.

32.17.206Pavlus bunu anlayarak şöyle diyordu: "Başkalarına havari değilsem de size göre elbette havariyim; çünkü Rab'de benim havariliğimin mührü sizsiniz."

32.17.206

ὅπερ νοῶν ὁ Παῦλος ἔλεγεν· » Εἰ καὶ ἄλλοις οὐκ εἰμὶ »ἀπόστολος, ἀλλά γε ὑμῖν εἰμί· ἡ γὰρ σφραγίς μου τῆς ἀποστολῆς ὑμεῖς »ἐστε ἐν κυρίῳ«.

32.17.207Demek ki biri, Tanrı'nın inayetiyle yalnız bir kişiye Logos'a hizmet etmişse, yalnız o bir kişiye gönderilmiş İsa Mesih'in havarisi olabilir.

32.17.207

ἔξεστιν οὖν τινα εἶναι ἀπόστολον Ἰησοῦ Χριστοῦ ἑνὶ μόνῳ ἐξαποσταλέντα, εἰ ἑνὶ μόνῳ θεοῦ προνοίᾳ τὸν λόγον διηκονήσατο.

32.17.208Bunları, İsa Mesih'in havarileri diye anılanların üstünlüğünü yeniden görelim diye söylüyoruz. Çünkü "Biz uluslara, onlar da sünnetlilere gitmek üzere bana ve Barnabas'a ortaklık sağ elini verdiler" der. Demek ki Pavlus yalnız ulusların havarisiydi, Petrus da bütün sünnetlilerin.

32.17.208

καὶ ταῦτά φαμεν, ἵνα πάλιν βλέπωμεν τὴν τῶν χρηματισάντων Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποστόλων ὑπεροχήν· »Δεξιάς, γάρ »φησιν, ἔδωκαν ἐμοὶ καὶ Βαρνάβᾳ κοινωνίας, ἵνα ἡμεῖς εἰς τὰ ἔθνη, »αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περιτομήν«. οὐκοῦν Παῦλος ἔθνεσι μόνοις ἀπόστολος ἦν, καὶ Πέτρος ὅλῃ τῇ περιτομῇ.

32.17.209Bizden biri ise, Havari'nin gösterdiği gibi, bir kişiye ya da biraz daha fazlasına gönderilmeye layık görülürse havari olur.

32.17.209

ἡμῶν δὲ κἂν ἀξιωθῇ τις, ὡς παρέστησεν ὁ ἀπόστολος, τοῦ γενέσθαι ἑνί που ἢ ὀλίγῳ πλείοσιν, ἀπόστολος γίνεται.

32.17.210Olsa bile, "Kâhyalardan istenen, her birinin güvenilir bulunmasıdır" sözünü hatırlayarak gururlanmasın. Çünkü bir şeyin aranması, aranan şeyin bulunacağını mutlaka göstermez.

32.17.210

κἂν γένηται δέ, μὴ ἐπαιρέσθω, μεμνημένος τοῦ »Ὃ δὲ λοιπὸν ζητεῖται ἐν τοῖς οἰκονόμοις ἵνα πιστός τις εὑρεθῇ«· οὐ γὰρ πάντως εἰ ζητεῖται, τὸ ζητούμενον | εὑρίσκεται.

32.17.211Bunları "göndereceğim birini kabul eden" sözü yüzünden söyledik; İsa'nın gönderebileceği herkes, havari demeye alıştıklarımızdan olmasalar bile, bu sözün kapsamındadır. Üstelik insan tabiatından üstün olan varlıklar da İsa tarafından gönderilebilir.

32.17.211

Ταῦτα διὰ τὸ »Ὁ λαμβάνων ἐάν τινα πέμψω«, ὅσους ἐνδέχεται πέμπεσθαι ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ, κἂν μή, οὓς εἰθίκαμεν ὀνομάζειν ἀπο στόλους, τοιοῦτοι ὦσιν, καὶ ὅτι ἐνδέχεται καὶ τῆς ἀνθρώπων φύσεως κρείττονα ὄντα πέμπεσθαι ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ.

32.17.212O halde İsa'nın gönderdiği kişiyi kabul eden, gönderilenin içindeki İsa'yı kabul eder. İsa'yı kabul eden de Baba'yı kabul eder. Demek ki İsa'nın gönderdiği kişiyi kabul eden, İsa'yı gönderen Baba'yı kabul eder.

32.17.212

ὁ οὖν λαμβάνων ὃν 〈ἂν〉 πέμψῃ ὁ Ἰησοῦς, τὸν ἐν τῷ ἀποσταλέντι Ἰησοῦν λαμβάνει· ὁ δὲ λαμβάνων τὸν Ἰησοῦν, πατέρα λαμβάνει· ὁ ἄρα λαμβάνων ὃν ἂν πέμψῃ ὁ Ἰησοῦς λαμβάνει τὸν πέμψαντα τὸν Ἰησοῦ πατέρα.

32.17.213Söz şu anlamda da olabilir: Göndereceğim birini kabul eden beni kabul eder ve beni benimsemeye kadar ulaşır. Beni havarilerimden biri aracılığıyla değil de kabul ederek, insanlardan ya da insanlar aracılığıyla hizmet edilmiş olarak değil, beni benimsemek için kendilerini hazırlayanların psykhēlerine gelmiş olarak içine alan kişi ise beni gönderen Baba'yı kabul eder; öyle ki onda yalnız Mesih olarak ben değil, Baba da olur.

32.17.213

Δύναται δὲ καὶ τοιοῦτος ὁ λόγος εἶναι· ὁ μὲν λαμβάνων ὃν ἐὰν ἐγὼ πέμψω, ἐμὲ λαμβάνει, καὶ μέχρι τοῦ ἐμὲ παραδέξασθαι φθάνει· ὁ δὲ μὴ διά τινός μου ἀποστόλου ἐμὲ λαμβάνων, ἀλλὰ χωρῶν ἐμὲ οὐκ ἀπ’ ἀνθρώπων οὐδὲ δι’ ἀνθρώπων διακονούμενον, ἀλλ’ ἐπιδημοῦντα ταῖς τῶν εὐτρεπισάντων ἑαυτοὺς πρὸς τὴν ἐμὴν παραδοχὴν ψυχαῖς, τὸν πέμψαντά με λαμβάνει πατέρα, ὡς μὴ μόνον ἐμὲ τὸν χριστὸν εἶναι ἐν αὐτῷ ἀλλὰ καὶ τὸν πατέρα.

32.17.214Buradan zıt olanları da anlamak mümkündür: Kötü olanın oğlunun gönderdiği birini kabul eden Deccal'i kabul eder. Kötü olanın oğlunu kabul eden ve hakikat gibi görünüp sahte biçimde adalet olduğunu iddia eden Mesih karşıtı sözü benimseyen de bizzat Kötü olanı kabul eder.

32.17.214

ἔστιν δὲ ἐκ τούτων καὶ τὰ κατ’ ἐναντιότητα νοῆσαι· ὁ γὰρ λαμβάνων ὃν ἐὰν πέμψῃ ὁ υἱὸς τοῦ πονηροῦ, ἐκεῖνος τὸν ἀντίχριστον λαμβάνει· ὁ δὲ λαμβάνων τὸν υἱὸν τοῦ πονηροῦ καὶ παραδεξάμενος τὸν ἀντίχριστον λόγον, ὑποκρινόμενον εἶναι ἀλήθειαν καὶ ψευδῶς ἐπαγγελλόμενον εἶναι δικαιοσύνην, οὗτος αὐτὸν λαμβάνει τὸν πονηρόν.

32.17.215Bu yüzden dikkat edelim, iyi sarraflar gibi hakikatin hizmetkârını onaylayıp yalanların hizmetkârını reddedelim.

32.17.215

διὸ προσέχωμεν, ἵν’ ὡς καλοὶ τραπεξῖται δοκιμάζωμεν μὲν τὸν τῶν ἀληθῶν διάκονον, ἀποδοκιμάζωμεν δὲ τὸν τῶν ψευδῶν.

32.17.216Burada "Göndereceğim birini kabul eden beni kabul eder; beni kabul eden de beni göndereni kabul eder" der; "Beni gören beni göndereni görür" de der. Ama "Size iman eden bana iman eder" ya da "Sizi gören beni görür" denmemiştir. Çünkü havarilerini kabul etmemizi ister, ama onlara iman etmemizi istemez.

32.17.216

ἐνθάδε μὲν οὖν »Ὁ λαμβάνων, φησίν, ἐάν τινα πέμψω, ἐμὲ λαμβάνει· ὁ δὲ ἐμὲ »λαμβάνων, λαμβάνει τὸν πέμψαντά με« καὶ »Ὁ θεωρῶν ἐμέ, θεωρεῖ »τὸν πέμψαντά με«· οὔτε δὲ εἴρηται· ›Ὁ πιστεύων εἰς ὑμᾶς, πιστεύει εἰς ἐμέ‹ οὔτε ›Ὁ θεωρῶν ὑμᾶς, θεωρεῖ ἐμέ‹. λαμβάνειν μὲν γὰρ ἡμᾶς βούλεται τοὺς ἀποστόλους ἑαυτοῦ, οὐ μὴν καὶ πιστεύειν εἰς αὐτούς.

32.17.217Şu halde Logos'un bize gönderdiklerini ve bizzat Tanrı'nın Logos'unu kabul edelim; ama Deccal'in havarisini ve yalancı sözü hiçbir zaman benimsemeyelim.

32.17.217

λαμβάνωμεν οὖν τοὺς ὑπὸ τοῦ λόγου ἡμῖν ἀποστελλομένους καὶ αὐτὸν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ· μηδέποτε δὲ παραδεξώμεθα ἀπόστολον ἀντιχρίστου καὶ λόγον ψευδῆ. XIII, 21. Ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐπαράχθη τῷ πνεύματι καὶ ἐμαρτύρησεν καὶ εἶπεν· Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με

32.18.218Bölüm 18

XIII, 21. İsa bunları söyledikten sonra ruhunda sarsıldı ve şahitlik ederek şöyle dedi: "Doğrusu, doğrusu size derim ki, içinizden biri beni ele verecek."

Yukarıda "Şimdi psykhēm sarsılmıştır" demişti; şimdi ise "İsa bunları söyledikten sonra ruhunda sarsıldı" deniyor. Bu yer hakkında şunları soruyorum: Neden "Şimdi psykhēm sarsılmıştır" sözüne denk olarak "İsa'nın ruhu sarsılmıştır" denmedi, ya da "ruhunda sarsıldı" sözüne denk olarak "Şimdi psykhēm sarsılmıştır" denmedi? Bu soruyu ölçülü bir şekilde sormaya cesaret ettim; çünkü bütün Yazı'da psykhē ile ruh arasında bir fark gözledim. psykhēnin aretēyi de kötülüğü de alabilen orta bir şey olduğunu, insanın içindeki ruhun ise daha kötü şeyleri kabul etmediğini görüyorum. Çünkü en güzel şeylere ruhun meyveleri denir ve burada kastedilen, sanılabileceği gibi Kutsal Ruh değil, insanın ruhudur.

32.18.218

(11) Ἀνωτέρω εἶπεν· » Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται«· νῦν δὲ λέγεται ὅτι » Ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐταράχθη τῷ πνεύματι«. καὶ ζητῶ τοιαῦτα εἰς τὸν τόπον· τί δήποτε οὐκ εἴρηται ἀνάλογον τῷ »Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται« τὸ »τὸ πνεῦμα τοῦ Ἰησοῦ »τετάρακται«, ἢ ἀνάλογον τῷ »Ἐταράχθη τῷ πνεύματι« τὸ »Νῦν ἡ »ψυχή μου τετάρακται«; καὶ ταῦτα ζητεῖν ἐτόλμησα με|τρίως, τηρήσας ἐν πάσῃ τῇ γραφῇ διαφορὰν ψυχῆς καὶ πνεύματος καὶ μέσον μέν τι θεωρῶν εἶναι τὴν ψυχὴν καὶ ἐπιδεχομένην ἀρετὴν καὶ κακίαν, ἀνεπίδεκτον δὲ τῶν χειρόνων τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ· τὰ γὰρ κάλλιστα καρποὶ λέγονται εἶναι τοῦ πνεύματος, οὐχ ὡς ἂν οἰηθείη τις, τοῦ ἁγίου, ἀλλὰ τοῦ ἀνθρωπίνου.

32.18.219Buna karşılık bedenin işlerinin açıkça belli olduğu söylenir; onların hepsi kınanacak şeylerdir, çünkü bedenin hiçbir işi övgüye değer değildir.

32.18.219

πρὸς ἀντιδιαστολὴν γὰρ τούτου φανερὰ λέγεται εἶναι τὰ ἔργα τῆς σαρκός, πάντα ψεκτὰ τυγχάνοντα, ἐπεὶ μηδὲν ἔργον σαρκὸς ἐπαινετόν.

32.18.220Şimdiye dek yalnız bir kez, kötü bir adamın ruhunun Rab Tanrı tarafından katılaştırıldığının söylendiğini buldum.

32.18.220

ἅπαξ δὲ μέχρι τοῦ δεῦρο εὗρον πνεῦμα φαύλου σκληρύνεσθαι λεγόμενον ὑπὸ κυρίου τοῦ θεοῦ.

32.18.221Tesniye'de şöyle yazılıdır: "Heşbon Kralı Sihon, yanından geçmemize izin vermek istemedi; çünkü Tanrınız Rab onun ruhunu katılaştırdı ve yüreğini inatçı kıldı ki bugün olduğu gibi senin eline verilsin."

32.18.221

γέγραπται γὰρ οὕτως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ· » Καὶ οὐκ »ἠθέλησεν Σηὼν βασιλεὺς Ἐσσεβῶν παρελθεῖν ἡμᾶς δι’ αὐτοῦ, ὅτι »ἐσκλήρυνεν κύριος ὁ θεὸς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ κατίσχυσεν καρδίαν »αὐτοῦ, ἵνα παραδοθῇ εἰς τὰς χεῖράς σου ὡς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ«.

32.18.222Ama bu konu Tesniye şerhinde incelenirse daha yerinde olur.

32.18.222

ἀλλὰ τὰ περὶ μὲν τούτου οἰκειότερον ἐν τοῖς εἰς τὸ Δευτερονόμιον ἐξετασθείη ἄν.

32.18.223Şimdi söylenmesi gereken, İsa'nın önceki sözleri söyledikten sonra nasıl sarsıldığıdır: psykhē olarak ya da psykhēde değil, ruhu sarsılmış olarak da değil, "ruhunda" sarsıldı. Ruh hakkındaki gözlem boşa çıkmasın diye şöyle demek gerekir: "Şimdi psykhēm sarsılmıştır" sözünde sarsılma hâli psykhēnindi. "İsa ruhunda sarsıldı" sözünde ise –burada söz konusu olan insana ait ruhtur– bu hâl ruhun hâkimiyeti altında geliyordu.

32.18.223

νῦν δὲ πρόκειται λέγειν πῶς τὰ προειρημένα » Εἰπὼν »ὁ Ἰησοῦς ἐταράχθη« οὐ τὴν ψυχὴν οὐδὲ τῇ ψυχῇ, ἀλλ’ οὐδὲ τοῦ πνεύματος, ἀλλὰ »τῷ πνεύματι«. ἵν’ οὖν τὸ περὶ τοῦ πνεύματος παρατήρημα μὴ διαπίπτῃ, λεκτέον ὅτι ἐν μὲν τῷ »Νῦν ἡ ψυχή μου »τετάρακται« τὸ τῆς ταραχῆς πάθος ψυχῆς ἦν, ἐν δὲ τῷ »Ἐταράχθη »τῷ πνεύματι ὁ Ἰησοῦς«, ὅπερ ἐστὶν τὸ ἀνθρώπινον, τὸ πάθος ἦν ἐρχόμενον τῇ ἐπικρατείᾳ τοῦ πνεύματος.

32.18.224Çünkü kutsal kişi, hayatında ve her eyleminde, duasında, Tanrı'ya ilahisinde önde giden ruhla yaşadığı için, ne yaparsa ruhla yapar, bir şeye uğrarsa da ruhla uğrar.

32.18.224

ὡς γὰρ ὁ ἅγιος ζῇ πνεύματι, προκατάρχοντι τῶν ἐν τῷ ζῆν καὶ πάσης πράξεως καὶ εὐχῆς καὶ τοῦ πρὸς θεὸν ὕμνου, οὕτως πᾶν ὅ τί ποτ’ ἂν ποιῇ, ποιεῖ πνεύματι, ἀλλὰ κἂν πάσχῃ, πάσχει πνεύματι.

32.18.225Kutsal kişi hakkında bu böyleyse, kutsalların önderi İsa hakkında bunu nasıl söylemeyelim? O, bütün insanı üzerine almış olmakla, içindeki insan ruhu öbür insanî yanlarını da sarsmıştır.

32.18.225

εἰ δὲ ὁ ἅγιος, πόσῳ μᾶλλον ταῦτα λεκτέον περὶ τοῦ τῶν ἁγίων ἀρχηγοῦ Ἰησοῦ, οὗ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου, ἐν τῷ ἀνειληφέναι αὐτὸν ὅλον ἄνθρωπον, τὸ ἐν αὐτῷ διέσεισεν τὰ λοιπὰ ἐν αὐτῷ ἀνθρώπινα;

32.18.226Böylece "ruhunda sarsıldı" ki şahitlik etsin ve âdeta ilahî bir yemin olan "Doğrusu" ile "Size derim ki, içinizden biri beni ele verecek" desin.

32.18.226

καὶ οὕτως »ἐταράχθη τῷ πνεύματι«, ἵνα μαρτυρήσῃ καὶ ἵνα εἴπῃ μετὰ τοῦ θείου οἱονεὶ ὅρκου τοῦ ἀμὴν τὸ »Λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν »παραδώσει με«.

32.18.227Bence ruh, Üstadı ele versin diye şeytan tarafından Simun'un oğlu Yahuda İskariyot'un yüreğine artık atılmış olanı görünce, olacak olana dair aydınlanıp sarsıldı. Sarsılma ruhtaki bilgiden kaynaklandığı için ve bu bilgi sarsılma içinde olduğu için, "İsa ruhunda sarsıldı" denmiştir.

32.18.227

τοῦ γὰρ πνεύματος, οἶμαι, θεωρήσαντος τὸ ἤδη ἀπὸ τοῦ διαβόλου βεβλημένον εἰς τὴν καρδίαν Ἰούδα Σίμωνος Ἰσκαριώτου, ἵνα τὸν διδάσκαλον παραδῷ, φωτισθεὶς εἰς τὸ ἐσόμενον ἐταράχθη· καὶ ἐπεὶ ἡ ταραχὴ ἀπὸ τῆς ἐν πνεύματι γνώσεως γεγένηται, ὃ καὶ ἐν ταραχῇ ἐγένετο, »Ἰησοῦς, εἴρηται, ἐταράχθη τῷ πνεύματι«.

32.18.228Belki de "Beden zayıftır" sözünün bir yorumuna göre beden de sarsılmıştır. Bunların hepsi, hakkında Cebrail'in Meryem'e "İşte gebe kalacaksın, adını İsa koyacaksın; o büyük olacak, Yüce Olan'ın Oğlu diye çağrılacak" dediği İsa'ydı.

32.18.228

τάχα δὲ καὶ κατὰ μίαν ἐκδοχὴν τὴν »Ἡ σὰρξ ἀσθενής« καὶ ἡ σὰρξ τετάρακται· ταῦτα δ’ ἦν ὁ Ἰησοῦς, περὶ οὗ ὑπὸ τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Μαρίαν εἴρηται τὸ » Καὶ ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρί, καὶ καλέσεις »τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· οὗτος ἔσται μέγας, καὶ υἱὸς ὑψίστου »κληθήσεται«.

32.18.229Burada incelenen sözlerde "şahitlik etti" ifadesinin nasıl "İçinizden biri beni ele verecek" sözüne bağlandığına dikkat et.

32.18.229

Σημείωσαι δὲ τίνα τρόπον ἐν τοῖς ἐξεταζομένοις τὸ ἐμαρτύρῆσεν | ἀναφέρεται 〈εἰς〉 τὸ »Εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με«.

32.18.230Çünkü öğrencilere, içlerinden biri olan Yahuda hakkında söylenen ve peygamberlik edilen bu söz de bir şahitlikti; bu şahitlik bence, Tanrı'ya bağlılık uğruna şehit olmak ve ölmek anlamındaki şahitlikle adı bakımından aynıdır.

32.18.230

καὶ τοῦτο γὰρ λεγόμενον καὶ προφητευόμενον τοῖς μαθηταῖς περὶ Ἰούδα, τοῦ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, μαρτυρία ἦν ὁμώνυμος, οἶμαι, τῷ παρὰ τὸ μαρτυρεῖν καὶ ἀποθνήσκειν ὑπὲρ θεοσεβείας σημαινομένῳ.

32.18.231Çünkü "şahitlik etti" sözünün, Tanrı'nın ve Mesih'inin şahidinin adının türediği fiil olarak kullanıldığında bir anlama, burada "İçinizden biri beni ele verecek" sözüne bağlandığında başka bir anlama geldiğini sanıyorum.

32.18.231

οὐ γὰρ ταὐτὰ νομίζω σημαίνεσθαι ἐν τῷ »Ἐμαρτύρησεν«, ὅτε δηλοῦται τὸ ῥῆμα, παρ’ ὃ ὁ μάρτυς ἐσχημάτισται τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ νῦν ὅτε ἀναφέρεται ἐπὶ τὸ »Εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με«.

32.18.232Gücüm yettiğince, Yahuda'ya uygulanan "İçinizden biri" sözü üzerinde de duruyorum: Belki bu söz onun, bir zamanlar diğer havarilere benzer bir hâl taşıdığı için kendisinin de yükseldiği havarilik mertebesinden düştüğünü göstermektedir.

32.18.232

ἔτι κατὰ δύναμιν ἐγὼ ἐφίστημι καὶ τῷ »Εἷς ἐξ ὑμῶν«, ἀναφερομένῳ ἐπὶ τὸν Ἰούδαν, μήποτε ἐμφαίνει τὸ ἀπὸ τάξεως ἀποστολικῆς, ἐν ᾖ καὶ αὐτὸς ὕψω〈ται〉 τῷ διάθεσίν ποτε παραπλησίαν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις ἔχειν αὐτόν, ἀποπεπτωκέναι.

32.18.233Çünkü "İşte Âdem bizden biri gibi oldu" sözünü de ben böyle anladım; zira orada da "bizim gibi" ya da "benim gibi" denmiyor, mutluluktan düşen o biri nedeniyle "bizden biri gibi" deniyor. "Biri gibi" sözü bana "Siz ise insanlar gibi ölüyorsunuz" ile birlikte "Yöneticilerden biri gibi düşüyorsunuz" sözüyle de uyumlu görünüyor. Çünkü birçok yönetici varken biri düşmüştür; günah işleyenler de onun düşüşünü taklit ederek ona benzer biçimde düşerler.

32.18.233

οὕτως γὰρ ἐγὼ ἤκουσα καὶ τοῦ »Ἰδοὺ Ἀδὰμ γέγονεν ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν«, ἐπεὶ μηδὲ ἐκεῖ εἴρηται· »ὡς ἡμεῖς« ἢ »ὡς ἐγώ«, ἀλλὰ διὰ τὸν ἕνα ἐκπεσόντα τῆς μακαριότητος, τὸ »Ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν«· 〈τὸ δὲ〉 »Ὡς εἷς« συνᾴδειν μοι δοκεῖ καὶ μετὰ τοῦ »Ὑμεῖς δὲ δὴ ὡς ἄνθρωποι ἀποθνήσκετε«, τῷ »Καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων πίπτετε«. πλειόνων γὰρ ἀρχόντων γενομένων, εἷς πέπτωκεν, ᾧ παραπλησίως μιμούμενοι τὴν ἐκείνου πτῶσιν πίπτουσιν οἱ ἁμαρτάνοντες.

