Ksenophon
Hieron
Ἱέρων
1.11. Bölüm
Şair Simonides bir zaman tiran Hieron'un yanına gelmişti. İkisinin de boş vakti olduğu bir sırada Simonides şöyle dedi:
Simonides: Hieron, benden daha iyi bilmen beklenen şeyleri bana anlatmak ister misin?
Hieron: Senin gibi bilge bir adamdan daha iyi bilebileceğim şeyler neymiş ki?
Σιμωνίδης ὁ ποιητὴς ἀφίκετό ποτε πρὸς Ἱέρωνα τὸν τύραννον. σχολῆς δὲ γενομένης ἀμφοῖν εἶπεν ὁ Σιμωνίδης· ἆρʼ ἄν μοι ἐθελήσαις, ὦ Ἱέρων, διηγήσασθαι ἃ εἰκὸς εἰδέναι σε βέλτιον ἐμοῦ; καὶ ποῖα ταῦτʼ ἐστίν, ἔφη ὁ Ἱέρων, ὁποῖα δὴ ἐγὼ βέλτιον ἂν εἰδείην σοῦ οὕτως ὄντος σοφοῦ ἀνδρός;
1.2Simonides: Senin önce sıradan bir insan olduğunu, şimdi de tiran olduğunu biliyorum. İkisini de denediğine göre, tiranın hayatıyla sıradan insanın hayatının insanlara verdiği sevinçler ve acılar bakımından nerede ayrıldığını benden daha iyi bilmen beklenir.
οἶδά σε, ἔφη, ἐγὼ καὶ ἰδιώτην γεγενημένον καὶ νῦν τύραννον ὄντα· εἰκὸς οὖν ἀμφοτέρων πεπειραμένον καὶ εἰδέναι σε μᾶλλον ἐμοῦ πῇ διαφέρει ὁ τυραννικός τε καὶ ὁ ἰδιωτικὸς βίος εἰς εὐφροσύνας τε καὶ λύπας ἀνθρώποις.
1.3Hieron: Öyleyse sen, madem hâlâ sıradan bir insansın, sıradan insanın hayatındaki şeyleri bana hatırlatsana. Böylece ikisi arasındaki farkları sana en iyi gösterebileceğimi sanıyorum.
τί οὖν, ἔφη ὁ Ἱέρων, οὐχὶ καὶ σύ, ἐπεὶ νῦν γε ἔτι ἰδιώτης εἶ, ὑπέμνησάς με τὰ ἐν τῷ ἰδιωτικῷ βίῳ; οὕτως γὰρ ἄν σοι οἶμαι μάλιστα ἐγὼ δύνασθαι δηλοῦν τὰ διαφέροντα ἐν ἑκατέρῳ.
1.4Bunun üzerine Simonides şöyle dedi:
Simonides: Sıradan insanları gözlemlediğimi sanıyorum, Hieron: gözleriyle gördüklerinden, kulaklarıyla işittiklerinden, burunlarıyla kokulardan, ağızlarıyla da yiyecek ve içeceklerden haz duyar ya da rahatsız olurlar; cinsel hazları ise hepimizin bildiği yoldan alırlar.
οὕτω δὴ ὁ Σιμωνίδης εἶπεν· τοὺς μὲν δὴ ἰδιώτας ἔγωγε, ὦ Ἱέρων, δοκῶ μοι καταμεμαθηκέναι διὰ μὲν τῶν ὀφθαλμῶν ὁράμασιν ἡδομένους τε καὶ ἀχθομένους, διὰ δὲ τῶν ὤτων ἀκούσμασι, διὰ δὲ τῶν ῥινῶν ὀσμαῖς, διὰ δὲ τοῦ στόματος σίτοις τε καὶ ποτοῖς, τὰ δʼ ἀφροδίσια διʼ ὧν δὴ πάντες ἐπιστάμεθα·
1.5Soğuğu ve sıcağı, sertliği ve yumuşaklığı, hafifliği ve ağırlığı da bütün bedenimizle ayırt edip bunlardan haz duyar ya da acı çekeriz gibi geliyor bana. İyi ve kötü şeylerden ise bazen yalnızca psykhēmizle haz duyar, bazen de acı çekeriz gibi geliyor; bazen de hem psykhēmizle hem bedenimizle birlikte.
τὰ δὲ ψύχη καὶ θάλπη καὶ σκληρὰ καὶ μαλακὰ καὶ κοῦφα καὶ βαρέα ὅλῳ τῷ σώματί μοι δοκοῦμεν, ἔφη, κρίνοντες ἥδεσθαί τε καὶ λυπεῖσθαι ἐπʼ αὐτοῖς· ἀγαθοῖς δὲ καὶ κακοῖς ἔστι μὲν ὅτε διʼ αὐτῆς τῆς ψυχῆς μοι δοκοῦμεν ἥδεσθαι, ὁτὲ δʼ αὖ λυπεῖσθαι, ἔστι δʼ ὅτε κοινῇ [καὶ] διά τε τῆς ψυχῆς καὶ διὰ τοῦ σώματος.
1.6Uykudan haz aldığımızı hissettiğimi sanıyorum; ama bunun nasıl, neyle ve ne zaman olduğunu pek bilmiyorum sanırım. Uyanıkken olan şeylerin bize uykudakilerden daha açık hisler vermesine de belki hiç şaşmamalı.
τῷ δʼ ὕπνῳ ὅτι μὲν ἡδόμεθα δοκῶ μοι αἰσθάνεσθαι, ὅπως δὲ καὶ ᾧτινι καὶ ὁπότε, ταῦτα μᾶλλόν πως, ἔφη, δοκῶ μοι ἀγνοεῖν. καὶ οὐδὲν ἴσως τοῦτο θαυμαστόν, εἰ τὰ ἐν τῷ ἐγρηγορέναι σαφεστέρας ἡμῖν τὰς αἰσθήσεις παρέχεται ἢ τὰ ἐν τῷ ὕπνῳ.
1.7Buna Hieron şöyle cevap verdi:
Hieron: Ben de, Simonides, senin saydıkların dışında bir tiranın başka bir şeyi nasıl hissedebileceğini söyleyemem. Öyle ki en azından buraya kadar tiranın hayatının sıradan insanın hayatından bir farkı olup olmadığını bilmiyorum.
πρὸς ταῦτα δὴ ὁ Ἱέρων ἀπεκρίνατο· ἐγὼ μὲν τοίνυν, ἔφη, ὦ Σιμωνίδη, ἔξω τούτων ὧν εἴρηκας σύγε οὐδʼ ὅπως ἂν αἴσθοιτό τινος ἄλλου ὁ τύραννος ἔχοιμʼ ἂν εἰπεῖν, ὥστε μέχρι γε τούτου οὐκ οἶδʼ εἴ τινι διαφέρει ὁ τυραννικὸς βίος τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου.
1.8Simonides: Ama şu noktada fark var: tiran bunların her birinden kat kat fazla sevinç duyar, üzücü şeyleri ise çok daha azdır.
Hieron: Öyle değil, Simonides. İyi bil ki tiranlar, ölçülü bir hayat süren sıradan insanlardan çok daha az sevinir, çok daha fazla ve çok daha büyük acılar çekerler.
καὶ ὁ Σιμωνίδης εἶπεν· ἀλλʼ ἐν τοῖσδε, ἔφη, διαφέρει· πολλαπλάσια μὲν διʼ ἑκάστου τούτων εὐφραίνεται, πολὺ δὲ μείω τὰ λυπηρὰ ἔχει. καὶ ὁ Ἱέρων εἶπεν· οὐχ οὕτως ἔχει, ὦ Σιμωνίδη, ταῦτα, ἀλλʼ εὖ ἴσθʼ ὅτι μείω πολὺ εὐφραίνονται οἱ τύραννοι τῶν μετρίως διαγόντων ἰδιωτῶν, πολὺ δὲ πλείω καὶ μείζω λυποῦνται.
1.9Simonides: İnanılmaz şeyler söylüyorsun. Öyle olsaydı, nasıl olur da pek çok kişi, hem de en yetenekli sayılan adamlardan pek çoğu, tiran olmayı arzulardı? Nasıl olur da herkes tiranlara imrenirdi?
ἄπιστα λέγεις, ἔφη ὁ Σιμωνίδης. εἰ γὰρ οὕτως ταῦτʼ εἶχε, πῶς ἂν πολλοὶ μὲν ἐπεθύμουν τυραννεῖν, καὶ ταῦτα τῶν δοκούντων ἱκανωτάτων ἀνδρῶν εἶναι; πῶς δὲ πάντες ἐζήλουν ἂν τοὺς τυράννους;
1.10Hieron: Zeus hakkı için, iki durumu da yaşamadan bu konuda fikir yürüttükleri için. Ben sana doğruyu söylediğimi göstermeye çalışacağım; görmeden başlayacağım, çünkü hatırladığım kadarıyla sen de söze oradan başlamıştın.
ὅτι ναὶ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη ὁ Ἱέρων, ἄπειροι ὄντες ἀμφοτέρων τῶν ἔργων σκοποῦνται περὶ αὐτοῦ. ἐγὼ δὲ πειράσομαί σε διδάσκειν ὅτι ἀληθῆ λέγω, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς ὄψεως· ἐντεῦθεν γὰρ καὶ σὲ δοκῶ μεμνῆσθαι ἀρξάμενον λέγειν.
1.11İlk olarak, gözle görülen seyirlikleri hesaba katınca tiranların daha az pay aldığını görüyorum. Her yerde başka başka görülmeye değer şeyler vardır. Sıradan insanlar bunları görmek için diledikleri şehirlere ve insanların en görülmeye değer saydığı şeylerin toplandığı ortak bayramlara giderler.
πρῶτον μὲν γὰρ ἐν τοῖς διὰ τῆς ὄψεως θεάμασι λογιζόμενος εὑρίσκω μειονεκτοῦντας τοὺς τυράννους. ἄλλα μέν γε ἐν ἄλλῃ χώρᾳ ἐστὶν ἀξιοθέατα· ἐπὶ δὲ τούτων ἕκαστα οἱ μὲν ἰδιῶται ἔρχονται καὶ εἰς πόλεις ἃς ἂν βούλωνται θεαμάτων ἕνεκα, καὶ εἰς τὰς κοινὰς πανηγύρεις, ἔνθα γʼ ἃ ἀξιοθεατότατα δοκεῖ εἶναι ἀνθρώποις συναγείρεται.
1.12Tiranlar ise seyre pek çıkamazlar. Çünkü orada bulunanlardan güçlü olmayacakları bir yere gitmek onlar için güvenli değildir; evdeki işleri de başkalarına emanet edip yurt dışına çıkacak kadar sağlam değildir. Hem iktidarlarını yitirmekten hem de kendilerine haksızlık edenlerden öç alamaz hâle gelmekten korkarlar.
οἱ δὲ τύραννοι οὐ μάλα ἀμφὶ θεωρίας ἔχουσιν. οὔτε γὰρ ἰέναι αὐτοῖς ἀσφαλὲς ὅπου μὴ κρείττονες τῶν παρόντων μέλλουσιν ἔσεσθαι, οὔτε τὰ οἴκοι κέκτηνται ἐχυρά, ὥστε ἄλλοις παρακαταθεμένους ἀποδημεῖν. φοβερὸν γὰρ μὴ ἅμα τε στερηθῶσι τῆς ἀρχῆς καὶ ἀδύνατοι γένωνται τιμωρήσασθαι τοὺς ἀδικήσαντας.
1.13Belki şöyle diyeceksin: 'Ama bu tür şeyler, evde oturdukları hâlde de onlara gelir.' Zeus hakkı için, Simonides, pek çoğundan yalnızca birkaçı gelir; onlar da tiranlara öyle pahalıya satılır ki, ne gösterirse göstersin, gösteri yapan kişi kısa bir sürede tiranın yanından, bütün hayatı boyunca öbür insanlardan kazandığının kat kat fazlasını alıp ayrılmayı bekler.
εἴποις οὖν ἂν ἴσως σύ, ἀλλʼ ἄρα ἔρχεται αὐτοῖς τὰ τοιαῦτα καὶ οἴκοι μένουσι. ναὶ μὰ Δία, ὦ Σιμωνίδη, ὀλίγα γε τῶν πολλῶν καὶ ταῦτα τοιαῦτα ὄντα οὕτω τίμια πωλεῖται τοῖς τυράννοις ὥστε οἱ ἐπιδεικνύμενοι καὶ ὁτιοῦν ἀξιοῦσι πολλαπλάσια λαβόντες ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ἀπιέναι παρὰ τοῦ τυράννου ἢ ὅσα ἐν παντὶ τῷ βίῳ παρὰ πάντων τῶν ἄλλων ἀνθρώπων κτῶνται.
1.14Simonides: Seyirliklerde daha az pay alıyorsanız da, işittikleriniz bakımından daha kârlısınız. Çünkü işitilecek şeylerin en hoşu olan övgüden hiç yoksun kalmazsınız; yanınızdakilerin hepsi söylediğiniz ve yaptığınız her şeyi över. İşitilecek şeylerin en ağırı olan sövgüyü ise hiç duymazsınız; çünkü kimse bir tiranı yüzüne karşı suçlamak istemez.
καὶ ὁ Σιμωνίδης εἶπεν· ἀλλʼ εἰ ⟨ἐν⟩ τοῖς θεάμασι μειονεκτεῖτε, διά γέ τοι τῆς ἀκοῆς πλεονεκτεῖτε. ἐπεὶ τοῦ μὲν ἡδίστου ἀκροάματος, ἐπαίνου, οὔποτε σπανίζετε· πάντες γὰρ οἱ παρόντες ὑμῖν πάντα καὶ ὅσα ἂν λέγητε καὶ ὅσα ἂν ποιῆτε ἐπαινοῦσι. τοῦ δʼ αὖ χαλεπωτάτου ἀκροάματος, λοιδορίας, ἀνήκοοί ἐστε· οὐδεὶς γὰρ ἐθέλει τυράννου κατʼ ὀφθαλμοὺς κατηγορεῖν.
1.15Hieron: Peki, kötü söz söylemeyenlerin insana ne sevinç verdiğini sanıyorsun, susan bu insanların hepsinin tiran hakkında kötü düşünceler beslediği apaçık biliniyorsa? Ya da övenlerin ne sevinç verdiğini sanıyorsun, övgülerini dalkavukluk için yaptıklarından şüphelenilirken?
καὶ ὁ Ἱέρων εἶπε· καὶ τί οἴει, ἔφη, τοὺς μὴ λέγοντας κακῶς εὐφραίνειν, ὅταν εἰδῇ τις σαφῶς ὅτι οἱ σιωπῶντες οὗτοι πάντες κακὰ νοοῦσι τῷ τυράννῳ; ἢ τοὺς ἐπαινοῦντας τί δοκεῖς εὐφραίνειν, ὅταν ὕποπτοι ὦσιν ἕνεκα τοῦ κολακεύειν τοὺς ἐπαίνους ποιεῖσθαι;
1.16Simonides: Zeus hakkı için, Hieron, bunda sana tamamen katılıyorum: en hoş övgü en hür insanlardan gelenidir. Ama bak, şuna artık hiç kimseyi ikna edemezsin: biz insanların beslendiği şeylerden siz çok daha fazla sevinç duyuyorsunuz.
καὶ ὁ Σιμωνίδης εἶπεν· τοῦτο μὲν δὴ ναὶ μὰ τὸν Δία ἔγωγέ σοι, Ἱέρων, πάνυ συγχωρῶ, τοὺς ἐπαίνους παρὰ τῶν ἐλευθερωτάτων ἡδίστους εἶναι, ἀλλʼ, ὁρᾷς; ἐκεῖνό γε οὐκ ἂν ἔτι πείσαις ἀνθρώπων οὐδένα ὡς οὐ διʼ ὧν τρεφόμεθα οἱ ἄνθρωποι, πολὺ πλείω ὑμεῖς ἐν αὐτοῖς εὐφραίνεσθε.
1.17Hieron: Biliyorum, Simonides, çoğu kişi bizim sıradan insanlardan daha zevkle yiyip içtiğimize şu yüzden hükmeder: bize sunulan yemeği kendi yemeklerinden daha zevkle yiyeceklerini sanırlar. Çünkü alışılmışın ötesine geçen şey haz verir.
καὶ οἶδά γʼ, ἔφη, ὦ Σιμωνίδη, ὅτι τούτῳ κρίνουσιν οἱ πλεῖστοι ἥδιον ἡμᾶς καὶ πίνειν καὶ ἐσθίειν τῶν ἰδιωτῶν, ὅτι δοκοῦσι καὶ αὐτοὶ ἥδιον ἂν δειπνῆσαι τὸ ἡμῖν παρατιθέμενον δεῖπνον ἢ τὸ ἑαυτοῖς· τὸ γὰρ τὰ εἰωθότα ὑπερβάλλον, τοῦτο παρέχει τὰς ἡδονάς.
