İçeriğe geç
Origenes

Origenes

Yeremya Üzerine Fragmanlar

Fragmenta In Jeremiam

1Peygamberler üzerine zincir şerhlerde (catena) Origenes adıyla korunmuş, vaazlardan bağımsız kısa açıklamalar. Her fragmanın başında ilgili Yeremya ayeti gösterilir; ayet alıntıları Origenes'in okuduğu Yunanca (Septuaginta) metne göre çevrilmiştir.

Fr. 1 (Yeremya 1, 10). Adil kişi gençlik içinde değildir, çünkü “kısa sürede yetkinleşerek uzun yılları doldurmuştur.” “Genç olduğumu söyleme” sözü, kınanacak yollarda yürümeyen birine söylenmiştir. O yollar Rehoboam'ın yollarıdır: “ihtiyarların öğüdünü bırakmış”, gençlerinkine uymuştu; bu yüzden krallığı aldığı gibi koruyamadı.

1

Jerem. 1, 10. Ὁ γὰρ δίκαιος οὐκ ἔστιν ἐν νεότητι, ἐπεὶ »τελειωθεὶς ἐν ὀλίγῳ ἐπλήρωσε χρόνους μακρούς«. ὡς πρὸς μὴ ὄντα γὰρ ἐν ὁδοῖς ψεκταῖς τὸ μὴ λέγε ὅτι νεώτερός εἰμι· ὁποῖος Ῥοβοὰμ >ἐγκαταλιπὼν τὴν βουλὴν τῶν πρεσβυτέρων< καὶ ταῖς τῶν νεωτέρων ἀκολουθήσας, διὸ καὶ τὴν βασιλείαν οὐ τετήρηκεν οἵαν παρέλαβεν.

2Fr. 2 (Yeremya 1, 13–14). Altında ateş yanan kazan kuzeyden tutuşturulur; çünkü kuzey hem düşman hem de öç alıcıdır. Bu yüzden günah işleyen kişi, küfür etmişse “küfretmemeyi öğrensin diye Şeytan'a teslim edilir”, zina etmişse “Rab'bin gününde ruhu kurtulsun diye teni yok edilmek üzere Şeytan'a teslim edilir.” Kazan kimleri tutuşturur? Yeryüzüne yerleşmiş olanları, orada yabancı gibi yaşayanları değil. Çünkü “alevli okları”, yüreğini büyük bir dikkatle korumayıp her türlü günahla tutuşanlara atar.

2

Jerem. 1, 13. 14. Ὁ ὑποκαιόμενος λέβης ἀπὸ προσώπου τοῦ βορρᾶ ὑποκαίεται· ἐχθρὸς γὰρ οὗτος ἅμα καὶ ἐκδικητής ἐστιν. διόπερ Ὀ ἁμαρτήσας εἴτ᾿ ἐν βλασφημίᾳ >παραδίδοται τῷ σατανᾷ, ἵνα παιδευθῇ μὴ βλασφημεῖν<, εἴτ᾿ ἐν πορνείᾳ παραδίδοται »τῷ σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου«. τίνας δὲ ὑποκαίει; τοὺς κατοικοῦντας, ἀλλ᾿ οὐ τοὺς παροικοὺντας τὴν γῆν. >βέλη< γὰρ ἀπολύει >πεπυρωμένα< ἐπὶ τοὺς μὴ πάσῃ φυλακῇ τηροῦντας τὰς ἑαυτῶν καρδίας, ὡς ὑφ᾿ οἱασδηποτοῦν ἁμαρτίας πυροῦσθαι.

3Fr. 3 (Yeremya 5, 6). Onları vuracak olanlar için aslan, kurt ve pars diyor. Eylemlere yönelik tuzak, mecazen aslan denenlerden gelir gibi görünüyor; bilgiye yönelik tuzak ise psykhē'nin görüş gücüne zarar vermek isteyenlerden. Çünkü parsın özellikle gözlere saldırdığı söylenir; aslan ise anlatıldığına göre yaşlanınca şehirlerin çevresinde dolaşır, insan avlamak ister. Kemikleri kırılıp dövüldüğünde içinden ateş çıktığı da söylenir. Belki aslan ve pars Nebukadnetsar'dır: Şehri ele geçirmiş, pars gibi onun gözlerini, yani kralı ve ileri gelenleri çıkarıp götürmüş, sonra Sidkiya'nın gözlerini de oymuştur. Kemikleri de şehri ateşe veren Nebuzaradan olarak anlaşılabilir.

3

Jerem. 5, 6. Περὶ τῶν παισόντων αὐτοὺς λέγει λέοντα καὶ λύκον καὶ πάρδαλιν. δοκεῖ δὲ ἡ μὲν κατὰ τὰς πράξεις ἐπιβουλὴ ὑπὸ τῶν τροπικῶς λεγομένων λεόντων γίνεσθαι, ἡ δὲ κατὰ τὴν γνῶσιν ὑπὸ τῶν βλάψαι τὸ διορατικὸν τῆς ψυχῆς βοθλομένων· ἡ γὰρ πάρδαλις ἐπιπηδᾶν μάλιστα λέγεται τοῖς ὀφθαλμοῖς, ὁ δὲ λέων ὡς ἱστορεῖται γηράσας περὶ τὰς πόλεις νέμεται θηρεύειν θέλων ἀνθρώπους. λέγεται δὲ ὅτι καὶ ἐκ τῶν ὀστῶν αὐτοῦ κοπτομένων ἢ πτισσομένων πῶρ ἐξέρχεται. καὶ ἴσως λέων ἂν εἴη καὶ πάρδαλις ὁ Ναβουχοδονόσορ, τὴν πόλιν ἑλὼν καὶ ὡς πάρδαλις τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς ἐξαιρῶν, τὸν βασιλέα σὺν τοῖς πρώτοις,ὕστερον δὲ καὶ Σεδεκίου τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκόψας· ὀστᾶ δὲ αὐτοῦ νοηθείη Ναβουζαρδάν, τὴν πόλιν ἐμπρήσας.

4Fr. 4 (Yeremya 7, 21). Kurbanlarla ilgili konunun ne olduğunu açıkça araştırmayı öğretiyor; Kutsal sözler de şunları söyleyerek yol gösteriyor: “Tanrı'ya kurban kırık bir ruhtur” ve “Adalet kurbanı sunun.” Böyle düşünmeyip cismanî kurbanlara kapılanları Kurtarıcı şu sözle uyarıyordu: “‘Merhamet isterim, kurban değil’ sözünün ne demek olduğunu bilseydiniz, suçsuzları suçlu çıkarmazdınız.” Böyle bir kanun koymanın gizli şeylerle ilgili olduğunu Pavlus “Onlar göksel şeylerin örneği ve gölgesi olana kulluk ediyor” diyerek öğretti.

4

Jerem. 7,21. Σαφῶς ἐξετάζειν διδάσκει τίς ὁ περὶ θυσιῶν τόπος, ἀφορμάς τε τὰ λ΄΄ογια δίδωσι λέγοντα· »θυσία τῷ θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον«, καὶ »θύσατε θυσίαν δικαιοσύνης«. τοὺς δὲ μὴ οὕτως ἔχοντας, περὶ δὲ θυσίας ἐπτοημένους σωματικὰς ἐπέστρεφεν ὁ σωτὴρ λέγων· »εἰ δὲ ἐγνώκειτε τί ἐστιν· ἔλεον θέλω καὶ οὐ θυσίαν, οὐκ ἂν κατεδικάσατε τοὺς ἀναιτίους«. ὅτι δὲ περὶ μυστικῶν ἡ τοιαύτη νομοθεσία, Παῦλος ἐδίδαξε λέγων· »οἵτινες ὑποδείγματι καὶ σκιᾷ λατρεύουσι τῶν ἐπουρανίων«.

5Fr. 5 (Yeremya 8, 7). Kumru, kırlangıç ve kır serçeleri, yani anlayışlı dinleyiciler ve daha yüce şeyleri söylemeye muktedir olanlar, girişlerini zamanında yapmaya dikkat ettiler; öyle ki söylenenler dinleyenlere ulaşsın, kırlangıcın girişi kumrunun girişiyle bir araya gelsin.

5

Jerem. 8, 7. Τρυγὼν καὶ χελιδὼν ἀγροῦ στρουθία, οἱ συνετοὶ ἀκροταὶ καὶ οἱ εἰς τὸ λέγειν τὰ κρείττονα ἱκανοί, ἐφύλαξαν ἐν καιρῷ ποιεῖσθαι τὰς ἰδίας εἰσόδους, ὥστε τὸ λεγόμενον καθικνεῖσθαι τῶν ἀκουόντων, συντρεχούσης τῆς εἰσόδου τῆς χελιδόνος τῇ εἰσόδῳ τῆς τρυγόνος.

6Fr. 6 (Yeremya 10, 16). Akylas ve Theodotion şöyle çevirdi: “Çünkü her şeyi biçimlendiren O'dur ve İsrail O'nun mirasının asasıdır.” İsrail O'nun mirasının asası ise, uluslar da “Benden iste, milletleri sana miras vereyim” sözü uyarınca miras olarak alındığına göre, uluslar da İsrail olacaktır.

6

Jerem. 10,16. Ἀκύλας καὶ θεοδοτίων ἐξέδωκαν· ὅτι ὁ πλάσας τὰ πάντα αὐτός ἐστι, καὶ Ἰσραὴλ ῥάβδος κληρονομίας αὐτοῦ. εἴπερ δὲ αὐτός ἐστι, καὶ Ἰσραὴλ ῥάβδος κληρονομίας αὐτοῦ. εἴπερ δὲ Ἰσραὴλ ῥάβδος κληρονομίας αὐτοῦ, εἴληφε δὲ καὶ τὰ ἔθνη κληρονομίαν κατὰ τὸ »αἴτησαι παρ᾿ ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου«, ἔσται καὶ τὸ ἔθνη Ἰσραήλ.

7Fr. 7 (Yeremya 11, 11–12). Tanrı kendisini dinlemeyenleri haklı olarak dinlemez. Daimōnlar ise, kötülük zamanı geldiğinde kendilerine buhur yakanlara adil olanı kurtaramayacaklardır. Tanrı işitmediğinde daimōnlardan yardım istemek korkunçtur. Günahlardan ötürü yüz çevirmiş olsa da, kendisine bol ve ısrarlı sığınmayı küçümsemeyen Tanrı'ya sarılmak gerekir.

7

Jerem.11,11.12. Ὁ μὲν θεὸς δικαίως οὐκ ἀκούει τῶν μὴ ἀκουσάντων αὐτοῦ. οἱ δὲ δαίμονες τὸ δίκαιον σῶσαι τοῖς θυμιάσασιν αὐτοῖς οὐ δυνήσονται,ὅταν ὁ καιρὸς τῶν κακῶν ἐπέλθῃ. ὅταν οὖν μὴ ἐπακούσῃ θεὸς, δεινὸν τὸ ζητεῖν παρὰ δαιμόνων βοήθειαν. ἀλλ᾿ ἐξέχεσθαι δεῖ θεοῦ, διὰ ἡμαρτημένα ἀπεστραμμένου, τὴν δὲ πολλὴν ἐπ᾿ αὐτὸν καὶ ἐπίμονον καταφυγὴν οὐχ ὑπερορῶντος.

8Fr. 8 (Yeremya 11, 14). “Seni dinlemeyeceğim” demedi, “onları” dedi; tövbe ettikleri takdirde, sen onlar için dilersen o zaman dinleyeceğimi göstererek.

8

Jerem.11,14 (11) Οὐκ εἶπεν· οὐκ εἰσακούσομαί σου, ἀλλ᾿ αὐτῶν, δεικνὺς ὅτι καὶ τότε μετανοούντων ἐὰν αἰτήσῃς ὑπὲρ αὐτῶν, εἰσακούσομαι.

9Fr. 9 (Yeremya 15, 6–7). Terk edilmeyi bir eylem olarak ifade etti, çünkü Tanrı çadırını kaldırınca yok ediyor denir. Başka bir açıdan, Tanrı'nın eline yaraşan yok etme, kötülükten aretē'ye çevirmedir: “Elimi üzerine koyacağım, seni arıtmak için ateşten geçireceğim” sözüne uygun olarak önceki günah lekelerimiz yok edilir. “Onları dağıtacağım” sözü de böyledir: Bana karşı ahenkle dinsizlik ettikleri için en kötü toplanışlarını ve ahenklerini dağıtacağım; nitekim kule yapanların da dillerini ayırmış, büyüyen ahenkli dinsizliği engellemişti. “Çocuksuz kaldılar, halkımı yok ettiler” sözü ise yöneticilere ve kâhinlere karşı bir suçlamadır. Bunlar halklara baba yerindeyken, dindar öğreti yerine dinsizlik vererek çocuklarından yoksun kaldılar. Belki de aretē'nin doğurduğu evlatlardan önce kendi psykhē'sini yoksun bırakmadan bir halkı yok etmek mümkün değildir; çünkü iyi olan hiç kimse başkasını yok etmez.

9

Jerem.15,6.7. Τὴν έγξκατάλειψιν ἐνέργειαν εἶπε· θεὸς γὰρ ἑαυτοῦ τὴν σκηνὴν ἐπαίρων λέγεται διαφθείρειν. ἄλλως τε διαφθορὰ χειρὸς ἀξία θεοῦ ἡ ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν μεταποίησις κατὰ τὸ »ἐποίσω ἐπὶ δὲ τὰς χεῖράς μου, καὶ πυρώσω σε εἰς καθαρόν«,τῶν πρὶν ἐν ἡμῖν ἐξ ἁμαρτίας λυμάτων διεφθαρμένων. τοιοῦτον καὶ τὸ διασπερῶ αὐτούς«. ἐπεὶ γὰρ συμφώνως ἠσέβησαν εἰς ἐμέ, τὴν κακίστην αὐτῶν διασκεδάσω σύνοδόν τε καὶ συμφωνίαν, ὥσπερ οὖν καὶ τῶν πυργοποιούντων διεῖλε τὰς γλώσσας, κωλύσας αὐξομέην συμφωνοῦσαν ἀσέβειαν. τὸ δὲ ἡτεκνώθησαν, ἀπώλεσαν τὸν λαόν μου κατηγορίαν τῶν ἀρχόντων ἔχει καὶ τῶν ἱερέων· οὗτοι γὰρ ἐν τάξει πατέρων ὑπάρχοντες τοῖς λαοῖς ἔρημοι τῶν τέκνων ἐγένοντο, ἀντ᾿ εὐσεβοῦς διδασκαλίας ἀσέβειαν ὑποβάλλοντες. τάχα δὲ οὐδὲ ἔστιν ἀπολέσαι λαὸν μὴ πρότερον ἑαυτοῦ τὴν ψυχὴν ἐκγεννημάτων τῶν κατ᾿ ἀρετὴν ἀτεκνώσαντα· οὐδεὶς γὰρ ὢν ἀγαθὸς ἀπόλλυσιν ἕτερον.

10Fr. 10 (Yeremya 15, 8–9). Dinsizlerin psykhē'leri, damat Mesih'i yitirdikleri için dul olabilir. Onlar yok olurken anneleri de, yani onları “Mesih'te doğuranlar”, “Mesih onlarda biçimleninceye dek sancı çekenler” ve sütten sonra katı gıdayla delikanlılığa dek besleyenler de kahrolur. Dulların çokluğu “gökteki yıldızlar” gibi değil, denizin kumu gibidir. Lafzen ise savaşta pek çok kişi düşünce kadınlar dul kalıyor, anneler kahroluyordu.

10

Jerem. 15, 8.9. Εἶεν δ᾿ ἂν χῆραι τῶν ἀσεβῶν αἱ ψυχαί, τὸν νυμφίον Χριστὸν ἀπολέσασαι. ὧν ἀπολλυμένων ταλαιπωροῦσι καὶ μητέρες, οἱ >γεννήσαντες αὐτοὺς ἐν Χριστῷ<καὶ >ὠδινήσαντες μέχρι μορφωθῇ Χριστὸς ἐν αὐτοῖς<καὶ μετὰ τὸ γόλα τῇ στερεᾷ τροφῇ πρὸς νεανίσκους ἐκθρέψαντες. τῶν δὲ χηρῶν τὸ πλῆθος οὐχ ὡς »τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ«,ἀλλ᾿ ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης. κατὰ δὲ τὸ γράμμα, πλείστων ἐν πολέμῳ πιπτόντων αἱ γυναῖκες ἐτύγχανον χῆραι, αἱ δὲ μητέρες ἐταλαιπώρουν.

11Fr. 11 (Yeremya 17, 24–27). Günahların yükünü taşımamayı ve “üzerime ağır bir yük gibi çöktüler” dememeyi buyuruyor; öyle ki, kral ve yönetici olup Mesih'in kilisesi olan Davud'un tahtında sağlamca oturalım ve bizim için “Başlarına değerli taştan taç koydun” denebilsin. Böyleleri arabalara ve atlara da binmişlerdir: Bedene gem vurur, akılsız hareketleri dizginlerler. Bu sayede şehir sonsuza dek meskûn kalır ve yöneticilerinin aretē'si, sakinlerinin en iyi yaşayışı sayesinde her yerden hediye getirenler gelir: Tanrı'ya itiraf edenlerin şehirleri olan Yahuda şehirlerinden; barış görünümü olan Yeruşalim'in çevresinden; “Ovanın oğlu” olan Benyamin diyarından, yani “Tanrı'nın bilgisine karşı yükselen hiçbir tepesi” olmayan yerden; İncil'in logos'u olan dağdan; ve kuzeyden esene zıt olan güneyden. Çünkü bunlar psykhē'nin adanması olan “kutsal ve Tanrı'yı hoşnut eden” kurbanı ve akla uygun yakmalık sunuları getirecekler, sonsuz ateşe mahkûm her maddeyi Ruh aracılığıyla yakacaklardır. Onların “duası buhur gibi, ellerini kaldırmaları akşam kurbanıdır.” Onlar “beyazlık” diye yorumlanan günlüğü de sunarlar; her karanlık hâli atarak “Beyazlanmış olarak yükselen bu kadın kim?” sözüne lâyık olurlar. Böylece Rab'bin evine övgü getirebilecek, Mesih'in kilisesine sürülen “leke, kırışık ya da buna benzer bir şey” taşımayacaklardır. Biz bunların hiçbirini yapmazsak, ardından gelen tehdidin gereğine katlanırız.

11

Jerem. 17,24—27. Μὴ αἴρειν ἁμαρτιῶν παραγγέλλει βάσταγμα μηδὲ λέγειν· »ὡσεὶ φορτίον βαρὺ ἐβαρύνθησαν ἐπ᾿ ἐμέ«, ὡς ἂν γενώμεθα βασιλεῖς τε καὶ ἄρχοντες καθήμενοι παγίως ἐπὶ θρόνου Δαβίδ, τῆς τοῦ χριστοῦ ἐκκλησίας, ὡς λέγεσθαι περὶ ἡμῶν· »ἔθηκας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῶν στέφανον ἐκ λίθου τιμίου«. τοιοῦτοι δὲ καὶ ἐπιβεβήκασιν ἐφ᾿ ἅρμασί τε καὶ ἵπποις, χαλιναγωγοῦντες τὸ σῶμα καὶ τὰς ἀλόγους κινήσεις ἀπείργοντες, ὡς ἂν καὶ ἡ πόλις εἰς τὸν αἰῶνα κατοικηθήσεται, καὶ πανταχόθεν αὐτῇ διὰ τὴν τῶν καθηγουμένων ἀρετὴν καὶ τὴν τῶν οἰκητόρων ἀρίστην πολιτείαν ἥξουσιν οἱ δῶρα προσφέροντες, ἔκ τε τῶν πόλεων Ἰούδα, τῶν Ἐξομολογουμένων τῷ θεῷ, καὶ κυκλούντων τὴν Ἱερουσαλήμ, τῆς Ὁράσεως τὴν εἰρήνην, καὶ ἐκ γῆς Βενιαμίν, τοῦ Υἱοῦ πεδινῆς, τῆς μηδὲν ἐχούσης >ὕψωμα κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ ἐπαιρόμενον<, καὶ ἐκ τοῦ ὄρους, τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου, καὶ ἐκ τῆς πρὸς νότον, τῆς ἀντικειμένης τῷ ἀπὸ βορρᾶ πνέοντι. οὗτοι γὰρ καὶ οἴσουσι θυσίαν >ἁγίαν εὐάρεστον τῷ θεῷ<, τὴν τῆς ψυχῆς ἀφιέρωσιν, καὶ ὁλοκαυτώματα λογικά, πᾶσανν ὕλην καταφλέγοντες ὑπόδικον τῷ αἰωνίῳ πυρὶ διὰ τοῦ πνεύματος. ὧν >, τὴν ψυχῆς ἀφιέρωσιν, καὶ ὁλοκαυτώματα λογικά, πᾶσαν ὕλην καταφλέγοντες ὑπόδικον τῷ αἰωνίῳ πυρὶ διὰ τοῦ πνεύματος. ὧν >ἡ προσευχὴ ὡς θυμίαμα καὶ ἡ ἔπαρσις τῶν χειρῶν θυσία ἑσπερινή<. οἳ καὶ προσφέρουσι λίβανον, ὅπερ ἑρμνηνεύεται Λευκασμός, πᾶσαν ἀποβάλλοντες ζοφώδη διάθεσιν, ὡς ἁρμόττειν αὐτοῖς τὸ »τίς αὕτη ἡ ἀναβαίνουσα λελευκανθισμένη«· οὕτω γὰρ καὶ τὴν αἴνεσιν δυνήσονται φέρειν εἰς οἶκον κυρίου, >μὴ ἔχοντες οπῖλον ἢ ῥυτίδα ἢ τι τῶν τοιούτων< προστριβομένων τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίᾳ. μηδενὸς δὲ τοιούτου γινομένου παρ᾿ ἡμῶν τὰ τῆς ἐπαγομένης ἀπειλῆς ὑπομενοῦμεν.

12Fr. 12 (Yeremya 22, 13). Adaletle inşa edilen evi elçi “Tanrı'nın tarlası, Tanrı'nın yapısısınız” diyerek açıkladı. Şunu da der: “Kimse, atılmış olandan başka temel atamaz; o da Mesih İsa'dır. Biri bu temel üzerine inşa ederse...” ve devamı. Demek ki iman eden, öğreten aracılığıyla temel olarak Mesih İsa'ya sahip olmuştur. Biri güzel inşa ediyorsa, üzerine hakikatin öğretilerinden “altın”, kurtarıcı sözden “gümüş”, aretē'lerden yapı olan “değerli taşlar” koyar. Kötü inşa ediyorsa, İsa'nın üzerine kötü şeyleri, yani “odun, ot, saman” yığıyorsa, nasıl dinsizlik etmiş olmaz? “Vay” sözü, evini adaletle inşa etmeyen böyle birinin başınadır. Tanrı'nın logos'una ve hakikate uymadan yüksek bir bina yapan, üst katlarını doğru hükümle yapmamıştır. Hakikati ya da “sahte adlı bilgiyi” öğretenleri de buna göre düşün. Örneğin Pavlus evi, yani kiliseyi adaletle inşa eder; üst katları, yani Timoteos'u, Luka'yı ve onlar gibilerini de doğru hükümle.