32.18.234Çünkü o tanrısallıkta bulunduğu halde düştüyse, Logos'un kendilerine "Dedim ki tanrılarsınız, hepiniz Yüce Olan'ın oğullarısınız" dediği kişiler de mutluluktan düşüp, asıl durumlarında insan olmadıkları halde, insanlar gibi ölür ve yöneticilerden biri gibi düşerler.

32.18.234

ὡς γὰρ ἐκεῖνος ἐν θεότητι τυγχάνων πέπτωκεν, οὕτω καὶ πρὸς οὓς ὁ λόγος φησὶ τὸ »Ἐγὼ »εἶπα· Θεοί ἐστε, καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες«, ἀποπεσόντες τῆς μακαριότητος, οὐ προηγουμένως ὄντες ἄνθρωποι, ὡς ἄνθρωποι ἀποθνήσκουσιν καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων πίπτουσιν.

32.18.235Ayrıca bu söz sanırım şaşkınlıkla şu anlamda söylenmiştir: Beni ele verecek olan, öğrencilerime yabancı biri değil, öğrencilerin çoğundan biri de değil, seçimle tarafımdan onurlandırılmış havarilerden biridir.

32.18.235

νομίζω δὲ καὶ θαυμαστικῶς εἰρῆσθαι τοιούτῳ νῷ τὸ λεγόμενον· ὁ παραδώσων με οὐκ ἀλλότριος τῶν ἐμῶν μαθητῶν ἐστιν, ἀλλ’ οὐδὲ εἷς τῶν πολλῶν μαθητῶν, ἀλλὰ εἷς τῶν ἐν ἐκλογῇ μοι τετιμημένων ἀποστόλων.

32.18.236Pek çok kişi İsa'yı suçlu bulup "Çarmıha ger, çarmıha ger onu" ve "Böylesini yeryüzünden kaldır" diyor.

32.18.236

πολλοὶ μὲν οὖν, καταψηφιζόμενοι τοῦ Ἰησοῦ, φασίν· »Σταύρου, »σταύρου αὐτόν« καὶ » Αἶρε ἀπὸ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον«.

32.18.237Ama O'nu ele vermek, O'nu görmüş ve anlamış olanın işiydi. Yahuda, havarilerle birlikte özel olarak dinlediği bu kadar yüce ve bu kadar çok öğretinin Üstadı olduğunu bilerek, Rab olduğunu da bilerek O'nu ele verdiğinde, tanıdığı büyüklüğü ele vermiştir. Bunu O'nun büyüklüğünü görmemiş biri yapamazdı.

32.18.237

τὸ δὲ παραδοῦναι αὐτὸν ἔργον ἦν ἑωρακότος καὶ νενοηκότος αὐτόν· διδάσκαλον γὰρ αὐτὸν ἐπιστάμενος τῶν τηλικῶνδε καὶ τοσῶνδε μαθημάτων, ἃ κατ’ ἰδίαν μετὰ τῶν ἀποστόλων ἤκουσεν, καὶ κύριον αὐτὸν εἰδώς, παραδιδοὺς αὐτόν, ὃ ἔγνω μέγεθος αὐτοῦ παρέδωκεν, οὐκ ἂν ποιήσαντος τοῦτό τινος τὸ μέγεθος αὐτοῦ μὴ τεθεωρηκότος.

32.18.238Çünkü bir kişi büyük olanı ele vermiştir, ama büyük olduğu bakımdan değil, çünkü onu büyük olduğu bakımdan görmemiştir. O'nun nasıl büyük olduğunu öğrenen, içindeki bilgeliğin, Logos'un ve lütfun büyüklüğünü dinleyen ve O'na ihanet eden kişi ise, gördüğü büyüklüğün tümüne ihanet etmiştir.

32.18.238

τὸν μὲν γὰρ μέγαν παραδέδωκεν, οὐ καθ’ ὃ μέγας ἐστίν, ἐπεὶ μὴ εἶδεν καθ’ ὃ μέγας ἐστίν· ὁ δὲ καὶ μαθὼν πῶς μέγας ἦν καὶ ἀκροατὴς γενόμενος τοῦ μεγέθους τῆς ἐν αὐτῷ σοφίας καὶ λόγου καὶ χάριτος καὶ προδοὺς αὐτόν, προέδωκεν ὅλον καθ’ ὃ εἶδεν μέγεθος.

32.18.239Bu yüzden, doğmamış olması onun için daha iyi olurdu; bu doğum, daha derin anlamda yeniden doğuş olsun, ya da daha yaygın anlaşılan doğum olsun. Sıkıntıdan kurtulmak isteyen kişi, "Yararlı olduğu kimse için yararlıdır, olmayan için yararlı olamaz" diye araştırıp şüphelendiğinde, ikinci açıklamaya inerek onu kabul etmeyi tercih edecektir.

32.18.239

διὰ τοῦτο συνέφερεν αὐτῷ εἰ μὴ ἐγεννήθη, εἴτε τὴν τῆς παλιγγενε|σίας γένεσιν, ὡς ἂν βαθύτερόν τις ἀκούσαι, εἴτε καὶ τὴν κοινότερον νοουμένην· περὶ ἧς ὁ πραγμάτων ἑαυτὸν ἀπαλλάττειν θέλων, καὶ ζητήσας ὅτι ᾧ συμφέρει, ὄντι συμφέρει, καὶ ὑπονοήσας ὅτι οὐκ ἂν μὴ ὄντι αὐτῷ συνέφερεν, ἐπὶ τὴν δευτέραν κατελθὼν διήγησιν, ἐκείνην μᾶλλον παραδέξεται. XIII, 22. Ἔβλεπον εἰς ἀλλήλους οἱ μαθηταί, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει.

32.19.240Bölüm 19

XIII, 22. Öğrenciler, kimden söz ettiğini bilemeyerek birbirlerine bakıyorlardı.

Yahuda'nın kötülüğü İsa'nın öğrencilerince apaçık bilinseydi, Kurtarıcı "İçinizden biri beni ele verecek" dediğinde Üstadı ele verecek kişinin kim olduğu da anlaşılırdı. Oysa öğrenciler "kimden söz ettiğini bilemeyerek birbirlerine bakıyorlardı."

32.19.240

(12) Εἰ μὲν προφανὴς ἦν τοῖς Ἰησοῦ μαθηταῖς ἡ τοῦ Ἰούδα κακία, κἂν ἔγνωστο, εἰπόντος τοῦ σωτῆρος ὅτι » Εἷς ἐξ ὑμῶν »παραδώσει με«, τίς ἦν ὁ παραδώσων τὸν διδάσκαλον. νυνὶ δὲ βλέπουσιν »εἰς ἀλλήλους οἱ μαθηταί, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει«.

32.19.241Çünkü Yahuda belki önceki daha iyi hâlleri yüzünden havarilerin onun hakkında hiçbir kötü şüphe beslemesine engel oluyordu. Belki de şeytan Simun'un oğlu Yahuda İskariyot O'nu ele versin diye yüreğine düşünceyi attığında bile bütünüyle kötülüğe düşmüş değildi. Çünkü içinde iyi bir tercihin kalıntısı vardı: "O'nu bağlayıp götürerek Vali Pilatus'a teslim ettiklerinde" O'nun mahkûm olduğunu görünce "pişman olup otuz gümüşü başrahiplere ve ileri gelenlere geri getirdi ve 'Masum kanı ele vererek günah işledim' dedi". Onlar "Bize ne? Sen bilirsin" deyince, para düşkünü Yahuda gümüşleri atıp "gidip kendini astı"; Pilatus'un önünde İsa hakkında verilecek hükmün sonucunu görmeyi bile beklemedi.

32.19.241

καὶ γὰρ Ἰούδας τάχα μὲν ἐκ προτέρων χρηστοτέρων ἐδυσώπει τοὺς ἀποστόλους πρὸς τὸ μηδὲν ὑπονοῆσαι περὶ αὐτοῦ φαῦλον· τάχα δὲ καὶ τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν, ἵνα παραδῷ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης, οὐκ ἦν τῆς πονηρίας ἐξ ὅλων· λείμματος γὰρ προαιρέσεως ἀγαθῆς ὑπάρχοντος ἐν αὐτῷ, ἰδὼν ὅτι κατεκρίθη, ἡνίκα »δήσαντες αὐτὸν ἀπήγαγον καὶ παρέδωκαν Πιλάτῳ »τῷ ἡγεμόνι«, »μεταμεληθεὶς ἔστρεφεν τὰ τριάκοντα ἀργύρια τοῖς »ἀρχιερεῦσι καὶ πρεσβυτέροις λέγων· Ἥμαρτον παραδοὺς αἷμα ἀθῷον«· ὅτε εἰπόντων αὐτῶν· »Τί πρὸς ἡμᾶς; σὺ ὄψῃ«· ῥίψας ὁ φιλάργυρος Ἰούδας τὰ ἀργύρια » ἀπελθὼν ἀπήγξατο«, μηδὲ περιμείνας ἰδεῖν τοῦ περὶ τὸν Ἰησοῦν παρὰ τῷ Πιλάτῳ κρίματος τὸ τέλος.

32.19.242Onda ne günahtan arınmış saf bir tövbe vardı, ne de daha iyi bir şeye yer bırakmayan saf bir kötülük. Çünkü saf bir tövbe etseydi, "İsa, hükümranlığına geldiğinde beni hatırla" diyen hırsız gibi Kurtarıcı'ya gider, daha önce yapmış olduğu ihanetten ötürü O'nu yatıştırmak için elinden geleni yapardı.

32.19.242

καὶ γέγονεν αὐτῷ οὔτε καθαρὰ ἀπὸ ἁμαρτίας μετάνοια, οὔτε ἄκρατος πρός τι χρηστότερον ἡ πονηρία. εἰ μὲν γὰρ καθαρῶς μετενόει κἂν ὡς ὁ λῃστὴς εἰπών· »Μνήσθητί μου, Ἰησοῦ, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ »σου«, προσελθὼν τῷ σωτῆρι ἐποίει τὰ παρ’ αὐτοῦ, πρὸς τὸ ἐξιλάσασθαι αὐτὸν ἐπὶ τῇ φθασάσῃ γεγονέναι προδοσίᾳ.

32.19.243İyi kavramını psykhēsinden bütünüyle atmış olsaydı da, İsa'nın mahkûm edildiğini görünce pişman olmazdı. Aksine, ihanetiyle akraba sözlerle O'nu daha da suçlardı.

32.19.243

εἰ δὲ πάντη τὴν τοῦ καλοῦ ἔννοιαν ἐξεληλακὼς ἦν τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, οὔτ’ ἂν μετεμελήθη ἰδὼν ὅτι κατεκρίθη ὁ Ἰησοῦς· ἀλλὰ καὶ προσετίθει ἂν λόγους κατηγορῶν αὐτοῦ συγγενεῖς τῇ προδοσίᾳ·

32.19.244Ayrıca para düşkünü olarak aldığı otuz gümüşün, yani "biçilen değerin" tadını çıkarırdı; gümüşleri geri çevirmeyi düşünmez, başrahiplere ve ileri gelenlere iade etmez, "Adil bir kanı ele vererek günah işledim" diyerek onların önünde kendisini suçlayıp Üstadını övmezdi.

32.19.244

ἀλλὰ καὶ ἀπολαύων ἂν ὡς φιλάργυρος ὧν ἔλαβεν τριάκοντα ἀργυρίων, »τὴν τιμὴν τοῦ »τετιμημένου«, οὔτ’ ἂν ἐβουλεύσατο ἀπώσασθαι τὰ ἀργύρια οὔτ’ ἂν ἔστρεψεν αὐτὰ τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ πρεσβυτέροις, οὔτ’ ἂν ἐπ’ αὐτῶν ἐκείνων ἐξωμολογήσατο, αὑτοῦ μὲν κατηγορῶν, τὸν 〈δὲ〉 διδάσκαλον καὶ ἐγκωμιάζων ἐν τῷ· »Ἥμαρτον παραδοὺς αἷμα δίκαιον«.

32.19.245Kendini asmasına gelince, bunu yaptıran, O'nu ele versin diye yüreğine düşünceyi atandan başkası değildi; Yahuda her iki durumda da şeytana yer vermişti.

32.19.245

ἀλλὰ καὶ τὸ ἀπάγξασθαι αὑτὸν οὐδεὶς | ἄλλος ἐποίησεν ἢ ὁ βεβληκὼς αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν ἵνα παραδῷ τὸν σωτῆρα· καὶ τόπον γε κατ’ ἀμφότερα ἔδωκεν τῷ διαβόλῳ.

32.19.246Bunları gücüm yettiğince, bir yandan Yahuda'nın tabiatça kurtuluşa elverişsiz olduğunu sananlara böyle olmadığını göstermek, bir yandan da öğrencilerin Rab'bin sözü üzerine "kimden söz ettiğini bilemeyerek birbirlerine bakmalarının" neden makul olduğunu açıklamak için işledim.

32.19.246

Ταῦτα δὲ κατὰ δύναμιν ἐπεξειργασάμην ἅμα μὲν παριστὰς τοῖς οἰομένοις αὐτὸν φύσει γεγονέναι ἀνεπίδεκτον σωτηρίας, ὅτι οὐ τοιοῦτος ἦν, ἅμα δὲ διηγούμενος ὅτι εὐλόγως οἱ μαθηταὶ ἐπὶ τῷ τοῦ κυρίου λόγῳ »ἔβλεπον εἰς ἀλλήλους, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει«.

32.19.247Onun kutsal iken düştüğünü gösteren şu peygamberlik sözünü Kırkıncı Mezmur'dan aktarmak yeter; çünkü şöyle yazılmıştır: "Barış içinde olduğum, güvendiğim, ekmeğimi yiyen adam bile bana karşı topuğunu büyüttü."

32.19.247

ἀρκεῖ δὲ παραθέσθαι καὶ προφητικὴν λέξιν ἀπὸ τοῦ τεσσαρακοστοῦ Ψαλμοῦ, παριστᾶσαν ὅτι ἅγιος ὢν μεταπέπτωκεν, ἐπεὶ γέγραπται· »Καὶ »γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου, ἐφ’ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους »μου ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμόνς.

32.19.248Ayrıca "Beni aşağılayan bir düşman olsaydı buna katlanırdım" sözü de ona uygulanınca, onun baştan düşman olmadığını gösterir.

32.19.248

ἀλλὰ καὶ τὸ »Εἰ ἐχθρὸς »ὠνείδισέν με, ὑπήνεγκα ἄν« ἐπ’ αὐτὸν ἀναφερόμενον δηλοῖ ὅτι οὐκ ἀρχῆθεν ἐχθρὸς ἦν.

32.19.249"Benden nefret eden bana karşı büyüklenseydi ondan saklanırdım" sözü de onun bir zamanlar İsa'yı sevdiğini ve O'nunla aynı yürekten olacak kadar ilerlediğini gösterir; çünkü şöyle yazılmıştır: "Ama sen, benimle bir yürekten olan adam, rehberim, yakınım!"

32.19.249

ἀλλὰ καὶ τὸ »Εἰ ὁ μισῶν με ἐμεγαλορημόνησεν, »ἐκρύβην ἂν ἀπ’ αὐτοῦ« παρίστησιν ὅτι καὶ ἠγάπα ποτὲ τὸν Ἰησοῦν, φθάσας ἐπὶ τὸ καὶ ἰσόψυχος αὐτῷ τυγχάνειν, ἐπεὶ γέγραπται· »Σὺ »δὲ ἄνθρωπε ἰσόψυχε, καὶ ἡγεμών μου, καὶ γνωστέ μου«.

32.19.250Öğrencilerin "kimden söz ettiğini bilemeyerek birbirlerine bakmalarının" haklı olduğunu anlayacağın daha binlerce şey bulabilirsin.

32.19.250

καὶ ἄλλα δ’ ἂν εὕροις μυρία, ἐξ ὧν συνήσεις ὅτι εἰκότως οἱ μαθηταὶ »ἔβλεπον »εἰς ἀλλήλους, ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει«.

32.19.251Luka ise şöyle kaydetmiştir: Kurtarıcı "Ama işte beni ele verenin eli benimle sofrada. İnsanoğlu kendisi için belirlendiği gibi gidiyor, ama onu ele veren adamın vay haline!" dediğinde "öğrenciler içlerinden bunu yapacak olanın kim olabileceğini aralarında tartışmaya başladılar". Çünkü "kimden söz ettiğini bilemeyerek" tartışıyorlardı.

32.19.251

ὁ δὲ Λουκᾶς ἀνέγραψεν ὅτι εἰπόντος τοῦ σωτῆρος· »Πλὴν ἰδοὺ ἡ χεὶρ τοῦ »παραδιδόντος με μετ’ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης. ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου κατὰ »τὸ ὡρισμένον αὐτῷ πορεύεται, πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι’ »οὗ παραδίδοταις οἱ μαθηταὶ ἤρξαντο συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς τίς »ἄρα εἴη ἐξ αὐτῶν ὁ μέλλων τοῦτο πράσσειν«· συνεζήτουν γὰρ »ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει«.

32.19.252Ama Luka'da her birinin kendinden de şüphelendiği görülmez; Matta ve Markos'ta ise bu da gösterilir.

32.19.252

ἀλλὰ κατὰ μὲν τὸν Λοῦκαν οὐκ ἐμφαίνεται ὅτι ἕκαστος καὶ ἑαυτὸν ὑπενόει· κατὰ δὲ τὸν Ματθαῖον καὶ τὸν Μάρκον καὶ τοῦτο παρίσταται.

32.19.253Matta şöyle der: "Çok kederlenerek 'Yoksa ben miyim, Rab?' demeye başladılar."

32.19.253

ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖός φησι· »Καὶ λυπούμενοι σφόδρα ἤρξαντο λέγειν· Μήτι ἐγώ εἰμι, κύριε;«

32.19.254Markos da şöyle der: "Kederlenmeye ve birer birer O'na 'Yoksa ben miyim?' demeye başladılar.

32.19.254

ὁ δὲ Μάρκος ὅτι »Ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ ἕνα· »Μήτι ἐγώ;

32.19.255Bir başkası da: 'Yoksa ben miyim?'" Çünkü sanırım insan olduklarını, hâlâ ilerlemekte olanların tercihinin değişken olduğunu ve önceden kararlaştırdıklarının zıddını isteyebileceğini hatırlıyorlardı.

32.19.255

καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ;« ἐμέμνηντο γάρ, οἶμαι, ἄνθρωποι ὄντες, ὅτι τρεπτή ἐστιν ἡ προαίρεσις τῶν ἔτι προκοπτόντων καὶ ἐπιδεχομένη τὸ ἐναντία θέλειν οἷς πρότερον προέθετο.

32.19.256Belki de bizim kimlerle mücadele ettiğimizi öğrenmiş olarak, insanlarda bulunan bilinmezlik yüzünden, yenilip Üstada ihaneti de kabul edebilecekleri korkusunu taşıyorlardı.

32.19.256

τάχα δὲ καὶ μαθόντες πρὸς ἃ ἡμῖν ἐστιν ἡ πάλη, εὐλαβοῦντο διὰ τὸ ἐν ἀνθρώ ποις ἄδηλον μήποτε νικηθέντες παραδέξωνται καὶ τὴν περὶ τοῦ διδασκάλου προδοσίαν.

32.19.257Nitekim Petrus da "Herkes senin yüzünden tökezlese bile ben tökezlemem" diye iddia ederken İsa'yı inkâr etmemeye niyetliydi; ama korkaklık ruhuna yenilip horoz ötmeden O'nu üç kez inkâr etti.

32.19.257

καὶ γὰρ ὁ Πέτρος πρόθεσιν μὲν εἶχεν, ὅτε διαβεβαιούμενος ἔλεγεν· »Εἰ καὶ πάντες σκανδαλισθήσονται ἐν σοί, ἐγὼ »οὐ σκανδαλισθήσομαι« μὴ ἀρνήσασθαι τὸν Ἰησοῦν· ἐκνικηθεὶς δὲ ὑπὸ τοῦ τῆς δειλίας πνεύματος πρὸ ἀλεκτοροφωνίας τρὶς αὐτὸν ἠρνήσατο.

32.19.258Bu tür sözlerden şunu öğreniyoruz: "Ayakta durduğunu düşünen düşmemeye dikkat etsin" ve "Yarınla övünme, çünkü ertesi günün ne doğuracağını bilmezsin." Belki "Öğrenciler birbirlerine bakıyorlardı" sözü, daha sade anlamının yanında şunu da gösterir: Her biri, insan tabiatına mümkün olduğu kadar, öbürünün tercihinin içine bakıyor, böyle işler yapmış ve "Doğrusu, doğrusu size derim ki, içinizden biri beni ele verecek" sözüyle hakikatten şahitlik eden yalansız Üstada böyle bağlanmış bir psykhēnin bu kadar sapabileceğine, Üstadın öğretilerini unutup O'na ihanete dek varabileceğine şaşıyordu.

32.19.258

ἐκ τῶν τοιούτων δὴ λόγων διδασκόμεθα· »Ὁ στήκων »βλεπέτω μὴ πέσῃ« | καὶ » Μὴ καυχῶ τὰ εἰς αὔριον, οὐ γὰρ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα«. τάχα δὲ καὶ τὸ »Ἔβλεπον εἰς ἀλλήλους οἱ »μαθηταὶ« πρὸς τῷ ἁπλούστερον νοουμένῳ καὶ τοιοῦτόν τι δηλοῖ, ὅτι ἕκαστος κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρωπίνῃ φύσει ἐνεώρα εἰς τὴν προαίρεσιν τοῦ ἑτέρου, ἐπαπορῶν εἰ δύναται ἡ τοιαῦτα πράξασα ψυχὴ καὶ οὕτω πρὸς τὸν ἀψευδῆ διδάσκαλον διατεθεῖσα, ἀληθῶς μαρτυρήσαντα ἐν τῷ εἰρηκέναι· »Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει »με«, ἐπὶ τοσοῦτον ἐκτραπῆναι καὶ ἐπιλαθέσθαι τῶν τοῦ διδασκάλου μαθημάτων, ὡς καὶ ἐπὶ τὴν προδοσίαν αὐτοῦ φθάσαι.

32.19.259Çünkü öğrenciler hakkındaki "kimden söz ettiğini bilemeyerek" ifadesi çok anlamlıdır: Önceden söylenenin kimin hakkında olduğunu düşünmekte bir çıkış yolu bulamıyor, bu konuda şaşkın kalıyor, açık bir şey ne düşünebiliyor ne söyleyebiliyorlardı.