1.18Bu yüzden tiranlar dışında bütün insanlar bayramları sevinçle karşılar. Tiranların sofraları ise her zaman dolu dolu hazırlandığından bayramlarda hiçbir şey kazanmaz. Böylece tiranlar önce beklentinin verdiği bu sevinçten sıradan insanlardan daha az pay alırlar.
διὸ καὶ πάντες ἄνθρωποι ἡδέως προσδέχονται τὰς ἑορτὰς πλὴν οἱ τύραννοι· ἔκπλεῳ γὰρ αὐτοῖς ἀεὶ παρεσκευασμέναι οὐδεμίαν ἐν ταῖς ἑορταῖς ἔχουσιν αἱ τράπεζαι αὐτῶν ἐπίδοσιν· ὥστε ταύτῃ πρῶτον τῇ εὐφροσύνῃ τῆς ἐλπίδος μειονεκτοῦσι τῶν ἰδιωτῶν.
1.19Sonra şunu da iyi biliyorum ki sen de tecrübe etmişsindir: insan önüne yeterliden ne kadar fazlasını koyarsa yemeğe o kadar çabuk doyar. Öyle ki önüne çok şey konan kişi, hazzın süresi bakımından da ölçülü yaşayanlardan daha az pay alır.
ἔπειτα δʼ, ἔφη, ἐκεῖνο εὖ οἶδʼ ὅτι καὶ σὺ ἔμπειρος εἶ ὅτι ὅσῳ ἂν πλείω τις παραθῆται τὰ περιττὰ τῶν ἱκανῶν, τοσούτῳ καὶ θᾶττον κόρος ἐμπίπτει τῆς ἐδωδῆς· ὥστε καὶ τῷ χρόνῳ τῆς ἡδονῆς μειονεκτεῖ ὁ παρατιθέμενος πολλὰ τῶν μετρίως διαιτωμένων.
1.20Simonides: Ama Zeus hakkı için, psykhē yemeği kabul ettiği sürece, daha masraflı sofralarla beslenenler daha ucuz şeyler yiyenlerden çok daha fazla haz alırlar.
ἀλλὰ ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη ὁ Σιμωνίδης, ὅσον ἂν χρόνον ἡ ψυχὴ προσίηται, τοῦτον πολὺ μᾶλλον ἥδονται οἱ ταῖς πολυτελεστέραις παρασκευαῖς τρεφόμενοι τῶν τὰ εὐτελέστερα παρατιθεμένων.
1.21Hieron: O hâlde, Simonides, bir şeyden en çok haz alan kişinin o şeye en tutkuyla bağlı olduğunu düşünmez misin?
Simonides: Elbette düşünürüm.
Hieron: Peki, tiranların kendi sofralarına sıradan insanların kendi sofralarına gittiğinden daha zevkle gittiğini görüyor musun?
Simonides: Zeus hakkı için hayır; hatta birçoklarına daha da isteksiz gidiyorlarmış gibi görünür.
οὐκοῦν, ἔφη ὁ Ἱέρων, ὦ Σιμωνίδη, τὸν ἑκάστῳ ἡδόμενον μάλιστα, τοῦτον οἴει καὶ ἐρωτικώτατα ἔχειν τοῦ ἔργου τούτου; πάνυ μὲν οὖν, ἔφη. ἦ οὖν ὁρᾷς τι τοὺς τυράννους ἥδιον ἐπὶ τὴν ἑαυτῶν παρασκευὴν ἰόντας ἢ τοὺς ἰδιώτας ἐπὶ τὴν ἑαυτῶν; οὐ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, οὐ μὲν οὖν, ἀλλὰ καὶ ἀγλευκέστερον, ὡς πολλοῖς ἂν δόξειεν.
1.22Hieron: Peki, tiranların önüne konan o sayısız uydurma yemeği, ekşileri, acıları, burukları ve bunların kardeşi olan şeyleri fark ettin mi?
Simonides: Elbette fark ettim; hem de bunlar bana insan için pek tabiata aykırı görünüyor.
τί γάρ, ἔφη ὁ Ἱέρων, τὰ πολλὰ ταῦτα μηχανήματα κατανενόηκας ἃ παρατίθεται τοῖς τυράννοις, ὀξέα καὶ δριμέα καὶ στρυφνὰ καὶ τὰ τούτων ἀδελφά; πάνυ μὲν οὖν, ἔφη ὁ Σιμωνίδης, καὶ πάνυ γέ μοι δοκοῦντα παρὰ φύσιν εἶναι ταῦτα ἀνθρώποις.
1.23Hieron: Bu yiyeceklerin gevşek ve hastalıklı bir psykhēnin arzularından başka bir şey olduğunu mu sanıyorsun? Ben iyi biliyorum, sen de herhalde biliyorsun ki iştahla yiyenlerin bu marifetlere hiç ihtiyacı yoktur.
ἄλλο τι οὖν οἴει, ἔφη ὁ Ἱέρων, ταῦτα τὰ ἐδέσματα εἶναι ἢ μαλακῆς καὶ ἀσθενούσης ψυχῆς ἐπιθυμήματα; ἐπεὶ εὖ οἶδʼ ἔγωγε ὅτι οἱ ἡδέως ἐσθίοντες καὶ σύ που οἶσθα ὅτι οὐδὲν προσδέονται τούτων τῶν σοφισμάτων.
1.24Simonides: Ama sürünüp durduğunuz o masraflı kokulardan, sanırım sizden çok yanınıza yaklaşanlar yararlanır; tıpkı nahoş bir şey yiyenin kokusunu kendisinin değil, daha çok yanına yaklaşanların duyması gibi.
ἀλλὰ μέντοι, ἔφη ὁ Σιμωνίδης, τῶν γε πολυτελῶν ὀσμῶν τούτων, αἷς χρίεσθε, τοὺς πλησιάζοντας οἶμαι μᾶλλον ἀπολαύειν ἢ αὐτοὺς ὑμᾶς, ὥσπερ γε καὶ τῶν ἀχαρίτων ὀσμῶν οὐκ αὐτὸς ὁ βεβρωκὼς αἰσθάνεται, ἀλλὰ μᾶλλον οἱ πλησιάζοντες.
1.25Hieron: Yiyeceklerde de öyle: her zaman her türlüsüne sahip olan hiçbirini özlemle almaz; bir şeyden yoksun kalan ise, o şey önüne çıkınca sevinçle karnını doyurur.
οὕτω μέντοι, ἔφη ὁ Ἱέρων, καὶ τῶν σίτων ὁ μὲν ἔχων παντοδαπὰ ἀεὶ οὐδὲν μετὰ πόθου αὐτῶν λαμβάνει· ὁ δὲ σπανίσας τινός, οὗτός ἐστιν ὁ μετὰ χαρᾶς πιμπλάμενος, ὅταν αὐτῷ προφανῇ τι.
1.26Simonides: Galiba size tiranlık arzusunu yalnızca cinsel hazlardan aldığınız zevk veriyor. Çünkü bu konuda gözünüze çarpan en güzel kişiyle birlikte olabilirsiniz.
κινδυνεύουσιν, ἔφη ὁ Σιμωνίδης, αἱ τῶν ἀφροδισίων μόνον ὑμῖν ἀπολαύσεις τοῦ τυραννεῖν τὰς ἐπιθυμίας παρέχειν· ἐν γὰρ τούτῳ ἔξεστιν ὑμῖν ὅ τι ἂν κάλλιστον ἴδητε τούτῳ συνεῖναι.
1.27Hieron: İşte şimdi, iyi bil ki, sıradan insanlardan daha az pay aldığımız bir şeyi söyledin. Önce evlilik: zenginlik ve güç bakımından daha üstün kimselerle yapılan evlilik herhalde en güzeli sayılır ve evlenene hazla birlikte bir gurur da verir; ikinci sırada dengiyle yapılan evlilik gelir; daha aşağı kimselerle yapılan ise pek itibarsız ve yararsız sayılır.
νῦν δή, ἔφη ὁ Ἱέρων, εἴρηκας ἐν ᾧ γε, σάφʼ ἴσθι, μειονεκτοῦμεν τῶν ἰδιωτῶν. πρῶτον μὲν γὰρ γάμος ὁ μὲν ἐκ μειζόνων δήπου καὶ πλούτῳ καὶ δυνάμει κάλλιστος δοκεῖ εἶναι καὶ παρέχειν τινὰ τῷ γήμαντι φιλοτιμίαν μεθʼ ἡδονῆς· δεύτερος δʼ ὁ ἐκ τῶν ὁμοίων· ὁ δʼ ἐκ τῶν φαυλοτέρων πάνυ ἄτιμός τε καὶ ἄχρηστος νομίζεται.
1.28Tiran ise yabancı bir kadınla evlenmedikçe zorunlu olarak kendinden aşağı kimselerle evlenir; böylece insanı hoşnut eden şey ona pek nasip olmaz. Hem en gururlu kadınların gösterdiği ilgi insana en çok sevinç verir; kölelerin ilgisi ise varken hiç değer görmez, bir eksiği olursa da korkunç öfkelere ve üzüntülere yol açar.
τῷ τοίνυν τυράννῳ, ἂν μὴ ξένην γήμῃ, ἀνάγκη ἐκ μειόνων γαμεῖν, ὥστε τὸ ἀγαπητὸν οὐ πάνυ αὐτῷ παραγίγνεται. πολὺ δὲ καὶ αἱ θεραπεῖαι αἱ ἀπὸ τῶν μέγιστον φρονουσῶν γυναικῶν εὐφραίνουσι μάλιστα, αἱ δʼ ὑπὸ δούλων παροῦσαι μὲν οὐδέν τι ἀγαπῶνται, ἐὰν δέ τι ἐλλείπωσι, δεινὰς ὀργὰς καὶ λύπας ἐμποιοῦσιν.
1.29Oğlan sevgisinde ise tiran, çocuk sahibi olmak için yapılan birleşmedekinden de çok daha az sevinç payı alır. Çünkü aşkla yaşanan cinsel hazzın çok daha üstün bir sevinç verdiğini hepimiz biliriz herhalde.
ἐν δὲ τοῖς παιδικοῖς ἀφροδισίοις ἔτι αὖ πολὺ μᾶλλον ἢ ἐν τοῖς τεκνοποιοῖς μειονεκτεῖ τῶν εὐφροσυνῶν ὁ τύραννος. ὅτι ⟨μὲν⟩ γὰρ τὰ μετʼ ἔρωτος ἀφροδίσια πολὺ διαφερόντως εὐφραίνει πάντες δήπου ἐπιστάμεθα·
1.30Aşk ise tirana en az uğramak ister. Çünkü aşk hazır olanı değil, umulanı arzulamaktan haz alır. Susuzluğu tatmamış biri içmekten nasıl tat alamazsa, aşkı tatmamış biri de en tatlı cinsel hazzı tatmamış olur.
ὁ δὲ ἔρως πολὺ αὖ ἐθέλει ἥκιστα τῷ τυράννῳ ἐγγίγνεσθαι. οὐ γὰρ τῶν ἑτοίμων ἥδεται ⟨ὁ⟩ ἔρως ἐφιέμενος, ἀλλὰ τῶν ἐλπιζομένων. ὥσπερ οὖν [εἴ] τις ἄπειρος ὢν δίψους τοῦ πιεῖν οὐκ ἂν ἀπολαύοι, οὕτω καὶ ὁ ἄπειρος ὢν ἔρωτος ἄπειρός ἐστι τῶν ἡδίστων ἀφροδισίων.
1.31Hieron böyle konuştu. Simonides ise gülerek şöyle dedi:
Simonides: Ne diyorsun, Hieron? Tiranın içinde oğlan sevgisi doğmaz mı diyorsun? Peki, sen nasıl oluyor da 'en güzel' diye anılan Dailokhos'a âşıksın?
ὁ μὲν οὖν Ἱέρων οὕτως εἶπεν. ὁ δὲ Σιμωνίδης ἐπιγελάσας, Πῶς λέγεις, ἔφη, ὦ Ἱέρων; τυράννῳ οὐ φῂς παιδικῶν ἔρωτας ἐμφύεσθαι; πῶς μὴν σύ, ἔφη, ἐρᾷς Δαϊλόχου τοῦ καλλίστου ἐπικαλουμένου;
1.32Hieron: Zeus hakkı için, Simonides, onda en çok arzuladığım şey, ondan hazır alınabilecek gibi görünen şey değil, bir tiranın elde etmesi en az mümkün olan şeydir.
ὅτι μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, ὦ Σιμωνίδη, οὐ τοῦ ἑτοίμου παρʼ αὐτοῦ δοκοῦντος εἶναι τυχεῖν τούτου μάλιστα ἐπιθυμῶ, ἀλλὰ τοῦ ἥκιστα τυράννῳ προσήκοντος κατεργάσασθαι.
1.33Dailokhos'a, insanın tabiatı güzellerden neyi istemeye zorluyorsa belki onun için âşığım. Ama âşık olduğum bu şeylere onun dostluğuyla ve gönlüyle kavuşmayı pek şiddetle arzuluyorum; zorla almayı ise kendime kötülük etmekten daha az arzulardım sanırım.
ἐγὼ γὰρ δὴ ἐρῶ μὲν Δαϊλόχου ὧνπερ ἴσως ἀναγκάζει ἡ φύσις ἀνθρώπου δεῖσθαι παρὰ τῶν καλῶν, τούτων δὲ ὧν ἐρῶ τυχεῖν, μετὰ μὲν φιλίας καὶ παρὰ βουλομένου πάνυ ἰσχυρῶς ἐπιθυμῶ τυγχάνειν, βίᾳ δὲ λαμβάνειν παρʼ αὐτοῦ ἧττον ἄν μοι δοκῶ ἐπιθυμεῖν ἢ ἐμαυτὸν κακόν τι ποιεῖν·
1.34Çünkü düşmanlardan, onlar istemediği hâlde bir şey almanın her şeyin en hoşu olduğunu düşünürüm; sevgililerin lütuflarının en hoşu ise, sanırım isteyerek verdikleridir.
παρὰ μὲν γὰρ πολεμίων ἀκόντων λαμβάνειν πάντων ἥδιστον ἔγωγε νομίζω εἶναι, παρὰ δὲ παιδικῶν βουλομένων ἥδισται οἶμαι αἱ χάριτές εἰσιν.
1.35Karşılık veren sevgiliyle bakışmak hoştur, onun soruları hoştur, cevapları hoştur; kavgaları ve atışmaları ise en hoş ve en tatlı olanıdır.
εὐθὺς γὰρ παρὰ τοῦ ἀντιφιλοῦντος ἡδεῖαι μὲν αἱ ἀντιβλέψεις, ἡδεῖαι δὲ αἱ ἐρωτήσεις, ἡδεῖαι δὲ αἱ ἀποκρίσεις, ἥδισται δὲ καὶ ἐπαφροδιτόταται αἱ μάχαι τε καὶ ἔριδες·
1.36İstemeyen bir sevgiliden yararlanmak ise bana sevişmekten çok yağmaya benziyor. Üstelik soyguncuya kazanç ve düşmanını üzmek yine de bazı hazlar verir; ama sevdiğin kişinin üzüntüsünden haz almak, sevdiğin hâlde nefret görmek ve canı sıkılan birine dokunmak, bu nasıl tatsız ve acınası bir durum olmasın?
τὸ δὲ ἀκόντων παιδικῶν ἀπολαύειν λεηλασίᾳ, ἔφη, ἔμοιγε δοκεῖ ἐοικέναι μᾶλλον ἢ ἀφροδισίοις. καίτοι τῷ μὲν λῃστῇ παρέχει τινὰς ὅμως ἡδονὰς τό τε κέρδος καὶ τὸ ἀνιᾶν τὸν ἐχθρόν· τὸ δὲ οὗ ἂν ἐρᾷ τις τούτῳ ἥδεσθαι ἀνιωμένῳ καὶ φιλοῦντα μισεῖσθαι καὶ ἅπτεσθαι ἀχθομένου, πῶς οὐχὶ τοῦτο ἤδη δυσχερὲς τὸ πάθημα καὶ οἰκτρόν;
1.37Sıradan insan için sevdiği kişinin ona bir hizmette bulunması, onu sevdiği için lütufta bulunduğunun hemen bir kanıtıdır; çünkü hiçbir zorunluluk olmadan hizmet ettiğini bilir. Tiran ise hiçbir zaman sevildiğinden emin olamaz.
καὶ γὰρ δὴ τῷ μὲν ἰδιώτῃ εὐθὺς τεκμήριόν ἐστιν, ὅταν ὁ ἐρώμενός τι ὑπουργῇ, ὅτι ὡς φιλῶν χαρίζεται, διὰ τὸ εἰδέναι ὅτι οὐδεμιᾶς ἀνάγκης οὔσης ὑπηρετεῖ, τῷ δὲ τυράννῳ οὔποτʼ ἔστι πιστεῦσαι ὡς φιλεῖται.
1.38Çünkü korkudan hizmet edenlerin kendilerini ellerinden geldiğince sevenlerin hizmetlerine benzettiklerini biliriz. Tiranlara karşı en çok tuzak da onları en çok seviyormuş gibi görünenlerden gelir.