12

Jerem. 22, 13. Τὴν μετὰ δικαιοσύνης οἰκοδομουμένην οἰκίαν ἐδήλωσεν εἰπὼν ὁ ἀπόστολος· »θεοῦ γεώργιον, θεοῦ οἰκοδομή ἐστε«. λέγει δὲ καὶ ὅτι »θεμέλιον ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστι Χριστὸς Ἰησοῦς. εἰ δέ τις ⟨ἐπ⟩οικοδομεῖ« καὶ τὰ ἑξῆς. οὐκοῦν διὰ τοῦ διδάξαντος ὁ πιστεύων θεμέλιον ἔσχεν τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν. ἐποικοδομεῖ δέ τις, εἰ μὲν καλῶς, »χρυσὸν« τῆς ἀληθείας τὰ δόγματα, »ἀργύριον« λόγον σωτήριον, »λίθους τιμίους« οἰκοδομίναν ἐξ ἀρετῶν· εἰ δὲ κακῶς, ἐποικοδομῶν τῷ Ἰησοῦ πονηρά, λέγω »ξύλα, χόρτον, καλάμην«, πῶς οὐκ ἀσεβεῖ; ἐφ᾿ ὃν ἔρχεται τὸ οὐαί, ὁ οἰκοδομῶν οἰκίαν αὐτοῦ οὐ μετὰ δικαιοσύνης. ὁ ποιῶν ὑψηλὸν οἰκοδόμημα, οὐ κατὰ λόγον δὲ θεοῦ καὶ ἀλήθειαν, οὐκ ἐν κρίματι ὑπερῷα ποιεῖ. ἀναλόγως νόει καὶ τοὺς διδάσκοντας ἢ ἀλήθειαν ἢ >ψευδώνυμον γνῶσιν> οἷον Παῦλος μὲν οἰκίαν τὴν ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖ μετὰ δικαιοσύνης, ὑπερῷα δὲ Τιμόθεον καὶ Λουκᾶν καὶ τοὺς τοιούτους ἐν κρίματι.

13Fr. 13 (Yeremya 22, 14–17). Öncekilerle bağlantılı olarak bunun sahte öğretmenler için söylendiğini de düşünebilirsin. Süleyman'ın dediği gibi: “Yalancı dille hazine biriktiren boş şeylerin peşindedir ve ölüm tuzağına düşer.” Çünkü böyleleri kilise adı altında kendilerine evler inşa ederler; o da “kötülük yapanların” kilisesidir. Onlara alayla şöyle denir: “Kendine ölçülü bir ev, yelli üst katlar yaptın”; orada ferahlık inşa ettiklerini sandılar. Pencereler yoluyla yapılarını bilgi ışığıyla aydınlattığını, evin yapımında çürümez kerestelere başvurduğunu sanıyorsun, Mesih'in kanını taklit ederek aşı boyasıyla boyuyorsun. Ama babanın sediriyle gururlansan da kral olamayacaksın. Sedir, günahkârın babasıdır: yüksek, kibirli, karşıt bir ağaç, yani iblis ya da kötü sözlerin yöneticisi. Böyle şeyler inşa edenler açlıktan yok olur; çünkü yiyip içmeyecekler, Mesih'i bilmedikleri için adaleti de bilmediler. Oysa adil işleri yapmak, diyor, Tanrı'yı bilenlere özgüdür. Böyle olmayanların ne hakikati görmeyen gözleri güzeldir ne de yalan öğretilerle dolu yüreği; bu öğretilerle başkalarını yanıltarak psykhē'lerini öldürür, yalancı ve hileli dille masum kan dökerler. Bu da kılıçla kesmekten daha kötüdür.

13

Jerem. 22, 14—17. Εἴποις δ᾿ ἂν καὶ περὶ τῶν ψευδοδιασκάλων ἀκολούθως τοῖς πρόσθεν εἰρῆσθαι. ὡς γάρ φησιν ὁ Σολομῶν· »ὁ ἐνεργῶν θησαυρίσματα γλώσσῃ ψευδεῖ μάταια διώκει, καὶ ἐλεύσεται εἰς παγίδα θανάτου«. οἱ γὰρ τοιοῦτοι οἰκοδομοῦσιν ἑαυτοῖς οἰκίας ὀνόματι ἐκκλησίας, ἥτις ἐστὶ »πονηρευομένων«, πρὸς οὓς λέγεται μετ᾿ εἰρωνείας· ᾠκοδόμησας σεαυτῷ οἶκον σύμμετρον, ὑπερῷα ῥιπιστά· ἐν οἷς ᾠήθησαν ἀναψυχὴν ᾠκοδομηκέναι. διὰ δὲ τῶν θυρίδων οἴει πεφωτικέναι φωτὶ γνώσεως τὰ οἰκοδομήματά σου, καὶ ἀσήπτοις ξύλοις εἰς τὴν οἰκοδομὴν τῆς οἰκίας κεχρῆσθαι, καὶ χρίεις διὰ μίλτου μιμούμενος τὸ αἷμα Χριστοῦ. ἀλλ᾿ ἀλλ᾿ οὐ βασιλεύσεις, εἰ καὶ παρωξύνθης ἐν κέδρῳ τοῦ πατρός σου. κέδρος ὁ πατὴρ τοῦ ἁμαρτωλοῦ, δένδρον τι ὑψηλόν, ὑπερήφανον, ἀντικείμενον, ὁ διάβολος ἢ ὁ λο;γων μοθηρῶν ἄρχων. οἱ δὲ τοιαῦτα οἰκοδομήσαντες λιμῷ ἀπολοῦνται· οὐ γὰρ φάγονται οὐδὲ πίονται, ἀλλ᾿ οὐδὲ δικαοσύνην ἔγνωσαν μὴ ἐγνωκότες Χριστόν· τὸ τὰ δίκαια δὲ πράττειν ἴδιον, φησί, τῶν γινωσκόντων τὸν θεόν. τῶν δέ μὴ τοιούτων οὔτε οἱ ὁφθαλμοὶ καλοὶ μὴ βλέποντες τὴν τὴν ἀλήθειαν, οὔτε ἡ καρδία ψευδῶν πεπληρωμένη δογμάτων, δι᾿ ὧν σφάλλοντες ἑτέρους φονεύουσιν αὐτῶν τὰς ψυχάς, αἷμας, αἷμα ἀθῶσον ἐκχέοντε3 ς γλώττῃ ψευδεῖ καὶ δολίᾳ. δοῦτο δὲ τῆς διὰ ξίφους χεῖρον σφαγῆς.

14Fr. 14 (Yeremya 22, 24–26). Yeremya bu Yehoyakin'e Yekonya der; onun babası Eliakim'e ise Firavun Neko Yehoyakim adını vermişti. Burada peygamberin söylediğine ve Iosephos'un Yahudi Tarihi'nin onuncu kitabında anlattığına göre Babil kralı bu Yehoyakim'i öldürüp kapının önüne attı. “Mühür” kelimesini öteki çevirenler “mühür yüzüğü” diye çevirmişlerdir. Tövbe yoluyla Tanrı'nın suretine uygun olmayı yeniden kazanan herkes Tanrı'nın sağ elinde mühür ya da yüzük taşı olur. Çünkü “koyunları sağına koyan” Tanrı'nın sağ tarafı, iyi işler olarak anlaşılır. Baba bu mührü dönüp gelen müsrif oğluna vermişti. Yekonya böyle olsaydı, uyruğuna dindarlık örneği olurdu; ama olmadı. Yine de peygamberin “Sizi kuşatmış olan Keldanilere giden yaşayacak” sözüne uymaya karar verdi; annesini ve ileri gelenleri de alarak çıktı ve Babillilere sığındı. Tam bir tövbe göstermiş olsaydı bile, diyor, ilahî elçinin dediği gibi “sünnetteki adaletin mührü” olsa, böylece Tanrı'nın sağ elinde sayılsa da, önceki günahlarının cezasını, daha hafif de olsa, görmek üzere yine de teslim edilecekti. Babil'de zindanda ve zincirlerde akıllandıktan sonra Evil-Merodak zamanında yeniden rahatlığa kavuştu, kralın sofrasına oturur oldu ve hayatını yabancı ülkede böyle tamamladı.

14

Jerem. 22, 24—26. Τὸν Ἱωακεὶμ τοῦτον Ἰεχονίαν Ἱερεμίας καλεῖ, τὸν δὲ τούτου πατέρα Ἐλιακεὶμ προσαγορευόμενον Ἰωακεὶμ ἐκάλεσε Νεχαὼ Φαραώ, ὃν ἀνελὼν ὁ βαβυλώνιος πρὸς τῆς πύλης ἀπέρριψεν, ὡς ὁ παρὼν προφήτης λέγεικαὶ Ἱώσηππος ἐν τῇ δεκάτῃ τῆς ἀρχαιολογίας. τὸ δὲ ἀποσφράγισμα σφραγὶς ἐξέδωκαν οἱ Λοιποί. σφγραγὶς δὲ ἤτοι σφενδόνη ἐν τῇ δεξιᾷ τοῦ θεοῦ γίνεται πᾶς ὁ τὸ κατ᾿ εἰκόνα διὰ μετανοίας ἀναλαμβάνων· ἔργα γὰρ ἀγαθὰ νοεῖται τὸ δεξιὰ τοῦ θεοῦ, τοῦ τὰ πρόβατα ἱστῶντος >ἐκ δεξιῶν<. ἣν δὴ σφραγῖδα τῷ ἀσώτῳ υἱῷ δέδωκεν ὁ πατὴρ ἐπιστρέψαντι. ὅπερ εἰ γένονεν Ἰεχονίας, τύπος τοῖς ὐπηκόοις εὐσεβείας ἐγένετο· ἀλλ᾿ οὐ γένονε. πλὴν ἔδοξε τῷ προφήτῃ πείθεσθαι φήσαντι· »ὁ ἐκπορευόμενος προσχωρῆσαι πρὸς τοὺς Χαλδαίους τοὺς συγκεκλεικότας ὑμᾶς ζήσεται«· ἐξῆλθε γὰρ ἐπαγόμενος καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς δυνατούε, αὐτομολήσας πρὸς τοὺς Βαβυλωνίους. εἰ δὲ καὶ τελείαν, φησίν, ἐπεδείξατο τὴν μετάνοιαν ὥστε καὶ >σφραγῖδα γενέσθαι τῆς ἐν περιτομῇ δικαιοσύνης< κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον, ὡς κατὰ τοῦτο δοκεῖν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ, πάντως ἂν παρεδόθη δίκην ὑφέξων τῶν πρώην ἡμαρτημένων, εἰ καὶ μετριωτέραν. ἐν Βαβυλῶνι γὰρ σωφρονισθεὶς ἐν εἱρκτῇ καὶ δεσμοῖς, πάλιν ἐπὶ Εὐιλὰδ Μαρωδὰχ μετέστη πρὸς ἄνεσιν, ὁμοδίαιτος γενόμενος τῷ βασιλεῖ καὶ οὕτως ἐν ἀλλοτρίᾳ καταλύσας τὸν βίον.

15Fr. 15 (Yeremya 23, 16). Düpedüz peygamberi dinlemeyi değil, taklitle ortaya atılan peygamber sözlerini dinlemeyi yasaklıyor. Çünkü Musa gibi bir peygamberi dinleyen, onu değil, onun aracılığıyla konuşan Rab'bi dinler. Sahte peygamberler ise boşa çıkarırlar: Dinleyeni döndürmediklerinden onu boş bir insan yaparlar ve yüreklerinin görümünü söylerler. Çünkü Tanrı'nın yardımı olmadan şeylere yönelen nous, yüreğin görümünü söyler; söyleten ve aydınlatan Rabbin ağzından söylemez. Bazen yüreğin görümü ile Rab'bin ağzının sözü bir araya gelir; bu yüzden yüreğin görümünü düpedüz kınamaz, ancak öteki onunla birlikte değilse kınar. “Ağzımla dua ediyorum, ama nous'umla da dua ediyorum” diyende ikisi birleşir.

15

Jerem. 23, 16. Ἀπαγορεύει οὐ προφήτην ἁπλῶς ἀκούειν, ἀλλὰ λόγους προφητῶν ἐν μιμήσει προφερομένους. ὁ γὰρ ἀκούων προφήτου οἷον Μωσέως, οὐκ αὐτοῦ ἀλλὰ κυρίου ἀκούει διὰ τούτου λαλοῦντος. οἱ δὲ ψευδοπροφῆται ματαιοῦσιν· τῷ γὰρ μὴ ἐπιστρέφειν ποιοῦσι τὸν ἀκούοντα μάταιον, ὅρασιν καρδίας λαλοῦντες. νοῦς γὰρ ἐπιβάλλων πράγμασι χωρὶς θεοῦ βοηθείας ὅρασιν καρδίας οὐκ ἀπὸ στόματος λαλεῖ τοῦ χορηγοῦντος εἰπεῖν καὶ φωτίζοντος. ἔστι δὲ ὅτε συντρέχει καρδίας ὅρασις καὶ στόματος κυρίου λόγος· ὅθεν οὐχ ἁπλῶς ψέγει τὴν ὅρασιν τῆς καρδίας, ἀλλ᾿ ὅταν μὴ προσῇ τὸ ἕτερον. συντρέχει δὲ παρὰ τῷ λέγοντι· »προσεύχομαι τῷ στόματι, προσεύχομαι δὲ καὶ τῷ νοΐ«.

16Fr. 16 (Yeremya 23, 19–20). Sarsıntıdan ve kötülere karşı çıkan Rab'bin gazabından söz ederek peygamberlik ediyor. “Öfke dönmedi” diyor, ama düpedüz değil, “işini yapana dek”; yani işini yapınca dönecek. Rab'bin “logos'unun” yapmadığını Rab'bin öfkesi yapar. Rab'bin öfkesinin ne yaptığını Davud “Ya Rab, öfkenle beni azarlama” sözünde söylüyor. Demek ki azarladığı şeyi yapana dek azarlamaktan vazgeçmez; gazap da tam olarak terbiye edinceye dek durmaz. Yalnızca yapmakla kalmayacak, sabit kılacak ve pekiştirecektir. “Yüreğinin girişiminden” gelen, öfke ve gazap hakkında söylenenlerle ilgili muamma ise “sonunda anlaşılacak” diyor. Şimdiye dek gizli kalanları bize açan O'na şükürler olsun.

16

Jerem. 23, 19. 20. Προφητεύει περὶ συσσεισμοῦ καὶ ὀργῆς κυρίου ἐκπορευομένης ἐπὶ τοὺς ἀσεβεῖς. ὁ θυμὸς οὐκ ἀπεστράφη, οὐχ ἁπλῶς ἀλλ᾿ ἕως ἂν ποιήσῃ αὐτό, ὡς ἀποστρέφοντος ἐπὰν ποιήσῃ. ὃ δὲ μὴ πεποίηκε >λόγος κυρίου<, θυμὸς κυρίου ποιεῖ. τί δὲ θυμὸς κυρίου ποιεῖ, λέγει Δαβὶδ ἐν τῷ »κύριε, μὴ τῷ θυμῷ δου ἐλέγξῃς με«. οὐκοῦν ἐλέγχων οὐ παύεται, ἕως οὗ ποιήσῃ δι᾿ ὃ ἐλέγχει, ὡς οὐδὲ ἡ ὀργή μέχρι τελείως παιδεύσῃ. οὐ μόνον δὲ ποιήσει, ἀλλὰ καὶ στήσει καὶ βεβαιώσει. τὸ δὲ ἀπὸ ἐγχειρήματος καρδίας αὐτοῦ αἴνιγμα ὂν ἐπ᾿ ἐσχάτου, φησί, νοηθήσεται, δηλαδὴ περὶ τῶν εἰρημένων περί τε θυμοῦ καὶ ὀργῆς. χάρις οὖν τῷ ἡμῖν ἀποκαλύμαντι τὰ μέχρι τοῦ παρόντος κεκρυμμένα.

17Fr. 17 (Yeremya 23, 23–24). Bu yüzden halkımı kötülüğe sürükleyenler gözümden kaçmadı. Peygambere bile her yerdeki şeyleri bilmeyi bağışlayan, bunları çok daha iyi bilir. Çünkü “Rab'bin ruhu meskûn dünyayı doldurmuştur” ve Pavlus'un Atinalılara dediği gibi “O'nda yaşıyor, hareket ediyor ve varız.” “Göğü ve yeri ben doldurmuyor muyum, diyor Rab” sözü de böyledir, çünkü gücüyle herkese yaklaşır. Demek ki dualar Tanrı uzaktaymış gibi edilmez. Oğul hakkında da “Dünyadaydı, dünya onun aracılığıyla var olmuştu” denir. “Yakındaki Tanrı benim” diyen de O'dur; nitekim şöyle demiştir: “İki ya da üç kişi benim adımla toplandığında ben de aralarındayım”; yine “İşte, çağın sonuna dek her gün sizinleyim” diyen de O'dur.

17

Jerem. 23, 23. 24. Διὰ τοῦτο οὐκ ἔλαθόν με εἰς πονηρίαν τὸν λαόν μου ὠθήσαντες. ὁ γὰρ καὶ προφήτῃ διδοὺς εἰδέναι τὰ πανταχοῦ, πολλῷ μᾶλλον οἶδεν αὐτό. »πνεῦμα« γὰρ »κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην«· καὶ »ἐν αὐτῷ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν«, ὡς ὁ Παῦλος πρὸς Ἀθηναίους ἔφη. τοιοῦτον καὶ τὸ οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει κύριος; τῇ δυνάμει γὰρ αὐτοῦ πᾶσιν ἐγγίζει. καὶ εὐχαὶ ἄρα οὐχ ὡς πρὸς πόρρω ὄντα γίγνονται τὸν θεόν. καὶ περὶ τοῦ υἱοῦ δὲ λέγεται· »ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο«. αὐτὸς γὰρ ὁ καὶ λέγων· θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι· καὶ γὰρ ἔφησεν· »ὅπου δύο καὶ τρεῖς συνηγμένοι εἰσὶν εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, κἀγώ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν«, ὁ καὶ λέγων· »ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος«.

18Fr. 18 (Yeremya 23, 24). Bedenin hiçbir yeri psykhē'mizden yoksun olmadığı, his nerede ise psykhē de orada olduğu ve bütün bedene ulaştığı gibi, hiçbir şey Tanrı'dan boş değildir. Yine de her şeyi doldurduğu hâlde günahkârı doldurmaz, çünkü o kirli ruhlarla doludur. Kendisini dolduran başkalarından kurtulmadıkça böyle birinin Tanrı tarafından doldurulması imkânsızdır. Tanrı gökte ve yerde lâyık olanları doldurur. Çünkü Rab'be ait olan, yeryüzü ve onun içindeki her şey değil, “yeryüzü ve onun dolgunluğudur”; yani yeryüzünde onun dolgunluğu olmayanlar da vardır. Yeryüzünün dolgunluğu, “Göğü ve yeri ben doldurmuyor muyum, diyor Rab” diyen tarafından doldurulmuş olanlardır.

18

Jerem. 23, 24. Ὡς γὰρ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς οὐδὲν τοῦ σώματος ἔρημον, ἀλλ᾿ ὅπου αἴσθησις ἐκεῖ καὶ ψυχή, καὶ ἐπὶ πᾶν φθάνει τὸ σῶμα, οὕτως καὶ οὐδὲν κενὸν τοῦ θεοῦ. καὶ ὅμως πάντα πληρῶν οὐ πληροῖ τὸν ἁμαρτωλόν, πνευμάτων γὰρ ἀκαθάρτων πεπλήρωται· καὶ τὸν τοιοῦτον ἀδύνατον ὑπὸ θεοῦ πληρωθῆναι, μὴ τῶν ἄλλων τῶν πληρούντων ἀπηλλαγμένον. τοὺς γὰρ ἀξίους πληροῖ ἐν οὐρανῷ τε καὶ γῇ. »τοῦ« γὰρ »κυρίου« οὐχὶ ἡ γῆ καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ, ἀλλ᾿ »ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς«, ὡς ὄντων ἐν αὐτῇ τινων οἳ μὴ εἰσὶ πλήρωμα γῆς. πλήρωμα γὰρ τῆς γῆς οἱ πεπληρωμένοι ἀπὸ τοῦ εἰπόντος· οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; λέγει κύριος.

19Fr. 19 (Yeremya 23, 28–29). Sahte peygamberler de gerçek peygamberleri taklit ederek “Rab böyle diyor” sözünü kullandıklarından, ikisini ayıran işaretler gerekiyordu. Elçinin dediği gibi ruhları ayırt etme lütfu vardı; buna sahip olan, sarrafın geçer akçeyi kalptan ayırması gibi ilahî ruhları kötü ruhlardan ayırırdı. Küllî epistēmē'den ayrı olarak burada söylenen de ayırt etmeye yeter. Çünkü sözüm, diyor, boş ve akılsızları besleyen bir şey değil, adeta buğdaydır, akıl sahiplerinin gıdasıdır.

19

Jerem. 23, 28. 29. Ἐπειδὴ καὶ οἱ ψευδοπροφῆται ἀπεχρῶντο τῷ »τάδε λέγει κύριος«, τοὺς ἀληθεῖς προφήτας ὑποκρινόμενοι, ἔδει σημείων διαστελλόντων ἑκατέρους. ἦν μὲν οὖν, κατὰ τὸν ἀπόστολον, πνευμάτων διακρίσεως χάρισμα, καὶ ὁ τοῦτο ἔχων διέκρινε πνεύματα, τά τε θεῖα ὄντα καὶ τὰ πονηρά, καθάπερ ἀργυραμοιβὸς τὸ νόμισμα τὸ δόκιμόν τε καὶ κίβδηλον. χωρὶς δὲ τῆς καθολικῆς ἐπιστήμης καὶ τὸ νῦν εἰρημένον ἀρκεῖ πρὸς διάκρισιν. ὁ γὰρ λόγος μου, φησίν, οὐ διάκενος καὶ τρόφιμος ἀλόγων, ἀλλ᾿ οἱονεὶ σῖτος καὶ λογικῶν τροφή.

20Fr. 20 (Yeremya 23, 28–29). Saman arpaya değil buğdaya karşı konmuştur: “Samanın buğdayla ne ilgisi var?” Çünkü Rab ekmek sundu: akılca daha zayıf olanlara arpa ekmeği, akıl sahiplerine buğday ekmeği. Bu yüzden burada da “Samanın arpayla ne ilgisi var?” demeyip “buğdayla” dedi ve böylece akıl sahiplerinin gıdasını tam olarak gösterdi. Başka bir işaret de Rab'bin sözlerinin kayayı parçalayan balta gibi olmasıdır. Azarlanan dinleyici “Yüreğim içimde yanmıyor muydu?” diyecek kadar yanıyorsa, söz ateş ve buğdaydır; hoşuna giden şeyleri dinleyip haz duyuyorsa, samandır. Tanrı'nın sözü bir baltadır, yalnızca odunu değil kayayı da yarmaya güç yeter; Mesih olarak anlaşılan kayayı değil, “Rab'bin önünde kayalar parçalanacak” sözü uyarınca yarılması gereken karşıt kayayı.

20

Jerem. 23, 28. 29. Τί δὲ τὸ ἄχυρον πρὸς τὸν | σῖτον εἶπεν, ἀλλ᾿ οὐ πρὸς κριθήν· παρέθηκε γὰρ ὁ κύριος ἄρτους, τοὺς μὲν κριθίνους τοῖς ἀλογωτέροις, τοὺς δὲ πυρίνους τοῖς λογικοῖς. διὸ καὶ νῦν οὐκ ἔφη· τί τὸ ἄχυρον πρὸς τὴν κριθήν, ἀλλὰ πρὸς τὸν σῖτον, τὴν λογικὴν ἀκριβῶς παραστήσας τροφήν. ἔστι δὲ καὶ ἄλλο σημεῖον, ὅτι οἱ λόγοι κυρίου ὡς πέλυξ κόπτων πέτραν. ὅταν ὁ ἀκροατὴς ἐλεγμενος καίηται ὥστε λέγειν· »οὐχὶ ἡ καρδία μου καιομένη ἦν ἐν ἐμοί«, πῦρ καὶ σῖτός ἐστιν ὁ λόγος· εἰ δὲ τέρπεται τῶν καθ᾿ Ἡδονὴν ἀκροώμενος, ἄχυρα. ἀλλὰ ⟨καὶ⟩ πέλυξ ἐστὶν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος, οὐ ξύλα μόνον δυνατὸς ἀλλὰ καὶ πέτραν διελεῖν, οὐ τὴν· λόγος, Χριστὸν νοουμένην, ἀλλὰ τὴν ἐναντίαν ἣν δεῖ τέμνεσθαι κατὰ τὸ »συντριβήσονται πέτραι ἐνώπιον κυρίου«.