32.19.259

ἐμφαντικὴ γὰρ ἡ περὶ τῶν μαθητῶν λέξις ἡ »Ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει«· οὐ γὰρ εὐπόρουν ἐννοῆσαι περὶ τίνος τὸ προειρημένον ἦν, ἀλλ’ ἦσαν περὶ τούτου ἀπορούμενοι καὶ οὐδὲν οὔτε νοεῖν οὔτε λέγειν σαφὲς εὑρίσκοντες. XIII, 23. Ἦν ἀνακείμενος εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς. νεύει οὖν τούτῳ Σίμων Πέτρος καὶ λέγει αὐτῷ· Εἰπὲ τίς ἐστιν περὶ οὗ λέγει. ἀναπεσὼν ἐκεῖνος ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Ἰησοῦ λέγει αὐτῷ· Κύριε, τίς ἐστιν; ἀποκρίνεται οὖν ὁ Ἰησοῦς· Ἐκεῖνός ἐστιν ᾧ ἐγὼ βάψω τὸ ψωμίον. βάψας οὖν τὸ ψωμίον λαμβάνει καὶ δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος Ἰσκαριώτου· καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς. λέγει οὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ὃ ποιεῖς ποίησον τάχιον. τοῦτο δὲ οὐδεὶς ἔγνω τῶν ἀνακειμένων πρὸς τί εἶπεν αὐτῷ· τινὲς γὰρ ἐδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ Ἰησοῦς· Ἀγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτήν, ἢ τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι δῷ.

32.20.260Bölüm 20

XIII, 23–29. Öğrencilerinden biri, İsa'nın sevdiği öğrenci, İsa'nın koynunda oturuyordu. Simun Petrus ona işaret ederek, "Söyle bakalım, kimden söz ediyor?" dedi. O da İsa'nın göğsüne yaslanarak, "Rab, kimdir o?" dedi. İsa, "Lokmayı batırıp vereceğim kişidir" diye cevap verdi. Lokmayı batırıp aldı ve Simun İskariyot'un oğlu Yahuda'ya verdi. Lokmadan sonra Şeytan onun içine girdi. İsa ona, "Yapacağını çabuk yap" dedi. Ama sofrada oturanlardan hiçbiri bunu ona neden söylediğini anlamadı. Kese Yahuda'da olduğu için bazıları İsa'nın ona, "Bayram için ihtiyacımız olanları satın al" ya da "Fakirlere bir şey ver" dediğini sandılar.

İsa'nın koynunda oturan, İsa'nın sevdiği öğrencilerden biri, görünüşe göre İncil'i yazan Yuhanna'dır. Çünkü İncil'in sonunda şöyle yazılmıştır: "Petrus dönüp İsa'nın sevdiği öğrencinin arkalarından geldiğini gördü. Bu, yemekte O'nun göğsüne yaslanıp 'Rab, seni ele verecek olan kim?' diyen öğrenciydi. Petrus onu görünce İsa'ya, 'Rab, ya bu ne olacak?' dedi. İsa ona, 'Ben gelinceye kadar onun kalmasını istesem sana ne?

32.20.260

(13) Ὁ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ ἀνακείμενος, εἷς τῶν μαθητῶν ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς, ἔοικεν ὁ γράψας τὸ εὐαγγέλιον εἶναι Ἰωάννης· ἐπὶ γὰρ τῷ τέλει τοῦ εὐαγγελίου γέγραπται ὡς »Ἐπιστραφεὶς ὁ Πέτρος βλέπει τὸν μαθητὴν ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς »ἀκολουθοῦντα, ὃς καὶ ἀνέπεσεν ἐν τῷ δείπνῳ ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτοῦ, καὶ »εἶπεν· Κύριε, τίς ἐστιν ὁ παραδιδούς σε; τοῦτον οὖν ἰδὼν ὁ Πέτρος »λέγει τῷ Ἰησοῦ· Κύριε, οὗτος δὲ τί; λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἐὰν »αὐτὸν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρὸς σέ;

32.20.261Sen beni izle' dedi. Bu yüzden bu öğrencinin ölmeyeceği sözü kardeşler arasında yayıldı. Ama İsa ona ölmeyeceğini söylememişti, 'Ben gelinceye kadar onun kalmasını istesem sana ne?' demişti." Bu öğrencinin İncil'i yazan Yuhanna olduğu, ardından gelen şu sözlerden bellidir: "Bu şeylere tanıklık eden ve bunları yazan öğrenci budur."

32.20.261

σύ μοι ἀκολούθει. »ἐξῆλθεν οὖν ὁ λόγος εἰς τοὺς ἀδελφούς, ὅτι ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος οὐκ »ἀποθνήσκει. οὐκ εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι οὐκ ἀποθνήσκει, ἀλλ’· »Ἐὰν αὐτὸν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρὸς σέ;« ὅτι δὲ ὁ μαθητὴς οὗτος ὁ γράψας τὸ εὐαγγέλιον Ἰωάννης ἐστὶν δῆλον ἐκ τῶν ἐπιφερομένων οὕτως ἐχόντων ὅτι »Οὗτός ἐστιν ὁ μαθητὴς ὁ καὶ »μαρτυρῶν περὶ τούτων, ὁ γράψας ταῦτα«.

32.20.262İncil'in her iki yerinde de Petrus'un, Yuhanna'ya daha çok güvendiği ve yakın durduğu için nasıl davrandığına dikkat et. Bir yerde "ona işaret edip 'Söyle bakalım, İsa ele verecek kişi olarak kimden söz ediyor?' der", başka bir yerde de onun arkadan geldiğini görünce, öbürlerinden çok onunla ilgileniyormuş gibi İsa'ya onun hakkında "Rab, ya bu ne olacak?" der. Çünkü kendisi hakkında öğrendiği gibi –yaşlanınca ellerini uzatacağını, başkasının kendisini kuşatıp istemediği yere götüreceğini– Yuhanna'nın akıbetini de öğrenmek istiyordu.

32.20.262

παρατήρει δὲ ἐν ἀμφοτέροις τοῖς τόποις τοῦ εὐαγγελίου τίνα τρόπον ὁ Πέτρος, ὡς ἐπὶ πλεῖον αὐτῷ θαρρῶν καὶ προσκεκλιμένος, ὅπου μὲν » Νεύει αὐτῷ καὶ »λέγει· Εἰπὲ τίς ἐστιν, | περὶ οὗ ὁ Ἰησοῦς προδώσοντός φησιν«, ὅπου δὲ ἰδὼν αὐτὸν ἀκολουθοῦντα ὡς φροντίζων αὐτοῦ μᾶλλον παρὰ τοὺς λοιποὺς λέγει τῷ Ἰησοῦ περὶ αὐτοῦ· »Κύριε, οὗτος δὲ »τί;« βουλόμενος μαθεῖν καὶ τὸ κατὰ τὸν Ἰωάννην τέλος ὁμοίως τῷ ἐγνωκέναι τὰ περὶ αὑτοῦ, ὅτι ὅταν γηράσῃ ἐκτενεῖ τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ ἄλλος αὐτὸν ζώσει καὶ οἴσει ὅπου οὐ θέλει.

32.20.263İsa'nın söylediği sözler ruh ise harf değilse, bütünüyle hayat ise ve hiçbir biçimde ölüm değilse ve O'nun sevdiği öğrenci O'nu taklit ederek ruh ve hayat yazıyorsa, "Öğrencilerinden biri İsa'nın koynunda oturuyordu" sözünü, Tanrı'nın Oğlu'nun vermesine ve O'nun sevdiği kişinin almasına yaraşan onura layık bir biçimde anlamalıyız.

32.20.263

εἴπερ δὲ ἃ ἐλάλει ῥήματα ὁ Ἰησοῦς πνεῦμά ἐστιν καὶ οὐ γράμμα, δι’ ὅλων ζωή ἐστιν καὶ οὐδαμῶς θάνατος, καὶ μιμούμενος αὐτὸν ὁ μαθητὴς ὃν ἠγάπα πνεῦμα καὶ ζωὴν ἀναγράφει, ἀκουστέον τοῦ »Ἦν ἀνακείμενος εἷς ἐκ »τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ« ἀξίως τιμῆς, ἧς πρέπει διδόναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ λαμβάνειν τὸν ἀγαπώμενον ὑπ’ αὐτοῦ.

32.20.264Bence Yuhanna o zaman simgesel olarak İsa'nın koynunda oturmuş ve Üstadının seçkin sevgisine layık bulunduğu için bu onura ulaşmışsa da, bu simge şunu gösterir: Yuhanna Logos'a yaslanmış ve daha gizli anlamlarda dinlenerek Logos'un koynunda oturmuştur. Bu, Logos'un Baba'nın koynunda olmasına denktir; "Baba'nın koynunda olan biricik Tanrı O'nu bildirdi" sözünde olduğu gibi.

32.20.264

καὶ νομίζω ὅτι εἰ καὶ συμβολικῶς τότε ἀνακείμενος Ἰωάννης ἦν ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, τοῦ γέρως τούτου ἀξιωθεὶς ὡς ἐξαιρέτου ἀγάπης κριθεὶς ἄξιος τῆς ἀπὸ τοῦ διδασκάλου, τὸ συμβολικὸν τοῦτο παρίστησιν ὅτι Ἰωάννης ἀνακείμενος τῷ λόγῳ καὶ τοῖς μυστικωτέροις ἐναναπαυόμενος, ἀνέκειτο ἐν τοῖς κόλποις τοῦ λόγου, ἀνάλογον τῷ καὶ αὐτὸν εἶναι ἐν τοῖς κόλποις τοῦ πατρός, κατὰ τὸ »Ὁ μονογενὴς »θεός, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο«.

32.20.265"Fakir adam öldü ve melekler onu İbrahim'in koynuna götürdü" sözünü de daha alçak bir anlamda almıyorsak, İbrahim'in koynu için de böyle bir şey düşüneceğiz. Bu şekilde [...] olursak, zengin ile fakir hakkındaki anlatıyı reddetmek isteyen birinin Yazı hakkında bilgisizce öne sürdüğü güçlüğe de cevap vermiş oluruz. O diyor ki: Lazar İbrahim'in koynunda oturuyorsa, ondan önce bu hayattan çıkan bir başkası İbrahim'in koynunda olmalıydı, ondan önce de bir başkası.

32.20.265

εἰ μὴ ταπεινότερον δὲ ἀκούομεν καὶ τοῦ »Ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν »πτωχὸν καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν † ἀπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον »Ἀβραάμ«, τοιοῦτόν τι καὶ περὶ τοῦ κόλπου Ἀβραὰμ νοήσομεν· ὅπερ ἐὰν οὕτως * * * ἐσόμεθα, ἀπολογησάμενοι πρὸς τὴν κατ’ ἄγνοιαν περὶ τῆς γραφῆς ἐπαπόρησιν, λεχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βουληθέντος ἀθετῆσαι τὴν περὶ τὸν πλούσιον καὶ τὸν πένητα διήγησιν· εἰ γὰρ ἀνέκειτο, φησίν, εἰς τὸν κόλπον τοῦ Ἀβραὰμ ὁ Λάζαρος, ἕτερος πρὸ τοῦ τοῦτον ἐξελθεῖν τὸν βίον ἦν 〈ἂν〉 ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἀβραάμ, καὶ πρὸ ἐκείνου ἄλλος.

32.20.266Dahası, diyor, başka bir adil kişi ölünce fakirin yerini ona vermesi gerekecektir. Bu güçlüğü öne süren kişi İbrahim'in koynunu görmemiş ve binlerce kişinin, kendisine açıklanmış olana ortak olarak aynı anda İbrahim'in koynunda dinlenebileceğini anlamamıştı.

32.20.266

ἀλλὰ καὶ ἄλλου, φησί, δικαίου ἐξελθόντος ὁ πτωχὸς ὑπαναστήσεται· οὐ γὰρ ἑώρα τὸν κόλπον τοῦ Ἀβραὰμ ὁ περὶ τούτων ἐπαπορῶν, καὶ ὅτι δυνατόν ἐστιν μυρίους ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἀβραὰμ ἅμα ἀναπαύσεσθαι, κοινωνοῦντας τῶν ἀποκαλυφθέντων αὐτῷ.

32.21.267Bölüm 21

Yazı'dan koyun adıyla ilgili başka bir yer aktarmak gerekirse, Rab'bin Musa'ya şöyle dediği yeri inceleyelim: "Elini yeniden koynuna sok. Elini koynuna soktu; koynundan çıkardığında eli kar gibi cüzamlı olmuştu. 'Elini koynuna sok' dedi. Elini koynuna soktu; koynundan çıkardığında eli yeniden bedeninin rengine dönmüştü."

32.21.267

XXI. Εἰ δὲ καὶ ἄλλον τόπον περὶ τῆς τοῦ κόλπου ὀνομασίας δεήσει παραθέσθαι ἀπὸ τῆς γραφῆς, φέρε ἐξετάσωμεν τίνα τρόπον εἶπεν κύριος τῷ Μωϋσῇ· »Πάλιν εἰσένεγκον τὴν χεῖρά σου εἰς τὸν »κόλπον σου. καὶ εἰσήνεγκεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ εἰς τὸν κόλπον αὐτοῦ, »καὶ ἐξήνεγκεν αὐτὴν ἐκ τοῦ κόλπου αὐτοῦ καὶ ἐγένετο ἡ χεὶρ »αὐτοῦ λεπρῶσα ὡσεὶ χιών. καὶ εἶπεν· Εἰσένεγκον τὴν χεῖρά σου »εἰς τὸν κόλπον σου. καὶ εἰσήνεγκε τὴν χεῖρα αὐτοῦ εἰς τὸν κόλπον »αὐτοῦ, καὶ ἐξήνεγκεν αὐτὴν ἐκ τοῦ κόλπου αὐτοῦ, καὶ πάλιν »ἀπεκατεστάθη εἰς τὴν χρόαν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ«.

32.21.268Bu işaretin neyin simgesi olabileceğini görmek zordur ve bizi aşar. Ama araştırmaktan vazgeçmemeli ve aklımıza geleni okuyucunun yargısına sunmalıyız. Şunu diyeceğiz: El pek çok yerde eylemlerin simgesidir. Musa'nın koynunun ise iki gücü vardır. Birincisi, harfin anlamlarına göredir; eyleyenin eylemini, İbranilerin sözüne göre kar gibi, yani cüzamlı kılar. İkincisi ise ruhanî Kanun'a göredir; hayat tarzını temiz gösterir ve Logos'un tabiatının maksadına geri götürür.

32.21.268

χαλεπὸν μὲν οὖν ἰδεῖν καὶ ὑπὲρ | ἡμᾶς, τίνος σύμβολον εἶναι δύναται τὸ σημεῖον τοῦτο. ἐπεὶ δὲ χρὴ καὶ ἡμᾶς μὴ ἀργεῖν ἀπὸ τοῦ ζητεῖν καὶ τὸ ὑποπῖπτον εἰς κρίσιν παραδοῦναι τῷ ἐντευξομένῳ, φήσομεν ὅτι ἡ χεὶρ πράξεων πολλαχοῦ σύμβολόν ἐστιν· ὁ δὲ κόλπος Μωϋσέως δύο δυνάμεις ἔχει, τὴν μὲν προτέραν καὶ κατὰ τὰ τοῦ γράμματος νοήματα. ποιοῦσαν τὴν πρᾶξιν τοῦ πράττοντος ὡσεὶ χιών, ὅσον ἐπὶ τῇ Ἑβραίων φωνῇ, [ἢ] καὶ λεπρῶσαν· τὴν δὲ δευτέραν καὶ κατὰ τὸν πνευματικὸν νόμον, καθαρὰν ἀποδεικνύουσαν τὴν πολιτείαν καὶ ἀποκαθιστανομένην εἰς τὸ βούλημα τῆς φύσεως τοῦ λόγου.

32.21.269Bunların ardından gelen şu söze de dikkat et: "Sana inanmazlarsa, birinci işaretin sesini dinlemezlerse, ikinci işaretin sesine inanacaklardır." Çünkü harfî yoruma inanmayan kişi, yüce düşüncesi sayesinde Kanun'un ruhanî açıklamasına inanır.

32.21.269

καὶ τήρει γε ὅτι ἐπιφέρεται τούτοις τὸ »Ἐὰν μὴ πιστεύσωσίν σοι μηδὲ »εἰσακούσωσιν τῆς φωνῆς τοῦ σημείου τοῦ πρώτου, πιστεύσουσίν σοι »τῆς φωνῆς τοῦ σημείου τοῦ δευτέρου«· ὁ γὰρ μὴ πιστεύσας τῇ ἐκδοχῇ τοῦ γράμματος, διὰ μεγαλόνοιαν πιστεύει τῇ πνευματικῇ τοῦ νόμου διηγήσει.

32.21.270Biri bu iki işarete de inanmazsa –biri eylemi cüzamlı kılar, öbürü onu tabiatına döndürür– onun için su kana dönüşür.

32.21.270

ἐὰν δέ τις μὴ πιστεύσῃ τοῖς δυσὶ σημείοις τούτοις, τῷ μὲν προτέρῳ ὅτι λεπρὰν ποιεῖ τὴν πρᾶξιν, τῷ δὲ δευτέρῳ ὅτι ἀποκαθίστησιν αὐτὴν εἰς τὸ κατὰ φύσιν, τὸ ὕδωρ τούτῳ αἷμα γίνε ται.

32.21.271Çünkü şöyle yazılmıştır: "Bu iki işarete inanmazlarsa ve sesini dinlemezlerse, ırmaktan su alıp kuru toprağa dökeceksin ve ırmaktan aldığın su kuru toprakta kan olacaktır."

32.21.271

γέγραπται γάρ· » Καὶ ἔσται ἐὰν μὴ πιστεύσωσίν σοι τοῖς δυσὶ »σημείοις τούτοις μηδὲ εἰσακούσωσιν τῆς φωνῆς σου, λήψῃ ἀπὸ τοῦ »ὕδατος τοῦ ποταμοῦ καὶ ἐκχεεῖς ἐπὶ τὸ ξηρόν, καὶ ἔσται τὸ ὕδωρ »ὃ ἐὰν λάβῃς ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ αἷμα ἐπὶ τοῦ ξηροῦ«.

32.21.272Bu işarette artık "sana inanırlarsa" ya da "inanmazlarsa" denmediğine dikkat et.

32.21.272

καὶ πρόσχες δὲ ὅτι ἐπὶ τούτου τοῦ σημείου οὐκέτι λέγεται τὸ ἢ »πιστεύσωσίν »σοι«, ἢ οὐ πιστεύσουσιν.

32.21.273Çünkü bu iki işarete inanmayana, imansızlığı yüzünden içilebilir Logos'tan yararlanamadığı için ırmaktan alınan suyun kan olduğu bildiriliyor.

32.21.273

δηλοῦται γὰρ ὅτι τῷ μὴ πιστεύσαντι τοῖς δυσὶ σημείοις τὸ λαμβανόμενον ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ ὕδωρ αἷμα γίνεται, δι’ ἀπιστίαν ποτίμου ἀπολαύειν οὐ δυναμένῳ λόγου.

32.21.274Ama İsa'nın koynu yüzünden gereğinden çok şey aktardık. Konumuza dönelim. İsa'nın sevdiği kişinin İsa'nın koynunda oturduğunu öğrendiğimize göre, O'nun seçkin sevgisine kabul edilmek için her şeyi yapalım; çünkü böylece biz de İsa'nın koynunda oturacağız. Simun Petrus sevilen öğrenciye işaret eder ve işaretle yetinmeyip ona der ki: "Söyle bakalım, kimden söz ediyor?"

32.21.274

ἀλλὰ γὰρ ἐπανέλθωμεν, πλείονα τοῦ δέοντος διὰ τὸν κόλπον τοῦ Ἰησοῦ παραλαβόντες εἰς τὸν τόπον ἐπὶ τὸ προκείμενον, καὶ μαθόντες ὅτι ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς ἦν ἀνακείμενος ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, πάντα πράττωμεν πρὸς τὸ ἐγκριθῆναι τῇ ἐξαιρέτῳ αὐτοῦ ἀγάπῃ· οὕτω γὰρ καὶ αὐτοὶ ἀνακεισόμεθα ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ· νεύει δὲ τῷ ἀγαπωμένῳ μαθητῇ Σίμων Πέτρος, καὶ μὴ ἀρκούμενος τῷ νεύματι φησὶν αὐτῷ· » Εἰπὲ τίς ἐστιν περὶ οὗ λέγει«.

32.21.275Meseller'de işaret etmek iftira anlamında alınır. Çünkü kötü kişi için "gözüyle işaret eder, ayağıyla bildirir, parmaklarıyla işaret ederek öğretir, bozuk yüreğiyle kötülük tasarlar" ve "Hileyle gözüyle işaret eden, insanlara acı toplar" denir. Öyleyse şunu söylemek gerekir: Kötü olan işaret etmek değil, gözle işaret etmektir; yani gözü yan yan kaydırıp doğru bakmamak ve hileyle işaret etmek kınanacak olandır. Oysa öğrenme sevgisiyle işaret etmek Petrus'un işiydi ve böyle bir işaretin ardından Üstada karşı daha fazla çekingensizliği olan okul arkadaşına "Söyle bakalım, kimden söz ediyor?" demek de öyleydi.

32.21.275

ἐπεὶ οὖν τὸ νεύειν ἐν ταῖς Παροιμίαις εἰς διαβολὴν λαμβάνεται· ὁ γὰρ φαῦλος »ἐννεύει »μὲν ὀφθαλμῷ, φησίν, σημαίνει δὲ ποδί, διδάσκει δὲ νεύμασι »δακτύλων, καὶ διεστραμμένῃ καρδίᾳ τεκταίνεται κακά« καὶ »Ὁ ἐννεύων »ὀφθαλμοῖς μετὰ δόλου συνάγει ἀνδράσι λύπας«, λεκτέον ὅτι φαῦλον οὐ τὸ νεύειν ἐστίν, ἀλλὰ τὸ νεύειν ὀφθαλμῷ, τοῦτ’ ἔστιν πλαγιάζειν τὸν ὀφθαλμὸν καὶ μὴ ὀρθὰ βλέπειν, καὶ τὸ νεύειν μετὰ δόλου ἐστὶν τὸ ψεκτόν· νεύειν δὲ φιλομαθῶς Πέτρου ἔργον ἦν, καὶ ἀκολούθως τῷ τοιούτῳ νεύματι | λέγειν τῷ συμφοιτητῇ, ὡς παρρησίαν πλείονα ἔχοντι πρὸς τὸν διδάσκαλον· » Εἰπὲ τίς ἐστιν περὶ οὗ λέγει«.

32.21.276Çünkü belki de Yahuda'nın İsa'yı ele vermesindeki sırrı görmek istiyordu. Petrus bunu öğrensin diye, önce İsa'nın koynunda oturan Yuhanna yukarı çıkıp göğsüne yaslandı.

32.21.276

ἐβούλετο γὰρ ἴσως τὸ κατὰ τὴν προδοσίαν, ἣν προδίδωσιν Ἰούδας τὸν Ἰησοῦν, μυστήριον ἰδεῖν, ὅπερ ἵνα μάθῃ ὁ Πέτρος, Ἰωάννης πρότερον ἀνακείμενος ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ ἐπαναβέβηκεν καὶ ἀνέπεσεν ἐπὶ τὸ στῆθος.

32.21.277Belki de göğsüne yaslanmayıp koynunda oturmakla kalsaydı, Yuhanna'nın ya da Petrus'un öğrenmek istediği sözü ona bildirmezdi.

32.21.277

καὶ τάχα μὴ ἀναπεσόντι ἐπὶ τὸ στῆθος, ἀλλὰ μείναντι ἐπὶ τοῦ ἀνακεῖσθαι ἐν τῷ κόλπῳ, οὐκ ἂν παρέδωκεν ὃν ἐπόθει μανθάνειν Ἰωάννης ἢ Πέτρος λόγον.