ἐπιστάμεθα γὰρ δὴ τοὺς διὰ φόβον ὑπηρετοῦντας ὡς ᾗ μάλιστʼ ἂν δύνωνται ἐξεικάζουσιν αὑτοὺς ταῖς τῶν φιλούντων ὑπουργίαις. καὶ τοίνυν αἱ ἐπιβουλαὶ ἐξ οὐδένων πλέονες τοῖς τυράννοις εἰσὶν ἢ ἀπὸ τῶν μάλιστα φιλεῖν αὐτοὺς προσποιησαμένων.
2.12. Bölüm
Buna Simonides şöyle karşılık verdi:
Simonides: Bu söylediklerin bana pek küçük şeyler gibi geliyor. Çünkü itibarlı sayılan adamlardan pek çoğunun yiyecekten, içecekten ve lezzetli katıklardan isteyerek daha az pay aldığını, cinsel hazlardan da uzak durduğunu görüyorum.
πρὸς ταῦτα εἶπεν ὁ Σιμωνίδης· ἀλλὰ ταῦτα μὲν πάνυ ἔμοιγε μικρὰ δοκεῖ εἶναι ἃ σὺ λέγεις. πολλοὺς γάρ, ἔφη, ἔγωγε ὁρῶ τῶν δοκούντων ἀνδρῶν εἶναι ἑκόντας μειονεκτοῦντας καὶ σίτων καὶ ποτῶν καὶ ὄψων καὶ ἀφροδισίων γε ἀπεχομένους.
2.2Ama şu bakımdan sıradan insanlardan çok ayrılıyorsunuz: büyük işler tasarlıyor ve çabucak gerçekleştiriyorsunuz; fazlası en bol olan sizsiniz; aretēsiyle seçkin atlara, güzelliğiyle seçkin silahlara, kadınlarınız için üstün süslere, en görkemli evlere sahipsiniz, üstelik bu evler en değerli eşyalarla donatılmış; ayrıca sayıca da, epistēmeleri bakımından da en iyi hizmetkârlar sizdedir; düşmanlara kötülük etmeye, dostlara yararlı olmaya da en çok gücü yeten sizsiniz.
ἀλλʼ ἐκείνῃ γε πολὺ διαφέρετε τῶν ἰδιωτῶν, ὅτι μεγάλα μὲν ἐπινοεῖτε, ταχὺ δὲ κατεργάζεσθε, πλεῖστα δὲ τὰ περιττὰ ἔχετε, κέκτησθε δὲ διαφέροντας μὲν ἀρετῇ ἵππους, διαφέροντα δὲ κάλλει ὅπλα, ὑπερέχοντα δὲ κόσμον γυναιξί, μεγαλοπρεπεστάτας δʼ οἰκίας, καὶ ταύτας κατεσκευασμένας τοῖς πλείστου ἀξίοις, ἔτι δὲ πλήθει καὶ ἐπιστήμαις θεράποντας ἀρίστους κέκτησθε, ἱκανώτατοι δʼ ἐστὲ κακῶσαι μὲν ἐχθρούς, ὀνῆσαι δὲ φίλους.
2.3Buna Hieron şöyle karşılık verdi:
Hieron: İnsanların çoğunun tiranlık yüzünden aldanmasına hiç şaşmıyorum, Simonides. Çünkü bana kalırsa kalabalık, birilerinin mesut mu bahtsız mı olduğu konusundaki kanaatini gördüklerine bakarak edinir.
πρὸς ταῦτα δὲ ὁ Ἱέρων εἶπεν· ἀλλὰ τὸ μὲν ⟨τὸ⟩ πλῆθος τῶν ἀνθρώπων, ὦ Σιμωνίδη, ἐξαπατᾶσθαι ὑπὸ τῆς τυραννίδος οὐδέν τι θαυμάζω· μάλα γὰρ ὁ ὄχλος μοι δοκεῖ δοξάζειν ὁρῶν καὶ εὐδαίμονάς τινας εἶναι καὶ ἀθλίους·
2.4Tiranlık ise çok değerli sayılan varlıklarını herkesin görebileceği biçimde gözler önüne serer; ağır yüklerini ise tiranların psykhēlerinde gizli tutar. İnsanların mesut ya da bahtsız olması da işte orada saklıdır.
ἡ δὲ τυραννὶς τὰ μὲν δοκοῦντα πολλοῦ ἄξια κτήματα εἶναι ἀνεπτυγμένα θεᾶσθαι φανερὰ πᾶσι παρέχεται, τὰ δὲ χαλεπὰ ἐν ταῖς ψυχαῖς τῶν τυράννων κέκτηται ἀποκεκρυμμένα, ἔνθαπερ καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν καὶ τὸ κακοδαιμονεῖν τοῖς ἀνθρώποις ἀπόκειται.
2.5Dediğim gibi, halkın bu konudaki gerçeği fark etmemesine şaşmıyorum. Ama sizin, yani işlerin çoğunu gözlerinizden çok aklınızla daha iyi gördüğünüz düşünülen kimselerin de bunu bilmemesi bana şaşılacak bir şey gibi geliyor.
τὸ μὲν οὖν τὸ πλῆθος περὶ τούτου λεληθέναι, ὥσπερ εἶπον, οὐ θαυμάζω· τὸ δὲ καὶ ὑμᾶς ταῦτʼ ἀγνοεῖν, οἳ διὰ τῆς γνώμης δοκεῖτε θεᾶσθαι κάλλιον ἢ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν τὰ πλεῖστα τῶν πραγμάτων, τοῦτό μοι δοκεῖ θαυμαστὸν εἶναι.
2.6Ben ise tecrübeyle açıkça biliyorum, Simonides, ve sana söylüyorum: tiranlar en büyük iyiliklerden en az, en büyük kötülüklerden en çok pay alırlar.
ἐγὼ δὲ πεπειραμένος σαφῶς οἶδα, ὦ Σιμωνίδη, καὶ λέγω σοι ὅτι οἱ τύραννοι τῶν μεγίστων ἀγαθῶν ἐλάχιστα μετέχουσι, τῶν δὲ μεγίστων κακῶν πλεῖστα κέκτηνται.
2.7Örneğin barış insanlar için büyük bir iyilik sayılıyorsa, tiranların ondan payı en azdır; savaş büyük bir kötülükse, ondan en büyük payı tiranlar alır.
αὐτίκα γὰρ εἰ μὲν εἰρήνη δοκεῖ μέγα ἀγαθὸν τοῖς ἀνθρώποις εἶναι, ταύτης ἐλάχιστον τοῖς τυράννοις μέτεστιν· εἰ δὲ πόλεμος μέγα κακόν, τούτου πλεῖστον μέρος οἱ τύραννοι μετέχουσιν.
2.8Bir kere sıradan insanlar, şehirleri ortak bir savaşa girmedikçe, kimse onları öldürür diye hiç korkmadan diledikleri yere gidebilirler; tiranların hepsi ise her yere düşman toprağından geçer gibi giderler. Kendilerinin silahlı dolaşmaları, yanlarında da hep başka silahlı adamlar gezdirmeleri gerektiğini düşünürler.
εὐθὺς γὰρ τοῖς μὲν ἰδιώταις, ἂν μὴ ἡ πόλις αὐτῶν κοινὸν πόλεμον πολεμῇ, ἔξεστιν ὅποι ἂν βούλωνται πορεύεσθαι μηδὲν φοβουμένους μή τις αὐτοὺς ἀποκτείνῃ, οἱ δὲ τύραννοι πάντες πανταχῇ ὡς διὰ πολεμίας πορεύονται. αὐτοί τε γοῦν ὡπλισμένοι οἴονται ἀνάγκην εἶναι διάγειν καὶ ἄλλους ὁπλοφόρους ἀεὶ συμπεριάγεσθαι.
2.9Sonra sıradan insanlar bir düşman ülkesine sefere çıksalar bile, eve dönünce kendilerini güvende sayarlar; tiranlar ise kendi şehirlerine vardıklarında en çok düşmanın arasında olduklarını bilirler.
ἔπειτα δὲ οἱ μὲν ἰδιῶται, ἐὰν καὶ στρατεύωνταί που εἰς πολεμίαν, ἀλλʼ οὖν ἐπειδάν γε ἔλθωσιν οἴκαδε, ἀσφάλειαν σφίσιν ἡγοῦνται εἶναι, οἱ δὲ τύραννοι ἐπειδὰν εἰς τὴν ἑαυτῶν πόλιν ἀφίκωνται, τότε ἐν πλείστοις πολεμίοις ἴσασιν ὄντες.
2.10Şehre daha güçlü başkaları saldırdığında, daha zayıf olanlar surların dışındayken tehlikede gibi görünse de, sur içine girince hepsi kendini güvende sayar. Tiran ise evinin içine girdiğinde bile tehlikeden uzak değildir; hatta en çok orada tetikte durmak gerektiğini düşünür.
ἐὰν δὲ δὴ καὶ ἄλλοι στρατεύωσιν εἰς τὴν πόλιν κρείττονες, ἐὰν ἔξω τοῦ τείχους ὄντες οἱ ἥττονες ἐν κινδύνῳ δοκῶσιν εἶναι, ἀλλʼ ἐπειδάν γε εἴσω τοῦ ἐρύματος ἔλθωσιν, ἐν ἀσφαλείᾳ πάντες νομίζουσι καθεστάναι, ὁ δὲ τύραννος οὐδʼ ἐπειδὰν εἴσω τῆς οἰκίας παρέλθῃ ἐν ἀκινδύνῳ ἐστίν, ἀλλʼ ἐνταῦθα δὴ καὶ μάλιστα φυλακτέον οἴεται εἶναι.
2.11Sonra sıradan insanlar için ateşkesle de barışla da savaşa ara verilir; tiranlar içinse yönettikleri insanlarla hiçbir zaman barış olmaz, tiran bir ateşkese güvenip de içini rahat tutamaz.
ἔπειτα τοῖς μὲν ἰδιώταις καὶ διὰ σπονδῶν καὶ διʼ εἰρήνης γίγνεται πολέμου ἀνάπαυσις, τοῖς δὲ τυράννοις οὔτε εἰρήνη ποτὲ πρὸς τοὺς τυραννευομένους γίγνεται οὔτε σπονδαῖς ἄν ποτε πιστεύσας ὁ τύραννος θαρρήσειε.
2.12Şehirlerin yaptığı savaşlar da vardır, tiranların zorla boyun eğdirdikleri insanlara karşı yaptığı savaşlar da. Bu savaşların şehirlerde yaşayan insana yüklediği bütün zorluklar tirana da yüklenir.
καὶ πόλεμοι μὲν δή εἰσιν οὕς τε αἱ πόλεις πολεμοῦσι καὶ οὓς οἱ τύραννοι πρὸς τοὺς βεβιασμένους· τούτων δὴ τῶν πολέμων ὅσα μὲν ἔχει χαλεπὰ ὁ ἐν ταῖς πόλεσι, ταῦτα καὶ ὁ τύραννος ἔχει·
2.13Çünkü ikisinin de silah altında olması, tetikte durması ve tehlikeye atılması gerekir; yenilip bir kötülüğe uğrarlarsa ikisi de buna üzülür.
καὶ γὰρ ἐν ὅπλοις δεῖ εἶναι ἀμφοτέρους καὶ φυλάττεσθαι καὶ κινδυνεύειν, καὶ ἄν τι πάθωσι κακὸν ἡττηθέντες, λυποῦνται ἐπὶ τούτοις ἑκάτεροι.
2.14Buraya kadar savaşlar birbirine eşittir. Ama şehirlerde birlikte yaşayanların başka şehirlere karşı yaptıkları savaşlarda tattıkları hoş şeyleri tiranlar artık tatmaz.
μέχρι μὲν δὴ τούτου ἴσοι οἱ πόλεμοι· ἃ δὲ ἔχουσιν ἡδέα οἱ συνόντες ⟨ταῖς⟩ πόλεσι πρὸς τὰς πόλεις, ταῦτα οὐκέτι ἔχουσιν οἱ τύραννοι.
2.15Şehirler bir savaşta düşmanlarını yendiklerinde, düşmanı bozguna uğratmaktan, kovalamaktan, öldürmekten ne kadar haz duyduklarını, başardıkları işle nasıl övündüklerini, nasıl parlak bir ün kazandıklarını, şehri büyüttüklerini düşünerek nasıl sevindiklerini anlatmak kolay değildir herhalde.
αἱ μὲν γὰρ πόλεις δήπου ὅταν κρατήσωσι μάχῃ τῶν ἐναντίων, οὐ ῥᾴδιον εἰπεῖν ὅσην μὲν ἡδονὴν ἔχουσιν ἐν τῷ τρέψασθαι τοὺς πολεμίους, ὅσην δʼ ἐν τῷ διώκειν, ὅσην δʼ ἐν τῷ ἀποκτείνειν τοὺς πολεμίους, ὡς δὲ γαυροῦνται ἐπὶ τῷ ἔργῳ, ὡς δὲ δόξαν λαμπρὰν ἀναλαμβάνουσιν, ὡς δʼ εὐφραίνονται τὴν πόλιν νομίζοντες ηὐξηκέναι.
2.16Herkes savaş planına katıldığını ve en çok düşmanı öldürdüğünü iddia eder; gerçekte ölenlerden daha fazlasını öldürdüğünü söyleyerek yalan katmadıkları bir yer bulmak zordur. Büyük bir zafer kazanmak onlara o kadar güzel görünür.
ἕκαστος δέ τις προσποιεῖται καὶ τῆς βουλῆς μετεσχηκέναι καὶ πλείστους ἀπεκτονέναι, χαλεπὸν δὲ εὑρεῖν ὅπου οὐχὶ καὶ ἐπιψεύδονται, πλέονας φάσκοντες ἀπεκτονέναι ἢ ὅσοι ἂν τῷ ὄντι ἀποθάνωσιν· οὕτω καλόν τι αὐτοῖς δοκεῖ εἶναι τὸ πολὺ νικᾶν.
2.17Tiran ise şüphelenip de gerçekten kendisine karşı iş çevirdiğini fark ettiği kimseleri öldürdüğünde, bütün şehri büyütmediğini bilir; daha az insanı yöneteceğini de bilir. Yüzü gülemez, yaptığıyla övünemez; tersine olanı elinden geldiğince küçültür, bir yandan yaparken bir yandan da haksızlık etmeden yaptığını savunur. Yaptıkları kendisine bile güzel görünmez.
ὁ δὲ τύραννος ὅταν ὑποπτεύσῃ καὶ αἰσθανόμενος τῷ ὄντι ἀντιπραττομένους τινὰς ἀποκτείνῃ, οἶδεν ὅτι οὐκ αὔξει ὅλην τὴν πόλιν, ἐπίσταταί τε ὅτι μειόνων ἄρξει, φαιδρός τε οὐ δύναται εἶναι οὐδὲ μεγαλύνεται ἐπὶ τῷ ἔργῳ, ἀλλὰ καὶ μειοῖ καθʼ ὅσον ἂν δύνηται τὸ γεγενημένον, καὶ ἀπολογεῖται ἅμα πράττων ὡς οὐκ ἀδικῶν πεποίηκεν. οὕτως οὐδʼ αὐτῷ δοκεῖ καλὰ τὰ ποιούμενα εἶναι.
2.18Korktuğu kimseler öldüğünde de içi hiç rahatlamaz; tersine eskisinden de çok tetikte durur. İşte tiran, anlattığım böyle bir savaşın içinde yaşayıp gider.
καὶ ὅταν ἀποθάνωσιν οὓς ἐφοβήθη, οὐδέν τι μᾶλλον τοῦτο θαρρεῖ, ἀλλὰ φυλάττεται ἔτι μᾶλλον ἢ τὸ πρόσθεν. καὶ πόλεμον μὲν δὴ τοιοῦτον ἔχων διατελεῖ ὁ τύραννος ὃν ἐγὼ δηλῶ.
3.13. Bölüm
Şimdi de tiranların dostluktan nasıl pay aldığına bak. Önce dostluğun insanlar için büyük bir iyilik olup olmadığını gözden geçirelim.
φιλίας δʼ αὖ καταθέασαι ὡς κοινωνοῦσιν οἱ τύραννοι. πρῶτον μὲν εἰ μέγα ἀγαθὸν ἀνθρώποις ἡ φιλία, τοῦτο ἐπισκεψώμεθα.
3.2Biri birileri tarafından seviliyorsa, onu sevenler yanlarındayken onu görmekten hoşlanır, ona seve seve iyilik eder, uzaktaysa özlerler, döndüğünde onu büyük bir sevinçle karşılarlar; iyi şeylerine onunla birlikte sevinirler, bir sıkıntıya düştüğünü görürlerse birlikte yardımına koşarlar.
ὃς γὰρ ἂν φιλῆται δήπου ὑπό τινων, ἡδέως μὲν τοῦτον οἱ φιλοῦντες παρόντα ὁρῶσιν, ἡδέως δʼ εὖ ποιοῦσι, ποθοῦσι δέ, ἤν που ἀπῇ, ἥδιστα δὲ πάλιν προσιόντα δέχονται, συνήδονται δʼ ἐπὶ τοῖς αὐτοῦ ἀγαθοῖς, συνεπικουροῦσι δέ, ἐάν τι σφαλλόμενον ὁρῶσιν.