21Fr. 21 (Yeremya 23, 30). Örneğin bir giysiyi hak sahibinden satın alan kişi ona yasal olarak sahip olur, çalan kişi de sahip olur ama haksız yere; aynı şekilde Yazı'dan öğretenlerden, sözleri piç ve lekeli bir psykhē ile taşıyanlar çalmaktadır. Onlar için şu söylenebilir: “Benden önce gelenlerin hepsi hırsız ve hayduttur, koyunlar da onları dinlemedi.” İncil'in sözünü kullanıp ona imanla bağlanmayan, ona göre yaşamayan ve onu ilan ederken yabancı bir prohairesis taşıyan kişi böyledir. O hırsızdır ve ona şöyle denecektir: “Çalma diye vaaz eden sen, çalıyor musun?”

21

Jerem. 23, 30. Ὥσπερ ὁ πριάμενος ἱμάτινο, εἰ τύχοι, παρ᾿ οὗ δεῖ, νομίμως ἔχει τοῦτο, ὁ δὲ κλέψας ἔχει μὲν ἀλλ᾿ οὐ δικαίως, οὕτω τῶν διδασκόντων ἀπὸ γραφῆς οἱ νόθῳ ψυχῇ καὶ κεκλκιδωμένῃ τὰ ῥήματα φέροντες κλέπτουσι· περὶ ὧν λέγοιτ᾿ ἄν· »πάντες ὅσοι ἦλθον πρὸ ἐμοῦ κλέπται δἰσὶ καὶ λῃσταί, καὶ οὐκ ηκουσαν αὐτῶν τὰ πρόβατα«. τοιοῦτος Ὁ λόγῳ χρώμενος εὐαγγελικῷ, μὴ πίστει διακείμενος πρὸς αὐτὸν μηδὲ βιοὺς κατ᾿ αὐτόν, ἀλλοτρίᾳ δὲ προαιρέσει χρώμενος τῇ τοῦ λόγου ἀπαγγελίᾳ· κλέπτης γάρ ἐστι καὶ λεχθήσεται πρὸς αὐτόν· » ὁ κηρύσσων μὴ κλέπτειν κλέπτεις«.

22Fr. 22 (Yeremya 24, 1–3). Bütün evren neyse, bir tek insan da belli bir benzerlikle odur. Birinin “göksel olanın suretini” taşıdığında gök diye anıldığını, başkasının “topraktan olanın suretine” sahipse toprak diye anıldığını (çünkü günah işleyene “Topraksın” denmiştir), başkasının içinde “sonsuz hayata fışkıran” ırmaklar bulunduğunu görürsün; en tatlı sözlere sahipse böyledir; [bir başkası ise] “Tanrı'nın onunla eğlenmek için yarattığı” [canavar olur]. Tek tek bakıldığında kimine güneş, kimine ay ve yıldız dendiğini de görürsün, çünkü “ölülerin dirilişi de böyledir.”

Ve biraz sonra:

Şimdi mesel onun çok kötü bir incir olduğunu söylüyor. Aretē olgunlaştırarak onu tatlılaştırır; öyle ki aretēlerin içine koyduğu keyfiyetle psykhē, ruh ve beden tamamen tatlı olur. Kötülük ise onu kötü ve yenmez kılar. Ama biri çok da tatlı olmayan incirler arıyorsa, bunları dindarlığın sırlarının ve Tanrı'nın tapınağının dışında arar, tıpkı çok da kötü olmayanları dışarıda araması gibi. Çünkü öğrenciliğin kendisine gelirse, Rab'bin tapınağının önünde ya çok tatlı incirler vardır (bunları yapmasını Mesih bilir) ya da çok kötüler. Dışarıdaki kötü incir Tanrı'nın sözlerini arkasına atmamıştır. Demek ki Tanrı'nın tapınağının ve ilahî öğretilerin çevresinde iki sepet durur. Seçen, kötü incirin keyfiyetinin çok tatlı olanlara karışmasına izin vermeyerek (çünkü “Az maya bütün hamuru mayalar”), bunun tersine de izin vermeyerek her birini nasıl yerleştireceğini bilir. Belki kötü incirlerin sepeti sonsuz ateşin cehennemidir, tatlı olanlarınki de göklerin krallığıdır.

Ve biraz sonra:

Peki peygamber sepetleri ne zaman gördü? Sürgünden sonra, diyor. Kurtarıcı'nın gelişini, halkın sürgününü ve tabiatça yabancı, Yeruşalim'in dışındaki bizim şimdi Tanrı'ya iman ve hakikatin tatlılığı sayesinde tatlı incir olduğumuzu görürsen, tatlı incirlerin sepetini görürsün. Bu sürgünden sonraki sünnetlileri görürsen, kötü ve yenmez incirlerin sepetini görürsün. İncirlerin çok tatlı olması yetmez, turfanda olanlara da benzemeleri gerekir; çünkü kurtulan kişi geç olgunlaşan incire benzetilmez.

22

Jerem. 24, 1— 3. Ὅπερ ὁ κόσμος ὅλος, τοῦτο κατά τινα ἀναλογίαν ἐστὶ μόνος ὁ ἄνθρωπος. εὑρήσεις γὰρ τινὰ μὲν οὐρανὸν λεγόμενον, ὅταν φορῇ > τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου<, ἄλλον δὲ γῆν, ἐὰν ἔχῃ >τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ< (τῷ γὰρ ἡμαρτηκότι λέλεκται· »γῆ εἶ«), ἄλλον ἔχοντα ποταμοὺς ἐν αὐτῷ >ἁλλομένους εἰς ζωὴν αἰώνιον<, ἐὰν ἔχῃ λόγους ποτιμωτάτους ὃν ἔπλασεν ὁ θεὸς ἐμπαίζειν αὐτῷ<. καὶ κατὰ μέρος εὑρήσεις τὸν μὲν ἥλιον, τὸν δὲ σελήνην λεγόμενον καὶ ἀστέρας, ἐπεὶ »οὕτως ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν«. Καὶ μετ᾿ ἀλλίγα· Νῦν δέ φησιν αὐτὸν ἡ παραβολὴ σῦκον εἶναι πονηρὸν λίαν· γλυκάζει μὲν γτὰρ αὐτὸν διὰ πεπάνσεως ἡ ἀρετή, ὡς εἶναι ψυχὴν ὅλην καὶ πνεῦμα καὶ σῶμα γλυκὺ τῆς ἐξ ἀρετῶν ποιότητος ἐντιθεμένης αὐτῷ, ἡ δὲ πονηρία κακὸν αὐτὸν καὶ ἄβρωτον ἀπεργάζεται. ἀλλ᾿ ἐὰν μὲν σῦκα ζητῇ τις μὴ λίαν χρηστά, ἔξω ζητεῖ ταῦτα τῶν τῆς θεοσεβείας μυσστηρίων καὶ τοῦ ναοὺ τοῦ θεοῦ, ὤσπερ οὖν καὶ τὰ μὴ λίαν πονηρά. ἐὰν γὰρ ἔλθῃ ἐπὶ τῆν μαθητείαν αὐτήν, πρὸ προσώπου ναοῦ κυρίου ἐστὶ σὐκα ρηστὰ λίαν (αἷα ποιεῖν οἶδε Χριστὸς) ἢ πονηρά· οὐδὲ γὰρ τὸ ἔξω πονηρὸν σῦκον ἐξέβαλε τοὺς λόγους τοῦ θεοῦ εἰς τὰ ὀπίσω. περὶ τὸν ναὸν τοίνυν τοῦ θεοῦ καὶ τὰ θεῖα δόγματα δύο κ άλαθοι κεῖνται. καὶ οἶδεν ὁ ἐκλεγόμενος, πῶς ἕκαστον κατατάσσει, μὴ ἀνεχόμενος πονηροῦ σύκου ποιότητα τοῖς λίαν ἐγκαταμῖξαι χηστοῖς (»μικρὰ«γὰρ »ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ«) οὐδὲ μὴ τοὐναντίον. καὶ τάχα ὁ κάλαθος τῶν σύκων τῶν πονηρῶν ἡ γέεννά ἐστι τοῦ αἰωνόυ πυρός, ὁ δὲ τῶν χρηστῶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Καὶ μετ᾿ ἀλίγα· Ἀλλὰ πότε τοὺς καλαθους ὁ προφήτης ἑώρακεν; μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν, φησίν. ἐὰν γ]ρ ἴδῃς τὴν ἐπιδημάν τοῦ σωτῆρος καὶ τοῦ λαοῦ τὴν αἰχμαλωσίαν καὶ ἡμᾶς τοὺς ἀλλοτρίους φύσει καὶ ἔξω τὴς Ἱερουσαλὴμ νῦν διὰ τὴν πίστιν τὴν εἰς θεὸν καὶ γλυκύτητα τῆς ἀληθείας γινομένους σὐκα χρηστά, ὄψει τὸν κάλαθον τῶν χρηστῶν σύκων· ἐὰν δὲ τοὺς ἐκ περιτομῆς μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν ταύτην θεάσοιο, τῶν πονηρῶν ὄψει καὶ ἀβρώτων σύκων τὸν κάλαθον. οὐκ ἀρεκῖ δὲ χηρστὰ λίαν εἶναι τὰ σῦκα, ἀλλὰ καὶ τοῖς πρωΐμοις ὡμοιῶσθαι προσήκει· ὄψιμον γὰρ σῦκον οὐκ ἔστιν ᾧ παραβάλλεται ὁ σῳζόμενος.

23Fr. 23 (Yeremya 24, 6). Mesih inşaatçı ve mimardır. Peygamberlerde O'nun hakkında şöyle denmiştir: “Şehrimi O inşa edecek ve halkımın sürgününü geri döndürecek.” Rab de şöyle diyor: “Ben onları inşa edeceğim, yıkmayacağım.” Tanrı iyi olduğu için bazı yapıları yıkar; çünkü içimizdeki kirli ruhların yapısı yıkılmalı ve böylece aretēlerden ve doğru öğretilerden Tanrı'ya bir tapınak inşa edilmelidir ki şanı orada görünsün. O aynı zamanda dikim yapan ve lâyık olanları aşılayan bir çiftçidir. Çünkü bütün dalları taşıyan kök olarak Kurtarıcı der ki: “Gerçek asma benim, siz çubuklarsınız, babam da bağcıdır. Bende kalıp güzel ürün veren her çubuğu babam daha çok ürün versin diye temizler; bende kalıp ürün vermeyen her çubuğu ise babam kesip ateşe atar.” “O'nda kalıp ürün vermeyen” putperestler arasında değil, müminler arasındadır. İman ettiğini söyleyip korkusuzca suç işleyen böyledir ve doğal olarak kesilir. Ürün vereni ise, insan olarak gözden kaçırdığı bir şey varsa düzeltsin diye temizler.

23

Jerem. 24, 6. Ὁ Χριστὸς οἰκοδόμος καὶ ἀραχιτέκτιων, περὶ οὗ ἐν προφήταις λέλεκται· »οὗτος οἰκοδομήσει τὴν πόλιν μου, καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ λαοὺ μου ἐπιστρέψει«. φησὶν οὖν Ο κύριος· καὶ οἰκοδομήσω αὐτὸς κὰι οὐ μή καθελῶ. ἀγαθὸς γὰρ ὢν ὁ θεὸς οἰκοδομήματά τινα καθαιρεῖ· δεὶ γὰρ τὴν ἐν ἡμῖν οἰκοδομὴν τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων καταλυθῆναι καὶ οὕτω ναὸν οἰκοδομηθῆναι θεῷ ἐξ ἀρετῶν τε καὶ δογμάτων ὀρθῶν, ἵνα καὶ ὀφθῇ ἡ δόξα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ. ἔστι δὲ καὶ γεωργὸς καταφυτεύων καὶ ἐγεκεντρίζων οὕς ἄξιον. φησὶ γὰρ ὁ σωτὴρ ὡς ῥίζα τοὺς κλάδους πάντας ἀνέχων· »ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή, ὑμεῖς τὰ κλήματα, ὁ δὲ πατήρ μου ὁ γεργός ἐστιν. πᾶν κλῆμα ἐν ἐμοὶ μένον και ποιοῦν καρπὸν καλόν, ὁ πατήρ μου καθαίρει ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ· πᾶν δὲ κλῆμα ἐν ἐμοὶ μένον μὴ φέρον δὲ καρπόν, ὁ πατήρ μου ἐκκόπτει καὶ εἰς πῦρ αὐτὸ βάλλει«. οὐκ ἐν ἐθνικοῖς, ἀλλ᾿ ἐν τοῖς πιστοῖς ἐστι τὸ >ἐν αὐτῷ μένον καὶ μὴ φέρον καρπόν<· οἷός ἐστιν ὁ λέγων εἶναι πιστὸς καὶ πλημμελῶν ἐπ᾿ ἀδείας, ὅστις εἰκότως ἐκκόπτεται· καθαίρει δὲ τὸ καρπὸν φέρον, ἵνα κἄν τι παρορᾷ ὡς ἄνθρωπος διορθώσειεν.

24Fr. 24 (Yeremya 25, 14). Söylediğimiz gibi Yetmişler bu görümü uluslara karşı görümlerin önüne koydular, ötekiler ise tersini yaptı. Elam, Kızıldeniz kıyısındaki bir Arap milletidir.

24

Jerem. 25, 14. Ταύτην, ὡς ἐλέγομεν, οἱ μὲν Ἑβδομήκοντα τῶν κατὰ τῶν ἐθνῶν ὁράσεων προὔταξαν· οἱ δὲ Λοιποὶ τοὐναντίον. Αἰλὰμ δὲ ἔθνος Ἀραβικὸν πρὸς τῇ ἐρυθρᾷ κείμενον θαλάσσῃ.

25Fr. 25 (Yeremya 25, 14–16). Çünkü okçulukla övünüyorlardı, “Yayıma güvenmeyeceğim, kılıcım beni kurtarmayacak” diye ilahi söylemeyi öğrenmemişlerdi. Her yandan milletleri onlara karşı harekete geçirmekle tehdit ediyor; bu yüzden çıkış yerlerinden gelen rüzgârlar diyor. Her birimiz hâlimize göre aynı adla Elamlı, Edomlu, Moablı, Mısırlı ya da İsrailli oluruz. Bir milletten daha iyi ya da daha kötü başka bir millete geçmek mümkündür, çünkü psykhē'nin milletleri birbirine dönüşebilir. Ama her birimiz biriktirdiğine göre Rab'bin gazabının kâsesini saf ya da karışık olarak içecektir; çünkü hepimiz az ya da çok günah işledik. İsrail, mücadelede Tanrı'ya karşı güçlü çıkarak yaptığı işten adını aldığı gibi, bazıları da “kınanan kayıtsızlar” olan Elamlılardır; çünkü adları böyle yorumlanır. Şöyle ki “ayıplı tutkulara” kendini kaptıranlardır. Sözü edilen rüzgârların ne olduğunu Pavlus da gösterir: “Artık dalgalarla savrulan ve insanların hilekârlığıyla, sapıtmanın yöntemlerine göre her öğreti rüzgârıyla sürüklenen kişiler olmayalım.” Kayıtsız kişi her rüzgârla sürüklenir: öğreti rüzgârıyla, thymos rüzgârıyla, arzu rüzgârıyla. Dört temel rüzgâr insan psykhē'sini altüst eder: arzu, korku, haz ve acı. Tanrı'nın terk ettiği Elamlı bunlara teslim edilir. Hâkimiyetinin ilkesi olan Elam'ın yayının ne olduğunu da Davud ilahisinde söylemiştir: “İşte günahkârlar yay gerdiler, oklarını sadağa hazırladılar ki karanlıkta yürekleri doğru olanları vursunlar.”

Ve biraz sonra:

Ama Kurtarıcı gelince, onları dağıtmak için bizi kuşatan Elamlıların üzerine dört rüzgârı getirdi. Çünkü karşıt güçler, ceza için başka karşıt güçlere teslim edilir; Firavun'un Nebukadnetsar'a teslim edilmesi gibi. Zehirli yılanları bir yere kapatırsan, güçlüler açlıktan zayıfları yer, ta ki hepsinin en güçlüsü yediği yılanlarla dolup basilisk denen yaratık olana dek; onun zehri meyve veren ağacı yalnızca bakışıyla kurutur. Kötü güçler de birbirleri tarafından böyle cezalandırılır; ta ki sonunda Mesih'in “son düşmanı ölüm” kalıncaya dek, yani “Aspis ve basiliskin üzerine basacaksın” denen basilisk. Çünkü Mesih basiliskten güçlü olduğu için onun üzerine bastı ve bize “yılanların ve akreplerin üzerine basma yetkisi” verdi.

25

Jerem. 25, 14—16. Ἐφρόνουν γὰρ ἐπὶ τοξείᾳ, μὴ μαθόντες ψάλλειν· »οὐ γὰρ ἐπὶ τὸ τόξον μου ἐλπιῶ, καὶ ἡ ῥομφαία μου οὐ σώσει με«. ἔθνη δὲ πανταχόθεν ἀπειλεῖ κινεῖν ἐπ᾿ αὐτόν, ὅθεν ἀνέμους ἐκ τῶν ὅθεν ὡρμῶντο καλεῖ. ἕκαστος ἡμῶν ἀναλόγως τῇ καταστάσει ᾒ Αἰλαμίτης ὁμωνύμως ἐστὶν ἢ Ἰδουμαῖος ἢ Μωαβίτης ἢ Αἰγύπτιος ἢ Ἰσραηλίτης. δυνατὸν δὲ μεταβάλλειν ἐξ ἑτέρου ἔθνους εἰς ἕτερον κρεῖττον ἢ χεῖρον· τὰ ψυχικὰ γὰρ ἔθνη μεταπίπτειν οἶδεν εἰς ἄλληλα. πλὴν ἕκαστος ἡμῶν ἀναλόγως οἷς ἐθησαύρισε πίεται τὸ τῆς ὀργῆς κυρίου ποτήριον ἀκράτου ἢ κεκερασμένης· πάντες γὰρ ἡμάρτομεν πλέον ἢ ἔλαττον. ὡς δὲ Ἰσραὴλ ἐπώνυμος γέγονεν ᾧ πεποίηκεν, ἰσχύσας πρὸς τὸν θεὸν ἐν τῇ πάλῃ, οὕτω τινές εἰσι Παραβεβλημένοι Ψεκτοὶ Αἰλαμῖται· οὕτω γὰρ ἑρμηνεύονται. παραβάλλοννοῦν, εἰς πάθη ἀτιμίας< δηλοῖ δέ, τίνες οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἄνεμοι, καὶ Παῦλος εἰπών· »ἵνα μηκέτι ὦμεν κλυδωνιζόμενοι καὶ περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ διδασκαλίας ἐν τῇ κυβίᾳ τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὴν μεθοδίαν τῆς πλάνης«. περιφέρεται δὲ παντὶ ἀνέμῳ ὁ Παρα- βεβλημένος, εἴτε διδασκαλίας εἴτε θυμοῦ εἴτε ἐπιθυμίας. ἄνεμοι δὲ τέσσαρες γενικοί, ταράσσουντες τὴν ἀνθρώπου ψυχήν, ἐπιθυμία, φόβος, ἠδονή, λύπη, οἷς Αἰλαμίτης ἐκ τοῦ θεοῦ καταλειφθεὶς παραδίδοται. ἀλλὰ τί τὸ τόξον Αἰλάμ, ἐν ᾧ ἡ ἀρχὴ τῆς δυναστείας, αὐτὸς ἔφη μελῳδῶν ὁ Δαβίδ· »ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον, ἡτοίμασαν βέλη εἰς φαρέτραν, τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ«. Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· Ἀλλ᾿ ὁ σωτὴρ ἐπιδημήσας τοὺς τέσσαρας ἀνέμους ἐπὶ τοὺς Αἰλαμίτας ἐπήγαγε κυκλοῦντας ἡμᾶς, ἵνα τούτους διασκορπίσειε. παραδίδονται γὰρ δυνάμεις ἀντικείμεναι δυνάμεσιν ἑτέραις ἀντικειμέναις εἰς κόλασιν, ὡς ὁ Φαραὼ τῷ Ναβουχοδονόσορ· καὶ ὄφεις γὰρ ἰοβόλους εἰ κατακλείσεις, ὑπὸ τῶν δυνατωτέρων οἱ ἀσθενεῖς ὑπὸ λιμοῦ κατεσθίονται, ἕως οὗ ὁ πάντων ἰσχυρότατος πληρωθεὶς ὑπὸ τῶν ὄφεων οὓς κατεδήδοκεν, ὁ καλούμενος γένηται βασιλίσκος, ἰὸν ἔχων ἐκ μόνης θέας καρποφόρον δένδρον ξηραίνοντα. οὕτως αἱ πονηραὶ δυνάμεις ὑπ᾿ ἀλλήλων κολάζονται, μέχρι καταλειφθῇ τελευταῖον ὀ >ἔσχατος ἔχθρὸς Χριστοῦ θάνατος,> βασιλίσκος περὶ οὗ φησιν· »ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ«. ὁ γὰρ Χριστὸς ἰσχυρότερος ὢν τοῦ βασιλίσκου, ἐπιβέβηκεν αὐτῷ καὶ δέδωκεν ἡμῖν »ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων«.

26Fr. 26 (Yeremya 27, 16). Babilli bir adam da vardır, Babilli bir bebek de; bunlara, yani hem büyük hem de yeni başlayan tutkulara karşı mücadele etmek gerekir. Ama “Babil'in bebeklerini tutup kayaya”, yani Mesih'e “çarpan ne mutludur”, onlar adam olmadan önce. Babil tohumunu, yani “karışıklık” olan düşünceyi yok etmek daha da mutluluk vericidir. Bunun zıddı, hakkında “Ne mutlu Siyon'da tohumu olana” ve “Sığır ve eşeğin çiğnediği her suyun üzerine tohum ekenlere ne mutlu” denen tohumdur. Yalnızca adamı ya da çocuğu değil, tohumu bile yok etmek gerekir, çünkü işlenirse ürün verebilir. İyi tohumun üzerine ekilmesi gereken su nedir? Yeniden doğuşun yıkanışı. Orada “sığır ve eşek çiğner”: sığır temiz olan İsrailli, eşek ise soyca kirli ve putperesttir. Bu hayvanlar, İsrailoğullarına bildirilen sözün ve uluslara ilan edilen sözün simgeleridir.