32.21.278Önce İsa'nın koynunda oturmuş, sonra İsa'nın göğsüne yaslanmış olsa da, İncil'in son bölümlerinde İsa'nın içten öğrencisi, daha büyük ve üstün olan bu ikinci durumla tanımlanır.

32.21.278

εἰ καὶ ἀνακείμενος οὖν πρότερον μὲν ἦν ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, ὕστερον δὲ ἀνέπεσεν ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Ἰησοῦ, διὰ τοῦ δευτέρου ἐν τοῖς τελευταίοις τοῦ εὐαγγελίου χαρακτηρίζεται ὡς μείζονος καὶ διαφέροντος ὁ τοῦ Ἰησοῦ γνήσιος μαθητής.

32.21.279Çünkü şöyle yazılmıştır: "Petrus dönüp İsa'nın sevdiği öğrencinin arkalarından geldiğini gördü. Bu, yemekte O'nun göğsüne yaslanıp 'Rab, seni ele verecek olan kim?' diyen öğrenciydi." Yoksa "İsa'nın koynunda oturan" diye yazılmamıştır.

32.21.279

γέγραπται γὰρ ὅτι »Ἐπιστραφεὶς ὁ Πέτρος βλέπει »τὸν μαθητὴν ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς ἀκολουθοῦντα, ὃς καὶ ἀνέπεσεν »ἐν τῷ δείπνῳ ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτοῦ καὶ εἶπεν· Κύριε, τίς ἐστιν ὁ »παραδιδούς σε;« οὐ γὰρ γέγραπται· ›ὃς ἦν ἀνακείμενος ἐν τῷ κόλπῳ Ἰησοῦ‹.

32.22.280Bölüm 22

Rab'bin cevabında ne dediğine bakalım: "Lokmayı batırıp vereceğim kişidir." İsa böyle dedi ve "lokmayı batırıp aldı, Simun İskariyot'un oğlu Yahuda'ya verdi."

32.22.280

(14) Τί δὲ καὶ ἀποκρινόμενος εἶπεν ὁ κύριος θεωρήσωμεν. »Ἐκεῖνος, φησίν, ἐστὶν ᾧ ἐγὼ βάψω τὸ ψωμίον καὶ δώσω αὐτῷ«. εἶπεν οὖν τοῦτο ὁ Ἰησοῦς, καὶ »βάψας τὸ ψωμίον λαμβάνει καὶ »δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος Ἰσκαριώτου«.

32.22.281Lokmadan sonra Şeytan onun içine girdi; daha önce giremedi, Simun'un oğlu Yahuda İskariyot O'nu ele versin diye yüreğine düşünceyi atar atmaz da giremedi.

32.22.281

καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς, οὐ δυνηθεὶς πρότερον εἰσελθεῖν, οὐδὲ εὐθέως ἅμα τῷ βεβληκέναι εἰς τὴν καρδίαν ἵνᾳ παραδῷ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης.

32.22.282Çünkü bence lokmanın verilmesiyle, layık olmayan kişiden, sahip göründüğü daha iyi olanın karşılık olarak geri alınması gerekiyordu. Çünkü olmayandan, sahip göründüğü şey de alınacaktır.

32.22.282

ἐχρῆν γάρ, οἶμαι, διὰ τῆς δόσεως τοῦ ψωμίου ἀντιλαβεῖν αὐτὸ ἀπὸ τοῦ ἀναξίου ἔχειν τὸ κρεῖττον ὃ ἐδόκει ἔχειν· ἀπὸ γὰρ τοῦ μὴ ἔχοντος καὶ ὃ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ.

32.22.283Bu yüzden Yahuda, kendisini söyleyenin üstünlüğüne layık olmadığı için ondan yoksun bırakılınca, Şeytan'ın içine girmesini kabul etmiş oldu.

32.22.283

ἀφαιρεθεὶς οὖν ὁ Ἰούδας ὡς ἀνάξιος τοῦ κρείττονος τοῦ εἰπόντος, κεχώρηκε τὴν εἰς αὐτὸν τοῦ Σατανᾶ εἴσοδον.

32.22.284Rab'bin Yahuda'ya bir lokma verdiğini, onun ise o anda içinde bulunan daha iyi bir şeyi bıraktığını anlamak için –belki de bu, dinleyip kabul etmeyenden söyleyene geri dönen barıştı; "Orada bir barış oğlu varsa barışınız onun üzerinde kalacaktır, yoksa size dönecektir" sözü uyarınca– bir örnek olarak Korintlilere İkinci Mektup'tan şu yazılanı aktaracağız: "Sizin bolluğunuz onların yokluğuna yetsin ki onların bolluğu da sizin yokluğunuza yetsin."

32.22.284

παραδείγματος δὲ ἕνεκεν ἵνα νοηθῇ πῶς ψωμίον μὲν ἔδωκεν ὁ κύριος τῷ Ἰούδᾳ, ἐκεῖνος δὲ τότε ἀπέθετο κρεῖττόν τι ἐνυπάρχον ἐν αὐτῷ, καὶ τάχα τὴν εἰρήνην, ὑποστρέφουσαν ἀπὸ τοῦ ἀκούσαντος καὶ μὴ παραδεξαμένου ἐπὶ τὸν εἰπόντα, κατὰ τὸ λελεγμένον ὅτι »Ἐὰν μὲν ᾖ ἐκεῖ υἱὸς »εἰρήνης, ἡ εἰρήνη ὑμῶν ἐπ’ αὐτὸν ἀναπαύσεται· ἐὰν δὲ μὴ ᾖ ἐκεῖ »υἱὸς εἰρήνης, ἡ εἰρήνη ὑμῶν ἐφ’ ὑμᾶς ἀνακάμψει«, παραθησόμεθα καὶ ἀπὸ τῆς πρὸς Κορινθίους δευτέρας ἐπιστολῆς ταῦτα οὕτως γεγραμμένα· »Τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ »τὸ ἐκείνων περίσσευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα«.

32.22.285Çünkü buradaki toprağa ait şeylerin ruhanî şeylerle değiş tokuşunu anlarsan, ekmeğe layık olmayana nasıl bir lokma verildiğini de görebilirsin: Artık "Barış içinde olduğum adam bile" sözünü duymaya layık olmayan birinden o lokmayla barışı alsın diye ("Kirli olan daha da kirlensin"). Barış alınınca, psykhēye girmek için fırsat kollayan, kendisine girecek yer veren Yahuda'ya girdi.

32.22.285

κατανοήσας γὰρ τὴν ἐν τούτοις ἀντίδοσιν χοϊκῶν πρὸς πνευματικά, δυνήσῃ ἰδεῖν | πῶς τῷ μὴ ἀξίῳ ἄρτου ψωμίον ἐπιδέδωκεν, ἵνα διὰ τοῦ ψωμίου ἀφέλῃ αὐτοῦ, ὡς ἀναξίου ἔτι ἀκούειν· »Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος »τῆς εἰρήνης μου« τὴν εἰρήνην (»ὁ ῥυπαρὸς γὰρ ῥυπανθήτω ἔτι«), ἧς ἀφαιρεθείσης ὁ ἐπιτηρῶν καιροὺς τῆς εἰς τὴν ψυχὴν εἰσόδου αὐτοῦ, καὶ τὸν διδόντα αὐτῷ τόπον εἰσελθεῖν, εἰς τὸν Ἰούδαν 〈εἰσῆλθεν〉.

32.22.286Aynı zamanda şuna da dikkat et: Önce Şeytan Yahuda'ya girmemiş, yalnız "Simun'un oğlu Yahuda İskariyot Üstadı ele versin diye" yüreğine düşünceyi atmıştı. Şimdi incelediğimiz yere göre ise lokmadan sonra onun içine girmiştir.

32.22.286

ἅμα δὲ παρατήρει ὅτι πρότερον μὲν οὐκ εἰσῆλθεν ὁ Σατανᾶς εἰς τὸν Ἰούδαν, ἀλλὰ βεβλήκει μόνον εἰς τὴν καρδίαν »ἵνα »παραδῷ Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης τὸν διδάσκαλον«· κατὰ δὲ τὰ νῦν ἐξεταζόμενα μετὰ τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον.

32.22.287Bu yüzden biz de dikkat edelim ki şeytan yüreğimize alevli oklarından hiçbirini atmasın. Çünkü atarsa, ardından kendisi de girmek için fırsat kollar.

32.22.287

διόπερ καὶ ἡμεῖς φυλαττώμεθα, μήποτε ὁ διάβολος βάλῃ εἰς τὴν καρδίαν ἡμῶν ὁτιποτοῦν τῶν πεπυρωμένων αὐτοῦ βελῶν· ἐὰν γὰρ βάλῃ, ἐπιτηρεῖ μετὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς εἰσελθεῖν.

32.22.288Biri şunu sorabilir: Neden "Lokmayı vereceğim kişidir" yazılmamış da, "batıracağım" sözü eklenmiştir? Çünkü "Lokmayı batırıp vereceğim" der.

32.22.288

ζητήσαι δ’ ἄν τις, διὰ τί οὐ γέγραπται· ›ἐκεῖνός ἐστιν, ᾧ ἐγὼ δώσω τὸ ψωμίον‹, ἀλλὰ μετὰ προσθήκης τῆς »βάψω«· »Βάψω, γάρ φησι, τὸ ψωμίον καὶ δώσω«.

32.22.289Ve "lokmayı batırıp aldı, Simun İskariyot'un oğlu Yahuda'ya verdi." Bu gibi yerlerde dikkat et: Saf ekmeğin batırılmamış ve kendi başına besleyici olduğunu söyleyebilir misin? Yahuda'ya verilen ise ekmek değil lokmaydı, batırılmamış lokma da değil, onun psykhēsinden Logos'tan gelen bir ölçüdeki boyayı çekip çıkarabilecek bir şeye batırılmış lokmaydı; öyle ki lokmadan sonra Şeytan onun içine girsin.

32.22.289

καὶ »βάψας τὸ ψωμίον λαμβάνει καὶ δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος »Ἰσκαριώτῃ«. ὡς ἐν τοιούτοις δὴ τόποις πρόσχες εἰ δύνασαι τὸν εἰλικρινῆ ἄρτον ἀβαφῆ φάσκειν εἶναι καὶ καθ’ αὑτὸν τρόφιμον· τὸ δὲ τῷ Ἰούδᾳ ἐπιδιδόμενον καὶ οὐκ ἄρτος ἦν τὸ ψωμίον, καὶ οὐ ψωμίον ἀβαφές, ἀλλὰ βεβαμμένον τῷ δυναμένῳ ἀποσπάσαι τῆς ψυχῆς αὐτοῦ τὴν ἀπὸ τοῦ λόγου ἐπὶ ποσὸν ἐγγινομένην βαφήν, ἵνα μετὰ τὸ ψωμίον εἰσέλθῃ εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς.

32.22.290Ben ise bununla akraba olarak Matta'daki "Benimle birlikte elini tabağa batıran, işte o beni ele verecektir" sözünü, Markos'taki "Benimle tabağa batıran" sözünü ve Luka'daki sözü de araştırırım; orada "batıran" kelimesi geçmese de "Ama işte beni ele verenin eli benimle sofrada" denir.

32.22.290

ἐγὼ δὲ ζητήσαιμ’ ἂν ὡς τούτῳ συγγενὲς τὸ ἀπὸ τοῦ κατὰ Ματθαῖον· »Ὁ ἐμβάψας τὴν χεῖρα μετ’ »ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ, οὗτός με παραδώσει«, καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ κατὰ Μάρκον » Ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον« καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ κατὰ Λουκᾶν δέ, εἰ καὶ μὴ ὀνομάζει τὸ »Ἐμβάψας«, ἀλλ’ ᾗ φησί γε· »Πλὴν ἰδοὺ ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ’ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς »τραπέζης«.

32.22.291Bu konudaki doğru söz benden çok daha bilge kimselerde bulunabilir. Ben ise şöyle tahmin ediyorum: Belki Yahuda'nın utanmazlığı burada da görülüyor; birlikte yemek yerken Üstadına saygı göstermiyor ve öbürlerinin yaptığı gibi tabağa batırma sırasını O'na bırakmıyordu.

32.22.291

ὁ μὲν οὖν περὶ τούτου ἀληθὴς λόγος παρὰ τοῖς ἐμοῦ εὑρεθείη ἂν πολλῷ σοφωτέροις· ἐγὼ δὲ στοχάζομαι, μήποτε καὶ τὸ ἀναιδὲς τοῦ Ἰούδα καὶ ἐν τούτῳ ἐμφαίνεται, μὴ τιμῶντος τὸν διδάσκαλον ἐν τῷ συνεσθίειν μηδὲ παραχωροῦντος αὐτῷ τῆς εἰς τὸ τρυβλίον ἐμβάψεως, ὡς παρεχώρουν οἱ λοιποί.

32.22.292Bu yüzden öbürlerinden hiçbiri O'nunla birlikte elini tabağa batırmıyordu. Yahuda ise onlarla birlikte batırmayı kendine yakıştırmıyor, O'nunla birlikte batırıyordu; oysa O'nun üstünlüğüne yol vermesi gerekirken O'nunla eşit olmak istiyordu.

32.22.292

διόπερ ἐκείνων μὲν οὐδεὶς ἐνέβαπτεν τὴν χεῖρα εἰς τὸ τρυβλίον μετ’ αὐτοῦ· οὗτος δέ, οὐκ ἀξιῶν μετ’ αὐτῶν ἐμβάπτειν, μετ’ αὐτοῦ ἐνέβαπτε τὴν ἰσότητα θέλων ἔχειν πρὸς αὐτόν, δέον αὐτῷ παραχωρεῖν τῆς ὑπεροχῆς.

32.22.293Belki "Ama işte beni ele verenin eli benimle sofrada" sözü de aynı şeyle ilgilidir. Bir gün latife yollu gençleri ziyafette yaşlılara saygıya teşvik etmek için bu sözü kullanabilirsin ki yaşlıların elini sıkıştırmasınlar. Çünkü şu da yazılıdır: "Onunla birlikte tabakta sıkışma."

32.22.293

τάχα οὖν τοῦ αὐτοῦ ἔχεται καὶ τὸ »Πλὴν ἰδοὺ ἡ χεὶρ τοῦ »παραδιδόντος με μετ’ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης«. καὶ χαριεντιζόμενος δέ ποτε εἰς | προτροπὴν νέοις περὶ τῆς ἐν ἑστιάσει τιμῆς τῶν πρεσβυτέρων συγχρήσει τῷ ῥητῷ, ἵνα μὴ συνθλίβωσι τὴν χεῖρα τῶν [δύο] πρεσβυτέρων. γέγραπται γὰρ καὶ τοῦτο· » Μὴ συνθλίβου μετ’ αὐτοῦ »ἐν τῷ τρυβλίῳ«.

32.22.294Bu sözleri dinleyenlerin yanında aşırı merak ettiğimiz ve dinleyeni ikna edemeyecek bir savunma yaptığımız kanaatini uyandıracağımızı bilmez değiliz. Ama yazılı olanlardan bir şeyi sınanmadan geçmektense her şeyi sınamayı daha iyi saydığımız için buna cesaret ettik.

32.22.294

οὐκ ἀγνοοῦντες δὲ δόξαν περιέργου ζητήσεως καὶ πείθειν μὴ δυναμένης τὸν ἀκροατὴν ἀπολογίας ἀποφέρεσθαι παρὰ τοῖς τούτων ἀκούουσιν ταῦτα ἐτολμήσαμεν, κρεῖττον εἶναι νομίζοντες τὸ πάντα βασανίζειν τοῦ παρελθεῖν τι ἀβασάνιστον τῶν γεγραμμένων.

32.23.295Bölüm 23

Şeytan Yahuda'ya girdiğinde "İsa ona, 'Yapacağını çabuk yap' dedi." "Ona" kelimesinin kime gittiği belirsizdir; çünkü Rab "Yapacağını çabuk yap" sözünü Yahuda'ya da Şeytan'a da söylemiş olabilir. Ya rakibini mücadeleye çağırıyordu ya da hainini dünyanın kurtuluşu için yapılacak işe hizmet etmeye çağırıyordu. Bu işin artık gecikmesini, ağırdan alınmasını istemiyor, elden geldiğince hızlandırmak istiyordu. Bazılarının "Baba, mümkünse bu kâse geçsin" sözünü nasıl söylediğini anlamadan sandığı gibi korkmuyor, tersine son derece cesur bir biçimde, deyim yerindeyse mücadele için soyunuyordu.

32.23.295

(15) Εἰσελθόντος μέντοι τοῦ Σατανᾶ εἰς τὸν Ἰούδαν, Λέγει, φησίν, αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ὁ ποιεῖς ποίησον τάχιον«. τίνι δὲ »Αὐτῷ« ἀμφίβολον, ἐπεὶ δύναται αὐτῷ τῷ Ἰούδα ἢ τῷ Σατανᾷ εἰρηκέναι ὁ κύριος· »Ὁ ποιεῖς ποίησον τάχιον« προκαλούμενος τὸν ἀνταγωνιστὴν ἐπὶ τὴν πάλην, ἢ τὸν προδότην ἐπὶ τὸ διακονῆσαι τῇ σωτηρίῳ 〈τῷ〉 κόσμῳ ἐσομένῃ οἰκονομίᾳ, ἦν οὐκέτι μέλλειν οὐδὲ βραδύνειν, ἀλλ’ ὅσῃ δύναμις ταχύνειν ἤθελεν, οὐ δειλιῶν, ὡς οἴονταί τινες τῶν μὴ νοησάντων τίνα τρόπον εἶπε· »Πάτερ, εἰ δυνατόν, »παρελθέτω τὸ ποτήριον τοῦτο«, ἀλλὰ θαρραλεώτατα ἐπὶ τὸν ἀγῶνα, ἵν’ οὕτως εἴπω, ἀποδυόμενος.

32.23.296Bence Yirmi Altıncı Mezmur da Kurtarıcı'nın ağzından, Çile vakti ve Kötü olanın bütün ordusuyla O'na karşı savaştığı sırada peygamberlik edilmiştir. Onların kendisine karşı silahlandıklarını ve toza bulandıklarını görünce, "Yeryüzü kralları ayaklandığında, yöneticiler Rab'be ve Mesih'ine karşı birleştiğinde" şöyle der: "Rab ışığım ve kurtarıcımdır, kimden korkayım? Rab hayatımın kalkanıdır, kimden çekineyim? Kötüler bedenimi yemek için bana yaklaştığında, bana sıkıntı verenler ve düşmanlarım kendileri tökezleyip düştü. Bana karşı bir ordu savaş düzenine girse yüreğim korkmayacak; bana karşı savaş kalksa, bunda da umudumu koruyacağım."

32.23.296

νομίζω δὲ καὶ τὸν εἰκοστὸν ἕκτον Ψαλμὸν ἐκ προσώπου τοῦ σωτῆρος προφητεύεσθαι παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους, καὶ τοῦ πονηροῦ πανστρατεὶ ἀγωνιζομένου κατ’ αὐτοῦ· οὕστινας ἰδὼν ὁπλιζομένους κατ’ αὐτοῦ καὶ κονιομένους, ἡνίκα »Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν »ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τοῦ κυρίου καὶ κατὰ τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ« φησίν· »Κύριος φωτισμός μου, καὶ σωτήρ μου κύριος, τίνα φοβηθήσομαι; »κύριος ὑπερασπιστὴς τῆς ζωῆς μου, ἀπὸ τίνος δειλιάσω; ἐν τῷ »ἐγγίζειν ἐπ’ ἐμὲ κακοῦντας τοῦ φαγεῖν τὰς σάρκας μου, οἱ »θλίβοντές με καὶ οἱ ἐχθροί μου αὐτοὶ ἠσθένησαν καὶ ἔπεσαν. ἐὰν »παρατάξηται ἐπ’ ἐμὲ παρεμβολή, οὐ φοβηθήσεται ἡ καρδία μου· ἐὰν »ἐπαναστῇ ἐπ’ ἐμὲ πόλεμος, ἐν ταύτῃ ἐγὼ ἐλπίζω«.

32.23.297Bununla birlikte, İsa'nın ister Şeytan'a ister Yahuda'ya söylediği "Yapacağını çabuk yap" sözünün sofrada oturanlardan hiçbiri neden söylendiğini anlamadı.

32.23.297

Πλὴν τὸ λεγόμενον εἴτε τῷ Σατανᾷ εἴτε τῷ Ἰούόᾳ ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ τὸ »’Ὁ ποιεῖς, ποίησον τάχιον« οὐδεὶς ἔγνω τῶν ἀνακειμένων πρὸς τί εἴρηται.

32.23.298Bazıları, Fısıh bayramı yaklaştığı için, O'nun harcamaların ve fakirlere verilenlerin kesesini taşıyan kişiye, bayram için ihtiyacımız olanları satın alsın ya da toplananlardan fakirlere versin dediğini sanıyordu.

32.23.298

οἱ μὲν γὰρ διὰ τὸ ἐπικεῖσθαι τὴν τοῦ πάσχα ἑορτὴν ᾤοντο λέγειν αὐτὸν τῷ ἔχοντι τὸ γλωσσόκομον τῶν ἀναλωμάτων καὶ τῶν εἰς τὴν χρείαν τῶν πτωχῶν διδομένων ὅτι ὠνήσεται οὗτος ὧν χρῄζομεν εἰς τὴν ἑορτήν, ἢ ἐκ τῶν συναχθέντων δώσει τοῖς πτωχοῖς.

32.23.299Çünkü İsa bunu söylemiyordu; içine gireni ve onu kabul edeni ve kendisine karşı bütün kurulan tuzağı görerek, mücadeleye ve Kötü olana karşı insanların kurtuluşu için kahramanlık göstermeye soyunup "Yapacağını çabuk yap" diyordu.

32.23.299

ὁ γὰρ Ἰησοῦς οὐ τοῦτο ἔλεγεν, ἀλλὰ βλέπων καὶ τὸν εἰσελθόντα καὶ τὸν παραδεξάμενον αὐτὸν καὶ πᾶσαν τὴν κατ’ αὐτοῦ ἐπιβουλήν, ἐπὶ τὸν ἀγῶνα ἀποδυόμενος καὶ ἐπὶ τὸ ἀριστεῦσαι ὑπὲρ σωτηρίας ἀνθρώπων κατὰ τοῦ πονηροῦ εἶπεν τὸ »Ὅ ποιεῖς, ποίησον »τάχιον«. XIII, 30. Λαβὼν οὖν τὸ ψωμίον ἐκεῖνος ἐξῆλθεν εὐθύς· ἦν δὲ νύξ.

32.24.300Bölüm 24

XIII, 30. O lokmayı alınca hemen dışarı çıktı. Geceydi.

Kurtarıcı Yahuda'ya "Yapacağını çabuk yap" diyordu. Hain ise şimdi Üstadına yalnız bu konuda itaat ediyor. Çünkü lokmayı alınca oyalanmadı, ağırdan almadı; yazıldığı gibi "hemen dışarı çıktı", ihanet işini İsa'nın buyruğu uyarınca çabucak yapmak için.

32.24.300

XXIV. (16) Ὁ μὲν σωτὴρ ἔλεγεν· »Ὅ ποιεῖς, ποίησον τάχιον« τῷ Ἰούδᾳ· | ὁ δὲ προδότης ἐν τούτῳ μόνῳ νῦν τῷ διδασκάλῳ πείθεται. λαβὼν γὰρ τὸ ψωμίον οὐκ ἐμέλλησεν οὐδὲ ἐβράδυνεν, ἀλλ’ ὡς γέγραπται· »’Ἐξῆλθεν εὐθύς«, ποιῆσαι τάχιον κατὰ τὴν πρόσταξιν τοῦ Ἰησοῦ τὸ τῆς προδοσίας ἔργον.