3.3Dostluğun insanlar için en büyük ve en hoş iyilik olduğu şehirlerin de gözünden kaçmamıştır. Nitekim birçok şehir yalnızca zina edenlerin cezasız öldürülebileceğini kabul eder; besbelli onları kadınların kocalarına karşı dostluğunu bozan kimseler saydıkları için.
οὐ μὲν δὴ λέληθεν οὐδὲ τὰς πόλεις ὅτι ἡ φιλία μέγιστον ἀγαθὸν ⟨καὶ⟩ ἥδιστον ἀνθρώποις ἐστί· μόνους γοῦν τοὺς μοιχοὺς νομίζουσι πολλαὶ τῶν πόλεων νηποινεὶ ἀποκτείνειν, δῆλον ὅτι διὰ ταῦτα ὅτι λυμαντῆρας αὐτοὺς νομίζουσι τῆς τῶν γυναικῶν φιλίας πρὸς τοὺς ἄνδρας εἶναι.
3.4Çünkü bir kadın bir talihsizlik sonucu biriyle birlikte olmuş olsa bile, dostluğu bozulmadan kalıyor görünüyorsa kocaları ona bu yüzden daha az değer vermez.
ἐπεὶ ὅταν γε ἀφροδισιασθῇ κατὰ συμφοράν τινα γυνή, οὐδὲν ἧττον τούτου ἕνεκεν τιμῶσιν αὐτὰς οἱ ἄνδρες, ἐάνπερ ἡ φιλία δοκῇ αὐταῖς ἀκήρατος διαμένειν·
3.5Sevilmeyi ben öylesine büyük bir iyilik sayarım ki sevilen kişiye iyi şeylerin gerçekten de hem tanrılardan hem insanlardan kendiliğinden geldiğine inanırım.
τοσοῦτον δέ τι ἀγαθὸν κρίνω ἔγωγε τὸ φιλεῖσθαι εἶναι ὥστε νομίζω τῷ ὄντι αὐτόματα τἀγαθὰ τῷ φιλουμένῳ γίγνεσθαι καὶ παρὰ θεῶν καὶ παρὰ ἀνθρώπων·
3.6İşte böyle bir varlıktan da en çok yoksun kalanlar tiranlardır. Doğruyu söylediğimi bilmek istiyorsan, Simonides, şöyle bak.
καὶ τούτου τοίνυν τοῦ κτήματος τοιούτου ὄντος μειονεκτοῦσιν οἱ τύραννοι πάντων μάλιστα. εἰ δὲ βούλει, ὦ Σιμωνίδη, εἰδέναι ὅτι ἀληθῆ λέγω, ὧδε ἐπίσκεψαι.
3.7En sağlam dostluklar herhalde anne babanın çocuklarına, çocukların anne babalarına, kardeşlerin kardeşlerine, karıların kocalarına, arkadaşların arkadaşlarına olan dostluğu sayılır.
βεβαιόταται μὲν γὰρ δήπου δοκοῦσι φιλίαι εἶναι γονεῦσι πρὸς παῖδας καὶ παισὶ πρὸς γονέας καὶ ἀδελφοῖς πρὸς ἀδελφοὺς καὶ γυναιξὶ πρὸς ἄνδρας καὶ ἑταίροις πρὸς ἑταίρους·
3.8Dikkat edersen göreceksin ki sıradan insanlar en çok bunlar tarafından sevilir. Tiranlardan ise pek çoğu kendi çocuklarını öldürmüş, pek çoğu çocukları eliyle ölmüş; tiranlıklarda pek çok kardeş birbirini öldürmüş, pek çok tiran da kendi karıları ve en yakın dost sanılan arkadaşları eliyle yok olmuştur.
εἰ τοίνυν ἐθέλεις κατανοεῖν, εὑρήσεις τοὺς μὲν ἰδιώτας ὑπὸ τούτων μάλιστα φιλουμένους, τοὺς δὲ τυράννους πολλοὺς μὲν παῖδας ἑαυτῶν ἀπεκτονότας, πολλοὺς δʼ ὑπὸ παίδων αὐτοὺς ἀπολωλότας, πολλοὺς δὲ ἀδελφοὺς ἐν τυραννίσιν ἀλληλοφόνους γεγενημένους, πολλοὺς δὲ καὶ ὑπὸ γυναικῶν τῶν ἑαυτῶν τυράννους διεφθαρμένους καὶ ὑπὸ ἑταίρων γε τῶν μάλιστα δοκούντων φίλων εἶναι.
3.9Tabiatça en çok sevmeye yaratılmış ve kanunla da buna zorlanmış olanlar tarafından bu kadar nefret edilen kimselerin başka biri tarafından sevileceğini nasıl düşünmeli?
οἵτινες οὖν ὑπὸ τῶν φύσει πεφυκότων μάλιστα φιλεῖν καὶ νόμῳ συνηναγκασμένων οὕτω μισοῦνται, πῶς ὑπʼ ἄλλου γέ τινος οἴεσθαι χρὴ αὐτοὺς φιλεῖσθαι;
4.14. Bölüm
Güvenden en az payı olan kimse de büyük bir iyilikten yoksun kalmıyor mu? Karşılıklı güven olmadan hangi birliktelik hoştur, güven olmadan karıyla koca arasında hangi beraberlik tatlıdır, kendisine güvenilmeyen hangi hizmetkâr insanın hoşuna gider?
ἀλλὰ μὴν καὶ πίστεως ὅστις ἐλάχιστον μετέχει, πῶς οὐχὶ μεγάλου ἀγαθοῦ μειονεκτεῖ; ποία μὲν γὰρ ξυνουσία ἡδεῖα ἄνευ πίστεως τῆς πρὸς ἀλλήλους, ποία δʼ ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ τερπνὴ ἄνευ πίστεως ὁμιλία, ποῖος δὲ θεράπων ἡδὺς ἀπιστούμενος;
4.2Birilerine güvenle bağlı olmaktan da en az payı olan tirandır. Çünkü yiyeceğine içeceğine bile güvenerek yaşamaz; tanrılara ilk payı sunmadan önce bile bunları hizmetkârlara tattırırlar, çünkü bunlarda da kötü bir şey yiyip içmekten korkarlar.
καὶ τούτου τοίνυν τοῦ πιστῶς πρός τινας ἔχειν ἐλάχιστον μέτεστι τυράννῳ· ὁπότε γε οὐδὲ σιτίοις καὶ ποτοῖς πιστεύων διάγει, ἀλλὰ καὶ τούτων πρὶν ἀπάρχεσθαι τοῖς θεοῖς τοὺς διακόνους πρῶτον κελεύουσιν ἀπογεύεσθαι διὰ τὸ ἀπιστεῖν μὴ καὶ ἐν τούτοις κακόν τι φάγωσιν ἢ πίωσιν·
4.3Öte yandan vatan, öbür insanlar için pek değerlidir. Vatandaşlar, kölelere karşı da, kötülük yapanlara karşı da birbirlerinin muhafızlığını ücretsiz yaparlar; vatandaşlardan hiçbiri zorla öldürülmesin diye.
ἀλλὰ μὴν καὶ αἱ πατρίδες τοῖς μὲν ἄλλοις ἀνθρώποις πλείστου ἄξιαι. πολῖται γὰρ δορυφοροῦσι μὲν ἀλλήλους ἄνευ μισθοῦ ἐπὶ τοὺς δούλους, δορυφοροῦσι δʼ ἐπὶ τοὺς κακούργους, ὑπὲρ τοῦ μηδένα τῶν πολιτῶν βιαίῳ θανάτῳ ἀποθνῄσκειν.
4.4Korumada o kadar ileri gitmişlerdir ki birçokları, kana bulanmış katille birlikte olanın bile temiz sayılmayacağını kanun hâline getirmiştir. Böylece vatanları sayesinde her vatandaş güven içinde yaşar.
οὕτω δὲ πόρρω προεληλύθασι φυλακῆς ὥστε πεποίηνται πολλοὶ νόμον τῷ μιαιφόνῳ μηδὲ τὸν συνόντα καθαρεύειν· ὥστε διὰ τὰς πατρίδας ἀσφαλῶς ἕκαστος βιοτεύει τῶν πολιτῶν.
4.5Tiranlar için bu da tersine dönmüştür. Şehirler tiranı öldürenden öç almak yerine onu büyük onurlarla ödüllendirir; sıradan insanların katillerini yaptıkları gibi tapınaklara girmekten men etmek yerine, böyle bir iş yapanların heykellerini tapınaklara dikerler.
τοῖς δὲ τυράννοις καὶ τοῦτο ἔμπαλιν ἀνέστραπται. ἀντὶ γὰρ τοῦ τιμωρεῖν αἱ πόλεις αὐτοῖς μεγάλως τιμῶσι τὸν ἀποκτείναντα τὸν τύραννον, καὶ ἀντί γε τοῦ εἴργειν ἐκ τῶν ἱερῶν, ὥσπερ τοὺς τῶν ἰδιωτῶν φονέας, ἀντὶ τούτου καὶ εἰκόνας ἐν τοῖς ἱεροῖς ἱστᾶσιν αἱ πόλεις τῶν τοιοῦτόν τι ποιησάντων.
4.6Tiranın sıradan insanlardan daha çok malı olduğu için bunlardan daha çok sevinç duyduğunu sanıyorsan, Simonides, bu da öyle değildir. Atletleri nasıl sıradan insanlardan üstün olmak sevindirmez de rakiplerinden geri kalmak üzerse, tiranı da sıradan insanlardan fazla şeyi var görünmek sevindirmez, başka tiranlardan azının olması üzer; çünkü servette rakiplerinin onlar olduğunu düşünür.
εἰ δὲ σὺ οἴει ὡς πλείω ἔχων τῶν ἰδιωτῶν κτήματα ὁ τύραννος διὰ τοῦτο καὶ πλείω ἀπʼ αὐτῶν εὐφραίνεται, οὐδὲ τοῦτο οὕτως ἔχει, ὦ Σιμωνίδη, ἀλλʼ ὥσπερ οἱ ἀθληταὶ οὐχ ὅταν ἰδιωτῶν γένωνται κρείττονες, τοῦτʼ αὐτοὺς εὐφραίνει, ἀλλʼ ὅταν τῶν ἀνταγωνιστῶν ἥττους, τοῦτʼ αὐτοὺς ἀνιᾷ, οὕτω καὶ ὁ τύραννος οὐχ ὅταν τῶν ἰδιωτῶν πλείω φαίνηται ἔχων, τότʼ εὐφραίνεται, ἀλλʼ ὅταν ἑτέρων τυράννων ἐλάττω ἔχῃ, τούτῳ λυπεῖται· τούτους γὰρ ἀνταγωνιστὰς ἡγεῖται αὑτῷ τοῦ πλούτου εἶναι.
4.7Tiranın arzuladığı şeyler de ona sıradan insandan daha çabuk gelmez. Sıradan insan bir ev, bir tarla ya da bir köle arzular; tiran ise şehirler, geniş topraklar, limanlar ya da sağlam kaleler. Bunları elde etmek de sıradan insanların arzuladıklarından çok daha zor ve çok daha tehlikelidir.
οὐδέ γε θᾶττόν ⟨τι⟩ γίγνεται τῷ τυράννῳ ἢ τῷ ἰδιώτῃ ὧν ἐπιθυμεῖ. ὁ μὲν γὰρ ἰδιώτης οἰκίας ἢ ἀγροῦ ἢ οἰκέτου ἐπιθυμεῖ, ὁ δὲ τύραννος ἢ πόλεων ἢ χώρας πολλῆς ἢ λιμένων ἢ ἀκροπόλεων ἰσχυρῶν, ἅ ἐστι πολὺ χαλεπώτερα καὶ ἐπικινδυνότερα κατεργάσασθαι τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιθυμημάτων.
4.8Üstelik sıradan insanlar arasında yoksul ne kadar azsa, tiranlar arasında o kadar çok yoksul görürsün. Çünkü çok ve az sayıyla değil, ihtiyaca göre ölçülür; yeteri aşan çok, yetenin altında kalan azdır.
ἀλλὰ μέντοι καὶ πένητας ὄψει [οὐχ] οὕτως ὀλίγους τῶν ἰδιωτῶν ὡς πολλοὺς τῶν τυράννων. οὐ γὰρ τῷ ἀριθμῷ οὔτε τὰ πολλὰ κρίνεται οὔτε τὰ ὀλίγα, ἀλλὰ πρὸς τὰς χρήσεις· ὥστε τὰ μὲν ὑπερβάλλοντα τὰ ἱκανὰ πολλά ἐστι, τὰ δὲ τῶν ἱκανῶν ἐλλείποντα ὀλίγα.
4.9Bu yüzden tirana kat kat fazlası, zorunlu harcamalar için sıradan insana yettiğinden daha az yeter. Sıradan insanlar günlük harcamalarını diledikleri gibi kısabilirler; tiranlar ise kısamaz. Çünkü en büyük ve en zorunlu harcamaları canlarını korumak içindir; bunlardan birini kısmak ise ölüm demektir.
τῷ οὖν τυράννῳ τὰ πολλαπλάσια ἧττον ἱκανά ἐστιν εἰς τὰ ἀναγκαῖα δαπανήματα ἢ τῷ ἰδιώτῃ. τοῖς μὲν γὰρ ἰδιώταις ἔξεστι τὰς δαπάνας συντέμνειν εἰς τὰ καθʼ ἡμέραν ὅπῃ βούλονται, τοῖς δὲ τυράννοις οὐκ ἐνδέχεται. αἱ γὰρ μέγισται αὐτοῖς δαπάναι καὶ ἀναγκαιόταται εἰς τὰς τῆς ψυχῆς φυλακάς εἰσι· τὸ δὲ τούτων τι συντέμνειν ὄλεθρος δοκεῖ εἶναι.
4.10Sonra, ihtiyaç duydukları her şeyi adil yoldan sağlayabilenlere neden yoksul diye acınsın? Darlık yüzünden kötü ve utanç verici yollar düşünerek yaşamaya zorlananları ise insan haklı olarak zavallı ve yoksul saymaz mı?
ἔπειτα δὲ ὅσοι μὲν δύνανται ἔχειν ἀπὸ τοῦ δικαίου ὅσων δέονται, τί ἂν τούτους οἰκτίροι τις ὡς πένητας; ὅσοι δʼ ἀναγκάζονται διʼ ἔνδειαν κακόν τι καὶ αἰσχρὸν μηχανώμενοι ζῆν, πῶς οὐ τούτους ἀθλίους ἄν τις καὶ πένητας δικαίως νομίζοι;
4.11Tiranlar ise zorunlu harcamalar için hep paraya muhtaç oldukları için hem tapınakları hem insanları çoğu zaman haksız yere soymak zorunda kalırlar. Hep savaş varmış gibi, ya ordu beslemek zorundadırlar ya da mahvolurlar.
οἱ τύραννοι τοίνυν ἀναγκάζονται πλεῖστα συλᾶν ἀδίκως καὶ ἱερὰ καὶ ἀνθρώπους διὰ τὸ εἰς τὰς ἀναγκαίας δαπάνας ἀεὶ προσδεῖσθαι χρημάτων. ὥσπερ γὰρ πολέμου ὄντος ἀεὶ ἀναγκάζονται στράτευμα τρέφειν ἢ ἀπολωλέναι.
5.15. Bölüm
Sana tiranların başka bir ağır derdini de söyleyeyim, Simonides. Yürekli, bilge ve adil olanları sıradan insanlardan daha az tanımazlar. Ama onlara hayran olmak yerine onlardan korkarlar: cesurlardan, özgürlük uğruna bir şeye cüret ederler diye; bilgelerden, bir düzen kurarlar diye; adillerden, halk onların önderliğini ister diye.
χαλεπὸν δʼ ἐρῶ σοι καὶ ἄλλο πάθημα, ὦ Σιμωνίδη, τῶν τυράννων. γιγνώσκουσι μὲν γὰρ οὐδὲν ἧττον τῶν ἰδιωτῶν τοὺς ἀλκίμους τε καὶ σοφοὺς καὶ δικαίους. τούτους δʼ ἀντὶ τοῦ ἄγασθαι φοβοῦνται, τοὺς μὲν ἀνδρείους, μή τι τολμήσωσι τῆς ἐλευθερίας ἕνεκεν, τοὺς δὲ σοφούς, μή τι μηχανήσωνται, τοὺς δὲ δικαίους, μὴ ἐπιθυμήσῃ τὸ πλῆθος ὑπʼ αὐτῶν προστατεῖσθαι.