26

Jerem. 27, 16. Ἔστι τις ἀνὴρ Βαβυλώνιος καὶ νήπιον Βαβυλώνιον, καὶ δεῖ πρὸς τούτους ἀγωνίζεσθαι, τουτέστιν ἢ πρὸς μεγάλα ἢ πρὸς νῦν ἀρχόμενα πάθη. πλὴν >μακάριος, ὃς ἂν κρατήσας ἐδαφίσῃ πρὸς τὴν πέτραν (τὸν Χριστὸν) τὰ νήπια Βαβυλῶνος<, πρὶν εἰς ἄνδρας προέλθωσιν. ἔτι δὲ μακαριώτερον ἐξολοθρεῦσαι Βαβυλώνιον σπέρμα, λογισμὸν δηλονότι Συγχυτικόν (ἐναντίον δὲ τούτῳ σπέρμα περὶ οὗ λέλεκται· »μακάριος ὅς ἔχει ἐν Σιὼν σπέρμα« καὶ »μακάριοι οἱ σπείροντες ἐπὶ πᾶν ὕδωρ, οὗ βοῦς καὶ ὄνος πατεῖ«). οὐ νόμνον ἄνδρα τινὰ οὐδὲ παιδίον, ἀλλὰ κἄν μόνον σπέρμα· δύναται γὰρ καρποφορεῖν γεωργούμενον. ποῖον δὲ τὸ ὕδωρ, ἐφ' ὅ σπείρειν δεῖ τὸ καλὸν σπέρμα; τὸ τῆς παλιγγενεσίας λουτρόν. ἐκεῖ »βοῦς καὶ ὄνος πατεῖ«, βοῦς ὁ καθαρὸς καὶ Ἰσραηλίτης, ὄνος ὁ ἐκ γένους ἀκάθαρτός τε καὶ ἐθνικός. σύμβολα δὲ τὰ ζῶα ταῦτα τοῦ τε καταγγελλομένου λόγου τοῖς Ἰσραηλίταις καὶ τοῦ κεκηρυγμένου τοῖς ἔθνεσιν.

27Fr. 27 (Yeremya 27, 16). Babilli orağı kurtarmak için değil, kutsal kiliseden kesip biçmek için tutar. Bunu çekmeden önce, sapkınların sözlerini ortadan kaldırarak onu yok edelim. “Her itaatsizliğin cezasını vermeye hazırız” ve “Tanrı'nın bilgisine karşı yükselen her tepeyi yıkıyoruz” diyen Pavlus böyleydi. Sonra Yunan sözünün gücüne tanıklık eder: Bütün milletler bir bakıma ispat gücü varmış gibi görünen bu söze boyun eğer.

27

Jerem. 27, 16. Κατέχει δὲ δρέπανον ὁ Βαβυλώνιος οὐκ ἐπὶ τῷ σῶσαι, ἀλλ' ἐπὶ τῷ ἐκτεμεῖν τῆς τῆς ἁγίας καὶ θερίσαι ἐκκλησίας· ὅν πρὶν τοῦτο παθεῖν ὀλοθρεύσωμεν, τοὺς τῶν αἱρετικῶν ἐξαφανίσαντες λόγους. οἷος ἦν ὁ Παῦλος λέγων· »ἐν ἑτοἰμῳ ἔχοντες ἐκδικῆσαι πᾶσαν παρακοήν«, ὁ λέγων· »πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ καθαιροῦντες«. εἶτα μαρτυρεῖ τῷ Ἑλληνικῷ λόγῳ δύναμιν, ὡς πάντα τὰ ἔθνη τούτῳ παραχωρεῖν ἀποδεικτικῷ πως εἶναι δοκοῦντι.

28Fr. 28 (Yeremya 27, 17). Tek bir yitik koyun için “koyun” der. İncil'de de “İnsanoğlu yitik olanı arayıp kurtarmak için geldi” der. Meselde de yüz koyundan yalnızca biri yitmiştir; aramıza gelen Çoban onu bulmak için gelmiş, omuzlarına alıp doksan dokuzun sayısına katmıştır. Çünkü hepimiz tek bedeniz ve tek koyunuz: Kimimiz ayak, kimimiz baş, kimimiz başka bir şeyiz; Çoban gelip “kemiği kemiğe, eklemi ekleme” topladı ve birleştirip kendi yurduna götürdü. Birlik; sevgi, hakikat ve iyi prohairesis ile olur. O, kendi sözüyle herkesi birleştirdi. Bazıları söz dinlemez çıktıysa, onların hastalığı şifa bulmaz olmuştur. Gerçek akrabalığa göre bütün İsrailli tektir: “Çünkü hepimiz tek bedeniz, tek ekmeğiz ve tek ruhu paylaşırız.” Yitik koyun, sözde ve eylemde yapması gerekeni ya aramadığı ya da bulamadığı için ıskalayan kişidir. Bilgiye ait olanı bilen ve yapan yitip gitmez. Yiten ise aslanlar tarafından dışarı sürülür. Çünkü “Düşmanımız iblis, yutacak birini arayarak kükreyen aslan gibi dolaşır.” “Kükreyen aslan yavruları” da avlanmak ve “Tanrı'dan yiyecek aramak” üzere adillere tuzak kurar, bizi barışın dağlarından kovmak ister. Ama Davud aslanı sakalından yakalayıp boğduğu gibi, biz de ruhanî Davud olan Mesih'ten aslanı yakalamasını ve bütün hayvanlar kurulunu yok etmesini dileyelim. Burada iki temel aslanı ele alıyor: Asurlu ve Babilli. Krallar'ın dördüncü kitabındaki tarihe göre iki aslan vardır: Asurlu, İsrailoğullarını “bugüne dek Asur'a” sürmüştür, Babilli ise Yahudaoğullarını “Babil'e.” Ama burada birinci ve ikinci demiyor, birinci ve sonuncu diyor. Birinci aslan karşıt olan iblistir, o “adam katili”; sonuncusu ise çağın sonunda “günah adamı, yıkım oğlu, tanrı denen ya da tapılan her şeye karşı yükselen” olacaktır.

28

Jerem. 27,17. Πρόβατόν φησιν ὡς ἑνὸς πεπλανημένου. καὶ ἐν εὐαγγελίῳ δέ φησιν· »ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἦλθεν ἐκζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός«. καὶ ἐν τῇ παραβολῇ δὲ ἕν ἐκ τῶν ἑκατὸν ἀπώλετο μόνον, ὅπερ ἦλθεν εὑρεῖν ὁ ἐπιδημήσας ποιμήν, ὅς καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων ἀναλαβὼν ἀπέδωκε τῷ ἀριθμῷ τῦν ἐνενήκοντα καὶ ἐννέα. οἱ γὰρ πάντες ἕν σῶμά ἐσμεν καὶ ἕν πρόβατον· ὁ μέν τίς ἐστι πούς, ὁ δὲ καφαλή, ὁ δὲ ἄλλο τι, ὁ δὲ ποιμὴν ἐλθὼν συνήγαγεν ]>ὀστέον πρὸς ὀστέον καὶ ἁρμονίαν πρὸς ἁρμονίαν< καὶ ἑνώσας ἀνέλαβεν ἐπὶ τὴν χώραν αὐτοῦ. ἡ δὲ ἑνότης γίνεται δἰ ἀγάπης καὶ ἀληθείας καὶ προαιρέσεως ἀγαθῆς. τῷ ἰδίῳ μὲν οὖν λόγῳ πάντας ἥνωσεν. εἰ δέ τινες ἀπειθοῦντες ἐφάνησαν, ἀνίατον τὸ πάθος ἐκτήσαντο. εἷς οὖν ὁ πᾶς Ἰσραηλίτης κατὰ τὴν συγγένειαν τὴν ἀληθινήν, >οἱ γὰρ πάντες ἕν σῶμά ἐσμεν καὶ εἷς ἄρτος καὶ τοῦ ἑνὸς μετέχομεν πνεύματος<. πλανώμενον δὲ πρόβατον ὁ μὴ τυγχάνων τῆς τοῦ καθήκοντος θήρας ἔν τε λόγῳ καὶ πράξει, ἤ τῷ μὴ ζητεῖν ἤ τῷ μὴ εὑρεῖν. ὁ δὲ εἰδῶς καὶ ποιῶν τὰ τῆς ἐπιγνώσεως οὐ πλανᾶται· ὁ δὲ πλανώμενος ὑπὸ λεόντων ἐξωθεῖται. »ὁ« γὰρ »ἀντίδικος ἡμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ξητῶν τίνα καταπίῃ«. ἤδη δὲ καὶ »σκύμνοι λένοτος ὠρυόμενοι ἁράσαι καὶ ζητῆαι παρὰ θεοῦ βρῶσιν αὐτοῖς« ἐπιβουλεύουσι τοῖς δικαίοις, βουλόμενοι ἐξῶσαι ἡμᾶς ἀπὸ τῶν ῤρῶν τῆς εἰρήωης. ἀλλ' ὡς Δαβίδ λαβὼν τοῦ πώγωνος τὸν λέοντα ἔπνιξεν, οὕτω τὸν πνευματικὸν Δαβίδ, τὸν Κριστόν, ἐξαιτήσωμεν λαβόντα τὸν λέοντα καὶ πᾶν τὸ τῶν θηρίων συνέδριον ἀνελεῖν. δύο δὲ νῦν λαμβάνει λέοντας γενικούς, τόν τε Ἀσσύριον καὶ τὸν Βαβυλώνιον. κατὰ τῆν ἱστρίαν τὴν ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν Βασιλειῶν δύο εἰσίν· ὁ μὲν γὰρ Ἀσσύριος ἀπᾠκισε τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ >εἰς Ἀσσυρίους ἕως τῆς σήμερον<, ὁ δὲ Βαβυλώνιος τοὺς υἱοὺς Ἰούδα >εἰς Βαβυλῶνα>. πλὴν οὐκ ἔφη νῦν πρῶτος καὶ δεύτερος, ἀλλὰ πρῶτος καὶ ἔσχατος. πρῶτος γὰρ λέων ὁ ἀντικείμενος διάβολος, αὐτὸς ὁ »ἀνθρωποκτόνος«· τελευταῖος δὲ ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος »Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὁ ἐπαιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον θεὸν ἤ σέβασμα«.

29Fr. 29 (Yeremya 27, 17–19). İki kral, kötülük görenlerin öcünü almak için çekmeleri gerekeni çekmedikçe İsrail otlağına geri dönemez. Bu sözü kesinlikle yalnızca iblis ya da Deccal için anlama; çünkü “Şeytan yakında ayaklarımın altında ezilerek” bende de ortadan kaldırılsın. Tanrı bu ikisini ve aradakileri ortadan kaldırınca İsrail'i otlağına geri götürecek; o zaman Karmel'de, Başan'da, Efrayim dağında ve Gilead'da otlayacak. Yahudiye'de ve miras alınan toprakta bu kadar çok yer varken yalnızca bunları adlandırdı.

29

Jerem. 27, 17—19. Οὐ δύναται ὁ Ἰσραὴλ ἀποκαταστῆναι εἰς τὴν νομὴν αὐτοῦ, ἐὰν μὴ πάθωσιν οἱ δύο βασιλεῖς ἅ δεῖ παθεῖν ὑπὲρ τῆς τῶν πεπονθότων κακῶς ἐκδικήσεως. μὴ πάντως δὲ ἐπὶ τῶν διάβολον ἤ τὸν ἀντίχριστον ἐκλάβῃς τὸν λόγον· ἐν ἐμοὶ γὰρ ἀναιρεθήτω >συντριβόμενος ὁ σατανᾶς ὑπὸ τοὺς πόδας μου ἐν τάχει<. ὅταν δὲ ἀνέλῃ τοὺς δύο τούτους καὶ τοὺς μεταξύ, ἀποκαταστήσει τὸν Ἰσραὴλ εἰς τὴν νομὴν αὐτοῦ· ὅτε καὶ νεμήσεται ἐν τῷ Καρ- μήλῳ καὶ τῇ Βασὰν καὶ ἐν ὄρει Ἐφραὶμ καὶ ἐν Γαλαάδ. τοσούτων τόπων ἄντων τῆς Ἰουδαίας καὶ τῆς τῆς τῆς καλρονομουμένης, ταῦτα μόνον ὠνόμασεν.

30Fr. 30 (Yeremya 27, 23). Yeryüzündekileri kendi açgözlülüğüyle ezdiği için Babil'e çekiç diyor. Süleyman ilahî tapınağı yaparken, Krallar'ın üçüncü kitabı övgüyle “Tanrı'nın evinde çekiç ve balta sesi duyulmadı” der. Ev Tanrı'nın kilisesidir, orada çekiç duyulmamalıdır. Bütün yeryüzünün çekici iblistir. Ona aldırmayan, çekicin vurduğu ama etkilenmeyen bir malzeme gibidir. Çünkü “İşte, elmas bir surun üzerinde duran bir adam, elinde de elmas” der; elması hiçbir çekiç kıramaz. Çekiç olan iblis üstte dursa ve altta “dövülmez örs gibi” ejderha bulunsa bile, Rab'bin elinde ve koruması altında olan elmas hiçbir şey çekmez. Aziz, elmastan bir surdur; Rab'bin ellerinde kalarak çekiçle ejderha arasına sıkışsa da etkilenmeden kalır. Darbe aldıkça aretē'sini daha parlak gösterir. İblis, taşın tabiatını bilmeyen biri gibi, bu elmas gibi kişiyi çok sayıda darbeyle sınar; oysa bunların tabiatını iyi bilen yalnızca Tanrı'dır. Çekiç olmasaydı, kanundaki “dövme boru” da olmazdı; o boru Tanrı'nın bayramlarına uyandırır ya da işitenleri savaşa kışkırtır. Çekiç, çeşitli sınavlarla Pavlus'u böyle yaptı: Çekiçten hiçbir zarar görmedi, ama yüksek sesle kötülüğe karşı savaşa uyandırdı. Sınavı işleyen çekiçtir, çekice hizmet eden ise Kabil soyundan gelen “tunç ve demir işleyen demirci” dövücüdür. Kurtarıcı zamanında böyleleri Yahuda ve “Çarmıha ger, çarmıha ger onu” diye bağıranlardı; böyle işlerle çekice hizmet ediyorlardı.

30

Jerem. 27, 23. Σφύραν τὴν Βαβυλῶνα καλεῖ, ταῖς ἰδίαις πλεονεξίαις τοὺς ἐπὶ γῆς κατατρίψασαν. ὅτε δὲ τὸν θεῖον νεὼν Ὁ Σολομὼν κατεσκεύαζεν, ἐν ἐπαἰνῳ τῶν Βασιλειῶν ἡ τρίτη φησὶν ὅτι >σφύρα καὶ πάλεκυς οὐκ ἠκούσθη ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ θεοῦ<. οἶκος δὲ ἡ ἐκκλησία θεοῦ, ἐν ᾗ μὴ δεῖ ἀκούεσθαι σφύρα. ἔστι δὲ σφύρα πάσης τῆς γῆς ὁ διάβολος, καὶ ἔστιν ὁ μὴ φροντίζων αὐτῆς οἱονεί τις ὕλη τυπτομένη παρ' αὐτῆς καὶ μὴ πάσχουσα. »ἐκοὺ« γάρ φησιν »ἀνὴρ ἑστηκὼν ἐπὶ τείχους ἀδαμαντίνου, καὶ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ἀδάμας«· ὅστις ἀδάμας ὑπ' οὐδεμιᾶς συντρίβεται σφύρας. κἄν ἐφεστήκῃ γοῦν ὁ διάβολος ἡ σφύρα, καὶ ὐποκείμενος ᾖ δράκων »ὥσπερ ἄκμων ἀνήλατος«, οὐδὲν ὁ ἐν τῇ χειρὶ κυρίου καὶ ὑπὸ τὴν σκέπην αὐτοῦ ἀδάμας πείσεται. τεῖχος γὰρ ὁ ἅγιος ἀδμάντινον, καὶ ἐν χερσὶ κυρίου μένων ἀπαθής, κἄν μέσος ληφθῇ τῆς τε σφύρας καὶ τοῦ δράδοντος. ὅσον δὲ τύπτεται, λαμπροτέραν αὐτοῦ τὴν ἀρετήν ἐπιδείκνυσιν· ὁ γὰρ διάβολος οἷά τις λέθων ἀγνοῶν φύσιν διὰ πολλῶν δοκιμάζει πληγῶν τὸν οἷον ἀδάμαντα, θεοῦ μόνου καλῶς τὴν τούτων φύσιν εἰδότος. εἰ σφύρα μὴ ἦν, >σάλπιγξ ἐλατὴ< ἡ κατὰ τὸν νόμον οὐκ ἦν ἦν, διεγείρουσα ἐπὶ τὰς ἑορτὰς τοῦ θεοῦ ἤ παροξύνουσα εἰς πόλεμον τοὺς ἀκούοντας. τοιοῦτον ἐποίησε τὸν Παῦλον διὰ πειρασμῶν ποικίλων ἡ σφύρα, μηδὲν μὲν ἐξ αὐτῆς παθόντα, μεγάλῃ δὲ φωνῇ πρὸς τὸν τῆς κακίας διεγείροντα πόλεμον. ἐργάζεται μὲν οὖν ἡ σφύρα τὸν πειρασμόν, ὑπηρετεῖ δὲ τῇ σφύρᾳ ὁ ἀπὸ τοῦ Κάϊν »σφυροκότος, ὁ χαλκεὺς χαλκοῦ καὶ σικήρου«. τοιοῦτος ἑπὶ τοῦ σωτήρος Ἰούδας καὶ οἱ »σταύρου, σταύρου αὐτόν« κεκραρότες, διὰ τῶν τοιούτων ὑπηρετοῦντες τῇ σφύρᾳ.

31Fr. 31 (Yeremya 27, 25). Elçi de “zaferinin zenginliğini merhamet kaplarına göstermek için yıkıma hazırlanmış gazap kaplarını” bilir. Bütün insanları bu iki kaba ayırdı: gazap kapları ve merhamet kapları. Kimi Firavun ve Mısırlılar gibidir, kimi Pavlus ve iman edenler gibi. Peki gazap kaplarının bulunduğu Rab'bin hazinesi nedir? Belki kilisedir, çünkü böyleleri çoğu zaman orada gözden kaçar. Kiliseyi açacağı bir zaman gelecektir. Şimdi kapalıdır; gazap kapları merhamet kaplarıyla birlikte otlar, saman buğdayla birliktedir, atılacak balıklarla seçkin balıklar aynı ağdadır. Rab hazinesini yargı zamanında açar; o zaman gazap kapları atılınca merhamet kabı olan kişi haklı olarak “Aramızdan çıktılar, çünkü bizden değildiler” der. Hazinenin dışında günah işleyen kaplar henüz gazap kapları değildir, daha aşağıdır; çünkü “efendilerinin isteğini bilmeyen ve yapmayan” hizmetkârlardır. Demek ki bunlar yalnızca başka şeyler için saklanan kaplardır.

31

Jerem. 27, 25. Σκεύη ὀργῆς καὶ ὁ ἀπόστολος οἶδε »κατηρτισμένα εἰς ἀπώλειαν, ἵνα γνωρίσῃ τὸν πλοῦτον τῆς δόξης αὐτοῦ ἐπὶ σκεύη ἐλέους«. πάντας γὰρ ἀνθρώπους εἰς δύο ταῦτα διεῖλε σκεύη, τὰ μὲν ὀργῆς, τὰ δὲ ἐλέους· τὰ μὲν οἷος ὁ Φαραὼ καὶ οἱ Αἰγύπτιοι, τὰ δὲ οἷος ὁ Παῦλος καὶ οἱ πιστεύσαντες. ἀλλὰ τίς ὁ θησαυρὸς κυρίου, ἐν ᾧ τὰ σκεύη τῆς ὀργῆς; ἴσως ἡ ἐκκλησία, ἐν ᾗ τοιοῦτοι πολλάκις λανθάνουσιν. ἔσται δὲ καιρός, ὅτε ἀνοίγει τὴν ἐκκλησίαν. νῦν γὰρ κέκλεισται, καὶ τὰ σκεύη τῆς ὀργῆς μετὰ τῶν σκευῶν τοῦ ἐλέους νέμεται, καὶ τὰ ἄχυρα μετὰ τοῦ σίτου σἰσί, καὶ ἐν μιᾷ σαγήνῃ οἵ τε ἀπόβλητοι καὶ οἱ ἐκλεκτοὶ ἰχθύες. ἀνοίγει δὲ τὸν θησαυρὸν αὐτοῦ ὁ κύριος κατὰ τὸν καιρὸν τῆς κρίσεως, ὅτε τῶν σκευῶν τῆς ὀργῆς ἐκβαλλομένων, ὁ ἐλέους σκεῦος ὑπάρχων εἴποι ἂν εἰκότως· >ἐξῆλθον ἀφ᾿ ἡμῶν, οὐ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν<. τὰ δὲ ἔξω τοῦ θησαυροῦ ἁμαρτάνοντα σκεύη οὔπω σκεύη ὀργῆς ἐστιν, ἀλλ᾿ ἐλάττονα· <δοῦλοι> γὰρ εἰσι >μὴ εἰδότες τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτῶν καὶ μὴ ποιοῦντες αὐτό<. σκεύη τοίνυν εἰσὶν ἁπλῶς εἰς ἄλλα τηρούμενα.

32Fr. 32 (Yeremya 27, 28). Yahudiye'nin tutsaklarından bazıları gelecek, diyor, Babil'den alınan öcü müjdeleyecekler. Bu, Babil dediği putperestlikten dönenler için de söylenebilir: Onlar gözetleme yeri olan Siyon'a, yani kiliseye gelerek Tanrımız Rab'den gelen öcü duyururlar.

32

Jerem. 27, 28. Ἥξουσι, φησί, τῶν αἰχμαλώτων τινὲς τῆς Ἰουδαίας, εὐαγγελιζόμενοι τὴν κατὰ Βαβυλῶνος ἐκδίκησιν. λέγοι δ᾿ ἂν καὶ περὶ τῶν ἐξ εἰδωλολατρείας ἐπιστρεφόντων, ἣν καλεῖ Βαβυλπωνα· οἵτινες ἐλυόντες εἰς Σιών, τὸ Σκοπευτήριον, τὴν ἐκκλησίαν, τὴν παρὰ κυρίου θεοῦ ἡμῶν ἐκδίκησιν ἀναγγέλλουσιν.

33Fr. 33 (Yeremya 27, 29). Babil'de olanlar çok, Yeruşalim'dekiler pek azdır. Çünkü şöyle denmiştir: “Rab Tanrınız sizi çok olduğunuz için sevmedi; siz bütün milletlerden azsınız.” Gerçekten “kurtulanlar ve dar kapıdan girenler azdır.” “Geniş ve ferah” Babil'e karşı yay geren herkese, ondan kimseyi sağ bırakmaması buyurulur.

33

Jerem. 27, 29. Οἱ μὲν ἐν Βαβυλῶνι πολλοί, οἱ δὲ ἐν Ἱερουσαλὴμ ἐλάχιστοι. εἴρηται γάρ· »οὐ παρὰ τοῦτο ἠγάπησεν ὑμᾶς κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν, παρὰ τὸ εἶναι πολλοστούς· ὑμεῖς γάρ ἐστε ὀλιγοστοὶ παρὰ πάντα τὰ ἔθνη«. >ὀλίγοι< γὰρ ὄντως >οἱ σῳζόμενοι καὶ διὰ τῆς στενῆς εἰσερχόμενοι θύρας<. παραγγέλλεται δὲ πᾶς ἐπὶ τὴν >πλατεῖαν καὶ εὐρύχωρον< Βαβυλῶνα τόξον ἐντείνων, μηδένα ταύτης περιποιήσασθαι.

34Fr. 34 (Yeremya 27, 29–32). Birinin dindarlığa direnen ne kadar düşüncesi varsa, Babilliler o kadar çoktur. Onlar yeryüzünün günahkârları olarak ortadan kaldırılmalıdır. Bunlardan arınan kişi, Babil'in küstahlığının öcünü alan Tanrı'nın şehrine girer. Çünkü Babil kendi gücüyle üstün geldiğini sanmış ve Tanrı'ya karşı büyüklenmişti. Tapınak yakıldığında kutsal kaplar cariyelerin kullanımına verilmişti. Bu yüzden ürün vermeyen milleti bir orman gibi ateşle yakıp bitirdi. İşte bunun için “Ey küstah kadın, sana karşıyım, diyor Orduların Rabbi” diyor.