32.24.301Gerçekten de "çıktı": Yalnız daha sade anlamda akşam yemeğinin yendiği evden çıkmakla kalmadı, "Aramızdan çıktılar" sözüne denk olarak İsa'dan da büsbütün çıktı.

32.24.301

καὶ ἀληθῶς *ἐξῆλθεν«· οὐ γὰρ μόνον κατὰ τὸ ἁπλούστερον ἐξῆλθεν τοῦ οἴκου, ἐν ᾧ τὸ δεῖπνον ἐγίνετο, ἀλλὰ καὶ τέλεον ἐξῆλθεν ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ, ἀνάλογον τῷ »Ἐξῆλθον ἐξ ἡμῶν«.

32.24.302Bence lokmadan sonra Yahuda'ya giren Şeytan da İsa'yla aynı yerde bulunmaya dayanamıyordu; çünkü Mesih ile Beliar arasında hiçbir uyum yoktur.

32.24.302

ἐγὼ δ’ οἶμαι ὅτι οὐδὲ ὁ εἰσελθὼν μετὰ τὸ ψωμίον εἰς τὸν Ἰούδαν Σατανᾶς ἐχώρει φέρειν τὸ εἶναι ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ· οὐδεμία γὰρ συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαρ ἐστίν.

32.24.303Aşırı merakla araştırmıyorsam, neden "lokmayı alınca" sözüne "ve yiyince" eklenmediğini sen de dikkate alırsın.

32.24.303

εἰ δὲ μὴ περιέργως ζητῶ τί δήποτε οὐ πρόσκειται τῷ »Λαβὼν τὸ ψωμίον« τὸ ›Καὶ φαγών‹, καὶ αὐτὸς ἐπιστήσεις.

32.24.304Çünkü Logos istediği yerde "almak" sözüne "yemek" sözünü de ekler; takdis ekmeği hakkında İsa'nın öğrencilere "Alın, yiyin" dediği yazıldığı gibi.

32.24.304

ὅπου γὰρ βούλεται, προστίθησιν καὶ τὸ φαγεῖν ὁ λόγος τῷ λαβεῖν· ὥσπερ ἐπὶ τοῦ τῆς εὐλογίας ἄρτου γέγραπται, ὅτι εἶπεν τοῖς μαθηταῖς ὁ Ἰησοῦς· »Λάβετε, φάγετε«.

32.24.305Peki Yahuda lokmayı alınca yemedi mi? Söyleyeceklerimizden bazıları önceki sözlerle uyuşmaz görünse de bu yer üzerinde çalışalım; söylenenlerden hangisinin kabul edileceğine okuyucu karar versin.

32.24.305

ἆρ’ οὖν λαβὼν τὸ ψωμίον οὐκ ἔφαγεν ὁ Ἰούδας; φέρε οὖν, εἰ καὶ μὴ συνᾴδειν τινὰ δόξει τῶν λεχθησομένων τοῖς προειρημένοις, γυμνάσωμεν τὰ κατὰ τὸν τόπον, κρινοῦντος τοῦ ἐντευξομένου ὁπότερα χρὴ παραδέξασθαι τῶν λεγομένων.

32.24.306"Lokmayı batırıp" der ve İsa açıkça onu tabakta bıraktıktan sonra alır; "lokmayı batırıp" sözünü böyle anlayacaksın ki "aldı" sözü fazlalık olmasın.

32.24.306

»Βάψας, φησί, τὸ ψωμίον« ὁ Ἰησοῦς, καὶ δῆλον ὅτι ἐάσας αὐτὸ ἐν τῷ τρυβλίῳ λαμβάνει· οὕτω γὰρ νοήσεις τὸ »Βάψας οὖν »τὸ ψωμίον«, ἵνα μὴ παρέλκῃ τὸ λαβεῖν.

32.24.307Sonra şöyle denir: "Simun İskariyot'un oğlu Yahuda'ya verdi. Lokmadan sonra Şeytan onun içine girdi." Demek ki "lokmadan sonra"; belki de lokma Yahuda tarafından yenmeden. Çünkü Yahuda'ya giren Şeytan, Yahuda İsa'nın verdiği lokmadan yarar görmesin diye lokmanın kullanılmasını önlemiş olabilir.

32.24.307

εἶτα λέγεται ὅτι »Δίδωσιν »Ἰούδᾳ Σίμωνος Ἰσκαριώτου. καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν »εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς«. »μετὰ τὸ ψωμίον« οὖν, τάχα μὴ βρωθὲν ὑπὸ τοῦ Ἰούδα, προλαβόντος τοῦ εἰσελθόντος εἰς τὸν Ἰούδαν Σατανᾶ τὴν χρῆσιν τοῦ ψωμίου, ἵνα μὴ ὄνηται ὁ Ἰούδας τῆς ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ δόσεως τοῦ ψωμίου.

32.24.308Çünkü lokmanın, kullanana yarar sağlayacak bir gücü vardı. Üstadı ele versin diye bir kez yüreğine düşünceyi atan kişi, atılanın lokmanın kullanılmasıyla atıldığı yerden düşeceğinden korkarak, Yahuda lokmayı alır almaz önüne geçip içine girdi; "Yapacağını çabuk yap" denince Yahuda lokmayı alıp "hemen dışarı çıktı".

32.24.308

τὸ μὲν γὰρ εἶχεν δύναμιν ὠφελητικὴν τῷ χρησομένῳ· ὁ δὲ ἅπαξ βαλὼν αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν ἵνα παραδῷ τὸν διδάσκαλον, φοβούμενος μὴ τὸ βεβλημένον ἐκπέσῃ τοῦ βληθέντος διὰ τῆς τοῦ ψωμίου χρήσεως, προλαβὼν ἅμα τῷ λαβεῖν τὸν Ἰούδαν τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν εἰς αὐτόν, ὅτε καὶ εἰρημένου τοῦ »Ὅ »ποιεῖς ποίησον τάχιον« λαβὼν τὸ ψωμίον ὁ Ἰούδας »ἐξῆλθεν »εὐθύς«.

32.24.309Bu yer hakkında şu da söylenebilir ve inandırıcı olmayan bir şey değildir: Rab'bin ekmeğini layıksızca yiyen ya da kâsesini layıksızca içen, kendi yargısını yiyip içer; çünkü ekmekteki ve kâsedeki tek üstün güç, iyi bir hâlle karşılaştığında daha iyiyi, kötü bir hâlle karşılaştığında yargıyı üretir. Bunun gibi, İsa'dan gelen lokma da "Alın, yiyin" sözüyle öbür havarilere verilenle aynı cinstendi; ama onlara kurtuluş için, Yahuda'ya ise yargı için verildi; öyle ki lokmadan sonra Şeytan onun içine girdi.

32.24.309

καὶ οὕτως δ’ ἂν οὐκ ἀπιθάνως εἰς τὸν τόπον λέγοιτο· ὥσπερ ὁ ἀναξίως ἐσθίων τὸν ἄρτον τοῦ κυρίου ἢ πίνων αὐτοῦ τὸ ποτήριον εἰς κρῖμα ἐσθίει καὶ πίνει, τῆς μιᾶς ἐν τῷ ἄρτῳ κρείττονος δυνάμεως καὶ ἐν τῷ ποτηρίῳ ὑποκειμένῃ μὲν διαθέσει κρείττονι ἐνεργαζομένης τὸ βέλτιον, χείρονι δὲ ἐμποιούσης τὸ κρῖμα· οὕτω τὸ ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ ψωμίον ὁμογενὲς ἦν τῷ δοθέντι καὶ τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις ἐν τῷ »Λάβετε, φάγετε«, ἀλλ’. ἐκείνοις μὲν εἰς σωτηρίαν, τῷ δὲ Ἰούδᾳ εἰς κρῖμα, ὡς μετὰ τὸ ψωμίον εἰσεληλυθέ|ναι εἰς αὐτὸν τὸν Σατανᾶν.

32.24.310Ekmek ve kâse, daha sade olanlar için şükran duası hakkındaki daha yaygın yoruma göre, daha derin dinlemeyi öğrenmiş olanlar için ise hakikatin besleyici Logos'u hakkındaki daha ilahî vaade göre anlaşılsın. Bir örnekle söylersem, bedensel bakımdan en besleyici ekmek de mevcut bir ateşi artırır ama sağlığa ve iyi hâle götürür.

32.24.310

νοείσθω δὲ ὁ ἄρτος καὶ τὸ ποτήριον τοῖς μὲν ἁπλουστέροις κατὰ τὴν κοινοτέραν περὶ τῆς εὐχαριστίας ἐκδοχήν, τοῖς δὲ βαθύτερον ἀκούειν μεμαθηκόσιν κατὰ τὴν θειοτέραν καὶ περὶ τοῦ τροφίμου τῆς ἀληθείας λόγου ἐπαγγελίαν· ὡς εἰ ἐν παραδείγματι ἔλεγον ὅτι καὶ ὁ κατὰ τὸ σωματικὸν τροφιμώτατος ἄρτος πυρετὸν μὲν ὑποκείμενον αὔξει, εἰς ὑγείαν δὲ καὶ εὐεξίαν ἀνάγει.

32.24.311Bu yüzden hasta bir psykhēye, böyle bir gıdaya muhtaç değilken verilen doğru bir söz çoğu kez onu yıpratır ve daha kötüsüne vesile olur. Böylece doğruyu söylemek bile tehlikelidir.

32.24.311

διὸ πολλάκις λόγος ἀληθὴς ψυχῇ νοσούσῃ οὐ δεομένῃ τοιαύτης τροφῆς διδόμενος ἐπιτρίβει αὐτὴν καὶ πρόφασις αὐτῇ χειρόνων γίνεται· καὶ οὕτως καὶ τὰ ἀληθῇ λέγειν κινδυνῶδές ἐστι.

32.24.312Bunları, İsa'nın batırıp "Simun İskariyot'un oğlu Yahuda'ya verdiği" lokma yüzünden söyledim. Yahuda'nın alıp yediğini mi, yoksa Yahuda'ya giren Şeytan tarafından engellendiğini mi söylemek gerektiği konusunda her iki yönde de söz ettik.

32.24.312

ταῦτα δέ μοι εἴρηται 〈διὰ τὸ〉 ψωμίον ὃ ἐμβάψας »δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος † »Ἰσκαριώτῃ«, καὶ κεκινήκαμεν λόγον τὸν εἰς ἑκάτερα, εἴτε χρὴ λέγειν αὐτὸν βεβρωκέναι λαβόντα, εἴτε κεκωλῦσθαι ἀπὸ τοῦ εἰσελθόντος εἰς τὸν Ἰούδαν Σατανᾶ.

32.24.313Müjdeci tarafından gelişigüzel atılmamış saymamız gereken "Geceydi" sözünü de incelemek gerekirse, şunu söylemeliyiz: O zaman hislerle kavranan gece simgeseldi; Yahuda'nın psykhēsinde meydana gelen gecenin suretiydi. O anda enginin üzerindeki karanlık, yani Şeytan onun içine girmişti. Çünkü "Tanrı karanlığa gece adını verdi"; Pavlus bu geceyle ilgili olarak bizim onun da karanlığın da çocukları olmadığımızı söyler: "Biz, kardeşler, geceye de karanlığa da ait değiliz" ve "Biz gündüze ait olduğumuz için ayık olalım."

32.24.313

εἰ δὲ χρὴ ὡς μὴ εἰκῇ παρερριμμένον ὑπὸ τοῦ εὐαγγελιστοῦ ἐξετάσαι καὶ τὸ »Ἠν δὲ νύξ«, λεκτέον ὅτι συμβολικῶς τότε ἡ αἰσθητὴ νὺξ ἣν, εἰκὼν τυγχάνουσα τῆς γενομένης ἐν τῇ ψυχῇ Ἰούδα νυκτός, ἡνίκα τὸ ἐπιφερόμενον σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, ὁ Σατανᾶς, εἰσῆλθεν εἰς αὐτόν· »Ἐκάλεσεν γὰρ ὁ θεὸς τὸ »σκότος νύκτα«, ἧς γε νυκτός, φησὶν ὁ Παῦλος, οὐκ ἐσμὲν τέκνα οὐδὲ σκότους, λέγων· »Ἄρ’ οὖν, ἀδελφοί, οὐκ ἐσμὲν νυκτὸς οὐδὲ »σκότους« καὶ τὸ »Ἡμεῖς δὲ ἡμέρας ὄντες νήφωμεν«.

32.24.314Demek ki ayakları İsa tarafından yıkananlar için gece değildi; psykhēlerinin ayaklarındaki kirden temizlenip arınanlar için en parlak gündüzdü. Özellikle de İsa'nın koynunda oturan için gece değildi; çünkü İsa onu seviyordu ve sevgisiyle bütün karanlığı dağıtıyordu.

32.24.314

οὐκ ἦν οὖν νὺξ τοῖς νιπτομένοις τοὺς πόδας ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ ἀλλ’ ἡμέρα λαμπροτάτῃ καθαιρομένοις καὶ ἀπορρυπτομένοις τοὺς ἐν τοῖς ποσὶν τῆς ψυχῆς αὐτῶν ῥύπους, καὶ κατ’ ἐξοχὴν οὐκ ἦν νὺξ τῷ ἀνακειμένῳ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ· ἠγάπα γὰρ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, καὶ τῇ ἀγάπῃ ἔλυεν πάντα σκότον.

32.24.315Göksel Baba kendisine açıkladığı için "Sen Mesih'sin, yaşayan Tanrı'nın Oğlu'sun" diyen Petrus için de gece değildi; ama inkâr ettiğinde onun için de gece oldu.

32.24.315

ἀλλ’ οὐδὲ Πέτρῳ ὁμολογοῦντι τὸ »Σὺ »εἶ ὁ χριστός, ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος« ἀποκαλύψαντος αὐτῷ τοῦ οὐρανίου πατρός, νὺξ ἦν, ἀλλὰ νὺξ ἄμα αὐτῷ καὶ ἄρνησις ἦν.

32.24.316Şimdi de Yahuda lokmayı alıp hemen dışarı çıktığında, çıkan onun için geceydi. Çünkü adı Doğu olan Adam onun yanında değildi; dışarı çıkarak adaletin güneşini terk etmişti. Yahuda karanlıkla dolu olarak İsa'nın peşine düştü, ama karanlık ve onu kabullenen, kovaladıkları ışığı yakalayamadı.

32.24.316

καὶ νῦν τοίνυν ὅτε λαβὼν τὸ ψωμίον ὁ Ἰούδας [καὶ] ἐξῆλθεν εὐθύς, τότε ἐξελθόντι αὐτῷ νὺξ ἦν· οὐ γὰρ παρῆν αὐτῷ ὁ ἀνήρ, ᾧ ὄνομα Ἀνατολή, καταλιπόντι ἐν τῷ ἐξεληλυθέναι τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον. καὶ ἐδίωκε μὲν τὸν Ἰησοῦν ὁ Ἰούδας, τῆς σκοτίας πεπληρωμένος· ἀλλ’ ἡ σκοτία καὶ ὁ ἀνειληφὼς αὐτὴν οὐ κατείληφευ τὸ διωκόμενον φῶς.

32.24.317Bu yüzden, adalet sözü gibi "Adil bir kanı ele vererek günah işledim" dediğinde "gidip kendini astı"; içindeki Şeytan onu ip dolanmaya dek götürmüş, oraya asmıştı; o anda şeytan onun psykhēsine de dokunmuştu. Çünkü o, Rab'bin Eyüp hakkında şeytana söylediği "Ama psykhēsine dokunma" sözünün söylenebileceği biri değildi.

32.24.317

διὸ καὶ ὅτε εἶπεν ὡς δικαιοσύνης λόγον τὸ »Ἥμαρτον »παραδοὺς αἶμα δίκαιον« »ἀπελθὼν ἀπήγξατο«, τοῦ ἐν αὐτῷ Σατανᾷ μέχρι τῆς ἀγχόνης αὐτὸν χειραγωγήσαντος καὶ ἐπὶ ταύτην αὐτὸν ἀναρτήσαντος, ὅτε καὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ὁ διάβολος ἥψατο· οὐ γὰρ ἦν τοιοῦτος ὡς λεχθῆναι περὶ αὐτοῦ ὑπὸ | κυρίου, ὅπερ εἴρηται περὶ τοῦ Ἰὼβ πρὸς τὸν διάβολον· »Ἀλλὰ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ μὴ »ἄψῃ«. XIII, 31f. Ὅτε οὖν ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς λέγει· Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ. εἰ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ καὶ ὁ θεὸς δοξάσει αὐτὸν ἐν αὑτῷ, καὶ εὐθὺς δοξάσει αὐτόν.

32.25.318Bölüm 25

XIII, 31–32. O dışarı çıkınca İsa şöyle dedi: "İnsanoğlu şimdi yüceltildi, Tanrı da O'nda yüceltildi. Tanrı O'nda yüceltildiyse, Tanrı da O'nu kendinde yüceltecek ve O'nu hemen yüceltecektir."

İnsanoğlu'nun yüceltilmesinin başlangıcı, işaretler ve harikalardaki ve başkalaşmadaki yüceliklerden sonra, Yahuda'nın içine giren Şeytan'la birlikte İsa'nın bulunduğu yerden çıkmasıdır.

32.25.318

(17) Ἀρχὴ τοῦ δεδοξάσθαι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τὰς ἐπὶ τοῖς σημείοις καὶ τέρασι δόξας καὶ τὴν ἐπὶ τῇ μεταμορφώσει τὸ ἐξεληλυθέναι τὸν Ἰούδαν μετὰ τοῦ εἰσελθόντος εἰς αὐτὸν Σατανᾷ ἀπὸ τοῦ τόπου, ἔνθα ἦν ὁ Ἰησοῦς.

32.25.319Bu yüzden Rab "İnsanoğlu şimdi yüceltildi" dedi. Kurtarıcı "Yerden yükseltildiğimde herkesi kendime çekeceğim" sözünü de "Tanrı'yı nasıl bir ölümle yücelteceğini" belirtmek için söylemişti. Çünkü ölümüyle de Tanrı'yı yüceltmiştir.

32.25.319

διὸ εἶπεν ὁ κύριος τὸ Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου«. ἔτι δὲ καὶ τὸ »Ἐὰν ὑψωθῶ »ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν« εἴρηται ὑπὸ τοῦ σωτῆρος, σημαίνοντος »ποίῳ θανάτῳ δοξάσει τὸν θεόν«· ἐδόξασεν γὰρ καὶ ἐν τῷ ἀποθνήσκεν τὸν θεόν.

32.25.320Bu nedenle, İsa'nın ölecek olduğu kurtuluş işinin başlangıcı gerçekleşirken, Yahuda lokmadan sonra İsa aleyhine iş çevirmek için çıktığında, "İnsanoğlu şimdi yüceltildi" denmiştir.

32.25.320

διὰ τοῦτο, ὅτε ἡ ἀρχὴ τῆς οἰκονομίας τοῦ μέλλειν ἀποθνήσκειν τὸν Ἰησοῦν ἐνηργεῖτο, ἐξελθόντος μετὰ τὸ ψωμίον τοῦ Ἰούδα, ἵνα πραγματεύσηται κατὰ τοῦ Ἰησοῦ, εἴρηται τὸ »Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου«.

32.25.321Sonra Baba O'nda yüceltilmeden Mesih yüceltilemeyeceği için, "İnsanoğlu şimdi yüceltildi" sözüne "Tanrı da O'nda yüceltildi" eklenmiştir.

32.25.321

εἴτ’ ἐπεὶ οὐκ ἔνεστιν δοξασθῆναι τὸν χριστὸν μὴ ἐνδοξαζομένου αὐτῷ τοῦ πατρός, διὰ τοῦτο πρόσκειται τῷ »Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου« τὸ »Καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«.

32.25.322Bununla birlikte, insanlar uğruna ölümden gelen yücelik, tabiatça ölmeyecek olan biricik Logos'un, bilgeliğin, hakikatin ve İsa'daki daha ilahî olduğu söylenen başka şeylerin değil, Davut'un soyundan bedence doğmuş olan, İnsanoğlu da olan insanın yüceliğiydi.

32.25.322

πλὴν ἡ διὰ τὸν ὑπὲρ ἀνθρώπων θάνατον δόξα οὐ τοῦ μὴ πεφυκότος ἀποθνήσκειν ἦν μονογενοῦς λόγου καὶ σοφίας καὶ ἀληθείας, καὶ ὅσα ἄλλα εἶναι λέγεται τῶν ἐν τῷ Ἰησοῦ θειοτέρων, ἀλλὰ τοῦ ἀνθρώπου, ὃς ἦν καὶ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, γενόμενος ἐκ σπέρματος Δαβὶδ τὸ κατὰ σάρκα.

32.25.323Bu yüzden yukarıda "Şimdi size hakikati söylemiş bir insan olan beni öldürmek istiyorsunuz" demişti; incelediğimiz yerde ise "İnsanoğlu şimdi yüceltildi" diyor.

32.25.323

διόπερ ἀνωτέρω μὲν εἶπεν· »Νῦν ζητεῖτέ με ἀποκτεῖναι, ἄνθρωπον ὃς τὴν »ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα«· ἐν τοῖς ἐξεταζομένοις δὲ λέγει τὸ »Νῦν »ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου«.

32.25.324Bence Tanrı'nın yücelerin yücesine çıkardığı da "ölüme, çarmıh ölümüne kadar itaat etmiş olan" bu insandır. Çünkü başlangıçta Tanrı'nın yanında bulunan Logos, Tanrı Logos, yücelerin yücesine çıkarılmaya elverişli değildi.

32.25.324

τοῦτον δ’, οἶμαι, καὶ ὁ θεὸς ὑπερύψωσεν, γενόμενον ὑπήκοον »μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ »σταυροῦ«· ὁ γὰρ λόγος ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν, ὁ θεὸς λόγος, οὐκ ἐπεδέχετο τὸ ὑπερυψωθῆναι.

32.25.325İnsanoğlu'nun yücelerin yücesine çıkarılması, kendi ölümüyle Tanrı'yı yücelttiği için ona verilmiştir ve şudur: Artık Logos'tan başka olmamak, onunla aynı olmak.

32.25.325

ἡ δὲ ὑπερύψωσις τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. γενομένη αὐτῷ δοξάσαντι τὸν θεὸν ἐν τῷ ἑαυτοῦ θανάτῳ, αὕτη ἦν. τὸ μηκέτι ἕτερον αὐτὸν εἶναι τοῦ λόγου ἀλλὰ τὸν αὐτὸν αὐτῷ.

32.25.326Çünkü "Rab'be bağlanan O'nunla tek ruh olur" ise, öyle ki bu kişi ve Ruh için artık "ikidirler" denmezse, İsa'nın insan yanının Logos'la nasıl daha çok bir olduğunu söylemeyelim? "Tanrı'ya eşit olmayı kaçırılacak bir ganimet saymayan" yücelerin yücesine çıkarılmış, Logos ise kendi yüksekliğinde kalmış ya da oraya geri dönmüştür; o zaman yine Tanrı'nın yanındaydı, Tanrı Logos olarak insandı.