5.2Bunları korkuyla ortadan kaldırınca, kullanmak için ellerinde adil olmayanlardan, nefsine hâkim olamayanlardan ve köle ruhlulardan başka kim kalır? Adil olmayanlara güvenirler, çünkü onlar da tiranlar gibi şehirlerin bir gün özgür kalıp kendilerine hâkim olmasından korkarlar; nefsine hâkim olamayanlara, o anki serbestlikleri uğruna; köle ruhlulara da, kendileri bile özgür olmayı istemedikleri için. Bazılarını iyi adamlar sayıp başkalarını kullanmak zorunda kalmak, bu da bana ağır bir dert gibi geliyor.
ὅταν δὲ τοὺς τοιούτους διὰ τὸν φόβον ὑπεξαιρῶνται, τίνες ἄλλοι αὐτοῖς καταλείπονται χρῆσθαι ἀλλʼ ἢ οἱ ἄδικοί τε καὶ ἀκρατεῖς καὶ ἀνδραποδώδεις; οἱ μὲν ἄδικοι πιστευόμενοι, διότι φοβοῦνται ὥσπερ οἱ τύραννοι τὰς πόλεις μήποτε ἐλεύθεραι γενόμεναι ἐγκρατεῖς αὐτῶν γένωνται, οἱ δʼ ἀκρατεῖς τῆς εἰς τὸ παρὸν ἐξουσίας ἕνεκα, οἱ δʼ ἀνδραποδώδεις, διότι οὐδʼ αὐτοὶ ἀξιοῦσιν ἐλεύθεροι εἶναι. χαλεπὸν οὖν καὶ τοῦτο τὸ πάθημα ἔμοιγε δοκεῖ εἶναι, τὸ ἄλλους μὲν ἡγεῖσθαι ἀγαθοὺς ἄνδρας, ἄλλοις δὲ χρῆσθαι ἀναγκάζεσθαι.
5.3Üstelik tiranın da vatanını sevmesi zorunludur; çünkü şehir olmadan ne ayakta kalabilir ne de mesut olabilir. Ama tiranlık onları kendi vatanlarına da eziyet etmeye zorlar. Çünkü vatandaşları yürekli ve iyi silahlanmış kılmaktan hoşlanmazlar; yabancıları vatandaşlardan daha zorlu kılmaktan daha çok hoşlanır, muhafız olarak da onları kullanırlar.
ἔτι δὲ φιλόπολιν μὲν ἀνάγκη καὶ τὸν τύραννον εἶναι· ἄνευ γὰρ τῆς πόλεως οὔτʼ ἂν σῴζεσθαι δύναιτο οὔτʼ εὐδαιμονεῖν· ἡ δὲ τυραννὶς ἀναγκάζει καὶ ταῖς ἑαυτῶν πατρίσιν ἐνοχλεῖν. οὔτε γὰρ ἀλκίμους οὔτʼ εὐόπλους χαίρουσι τοὺς πολίτας παρασκευάζοντες, ἀλλὰ τοὺς ξένους δεινοτέρους τῶν πολιτῶν ποιοῦντες ἥδονται μᾶλλον καὶ τούτοις χρῶνται δορυφόροις.
5.4Bolluk yılları gelip iyi şeyler bollaşsa bile tiran buna sevinemez. Çünkü insanlar daha yoksul olunca onları daha boyun eğmiş bulacaklarını düşünürler.
ἀλλὰ μὴν οὐδʼ ἂν εὐετηριῶν γενομένων ἀφθονία τῶν ἀγαθῶν γίγνηται, οὐδὲ τότε συγχαίρει ὁ τύραννος. ἐνδεεστέροις γὰρ οὖσι ταπεινοτέροις αὐτοῖς οἴονται χρῆσθαι.
6.16. Bölüm
Sana, Simonides, sıradan bir insanken tadını çıkardığım, şimdi tiran olunca da yoksun kaldığımı hissettiğim o sevinçleri de anlatmak istiyorum.
βούλομαι δέ σοι, ἔφη, ὦ Σιμωνίδη, κἀκείνας τὰς εὐφροσύνας δηλῶσαι ὅσαις ἐγὼ χρώμενος ὅτʼ ἦν ἰδιώτης, νῦν ἐπειδὴ τύραννος ἐγενόμην, αἰσθάνομαι στερόμενος αὐτῶν.
6.2Benimle birlikte olmaktan hoşlanan yaşıtlarımla birlikte olmaktan hoşlanırdım; sessizlik istediğimde kendi kendimle kalırdım. Şölenlerde vakit geçirirdim: çoğu zaman insan hayatında ne sıkıntı varsa hepsini unutacak kadar, çoğu zaman psykhēmi şarkılara, eğlencelere ve danslara katacak kadar, çoğu zaman da benim ve oradakilerin yatma isteği duyacağı vakte kadar.
ἐγὼ γὰρ ξυνῆν μὲν ἡλικιώταις ἡδόμενος ἡδομένοις ἐμοί, συνῆν δὲ ἐμαυτῷ, ὁπότε ἡσυχίας ἐπιθυμήσαιμι, διῆγον δʼ ἐν συμποσίοις πολλάκις μὲν μέχρι τοῦ ἐπιλαθέσθαι πάντων εἴ τι χαλεπὸν ἐν ἀνθρωπίνῳ βίῳ ἦν, πολλάκις δὲ μέχρι τοῦ ᾠδαῖς τε καὶ θαλίαις καὶ χοροῖς τὴν ψυχὴν συγκαταμιγνύναι, πολλάκις δὲ μέχρι κοίτης ἐπιθυμίας ἐμῆς τε καὶ τῶν παρόντων.
6.3Şimdi ise arkadaşlarım dost değil köle olduğu için benimle birlikte olmaktan hoşlananlardan yoksun kaldım; onlarda bana karşı hiçbir iyi niyet göremediğim için onlarla hoşça vakit geçirmekten de yoksun kaldım. Sarhoşluktan ve uykudan da bir pusudan sakınır gibi sakınırım.
νῦν δὲ ἀπεστέρημαι μὲν τῶν ἡδομένων ἐμοὶ διὰ τὸ δούλους ἀντὶ φίλων ἔχειν τοὺς ἑταίρους, ἀπεστέρημαι δʼ αὖ τοῦ ἡδέως ἐκείνοις ὁμιλεῖν διὰ τὸ μηδεμίαν ἐνορᾶν εὔνοιαν ἐμοὶ παρʼ αὐτῶν· μέθην δὲ καὶ ὕπνον ὁμοίως ἐνέδρᾳ φυλάττομαι.
6.4Kalabalıktan korkmak, yalnızlıktan korkmak, korumasız kalmaktan korkmak, koruyanların kendisinden bile korkmak; yanında ne silahsız adamlar istemek ne de silahlıları görmekten hoşlanmak: bu nasıl acı verici bir durum olmasın?
τὸ δὲ φοβεῖσθαι μὲν ὄχλον, φοβεῖσθαι δʼ ἐρημίαν, φοβεῖσθαι δὲ ἀφυλαξίαν, φοβεῖσθαι δὲ καὶ αὐτοὺς τοὺς φυλάττοντας, καὶ μήτʼ ἀόπλους ἔχειν ἐθέλειν περὶ αὑτὸν μήθʼ ὡπλισμένους ἡδέως θεᾶσθαι, πῶς οὐκ ἀργαλέον ἐστὶ πρᾶγμα;
6.5Üstelik yabancılara vatandaşlardan, barbarlara Yunanlılardan çok güvenmek; hür insanları köle yapmayı arzulamak, köleleri ise hür kılmak zorunda kalmak: bütün bunlar sana korkulardan sersemlemiş bir psykhēnin kanıtları gibi görünmüyor mu?
ἔτι δὲ ξένοις μὲν μᾶλλον ἢ πολίταις πιστεύειν, βαρβάροις δὲ μᾶλλον ἢ Ἕλλησιν, ἐπιθυμεῖν δὲ τοὺς μὲν ἐλευθέρους δούλους ἔχειν, τοὺς δὲ δούλους ἀναγκάζεσθαι ποιεῖν ἐλευθέρους, οὐ πάντα σοι ταῦτα δοκεῖ ψυχῆς ὑπὸ φόβων καταπεπληγμένης τεκμήρια εἶναι;
6.6Korku psykhēlere girince yalnızca kendisi acı vermekle kalmaz, peşlerinden gelerek bütün hoş şeyleri de bozar.
ὅ γέ τοι φόβος οὐ μόνον αὐτὸς ἐνὼν ταῖς ψυχαῖς λυπηρός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ πάντων τῶν ἡδέων συμπαρακολουθῶν λυμεὼν γίγνεται.
6.7Sen de savaşı tatmışsan, Simonides, ve bir gün düşman falanksının karşısına yakından dizildiysen, o sırada nasıl bir yemek yediğini, nasıl bir uyku uyuduğunu hatırla.
εἰ δὲ καὶ σὺ πολεμικῶν ἔμπειρος εἶ, ὦ Σιμωνίδη, καὶ ἤδη ποτὲ πολεμίᾳ φάλαγγι πλησίον ἀντετάξω, ἀναμνήσθητι ποῖον μέν τινα σῖτον ᾑροῦ ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ, ποῖον δέ τινα ὕπνον ἐκοιμῶ.
6.8Senin o zamanki sıkıntıların neyse, tiranlarınki de öyledir, hatta daha korkunç. Çünkü tiranlar düşmanı yalnızca karşılarında değil, her yanlarında gördüklerini düşünürler.
οἷα μέντοι σοὶ τότʼ ἦν τὰ λυπηρά, τοιαῦτά ἐστι τὰ τῶν τυράννων καὶ ἔτι δεινότερα· οὐ γὰρ ἐξ ἐναντίας μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντοθεν πολεμίους ὁρᾶν νομίζουσιν οἱ τύραννοι.
6.9Bunları duyunca Simonides söze girdi:
Simonides: Bazı şeyleri pek güzel söylüyorsun gibi geliyor bana. Savaş korkunçtur; ama yine de, Hieron, biz sefere çıktığımızda önümüze nöbetçiler koyup gönül rahatlığıyla yemeğimizi yer, uykumuzu uyuruz.
ταῦτα δʼ ἀκούσας ὁ Σιμωνίδης ὑπολαβὼν εἶπεν· ὑπέρευ μοι δοκεῖς ἔνια λέγειν. ὁ γὰρ πόλεμος φοβερὸν μέν, ἀλλʼ ὅμως, ὦ Ἱέρων, ἡμεῖς γε ὅταν ὦμεν ἐν στρατείᾳ, φύλακας προκαθιστάμενοι θαρραλέως δείπνου τε καὶ ὕπνου λαγχάνομεν.
6.10Hieron: Zeus hakkı için öyle, Simonides; çünkü nöbetçileri de kanunlar korur, öyle ki onlar hem kendileri hem sizin için korkarlar. Tiranlar ise orakçı tutar gibi ücretli nöbetçiler tutarlar.
καὶ ὁ Ἱέρων ἔφη· ναὶ μὰ Δία, ὦ Σιμωνίδη· αὐτῶν μὲν γὰρ προφυλάττουσιν οἱ νόμοι, ὥστε περὶ ἑαυτῶν φοβοῦνται καὶ ὑπὲρ ὑμῶν· οἱ δὲ τύραννοι μισθοῦ φύλακας ἔχουσιν ὥσπερ θεριστάς.
6.11Nöbetçilerin her şeyden önce güvenilir olabilmesi gerekir elbette; ama güvenilir tek bir adam bulmak, istediğin herhangi bir iş için pek çok işçi bulmaktan çok daha zordur. Hele nöbetçiler para için oradaysa ve tiranı öldürerek kısa sürede, uzun süre nöbet tutarak tirandan aldıklarından çok daha fazlasını alabilecekse.
καὶ δεῖ μὲν δήπου τοὺς φύλακας μηδὲν οὕτω ποιεῖν δύνασθαι ὡς πιστοὺς εἶναι· πιστὸν δὲ ἕνα πολὺ χαλεπώτερον εὑρεῖν ἢ πάνυ πολλοὺς ἐργάτας ὁποίου βούλει ἔργου, ἄλλως τε καὶ ὁπόταν χρημάτων μὲν ἕνεκα παρῶσιν οἱ φυλάττοντες, ἐξῇ δʼ αὐτοῖς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πολὺ πλείω λαβεῖν ἀποκτείνασι τὸν τύραννον ἢ ὅσα πολὺν χρόνον φυλάττοντες παρὰ τοῦ τυράννου λαμβάνουσιν.
6.12Bize imrendiğin şeye, yani dostlara en çok iyilik edebildiğimize, düşmanları da herkesten çok alt edebildiğimize gelince, o da öyle değildir.
ὃ δʼ ἐζήλωσας ἡμᾶς ὡς τοὺς μὲν φίλους μάλιστα εὖ ποιεῖν δυνάμεθα, τοὺς δὲ ἐχθροὺς πάντων μάλιστα χειρούμεθα, οὐδὲ ταῦθʼ οὕτως ἔχει.
6.13Senden en çok şey alanın bir an önce gözünden uzaklaşmaktan en çok hoşlanacağını iyi bilirken, dostlarına iyilik ettiğini nasıl düşünebilirsin? Çünkü kimse tirandan aldığı şeyi, onun hükmünün dışına çıkmadıkça kendi malı saymaz.
φίλους μὲν γὰρ πῶς ἂν νομίσαις ποτὲ εὖ ποιεῖν, ὅταν εὖ εἰδῇς ὅτι ὁ τὰ πλεῖστα λαμβάνων παρὰ σοῦ ἥδιστʼ ἂν ὡς τάχιστα ἐξ ὀφθαλμῶν σου γένοιτο; ὅ τι γὰρ ἄν τις λάβῃ παρὰ τυράννου, οὐδεὶς οὐδὲν ἑαυτοῦ νομίζει πρὶν ἂν ἔξω τῆς τούτου ἐπικρατείας γένηται.
6.14Düşmanlara gelince, tiranların onları herkesten çok alt edebildiğini nasıl söyleyebilirsin? Yönettikleri insanların hepsinin düşmanları olduğunu iyi bilirler; ama onların hepsini ne öldürmek ne de zincire vurmak mümkündür (yoksa tiran kimi yönetecek?). Düşman olduklarını bildiği hâlde hem onlara karşı tetikte durmak hem de onları kullanmak zorunda kalır.
ἐχθροὺς δʼ αὖ πῶς ἂν φαίης μάλιστα τοῖς τυράννοις ἐξεῖναι χειροῦσθαι, ὅταν εὖ εἰδῶσιν ὅτι ἐχθροὶ αὐτῶν εἰσι πάντες οἱ τυραννούμενοι, τούτους δὲ μήτε κατακαίνειν ἅπαντας μήτε δεσμεύειν οἷόν τε ᾖ (τίνων γὰρ ἔτι ἄρξει;) ἀλλʼ εἰδότα ὅτι ἐχθροί εἰσι,
6.15Şunu da iyi bil, Simonides: vatandaşlardan korktukları kimseleri sağ görmek de tiranlara ağır gelir, öldürmek de. Tıpkı iyi ama onulmaz bir zarar vermesinden korkulan bir at gibi: aretēsi yüzünden onu öldürmeye kıyamazsın, sağken de tehlike anında onulmaz bir iş yapmasın diye tetikte durarak kullanmak zordur.
τούτους ἅμα μὲν φυλάττεσθαι δέῃ, καὶ χρῆσθαι δʼ αὐτοῖς ἀναγκάζηται; εὖ δʼ ἴσθι καὶ τοῦτο, ὦ Σιμωνίδη, ὅτι καὶ οὓς τῶν πολιτῶν δεδίασι χαλεπῶς μὲν αὐτοὺς ζῶντας ὁρῶσι, χαλεπῶς δʼ ἀποκτείνουσιν· ὥσπερ γε καὶ ἵππος εἰ ἀγαθὸς μὲν εἴη, φοβερὸς δὲ μὴ ἀνήκεστόν τι ποιήσῃ, χαλεπῶς μὲν ἄν τις αὐτὸν ἀποκτείναι διὰ τὴν ἀρετήν,
6.16Zor ama yararlı olan öbür mallar da böyledir: hepsi sahiplerini hem ellerindeyken hem de onlardan kurtulurken üzer.
χαλεπῶς δὲ ζῶντι χρῷτο, εὐλαβούμενος μή τι ἀνήκεστον ἐν τοῖς κινδύνοις ἐργάσηται, καὶ τἆλλά γε κτήματα ὅσα χαλεπὰ μὲν χρήσιμα δʼ ἐστίν, ὁμοίως ἅπαντα λυπεῖ μὲν τοὺς κεκτημένους, λυπεῖ δὲ ἀπαλλαττομένους.
7.17. Bölüm
Simonides bunları ondan duyunca şöyle dedi:
Simonides: Galiba, Hieron, şeref büyük bir şey. İnsanlar ona erişmek için her zahmete katlanır, her tehlikeye göğüs gererler.
ἐπεὶ δὲ ταῦτα αὐτοῦ ἤκουσεν ὁ Σιμωνίδης, εἶπεν· ἔοικεν, ἔφη, ὦ Ἱέρων, μέγα τι εἶναι ἡ τιμή, ἧς ὀρεγόμενοι οἱ ἄνθρωποι πάντα μὲν πόνον ὑποδύονται, πάντα δὲ κίνδυνον ὑπομένουσι.