34

Jerem. 27, 29—32. Ὅσους τις ἔχει λογισμοὺς ἀνθεστηκότας θεοσεβείᾳ, πολλοί εἰσι Βαβυλώνιοι· οὓς ἀναιρετέον ἁμαρτωλοὺς ὄντας τῆς γῆς. ἐξ ὧν ὁ καθαρεύσας ἐν τῇ πόλει γίνεται τοῦ θεοῦ τοῦ ἐκδικοῦντος τῆς Βαβυλῶνος τὴν ὕβριν· ᾤετο γὰρ οἰκείᾳ δυνάμει κεκρατηκέναι καὶ κατηλαζονεύετο τοῦ θεοῦ. ἐμπρησθέντος γὰρ τοῦ ναοῦ, τὰ σκεύη τὰ ἱερὰ ταῖς παλλακαῖς εἰς χρῆσιν ἐδόθη. διόπερ πυρὶ τὸ ἄκαρπον ἔθνος καθάπερ δή τινα δρυμὸν κατηνάλωσε. ταύτῃ τοί φησιν· ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ σὲ τὴν ὑβρίστριαν, λέγει κύριος τῶν δυνάμεων.

35Fr. 35 (Yeremya 28, 8). Sonun bir anda geleceğine dair peygamberlik ediyor. “Tufan günlerinde” ve “Lut'un günlerinde” herkes yaşamın işleriyle uğraşırken “tufan ve ateş gelip hepsini alıp götürdüğü” gibi, son da ansızın olacaktır. Bunun simgesi, yalnızca boruların sesiyle bir anda yıkılan Eriha idi. Kurtarıcı'nın çilesi zamanında da Babil ansızın düştü: Mesih, uluslardaki putlara dair öğretileri etkisiz kıldı ve uluslardan iman edenleri kurtardı.

35

Jerem. 28, 8. Προφητεύει τὴν συντέλειαν ἀθρόως γενηθησομένην· >ὥσπερ γὰρ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ κατακλυσμοῦ< καὶ ìἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ Λὼτ< τὰ βιωτικὰ πάντες ἐποίουν, >ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς καὶ τὸ πῦρ καὶ ἦρεν ἅπαντας<, οὕτως ἔσται τὸ τῆς συντελείας αἰφνίδιον. οὗ δὴ σύμβολον ἦν ἡ ἀθρόως πεσοῦσα φωνῇ καὶ μόνῃ σαλπίγγων Ἱεριχώ. καὶ παρὰ τὸν καιρὸν δὲ τοῦ σωτηρίου πάθους ἄφνω ἔπεσε Βαβυλών, Χριστοῦ τὰ περὶ τῶν ἐθνικῶν εἰδώλων καταργήσαντος δόγματα καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ῥυσαμένου πιστεύσαντας.

36Fr. 36 (Yeremya 28, 7). Nebukadnetsar'ın kâsesi altındandır, insanları aldatmak için; altını görüp kabul etsinler de içindeki hükmü düşünmeden içsinler diye. Çünkü onun kötü öğretileri güzel sözlerle süslenmiştir, üslup güzelliğiyle ve teknik yöntemle ayartır. En yetkin görünen her şair de altın bir kâse yapmış, içine putperestliğin, müstehcen sözün ve psykhē'ye ait bütün kötülüklerin zehrini koymuştur. İsa ise altın kâseye önem vermedi, ona benziyor sanılmasın diye (bu yüzden “bu hazineye toprak kaplarda sahibiz”); onun gözettiği, içindeki kurtuluştu. Altın kâse olan Babil, ceza zamanı geldiğinde, bir zamanlar Eyüp'e dokunan Rab'bin elinde olur; bütün yeryüzünü gazapla, acıyla, tutkularla, kuruntuyla sarhoş eder (kaç günah varsa o kadar sarhoşluk vardır); herkes şaraptan olmuş gibi sendeler, sağlam hiçbir şeyleri kalmaz. Adil kişi ise yeryüzü değildir. Yeryüzünde olsa da “vatandaşlığı göklerdedir” ve “Topraksın ve toprağa döneceksin” sözünü duymaz; olsa olsa “Göksün ve göklere gideceksin” der, çünkü “göksel olanın suretini” taşıyorsun ve sağlamca duruyorsun.

36

Jerem. 28, 7. Χρυσοῦν ἐστι τοῦ Ναβουχοδονόσορ τὸ ποτήριον εἰς »ἀπάτην ἀνθρώπων, ἵνα δεξάμενοι πίωσιν, ὁρῶντες τὸν χρυσὸν, τὸ δὲ κρίμα τὸ ἐν τούτῳ μὴ λογεζόμενοι. τὰ μοχθηρὰ γὰρ αὐτοῦ δόγματα καλ- λιλεξίᾳ κεκόσμηται, τῷ τῆς φράσεως δελεάζοντα κάλλει καὶ τῇ μεθόδῳ τῇ τεχνικῇ. καὶ πᾶς δὲ ποιητὴς ἄκρος εἶναι δοκῶν ποτήριον χρυσοῦν κατεσκεύασε, δηλητήριον ἐμβαλὼν εἰδωλολατρείας, αἰσχρολγίας, καὶ τῶν ψυχικῶν ἁπάντων κακῶν. ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐ χρυσοῦ ποτηρίου προενοήσατο, μήποτε καὶ δόξῃ ἐκείνῳ ὅμοιον εἶναι (διόπερ »ἔχομεν τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσιν«), ἀλλὰ τῆς ἐν αὐτῷ σωτηρίας. τὸ δὲ χρυσοῦν ποτήριον, ἡ Βαβυλώ, ὅταν ἐπὶ τὴν ἐκδίκησιν ἔλθῃ, ἐν χειρὶ κυρίου γίνεται, τῇ ἁψαμένῃ ποτὲ τοῦ Ἰώβ, μεθύσκον πᾶσαν τὴν γῆν ἀπὸ ὀργῆς, ἀπὸ λύπης, ἐρώτων, κενοδοξίας (ὅσα γὰρ ἁμαρτήματα, τοσαῦται καὶ μέθαι), καθάπερ ἐξ οἴνου πάντων σαλευομένων καὶ βέβαιον ἐχόντων οὐσέν. ὁ δὲ δίκαος οὐκ ἔστι γῆ. ὢν γὰρ ἐπὶ γὴς, ἔχει >ἐν οὐρανοῖς τὸ πολίτευμα> καὶ οὐκ ἂν ἀκούσειε· »γὴ εἶ καὶ εἰς γὴν ἀπελεύσῃ«, ἀλλ᾿ ἐκ τῶν εἰκότων· οὐρανὸς εἶ καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀπελεύσῃ, φορεῖς γὰρ >τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου<, καὶ πάγιος ἕστηκας.

37Fr. 37 (Yeremya 28, 8–10). Babil'den ümit kesilmemişse (yoksa “Belki iyileşir” demezdi), başka hangi psykhē'den ümit keseceğiz? Kurtulmadıysa bu onun yüzündendir; öyle ki en iyi hekimler kendilerini savunup şöyle diyor: “Babil'i tedavi ettik, iyileşmedi; onu bırakalım.” Onun tedavi edilememesi ne hekimler ne de ilaç olan reçine yüzündendir. Hekimler, büyük hekim Tanrı'nın emrinde bulunan ve söz dinleyenleri iyileştirmek isteyen meleklerdir. Söz dinlenmezse “Onu bırakalım, herkes kendi yerine ve kendi işine gitsin, çünkü hükmü göğe ulaştı” diyecekler, onun şifa bulmaz olduğuna ve ümitsizlerin başına gelecek şeyleri çekeceğine hükmedeceklerdir. Beden hekimleri de elleri altında ölmesinler diye şifası olmayanları bırakırlar; melekler de bunu yapar. Günah işledikçe hükmümüz büyür ve yıldızlara, yani azizlere dek yükselir. O zaman Tanrı hükmünü, günahtan yükselmiş hükmü alçaltmak için ortaya koyar, günahı alçaltır ve hak edilene göre karşılık verir.

37

Jerem. 28, 8–10. Εἰ δὲ Βαβυλὼν οὐκ ἀπέγνσται (οὐ γὰρ ἂν ἔλεγεν· εἴ πως ἰαθήσεται), ποίαν ψυχὴν ἑτέραν ἀπογνωσόμεθα; δἰ δὲ μὴ σέσωσται, τοῦτο γέγονε παρ᾿ αὐτήν, ὡς τοὺς ἀρίστους ἰατροὺς ἀπολογεῖσθαι καὶ λέγειν· ἰατρεύσαμεν τὴν Βαβυλῶνα, καὶ οὐκ ἰάθη· ἐγκαταλείπωμεν αὐτήν. οὐ παρ᾿ αὐτοὺς γάρ, οὐδὲ παρὰ τὴν ἰατροὶ οὐδὲ παρὰ τὴν ῥητίνην τὸ μὴ ταύτην θεραπεύεσθαι. ἰατροὶ δὲ ἄγγελοι, ὐπὸ τὸν μέγαν ὄντες ἰατρὸν τὸν θεὸν καὶ θεραπεῦσαι τοὺς πειθομένους ἐθέλοντες. εἰ δὲ μή, ἐροῦσιν· ἐγκατΑΛΊΠΩΜΕΝ αὐτήν, ἀπέλθωμεν ἕκαστος εἰς τὴν οἰκείαν πρᾶξιν, ὅτι ἤγγικεν εἰς τὸν τὸν οἰκεῖον τόπον καὶ τὴν οἰκείαν πρᾶξιν, ὅτι ἤγγικεν εἰς τὸν οὐρανὸν τὸ κρίμα αὐτῆς, καταδικάσαντες αὐτὴν ὡς ἀνίατον καὶ πεισομένην τὰ τῆς ἀπογνώσεως. καὶ οἱ τῶν σωμάτων γὰρ ἰατροὶ τοὺς ἀνιάτους ἐγκαταλείπουσι, μήπως ἐν ταῖς αὐτῶν χερσὶ τελευτήσωσιν· ὃ δὴ ποιοῦσιν οἱ ἄγγελοι. ὅσῳ δὲ ἁμαρτάνομεν, τὸ κρίμα ἡμῶν αὔξει, καὶ ἐξαίρει ἕως τῶν ἄστρων, τῶν ἁγίων δηλαδή. καὶ τότε ὁ θεὸς ἐκφέρει τὸ κρίμα αὐτοῦ εἰς ταπείνωσιν τοῦ ὑψωθέντος κρίματος ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ταπεινῶν τὴν ἁμρτίαν καὶ τὰ πρὸς ἐξίαν ἀποδιδούς.

38Fr. 38 (Yeremya 28, 11–12). İşaya da şöyle bildirdi: “Düz dağın üzerine sancak dikin, onlara sesinizi yükseltin, elinizle çağırın.” Peygamberler Perslere ve Medlere bunu buyuruyordu: Artık Babil'e üstün gelecekleri için, düşeceği kesin olan surlarının üzerinde savaş işaretini kaldırmalarını; bu işaretle askerlere saldırıyı bildireceklerdi. Silahları hazır tutmayı da buyuruyor; Medlere yayı söylüyor.

38

Jerem. 28, 11. 12. Καὶ Ἡσαΐας ἐθέσπισεν· »ἐπ᾿ ὄρους πεδινοῦ ἄρατε σημεῖον, ὑψώσατε τὴν φωνὴν αὐτοῖς· παρακαλεῖτε τῇ χειρί«. ταῦτα δὲ Πέρσαις καὶ Μήδοις οἱ προφῆται παρεκελεύοντο, ὡς κρατήσουσιν ἤδη Βαβυλῶνος, ἐπὶ τῶν αὐτῆς τειχῶν ὡς ἁλωσομένης ἀνατείνειν τοῦ πολέμου τὸ σύνθημα, δι᾿ οὗ δηλοῦσι τοῖς στρατιώταις τὴν ἔφοδον. καὶ τὰ ὅπλα ἔχειν ἐν ἑτοίμῳ παρακελεύεται· τὰ τόξα τοῖς Μήδοις φησίν.

39Fr. 39 (Yeremya 28, 17–20). “Her insan bilgisiyle ahmaklaştı” sözüyle uyumlu olarak Pavlus da şöyle der: “Tanrı bu dünyanın bilgeliğini ahmaklaştırmadı mı?” Cezalandırma zamanı, özellikle putperestliğin Mesih'in gelişiyle yıkılmasıdır. Babillinin dağıttığı savaş kapları, İsrail ve Yahuda'nın savaştan anlayan adamlarıdır; bunun karşılığında hiç kimseyi esirgememekle tehdit ediyor.

39

Jerem. 28, 17–20. Συμφώωνς δὲ τῷ ἐμωράνθη πᾶς ἄνθρωπος ἀπὸ γνώσεως ὁ Παῦλός φησιν· »οὐχὶ ἐμώρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου;« καιρὸς δὲ ἐπισκέψεως μάλιστα ἡ τῆς εἰδωλολατρείας ἀπὸ τῆς Χριστοῦ παρουσίας καθαίρεσις. σκεύη δὲ πολέμου, ἅπερ ὁ Βαβυλώνιος διεσκόρπισεν, οἱ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ Ἰούδα πολέμων ἔμπειροι ἄνδρες, ἀνθ᾿ ὧν ἀπειλεῖ μηδενὸς ποιεῖσθαι φειδώ.

40Fr. 40 (Yeremya 28, 21–24). Atların binicileri, tensel hazların üzerine oturan daimōnlardır. Çünkü Tanrı eskiden Mısır'ın “atını ve binicisini denize attı.” Bunlar içimizde dört aretē'ye karşıt çeşitli tutkuları koşarak savaş arabaları hazırlarlar. Öfkeli ve kötülüğe güçlü olan adamdır; hazlara gevşemiş olan ise kadındır. İhtiyar, “kötü günlerde kocamış” olandır. Delikanlılar için de İşaya şöyle der: “Gençler acıkacak, delikanlılar yorulacak, seçkinler güçsüz kalacak.” Tersine: “Tanrı'yı bekleyenler güç değiştirecek, kartallar gibi kanatlanacak, koşacak ve yorulmayacaklar.” Burada seçkinlerden kötülükteki seçkinleri kastediyor; “Yiyecekleri seçkindir” sözü gibi. Aretē bakımından seçkin olanlar da Nebukadnetsar tarafından yutulur. Onun bakireleri de vardı: Hestia bakireleri, Pythia bakireleri ve başkaları. İlahî tohumu kabul etmeyen psykhē de onun için bakiredir. Kötü öğretiyle ardındakileri eğiten çobanları da vardır. Ayrıca “delice otu” eken, “diken ve çalı” yetiştiren, yani insanlardaki dünyevî kaygıları işleyen çiftçileri de vardır. Kötülükteki valileri ve yöneticileri de vardır, özellikle “mücadelemiz yönetimlere ve hükümranlıklara karşıdır” denenler. İşte Tanrı bütün bunlara, az önce “Gelin, Tanrı'nın büyük işlerini Siyon'da duyuralım” diyenlerin önünde karşılığını verir.

40

Jerem. 28, 21–24. Ἀναβάται ἵππων οἱ δαίμονες οἱ ταῖς σαρκικαῖς ἡδοναῖς ἐπικαθήμενοι· καὶ πάλαι γὰρ τῆς Αἰγύπτου »ἵππον καὶ ἀναβάτην ἔρριψεν εἰς θάλασσαν«, οὗτοι δὲ ζευγνύντες ἐν ἠμῖν διάφορα πάθη, ταῖς τέτρασιν ἀρεταῖς ἀντικείμεν, κατασκευάζουσιν ἅρματα. καὶ ὀ μὲν θυμώδης καὶ πρὸς κακίαν ἐρρωμένος, ἀνήρ· ἀνήρ· ὁδὲ πρὸς ἡδονὰς λελυμένος, γυνή· καὶ πρεσβύτης μὲν ὁ >πεπαλαιμωένος κακῶν ἠμερῶν<· νεανίσκοι δέ, περὶ ὧν Ἡσαΐας φησί· »πεινάσουσι νεώτγτεριο, καὶ κοπιάσουσι νεανίσκοι, καὶ ἐκλεκτοὶ ἀνίσχυες ἔσονται«· καὶ τοὐναντίον· »οἱ δὲ ὑπομένοντες τὸν θεὸν ἀλλάζουσιν ἰσχύν, πτερο- φυήσουσιν ὡς ἀετοί, δραμοῦνται καὶ οὐ κοπιάσουσιν«. τοὺς ἐκλεκτοὺς δὲ νῦν ἐν κακίᾳ φησίν, ὁποῖόν ἐστι τὸ »καὶ τὰ βρώματα αὐτοῦ ἐκλεκτά«· κατ᾿ ἀρετήν τε ὄντες ἐκλεκτοὶ ὑπὸ τοῦ Ναβουχοδονόσορ καταπίνονται. ἔσξε δὲ καὶ παρθένους, τὰς μὲν Ἑστιακάς, τὰς δὲ Πυθίας, τὰς δὲ ἄλλας. καὶ ψυχὴ δὲ μὴ δεξαμένη τὸν θεῖον σπόρον, παρθένος ἐστὶν αὐτῷ. ἔχει δὲ καὶ ποιμένας κακῇ διδασκαλίᾳ τοὺς ἑπομένους παιδεύοντας· ἀλλὰ καὶ γεωργοὺς τοὺς >τὰ ζιζάνια< σπείροντας, καὶ γεωργοῦντας >ἀκάνθας τε καὶ τριβόλους<, τὰς βιωτικὰς ἐν ἀνθρώποις μερίμνας. ἔχει καὶ ἠγεμόνας ἐν κακίᾳ καὶ ἄρχοντας, καὶ μάλιστα >πρὸς οὓς ἠμῖν ἐστιν ἠ πάλη, πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας<, τούτοις οὖν πᾶσιν ὁ θεὸς ἀποδίδωσιν ἐνώπιον τῶν ἔναγχος εἰρηκότων· >δεῦτε καὶ ἀναγγείλωμεν ἐν Σιὼν τὰ μεγαλεῖα τοῦ θεοῦ<.

41Fr. 41 (Yeremya 28, 25–26). Krallığının yüksekliği yüzünden Babil'e dağ der; bu krallık putperestlikle ve başkalarını yozlaştırdığı haksız işlerle kendisi de yozlaşmıştı. Şehir yanındaki nehir yüzünden yüksekteydi de: Nehirden şehre basamaklar çıkıyordu, şehir ikiye ayrılmış ve nehrin iki yakasına yayılmıştı, ayrıca surları da çok yüksekti. El ise cezalandırıcı güçtür; onu sanki kayalardan aşağı indirir gibi kendi güvenliğinden ve bağımsızlığından indirir, taşlarını da ateşle işe yaramaz hâle getirip yok eder, öyle ki daha sağlam bir yapıya hiçbir taş uymasın. Yorum bakımından iblise de dağ denmiştir. Nitekim Zekeriya'da şöyle denir: “Ey Zerubbabel'in karşısındaki büyük dağ, sen kimsin?” Kurtarıcı da “kör ve dilsiz” daimōnu olan kişi hakkında “Hardal tanesi kadar imanınız olsa, bu dağa ‘Yer değiştir’ dersiniz, değiştirir” diyordu. Demek ki iblis, kendi kötülüğüyle yozlaşmış ve dünyevî şeyler düşünenleri yozlaştıran bir dağdır.

41

Jerem. 28, 25. 26. Ὄρος τὴν Βαβυλῶνα διὰ τὸ τῆς βασιλείας ὕψος καλεῖ· ὅπερ ἦν ἐξ εἰδωλολατρείς καὶ τῶν ἀδίκων ἔργων, δι᾿ὧν διέφθειρε τοὺς ἄλλους, διεφθαρμένον. ἦν δὲ καὶ ἐφ᾿ ὕψους ἡ πόλις διὰ τὸν παρακείμενον ποταμόν, ἐξ οὗ τινες ἀναβαθμοὶ πρὸς τὴν πόλιν ἀνέφερον, διμερῆ τε οὖσαν καὶ ἐξ ἑκατέρας ὄχθης παρακειμένην τῷ ποταμῷ, πρὸς τῷ καὶ εἶνα τὰ τείχη τῆς πόλεως ὑψηλότατα. χεῖρα δέ, τὴν τιμωρητικὴν δύναμιν τὴν τῆς ἰδίας αὐτὴν ὡς ἐκ πετρῶν τινον καθαιροῦσαν ἀσφαλείας τε καὶ ργουρᾶς. εἰς ἄχρηστον δὲ καὶ τοὺς λίθους αὐτῆς διὰ τὸ πῦρ ἀφανίζουσαν, ὡς μὴ συνίστασθαι λίθον πρὸς στερροτέραν οἰκοδομίαν. ἀναγωγῆς δὲ λόγῳ καὶ ὀ διάβολος ὄρος ὠνόμασται, ὡς ἐν τῷ Ζαχαρίᾳ· »τίς εἶ σύ, τὸ ὄρος τὸ μέγα τὸ πρὸ προσώπου Ζοροβάβελ;« καὶ περὶ τοῦ ἔχοντος >κωρὸν καὶ ἄλαλον< δαιμόνιον ἔλεγεν ὁ σωτήρ· »ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ· μετάβηθι, καὶ μεταβήσεται«. ὄρος οὖν ὁ διάβολος ἀπὸ τῆς ἰδίας διεφθαρμένον κακίας καὶ διαφθεῖρον τοὺς ὅσοι φρονοῦσι τὰ γήϊνα.

42Fr. 42 (Yeremya 28, 27). “Milletleri kutsayın”, “ayırın” anlamındadır. Çünkü cezalandırıcı da olsa Tanrı'ya hizmet bir kutsamadır, buna ayrılan kişi dinsiz olsa bile; İşaya aracılığıyla “Sen beni bilmedin” dediği Kiros böyleydi. Babil'e karşı sefer edenlerin bazılarına milletler dedi; bunlar arasında Ararat diye Ermenileri kastediyor.

42

Jerem. 28, 27. Τὸ ἁγιάσατε ἔθνη ἀντὶ τοῦ ἀφορίσατε· ἁγιασμὸς γὰρ ἡ θεοῦ ὑπηρεσία, κἂν ᾖ τιμωρητική καὶ βέβηλος ὁ πρὸς ταύτην ἀφωρισμένος· ὁποῖος ἦν ὁ Κῦρος, πρὸς ὅν φησι διὰ Ἡσαΐου· »σὺ δὲ οὐκ ἔγνως με«. τινὰ δὲ τῶν ⟨κατὰ⟩ Βαβυλξῶνος στρατευσάντων ἐκάλεσεν ἔθνη, ἐν οἷς Ἀραρὰτ τοὺς Ἀρμενίους καλεῖ.

43Fr. 43 (Yeremya 28, 29). Yeryüzü sarsıldı: Üzerindeki insanlar önceki zamanlarda sağlamca yerleşmiş, güç ve krallıklarında kararlı bir hâlde iken, şimdi kötü ve acılı bir değişimle ıssızlığa uğradı. Babil toprağına sahip olan her zihin de böyle dinsizliğe ve karışıklığa düşkünlüğünden sarsılarak bu hâli üzerinden atar, böylece ruhanî ve göksel bir meleke kazanır.