32.25.326

εἰ γὰρ »Ὁ κολλώμενος τῷ κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστιν«, ὡς καὶ ἐπὶ τούτου καὶ τοῦ πνεύματος μηκέτι ἂν λέγεσθαι τὸ »Δύο εἰσίν«, πῶς οὐχὶ μᾶλλον τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Ἰησοῦ μετὰ τοῦ λόγου λέγοιμεν γεγονέναι ἕν, ὑπερυψωμένου μὲν τοῦ μὴ ἁρπαγμὸν ἡγησαμένου »τὸ εἶναι »ἴσα θεῷ«, μένοντος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ ὕψει ἢ καὶ ἀποκαθισταμένου ἔπ’ αὐτὸ τοῦ λόγου, ὅτε πάλιν ἦν πρὸς τὸν θεόν. θεὸς λόγος ὢν ἄνθρωπος;

32.25.327İsa ölümüyle Tanrı'yı yücelttikten sonra "yöneticileri ve otoriteleri soyup açıkça rezil etti, ağaçta onlara zafer kazandı" ve "çarmıhındaki kanıyla ister yeryüzündekileri ister göktekileri barıştırdı" ise [...]. Çünkü bütün bunlarda İnsanoğlu yüceltilmiş, Tanrı da O'nda yüceltilmiştir.

32.25.327

εἰ δὲ τῷ θανάτῳ τοῦ Ἰησοῦ δοξάσαντος τὸν θεὸν τό τε Ἀπεκδυσάμενος τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας ἐδειγμάτισεν ἐν »παρρησίᾳ, θριαμβεύσας ἐν τῷ ξύλῳ« καὶ τὸ »Εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ »αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς εἴτε τὰ ἐν τοῖς »οὐρανοῖς« * * * ἐν τούτοις γὰρ πᾶσιν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ θεοῦ δοξασθέντος ἐν αὐτῷ. |

32.26.328Bölüm 26

Yüceltilen biri, biri tarafından yüceltildiğine göre, "İnsanoğlu yüceltildi" sözünde kim tarafından sorusunu araştıracaksın; "Tanrı O'nda yüceltildi" sözünde de aynı şekilde.

32.26.328

Ἐπεὶ δὲ ὁ δοξαζόμενος ὑπό τινος δοξάζεται. ζητήσεις ἐν τῷ »Ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου« τὸ ὑπὸ τίνος; ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τῷ »Ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«.

32.26.329Bu sözlerin açıklığı için şunlara dikkatle bakalım: Birincisi "İnsanoğlu şimdi yüceltildi" sözü; ikincisi "Tanrı da O'nda yüceltildi" sözü; üçüncüsü şu koşullu önerme: "Tanrı O'nda yüceltildiyse, Tanrı da O'nu kendinde yüceltecek"; dördüncüsü de "ve O'nu hemen yüceltecektir".

32.26.329

ὑπὲρ δὲ τῆς τῶν ῥητῶν σαφηνείας ἐπιμελῶς προσχῶμεν πρώτῳ μὲν λεγομένῳ τῷ »Νῦν »ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου«· δευτέρῳ δὲ τῷ »Καὶ ὁ θεὸς »ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«· τρίτῳ δὲ τοιούτῳ συνημμένῳ » Εἰ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ, καὶ ὁ θεὸς δοξάσει αὐτὸν ἐν αὑτῷ«· τετάρτῳ δὲ τῷ » Καὶ εὐθὺς δοξάσει αὐτόν«.

32.26.330Yahut biri bu dördüncüyü koşullu önermenin sonucuna bağlamayı önerir; böylece koşullu önerme "Tanrı O'nda yüceltildiyse" diye başlar, "Tanrı da O'nu kendinde yüceltecek ve O'nu hemen yüceltecektir" diye biter. Ama yücelik (doxa) adına da dikkatle bakmamız gerekir. Bu ad, bazı Yunanların kullandığı, kendisini çoğunluğun övgüsü olarak tarif ettikleri orta bir şey anlamında değildir. Açıkça başka bir şey için kullanılmıştır; Mısır'dan Çıkış'ta şöyle denir: "Rab'bin yüceliği çadırı doldurdu.

32.26.330

ἐὰν μὴ ἄρα τοῦτο φάσκῃ τις ἀνα λαβεῖν εἰς συμπλοκὴν τὴν ἐν τῷ λήγοντι τοῦ συνημμένου, ἵνα ἄρχηται μὲν τὸ συνημμένον ἀπὸ τοῦ »Ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«, λήγῃ δὲ εἰς τὸ » Καὶ ὁ θεὸς δοξάσει αὐτὸν ἐν αὑτῷ, καὶ εὐθὺς δοξάσει »αὐτόν«, ἀναγκαίως δὲ προσχῶμεν τῷ τῆς δόξης ὀνόματι, οὐ κειμένῳ ἐπὶ τοῦ παρά τισι τῶν Ἑλλήνων μέσου πράγματος, καθ’ ὃ ὁρίζονται εἶναι δόξαν τὸν ἀπὸ τῶν πολλῶν ἔπαινον, δῆλον ὅτι ἐπ ἄλλου παρὰ τοῦτο κεῖται ὄνομα ἐκ τοῦ ἐν τῇ Ἐξόδῳ οὕτω εἰρημένου· »Καὶ δόξης κυρίου ἐπλήσθη ἡ σκηνή.

32.26.331Musa buluşma çadırına giremedi, çünkü bulut üzerine gölge salmıştı ve Rab'bin yüceliği çadırı doldurmuştu."

32.26.331

καὶ οὐκ ἠδυνάσθη’ »Μωϋσῆς εἰσελθεῖν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ὅτι ἐπεσκίαζεν »ἐπ’ αὐτὴν ἡ νεφέλη καὶ δόξης κυρίου ἐπλήσθη ἡ σκηνή«.

32.26.332Bu, Krallıklar'ın Üçüncü Kitabı'nda da şöyle kaydedilmiştir: "Kâhinler kutsal yerden çıktığında bulut Rab'bin evini doldurdu.

32.26.332

καὶ ἐν τῇ τρίτῃ τῶν Βασιλειῶν τοῦτο ἀναγεγραμμένον τοῦτον τὸν τρόπον· »Καὶ ἐγένετο ὡς ἐξῆλθον οἱ ἱερεῖς ἐκ τοῦ ἁγίου, καὶ ἡ νεφέλη »ἔπλησεν τὸν οἶκον κυρίου.

32.26.333Kâhinler bulutun önünde hizmet edemediler, çünkü Rab'bin yüceliği evi doldurmuştu."

32.26.333

καὶ οὐκ ἐδύναντο οἱ ἱερεῖς στῆναι »λειτουργίαν ἐνώπιον τῆς νεφέλης, ὅτι ἔπλησεν δόξα κυρίου τὸν οἶκον«.

32.26.334Musa'nın yüceliği hakkında da Mısır'dan Çıkış'ta şöyle denir: "Musa dağdan indiğinde iki antlaşma levhası elindeydi. Dağdan inerken Musa, O'nunla konuştuğu için yüzünün derisinin görünüşünün yüceltilmiş olduğunu bilmiyordu. Harun ve bütün İsrailoğulları Musa'yı gördüler; yüzünün derisinin görünüşü yüceltilmişti; ona yaklaşmaktan korktular."

32.26.334

καὶ περὶ τῆς Μωϋσέως δὲ δόξης ἐν τῇ Ἐξόδῳ τοιαῦτα λέλεκται· »Ὡς δὲ κατέβαινε Μωϋσῆς ἐκ τοῦ ὄρους, καὶ αἱ δύο πλάκες τῆς »διαθήκης ἐπὶ τῶν χειρῶν Μωϋσῇ· καταβαίνοντος δὲ αὐτοῦ ἐκ τοῦ »ὄρους, καὶ Μωϋσῆς οὐκ ᾔδει ὅτι δεδόξασται ἡ ὄψις τοῦ χρωτὸς »τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἐν τῷ λαλεῖν αὐτὸν αὐτῷ. καὶ εἶδεν Ἀαρὼν »καὶ πάντες οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ τὸν Μωϋσῆν, καὶ ἦν δεδοξασμένη ἡ »ὄψις τοῦ χρωτὸς τοῦ προσώπου αὐτοῦ· καὶ ἐφοβήθησαν ἐγγίσαι »αὐτῷ«.

32.27.335Bölüm 27

Yüceliğin bu anlamı Luka İncili'nde de şu sözlerle gösterilir: "O dua ederken yüzünün görünüşü değişti, giysisi bembeyaz oldu, parıl parıl parladı. İşte iki adam O'nunla konuşuyordu; bunlar Musa ve İlyas'tı. Yücelik içinde görünerek, Yeruşalim'de tamamlayacağı çıkıştan söz ediyorlardı."

32.27.335

Τοῦτο τὸ περὶ τῆς δόξης σημαινόμενον καὶ ἐν τῷ κατὰ Λοῦκαν εὐαγγελίῳ διὰ τούτων δηλοῦται· » Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ »προσεύχεσθαι αὐτὸν ἡ ἰδέα τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἑτέρα, καὶ ἠλλοιώθη »ὁ ἱματισμὸς αὐτοῦ καὶ ἐγένετο λευκός, ἐξαστράπτων. καὶ ἰδοὺ »ἄνδρες δύο συνελάλουν αὐτῷ, οἵτινες ἦσαν Μωϋσῆς καὶ ’Ηλίας· οἳ »ὀφθέντες ἐν δόξῃ ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ ἣν ἔμελλεν πληροῦν »ἐν Ἱερουσαλήμ«.

32.27.336Pavlus'un da yücelik adını nelere uyguladığına bak. Bir yerde şöyle der: "Taşlara harflerle kazınmış ölüm hizmeti, İsrailoğullarının Musa'nın yüzündeki geçici yücelik yüzünden yüzüne bakamayacağı kadar yücelikle geldiyse, Ruh hizmeti nasıl daha yüce olmayacak? Suçlama hizmetinin yüceliği varsa, adalet hizmeti yücelikte çok daha zengindir. Çünkü yüceltilmiş olan, bu bakımdan, üstün yüceliğin yanında yüceltilmemiş sayılır. Geçici olan yücelikle geldiyse, kalıcı olan çok daha yücedir." Başka bir yerde: "Hepimiz peçesiz yüzle Rab'bin yüceliğini ayna gibi yansıtarak, Rab'den, Ruh'tan gelerek yücelikten yüceliğe aynı surete dönüştürülüyoruz."

32.27.336

καὶ ὁ Παῦλος δὲ ὅρα ἐπὶ τίσι τὸ ὄνομα τῆς δόξης παραλαμβάνει· ὅπου μὲν γὰρ λέγει· | » Εἰ δὲ ἡ διακονία τοῦ θανάτου »ἐν γράμμασιν ἐντετυπωμένη λίθοις ἐγενήθη ἐν δόξῃ, ὥστε μὴ »ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς τὸ πρόσωπον Μωϋσέως διὰ τὴν »δόξαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ τὴν καταργουμένην· πῶς οὐχὶ μᾶλλον »ἡ διακονία τοῦ πνεύματος ἔσται ἐν δόξῃ; εἰ γὰρ τῇ διακονίᾳ τῆς »κατακρίσεως δόξα, πολλῷ μᾶλλον περισσεύει ἡ διακονία τῆς »δικαιοσύνης δόξῃ. καὶ γὰρ οὐ δεδόξασται τὸ δεδοξασμένον ἐν τούτῳ »τῷ μέρει, ἕνεκεν τῆς ὑπερβαλλούσης δόξης· εἰ γὰρ τὸ »καταργούμενον διὰ δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ μένον ἐν δόξῃ«· ὅπου δὲ »Ἡμεῖς δὲ πάντες ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν κυρίου »κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς »δόξαν, καθάπερ ἀπὸ κυρίου πνεύματος«.

32.27.337Biraz sonra yine: "Müjdemiz örtülüyse, yok olanlar için örtülüdür. Onlarda bu çağın tanrısı imansızların zihnini kör etmiştir, Tanrı'nın sureti olan Mesih'in yüceliğinin müjdesinin ışığı onlara doğmasın diye."

32.27.337

καὶ πάλιν μετ’ ὀλίγα· »Εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς »ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον, ἐν οἷς ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου »ἐτύφλωσεν τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων, εἰς τὸ μὴ καταυγάσαι τὸν »φωτισμὸν τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν »τοῦ θεοῦ«.

32.27.338Biraz sonra yine: "Karanlıktan ışık parlasın diyen Tanrı, İsa Mesih'in yüzündeki Tanrı yüceliğinin bilgisinin aydınlığı için yüreklerimizde parladı." Bunların her birini şimdi ayrıntılı açıklamayı önümüzdeki İncil metninin yorumu gerektirmiyor. Kısaca şunu söylemek gerekir: Bedensel bakımdan çadırda, tamamlanan tapınakta ve ilahî tabiatla konuşan Musa'nın yüzünde daha ilahî bir görünüm ortaya çıkmıştır. Yukarı anlama göre ise Tanrı hakkında kesin olarak bilinenler ve aşırı saflığıyla elverişli olan nous tarafından seyredilenler, görülen Tanrı yüceliği diye adlandırılabilir. Çünkü temizlenmiş ve bütün maddî şeyleri aşmış nous, Tanrı seyrini iyice kavrasın diye seyrettiği şeylerde tanrılaşır.

32.27.338

καὶ πάλιν μετ’ ὀλίγα· »Ὅτι ὁ θεὸς ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους »φῶς λάμψει, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν »τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἐν προσώπῳ Ἰησοῦ Χριστοῦ« ἕκαστον δὲ τούτων ἀκριβῶς νῦν διηγήσασθαι οὐκ ἀπαιτεῖ ἡ προκειμένη τῆς εὐαγγελικῆς λέξεως διήγησις· πλὴν ὡς διὰ βραχέων τοσαῦτα λεκτέον· ὅσον μὲν κατὰ τὸ σωματικὸν θειοτέρα τις γέγονεν ἐπιφάνεια ἐν τῇ σκηνῇ καὶ ἐν τῷ ναῷ συντελεσθεῖσιν καὶ ἐν τῷ προσώπῳ Μωϋσέως, τῇ θείᾳ φύσει ὁμιλήσαντος· ὅσον δὲ κατὰ τὴν ἀναγωγὴν τὰ περὶ θεοῦ ἀκριβῶς γινωσκόμενα καὶ τῷ ἐπιτηδείῳ δι’ ὑπερβολὴν καθαρότητος νῷ θεωρούμενα δόξα ἂν λέγοιτο εἶναι θεοῦ ὀφθεῖσα· ἐπεὶ ὁ κεκαθαρμένος καὶ ὑπεραναβὰς πάντα ὑλικὰ νοῦς, ἵνα ἀκριβώσῃ τὴν θεωρίαν τοῦ θεοῦ, ἐν οἷς θεωρεῖ θεοποιεῖται.

32.27.339Tanrı'yı seyretmiş, O'nunla konuşmuş ve böyle bir seyirde kalmış olanın yüzünün yüceltilmesinin de böyle olduğu söylenmelidir; öyle ki Musa'nın yüceltilmiş yüzü mecazî olarak, onun nous'unun tanrılaştırılmasıdır.

32.27.339

λεκτέον τοιοῦτον εἶναι τὸ δεδοξάσθαι τὸ πρόσωπον τοῦ θεωρήσαντος τὸν θεὸν καὶ ὁμιλήσαντος αὐτῷ καὶ συνδιατρίψαντος τοιαύτῃ θέᾳ, ὡς τοῦτο εἶναι τροπικῶς τὸ δεδοξασμένον πρόσωπον Μωϋσέως, θεοποιηθέντος αὐτῷ τοῦ νοῦ.

32.27.340Havari de bu anlamda şöyle diyordu: "Hepimiz peçesiz yüzle Rab'bin yüceliğini ayna gibi yansıtarak aynı surete dönüştürülüyoruz."

32.27.340

κατὰ τοῦτο δὲ καὶ ὁ ἀπόστολος ἔλεγεν τὸ »Ἡμεῖς δὲ πάντες ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν »κυρίου κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα«.

32.27.341Güneş doğunca gecenin ışığının parlaklığı nasıl solarsa, Musa'daki yücelik de Mesih'tekinin yanında öyle soldu.

32.27.341

ὥσπερ δὲ ἡ τοῦ νυκτερινοῦ φωτὸς λαμπρότης ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου ἀμαυροῦται, οὕτω ἡ ἐπὶ Μωϋσέως δόξα ὑπὸ τῆς ἐν Χριστῷ.

32.27.342Çünkü Mesih'teki üstünlük –O bu üstünlükle Baba'yı bilerek O'nu yüceltti–, Musa'nın bildiği ve psykhēsinin yüzünü yücelten şeylerle kıyaslanamazdı.

32.27.342

σύγκρισιν γὰρ οὐκ εἶχεν ἡ ἐν Χριστῷ ὑπεροχή, ἣν γινώσκων τὸν πατέρα ἐδόξασεν περὶ αὐτοῦ, πρὸς τὰ ὑπὸ Μωϋσέως γνωσθέντα καὶ δοξάσαντα | τὸ πρόσωπον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ.

32.27.343Bu yüzden Musa'daki yüceliğin Mesih'teki üstün yücelikle geçersizleştiği söylenmiştir.

32.27.343

διὸ καταργουμένη εἴρηται ἡ ἐπὶ Μωϋσέως δόξα ἀπὸ τῆς ὑπερβαλλούσης ἐν Χριστῷ δόξης.

32.28.344Bölüm 28

Aktardığımız yerler hakkında gücümüz yettiğince kısaca söyledikten sonra "İnsanoğlu şimdi yüceltildi, Tanrı da O'nda yüceltildi" sözüne dönelim.

32.28.344

(18) Τούτων δὲ ἡμῶν κατὰ δύναμιν ἐν βραχέσιν εἰς ἃ παρεθέμεθα λελεγμένων, ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ »Νῦν ἐδοξάσθη ὁ »υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«.

32.28.345Oğul, Baba'yı bilerek, bizzat O'nu bilmekle, yani en büyük iyilikle ve Oğul'un Baba'yı bildiği kâmil bilgiye doğru yüceltilmiştir.

32.28.345

γινώσκων οὖν τὸν πατέρα ὁ υἱός, αὐτῷ τῷ γινώσκειν αὐτόν, ὄντι μεγίστῳ ἀγαθῷ καὶ † ὁποῖον ανοἱ ἐπὶ τελείαν γνῶσιν, ἣν γινώσκει ὁ υἱὸς τὸν πατέρα, ἐδοξάσθη.

32.28.346Bence kendini bilmekle de –bu da önceki şeyden çok uzak değildir– kendini bilmiş olmasından yüceltilmiştir.

32.28.346

οἶμαι 〈δ’〉 ὅτι καὶ ἑαυτὸν γινώσκων, ὅπερ καὶ αὐτὸ οὐ μακρὰν ἀποδεῖ τοῦ προτέρου, ἐδοξάσθη ἐκ τοῦ αὑτὸν [H ἐγνωκέναι.

32.28.347Var olanların bütününe dair bilgi, gizli ve açık her şeyi bildiği için O'nun yüceliğinin büyüklüğünü tamamlıyorsa, belki bunun kendiliğinden bilgelik olmak olduğunu, ya da bizzat İnsanoğlu denen kişi için bilgelikle birleşmekten gelen yücelik olduğunu araştıracaksın. İnsanoğlu'nun yüceltildiği bütün bu yücelik ona Baba tarafından bağışlanmıştır.

32.28.347

εἰ δὲ ἡ περὶ τῶν ὅλων γνῶσις συμπληροῖ τὸ μέγεθος τῆς δόξης αὐτοῦ ὅσα ἐστὶν κρυπτὰ καὶ ἐμφανῆ γινώσκοντος, ζητήσεις καὶ μήποτε τοῦτό ἐστιν τὸ εἶναι αὐτοσοφία, ἢ τῷ λεγομένῳ αὐτουιῷ τοῦ ἀνθρώπου τὸ δεδοξάσθαι ἐκ τοῦ ἡνῶσθαι τῇ σοφίᾳ. ταύτην δὲ πᾶσαν τὴν δόξαν, ἣν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, δωρησαμένου τοῦ πατρὸς ἐδοξάσθη.

32.28.348İnsanın bütün yüceliğini tamamlayan pek çok şey vardır; bunların hepsinin üstünde olan Tanrı'dır. O, Oğul tarafından bilinmekle yalnız yüceltilmiş değil, Oğul'da yüceltilmiş olur.

32.28.348

πολλῶν δὲ ὄντων τῶν συμπληρούντων τὴν δόξαν πᾶσαν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ κατ’ ἐξοχὴν τούτων ἁπάντων ὁ θεός ἐστιν, ὃς τῷ γινώσκεσθαι ἀπὸ τοῦ υἱοῦ οὐχ ἁπλῶς ἐστι δοξαζόμενος ἀλλ’ ἐν υἱῷ δοξαζόμενος.

32.28.349Bu bakımdan böyle büyük bir sözü incelemeye girişmek cüretkâr ve bizi aşan bir şeydir; ama yine de bu yerde araştırılabilecek olanı ortaya koymaya cesaret etmeliyiz.

32.28.349

καθ’ ὃ καὶ τολμηρὸν μὲν καὶ μεῖζον ἢ καθ’ ἡμᾶς ἐστὶν τὸ εἰς ἐξέτασιν ἑαυτοὺς ἐπιδοῦναι τηλικούτου λόγου· ὅμως δὲ τολμητέον ὑποβάλλειν τὸν ἐν τῷ τόπῳ ζητηθῆναι δυνάμενον.

32.28.350Araştırıyorum: Dediğimiz gibi Oğul'da yüceltilmenin yanı sıra, Tanrı kendisinde daha büyük bir biçimde yüceltilebilir mi? Yani kendi yüce makamında, Oğul'daki seyirden daha büyük olan kendi bilgisinde ve kendi seyrinde bulunduğunda –Tanrı hakkında bunlar böyle anlaşılmalıdır– tarifsiz bir hoşnutluk, sevinç ve neşeyle sevindiği, kendisinden hoşnut olup kendisine sevindiği söylenmeli midir?

32.28.350

ζητῶ δὲ εἰ ἔνεστιν δοξασθῆναι τὸν θεὸν παρὰ τὸ δοξάζεσθαι ἐν υἱῷ, ὡς ἀποδεδώκαμεν, μειζόνως αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ δοξαζόμενον, ὅτε ἐν τῇ ἑαυτοῦ γινόμενος περιωπῇ, ἐπὶ τῇ ἑαυτοῦ γνώσει καὶ τῇ ἑαυτοῦ θεωρίᾳ, οὔσῃ μείζονι 〈τῆς〉 ἐν υἱῷ θεωρίας, ὡς ἐπὶ θεοῦ χρὴ νοεῖν τὰ τοιαῦτα, δεῖν λέγειν ὅτι εὐφραίνεται ἄφατόν τινα εὐαρέστησιν καὶ εὐφροσύνην καὶ χαράν, ἐφ’ ἑαυτῷ εὐαρεστούμενος καὶ χαίρων.

32.28.351Bu adları, Tanrı için asıl anlamda söylenebileceği için değil, deyim yerindeyse, yalnız kendisinin ve kendisinden sonra biricik Oğlu'nun O'nun hakkında asıl anlamda söyleyebileceği ya da düşünebileceği sözlere sahip olmadığım için kullanıyorum.

32.28.351

χρῶμαι δὲ τούτοις τοῖς ὀνόμασιν, οὐχ ὡς κυρίως ἂν λεχθησομένοις ἐπὶ θεοῦ, ἀλλὰ ἀπορῶν τῶν, ἵν’ οὕτως ὀνομάσω, ἀρρήτων ῥημάτων, ἃ μόνος αὐτὸς δύναται, καὶ μετ’ αὐτὸν ὁ μονογενὴς αὐτοῦ ἐν κυριολεξίᾳ λέγειν ἢ φρονεῖν περὶ αὐτοῦ.