7.2Siz de, öyle görünüyor ki, tiranlık söylediğin kadar dert taşıdığı hâlde yine de ona doğru atılıyorsunuz; şeref görmek için: herkes buyurduğunuz her şeyi bahanesiz yerine getirsin, herkes size hayranlıkla baksın, oturduğu yerden kalksın, size yol versin, yanınızdakilerin hepsi sizi sözle de işle de hep yüceltsin diye. Çünkü yönetilenler tiranlara ve o sırada şeref verdikleri herkese böyle davranır.
καὶ ὑμεῖς, ὡς ἔοικε, τοσαῦτα πράγματα ἐχούσης ὁπόσα λέγεις τῆς τυραννίδος, ὅμως προπετῶς φέρεσθε εἰς αὐτήν, ὅπως τιμᾶσθε καὶ ὑπηρετῶσι μὲν ὑμῖν πάντες πάντα τὰ προσταττόμενα ἀπροφασίστως, περιβλέπωσι δὲ πάντες, ὑπανιστῶνται δʼ ἀπὸ τῶν θάκων ὁδῶν τε παραχωρῶσι, γεραίρωσι δὲ καὶ λόγοις καὶ ἔργοις πάντες οἱ παρόντες ἀεὶ ὑμᾶς· τοιαῦτα γὰρ δὴ ποιοῦσι τοῖς τυράννοις οἱ ἀρχόμενοι καὶ ἄλλον ὅντινʼ ἂν ἀεὶ τιμῶντες τυγχάνωσι.
7.3Bana öyle geliyor ki, Hieron, insan öbür canlılardan şerefe erişme isteğiyle ayrılır. Yiyecekten, içecekten, uykudan ve cinsel birleşmeden bütün canlılar aynı biçimde haz alır görünüyor; ama şeref düşkünlüğü ne akıldan yoksun hayvanlarda ne de bütün insanlarda doğuştan bulunur. İçinde şeref ve övgü tutkusu doğanlar, sürü hayvanlarından en çok ayrılanlar, artık yalnızca insan değil, gerçek birer er kişi sayılanlardır.
καὶ γάρ μοι δοκεῖ, ὦ Ἱέρων, τούτῳ διαφέρειν ἀνὴρ τῶν ἄλλων ζῴων, τῷ τιμῆς ὀρέγεσθαι. ἐπεὶ σιτίοις γε καὶ ποτοῖς καὶ ὕπνοις καὶ ἀφροδισίοις πάντα ὁμοίως ἥδεσθαι ἔοικε τὰ ζῷα· ἡ δὲ φιλοτιμία οὔτʼ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις ἐμφύεται οὔτʼ ἐν ἅπασιν ἀνθρώποις· οἷς δʼ ἂν ἐμφύῃ τιμῆς τε καὶ ἐπαίνου ἔρως, οὗτοί εἰσιν ἤδη οἱ πλεῖστον μὲν τῶν βοσκημάτων διαφέροντες, ἄνδρες δὲ καὶ οὐκέτι ἄνθρωποι μόνον νομιζόμενοι.
7.4Bu yüzden tiranlıkta katlandığınız bütün bu şeylere katlanmanız bana akla yatkın görünüyor, madem öbür insanlardan çok daha fazla şeref görüyorsunuz. Çünkü insana özgü hiçbir haz, şerefin verdiği sevinçten daha çok tanrısal olana yakın görünmez.
ὥστε ἐμοὶ μὲν εἰκότως δοκεῖτε ταῦτα πάντα ὑπομένειν ἃ φέρετε ἐν τῇ τυραννίδι, ἐπείπερ τιμᾶσθε διαφερόντως τῶν ἄλλων ἀνθρώπων. καὶ γὰρ οὐδεμία ἀνθρωπίνη ἡδονὴ τοῦ θείου ἐγγυτέρω δοκεῖ εἶναι ἢ ἡ περὶ τὰς τιμὰς εὐφροσύνη.
7.5Buna Hieron şöyle karşılık verdi:
Hieron: Ama, Simonides, tiranların gördüğü şerefler de bana, cinsel hazlarının nasıl olduğunu sana gösterdiğim şeylere benziyor.
πρὸς ταῦτα δὴ εἶπεν ὁ Ἱέρων· ἀλλʼ, ὦ Σιμωνίδη, καὶ αἱ τιμαὶ τῶν τυράννων ὅμοιαι ἐμοὶ δοκοῦσιν εἶναι οἷάπερ ἐγώ σοι τὰ ἀφροδίσια ὄντα αὐτῶν ἀπέδειξα.
7.6Karşılık olarak sevmeyenlerin hizmetleri bize lütuf gibi gelmemişti, zorla yaşanan cinsel hazlar da hoş görünmemişti. Aynı şekilde korkanların hizmetleri de şeref değildir.
οὔτε γὰρ αἱ μὴ ἐξ ἀντιφιλούντων ὑπουργίαι χάριτες ἡμῖν ἐδόκουν εἶναι οὔτε τὰ ἀφροδίσια τὰ βίαια ἡδέα ἐφαίνετο. ὡσαύτως τοίνυν οὐδὲ αἱ ὑπουργίαι ⟨αἱ⟩ ὑπὸ τῶν φοβουμένων τιμαί εἰσι.
7.7Zorla yerinden kalkanların, haksızlık edenlere saygı duydukları için kalktıklarını, ya da güçlülere yol verenlerin, haksızlık edenlere saygı duydukları için yol verdiklerini nasıl söyleyebiliriz?
πῶς γὰρ ἂν φαίημεν ἢ τοὺς βίᾳ ἐξανισταμένους θάκων διὰ τὸ τιμᾶν τοὺς ἀδικοῦντας ἐξανίστασθαι, ἢ τοὺς ὁδῶν παραχωροῦντας τοῖς κρείττοσι διὰ τὸ τιμᾶν τοὺς ἀδικοῦντας παραχωρεῖν;
7.8Çoğu kişi nefret ettiği kimselere de hediye verir, hem de onlardan bir kötülük görmekten en çok korktuğu zaman. Ama sanırım bunlar haklı olarak köleliğin işleri sayılır; şerefler ise bana bunun tam tersinden doğar gibi geliyor.
καὶ δῶρά γε διδόασιν οἱ πολλοὶ τούτοις οὓς μισοῦσι, καὶ ταῦτα ὅταν μάλιστα φοβῶνται μή τι κακὸν ὑπʼ αὐτῶν πάθωσιν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν οἶμαι δουλείας ἔργα εἰκότως ἂν νομίζοιτο· αἱ δὲ τιμαὶ ἔμοιγε δοκοῦσιν ἐκ τῶν ἐναντίων τούτοις γίγνεσθαι.
7.9İnsanlar bir adamın iyilik etmeye gücü yettiğine inanıp ondan iyilik gördüklerini düşünürler; sonra onu ağızlarından düşürmeyip överler, her biri ona kendi iyiliği gibi bakar, korkudan değil sevgiden ona isteyerek yol verip yerlerinden kalkarlar, ortak aretēsi ve iyilikleri için ona taç giydirir, hediyeler vermek isterler. İşte bana kalırsa böyle hizmet edenler ona gerçekten şeref vermiş, buna layık görülen de gerçekten şeref görmüş olur.
ὅταν γὰρ ἄνθρωποι ἄνδρα ἡγησάμενοι εὐεργετεῖν ἱκανὸν εἶναι, καὶ ἀπολαύειν αὐτοῦ ἀγαθὰ νομίσαντες, ἔπειτα τοῦτον ἀνὰ στόμα τε ἔχωσιν ἐπαινοῦντες, θεῶνταί τʼ αὐτὸν ὡς οἰκεῖον ἕκαστος ἀγαθόν, ἑκόντες τε παραχωρῶσι τούτῳ ὁδῶν καὶ θάκων ὑπανιστῶνται φιλοῦντές τε καὶ μὴ φοβούμενοι, καὶ στεφανῶσι κοινῆς ἀρετῆς καὶ εὐεργεσίας ἕνεκα, καὶ δωρεῖσθαι ἐθέλωσιν, οἱ αὐτοὶ οὗτοι ἔμοιγε δοκοῦσι τιμᾶν τε τοῦτον ἀληθῶς οἳ ἂν τοιαῦτα ὑπουργήσωσι καὶ ὁ τούτων ἀξιούμενος τιμᾶσθαι τῷ ὄντι.
7.10Böyle şeref göreni ben bahtiyar sayarım; çünkü ona tuzak kurulmadığını, aksine başına bir şey gelmesin diye kaygılanıldığını, hayatını korkusuz, kıskanılmadan, tehlikesiz ve mesut geçirdiğini görürüm. Tiran ise, iyi bil ki, Simonides, adaletsizliği yüzünden bütün insanlarca ölüme mahkûm edilmiş biri gibi gece gündüz yaşar.
καὶ ἔγωγε τὸν μὲν οὕτω τιμώμενον μακαρίζω· αἰσθάνομαι γὰρ αὐτὸν οὐκ ἐπιβουλευόμενον ἀλλὰ φροντιζόμενον μή τι πάθῃ καὶ ἀφόβως καὶ ἀνεπιφθόνως καὶ ἀκινδύνως καὶ εὐδαιμόνως τὸν βίον διάγοντα· ὁ δὲ τύραννος ὡς ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων κατακεκριμένος διʼ ἀδικίαν ἀποθνῄσκειν, οὕτως, ὦ Σιμωνίδη, εὖ ἴσθι, καὶ νύκτα καὶ ἡμέραν διάγει.
7.11Simonides bütün bunları dinledikten sonra şöyle dedi:
Simonides: Peki, Hieron, tiranlık bu kadar kötü bir şeyse ve sen de bunu anlamışsan, neden bu kadar büyük bir kötülükten kurtulmuyorsun? Hem ne sen ne de başka biri, bir kez tiranlığı ele geçirdikten sonra onu isteyerek bırakmış değil.
ἐπεὶ δὲ ταῦτα πάντα διήκουσεν ὁ Σιμωνίδης, Καὶ πῶς, ἔφη, ὦ Ἱέρων, εἰ οὕτως πονηρόν ἐστι τὸ τυραννεῖν καὶ τοῦτο σὺ ἔγνωκας, οὐκ ἀπαλλάττῃ οὕτω μεγάλου κακοῦ, ἀλλʼ οὔτε σὺ οὔτε ἄλλος μὲν δὴ οὐδεὶς πώποτε ἑκὼν εἶναι τυραννίδος ἀφεῖτο, ὅσπερ [ἂν] ἅπαξ κτήσαιτο;
7.12Hieron: Çünkü, Simonides, tiranlık bu bakımdan da en zavallı şeydir: ondan kurtulmak bile mümkün değildir. Bir tiran, malını elinden aldığı herkese parasını ödemeye, zincire vurduklarına karşılık kendisi zincire vurulmaya nasıl yetebilir? Öldürdüğü bunca kişiye karşılık ölmek üzere yeterince canı nasıl ortaya koyabilir?
ὅτι, ἔφη, ὦ Σιμωνίδη, καὶ ταύτῃ ἀθλιώτατόν ἐστιν ἡ τυραννίς· οὐδὲ γὰρ ἀπαλλαγῆναι δυνατὸν αὐτῆς ἐστι. πῶς γὰρ ἄν τίς ποτε ἐξαρκέσειε τύραννος ἢ χρήματα ἐκτίνων ὅσους ἀφείλετο ἢ δεσμοὺς ἀντιπάσχων ὅσους δὴ ἐδέσμευσεν, ἢ ὅσους κατέκανε πῶς ἂν ἱκανὰς ψυχὰς ἀντιπαράσχοιτο ἀποθανουμένας;
7.13Kendini asmak, Simonides, kime fayda sağlıyorsa, bil ki ben bunun en çok tiranın işine yarayacağını görüyorum. Çünkü dertlerini ne taşımanın ne de bırakmanın işine yaramadığı tek kişi odur.
ἀλλʼ εἴπερ τῳ ἄλλῳ, ὦ Σιμωνίδη, λυσιτελεῖ ἀπάγξασθαι, ἴσθι, ἔφη, ὅτι τυράννῳ ἔγωγε εὑρίσκω μάλιστα τοῦτο λυσιτελοῦν ποιῆσαι. μόνῳ γὰρ αὐτῷ οὔτε ἔχειν οὔτε καταθέσθαι τὰ κακὰ λυσιτελεῖ.
8.18. Bölüm
Simonides söze girdi:
Simonides: Hieron, şu an tiranlık karşısında umutsuzluğa kapılmana şaşmıyorum, madem insanlar tarafından sevilmeyi arzuluyorsun ve tiranlığın buna engel olduğunu düşünüyorsun. Ama sana yönetmenin sevilmeye hiç engel olmadığını, hatta bu bakımdan sıradan insan olmaktan üstün olduğunu öğretebileceğimi sanıyorum.
καὶ ὁ Σιμωνίδης ὑπολαβὼν εἶπεν· ἀλλὰ τὸ μὲν νῦν, ὦ Ἱέρων, ἀθύμως ἔχειν σε πρὸς τὴν τυραννίδα οὐ θαυμάζω, ἐπείπερ ἐπιθυμῶν φιλεῖσθαι ὑπʼ ἀνθρώπων ἐμποδών σοι τούτου νομίζεις αὐτὴν εἶναι. ἐγὼ μέντοι ἔχειν μοι δοκῶ διδάξαι σε ὡς τὸ ἄρχειν οὐδὲν ἀποκωλύει τοῦ φιλεῖσθαι, ἀλλὰ καὶ πλεονεκτεῖ γε τῆς ἰδιωτείας.
8.2Bunun böyle olup olmadığını incelerken, yönetenin daha güçlü olduğu için daha çok lütufta bulunabileceğini şimdilik bir yana bırakalım. Sıradan insanla tiran aynı şeyleri yaptığında, eşit işlerden hangisinin daha çok minnet kazandığını düşün. Sana en küçük örneklerden başlayacağım.
ἐπισκοποῦντες δὲ αὐτὸ εἰ οὕτως ἔχει μήπω ἐκεῖνο σκοπῶμεν, εἰ διὰ τὸ μεῖζον δύνασθαι ὁ ἄρχων καὶ χαρίζεσθαι πλείω δύναιτʼ ἄν, ἀλλʼ ἂν τὰ ὅμοια ποιῶσιν ὅ τε ἰδιώτης καὶ ὁ τύραννος, ἐννόει πότερος μείζω ἀπὸ τῶν ἴσων κτᾶται χάριν. ἄρξομαι δέ σοι ἀπὸ τῶν μικροτάτων παραδειγμάτων.
8.3Yöneten de sıradan insan da birini görüp ona dostça selam versin: hangisinin selamının duyanı daha çok sevindireceğini düşünürsün? Haydi, ikisi de aynı kişiyi övsün: hangisinin övgüsü daha çok sevinç verir sence? Kurban kestikten sonra ikisi de birini sofrasına çağırarak onurlandırsın: hangisinden gelen onurun daha büyük minnet kazanacağını düşünürsün?
ἰδὼν γὰρ πρῶτον προσειπάτω τινὰ φιλικῶς ὅ τε ἄρχων καὶ ὁ ἰδιώτης· ἐν τούτῳ τὴν ποτέρου πρόσρησιν μᾶλλον εὐφραίνειν τὸν ἀκούσαντα νομίζεις; ἴθι δὴ ἐπαινεσάντων ἀμφότεροι τὸν αὐτόν· τὸν ποτέρου δοκεῖς ἔπαινον ἐξικνεῖσθαι μᾶλλον εἰς εὐφροσύνην; θύσας δὲ τιμησάτω ἑκάτερος· τὴν παρὰ ποτέρου τιμὴν μείζονος ἂν χάριτος δοκεῖς τυγχάνειν;
8.4İkisi de bir hastaya aynı biçimde baksın: en güçlü kimselerin gösterdiği ilginin en büyük sevinci verdiği açık değil mi? Eşit şeyler versinler: bunda da en güçlülerden gelen lütfun yarısının, sıradan insanın bütün hediyesinden daha etkili olduğu açık değil mi?
κάμνοντα θεραπευσάτωσαν ὁμοίως· οὐκοῦν τοῦτο σαφὲς ὅτι αἱ ἀπὸ τῶν δυνατωτάτων θεραπεῖαι καὶ χαρὰν ἐμποιοῦσι μεγίστην; δότωσαν δὴ τὰ ἴσα· οὐ καὶ ἐν τούτῳ σαφὲς ὅτι αἱ ἀπὸ τῶν δυνατωτάτων ἡμίσειαι χάριτες πλέον ἢ ὅλον τὸ παρὰ τοῦ ἰδιώτου δώρημα δύνανται;
8.5Bana kalırsa yöneten adama tanrılardan da bir şeref ve çekicilik eşlik eder. Yönetmek insanı daha güzel kılmakla da kalmaz; aynı adamı yönetirken, sıradan bir insanken olduğundan daha büyük bir zevkle seyrederiz. Bizden üstün itibarda olanlarla konuşmaktan da bize eşit olanlarla konuşmaktan daha çok gurur duyarız.