43

Jerem. 28, 29. Ἐσείσθη δὲ ἡ γῆ, τῶν ἐπ᾿ αὐτῆς ἀνθρώπων ἐν τοῖς προάγουσι χρόνοις παγίως ἱδρυμένων καὶ βεβαιότητα ἐχόντων ἐν αἷς ἦσαν δυναστείαις τε καὶ βασιλείαις, τὰ δὲ νῦν μεταβλὴν πονηρὰν καὶ ἐπώδυνον δεχομένων τὴν ἐρημίαν. καὶ πᾶσα δὲ διάνοια Βαβυλωνίαν γῆν ἐσχηκυῖα ἐκ τῆς πρὸς τὴν τοιαύτην ἀσέβειαν καὶ Σύγχυσιν προσπαθείας σειομένη ἐποβάλλει τὴν τοιαύτην διάθεσιν ἐπὶ τῷ πνευματικὴν καὶ ἐπουράνιον ἕξιν ἀναλαβεῖν.

44Fr. 44 (Yeremya 28, 30–33). Bunu yapan Tanrı idi; O, İşaya aracılığıyla Kiros'a da şöyle demişti: “Önünde gideceğim, dağları düzelteceğim, tunç kapıları kıracağım, demir sürgüleri parçalayacağım.” Dış kaynaklarda da Babil'in böyle kapıları olduğu ve ortasındaki nehre inen yerlerden ele geçirildiği anlatılır; şehir iki yana ayrılmış, iki kısmı şehre çıkan yolların yanında köprülerle birbirine bağlanmıştı. Tarihin anlattığına göre şehrin uçları ele geçirilirken, ötekiler şehir çok büyük olduğu için bayram eğlencesi içinde bunu fark etmediler; o sırada muhtemelen kimi haber vermeye koşuyor, kimi bayramdan dönüyor, şehir gürültüyle doluyordu. Burada “yapılar” diye evleri kastediyor gibidir, çünkü birbirine bitişik duruyorlardı. Bu yüzden “Babil kralının evleri” ve devamını ekliyor; yani içlerinde oluşturulan kaleler.

44

Jerem. 28, 30—33. Θεὸς γὰρ ἦν ὁ τοῦτο ποιῶν, ὁ καὶ διὰ Ἡσαΐου πρὸς Κῦρον εἰπών· »ἐγὼ δὲ ἔμπροσθέν σου πορεύσομαι καὶ ὄρη ὁμαλιῶ, θύρας χαλκᾶς συντρίψω καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνθλάσω«. καὶ παρὰ τοῖς ἔξω γὰρ τοιαύτας ἔχειν ἱστόρηται πύλας ἡ Βαβυλών, καὶ ἐκ τῶν εἰς τὸν ποταμὸν μέσον ὄντα καταβάσεων ἑαλωκέναι, μέρους ἑκατέρου συναπτομένου γεφύραις παρὰ τὰς ἀναγούσας ἐπὶ τὴν πόλιν ἀνόδους, πρὸς ἑκάτερον μέρος διῃρημένης τῆς πόλεως. καί φησιν ἡ ἱστορία, ὡς τῶν παρ᾿ ἔσχατα τῆς πόλεως ἁλισκομένων οἱ ἄλλοι πανήγυριν ἄγοντες διὰ τὸ μέγεθος τῆς πόλεως οὐκ ᾐσθάνοντο, ὅτε ὡς εἰκός, τῶν μὲν εἰς ἀγγελίαν τρεχόντων, τῶν δὲ λοιπῶν ἐκ ταύτης ὑποστρεφόντων θορύβου πλήρη τὴν πόλιν ὑπάρχειν. συστήματα δὲ νῦν τὰς οἰκίας ἔοικε λέγειν· τῇ γὰρ συνεχείᾳ πρὸς ἀλλήλας συνίσταντο. διὸ ἐπιφέρει· οἱ οἶκοι βασιλέως Βαβυλῶνος καὶ τὰ ἑξῆς· ἢγουν ἀπὸ τῶν ἐν ἀυτοῖς συνισταμένων τὰ φρούρια.

45Fr. 45 (Yeremya 31, 12–17). “Onu eğecekler, kaplarını inceltecekler” sözünü Symmakhos şöyle verdi: “Onu süzecekler ve kaplarını boşaltacaklar.” İyi şeylerden boşalacağını göstererek şarap mecazında kaldı. Demek ki böbürlenenler için bolluk iyi değildir; tıpkı ceza görmesine sebep olan bolluğun cehennemdeki zengine iyi gelmemesi gibi. “Karışımlar” sözü şarap için söylendiğinden Akylas bunu “boynuzlar” diye verdi; bu eski bir kadeh türüydü (boynuzlarla içerlerdi) ve “karıştırmak” sözü de oradan kalmıştır. Kaplar şehirlerdir, içindekiler insanlar ve zenginliktir; kimini alıp götürdüler, kimini yaktılar. Felaket daimōnlara bağlanan umutları utandırır; ama Tanrı'ya bağlanan “umut utandırmaz.” Yarovam düveleri Samiriye'de Beytel'e dikti. Güçlü olduğunu söyleyen kurtulmaz; çünkü “kral büyük güçle kurtulmaz.” Moab'ın günü, ceza vaktidir; kötülük ise onu yakalayacak olan belalardır. Çevredeki herkesin onun üzerine yürümesini ister; “sallayın” sözü budur, yani utanca ve kedere sürükleyin, çünkü “Tanrı kibirlilere karşı koyar.”

45

Jerem. 31, 12—17. Τὸ κλινοῦσιν αὐτὸν καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ λεπτυνοῦσι Σύμμαχος ἔφη· καὶ σειρώσουσιν αὐτὸν καὶ τὰ σκεύη σὐτοῦ ἐκκενώσουσιν. ἐνέμεινε γὰρ τῇ τροπῇ τοῦ οἴνου, δηλῶν ὡς τῶν ἀγαθῶν κενωθήσιν. οὐκ ἀγαθὴ τοίνυν ἡ εὐθηνία τοῖς ἀλαζόσιν, ὡς οὐδὲ τῷ ἐν ᾅδῃ πλουσίῳ, δι᾿ ἣν ἐκολάζετο. τὰ δὲ κεράσματα ὡς ἐπὶ οἴνου ῥηθέντα, Ἀκύλας ἐξέδωκεν κέρατα, ὅπερ ἀρχαῖον ποτηρίου ἐτύγχανεν εἶδος (κέρασι γὰρ ἔπινον), ὅθεν καὶ τὸ κεράσαι λέγειν παρέμεινεν. ἀγγεῖα μὲν οὖν αἱ πόλεις, τὰ δὲ ἔνδον ἄνθρωποί τε καὶ πλοῦτος· ὡς τοὺς μὲν ἀπήγαγον, τὰς δὲ ἐνέπρησαν. καταισχύνει δὲ τὰς ἐπὶ δαίμοσιν ἐλπίδας ἡ συμφορά· »ἡ δὲ« ἐπὶ θεὸν »ἐλπὶς οὐ καταικχύνει«. ἐν δὲ τῇ Βαιθὴλ ἔστησε τὰς δαμάλεις ὁ Ἱεροβοὰμ ἐν τῇ Σαμαρείᾳ. οὐχ ὁ λέγων δὲ ἰσχυρὸς εἶναι σῴζεται. »οὐ« γὰρ »σῴζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν«. ἡμέρα δὲ Μωὰβ τῆς κολάσως ὁ καιρός, πονηρία δὲ τὰ καταληψόμενα τοῦτον ἐπίπονα. ἀξιοῖ δὲ τοὺς κύκλῳ πάντας ἐπεμβαίνειν αὐτῷ· τοῦτο γὰρ τὸ κινήσατε, δηλονότι πρὸς αἰσχύνην καὶ λύπηβν, »ὑπερηφάνοις γὰρ ὁ θεὸς ἀντιτάσσετι«·

46Fr. 46 (Yeremya 31, 25). “Ele ait olan” ya asayı ya egemenliği altındakileri ya da ücretlileri gösterir; çünkü “el karşılığı” ücret demektir.

46

Jerem. 31, 25. Ἐπιχείριον ἢ τὸ σκῆπτρον παρίστησιν ἢ τοὺς ὑπὸ τὴν ἀρχὴν ἢ τοὺς μισθωτούς· ἐπίχειρα γὰρ ὁ μισθός.

47Fr. 47 (Yeremya 31, 26–28). İsrail'in haline sevinip Tanrı'ya karşı küstahlaştığı için el çırptığı elleriyle çırpacak. “Sağlam yerlerine güvenenler” ise şehirleri bırakıp vadilerin yanındaki kayalarda yaşadılar; sefahat ve akılsızlıkta güvercinleri taklit ediyorlardı. Çünkü güvercinler bazen isteyenlerin yavrularını kolayca alabileceği yerlerde yuva yapar. Baal-Peor'la birlikte tören yapan sefih, faydasız ve boş putlara bağlanan akılsızdır; Moab böyleydi. Çünkü “Akılsız yüreğinde ‘Tanrı yok’ dedi”; ya tamamen ateist olarak ya da gerçekten var olan Tanrı'nın hiç var olmadığını düşünerek.

47

Jerem. 31, 26—28. Ἐπικροτήσει ταῖς ερσίν, αἶς ἐπιχαίρων τῷ Ἰσραὴλ καὶ κατὰ θεοῦ θρασυνόμενος ἐπιεκρότει. οἱ δὲ »τοῖς ὀχυρώμασι πεποιθότες« τῶν πόλεων, ταύτας ἀφέντες ἐν πέτραις ᾢκουν παρακειμέναις ταἰς φάραυξιν, μιμούμενοι περιστερὰς κατὰ τὴν ἀσέλγειαν καὶ κατὰ τὴν ἄνοιαν. ἐμφωλεύουσι γὰρ ἔσθ᾿ ὅτε τόποις, ἐξ ὧν οἱ βουλόμενοι ῥᾳδίως ἀφαιροῦνται τοὺς νεοττούς. ἀσελγὴς δὲ καὶ ὁμαλιῶτελούμενος τῷ Βεελφεγὸρ καὶ ἄνους ὁ τοῖς ἀνωφελέσι καὶ ματαίοις εἰδώλοις προσκείμενος· ὁποῖος ἦν ὁ Μωάβ. »εἶπε« γὰρ »ἄφρων ἐνκαρδίᾳ αὐτοῦ· οὐκ ἔστι θεός«, ἢ καθόλου ἄθεος ὢν ἢ τὸν ὄντως ὄντα θεὸν μηδὲ εἶναι παντελῶς λογιζόμενος.

48Fr. 48 (Yeremya 36, 4–6). Sık sık söylendiği gibi Yeruşalim kiliseyi temsil eder; kilise canlı taşlardan inşa edilmiş Tanrı'nın şehridir. Günah işleyen ondan atılır ve Nebukadnetsar'a, yani Şeytan'a teslim edilir. Nitekim Pavlus zina eden hakkında “Rab'bin gününde ruhu kurtulsun diye böyle birini teni yok edilmek üzere Şeytan'a teslim etmek” der; Timoteos'a birinci mektupta da küfredenler için “Küfretmemeyi öğrensinler diye onları Şeytan'a teslim ettim” der. Yeruşalim'den atılan kişi bilsin ki kilisenin dışında yeterli bir süre gerekeni yapmadıkça Yeruşalim'e dönemeyecektir. Günah işleyen, insanlar tarafından atılmasa bile atılmış olur. Dışarıdayken ev inşa etmeyi ve bahçeler dikmeyi ihmal etmemelidir. Bunları yapmaz, Şabat ve dinlenme olan “yetmiş yıl” simgesel sayısını doldurmazsa kiliseyle yeniden birleşmek üzere geri dönemez, mahkûm olarak dışarıda kalır. [Kadın almayı da] bilgelik hakkında “Onu kendime gelin olarak almak istedim, güzelliğine âşık oldum” diyen gösterir. Ona âşık olmak gerekir; Süleyman Meseller'de “Ona âşık ol, seni koruyacaktır” ve “Etrafını çevir, seni yükseltecektir” diyerek bunu önermiştir. Bilgeliğin yanında başka kadınları da öteki aretēler olarak düşün. Böylece birçok kadın almak mümkün olur. Onlardan çocuk yapmak gerekir: Bilgelikten bilgelik sözü doğur ki başkalarını da inşa edesin; itidalden itidal işleri doğur ki başkalarını hayat ve sözle itidalli kılasın; adaletten paylaşımlarda ve alışverişlerde adalet işleri doğur. Ayrıca adil insanlar yetiştirerek adaletten çocuk yapmış olursun. Oğullardan oğullar ve kızlar yap: oğullar ilahî düşünceler ve öğretiler, kızlar ise eylemlerdir.

48

Jerem. 36, 4—6 Ἡ Ἱερουσαλήμ, καθὰ πολλάκις εἴρηται, εἰς τὴν ἐκκλησίαν μεταλαμβάνεται, ἥτις ἐστὶ πόλις τοῦ θεοῦ οἰκοδομηθεῖσα ἐκ λίθων ζώντων, ἀφ᾿ ἧς τις ἁμαρτάνων ἐκβάλλετια παραδιδόμενος Ναβουχοδονόσορ, τῷ σατανᾷ, λέγει γὰρ περὶ τοῦ πεπορνευκότος ὁ Παῦλος »παραδοῦναι τὸν τοιοῦτον τῷ σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου«· καὶ ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον πρώτῃ περὶ τῶν βλασφήμων· »οὓς παρέδωκα τῷ σατανᾷ, ἵνα παιδευθῶσι μὴ βλασφημεῖν«. ἴστω δὲ ὁ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐκβληθεὶς ὡς, ἐὰν μὴ ποιήσῃ χρόνον αὐτάρκη πράττων ἔξω τῆς ἐκκησίας ἃ δεῖ, οὐκ ἐπάνεισιν ἐπὶ τὴν Ἱερουσαλήμ. ἐκβάλλεται δέ τις ἁμαρτάνων, κἂν μὴ ὑπὸ ἀνθρώπων ἐκβληθῇ. δεῖ δὲ αὐτὸν ἔξω γεγονότα μὴ ἀμελεῖν τοῦ οἰκοδομεῖν οἰκίαν καὶ φυτεύειν παραδείσους. ταῦτα· γὰρ μὴ ποιῶν μηδὲ πληρώσας τὸν συμβολικὸν ἀριθμὸν »τῶν ἐτῶν τῶν ἑβδομήκοντα« σαββάτου καὶ ἀναπαύσεως ὄντα, οὐκ ἐπάνεισι κοινωνήσων τῇ ἐκκλησίᾳ, μένει δὲ καταδεδικασμένος ἔξω λωσεν ὁ περὶ τῆς σοφίας εἰπών· »ταύτην ἐζήτησα νόμφην ἀγαγέσθαι ἐμαυτῷ, καὶ ἐραστὴς ἐγενόμην τοῦ κάλλους αὐτῆς«. δεῖ δὲ ταύτης ἐρᾶν, ὥσπερ ἐν Παροιμίαις Σολομὼν εἰσηγήσατο φήσας· »ἐράσθητι αὐτῆς, καὶ τηρήσει σε«, καὶ »περιχαράκωσον αὐτήν, καὶ ὑψώσει σε«. καὶ ἄλλασ δὲ νόει παρὰ τὴν σοφίαν γυναῖκας τὰς λοιπάς ἀρετάς. οὕτω γὰρ ἐξέσται πολλὰς γυναῖκας λαβεῖν· ἐξ ὧν δεῖ τεκνοποι- εῖν, ἀπὸ σοφίας λόγον σοφίας ὡς ὰν καὶ ἄλλους οἰκοδομήσῃς, ἀπὸ σωφροσύνης ἔργα σωφροσύνης ἵνα σώφρονας ποιήσῃς βίῳ καὶ λόγῳ, ἀπὸ δικαιοσύνης ἔργα δικαιοσύνης ἐν κοινωνίᾳ καὶ συναλλάγμασιν. ἀλλὰ καὶ δικαίους διδάσκων τεκνοπιήσεις ἀπὸ δικαιοσύνης, υἱοὺς δὲ ποιήσας ἀπὸ τῶν υἱῶν καὶ θυγατέρας, υἱοὺς μὲν τὰ θεῖα γοήματα καὶ τὰ δόγματα, θυγατέρας δὲ τὰς πράξεις.

49Fr. 49 (Yeremya 36, 8). Babilli üzerlerine geldiğinde Yeruşalim altüst olmuştu; doğal olarak bilmek isteyerek geleceği öğrenmeye başvuruyorlardı. Sahte peygamberler Kutsal Ruh'la önceden konuştuklarını iddia ediyordu; ötekilerin kimi kehanet, kimi de rüya ortaya atıyordu. Bu yüzden her türlü dinsiz gelecek bilgisini tamamen reddetmek gerekir. Çünkü yıldızlar etki ediyorsa boşuna dua ederiz. Bu yüzden der ki: “Göğün müneccimleri söylesin, Rab senin hakkında ne tasarlıyor”, ve “Yakup'ta falcılık, İsrail'de kehanet olmayacak.” Öyleyse ilahî öngörüye lâyık ol. “İsrail'de kehanet olmayacak” dedikten sonra şunu ekliyor: “Tanrı'nın ne yapacağı vakti gelince Yakup'a ve İsrail'e söylenecek.”

49

Jerem. 36, 8. Ταραττομένης γὰρ Ἱερουσαλὴμ ἐπικειμένου τοῦ Βαβυλωνίου, οἷον εἰκὸς ἐπὶ προγνώσει κατέφευγον εἰδέναι βουλόγενοι. ἀλλ᾿ μὲν ψευδοπροφῆται ἐξ ἁγίου πνεύματος προλέγειν διϊσχυρίζοντο· τῶν δὲ ἄλλων οἱ μὲν μαντείας, οἱ δὲ πάλιν ἐνύπνια προὔφερον. διὰ τοῦτο δεῖ καθόλου πάσης ἀσεβοῦς προγνώσεως μὴἀνέχεσθαι· εἰ γὰρ ἀστέρες τυχὸν ἐνεργοῦσι, μάτην εὐχόμεθα. διό φησιν· >εἴπωσιν οἱ ἀστρολόγοι τοῦ οὐρανοῦ, τί βουλεύεται κύριος περὶ σοῦ<, καὶ »οὐκ ἔσται οἰωνισμὸς ἐν Ἰακώβ, οὐδὲ μαντεία ἐν Ἰσραήλ«. γενοῦ τοίνυν ἄξιος θείας προγνώσεως. ἐπάγει γὰρ μετὰ τὸ »οὐκ ἔσται μαντεία ἐν Ἰσραήλ«· «κατὰ καιρὸν ῥηθήσεται τῷ Ἰακὼβ καὶ τῷ Ἰσραὴλ τί ἐπιτελέσει ὁ θεός«.

50Fr. 50 (Yeremya 36, 21). Böyle şeyler yapan her presbiter Babil kralının eliyle böyle şeyler çekecektir. Çünkü şükran sofrasını lâyık olmadan paylaşan hükme uğrayacaksa, vicdanı kirli olarak presbiterler kurulunda oturup Mesih'in meclisini kirleten nasıl uğramaz? Onun yanında oturan hangi dindar “Boş insanların meclisinde oturmadım” ve devamını söylemeye cüret edecek?

50

Jerem. 36, 21. τοιαῦτα πείσεται πᾶς τοιαῦτα πράσσων πρεσβύτερος ὑπὸ βασιλέως Βαβυλῶνος. εἰ γὰρ ὁ ἀναξίως [τις] μεταλαμβάνων εὐχαριστίας εἰς κρίμα λήψεται, πόσῳ μᾶλλον ὁ καθεζόμενος ἐν πρεσβυτερίω συνειδότι μεμιασμένος καὶ τὸ Χριστοῦ μολύνων συνέδριον; τίς γὰρ αὐτῷ συγκαθήμενος εὐλαβὴς λέγειν τολμήσει τὸ »οὐκ ἐκάθισα μετὰ συνεδρίου ματαιότητος« καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις;

51Fr. 51 (Yeremya 37, 17–18). Kendi iyiliğini de gösterdiğini söyleyebilirsin; bu iyilik yüzünden, sertliğe ihtiyacı olanlara sertlik gösterir. Bu yüzden acı veren tedaviden sonra “şehir kendi yüksekliği üzerine inşa edilecek” diyor. Hangi yükseklik? “Dağın üzerindeki şehir gizlenemez”; alçak ya da insanî hiçbir şey, yani yeryüzündeki hazları, zenginliği, küçük şöhretleri düşünmeyen kişi böyledir. Çünkü “Mesih'le birlikte dirilmiş ve yukarıdakileri arar.” Sen bunları yaparsan “şehrin kendi yüksekliği üzerine inşa edilecektir.”

51

Jeem 37, 17. 18. Εἴποις δ᾿ ἂν ὅτι καὶ τὴν ἰδίαν ἐπιδείκνυσιν ἀγαθότητα, δἰ ἣν καὶ τὴν ἀποτομίαν ἐπάγει τοῖς αὐτῆς ἐν χρείᾳ τυγχάνουσιν. διὸ μετὰ τὸ εἰς ἀλγεινὸν θεραπευθῆναι, οἰκοδομηθήσεταί φησιν ἡ πόλις ἐπὶ τὸ ὕψος αὐτῆς. ποῖον ὕψος; »οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη«· ὁποία ἐστὶν ἡ μηδὲν φρονοῦσα ταπεινὸν ἢ ἀνθρώπινον, ἡδονάς φησι καὶ πλοῦτον ἐν γῇ καὶ δοξάρία. >συνηγέρθη γὰρ τῷ Χριστῷ καὶ τὰ ἄνω ζητεῖ<. ταῦτά σου ποιοῦντος >οἰκοδομηθήσεται ἡ πόλις σου ἐπὶ τὸ ὕψος αὐτῆς<.

52Fr. 52 (Yeremya 37, 21b. 23–24). Nadir bir şey için der gibi söylüyor.

Kutsal Yazı'nın âdeti, acı sözlerden sonra teselli için insanca sözler, iyi sözlerden sonra da daha acı sözler söylemektir; öyle ki Tanrı'nın “iyiliğinin zenginliğini” hor görüp “gazap gününde” kendilerine “gazap” biriktirmesinler. Bu yüzden der ki: “Gazap gelirse, Tanrı'nın istediklerini yapmadıkça geri dönmez.” Tanrı ister ve gazap olur ki Tanrı'nın istedikleri olsun. Biri Tanrı'nın logos'unun isteğinde olmak istemezse, gazap üzerine salınır. Öyleyse terbiye edici gazaba ya da öfkeye ihtiyaç duymayalım.

(Kaynakta bu cümlelerin arasına şu alıntı girmiştir.) Origenes'in Africanus'a yazdığı Mektubu'ndan, Susanna hakkında:

Yahudiler arasında bilge diye anılan birinin oğlu, öğrenmeye düşkün bir Yahudiyle birçok konuyu görüştüğümü hatırlıyorum. Ondan, Susanna hikâyesi reddedilmiyormuş gibi, ihtiyarların adlarının Yeremya'da şöyle geçtiğini öğrendim: “Rab sana, Babil kralının ateşte kızarttığı Sidkiya ve Ahab'a yaptığını yapsın; Yeruşalim'de işledikleri kanunsuzluk yüzünden.”

Ve biraz sonra:

Bu ihtiyarlar hakkında şöyle bir rivayet aktaran başka bir Yahudi de tanıyorum: Sürgündekiler Mesih'in gelişiyle düşmanın köleliğinden kurtulacaklarını umuyordu. Bu ihtiyarlar da Mesih'le ilgili şeyleri açıklamayı biliyormuş gibi davranarak, gizlice, Mesih'i tohum olarak ekmenin kendilerine Tanrı tarafından verildiğini söylüyorlardı. Sonra kadın, Mesih'i doğurma umuduyla aldanarak kendisini aldatana teslim ediyordu. Böylece ihtiyarlar Ahab ve Sidkiya “vatandaşlarının karılarıyla zina ediyorlardı.” Bu yüzden Daniel birine haklı olarak “kötü günlerde kocamış” dedi, öteki de “İsrail kızlarına böyle yapıyordunuz” ve devamını duydu. İşte Susanna'ya karşı yalancı tanıklık eden iki ihtiyar bunlardır.