32.28.352Tanrı'nın Mesih'te yüceltilmesi konusuna gelmişken, bunun yanında O'nun Kutsal Ruh'ta ve Rab'bin yüceliğinin göründüğü ya da görüneceği herkeste nasıl yüceltilebileceğini de araştıralım.

32.28.352

Ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ τόπῳ γεγόναμεν τοῦ τὸν θεὸν δοξάζεσθαι ἐν Χριστῷ, παρακειμένως ἂν ζητήσαιμεν πῶς δοξάζοιτο καὶ ἐν τῷ ἁγίῳ πνεύματι καὶ ἐν πᾶσιν οἷς ὤφθη δόξα κυρίου ἢ ὀφθήσεται.

32.28.353Bence Tanrı'nın bütün yüceliğinin parıltısı Oğul'dur; Pavlus'un "O, yüceliğin parıltısıdır" dediği gibi. Yine de bütün yüceliğin bu parıltısından kısmî parıltılar öbür akıl sahibi yaratıklara ulaşır. Çünkü Tanrı'nın bütün yüceliğinin parıltısının tamamını Oğlu'ndan başka kimsenin alabileceğini sanmıyorum.

32.28.353

ὅλης μὲν οὖν οἶμαι τῆς δόξης τοῦ θεοῦ αὐτοῦ ἀπαύγασμα εἶναι τὸν υἱόν, κατὰ τὸν εἰπόντα Παῦλον· »Ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης«. φθάνειν μέντοι γε ἀπὸ τοῦ ἀπαυγάσματος τούτου τῆς ὅλης δόξης μερικὰ ἀπαυγάσματα ἐπὶ τὴν λοιπὴν λογικὴν κτίσιν· οὐκ οἶμαι γάρ τινα τὸ πᾶν δύνασθαι χωρῆσαι τῆς ὅλης δόξης τοῦ θεοῦ ἀπαύγασμα ἢ τὸν υἱὸν αὐτοῦ.

32.28.354Şimdi, İnsanoğlu'nun herkes uğruna Çile'si kurtuluş işi Tanrı olmaksızın gerçekleşmediği için –"bu yüzden Tanrı O'nu yücelerin yücesine çıkardı"– "İnsanoğlu yüceltildi" diyor, yalnız o değil, "Tanrı da O'nda yüceltildi". Bu yer şöyle de açıklanabilir.

32.28.354

νῦν οὖν, ὅτε ἡ οἰκονομία τοῦ ὑπὲρ | πάντων πάθους τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου γίνεται οὐ χωρὶς θεοῦ, »διὸ ὁ θεὸς »αὐτὸν ὑπερύψωσεν«· »Ἐδοξάσθη, φησίν, ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐ »μόνος«· καὶ »ὁ θεὸς γὰρ ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«, καὶ οὕτως δ’ ἂν τὰ κατὰ τὸν τόπον τις διηγήσαιτο.

32.28.355Şöyle yazılmıştır: "Oğul'u Baba'dan başka kimse bilmez." Ve şöyle denmiştir: "Ne mutlu sana, Yunus oğlu Simun! Çünkü bunu sana beden ve kan değil, göklerdeki Babam açıkladı."

32.28.355

γέγραπται· »Οὐδεὶς ἔγνω τὸν υἱόν, »εἰ μὴ ὁ πατήρ« καὶ εἴρηται· » Καὶ μακάριος εἶ, Σίμων Βαριωνᾶ, »ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέν σοι, ἀλλ’ ἢ ὁ πατήρ μου ὁ »οὐράνιος«.

32.28.356Oğul dünya tarafından bilinmediği sürece ("Dünyadaydı, dünya O'nun aracılığıyla oldu, ama dünya O'nu tanımadı") henüz dünyada yüceltilmemişti; O'nun dünyada yüceltilmemesinin zararı, yüceltilmeyen O'nun değil, O'nu yüceltmeyen dünyanın zararıydı.

32.28.356

ὅσον οὖν οὐκ ἔγνωστο ὁ υἱὸς τῷ κόσμῳ (»Ἐν τῷ κόσμῳ »γὰρ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ »ἔγνω«), οὐδέπω ἐν κόσμῳ δεδόξαστο, καὶ ἦν ἡ ζημία τοῦ μὴ δεδοξάσθαι αὐτὸν ἐν τῷ κόσμῳ οὐ τοῦ μὴ δεδοξασμένου ἀλλὰ τοῦ μὴ δοξάζοντος αὐτὸν κόσμου.

32.28.357Göksel Baba, dünyadan olan kimselere İsa'nın bilgisini açıklayınca, İnsanoğlu O'nu bilenlerde yüceltildi; O'nu bilenlerde yüceltildiği yücelikle O'nu bilenlere yücelik kazandırdı. Çünkü peçesiz yüzle Rab'bin yüceliğini ayna gibi yansıtanlar aynı surete dönüştürülür.

32.28.357

ὅτε δὲ ἀπεκάλυψεν ὁ οὐράνιος πατὴρ οἷς ἀπεκάλυψεν ἀπὸ τοῦ κόσμου οὖσιν τὴν τοῦ Ἰησοῦ γνῶσιν, τότε ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τοῖς ἐγνωκόσιν αὐτόν, καὶ δι’ ἧς ἐδοξάσθη δόξης ἐν τοῖς ἐγνωκόσιν αὐτόν, περιεποίησεν δόξαν τοῖς ἐγνωκόσιν αὐτόν· οἱ γὰρ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν κυρίου κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφοῦνται.

32.29.358Bölüm 29

Bak bakalım nereden "yücelikten" diyor ve nereye "yüceliğe": Yüceltilenin yüceliğinden, yüceltenlerin yüceliğine.

32.29.358

Ὅρα δὲ πόθεν ›ἀπὸ δόξης‹ φησί, καὶ ποῦ ›εἰς δόξαν‹· ἀπὸ δόξης τῆς τοῦ δοξαζομένου, εἰς δόξαν τὴν τῶν δοξαζόντων.

32.29.359O, dünyaya doğacağı ve bilinerek kendisini yüceltenlerin yüceliği için yüceltileceği kurtuluş işine geldiğinde "İnsanoğlu şimdi yüceltildi" dedi. Ayrıca "Baba'yı Oğul'dan ve Oğul'un açıklamak istediği kişiden başka kimse bilmez" dedi. Oğul kurtuluş işi aracılığıyla Baba'yı açıklayacağı için de "Tanrı da O'nda yüceltildi" dedi. Yahut "Tanrı da O'nda yüceltildi" sözünü "Beni gören, beni gönderen Baba'yı görmüştür" sözüyle birlikte inceleyeceksin. Çünkü Tanrı ve görünmez Tanrı'nın sureti olan Logos'ta, onu doğuran Baba görülür; görünmez Tanrı'nın suretine bakan, hemen suretin asıl örneği olan Baba'ya da bakabilir.

32.29.359

ἡνίκα οὖν ἦλθεν ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν, ἀφ’ ἧς ἔμελλεν ἀνατέλλειν τῷ κόσμῳ καὶ γινωσκόμενος δοξάζεσθαι ἐπὶ δόξῃ τῶν δοξαζόντων αὐτόν, εἶπεν τὸ » Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου« καὶ ἔτι » Οὐδεὶς »ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἂν ὁ υἱὸς ἀποκαλύψῃ«· ἔμελλεν δὲ ἐκ τῆς οἰκονομίας ἀποκαλύπτειν τὸν πατέρα ὁ υἱός, διὰ τοῦτο· »Καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ«. ἢ τὸ » Καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν »αὐτῷ« συνεξετάσεις τῷ »Ὁ ἑωρακὼς ἐμέ, ἑώρακε τὸν πατέρα τὸν »πέμψαντά με«· θεωρεῖται γὰρ ἐν τῷ λόγῳ, ὄντι θεῷ καὶ εἰκόνι τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου, ὁ γεννήσας αὐτὸν πατήρ, τοῦ ἐνιδόντος τῇ εἰκόνι τοῦ ἀοράτου θεοῦ εὐθέως ἐνορᾶν δυναμένου καὶ τῷ πρωτοτύπῳ τῆς εἰκόνος τῷ πατρί.

32.29.360Bu yer şöyle de daha açık anlaşılabilir: Nasıl bazıları yüzünden Tanrı'nın adı uluslar arasında küfre uğruyorsa, güzel işleri insanların önünde pırıl pırıl parlayan kutsallar sayesinde de göklerdeki Baba'nın adı yüceltilir.

32.29.360

ἔτι δὲ καὶ οὕτως σαφέστερον ἂν τὰ κατὰ τὸν τόπον λαμβάνοιτο· ὡς διά τινας τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ βλασφημεῖται ἐν τοῖς ἔθνεσιν, οὕτω διὰ τοὺς ἁγίους, ὧν βλέπεται τὰ καλὰ ἔργα λαμπρότατα ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, δοξάζεται τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.

32.29.361Öyleyse kim üzerinde, İsa üzerindeki kadar yüceltildi? Çünkü O hiç günah işlemedi, ağzında hile bulunmadı ve günah bilmedi.

32.29.361

ἐν τίνι οὖν ἐδοξάσθη τοσοῦτον ὅσον ἐν τῷ Ἰησοῦ, ἐπεὶ ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν μηδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, μηδὲ ἔγνω ἁμαρτίαν;

32.29.362Böyle olan Oğul yüceltildi ve Tanrı O'nda yüceltildi.

32.29.362

καὶ τοιοῦτος οὖν ὢν ὁ υἱὸς ἐδοξάσθη, καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ.

32.29.363Tanrı O'nda yüceltildiyse, Baba İnsanoğlu'nun yaptığından daha büyüğünü O'na karşılık olarak bağışlar. Çünkü "Beni gönderen Baba benden büyüktür" sözü uyarınca Tanrı'yı yücelten, üstün olanı daha küçükte yüceltmiştir; İnsanoğlu'nun Tanrı'da, daha küçüğün üstün olanda yüceltilmesi ise daha büyüktür.

32.29.363

εἰ δὲ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ, ἀντιδωρεῖται αὐτῷ ὁ πατὴρ τὸ μεῖζον οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου πεποίηκεν· μεῖζον γὰρ τῷ δοξάσαντι τὸν θεόν, ἐλάττονι τὸν διαφέροντα, κατὰ | τὸ »Ὁ πατὴρ ὁ πέμψας »με μείζων μου ἐστίν« τὸ δοξασθῆναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ θεῷ, τὸν ἐλάττονα ἐν τῷ κρείττονι.

32.29.364Çünkü Baba'nın O'nu yücelttiği zamanki Oğul'daki yücelik, Baba'nın Oğul'da yüceltildiği zamanki Baba'daki yücelikten çok üstündür.

32.29.364

καὶ πολλῷ γε ὑπερέχουσα ἡ δόξα ἐν τῷ υἱῷ ἐστιν ὅτε δοξάζει αὐτὸν ὁ πατήρ, ἢ ἐν τῷ πατρὶ ὅτε ἐδοξάσθη ὁ πατὴρ ἐν τῷ υἱῷ.

32.29.365Daha büyük olanın, Oğul'un kendisini yücelttiği yüceliğe karşılık olarak Oğul'a kendisinde yüceltilme lütfunu vermesi yaraşırdı ki Oğul Tanrı'da yüceltilsin. Bu (yani Oğul'un Tanrı'da yüceltilmesi) henüz olmak üzere olduğu için "ve O'nu hemen yüceltecektir" diye ekler.

32.29.365

καὶ ἔπρεπέν γε τὸν μείζονα, ἀμειβόμενον τὴν δόξαν ἣν ἐδόξασεν αὐτὸν ὁ υἱός, χαρίσασθαι τῷ υἱῷ τὸ δοξάσαι αὐτὸν ἐν αὐτῷ, ἵν’ ὁ υἱὸς ᾖ ἐν τῷ θεῷ δοξαζόμενος. εἶτ’ ἐπεὶ ὅσον οὐδέπω ταῦτα γίνεσθαι ἔμελλεν (λέγω δὲ τὸ δοξάζεσθαι τὸν υἱὸν ἐν τῷ θεῷ), διὰ τοῦτο ἐπιφέρει τὸ » Καὶ εὐθὺς »δοξάσει αὐτόν«.

32.29.366Biliyoruz ki bunlar, Tanrı açıkladığında, Logos'u Tanrı'nın yüceliğini göstermek için geldiğinde ve Baba, Tanrı'nın bütün yüceliğini bilmeyi bağışlamak istediği kişiye bağışladığında, incelenen yerin içerdiği şeylerden çok daha azdır.

32.29.366

ταῦτα δὲ οὐκ ἀγνοοῦμεν πολλῷ εἶναι ἐλάττονα ὧν χωρεῖ ὁ τόπος ἐξεταζόμενος, ἀποκαλύπτοντος τοῦ θεοῦ, καὶ ἐπιδημοῦντος τοῦ λόγου αὐτοῦ εἰς τὸ παραστῆσαι τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ, καὶ ᾧ δύναται δωρήσασθαι ὁ πατὴρ δωρούμενος γνωσθῆναι τὴν πᾶσαν δόξαν τοῦ θεοῦ.

32.29.367Bu yüzden, sözlerin değerinden küçük ve çok daha aşağıda olduğumuzu bilerek, ortaya konan ve bizim değerimizden çok daha büyük olan şeyler için de Tanrı'ya şükrediyoruz.

32.29.367

διὸ ὡς βραχεῖς καὶ πολλῷ ταπεινότεροι τῆς ἀξίας τῶν λόγων, καὶ ἐπὶ τοῖς ἐκτεθεῖσιν χάριτας ὁμολογοῦμεν τῷ θεῷ, οὖσιν πολλῷ μείζοσιν τῆς ἡμετέρας ἀξίας. XIII, 33. Τεκνία, ἔτι μικρὸν μεθ’ ὑμῶν εἰμι· ζητήσετέ με, 〈καὶ〉 καθὼς εἶπον τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ὅπου ἐγώ εἰμι ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν, καὶ ὑμῖν λέγω ἄρτι.

32.30.368Bölüm 30

XIII, 33. Yavrularım, biraz daha sizinle birlikteyim. Beni arayacaksınız; Yahudilere, 'Benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz' dediğim gibi size de şimdi söylüyorum.

Kurtarıcımızın İncillerde bir babanın çocuklarına söyler gibi söylediği sözleri bir araya topla ve Kurtarıcı'nın bazılarının babası olduğunu cesaretle söyle. Çünkü felçliye "Cesur ol, oğlum; günahların bağışlandı", kanamalı kadına "Kızım, imanın seni kurtardı" der. Şimdi de öğrencilerine "Yavrularım" diyor; bence küçültme eki de bir şey ifade ediyor ve havarilerin psykhēsinin o sırada hâlâ küçük olduğunu öğretiyor.

32.30.368

(19) Συναγαγὼν ἐκ τῶν εὐαγγελίων τὰς ὡς ὑπὸ πατρὸς λεγομένας τοῦ σωτῆρος ἡμῶν πρὸς τέκνα φωνάς, θάρρει λέγειν ὅτι τινῶν ὁ σωτὴρ πατήρ ἐστιν· τῷ μὲν γὰρ παραλυτικῷ φησί· »Θάρσει, τέκνον· ἀφίενταί σοι αἱ ἁμαρτίαι«· τῇ δὲ αἱμορροούσῃ· »Θυγάτηρ, ἡ πίστις σου σέσωκέν σε«· καὶ νῦν τοῖς μαθηταῖς λέγει τὸ »Τεκνία«, ἐμφαίνοντος, οἶμαι, τὶ καὶ τοῦ ὑποκοριστικοῦ καὶ διδάσκοντος τὴν ἔτι βραχύτητα τῆς τῶν ἀποστόλων ψυχῆς τότε.

32.30.369Biri şunu sorarsa: Peki "Oğlum" diye çağrılan felçli, Logos'un "Yavrularım" dediği kimselerden daha mı kâmildi? Şöyle duyacaktır: Yavru olan her halükârda çocuktur.

32.30.369

ἐὰν δέ τις ζητῇ· ἆρ’ οὖν ὁ παραλυτικὸς, ἀκούων » Τέκνον« ἐντελέστερος ἦν 〈τῶν〉 πρὸς οὓς ὁ λόγος φησί· »Τεκνία«; ἀκούσει ὅτι εἴ τις μέν ἐστιν τεκνίον, πάντως ἐστὶν τέκνον·

32.30.370Bu yüzden "oğlum" diye çağrılan felçlinin yavru olmasına da engel yoktur; dolayısıyla çocuk diye anılan felçlinin, Logos'un "Yavrular" dediği kişilerden daha kâmil olması gerekmez.

32.30.370

διὸ οὐ κεκώλυται τὸν παραλυτικόν, λεγόμενον »τέκνον«, εἶναι καὶ τεκνίον· ὥστε οὐκ ἀνάγκη τὸν ὀνομασθέντα τέκνον, τὸν παραλυτικόν, εἶναι ἐντελέστερον τῶν πρὸς οὓς ὁ λόγος εἶπεν τὸ » Τεκνία«.

32.30.371Şunu da bilmek gerekir: İnsanlarda bir çocuk daha sonra babasının kardeşi olamaz ama İsa'nın çocuğu olmaktan O'nun kardeşi olmaya geçmek imkânsız değildir.

32.30.371

χρὴ δὲ εἰδέναι ὅτι οὐχ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων οὐ δύναται τὸ τέκνον γενέσθαι ὕστερον ἀδελφὸς οὗ ἔφθασεν εἶναι τέκνον, οὕτως ἀδύνατον μεταβαλεῖν ἐκ τέκνου Ἰησοῦ πρὸς τὸ γενέσθαι αὐτοῦ ἀδελφόν.

32.30.372Nitekim "Yavrular" dediği bu kişiler, Kurtarıcı'nın dirilişinden sonra, İsa'nın dirilişiyle sanki dönüşerek daha önce "Yavrular" diyenin kardeşleri olurlar.

32.30.372

οὗτοι γοῦν πρὸς οὓς εἶπεν· »Τεκνία« μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἀνάστασιν, ὡσπερεὶ μεταποιωθέντες ἀπὸ τῆς ἀναστάσεως Ἰησοῦ, γίνονται τοῦ πρότερον εἰπόντος »Τεκνία« ἀδελφοί.

32.30.373Bu yüzden şöyle yazılmıştır: "Kardeşlerime git ve onlara de ki: Babamın ve Babanızın, Tanrım'ın ve Tanrınız'ın yanına çıkıyorum."

32.30.373

διὸ γέγραπται· »Πορεύου πρὸς τοὺς ἀδελφούς. »καὶ εἰπὲ αὐτοῖς· Ἀναβαίνω πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ πατέρα »ὑμῶν, καὶ θεόν μου | καὶ θεὸν ὑμῶν«.

32.30.374Belki İsa'nın kulu olmaktan da değişilebilir. Öğrenciler yavru olmadan önce kuldular; bu, "Bana Üstat ve Rab diyorsunuz; doğru söylüyorsunuz, çünkü öyleyim" sözünden ve "Yavrularım, biraz daha sizinle birlikteyim" sözünden önce yazılmış olan "Kul efendisinden büyük değildir" sözünden bellidir. Kulun önce öğrenci, sonra yavru, sonra Mesih'in kardeşi ve Tanrı'nın oğlu olup olmadığına dikkat edeceksin.

32.30.374

καὶ τάχα † ὥσπερ ἔστιν μεταβαλεῖν ἐκ δούλου Ἰησοῦ· δοῦλοι δὲ ἦσαν οἱ μαθηταὶ πρὸ τοῦ εἶναι τεκνία, ὡς δῆλον ἐκ τοῦ »Ὑμεῖς φωνεῖτέ με Ὁ διδάσκαλος καὶ Ὁ »κύριος, καὶ καλῶς λέγετε, εἰμὶ γάρ« καὶ τοῦ » Οὐκ ἔστιν δοῦλος »μείζων τοῦ κυρίου αὐτοῦ« ἀναγεγραμμένου πρὸ τοῦ » Τεκνία, ἔτι »μικρὸν μεθ’ ὑμῶν εἰμι«· ἐπιστήσεις δὲ εἰ ὁ δοῦλος πρότερον μαθητὴς γίνεται, εἶτα τεκνίον, εἶτα ἀδελφὸς Χριστοῦ καὶ υἱὸς τοῦ θεοῦ.

32.30.375Burada öğrenci derken, kendini sunarak Logos'un epistēmēsini alacak ve bu denli büyük bir Üstattan Tanrı'nın bilgeliğini öğrenecek kişiyi anlamak gerekir.

32.30.375

μαθητὴν δὲ ἐν τούτοις λεκτέον τὸν ἐκ τοῦ παρέχειν αὐτὸν παραληψόμενον τὴν τοῦ λόγου ἐπιστήμην, μανθάνοντα ἀπὸ τοῦ τηλικούτου διδασκάλου τὴν σοφίαν τοῦ θεοῦ.

32.30.376"Biraz daha sizinle birlikteyim" sözü, lafzı bakımından daha sade anlamıyla açıktır; çünkü artık öğrencilerle olmayacağı an yakındı. Önce askerî birlik, binbaşı ve Yahudi görevliler tarafından yakalanmış, bunlar O'nu bağlayıp önce Hanan'a götürmüş, sonra Pilatus'a teslim edilmiş, ardından çarmıh cezasına çarptırılmış, sonra yerin yüreğinde üç gün üç gece kalmıştır.

32.30.376

τὸ δὲ »Ἔτι μικρὸν »μεθ’ ὑμῶν εἰμι« κατὰ μὲν τὸ ἁπλούστερον ὡς πρὸς τὸ ῥητὸν σαφές ἐστιν, ἐπεὶ ὅσον οὐδέπω ἔμελλεν μηκέτι ἔσεσθαι μετὰ τῶν μαθητῶν· πρότερον μὲν συλληφθεὶς ὑπὸ τῆς σπείρας καὶ τοῦ χιλιάρχου καὶ τῶν Ἰουδαϊκῶν ὑπηρετῶν, οἵτινες δήσαντες αὐτὸν ἀπήγαγον πρὸς Ἄνναν πρῶτον· μετὰ δὲ τοῦτο τῷ Πιλάτῳ παραδοθεὶς καὶ ἑξῆς τὴν ἐπὶ σταυρῷ καταδικασθείς· εἶτα ποιήσας ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας.

32.30.377Daha derin anlamda ise, belki de "biraz" sonrasında onlarla artık birlikte olmadığını araştıracaksın. Bedence yanlarında olmaması ve psykhēsinin ölüler diyarına inmesi bakımından değil (çünkü "İki ya da üç kişi benim adımla toplandığı yerde ben de aralarındayım" ve "İşte ben çağın sonuna kadar bütün günler sizinle birlikteyim" diyen, bu nedenle öğrencilerle birlikte olmaktan engellenmezdi). Tersine, "Bu gece hepiniz benim yüzümden tökezleyeceksiniz; çünkü 'Çobanı vuracağım, sürünün koyunları dağılacak' diye yazılmıştır" sözü yerine geldiğinde, yalnız layık olanlarla bulunan O, artık onlarla birlikte değildi.