ἀλλʼ ἔμοιγε δοκεῖ καὶ ἐκ θεῶν τιμή τις καὶ χάρις συμπαρέπεσθαι ἀνδρὶ ἄρχοντι. μὴ γὰρ ὅτι καλλίονα ποιεῖ ἄνδρα, ἀλλὰ καὶ τὸν αὐτὸν τοῦτον ἥδιον θεώμεθά τε ὅταν ἄρχῃ ἢ ὅταν ἰδιωτεύῃ, διαλεγόμενοί τε ἀγαλλόμεθα τοῖς προτετιμημένοις μᾶλλον ἢ τοῖς ἐκ τοῦ ἴσου ἡμῖν οὖσι.
8.6Tiranlıkta en çok kınadığın sevgililere gelince, onlar yönetenin yaşlılığından en az rahatsız olurlar; birlikte oldukları kişinin çirkinliğini de en az hesaba katarlar. Çünkü gördüğü itibar onu en çok süsler; öyle ki tatsız şeyleri gizler, güzel şeyleri daha parlak gösterir.
καὶ μὴν παιδικά γε, ἐν οἷς δὴ καὶ σὺ μάλιστα κατεμέμψω τὴν τυραννίδα, ἥκιστα μὲν γῆρας ἄρχοντος δυσχεραίνει, ἥκιστα δʼ αἶσχος, πρὸς ὃν ἂν τυγχάνῃ ὁμιλῶν, τούτου ὑπολογίζεται. αὐτὸ γὰρ τὸ τετιμῆσθαι μάλιστα συνεπικοσμεῖ, ὥστε τὰ μὲν δυσχερῆ ἀφανίζειν, τὰ δὲ καλὰ λαμπρότερα ἀναφαίνειν.
8.7Eşit hizmetlerden daha büyük minnet kazanıyorsanız, kat kat fazla iş görüp yararlı olabildiğiniz, kat kat fazla hediye verebildiğiniz zaman sıradan insanlardan çok daha fazla sevilmeniz nasıl yaraşmasın?
ὁπότε γε μὴν ἐκ τῶν ἴσων ὑπουργημάτων μειζόνων χαρίτων ὑμεῖς τυγχάνετε, πῶς οὐκ ἐπειδάν γε ὑμεῖς πολλαπλάσια μὲν διαπράττοντες ὠφελεῖν δύνησθε, πολλαπλάσια δὲ δωρεῖσθαι ἔχητε, ὑμᾶς καὶ πολὺ μᾶλλον φιλεῖσθαι τῶν ἰδιωτῶν προσήκει;
8.8Hieron hemen söze girdi:
Hieron: Çünkü, Zeus hakkı için, Simonides, insanların nefret ettiği işlerle de sıradan insanlardan çok daha fazla uğraşmak zorundayız.
καὶ ὁ Ἱέρων εὐθὺς ὑπολαβών, Ὅτι νὴ Δίʼ, ἔφη, ὦ Σιμωνίδη, καὶ ἐξ ὧν ἀπεχθάνονται ἄνθρωποι, ἡμᾶς πολὺ πλείω τῶν ἰδιωτῶν ἀνάγκη ἐστὶ πραγματεύεσθαι.
8.9Gereken harcamaları yapabilmek için para toplamalı, korunması gerekeni korumaları için insanları zorlamalı, haksızlık edenleri cezalandırmalı, küstahlık etmek isteyenleri engellemeliyiz; karadan ya da denizden hızla sefere çıkma zamanı geldiğinde de işi ağırdan alanlara göz yumamayız.
πρακτέον μέν γε χρήματα, εἰ μέλλομεν ἕξειν δαπανᾶν εἰς τὰ δέοντα, ἀναγκαστέον δὲ φυλάττειν ὅσα δεῖται φυλακῆς, κολαστέον δὲ τοὺς ἀδίκους, κωλυτέον δὲ τοὺς ὑβρίζειν βουλομένους· καὶ ὅταν γε τάχους καιρὸς παραστῇ ἢ πεζῇ ἢ κατὰ θάλατταν ἐξορμᾶσθαι, οὐκ ἐπιτρεπτέον τοῖς ῥᾳδιουργοῦσιν.
8.10Üstelik tiranın paralı askerlere ihtiyacı vardır; vatandaşlar için bundan daha ağır bir yük yoktur. Çünkü bu askerlerin tirana eşitlik için değil, başkalarının üstüne çıkmak için beslendiğini düşünürler.
ἔτι δὲ μισθοφόρων μὲν ἀνδρὶ τυράννῳ δεῖ· τούτου δὲ βαρύτερον φόρημα οὐδέν ἐστι τοῖς πολίταις. οὐ γὰρ τυράννοις ἰσοτιμίας, ἀλλὰ πλεονεξίας ἕνεκα νομίζουσι τούτους τρέφεσθαι.
9.19. Bölüm
Buna Simonides yine şöyle dedi:
Simonides: Bütün bunlarla ilgilenmek gerekmediğini söylemiyorum, Hieron. Ama bana öyle geliyor ki bazı ilgilenme biçimleri tam düşmanlığa götürür, bazıları ise tamamen minnet kazandırır.
πρὸς ταῦτα δὴ πάλιν εἶπεν ὁ Σιμωνίδης· ἀλλʼ ὅπως μὲν οὐ πάντων τούτων ἐπιμελητέον, ὦ Ἱέρων, οὐ λέγω. ἐπιμέλειαι μέντοι μοι δοκοῦσιν αἱ μὲν πάνυ πρὸς ἔχθραν ἄγειν, αἱ δὲ πάνυ διὰ χαρίτων εἶναι.
9.2En iyi olanı öğretmek, bunu en güzel biçimde yapanı övüp onurlandırmak minnet kazandıran bir ilgilenme biçimidir; bir şeyi eksik yapanı azarlamak, zorlamak, para cezasına çarptırmak, cezalandırmak ise ister istemez daha çok düşmanlığa yol açar.
τὸ μὲν γὰρ διδάσκειν ἅ ἐστι βέλτιστα καὶ τὸν κάλλιστα ταῦτα ἐξεργαζόμενον ἐπαινεῖν καὶ τιμᾶν, αὕτη μὲν ἡ ἐπιμέλεια διὰ χαρίτων γίγνεται, τὸ δὲ τὸν ἐνδεῶς τι ποιοῦντα λοιδορεῖν τε καὶ ἀναγκάζειν καὶ ζημιοῦν καὶ κολάζειν, ταῦτα δὲ ἀνάγκη διʼ ἀπεχθείας μᾶλλον γίγνεσθαι.
9.3Bu yüzden diyorum ki yöneten adam, zorlama gerektiren kişiyi cezalandırma işini başkalarına buyurmalı, ödülleri vermeyi ise kendi eliyle yapmalıdır. Bunun doğru olduğuna olup bitenler tanıklık eder.
ἐγὼ οὖν φημι ἀνδρὶ ἄρχοντι τὸν μὲν ἀνάγκης δεόμενον ἄλλοις προστακτέον εἶναι κολάζειν, τὸ δὲ τὰ ἆθλα ἀποδιδόναι διʼ αὑτοῦ ποιητέον. ὡς δὲ ταῦτα καλῶς ἔχει μαρτυρεῖ τὰ γιγνόμενα.
9.4Korolarımızı yarıştırmak istediğimizde ödülleri yönetici koyar; koroları toplamak koregoslara, eğitmek ve bir şeyi eksik yapanları zorlamak da başkalarına buyrulmuştur. Demek ki burada hemen hoş olan şey yöneticinin eliyle, sert olanlar başkalarının eliyle yapılmıştır.
καὶ γὰρ ὅταν χοροὺς ἡμῖν βουλώμεθα ἀγωνίζεσθαι, ἆθλα μὲν ὁ ἄρχων προτίθησιν, ἁθροίζειν δὲ αὐτοὺς προστέτακται χορηγοῖς καὶ ἄλλοις διδάσκειν καὶ ἀνάγκην προστιθέναι τοῖς ἐνδεῶς τι ποιοῦσιν. οὐκοῦν εὐθὺς ἐν τούτοις τὸ μὲν ἐπίχαρι διὰ τοῦ ἄρχοντος ἐγένετο, τὰ δʼ ἀντίτυπα διʼ ἄλλων.
9.5Öyleyse şehrin öbür işlerinin de böyle yürütülmesine ne engel olur? Bütün şehirler bölümlere ayrılmıştır; kimi boylara, kimi moralara, kimi bölüklere; her bölümün başında da yöneticiler vardır.
τί οὖν κωλύει καὶ τἆλλα τὰ πολιτικὰ οὕτως περαίνεσθαι; διῄρηνται μὲν γὰρ ἅπασαι αἱ πόλεις αἱ μὲν κατὰ φυλάς, αἱ δὲ κατὰ μόρας, αἱ δὲ κατὰ λόχους, καὶ ἄρχοντες ἐφʼ ἑκάστῳ μέρει ἐφεστήκασιν.
9.6Biri bunlara da korolara olduğu gibi ödüller koysa, iyi silahlanmaya, düzene, biniciliğe, savaştaki yiğitliğe ve sözleşmelerdeki adalete, bütün bunların da yarış hırsıyla gayretle uygulanması akla yakındır.
οὐκοῦν εἴ τις καὶ τούτοις ὥσπερ τοῖς χοροῖς ἆθλα προτιθείη καὶ εὐοπλίας καὶ εὐταξίας καὶ ἱππικῆς καὶ ἀλκῆς τῆς ἐν πολέμῳ καὶ δικαιοσύνης τῆς ἐν συμβολαίοις, εἰκὸς καὶ ταῦτα πάντα διὰ φιλονικίαν ἐντόνως ἀσκεῖσθαι.
9.7Zeus hakkı için, şeref kazanmak isteyerek gerekli yere daha çabuk koşarlar, zamanı gelince para katkısını da daha çabuk yaparlar. Her şeyin en yararlısı olan ama yarış hırsıyla yapılmaya en az alışılmış tarım bile, tarlalarda ya da köylerde toprağı en güzel işleyenlere ödüller konsa, pek çok ilerlerdi; vatandaşlardan bu işe gayretle yönelenler sayesinde pek çok iyi şey başarılırdı.
καὶ ναὶ μὰ Δία ὁρμῷντό γʼ ἂν θᾶττον ὅποι δέοι, τιμῆς ὀρεγόμενοι, καὶ χρήματα θᾶττον ⟨ἂν⟩ εἰσφέροιεν, ὁπότε τούτου καιρὸς εἴη, καὶ τὸ πάντων γε χρησιμώτατον, ἥκιστα δὲ εἰθισμένον διὰ φιλονικίας πράττεσθαι, ἡ γεωργία αὐτὴ ἂν πολὺ ἐπιδοίη, εἴ τις ἆθλα προτιθείη κατʼ ἀγροὺς ἢ κατὰ κώμας τοῖς κάλλιστα τὴν γῆν ἐξεργαζομένοις, καὶ τοῖς εἰς τοῦτο τῶν πολιτῶν ἐρρωμένως τρεπομένοις πολλὰ ἂν ἀγαθὰ περαίνοιτο·
9.8Hem gelirler artar, hem de meşguliyetle birlikte itidal çok daha fazla yer bulur. Kötülükler de işi gücü olanlarda daha az yeşerir.
καὶ γὰρ αἱ πρόσοδοι αὔξοιντʼ ἄν, καὶ ἡ σωφροσύνη πολὺ μᾶλλον σὺν τῇ ἀσχολίᾳ συμπαρομαρτεῖ. καὶ μὴν κακουργίαι γε ἧττον τοῖς ἐνεργοῖς ἐμφύονται.
9.9Ticaret de bir şehre yarar sağlıyorsa, bunu en çok yapan onurlandırılınca daha çok tüccar toplanır. Şehre kimseyi üzmeyen bir gelir kaynağı bulanın da onurlandırılacağı açıkça görülse, bu arayış da boş kalmaz.
εἰ δὲ καὶ ἐμπορία ὠφελεῖ τι πόλιν, τιμώμενος ἂν ὁ πλεῖστα τοῦτο ποιῶν καὶ ἐμπόρους ἂν πλείους ἀγείροι. εἰ δὲ φανερὸν γένοιτο ὅτι καὶ ὁ πρόσοδόν τινα ἄλυπον ἐξευρίσκων τῇ πόλει τιμήσεται, οὐδʼ αὕτη ἂν ἡ σκέψις ἀργοῖτο.
9.10Kısacası, iyi bir öneri getirenin hiçbir konuda onursuz kalmayacağı açıkça bilinse, bu da pek çok kişiyi iyi bir şey araştırmayı kendine iş edinmeye yöneltirdi. Yararlı şeylerle pek çok kişi ilgilenince de daha çok şeyin bulunup gerçekleştirilmesi kaçınılmazdır.
ὡς δὲ συνελόντι εἰπεῖν, εἰ καὶ κατὰ πάντων ἐμφανὲς εἴη ὅτι ὁ ἀγαθόν τι εἰσηγούμενος οὐκ ἀτίμητος ἔσται, πολλοὺς ἂν καὶ τοῦτο ἐξορμήσειεν ἔργον ποιεῖσθαι τὸ σκοπεῖν τι ἀγαθόν. καὶ ὅταν γε πολλοῖς περὶ τῶν ὠφελίμων μέλῃ, ἀνάγκη εὑρίσκεσθαί τε μᾶλλον καὶ ἐπιτελεῖσθαι.
9.11Çok sayıda ödül konursa harcamaların artacağından korkuyorsan, Hieron, şunu düşün: insanların ödül karşılığında satın aldıklarından daha kârlı mal yoktur. At yarışlarında, beden yarışmalarında ve koro yarışmalarında küçük ödüllerin insanlardan ne büyük harcamalar, ne çok emek ve ne çok özen çıkardığını görmüyor musun?
εἰ δὲ φοβῇ, ὦ Ἱέρων, μὴ ἐν πολλοῖς ἄθλων προτιθεμένων πολλαὶ δαπάναι γίγνωνται, ἐννόησον ὅτι οὐκ ἔστιν ἐμπορεύματα λυσιτελέστερα ἢ ὅσα ἄνθρωποι ἄθλων ὠνοῦνται. ὁρᾷς ἐν ἱππικοῖς καὶ γυμνικοῖς καὶ χορηγικοῖς ἀγῶσιν ὡς μικρὰ ἆθλα μεγάλας δαπάνας καὶ πολλοὺς πόνους καὶ πολλὰς ἐπιμελείας ἐξάγεται ἀνθρώπων;
10.110. Bölüm
Hieron şöyle dedi:
Hieron: Bunları güzel söylüyorsun bence, Simonides. Peki, paralı askerler yüzünden nefret görmemek için söyleyebileceğin bir şey var mı? Yoksa sevgi kazanan bir yöneticinin artık muhafızlara hiç ihtiyacı olmayacağını mı söylüyorsun?
καὶ ὁ Ἱέρων εἶπεν· ἀλλὰ ταῦτα μέν, ὦ Σιμωνίδη, καλῶς μοι δοκεῖς λέγειν· περὶ δὲ τῶν μισθοφόρων ἔχεις τι εἰπεῖν ὡς μὴ μισεῖσθαι διʼ αὐτούς; ἢ λέγεις ὡς φιλίαν κτησάμενος ἄρχων οὐδὲν ἔτι δεήσεται δορυφόρων;
10.2Simonides: Zeus hakkı için, olacak elbette. Çünkü biliyorum ki atlarda olduğu gibi bazı insanlarda da, ihtiyaçlarını ne kadar bol karşılarlarsa o kadar azgınlaşma eğilimi vardır.
ναὶ μὰ Δία, εἶπεν ὁ Σιμωνίδης, δεήσεται μὲν οὖν. οἶδα γὰρ ὅτι ὥσπερ ἐν ἵπποις οὕτως καὶ ἐν ἀνθρώποις τισὶν ἐγγίγνεται, ὅσῳ ἂν ἔκπλεα τὰ δέοντα ἔχωσι, τοσούτῳ ὑβριστοτέροις εἶναι.
10.3Böylelerinin aklını başına muhafızların verdiği korku daha iyi getirir. Güzel ve iyi insanlara ise, bana kalırsa, hiçbir şeyle paralı askerlerle sağlayabileceğin kadar yarar sağlayamazsın.
τοὺς μὲν οὖν τοιούτους μᾶλλον ἂν σωφρονίζοι ὁ ἀπὸ τῶν δορυφόρων φόβος. τοῖς δὲ καλοῖς κἀγαθοῖς ἀπʼ οὐδενὸς ἄν μοι δοκεῖς τοσαῦτα ὠφελήματα παρασχεῖν ὅσα ἀπὸ τῶν μισθοφόρων.
10.4Onları herhalde sen de kendine muhafız olarak besliyorsun. Ama birçok efendi de kölelerinin elinde zorla öldü. Bu yüzden paralı askerlere verilecek ilk buyruk şu olabilir: bütün vatandaşların muhafızları olarak, böyle bir şey fark ederlerse herkese yardım etmek. Hepimizin bildiği gibi, şehirlerde kötülük yapanlar da çıkar; onlara da göz kulak olmakla görevlendirilseler, vatandaşlar bu askerlerden bu yönden de yararlandıklarını bilirler.