52

Jerem. 37, 21b. 23. 24. Ὡς ἐπὶ σπανίου φησίν. Ἔθος δὲ τῇ γραφῇ μετὰ τὰ πικρὰ λέγειν φιλάνθρωπα πρὸς Ὠριγένους ἐκ τῆς πρὸς Ἀφρικανὸν ἐπιστολῆς περὶ Σωσάννας (σουσαννας ο). Μέμνημαι (μέμνηται ο) δὲ φιλομαθεῖ Ἑβραίῳ χρηματίζοντι παρ᾿ αὐτοῖς σοφῷ (σοφοῦ ο, lies σοφοῦ ⟨υἱῷ⟩?) συμμίξας περὶ πλειόνων· ἀφ᾿ οὐ ὡς μὴ (ὡς μὴ < c) ἀθετουμένης τῆς περὶ Σωσάννας (σουσάννας ο) ἱστορίας ἐμάνθανον καὶ τὰ τῶν πρεσβυτέρων ὀνόματα ὡς παρὰ τῷ Ἱερεμίᾳ κείμενα, τοῦτον ἔχοντα τὸν τρόπον· »ποιήσαι σε κύριος ὡς Σεδεκίαν ἐποίησε καὶ ὡς Ἀχιάβ, οὓς ἀπετηγάνισε βασιλεὺς Βαβυλῶνος ἐν πυρί, δι᾿ ἢν ἐποίησαν ἀνομίαν Ἱερουσαλήμ (ἐν ἐῆλ c) (Jer. 36, 22. 23). Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· Καὶ ἕτερον δὲ οἶδα Εβραῖον περὶ τῶν πρεσβυτέρων τούτων τοιαίτας παραδόσεις φέροντα, ὅτι τοῖς ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ ἐλπίζουσι διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐπῖ ἐλευθερωθήσεσθαι ἀπὸ τῆς (+ὑπὸ ο) τοῦ ἐχθροῦ (τοῖς ἐχθροῖς ο) δουλείας προσεποιῦντο οἱ πρεσβύτεροι οὖτοι ὡς εἰδότες τὰ περὶ Χριστοῦ σαφηνίζειν, ἑν ἀποροήτῳ δῆθεν ἔφασκεν, ὡς ἄρα δέδοται αὐτῷ τοῦ (<ο) θεοῦ σπεῖραι τὸν Χριτσόν. εἶτ᾿ (εἶτα ο) ἀπατωμένη τῇ ἐλπίδι τοῦ γεννῆσαι τὸν Χριστὸν ἡ γυνὴ ἐπεδίδου ἑαυτὴν τῷ ἀπατῶντι, καὶ οὕτως »ἐμοιχῶντο τὰς γυναῖκας τῶν πολιτῶν« (Jerem. 36, 23) οἱ πρεσβύτεροι Ἀχιὰβ καὶ Σεδεκίας. διὸ καλῶς ὑπὸ του Δανιὴλ ὁ μὲν εἴρηται >πεπαλαιωμένος κακῶν ἡμερῶν (ἡμερῶν κακῶν ο)< (Sus 52 LXX Θ΄) ὁ δὲ ἤκουσε τὸ »οὕτως ἐποιεῖτε ταῖς θυγατράσιν Ἰσραήλ« καὶ τὰ ἑξῆς (Sus. 57 LXX Θ΄). οὖτοι οὖν εἰσιν οἱ δύο περσβύτεροι οἱ Σωσάνναν (σουσάνυας ο) ψευδομαρτυρήσαντες. παραμυθίαν καὶ μετὰ τὰ χρηστὰ πάλιν πικρότερα, ἵνα μὴ »τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος« τοῦ θεοῦ καταφρονήσαντες θησαυρίσωσιν ἑαυτοῖς »ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς«. διό φησιν· >ἐὰν ἔλθῃ ἡ ὀργή, οὐκ ἀποστήσεται, ἐὰν μὴ δράσειεν ἃ θέλῃ θεός<. θέλει δὲ ὁ θεός, καὶ ὀργὴ γίνεται, ἵνα γένηται ἃ θέλει θεός. ἐὰν γάρ τις μὴ θέλῃ γενέσθαι ἐν τῷ θελήματι τοῦ θεοῦ λόγου, ἀπολύεται ἐπ᾿ αὐτὸν ἡ ὀργήμὴ δεηθῶμεν οὖν παιδευούσης ὀργῆς ἢ θυμοῦ.

53Fr. 53 (Yeremya 38, 9). Çünkü eskiden olduğu gibi çölden değil, kanunî ve meskûn yoldan. Mecazen de “teselli içinde” der, çünkü “Ne mutlu yas tutanlara, onlar teselli edilecekler.”

53

Jerem. 38, 9. Οὐ γὰρ δι᾿ ἐρήμου, καθάπερ πρόσθεν, ἀλλὰ διὰ τῆς νομίμου καὶ οἰκουμένης. καὶ τροπικῶς δὲ ἐν παρακλήσει, ὅτι »μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται«.

54Fr. 54 (Yeremya 38, 10–11). “Uzak adalar”, hayatın dalgalarıyla sarsılanlardır; kurtuluşa gelmeden önce hakikatten uzaktırlar. Tanrı Yakup'u kurtardı; çünkü İşaya'nın dediği gibi “üzerlerindeki boyunduruk ve boyunlarındaki asa kaldırılmıştır.” Bizi şeytanî hâkimiyetten de kendisinin kurtardığını gösterir. Çünkü öteki sözler yanında “Bütün meskûn dünyayı bir yuva gibi elimle alacağım” diyene karşı ne yapabilirdik? Ama Mesih sayesinde ona şöyle deriz: “Ey ölüm, zaferin nerede? Ey cehennem, dikenin nerede?”

54

Jerem. 38, 10. 11. Νῆσοι μακρὰν αἱ κλυδωνιζόμεναι πρὸς τῶν τοῦ βίου κυμάτων, αἳ μακράν εἰσιν ἀληθείας πρὶν ἐπὶ τὴν σωτηρίαν ἐλθε[ν. ἐλυτρώσατο δὲ τὸν Ἰακὼβ ὁ θεός· »ἀφῄρηται« γὰρ »ὁ ζυγὸς ὁ ἐπ᾿ αὐτῶν κείμενος, καὶ ἡ ῥάβδος ἡ ἐπὶ τοῦ τραχήλου αὐτῶν«, καθά φησιν Ἡσαΐας. δηλοῖ δὲ καὶ ὅτι αὐτὸς τῆς διαβολικῆς ἡμᾶς ἐξουσίας ἐρρύσατο. τί γὰγ ἂν ἐδυνάμεθα πρὸς τὸν εἰπόντα τά τε ἄλλα καὶ τὸ »τὴν οἰκουμένην ὅλην λήψομαι τῇ χειρὶ ὡς νοσσιάν«; πρὸς ὃν διὰ Χριστοῦ φαμεν· »ποῦ σου θάνττε τὸ νῖκος; ποῦ σου ᾅδη τὸ κέντρον«;

55Fr. 55 (Yeremya 38, 16). “Sesin ağlamaktan kesilsin” sözü, ağlamakla mutluluğa lâyık olanlara, Kutsal Ruh'la “Babil ırmakları kıyısında oturduk, Siyon'u anınca ağladık” diyenlere söylensin.

55

Jerem. 38, 16. Τοῖς ἀξίοις μακαρισμοῦ κλαίουσι λεγέσθω τὸ διαλειπέτω ἡ φωνή σου ἀπὸ κλαυθμοῦ, τοῖς λέγουσιν ἐν ἁγίᾳ πνεύματι· »ἐπὶ τῶν ποταμῶν Βαβυλῶνος ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν, καὶ ἐκλαύσαμεν ἐν τῷ μνησθῆναι ἡμᾶς τῆς Σιών«.

56Fr. 56 (Yeremya 38, 16–18). Baruk'ta da şöyle yazılıdır: “Neden düşman ülkesindesin? Ölülerle kirlendin.” Adiller üzerine bastığında yeryüzü azizlerin toprağıdır; çok sayıda günahkâr olduğunda düşmanların toprağıdır. Öyle dönecekler ki, diyor, senin fayda sağladığın çocukların ve ürünlerin için düşman toprağından dönüş kalıcı olacaktır. Çıkış'ta da “Tanrı halkın işlerden doğan iniltisini işitti” yazılıdır; bu buradakine benzer, ama herkes hakkında değil, yas tutan Efrayim hakkındadır. Efrayim “meyve verme” diye yorumlanır.

56

Jerem. 38, 16—18. Γέγραπται καὶ ἐν τῷ Βαρούχ· »τί ὅτι ἐν γῇ τῶν ἐχθρῶν εἶ; συνεμιάνθης τοῖς νεκροῖς«. ὅταν μὲν γὰρ δίκαιοι ἐπιβαίνωσι, γῆ ἁγίων ἐστίν· ἵταν δὲ πολλοὶ ἁμαρτωλοὶ ὦσι, γῆ τῶν ἐχθρῶν. οὕτω δέ, φησίν, ἐπιστρέψουσιν ὡς εἶναι μόνιμον τοῖς σοῖς τέκνοις τὸ ἐπιστρέψαι ἀπὸ γῆς ἐχθρῶν, τοῖς ὑπὸ σοῦ ὠφεληθεῖσι καὶ σοῖς καρποῖς. καῖ ἐν Ἐξόδῳ δὲ γέγραπται ὅτι »εἰσήκουσεν ὁ θεὸς τοῦ λαοῦ, τοῦ στεναγμοῦ αὐτῶν ἀπὸ τῶν ἔργων«· ὅμοιον τῷ ἐνταῦθα κειμένῳ, ἀλλ᾿ οὐ περὶ πάντων, ἀλλὰ περὶ Ἐφρῒμ ὀδυρομένου. Ἐφραῒμ δὲ ἑρμηνεύεται Καρποφορία.

57Fr. 57 (Yeremya 38, 18–20). Tanrı tövbe edenlerin ağlama sesini işitir. Peki neden Efrayim'in günahlarına yas tuttuğunu söyledi? Krallar'ın üçüncü kitabı şunu gösterir: Rehoboam onlara acımasızca hükmederken sabredip ayrılmamaları gerekirken, “Davud'da bizim payımız yok” diye bağırdılar. Ayrılanların başına Efrayim oymağından Yarovam geçti ve düveler yaparak on oymağı Tanrı'ya kulluktan uzaklaştırdı. Bu yüzden doğal olarak tövbe edip yas tuttular ve ele geçirilmekle terbiye görerek bağırdılar: “Beni terbiye ettin ya Rab, terbiye oldum.” Çünkü sürüden kaçan bir buzağı gibi senin otlağından ayrıldım ve yardımına muhtacım. Sen güç vermezsen dönecek gücüm yok. Ele geçirilmeden tövbe edip peygamberlerine itaat etmem gerekirken, ele geçirildikten sonra tövbe ettim. Bilerek inliyor; çünkü günah işlediğini bilmeyen, günahlarda ve özellikle sefahatte utanmaya değer şeyler yapmış biri nasıl inlesin? O kadar tövbe ettim ki başkalarına seni gösteriyorum. Efrayim'in tövbesi o kadar büyüktü ki Tanrı itiraf sözlerini onun ağzından aldı, o da şu sesi işitti: “Gençliğimden beri sevgili oğlumsun, Efrayim.”

57

Jerem. 38, 18—20. Φωνῆς κλαθυμοῦ μετανοούντων ἀκούει ὁ θεός. διὰ τί δὲ τὸν Ἐφραῒμ ὀδυρόμενον ἐφ᾿ ἁμαρτήμασιν εἶπεν; τῶν Βασιλειῶν τοίνυν Ἡ τρίτη δηλοῖ, ὡς πικρῶς αὐτῶν ἄρχοντος τοῦ Ῥοβοάμ, δέον αὐτοὺς καρτεροῦντας μὴ ἀποστῆναι, >οὐκ ἔστιν ἡμῖν μερὶς ἐν Δαβὶδ< ἀνεβόησαν, ὅτε Ἱεροβοὰμ τῶν ἀποστάντων ἡγήσατο, τῆς φυλῆς ὑπαρχων Ἐφρΐμ, ὅστις δαμάλεις ποιήσας ἀπέστησεν ἀπὸ τῆς τοῦ θεοῦ λατρείας τὰς δέκα φυλάς. ἐφ᾿ οἷς εἰκότως μετανοοῦντες ὠδύροντο καὶ τῇ ἁλώσει παιδευθέντες ἐβόων· ἐπαίδευσάς με, κύριε, καὶ ἐπαιδεύθην. οἷα γάρ τις μόσχος ἀποσκιρτήσας τοῦ βουκολίου, τῆς σῆς ἀπέστην νομῆς, καὶ δέομαι τῆς σῆς βοηθείας. σοῦ γὰρ μὴ δυναμοῦντος, ἀτονῶ πρὸς ἐπιστροφήν· δέον δέ με μετανοεῖν πρὶν ἁλῶ καὶ πειθαρχεῖν σου τοῖς προφήταις, μετὰ τὴν ἅλωσιν μετενόησα. γνοὺς δὲ στενάζει· πῶς γὰρ ἄν τις ἀγνοῶν ὡς ἁμαρτάνει στενάξειεν, ἄξια πράξας αἰσχύνης ἐν ἀμαρτήμασιν καὶ μάλιστα ταῖς ἀσελγείαις; τοσοῦτον δὲ μετενόησα, ὡς ἄλλοις ὑποδεῖξαί σε. μεγάλη τοῦ Ἐφρῒμ ἡ μετάνοια, ὥστε τὸν θεὸν ἀναλαβεῖν ἐκ στόματος αὐτοῦ τοὺς λόγους τῆς ἐξομολογήσεως, αὐτὸν δὲ ἀκοῦσαι φωνῆς τῆς λεγούσης· ἐκ νεότητός μου υἰὸς ἀγαπητὸς εἶ, Ἐφραΐμ.

58Fr. 58 (Yeremya 38, 23–24). Bir Asurlu Nebukadnetsar bütün insanları elinde tutuyordu; Mesih bizi ondan kurtardı. Bu yüzden Matta İşaya'dan “tutsaklara özgürlüğü ilan etmek” der; çünkü tarihsel anlamda tutsaklara ilan etmemiştir. Adil ve kutsal dağ da O'dur; çünkü cansız bir şeye bu nasıl uyar? “Siz de bendesiniz” sözü uyarınca O'nda isek, adil dağda inşa edelim. Bunu, “İtiraf Eden” diye yorumlanan Yahudiye'de bulunan, Tanrı'ya günahlarını itiraf edip şükreden kişi yapar. Çünkü “Haklı çıkmak için önce sen kanunsuzluklarını söyle.” Tanrı'nın şehirleri, yapıları ve tarlaları vardır; Pavlus da “Tanrı'nın tarlası, Tanrı'nın yapısısınız” der. İçinde Tanrı'dan gelen sırların ve söylenemez öğretilerin inşa edildiği kişide Tanrı'nın tapınağı ve en kutsal yer vardır; bütün Yahudiye'nin ana şehri odur.

58

Jerem. 38, 23. 24. Πάντας ἀνθρώπους εἶχε Ναβουχοδονόσορ τις Ἀσσύριος, ἀφ᾿ οὗ Χριστὸς ἡμᾶς ἐλυτρώσατο. διὸ Ματθαῖος ἐξ Ἡσαΐου φησίν· »κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν«· οὐ γὰρ καθ’ἱστορίαν αἰχμαλώτοις ἐκήρυξεν. αὐτὸς δὲ καὶ τὸ δίκαιον καὶ ἅγιον ὄρος· ἀψύχῳ γὰρ πῶς ἄν ἁρμόσειεν; εἰ δὲ ἐν αὐτῷ ἐσμεν κατὰ τὸ »καὶ ὑμεῖς ἐν ἐμοί«, οἰκοδομήσωμεν ἐν τῷ δικαίῳ ὄρει. τοῦτο δὲ ποιεῖ τις ἐν Ἰουδαίᾳ γενόμενος, ὅ ἑρμηνεύεται Ἐξομολογουμένη, τῷ θεῷ ἐξομολοηούμενος τὰς ἁμαρτίας καὶ εὐχαριστῶν· »λέγε« γὰρ »σὺ πρῶτος τὰς ἀνομίας σου, ἵνα δικαιωθῇς«. εἰσὶ γὰρ τινες πόλεις τοῦ θεοῦ καὶ οἰκοδομαὶ κἲ γεύργια αὐτοῦ· καὶ γὰρ ὁ Παῦλός φησι· »θεοῦ γεύργιον, θεοῦ οἰκοδομή ἐστε«. ἐν ᾦ γὰρ οἰκοδομεῖται τὰ παρὶ τοῦ θεοῦ μυστήρια καὶ ἄρρητα δόγματα, ἐν τούτῳ ναός ἐστι τοῦ θεοῦ καὶ τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, καὶ ὅλης οὗτος τῆς Ἰουδαίας μητρόπολις.

59Fr. 59 (Yeremya 38, 35. 37). “İsrail'i reddetmiyorum” sözü, onlara söylenen “İsrail'in soyu da yok olacak” sözüne zıt görünüyor. Belki bir söz bedensel İsrail için söylenmiştir; “reddetmek” sözü ise öteki yorumcularda yok, yalnızca Yetmişler'de vardır. Şöyle de anlayabilirsin: Şimdi reddediyorum, ama yükselirse reddetmiyorum.

59

Jerem. 38,35. 37. Δοκεῖ τὸ οὐκ ἀποδοκιμῶ τὸν Ἰσραὴλ ἐναντίον εἶναι τῷ πρὸς αὐτοὺς λέγοντι· καὶ τὸ γένος Ἰσραὴλ παύσεται. μήποτε τοίνυν τὂ μὲν περὶ τοῦ σαρκικοῦ λέλεκται, τὸ δὲ περὶ τοῦ δοκιμῶ παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑρμηνευταῖς οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ παρὰ τοῖς Ἐβδομήκοντα. νοήσεις δὲ καὶ οὕτως, ὅτι νῦν μὲν ἀποδοκιμ[ν, ἐὰν δὲ ὑψωθῇ οὐκ ἀποδοκιμῶ.

60Fr. 60 (Yeremya 39, 7–8). Hepimiz zindandayız, özellikle sınanırken. Bir kişi o zaman tarla edinir, ama zindandan çıkarak değil; bu edinme, iyi mücadele edenlere Tanrı'nın isteğiyle verilir. Kardeşlerin işi barış ve paydır, Hilkiya'nın adı da budur. Tanrı'nın payının ürünü “Tanrı'nın yüceltmesi”dir; Yeremya böyle yorumlanır. Barışın ürünü ise “Tanrı'nın lütfu”dur; Hanamel bunu gösterir. Demek ki barıştan doğan Tanrı'nın lütfu, Tanrı'nın buyruğu uyarınca zindandaki peygambere kendi tarlasını sunar.

60

Jerem. 39, 7. 8. Ἐν φυλακῇ πάντες ἐσμέν, καὶ μάλιστα πειραζόμενοι. τότε κτᾶταί τις ἀγρόν, ἀλλ’ οὐ τῆς φυλακῆς ἐξελθών· ἡ δὲ κτῆσις βουλήματι θεοῦ τοῖς καλῶς ἀγωνιζομένοις. ἀδελφοὶ δὲ Χελκίας ὁ ἀδελφῶν γὰρ πρᾶγμα καὶ εἰρήνη καὶ μερὶς καρπὸς δὲ τῆς μερίδος τοῦ θεοῦ Μετεωρισμὸς θεοῦ· οὕτω γὰρ Ἱερεμίας ἑρμηνεύεται. καρπὸς δὲ τῆς εἰρήνης Χάρις θεοῦ· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ Ἀναμεήλ. οὐ- κοῦν ἡ χάρις τοῦ θεοῦ εἰρήνης γέννημα τυγχάνουσα προσφέρει τῷ ἐν φυλακῇ προφήτῃ τὸν ἴδον ἀγρὸν κατὰ πρόσταγμα τοῦ θεοῦ.

61Fr. 61 (Yeremya 39, 10. 11. 14. 16). Peygamber bir tapu belgesi yapar. Bu, belki düşünceler, hatıralar ve öğretilerdir; onlar sayesinde tarlayı, yani yaşayışın emeklerini ediniriz. Çünkü adalet yapacak kişi önceden adaleti bilmelidir; bu öteki aretēler için de söylensin. Tanrı, belge daha uzun süre kalsın diye bir kaba konmasını önemser. Çünkü “Bu hazineye toprak kaplarda sahibiz”; bu kaplar ya bizim kaplarımızdır ya da Kutsal Yazı'nın sade üslubudur. “Bu dünyanın yöneticisi” bu yüzden aldandı: Dindarlığın sözü üslupla ve sözün ikna gücüyle süslenmiş altın kaplarda olmadığından onu küçümsedi. Bu yüzden söz de daha uzun süre kaldı. Tapu belgesini elinde tutan diyor ki: “Sözüm ve vaazım bilgeliğin ikna edici sözleriyle değil, Ruh'un ve gücün ispatıyla oldu.” Yeremya buyrulanı yapınca Tanrı'ya şükreder. Peygamberin itaatine bak: Görünürdeki yarar ortaya çıkmadan önce itaat ediyor; ardından toprağın geri alınacağını önceden bildiriyor. Çünkü işlerle yapılan peygamberlik işitileni görünür, geleceği adeta şimdiki gibi kılar, parçayla bütünü gösterir.

61

Jerem. 39, 10. 11. 14. 16. Οὗτος ποιεῖ βιβλίον κτήσεως, ὅπερ ἴσως ἐστὶν αἱ νοήσεις, αἱ μνήμαι, τὰ δόγματα, δι’ ὧν κεκτήμεθα τὸν ἀγρόν, τουτέστι τῆς πολιτείας τοὺς πόνους. δεῖ γὰρ τὸν πράξοντα δικαιοσύνην προειδέναι περὶ δικααιοσύνης, ὅπερ λεγέσθω καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν. φροντίζει δὲ θεὂς ἐν ἀγγείῳ τὸ βιβλίον βληθῆναι πρὸς διαμονὴν πλείονα. »ἔχομεν« γὰρ »τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσιν«, ἤ τοῖς ἡμετέροις ἀγγείοις, ἤ τῷ εὐτελεῖ τῆς γραφικῆς λέξεως. ὅθεν ὁ >ἄρχων ἠπάτηται τοῦ κόσμου τούτου<, καταφρονήσας τοῦ λόγου τῆς θεοσεβείας, ἐπεὶ μὴ ἦν ἐν χρυσοῖς σκεύεσι κεκαλλωπιμένοις λέξει καὶ πιθανότητι φράσεως· διὸ καὶ πλείους ἡμέρας διέμεινεν. »ὁ λόγος« γὰρ »καὶ τὸ κήρυγμά μου«, φησὶν ὁ ἔχων τὸ βιβλίον τῆς κτήσεως, »οὐκ ἐν πειθοῖ σοφίας λόγοις, ἀλλ’ ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ δυνάμεως«. τὸ ἐνταλθὲν δὲ ποιήσας Ἱερεμίας εὐχαριδτεῖ τῷ θεῷ. ὅρα δὲ τὴν ὑπακοὴν τοῦ προφήτου πρὸ τοῦ φαινομένου συμφέροντος, ὅπερ ἐπάγει, προθεσπίζων τῆς γῆς τὴν ἀνάκτησιν. ἡ γὰρ δι’ ἔργων προφητεά τὸ ἀκουστὸν καθίστησιν ὁρατὸν καὶ τὸ μέλλον οἱονεὶ παρόν, ἐν τῷ μέρει δηλοῦσα τὸ ὅλον.