32.30.377

κατὰ δὲ τὸ βαθύτερον ζητήσεις μήποτε μετὰ τὸ »μικρὸν« οὐκέτι ἦν μετ’ αὐτῶν· οὐ τῷ μὴ παρεῖναι αὐτοῖς κατὰ σάρκα καὶ τῷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ εἰς ᾅδου καταβεβηκέναι (τούτου γὰρ ἕνεκεν 〈οὐκ〉 ἐκωλύετο εἶναι καὶ μετὰ τῶν μαθητῶν ὁ εἰπών· »Ὅπου δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ »ἐμὸν ὄνομα, καὶ ἐγώ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῷν« καὶ »Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ »ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος«) ἀλλὰ τῷ, πληρωθέντος τοῦ »Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν »ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· γέγραπται γάρ· Πατάξω τὸν ποιμένα, »καὶ διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα τῆς ποίμνης«, μηκέτι εἶναι μετ’ αὐτῶν τὸν μετὰ τῶν ἀξίων μόνων τυγχάνοντα.

32.30.378Biri buna karşı "Aranızda sizin bilmediğiniz biri duruyor" sözünü öne sürüp O'nun kendisini bilmeyenlerle de birlikte olduğunu söyleyebilir.

32.30.378

πρὸς τοῦτο δ’ ἄν τις ἀνθυποφέροι τὸ » Μέσος ὑμῶν στήκει ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε« λέγων αὐτὸν εἶναι καὶ μετὰ τῶν μὴ γινωσκόντων αὐτόν.

32.30.379Ama bak: Layık olanlara vaat olarak verilen birlikte olmak, kendisini bilmeyenlerin ortasında bilinmeden durmakla aynı şey olmayabilir.

32.30.379

ὅρα δὲ μήποτε οὐ ταὐτόν ἐστιν τὸ εἶναι αὐτὸν μετά τινος, ὅπερ ἐν ἐπαγγελίᾳ ὡς ἀξίοις δίδοται, τῷ ἑστηκέναι αὐτὸν καὶ μὴ γινωσκόμενον ἐν μέσῳ τῶν μὴ γινωσκόντων.

32.30.380Çünkü "İki ya da üç kişi benim adımla toplandığı yerde ben de aralarındayım" ve "İşte ben çağın sonuna kadar bütün günler sizinle birlikteyim" sözleri vaat içindir; "Aranızda sizin bilmediğiniz biri duruyor" sözü ise böyle değildir.

32.30.380

ἐν ἐπαγγελίᾳ μὲν γὰρ τὸ »Ὅπου »δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, κἀγώ εἰμι ἐν μέσῳ »αὐτῶν« καὶ τὸ »Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως »τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος«· οὐ τοιοῦτον δὲ τὸ »Μέσος ὑμῶν »στήκει ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε«.

32.30.381Şimdiki yerde de "İşte ben sizinle birlikteyim" diyen O, "Biraz daha sizinle birlikteyim" der. "Biraz daha sizinle birlikteyim" diyen ise, şeytan Kurtarıcı'yı ele versin diye yüreğine düşünceyi atmışken hislerle yanında bulunan Yahuda'ya "Seninle birlikteyim" demezdi (çünkü artık onunla değildi); lokmayı batırıp verirken de demezdi.

32.30.381

καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ τοίνυν ὁ εἰπών· »Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι« φησὶ τὸ »Ἔτι μικρὸν | μεθ’ »ὑμῶν εἰμι«. ὁ δὲ λέγων· »Ἔτι μικρὸν μεθ’ ὑμῶν εἰμι« οὐκ ἂν παρόντι αἰσθητῶς τῷ Ἰούδᾳ, τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἵνα παραδῷ τὸν σωτῆρα, εἶπεν ἂν αὐτῷ τὸ »Μετὰ σοῦ εἰμι« (οὐκέτι γὰρ ἦν μετ’ αὐτοῦ) οὐδ’ ὅτε βάψας τὸ ψωμίον ἐδίδου αὐτῷ,

32.30.382Lokmadan sonra Şeytan onun içine girdiğinde ise, Kurtarıcı'dan kendini uzaklaştıran Yahuda ile Mesih çok daha fazla birlikte değildi: "Çünkü Mesih ile Beliar arasında ne uyum olabilir?"

32.30.382

ἀλλ’ ὅτε μετὰ τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς, πολλῷ πλέον οὐκ ἦν Χριστὸς μετὰ τοῦ Ἰούδα, μακρύναντος ἑαυτὸν ἀπὸ τοῦ σωτῆρος· »Τίς γὰρ συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαρ;«

32.31.383Bölüm 31

Yavruların babası İsa onlarla biraz daha birlikte olacak olsa da, o "biraz"dan sonrasını da bilmek gerekir: Onlarla birlikte olmasa da onlar İsa'yı yine arayacaktı; nitekim Petrus inkâr ettikten sonra bence İsa'yı arayarak acı acı ağlıyordu.

32.31.383

Εἰ καὶ μικρὸν δὲ ἔτι μετὰ τῶν τεκνίων ἔμελλεν εἶναι ὁ πατὴρ αὐτῶν Ἰησοῦς, χρὴ εἰδέναι τὸ μετὰ τὸ »μικρὸν« ἐκεῖνο· εἰ καὶ μὴ ἦν μετ’ αὐτῶν, οὐδὲν ἧττον ἐκεῖνοι ζητεῖν ἔμελλον τὸν Ἰησοῦν, ὡς ὁ Πέτρος μετὰ τὸ ἀρνήσασθαι πικρῶς ἔκλαιεν, οἶμαι, ζητῶν τὸν Ἰησοῦν.

32.31.384Şimdi "Biraz daha sizinle birlikteyim" denmiştir, ama biraz sonra da şöyle der: "Biraz sonra beni artık görmeyeceksiniz, yine biraz sonra beni göreceksiniz." Öğrenciler "Bu 'biraz' dediği nedir? Ne söylediğini bilmiyoruz" dediğinde İsa O'na soru sormak istediklerini anlayıp şöyle dedi: "'Biraz sonra beni görmeyeceksiniz, yine biraz sonra beni göreceksiniz' dediğim için mi aranızda tartışıyorsunuz? Doğrusu, doğrusu size derim ki siz ağlayıp ağıt yakacaksınız; dünya sevinecek. Siz kederleneceksiniz, ama kederiniz sevince dönüşecek."

32.31.384

νῦν μὲν οὖν τὸ »Ἔτι μικρὸν μεθ’ ὑμῶν εἰμι« λέλεκται, ὀλίγῳ 〈δὲ〉 ὕστερον· » Μικρόν, φησί, καὶ οὐκέτι θεωρεῖτέ »με, καὶ πάλιν μικρὸν 〈καὶ〉 ὄψεσθέ με«, ὅτε λεγόντων τῶν μαθητῶν· » Τί ἐστιν τοῦτο ὃ λέγει μικρόν; οὐκ οἴδαμεν τί λαλεῖ· γνοὺς ὁ »Ἰησοῦς καὶ ὅτι ἤθελον αὐτὸν ἐρωτᾶν, εἶπεν αὐτοῖς· Περὶ τούτου »ζητεῖτε μετ’ ἀλλήλων ὅτι εἶπον· Μικρὸν καὶ οὐ θεωρεῖτέ με, καὶ »πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με; ἀμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι κλαύσετε »καὶ θρηνήσετε ὑμεῖς· ὁ κόσμος χαρήσεται· ὑμεῖς δὲ λυπηθήσεσθε, »ἀλλ’ ἡ λύπη ὑμῶν εἰς χαρὰν γενήσεται«.

32.31.385O'nu görmedikleri o "biraz" zaman içinde İsa'yı arıyorlardı. Bu yüzden ağlıyor ve ağıt yakıyorlardı; "Yine biraz sonra beni göreceksiniz" sözü yerine geldiğinde kederleri sevince dönüştü.

32.31.385

τὸ γὰρ »μικρὸν« ἐκεῖνο ἐν ᾧ οὐκ ἐθεώρουν αὐτόν, ἐζήτουν Ἰησοῦν· διὸ ἔκλαιον καὶ ἐθρήνουν, τῆς λύπης αὐτῶν εἰς χαρὰν μεταβαλλούσης, ὅτε ἐπληροῦτο τὸ »Καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με«.

32.31.386Burada, biraz sonra O'nu görmeyen kişinin, bundan sonra O'nu görecekse her halükârda çok geçmeden göreceğini inceleyeceksin.

32.31.386

Ἐν οἷς ἐξετάσεις εἰ ὁ μετὰ μικρὸν μὴ θεωρῶν αὐτόν, εἰ μέλλει μετὰ τοῦτο ὄψεσθαι αὐτόν, μετ’ οὐ πολὺ πάντως ὄψεται αὐτόν.

32.31.387"Yine biraz sonra beni göreceksiniz" sözünü bu şekilde anlıyoruz. İsa'yı aramak ise Logos'u, bilgeliği, adaleti, hakikati ve Tanrı'nın kudretini aramaktır; Mesih bunların hepsidir.

32.31.387

νοούντων ἡμῶν τὸ » Καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με«. τὸ δὲ ζητεῖν τὸν Ἰησοῦν ζητεῖν ἐστιν τὸν λόγον καὶ τὴν σοφίαν καὶ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ, ἅπερ πάντα ἐστὶν ὁ χριστός.

32.31.388Bazıları işaretleri görmüş olanlardan ve onlara ek olarak O'ndan ekmek alıp yemiş olanlardan O'nu ararlar. Onları arayışa sevk eden sebep Logos'la beslenmiş olmalarıdır: "Beni işaretler gördüğünüz için değil, ekmeklerden yiyip doyduğunuz için arıyorsunuz" der.

32.31.388

τινὲς δὲ ζητοῦσιν αὐτὸν τῶν ἑωρακότων σημεῖα, καὶ σὺν τῷ ἑωρακέναι λαβόντων ἀπ’ αὐτοῦ ἄρτον καὶ φαγόντων, αἰτίου τοῦ ζητεῖν αὐτοῖς γενομένου τοῦ τεθράφθαι ἀπὸ τοῦ λόγου· »Ζητεῖτε γάρ με, φησίν, οὐχ ὅτι εἴδετε σημεῖα, ἀλλ’ ὅτι ἐφάγετε ἐκ »τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθητε«.

32.31.389Sonra daha önce Yahudilere "Ben gidiyorum, beni arayacaksınız ve günahınız içinde öleceksiniz; benim gideceğim yere siz gelemezsiniz" demiş olduğundan, şimdiki sözü ona bağlayarak şöyle der: "Yahudilere, 'Benim gideceğim yere siz gelemezsiniz' dediğim gibi size de şimdi söylüyorum."

32.31.389

εἶτα ἐπεὶ πρότερον τοῖς Ἰουδαίοις εἰρήκει· »Ἐγὼ ὑπάγω καὶ ζητήσετέ με, καὶ ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ ὑμῶν »ἀποθανεῖσθε· ὅπου ἐγὼ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν« ἐπ’ ἐκεῖνο ἀναφέρων τὸ προκείμενον φησί· » Καὶ καθὼς εἶπον τοῖς »Ἰουδαίοις ὅτι Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν, καὶ ὑμῖν λέγω »ἄρτι«.

32.31.390Yani onlara bunu söylediğim gibi size de söylüyorum; ama size bunu daha uzun bir süre için söylemiyorum.

32.31.390

ὡς γὰρ ἐκείνοις, φησί, τοῦτ’ εἶπον, οὕτω καὶ ὑμῖν· ἀλλὰ καὶ ὑμῖν τοῦτο λέγω οὐ περὶ πλείονος χρόνου.

32.31.391Çünkü "Size de şimdi söylüyorum" sözünü böyle anlıyorum; bu, "şimdi" eklemesi olmayan "Size de söylüyorum" sözüyle aynı değildir. Kendi günahları içinde öleceğini önceden gördüğü Yahudiler, İsa'nın gideceği yere kısa bir süre için gelemez değillerdi. Öğrenciler ise, O'nun onlarla kısa bir süre sonra artık olmayacağı zamandan sonra, söylenen sebeplerle, kendi kurtuluş işine giden Logos'u izleyemezlerdi.

32.31.391

οὕτω γὰρ ἀκούω τοῦ »Καὶ ὑμῖν | λέγω ἄρτι«, ὅπερ οὐκ ἔστιν ταὐτὸν τῷ » Καὶ ὑμῖν »λέγω« χωρὶς τῆς προσθήκης τῆς ›ἄρτι‹. Ἰουδαῖοι μὲν γάρ, οὓς προέβλεπεν ἐν τῇ ἑαυτῶν ἁμαρτίᾳ ἀποθανουμένους, οὐκ ἐπὶ βραχυνόμενον χρόνον οὐκ ἐδύναντο ἥκειν ὅπου ὑπῆγεν ὁ Ἰησοῦς· οἱ δὲ μαθηταί, μεθ’ ὃν ἔμελλεν μικρὸν χρόνον μηκέτι ἔσεσθαι μετ’ αὐτῶν, διὰ τὰ προειρημένα οὐκ ἐδύναντο ἕπεσθαι τῷ λόγῳ ἀπιόντι ἐπὶ τὰς ἑαυτοῦ οἰκονομίας.

32.32.392Bölüm 32

"Benim gideceğim yere siz gelemezsiniz" sözünden önce "Yahudilere söylediğim gibi" ibaresi konmasaydı, bunun daha sade bir anlamda, İsa'nın psykhēsinin bu hayattan çıkışıyla ilgili olarak söylendiğini düşünebilirdik. Oysa Yahudiler de öleceklerdi ve İsa ölerek ölüler diyarına inecekti.

32.32.392

XXXII. Καὶ εἰ μὲν μὴ προτέτακτο τοῦ »Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω »ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν« τὸ » Καθὼς εἶπον τοῖς Ἰουδαίοις« κἂν ἁπλούστερον ἐδοκοῦμεν ταῦτα εἰρῆσθαι, ἀναφερόμενα ἐπὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βίου ἔξοδον τῆς Ἰησοῦ ψυχῆς· νυνὶ δὲ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι ἀποθνήσκειν ἔμελλον, καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποθανὼν καταβαίνειν εἰς ᾅδου.

32.32.393O zaman İsa'nın gittiği yere onlar nasıl gidemezdi? Ama biri şöyle diyecektir: İsa Tanrı'nın cennetinde de olacaktı; günahları içinde ölecek olanlar orada olmayacaktı, İsa'nın öğrencileri ise o zaman orada olamayacak, ama sonra olacaktı. Bu yüzden günahları içinde ölecek Yahudilere "Benim gideceğim yere siz gelemezsiniz", öğrencilere ise "Benim gideceğim yere siz şimdi gelemezsiniz" denmiştir.

32.32.393

πῶς ὅπου ὁ Ἰησοῦς ὑπῆγεν ἐκεῖνοι οὐκ ἐδύναντο ἀπελθεῖν; ἀλλ’ ἐρεῖ τις, ἐπεὶ καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ ἔμελλεν γίνεσθαι τοῦ θεοῦ, ἔνθα οἱ μὲν ἐν ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν ἀποθανούμενοι γίνεσθαι οὐκ ἔμελλον, οἱ δὲ τοῦ Ἰησοῦ μαθηταὶ τότε μὲν οὖν οὐκ ἐδύναντο ἐκεῖ γενέσθαι, ὕστερον δὲ διὰ τοῦτο πρὸς μὲν τοὺς ἐν ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν ἀποθανουμένους Ἰουδαίους λέλεκται τὸ »Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω, ὑμεῖς οὐ »δύνασθε ἐλθεῖν«· πρὸς δὲ τοὺς μαθητάς· »Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω, ὑμεῖς οὐ »δύνασθε ἐλθεῖν ἄρτι«.

32.32.394Çünkü ifadenin sırası şöyledir: "Yahudilere söylediğim gibi size de söylüyorum: Benim gideceğim yere siz şimdi gelemezsiniz." Bu şekilde de bu yer, "İnsanoğlu yerin yüreğinde üç gün üç gece kalacaktır" sözü yüzünden hayli araştırma gerektirir.

32.32.394

τὸ γὰρ ἑξῆς τῆς λέξεώς ἐστιν τοιοῦτον· »Καθὼς εἶπον τοῖς Ἰουδαίοις καὶ ὑμῖν λέγω· Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω, »ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν ἄρτι«. καὶ οὕτω δὲ οὐκ ὀλίγην ἔχει ζήτησιν ὁ τόπος, διὰ τὸ »Ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς »γῆς ποιήσει τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας«.

32.32.395Çünkü bu hayattan çıkar çıkmaz, "Bugün benimle Tanrı'nın cennetinde olacaksın" sözü uyarınca Tanrı'nın cennetinde olacak kişi, yerin yüreğinde nasıl üç gün üç gece kalacaktır? Bu söz bazılarını öylesine çelişkili görünerek sarsmıştır ki "Bugün benimle Tanrı'nın cennetinde olacaksın" sözünün İncil'e bazı hilekârlarca eklenmiş olduğundan şüphe etmeye cüret etmişlerdir.

32.32.395

πῶς γὰρ τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ποιήσει ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς, 〈ὃς〉 ἅμα τῇ ἐξόδῳ ἐν τῷ παραδείσῳ ἔμελλεν ἔσεσθαι τοῦ θεοῦ, κατὰ τὸ »Σήμερον μετ’ »ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ θεοῦ«; οὕτω δὲ ἐτάραξέν τινας ὡς ἀσύμφωνον τὸ εἰρημένον, ὥστε τολμῆσαι αὐτοὺς ὑπονοῆσαι προστεθῆσθαι τῷ εὐαγγελίῳ ἀπό τινων ῥαδιουργῶν αὐτὸ τὸ » Σήμερον μετ’ »ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ θεοῦ«.

32.32.396Biz ise daha sade olarak şunu söylüyoruz: Belki de yerin yüreği denen yere gitmeden önce, kendisine "Hükümranlığına geldiğinde beni hatırla" diyeni Tanrı'nın cennetine yerleştirmiştir. Daha derin olarak da şunu söylüyoruz: Yazı'da "bugün" pek çok yerde mevcut çağın tamamına uzanır; "Bu söz Yahudiler arasında bugüne kadar yayılmıştır", "Bu, bugüne kadar Moablıların atasıdır" ve "Bugün O'nun sesini duyarsanız Rab'den uzaklaşmayın" sözlerinde olduğu gibi.

32.32.396

ἡμεῖς δέ φαμεν ἁπλούστερον μὲν ὅτι τάχα πρὶν ἀπελθεῖν εἰς τὴν λεγομένην καρδίαν τῆς γῆς ἀπεκατέστησεν εἰς τὸν παράδεισον τοῦ θεοῦ τὸν εἰπόντα αὐτῷ· »Μνήσθητί μου ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου«· βαθύτερον δὲ ὅτι πολλαχοῦ τὸ »σήμερον« ἐν τῇ γραφῇ καὶ ἐπὶ ὅλον παρατείνει τὸν ἐνεστηκότα αἰῶνα· ὥσπερ δὲ καὶ ἐν τῷ »Ἐφημίσθη ὁ λόγος οὗτος »παρὰ Ἰουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον« καὶ »Οὗτος πατὴρ Μωαβιτῶν μέχρι τῆς σήμερον ἡμέρας« καὶ »Σήμερον | ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ »ἀκούσητε, † καὶ μὴ ἀπόστητε ἀπὸ κυρίου«.

32.32.397Tanrı'nın hükümranlığında kendisini hatırlamasını isteyen adama bu "bugün"de, gelecek çağdan önce mevcut çağda kendisiyle birlikte Tanrı'nın hükümranlığında olmasını sağlayacağını vaat ediyor.

32.32.397

ἐν τῇ σήμερον ἡμέρᾳ ἐπαγγέλλεται αὐτῷ, ἀξιώσαντι μνησθῆναι αὐτοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ, τὸ ἐν τῷ ἐνεστηκότι αἰῶνι πρὸ τοῦ μέλλοντος ποιῆσαι αὐτὸν γενέσθαι σὺν αὐτῷ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.

32.32.398Ama bu, ara yerde önceki söze bir ek olarak söylenmiş olsun. Öğrenciler İsa'yı izlemek istiyorlardı; ama daha sade olanların bedensel anlamda sanabileceği gibi değil, "Çarmıhını yüklenip ardımdan gelmeyen, öğrencim olmaya layık değildir" sözünün gösterdiği gibi. Rab şimdi onlara "Benim gideceğim yere siz şimdi gelemezsiniz" diyor.

32.32.398

ἀλλὰ τοῦτο μὲν διὰ μέσου ἐν παρεκβάσει εἰς τὸ προειρημένον εἰρήσθω· τοῖς δὲ μαθηταῖς. ἀκολουθεῖν βουλομένοις τῷ Ἰησοῦ, οὐχ ὡς ἂν οἱ ἁπλούστεροι ὑπο· λάβοιεν σωματικῶς, ἀλλ’ ὡς δηλοῖ τὸ »Ὃς ἂν μὴ ἄρῃ τὸν σταυρὸν »αὐτοῦ. καὶ ἀκολουθήσει ὀπίσω μου, οὐκ ἔστιν μου ἄξιος εἶναι »μαθητής« φησὶν νῦν ὁ κύριος ὅτι »Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε »ἐλθεῖν ἄρτι«.

32.32.399Çünkü Logos'u izlemek ve O'nun yüzünden tökezlemeden O'nu itiraf etmek istiyorlardıysa da henüz bunu yapamıyorlardı: "Ruh henüz yoktu, çünkü İsa henüz yüceltilmemişti" ve "Kimse Kutsal Ruh'la olmadıkça 'İsa Rab'dir' diyemez."

32.32.399

εἰ γὰρ ἐβούλοντο ἀκολουθεῖν τῷ λόγῳ καὶ ὁμολογεῖν αὐτὸν μὴ σκανδαλιζόμενοι ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ οὐκ ἐδύναντό πω τοῦτο ποιεῖν· »Οὔπω γὰρ ἦν πνεῦμα, ὅτι Ἰησοῦς οὔπω ἐδοξάσθη« καὶ »Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν Κύριος Ἰησοῦς εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ«.

32.32.400Logos kendi yollarına gider; Logos'a uyan onu izler. Ama adımlarını güçlü bir şekilde izlemek için hazırlanmamış olan onu izleyemez. Logos, onu izleyebilmek ve ardından gitmek için her şeyi yapanları kendi Babasına doğru yönlendirir; öyle ki Mesih'e "Psykhēm ardından sana bağlandı" diyene kadar.

32.32.400

ἄπεισιν δὲ ὁ λόγος τὰς ἑαυτοῦ πορείας, καὶ ἀκολουθεῖ μὲν αὐτῷ ὁ λόγῳ ἑπόμενος· οὐ δύναται δὲ ἀκολουθεῖν ὁ μὴ εὐτρεπισμένος ὥστ’ εὐτόνως κατ’ ἴχνη βαίνειν, τοῦ λόγου ὁδηγοῦντος πρὸς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα τοὺς πάντα πράττοντας ἵνα καὶ δύνωνται αὐτῷ ἕπεσθαι καὶ ἀκολουθῶσιν αὐτῷ, ἕως 〈ἂν〉 εἴπωσιν τῷ χριστῷ· »Ἐκολλήθη ὀπίσω »σου ἡ ψυχή μου«.

32.32.401Yuhanna İncili şerhlerimizin Otuz İkinci Kitabı yeterli bir sınıra vardığına göre, sözümüzü burada bitirelim.

32.32.401

Αὐτάρκη δὲ περιγραφὴν εἰληφότος τοῦ λβʹ τῶν εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον ἐξηγητικῶν, αὐτοῦ που καταπαύσομεν τὸν λόγον.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…