τρέφεις μὲν γὰρ δήπου καὶ σὺ αὐτοὺς σαυτῷ φύλακας· ἤδη δὲ πολλοὶ καὶ δεσπόται βίᾳ ὑπὸ τῶν δούλων ἀπέθανον. ἓν οὖν ἂν πρῶτον τοῦτʼ εἴη τῶν προστεταγμένων τοῖς μισθοφόροις, ὡς πάντων ὄντας δορυφόρους τῶν πολιτῶν βοηθεῖν πᾶσιν, ἄν τι τοιοῦτον αἰσθάνωνται. γίγνονται δέ που, ὡς πάντες ἐπιστάμεθα, κακοῦργοι ἐν πόλεσιν· εἰ οὖν καὶ τούτους φυλάττειν εἶεν τεταγμένοι, καὶ τοῦτʼ ἂν εἰδεῖεν ὑπʼ αὐτῶν ὠφελούμενοι.
10.5Bundan başka bu askerler, kırdaki işçilere ve hayvanlara, hem senin kendi mallarına hem de bütün ülkedekilere aynı ölçüde güven ve emniyet sağlayabilirler. Önemli noktaları koruyarak vatandaşlara kendi işleriyle ilgilenmek için boş vakit de sağlayabilirler.
πρὸς δὲ τούτοις καὶ τοῖς ἐν τῇ χώρᾳ ἐργάταις καὶ κτήνεσιν οὗτοι ἂν εἰκότως καὶ θάρρος καὶ ἀσφάλειαν δύναιντο μάλιστα παρέχειν, ὁμοίως μὲν τοῖς σοῖς ἰδίοις, ὁμοίως δὲ τοῖς ἀνὰ τὴν χώραν. ἱκανοί γε μήν εἰσι καὶ σχολὴν παρέχειν τοῖς πολίταις τῶν ἰδίων ἐπιμελεῖσθαι, τὰ ἐπίκαιρα φυλάττοντες.
10.6Ayrıca düşmanın gizli ve ani saldırılarını önceden sezmeye ya da engellemeye, her zaman silah başında ve düzen içinde olanlardan daha hazır kim olabilir? Seferde de vatandaşlar için paralı askerlerden daha yararlı ne vardır? Çünkü en önde emek vermeye, tehlikeye atılmaya ve nöbet tutmaya en hazır olanların onlar olması akla yakındır.
πρὸς δὲ τούτοις καὶ πολεμίων ἐφόδους κρυφαίας καὶ ἐξαπιναίας τίνες ἑτοιμότεροι ἢ προαισθέσθαι ἢ κωλῦσαι τῶν ἀεὶ ἐν ὅπλοις τε ὄντων καὶ συντεταγμένων; ἀλλὰ μὴν καὶ ἐν τῇ στρατιᾷ τί ἐστιν ὠφελιμώτερον πολίταις μισθοφόρων; τούτους γὰρ προπονεῖν καὶ προκινδυνεύειν καὶ προφυλάττειν εἰκὸς ἑτοιμοτάτους εἶναι.
10.7Komşu şehirler de her zaman silah başında olanlar yüzünden barışı en çok istemek zorunda kalmaz mı? Çünkü düzenli bir birlik hem dostların varlığını en iyi koruyabilir hem de düşmanınkini en iyi bozabilir.
τὰς ⟨δʼ⟩ ἀγχιτέρμονας πόλεις οὐκ ἀνάγκη διὰ τοὺς ἀεὶ ἐν ὅπλοις ὄντας καὶ εἰρήνης μάλιστα ἐπιθυμεῖν; οἱ γὰρ συντεταγμένοι καὶ σῴζειν τὰ τῶν φίλων μάλιστα καὶ σφάλλειν τὰ τῶν πολεμίων δύναιντʼ ἄν.
10.8Vatandaşlar bu askerlerin hiç haksızlık etmeyene kötülük yapmadığını, kötülük yapmak isteyenleri engellediğini, haksızlığa uğrayanlara yardım ettiğini, vatandaşları düşünüp onlar için tehlikeye atıldığını anlayınca, onlar için seve seve harcama yapmaları kaçınılmaz değil mi? Nitekim daha önemsiz şeyler için bile kendi hesaplarına muhafız beslerler.
ὅταν γε μὴν γνῶσιν οἱ πολῖται ὅτι οὗτοι κακὸν μὲν οὐδὲν ποιοῦσι τὸν μηδὲν ἀδικοῦντα, τοὺς δὲ κακουργεῖν βουλομένους κωλύουσι, βοηθοῦσι δὲ τοῖς ἀδικουμένοις, προνοοῦσι δὲ καὶ προκινδυνεύουσι τῶν πολιτῶν, πῶς οὐκ ἀνάγκη καὶ δαπανᾶν εἰς τούτους ἥδιστα; τρέφουσι γοῦν καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ μείοσι τούτων φύλακας.
11.111. Bölüm
Ama, Hieron, kendi malından ortak iyilik için harcamaktan da çekinmemelisin. Çünkü bana öyle geliyor ki bir tiranın şehir için harcadıkları, kendisi için harcadıklarından daha yerinde harcanmış olur. Bunu tek tek inceleyelim.
χρὴ δέ, ὦ Ἱέρων, οὐδʼ ἀπὸ τῶν ἰδίων κτημάτων ὀκνεῖν δαπανᾶν εἰς τὸ κοινὸν ἀγαθόν. καὶ γὰρ ἔμοιγε δοκεῖ τὰ εἰς τὴν πόλιν ἀναλούμενα μᾶλλον εἰς τὸ δέον τελεῖσθαι ἢ τὰ εἰς τὸ ἴδιον ἀνδρὶ τυράννῳ. καθʼ ἓν δʼ ἕκαστον σκοπῶμεν.
11.2Önce, aşırı masrafla süslenmiş bir evin mi sana daha çok süs olacağını düşünürsün, yoksa surlarla, tapınaklarla, revaklarla, çarşılarla ve limanlarla donatılmış bütün bir şehrin mi?
οἰκίαν πρῶτον ὑπερβαλλούσῃ δαπάνῃ κεκαλλωπισμένην μᾶλλον ἡγῇ κόσμου ἄν σοι παρέχειν ἢ πᾶσαν τὴν πόλιν τείχεσί τε καὶ ναοῖς καὶ παστάσι καὶ ἀγοραῖς καὶ λιμέσι κατεσκευασμένην;
11.3Düşmanlara, kendin en göz kamaştırıcı silahlarla donanmışken mi daha korkunç görünürsün, yoksa bütün şehrin iyi silahlanmışken mi?
ὅπλοις δὲ πότερον τοῖς ἐκπαγλοτάτοις αὐτὸς κατακεκοσμημένος δεινότερος ἂν φαίνοιο τοῖς πολεμίοις ἢ τῆς πόλεως ὅλης εὐόπλου σοι οὔσης;
11.4Gelirlerin hangi durumda daha çok olacağını düşünürsün: yalnızca kendi mallarını işletirsen mi, yoksa bütün vatandaşlarınkinin işlemesini sağlayacak yolu bulursan mı?
προσόδους δὲ ποτέρως ἂν δοκεῖς πλείονας γίγνεσθαι, εἰ τὰ σὰ ἴδια μόνον ἐνεργὰ ἔχοις ἢ εἰ τὰ πάντων τῶν πολιτῶν μεμηχανημένος εἴης ἐνεργὰ εἶναι;
11.5Her uğraşın en güzeli ve en görkemlisi sayılan yarış arabası için at beslemeye gelince, hangisi seni daha çok süsler sence: Yunanlıların içinde en çok arabayı kendin besleyip bayramlara göndermen mi, yoksa en çok at yetiştirenin ve en çok yarışanın senin şehrinden çıkması mı? Hangisiyle kazanmayı daha güzel bulursun: arabanın aretēsiyle mi, yoksa başında durduğun şehrin saadetiyle mi?
τὸ δὲ πάντων κάλλιστον καὶ μεγαλοπρεπέστατον νομιζόμενον εἶναι ἐπιτήδευμα ἁρματοτροφίαν, ποτέρως ἂν δοκεῖς μᾶλλον κοσμεῖν, εἰ αὐτὸς πλεῖστα τῶν Ἑλλήνων ἅρματα τρέφοις τε καὶ πέμποις εἰς τὰς πανηγύρεις, ἢ εἰ ἐκ τῆς σῆς πόλεως πλεῖστοι μὲν ἱπποτρόφοι εἶεν, πλεῖστοι δʼ ἀγωνίζοιντο; νικᾶν δὲ πότερα δοκεῖς κάλλιον εἶναι ἅρματος ἀρετῇ ἢ πόλεως ἧς προστατεύεις εὐδαιμονίᾳ;
11.6Ben bir tiranın sıradan insanlarla yarışmasının yakışık almadığını bile söylerim. Kazanırsan hayranlık değil kıskançlık uyandırırsın, çünkü harcamaları birçok evden yapıyormuşsun gibi görünür; yenilirsen de herkesten çok alay konusu olursun.
ἐγὼ μὲν γὰρ οὐδὲ προσήκειν φημὶ ἀνδρὶ τυράννῳ πρὸς ἰδιώτας ἀγωνίζεσθαι. νικῶν μὲν γὰρ οὐκ ἂν θαυμάζοιο ἀλλὰ φθονοῖο, ὡς ἀπὸ πολλῶν οἴκων τὰς δαπάνας ποιούμενος, νικώμενος δʼ ἂν πάντων μάλιστα καταγελῷο.
11.7Ama ben sana derim ki, Hieron, senin yarışın şehirlerin başındaki öbür kimselerledir. Başında durduğun şehri onlarınkinden daha mesut kılarsan, insanlar arasındaki en güzel ve en görkemli yarışmanın galibi ilan edilirsin.
ἀλλʼ ἐγώ σοί φημι, ὦ Ἱέρων, πρὸς ἄλλους προστάτας πόλεων τὸν ἀγῶνα εἶναι, ὧν ἐὰν σὺ εὐδαιμονεστάτην τὴν πόλιν ἧς προστατεύεις παρέχῃς, κηρυχθήσῃ νικῶν τῷ καλλίστῳ καὶ μεγαλοπρεπεστάτῳ ἐν ἀνθρώποις ἀγωνίσματι.
11.8Önce, arzuladığın şeyi, yönettiklerin tarafından sevilmeyi hemen elde etmiş olursun. Sonra senin zaferini ilan eden tek bir kişi olmaz; bütün insanlar senin aretēni övgülerle dile getirir.
καὶ πρῶτον μὲν εὐθὺς κατειργασμένος ἂν εἴης τὸ φιλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀρχομένων, οὗ δὴ σὺ ἐπιθυμῶν τυγχάνεις· ἔπειτα δὲ τὴν σὴν νίκην οὐκ ἂν εἷς εἴη ὁ ἀνακηρύττων, ἀλλὰ πάντες ἄνθρωποι ὑμνοῖεν ἂν τὴν σὴν ἀρετήν.
11.9Herkesin gözü üzerinde olur; yalnız sıradan insanlarca değil, birçok şehir tarafından da sevilirsin; yalnız özelde değil, kamu önünde de herkesin hayranlığını kazanırsın.
περίβλεπτος δὲ ὢν οὐχ ὑπὸ ἰδιωτῶν μόνον ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πολλῶν πόλεων ἀγαπῷο ἄν, καὶ θαυμαστὸς οὐκ ἰδίᾳ μόνον ἀλλὰ καὶ δημοσίᾳ παρὰ πᾶσιν ἂν εἴης,
11.10Güvenliğin bakımından da dilediğin yere seyre gidebilirsin, burada kalarak da bunu yapabilirsin. Çünkü yanında hep bir bayram kalabalığı olur: bilge, güzel ya da iyi bir şeyi varsa bunu göstermek isteyenler de, sana hizmet etmeyi arzulayanlar da.
καὶ ἐξείη μὲν ἄν σοι ἕνεκεν ἀσφαλείας, εἴ ποι βούλοιο, θεωρήσοντι πορεύεσθαι, ἐξείη δʼ ἂν αὐτοῦ μένοντι τοῦτο πράττειν. ἀεὶ γὰρ ἂν παρὰ σοὶ πανήγυρις εἴη τῶν βουλομένων ἐπιδεικνύναι εἴ τίς τι σοφὸν ἢ καλὸν ἢ ἀγαθὸν ἔχοι, τῶν δὲ καὶ ἐπιθυμούντων ὑπηρετεῖν.
11.11Yanında olan herkes senin müttefikin olur, uzakta olan da seni görmeyi arzular. Öyle ki insanlar seni yalnızca sevmekle kalmaz, sana âşık da olurlar; güzellerin gönlünü çelmeye çalışman gerekmez, onların senin gönlünü çelmeye çalışmasına katlanman gerekir. Korku çekmezsin; tersine, başına bir şey gelmesin diye başkaları korkar. Sana boyun eğenler bunu isteyerek yapar, seni gönüllü olarak kolladıklarını görürsün; bir tehlike olursa yalnız müttefiklerini değil, senin için en önde ve gönülden savaşanları da görürsün. Pek çok hediyeye layık görülürsün, onları iyi niyetli olanlardan kiminle paylaşacağını da hiç düşünmek zorunda kalmazsın; herkes iyi günlerine seninle birlikte sevinir, herkes seninkiler için kendi şeyleri içinmiş gibi savaşır.
πᾶς δὲ ὁ μὲν παρὼν σύμμαχος ἂν εἴη σοι, ὁ δὲ ἀπὼν ἐπιθυμοίη ἂν ἰδεῖν σε. ὥστε οὐ μόνον φιλοῖο ἄν, ἀλλὰ καὶ ἐρῷο ὑπʼ ἀνθρώπων, καὶ τοὺς καλοὺς οὐ πειρᾶν, ἀλλὰ πειρώμενον ὑπʼ αὐτῶν ἀνέχεσθαι ἄν σε δέοι, φόβον δʼ οὐκ ἂν ἔχοις ἀλλʼ ἄλλοις παρέχοις μή τι πάθῃς,
ἑκόντας δὲ τοὺς πειθομένους ἔχοις ἂν καὶ ἐθελουσίως σου προνοοῦντας θεῷο ἄν, εἰ δέ τις κίνδυνος εἴη, οὐ συμμάχους μόνον ἀλλὰ καὶ προμάχους καὶ προθύμους ὁρῴης ἄν, πολλῶν μὲν δωρεῶν ἀξιούμενος, οὐκ ἀπορῶν δὲ ὅτῳ τούτων εὐμενεῖ μεταδώσεις, πάντας μὲν συγχαίροντας ἔχων ἐπὶ τοῖς σοῖς ἀγαθοῖς, πάντας δὲ πρὸ τῶν σῶν [ἰδίων] ὥσπερ τῶν ἰδίων μαχομένους.
11.13Dostlarının elindeki bütün servetler de senin hazinen olur. Haydi, Hieron, gönül rahatlığıyla dostlarını zengin et; çünkü kendini zengin etmiş olursun. Şehri büyüt; çünkü kendine güç katmış olursun. Ona müttefikler kazandır; […]
θησαυρούς γε μὴν ἔχοις ἂν πάντας τοὺς παρὰ τοῖς φίλοις πλούτους. ἀλλὰ θαρρῶν, ὦ Ἱέρων, πλούτιζε μὲν τοὺς φίλους· σαυτὸν γὰρ πλουτιεῖς· αὖξε δὲ τὴν πόλιν· σαυτῷ γὰρ δύναμιν περιάψεις· κτῶ δὲ αὐτῇ συμμάχους· […]
11.14Vatanını evin, vatandaşları arkadaşların, dostlarını kendi çocukların, çocuklarını da kendi canın say; bütün bunları iyilik etmekte geçmeye çalış.
νόμιζε δὲ τὴν μὲν πατρίδα οἶκον, τοὺς δὲ πολίτας ἑταίρους, τοὺς δὲ φίλους τέκνα σεαυτοῦ, τοὺς δὲ παῖδας ὅτιπερ τὴν σὴν ψυχήν, καὶ τούτους πάντας πειρῶ νικᾶν εὖ ποιῶν.
11.15Çünkü dostlarını iyilik etmekte geçersen, düşmanların sana asla karşı koyamaz. Bütün bunları yaparsan, iyi bil ki insanlar arasında en güzel ve en bahtiyar varlığa sahip olursun: mesut olursun ama kıskanılmazsın.
ἐὰν γὰρ τοὺς φίλους κρατῇς εὖ ποιῶν, οὐ μή σοι δύνωνται ἀντέχειν οἱ πολέμιοι. κἂν ταῦτα πάντα ποιῇς, εὖ ἴσθι, πάντων τῶν ἐν ἀνθρώποις κάλλιστον καὶ μακαριώτατον κτῆμα κεκτήσει· εὐδαιμονῶν γὰρ οὐ φθονηθήσῃ.