62Fr. 62 (Yeremya 39, 17). “Ana rahminden kutsanmış” ve ilahî ruhla dolu olan peygamberin, “on yedi şekele” satın alınan bir arazi için bu kadar çok şükretmesi inandırıcı değildir. Ama dinlenmenin simgesi olan Şabat sayısına ve yetkin olup Tanrı'ya ait olan ona bak (çünkü onda birler kefaret ayının onuncu gününde sunulur ve ilk kanun koyma on buyruktur); o zaman azizlere yaraşan ürünlerle dolu “tarlayı” anlarsın. Yakup'un tarlası böyleydi; İshak ondan koku alınca “İşte oğlumun kokusu, Rab'bin bereketlediği dolu tarlanın kokusu gibi” dedi. “Ruh'un ürünlerine” sahip olan, “Ruh'un şeylerini ekip sonsuz hayatı biçmek” için böyledir. Çünkü Yakup uzun sabır ve iyilik kokuyordu. [Peygamber de] “Ey var olan Rab” diyerek şükreder. Çünkü “görünenlere değil, görünmeyenlere bakarak” gerçekten var olana bakar.

62

Jerem. 39, 17. Οὐ πιθανὸν τὸν προφήτην τοσαύτην εὐχαριστίαν προσάγειν ἐπὶ τῷ >δέκα καὶ ἑπτὰ σίκλων< ἐωνημένῳ χωρίῳ, τὸν >ἐκ μήτρας ἁγιασθέντα< καὶ θείου πνεύματος ὑπάρχοντα πλήρη. ἀλλ’ ὅρα τὸν σαββατικὸν ἀριθμὸν τὸ τῆς ἀναπαύσεως σύμβολον, καὶ τὸν δέκα τέλειον ὄντα καὶ οἰκεῖον θεοῦ (δεκάτατ γὰρ ἐν τῇ δεκάτῃ τῶν ἱλασμῶν ἀναφέρονται, καὶ δεκάλογος ἡ πρώτη νομοθεσία), καὶ γνώσῃ x003E;τὸν ἀγρόν<. τὸν πληρη καρπῶν πρεπόντων ἁγίοις. τοιοῦτος ἧν ὁ ἁγρὸς Ἰακώβ, οὗπερ ὀσφρανθεὶς Ἰσαάκ· »ἰδοὺ« φησὶν »ὀσμὴ τοῦ υἱοὺ μου ὡς ὀσμὴ ἀγροῦ πλήρους ὅν εὐλόγησεν ὁ κύριος«. ὁποῖός ἐστιν ὁ >καρποὺς ἔχων τοῦ πνεύματος,<, ἵνα >σπείρῃ τὰ τοὺ πνεύματος καὶ θερίσῃ ζωὴν ζωὴν αἰώνιον>· ἔπνει γὰρ μακροθυμίας, χρηστότητος, μίας εὐχαριστεῖ λέγων· ὁ ὤν κύριε. σκοπεῖ γὰρ τὸν ὄντως ὄντα, >μὴ σκοπῶν τὰ βλεπόμενα ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα<.

63Fr. 63 (Yeremya 45, 4–5). Yeremya yalnızca peygamberlikleri değil, kendi çektiklerini de yazdı; peygamberliklerle göklerin krallığının sırlarını, çektikleriyle sabır örneklerini öğretti. Sahte peygamberler ise dalkavukluk yüzünden böyle bir şey çekmiyorlardı. Öyleyse zulüm zamanında Yeremya'nın ve “sık sık zindanlarda” diyen elçinin yanında yer almaya hazırlanalım. “Kral onlara bir şey yapamıyordu” sözü onun daha insancıl prohairesis'ini gösteriyor. Doğru kral yanındaki kötülere kapılmamalıdır. Güçlüler nezdindeki kayırma da çoğu zaman yararlıdır; Tanrı çoğu kez onun aracılığıyla iyilik eder.

63

Jerem. 45, 4. 5. Οὐ μόνον προφητείας Ἱερεμίας ἀνέγραψεν, ἀλλὰ καὶ ἴδια πάθη, ταῖς μὲν διδάσκων βασιλείας οὐρανῶν μυστήρια, τοῖς δὲ διδάσκων ὑπομονῆς παραδείγματα, τῶν ψεθδοπροφητῶν τοιοῦτον οὐδὲν διὰ τὴν κολακείαν πασχόντων. ἑτοιμασώμεθα τοίνυν ἐν καιρῷ διωγμοῦ μετὰ Ἱερεμίου τετάχθαι καὶ τοῦ εἰπόντος ἀποστόλου· »ἐν φυλακαῖς πολλάκις«. τὸ δὲ ὅτι οὐκ ἠδύνατο ὁ βασιλεὺς πρὸς αὐτοὺς φιλανθρωποτέραν αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν μεμήνυκεν. καὶ δεῖ τὸν ὀρθὸν βασιλέα μὴ τοῖς περὶ αὐτὸν πονηροῖς συναπάγεσθαι· χρήσιμον δὲ πολλάκις καὶ ἡ παρὰ τοῖς καρτοῦσι προστασία, δι’ ἧς πολλάκις εὐεργετεῖ ὁ θεός.

64Fr. 64 (Yeremya 45, 19–20). Korkuyorum, diyor, düşmana kaçanlara alay konusu olmaktan; asıl düşündüğüm ve kaygılandığım budur. Yeruşalim günah yüzünden teslim edildiği gibi kilise de teslim edilir. Onu Hizkiya gibi biri yönetirse kurtulur; Sidkiya gibi biri yönetirse, ayrılırsa onu kurtarır, kalırsa yok eder. Kiliseyi kirleten biri dışarı çıkarsa hem kiliseyi hem kendi psykhē'sini kurtarır; ama Sidkiya gibi çıkmakta oyalanırsa, “az maya bütün hamuru mayalar.”

64

Jerem. 45, 19. 20. Δέδια, φησίν, μὴ τοῖς αὐτομόλοις καταγέλαστος γένωμαι· τούτου γὰρ λόγον καὶ φροντίδα ποιοῦμαι. ὡς δὲ δι’ ἁμαρτίας Ἱερουσαὴμ παραδίδοται9, οὕτως καὶ ἡ ἐκκλησία. καὶ εἰ μέν τις κατ’ Ἐζεκίαν αὐτῆς ἄρχοι, σῴζεται· εἰ δὲ κατὰ Σεδεκίαν, ἀφοριζόμενος μὲν σῴζει, μένων δὲ ταύτην ἀπόλλυσιν. εἴ τις οὖν μολύνων τὴν ἐκκλησίαν ἐξέλθοι, αὐτήν τε σῴζει καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ· ἐὰν δὲ μέλλῃ κατὰ τὸν Σεδεκίαν πρὸς ἔξοδον, »μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ«.

65Fr. 65 (Yeremya 45, 22. 25). Yeremya ona kadınların sürgüne götürülürken şöyle diyeceğini söylüyor: Seni Babilliye teslim etmeyeceklerini barış içinde söyleyenler seni aldattı. Düşüşünün sebebi olarak senin yanında yer alacaklar, çünkü kesinlikle ele geçirileceksin. Belki de sözde barış vaat eden sahte peygamberleri suçluyor. Peygamber, krala özen göstererek hakikati insanca yöneticilerden gizledi. Şimdi susarak ona zarar vermiyordu, çünkü bu sözleri daha önce halk içinde okumuştu.

65

Jerem. 45, 22. 25. Φησὶ πρὸς αὐτὸν Ἱερεμίας ὡς ἐροῦσιν αἱ γυναῖκες εἰς ἀποικίαν ἀγόμεναι· ἠπάτησάν σε οἱ πρὸς σε φήσαντες εἰρηνικῶς ὡς οὐ παραδώσουσι τῷ Βαβυλωνίῳ. συστήσονται δὲ μετὰ τοῦ, ὡς αἴτιοι γενόμενοι πτώσεως· πάντως γὰρ ληφθήσῃ. τάχα δὲ καὶ τοὺς ψευδοπροφήτας αἰτιᾶται λόγῳ τὴν εἰρήνην ὑποσχομένους. ὁ δὲ προφήτης φιλανθρώπως ἀπέκρυψε τοῖς ἄρχουσι τὴν ἀλήθειαν, τοῦ βασιλέως κηδόμενος. οὐ γὰρ ἔβλαπτε ταύτην νῦν σιωπῶν, ἤδη αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀναγνοὺς ἐν κοινῷ.

66Fr. 66 (Yeremya 47, 4–5). Peygamber, nerede yaşamak istediğini seçme hakkını alınca Babil'i küçümsüyor, Yahudiye'yi seçiyor. Kralın vereceği şereften kaçıyor; tarımla uğraşmak için kalan yoksullar yüzünden de böyle yapıyor, öyle ki yoksullar için ülkeyi gözetsin ve peygamberlikleriyle onların psykhē'lerini işlesin. Çünkü peygamberler görevi aralarında paylaşmıştı: Yeremya Yahudiye'yi, Daniel ve üç genç de Babil'i aldı.

66

Jerem. 47,4.5. Ὁ προφήτης αἵρεσιν λαβὼν ἔνθα βούλεται ξῆν, ὑπερορᾷ μὲν Βαβυλῶνος, αἱρεῖται δὲ τὴν Ἰουδαίαν, φεύγων τὴν ἐκ βασιλέως τιμὴν καὶ διὰ τοὺς πτωχοὺς τοὺς πρὸς γεωργίαν ἐμμείνατας, ὡς ἂν καὶ τῆς γῆς ἐπιμελῆται διὰ τοὺς πένητας κὰ τὰς τούτων ταῖς προθητείαις γεωργῇ ψυχάς. ἐμερίσαντο γὰρ οἱ προφῆται, οὗτος μὲν τὴν Ἰουδαίαν, τὴν δὲ Βαβυλῶνα Δανιὴλ καὶ οἱ τρεῖς παιδες.

67Fr. 67 (Yeremya 48, 2). İyi insan, hiç haksızlık etmemiş kişileri bile öldürecek kadar kötü birinin bulunduğundan şüphelenmez. Tanrı'nın Gedalya'nın öldürülmesine neden izin verdiği, başka bir konu ve Tanrı'nın erişilmez hükümlerine ait bir meseledir.

67

Jerem. 48, 2. Ὁ χρηστὸς ἄνθρωπος οὐδένα ὑποπτεύει οὕτως εἶναι πονηρὸν ὡς καὶ τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντας φονεύσειν. διὰ τί δὲ συνεχώρησεν ὁ θεὸς ἀναιρεθῆναι τὸν Γοδολίαν, ἑτέρου ἂν εἴη λόγου καὶ τῶν ἀνεφίκτων κριμάτων τοῦ θεοῦ.

68Fr. 68 (Yeremya 51, 21–22). “Buhurunuzu değil mi” sözünü “Rab hatırladı” ile birleştir. Putlara buhur yakanlardan söz ettiği açıktır; onlar bunu itiraf ettiği için bu sözler eklenmiştir. Yine de Tanrı'ya bile gerektiği gibi buhur yakmayan kişinin yeryüzünün geçilmez olmasına sebep olup olmadığını araştıralım. Yahudiler gibi duyulur buhur sunsan bile, aretē sahibi olarak sunuyorsan güzel sunuyorsun, çünkü içindeki güzel koku onunla uyumludur. Kötülükle sunuyorsan, bir bakıma dıştaki güzel kokuyu da lekeleyerek kötü kokuya çevirirsin. O zaman “Rab güzel kokuyu kokladı” değil, bunun tersi söylenir. Tanrı katında güzel koku, Nuh'un sunduğu temiz denen hayvanların kokusu değil, onun adaleti ve kuşağındaki yetkinliğidir. Çünkü Tanrı, daimōnlar gibi kan ve yağ kokusundan zevk almaz. Ama “Mesih'le birlikte dirilmiş kişiler olarak yukarıdakileri arayalım” ve “Duam önünde buhur gibi olsun” sözünü aklımızda tutalım. Çünkü Yuhanna'nın Vahiy'de dediği gibi “buhurlar azizlerin dualarıdır.” Duayı kötü düşüncelerle kirletirsek “Duaları günah olsun” sözü gerçekleşir; adaletle dua edersek zıddı olur. Günah yüzünden “Ahmaklığım yüzünden yaralarım kokup çürüdü” diyenlerin buhuru kötü kokar. Bu yüzden İşaya “İnce un getirirseniz boştur; buhur bana iğrençtir” dedi. Nasıl dua edilmesi gerektiğini elçi şöyle öğretti: “Erkeklerin her yerde öfkesiz ve tartışmasız, temiz ellerini kaldırarak dua etmesini isterim.” Musa'nın böyle elleri kalktığında İsrail galip gelir, indiğinde Amalek galip gelirdi. Böyle dua eden başarısız olmaz, çünkü şu söz doğrudur: “Daha konuşurken ‘İşte buradayım’ diyecek.” Demek ki Rab, diyor, kötülerin buhuruna artık dayanamıyordu; biz de bir kokuya katlansak bile çoğalınca kaçarız. Tanrı'nın da bir sabır ölçüsü vardır, tövbe etmeyenlerin peşine düşer; Nuh zamanında, o dönemin suç işleyenlerinin kötü kokusuna artık dayanamadığı için bunu yaptı. Bu yüzden peygamberlerde “Sustum, her zaman susacak mıyım?” der.

68

Jerem. 51, 21. 22. Σύνταξον τὸ οὐχὶ τοῦ θυμιάματος πρὸς τὸ ἐμνήσθη κύριος. δῆλον μὲν οὖν ἐστιν, ὡς τοῖς εἰδώλοις θυμιώντων φησί· τοῦτο γὰρ αὐτῶν ὁμολογησάντων ἐπάγεται τὰ προκείμενα. πλὴν ἐξετάσωμεν εἰ καὶ θεῷ τις θυμιῶν ὡς οὐ δεῖ, τοῦ ἄβατον γενέσθαι γῆν αἴτιος γίνεται. κἂν τὸ αἰσθητὸν τοίνυν προσάγῃς κατὰ τοὺς Ἰουδαίους θυμίαμα, ἀρετὴν μὲν ἔχων προσάγεις καλῶς, σύμφωνν ἔχων τὴν ξἔνδοθεν εὐωδίαν· μετὰ κακίας δὲ προσφέρων, οἱονεί πως καὶ τὴν εὐωδίαν τὴν ἔξω χρωννύων, πρὸς δυσωδίαν μεταποιεῖς· ὅτε οὐκ ἂν λεχθείη τὸ »ὠσφράνθη κύριος ὀσμὴν εὐωδίας« ἀλλὰ τοῦναντίαν. ὁσμὴ δὲ εὐωδίας παρὰ θεῷ οὐ τῶν προσενεχθέντων παρὰ Νῶν ζώων καθαρῶν εἰρημένων, ἀλλὰ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ καὶ τῆς τελειότητος, ἅπερ ἦν αὐτὸς ἐν τῇ γενεᾷ αὐτοῦ. θεὸς γὰρ αἴματι καὶ κνίσαις οὐ τέρπεται, καθάπερ οἱ δαίμονες. πλὴν ὡς >σθνεγερθέντες Χριστῷ τὰ ἄνω ζητήσωμεν<, εἰς νοῦν εἰληφότες τὸ »γενηθήτω ἡ προσευχή μου ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου«· καθὰ γὰρ Ἰωάννης ἐν Ἀποκαλύψει φησί· >θυμιάματά εἰσιν αἱ προσευχαὶ τῶν ἁγίων<. ἀλλ᾿ εἰ μὲν λογισμοῖς ταύτην μολύνομεν πονηροῖς, συμβαινει τὸ »ἡ προσευχὴ αὐτῶν γενέσθω εἰς ἁμαρτίαν«, ἢ εἰς τὸ ἐναντίον, ἐὰν ἀπὸ δικαιοσύνης εὐξώμεθα· ἐπεὶ τῶν δι᾿ ἁμαρτίας λεγόντων· »προσώζεσαν καὶ ἐσάπησαν οἱ μώλωπές μου ἀπὸ προσώπου τῆς ἀφροσύνης μου«, γίνεται τὸ θυμίαμα δυσῶδες. διόπερ Ἡσαΐας εἶπεν· »ἐὰν φέρηστε σεμίδαλιν, μάταινο· θυμίαμα, βδέλυγμά μοί ἐστιν . τίνα δὲ τρόπον εὐκτέον, ἐσίδαξεν ὁ ἀπόστολος λέγων· »βούλομαι τοὺς ἄνδρας προσεύχεσθαι ἐν παντὶ τόπῳ ἐπαίροντας ὀσίους χεῖρας χωρὶς ὁργῆς καὶ διαλογισμῶν«. τοιούτων χειρῶν ἐπαιρομένων τοῦ Μωσέως ἐνίκα Ἰσραήλ, καθαιρουμένων δὲ ἐνίκα ὁ Ἀμαλήκ. ὁ οὕτωνς εὐχόμενος οὐκ ἀποτυγχάνει, ἀληθεύνοντος τοῦ ἡρτοῦ· »ἔτι λαλοῦντός σου ἐρεῖ· ἰδοὺ πάρειμι«. τῶν οὖν πονηρῶν τὸ θυμίαμα, φησίν, οὐκ ἠδύνατο κύριος ἔτι φέρειν, καθάπερ ἡμεῖς κἂν ὑπομείνωμέν τινα δυσωδίαν, ἀλλ᾿ οὖσαν πλείονα φεύγομεν. καὶ ὁ θεὸς οὖν μέτρον ἀνοχῆς ἔχων, ⟨μὴ⟩ μετανοοῦντας μετέρχεται· ὅπερ ἐπὶ Νῶε πεποίηκε, τῶν τότε πλημμελούντων τὴν δυσωδίαν μηκέτι φέρειν δυνάμνος. διό φησιν ἐν προφήταις· »ἐσιώπησα, μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι;«

69Fr. 69 (Yeremya 51, 22). Çürümüş bedenlerin yanındaki hava bozulup karşılaşanlara veba yaydığı ve yer geçilmez olduğu gibi, psykhē'lerin günahları da psykhē'lerin vebasını oluşturur.

69

Jerem. 51, 22. Ὡς γὰρ σωμάτων σεσηπότων ὁ παρακείμενος παραλαμβά- νων ἀὴρ καὶ φθειρόμενος λοιμὸν ποιεῖ τοῖς ἐντυγχάνουσι, καὶ τὸ χωρίου ἄβατον γίνεται, οὕτω ψυχῶν ἁμαρτίαι λοιμὸν ψυχῶν ἀπεργάζονται.

70Fr. 70 (Yeremya 51, 32–35). Baruk halkla birlikte acı çekerek yas tutuyor ve onlar için Tanrı'ya yakarıyordu. Bu yüzden kötülükler içinde yardım vaadi alıyor; Tanrı şöyle diyor: Yıktıklarımı yeniden inşa edeceğim. Çünkü O önce “acı verir, sonra yeniden yerine koyar” ve devamı. Kötüler ortadan kalkmadan iyi şeyler kabul edilmez. “İnsanın değil, Rab'bin kurduğu gerçek çadırın” mimarı olarak imansızların kötü yapılarını da yıkar; Pavlus bu çadır için “Tanrı'nın yapısısınız” der. Çiftçi olarak ürün vermeyeni söküp (çünkü “göklerdeki babamın dikmediği her fide sökülecek”), “ürün veren asmayı” diker; “acılığa dönmüş yabancı” asma gibi olanı değil. Ondan keser ki onu yeniden “gerçek” ve “Tanrı'nın tarlası” yapsın. Davud'a göre “Mısır'dan” getirilen asmanın “çitini yıktı”; onun için şöyle yakarır: “Göklerden bak ve bu asmayı gözet.” Demek ki bunlar da fayda için terbiye ediliyor; çünkü “Rab sevdiğini terbiye eder.” “Benim yüzümden üzülen kişiden başka beni kim sevindirir?” “Çünkü Tanrı'ya uygun acı, pişmanlık gerektirmeyen, kurtuluşa götüren tövbe sağlar.” Bu yüzden “bütün tenin üzerine”, yani dünyevî düşünenlerin üzerine kötülükler getiriyorum.

70

Jerem. 51, 32—35. Τῷ λαῷ συμπάσχων Βροὺχ ἀπωδύρετο, καὶ ἀξιοῖ περὶ αὐτῶν τὸν θεόν, διὸ λαμβάνει τῆς ἐν κακοῖς βοηθείας ἐπαγγελίαν, λέγοντος οὕτω τοῦ θεοῦ· οὓς καθαιρῶ, πάλιν οἰκοδομήσω. πρῶτον γὰρ »ἀλγεῖν ποιεῖ, καὶ πάλιν ἀποκαθίστησιν« καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις· οὐ γὰρ δεκτὰ τὰ χρηστὰ μὴ τῶν κακῶν προανῃρημένων. λύει γὰρ καὶ τὰς μοχθηρὰς τῶν ἀπίστων οἰκοδομάς ὡς ἀρχιτέκτων »τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς ἥν ἐπηξεν αὐτὸν καὶ οὐκ ἄνθρωπος«, περὶ ἧς φησιν ὁ παῦλος· »θεοῦ οἰκοδομή ἐστε«. καὶ ὡς γεωργὸς ἐκτίλας τὸ μὴ ποιοῦν καρπόν (»πᾶσα« γὰρ »φυτεία ἣν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος ἐκριζωθήσεται«), καταφυτεύει >ἄμπελον καρποφόρον<, οὐ κατὰ τὴν >εἰς πικρίαν μεταστραφεῖσαν καὶ ἀλλοτρίαν<, ἥν ἐκκόπτει ἵνα πάλιν αὐτῆν >ἀληθινὴν< ἀπεργάσηται καὶ >θεοῦ γεώργιον<, οὕτω > τῆς ἐξ Αἰγύπτου< >καθεῖλε τὸν φραγμὸν< κατὰ τὸν Δαβίδ, Ὑπὲρ ἧς εὔχεται· »ἐπίβλεψον ἐξ οὐρανου, καὶ ἐπίσκεφαι τὴν ἄμπελον ταύτην«. καὶ οὗτοι τοίνυν ἐπ᾿ ὠφελείᾳ παιδεύονται· »ὃν γὰρ ἀγαπᾷ κύριος παιδεύει«. »τίς« γὰρ »ἐστιν ὁ εὐφραίνων με εἰ μὴ ὁ λυπούμενος ἐξ ἐμοῦ;« »ἡ γὰρ κατὰ θεὸν λύπη μετάνοιαν ἀμεταμέλητον εἰς σωτηρίαν κατεργάζεται«. διὰ τοῦτο γὰρ ἐπάγω κακὰ ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, τοὺς φρονοῦντας τὰ γήϊνα.

71Fr. 71 (Yeremya 51, 35). Tanrı adillerin psykhē'lerini bulur, çünkü “adillerin psykhē'leri Tanrı'nın elindedir”; günahkârlarınki ise yokmuş gibi sayılır.

71

Jerem. 51, 35. Εὑρίσκει γὰρ τὰς ψυχὰς τῶν δικαίων ὁ θεός· »ψυχαὶ« γὰρ »δικαίων ἐν χειρὶ θεοῦ«, αἱ δὲ τῶν ἁμαρτωλῶν ὡς μηδὲ οὖσαι λογίζονται.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…