İçeriğe geç
Eukleides

Eukleides

Verilenler

Δεδομένα

tocTarifler

1. Kendilerine eşit bir şey bulabildiğimiz alanlara, çizgilere ve açılara büyüklükçe verilmiş denir.

2. Kendisiyle aynı oranı bulabildiğimiz orana verilmiş denir.

3. Açılarının her biri verilmiş ve kenarlarının birbirine oranları verilmiş olan doğrusal şekillere biçimce verilmiş denir.

4. Hep aynı yeri tutan noktalara, çizgilere ve açılara konumca verilmiş denir.

5. Yarıçapı büyüklükçe verilmiş olan daireye büyüklükçe verilmiş denir.

6. Merkezi konumca, yarıçapı büyüklükçe verilmiş olan daireye konumca ve büyüklükçe verilmiş denir.

7. İçlerindeki açılar verilmiş ve tabanları büyüklükçe verilmiş olan daire parçalarına büyüklükçe verilmiş denir.

8. İçlerindeki açılar büyüklükçe, tabanları da konumca ve büyüklükçe verilmiş olan daire parçalarına konumca ve büyüklükçe verilmiş denir.

9. Verilen büyüklük çıkarıldığında kalan öbür büyüklüğe eşit oluyorsa, bir büyüklük bir büyüklükten verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

10. Verilen büyüklük eklendiğinde bütün öbür büyüklüğe eşit oluyorsa, bir büyüklük bir büyüklükten verilen bir büyüklük kadar küçüktür.

11. Verilen büyüklük çıkarıldığında kalanın öbür büyüklüğe oranı verilmiş oluyorsa, bir büyüklük, öbür büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

12. Verilen büyüklük eklendiğinde bütünün öbür büyüklüğe oranı verilmiş oluyorsa, bir büyüklük, öbür büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar küçüktür.

[13. Verilen bir noktadan, konumca verilmiş bir doğrunun üzerine verilen bir açıyla çizilen doğruya indirilmiş doğru denir.

14. Verilen bir noktadan, konumca verilmiş bir doğruya verilen bir açıyla çizilen doğruya çıkarılmış doğru denir.

15. Verilen bir noktadan, konumca verilmiş bir doğruya paralel çizilen doğruya, konumca verilmiş doğruya paralel doğru denir.]

toc

Ὅροι. α΄. Δεδομένα τῷ μεγέθει λέγεται χωρία τε καὶ γραμμαὶ καὶ γωνίαι, οἷς δυνάμεθα ἴσα πορίσασθαι. β΄. Λόγος δεδόσθαι λέγεται, ᾧ δυνάμεθα τὸν αὐτὸν πορίσασθαι. γʹ. Εὐθύγραμμα σχήματα τῷ εἴδει δεδόσθαι λέγεται, ὧν αἵ τε γωνίαι δεδομέναι εἰσὶ κατὰ μίαν καὶ οἱ λόγοι τῶν πλευρῶν πρὸς ἀλλήλας δεδομένοι. δʹ. Τῇ θέσει δεδόσθαι λέγονται σημεῖά τε καὶ γραμμαὶ καὶ γωνίαι, ἃ τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον ἐπέχει. εʹ. Κύκλος τῷ μεγέθει δεδόσθαι λέγεται, οὗ δέδοται ἡ ἐκ τοῦ κέντρου τῷ μεγέθει. ϛʹ. Τῇ θέσει δὲ καὶ τῷ μεγέθει κύκλος δεδόσθαι λέγεται, οὗ δέδοται τὸ μὲν κέντρον τῇ θέσει, ἡ δὲ ἐκ τοῦ κέντρου τῷ μεγέθει. ζ΄. Τμήματα κύκλων τῷ μεγέθει δεδόσθαι λέγεται, ἐν οἷς αἱ γωνίαι δεδομέναι εἰσὶ καὶ αἱ βάσεις τῶν τμημάτων τῷ μεγέθει. η΄. Τῇ θέσει δὲ καὶ τῷ μεγέθει τμήματα δεδόσθαι λέγεται, ἐν οἷς αἵ τε γωνίαι δεδομέναι εἰσὶ τῷ μεγέθει καὶ αἱ βάσεις τῶν τμημάτων τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει. θʹ. Μέγεθος μεγέθους δοθέντι μεῖζόν ἐστιν, ὅταν, ἀφαιρεθέντος τοῦ δοθέντος, τὸ λοιπὸν τῷ αὐτῷ ἴσον ᾖ. ιʹ. Μέγεθος μεγέθους δοθέντι ἔλασσόν ἐστιν, ὅταν, προστεθέντος τοῦ δοθέντος, τὸ ὅλον τῷ αὐτῷ ἴσον ᾖ. ια΄. Μέγεθος μεγέθους δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ὅταν, ἀφαιρεθέντος τοῦ δοθέντος, τὸ λοιπὸν πρὸς τὸ αὐτὸ λόγον ἔχῃ δεδομένον. ιβ΄. Μέγεθος μεγέθους δοθέντι ἔλασσόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ὅταν, προστεθέντος τοῦ δοθέντος, τὸ ὅλον πρὸς τὸ αὐτὸ λόγον ἔχῃ δεδομένον. [ιγʹ. Κατηγμένη ἐστὶν ἡ ἀπὸ δεδομένου σημείου ἐπὶ θέσει εὐθεῖαν ἀγομένη εὐθεῖα ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ. ιδʹ. Ἀνηγμένη ἐστὶν ἡ ἀπὸ δεδομένου σημείου πρὸς θέσει εὐθείᾳ ἀγομένη εὐθεῖα ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ. ιεʹ. Παρὰ θέσει ἐστὶν ἡ διὰ δεδομένου σημείου θέσει εὐθείᾳ παράλληλος ἀγομένη.]

1Önermeler

Önerme 1. Verilmiş büyüklüklerin birbirine oranı verilmiştir.

A ile B verilmiş büyüklükler olsun. Diyorum ki A'nın B'ye oranı verilmiştir.

A verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve G olsun. Yine, B verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve D olsun. A, G'ye, B de D'ye eşit olduğundan, A'nın G'ye oranı B'nin D'ye oranı gibidir; yer değiştirerek, A'nın B'ye oranı G'nin D'ye oranı gibidir. O hâlde A'nın B'ye oranı verilmiştir; çünkü onunla aynı olan oran, G'nin D'ye oranı bulunmuştur.

1

α΄. Τῶν δεδομένων μεγεθῶν ὁ λόγος ὁ πρὸς ἄλληλα δέδοται. ἔστω δεδομένα μεγέθη τὰ Α, Β· λέγω, ὅτι τοῦ Α πρὸς τὸ Β λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐπεὶ γὰρ δέδοται τὸ Α, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ Γ. πάλιν, ἐπεὶ δεδομένον ἐστὶ τὸ Β, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ Δ. ἐπεὶ οὗν ἴσον ἐστὶ τὸ μὲν Α τῷ Γ, τὸ δὲ Β τῷ Δ, ἔστιν ἄρα ὡς τὸ Α πρὸς τὸ Γ, οὕτως τὸ Β πρὸς τὸ Δ· ἐναλλὰξ ὡς τὸ Α πρὸς τὸ Β, οὕτως τὸ Γ πρὸς τὸ Δ. τοῦ Α ἄρα πρὸς τὸ Β λόγος ἐστὶ δοθείς· ὁ αὐτὸς γὰρ αὐτῷ πεπόρισται ὁ τοῦ Γ πρὸς τὸ Δ.

2Önerme 2. Verilmiş bir büyüklüğün başka bir büyüklüğe oranı verilmişse, o büyüklük de büyüklükçe verilmiştir.

Verilmiş A büyüklüğünün başka bir B büyüklüğüne oranı verilmiş olsun. Diyorum ki B de büyüklükçe verilmiştir.

A verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve G olsun. A'nın B'ye oranı verilmiş olduğundan (çünkü böyle varsayılmıştı), onunla aynı oranı bulmak mümkündür. Bulunsun ve bu, G'nin D'ye oranı olsun. A'nın B'ye oranı G'nin D'ye oranı gibi olduğundan, yer değiştirerek, A'nın G'ye oranı B'nin D'ye oranı gibidir. A ise G'ye eşittir; o hâlde B de D'ye eşittir. Demek ki B büyüklüğü verilmiştir; çünkü ona eşit olan D bulunmuştur.

2

β΄. Ἐὰν δεδομένον μέγεθος πρὸς ἄλλο τι μέγεθος λόγον ἔχῃ δεδομένον, δέδοται κᾀκεῖνο τῷ μεγέθει. δεδομένον γὰρ μέγεθος τὸ Α πρὸς ἄλλο τι μέγεθος τὸ Β λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι δέδοται καὶ τὸ Β τῷ μεγέθει. ἐπεὶ γὰρ δέδοται τὸ Α, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ Γ. καὶ ἐπεὶ δέδοται ὁ τοῦ Α πρὸς τὸ Β λόγος· οὕτως γὰρ ὑπόκειται· δυνατόν ἐστιν αὐτῷ τὸν αὐτὸν πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω ὁ τοῦ Γ πρὸς τὸ Δ λόγος. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς τὸ Α πρὸς τὸ Β, οὕτως τὸ Γ πρὸς τὸ Δ, ἐναλλὰξ ἄρα ἐστὶν ὡς τὸ Α πρὸς τὸ Γ, οὕτως τὸ Β πρὸς τὸ Δ. ἴσον δὲ τὸ Α τῷ Γ· ἴσον ἄρα καὶ τὸ Β τῷ Δ· δέδοται ἄρα τὸ Β μέγεθος· ἴσον γὰρ αὐτῷ πεπόρισται τὸ Δ.

3Önerme 3. Herhangi sayıda verilmiş büyüklük birleştirilirse, onlardan oluşan büyüklük de verilmiş olur.

Herhangi sayıda verilmiş büyüklük, AB ile BG birleştirilsin. Diyorum ki AB ile BG'den oluşan AG de verilmiştir.

AB verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve DE olsun. Yine, BG verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve EZ olsun. AB, DE'ye, BG de EZ'ye eşit olduğundan, AG'nin bütünü DZ'nin bütününe eşittir. O hâlde AG verilmiştir; çünkü ona eşit olan DZ bulunmuştur.

3

γ΄. Ἐὰν δεδομένα μεγέθη ὁποσαοῦν συντεθῇ, καὶ τὸ ἐξ αὐτῶν συγκείμενον δεδομένον ἔσται. συγκείσθω γὰρ ὁποσαοῦν δεδομένα μεγέθη τὰ ΑΒ, ΒΓ· λέγω, ὅτι καὶ τὸ ἐκ τῶν ΑΒ, ΒΓ συγκείμενον τὸ ΑΓ δεδομένον ἐστίν. ἐπεὶ γὰρ δέδοται τὸ ΑΒ, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ ΔΕ. πάλιν, ἐπεὶ δέδοται τὸ ΒΓ, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ ΕΖ. ἐπεὶ οὖν ἴσον ἐστὶ τὸ μὲν ΑΒ τῷ ΔΕ, τὸ δὲ ΒΓ τῷ ΕΖ, ὅλον ἄρα τὸ ΑΓ ὅλῳ τῷ ΔΖ ἐστιν ἴσον· δέδοται ἄρα τὸ ΑΓ· ἴσον γὰρ αὐτῷ πεπόρισται τὸ ΔΖ.

4Önerme 4. Verilmiş bir büyüklükten verilmiş bir büyüklük çıkarılırsa, geriye kalan verilmiş olur.

Verilmiş AB büyüklüğünden verilmiş AG büyüklüğü çıkarılsın. Diyorum ki geriye kalan GB verilmiştir.

AB verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve DZ olsun. Yine, AG verilmiş olduğundan, ona eşit bir büyüklük bulmak mümkündür. Bulunsun ve DE olsun. AB, DZ'ye, AG de DE'ye eşit olduğundan, geriye kalan BG geriye kalan EZ'ye eşittir. O hâlde BG verilmiştir; çünkü ona eşit olan EZ bulunmuştur.

4

δ΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένου μεγέθους δεδομένον μέγεθος ἀφαιρεθῇ, τὸ λοιπὸν δεδομένον ἔσται. ἀπὸ γὰρ δεδομένου μεγέθους τοῦ ΑΒ δεδομένον μέγεθος ἀφῃρήσθω τὸ ΑΓ· λέγω, ὅτι τὸ λοιπὸν τὸ ΓΒ δεδομένον ἐστίν. ἐπεὶ γὰρ δέδοται τὸ ΑΒ, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ ΔΖ. πάλιν, ἐπεὶ δέδοται τὸ ΑΓ, δυνατόν ἐστιν αὐτῷ ἴσον πορίσασθαι. πεπορίσθω καὶ ἔστω τὸ ΔΕ. ἐπεὶ οὗν ἴσον ἐστὶ τὸ μὲν ΑΒ τῷ ΔΖ, τὸ δὲ ΑΓ τῷ ΔΕ, λοιπὸν ἄρα τὸ ΒΓ λοιπῷ τῷ ΕΖ ἐστιν ἴσον· δέδοται ἄρα το ΒΓ. ἴσον γὰρ αὐτῷ πεπόρισται τὸ ΕΖ.

5Önerme 5. Bir büyüklüğün kendi parçalarından birine oranı verilmişse, geriye kalana oranı da verilmiş olur.

AB büyüklüğünün kendi parçası AG'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki geriye kalan BG'ye oranı da verilmiştir.

Verilmiş bir DZ büyüklüğü konsun. BA'nın AG'ye oranı verilmiş olduğundan, onunla aynı oran, ZD'nin DE'ye oranı bulunsun. O hâlde ZD'nin DE'ye oranı verilmiştir. ZD verilmiştir; o hâlde DE de verilmiştir; demek ki geriye kalan EZ de verilmiştir. DZ de verilmiştir; o hâlde DZ'nin ZE'ye oranı verilmiştir. DZ'nin DE'ye oranı AB'nin AG'ye oranı gibi olduğundan, döndürerek, DZ'nin ZE'ye oranı AB'nin BG'ye oranı gibidir. DZ'nin ZE'ye oranının verilmiş olduğu ise gösterildi; o hâlde AB'nin BG'ye oranı da verilmiştir.

5

ε΄. Ἐὰν μέγεθος πρὸς ἑαυτοῦ τι μέρος λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ πρὸς τὸ λοιπὸν λόγον ἕξει δεδομένον. μέγεθος γὰρ τὸ ΑΒ πρὸς ἑαυτοῦ τι μέρος τὸ ΑΓ λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ πρὸς τὸ λοιπὸν τὸ ΒΓ λόγον ἔχει δεδομένον. κείσθω γὰρ δεδομένον μέγεθος τὸ ΔΖ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ δοθεὶς ὁ τοῦ ΒΑ πρὸς τὸ ΑΓ, ὁ αὐτὸς αὐτῷ πεπορίσθω ὁ τοῦ ΖΔ πρὸς ΔΕ. λόγος ἄρα ἐστὶν ὁ τοῦ ΖΔ πρὸς ΔΕ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΖΔ. δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΔΕ· καὶ λοιπὸν ἄρα τὸ ΕΖ δοθέν ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΔΖ δοθέν· λόγος ἄρα τοῦ ΔΖ πρὸς τὸ ΖΕ δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς τὸ ΔΖ πρὸς ΔΕ, οὕτως καὶ τὸ ΑΒ πρὸς ΑΓ, ἀναστρέψαντι ἄρα ἐστὶν ὡς τὸ ΔΖ πρὸς τὸ ΖΕ, οὕτως τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΒΓ. λόγος δὲ τοῦ ΔΖ πρὸς ΖΕ δοθείς, ὡς δέδεικται· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΒΓ δοθείς.

6Önerme 6. Birbirine oranı verilmiş iki büyüklük birleştirilirse, bütünün her birine oranı da verilmiş olur.

Birbirine oranı verilmiş iki büyüklük, AG ile GB birleştirilsin. Diyorum ki AB bütününün AG ile GB'nin her birine oranı da verilmiştir.

Verilmiş bir DE büyüklüğü ortaya konsun. AG'nin GB'ye oranı verilmiş olduğundan, onunla aynı oran, DE'nin EZ'ye oranı kurulsun. O hâlde DE'nin EZ'ye oranı verilmiştir. DE verilmiştir; o hâlde EZ de verilmiştir; demek ki DZ bütünü de verilmiştir. DE ile EZ'nin her biri de verilmiştir; o hâlde DZ'nin DE ile EZ'nin her birine oranı verilmiştir. AG'nin GB'ye oranı DE'nin EZ'ye oranı gibi olduğundan, birleştirerek, AB'nin BG'ye oranı DZ'nin ZE'ye oranı gibidir; döndürerek de AB'nin AG'ye oranı DZ'nin DE'ye oranı gibidir. DZ'nin DE ile EZ'nin her birine oranı AB'nin AG ile GB'nin her birine oranı gibi olduğundan, AB'nin AG ile GB'nin her birine oranı da verilmiştir.

6

Ϛ΄. Ἐὰν δύο μεγέθη συντεθῇ πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχοντα δεδομένον, καὶ τὸ ὅλον πρὸς ἑκάτερον αὐτῶν λόγον ἕξει δεδομένον. συγκείσθω γὰρ δύο μεγέθη τὰ ΑΓ, ΓΒ, πρὸς ἄλ- ληλα λόγον ἔχοντα δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ ὅλον τὸ ΑΒ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΓΒ λόγον ἔχει δεδομένον. ἐκκείσθω γὰρ δεδομένον μέγεθος τὸ ΔΕ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΓ πρὸς ΓΒ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ πεποιήσθω ὁ τοῦ ΔΕ πρὸς ΕΖ. ὁ ἄρα τοῦ ΔΕ πρὸς ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς· δοθὲν δὲ τὸ ΔΕ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΕΖ· καὶ ὅλον ἄρα τὸ ΔΖ δοθέν ἐστιν. ἔστι δὲ ἑκάτερον τῶν ΔΕ, ΕΖ δοθέν· λόγος ἄρα τοῦ ΔΖ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΔΕ, ΕΖ δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς τὸ ΑΓ πρὸς ΓΒ, οὕτως τὸ ΔΕ πρὸς ΕΖ, συνθέντι ὡς τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΒΓ, οὕτως τὸ ΔΖ πρὸς ΖΕ· καὶ ἀναστρέψαντι ὡς τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΑΓ, οὕτως τὸ ΔΖ πρὸς ΔΕ. καὶ ἐπεὶ ὡς τὸ ΔΖ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΔΕ, ΕΖ, οὕτως τὸ ΑΒ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΓΒ, λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΓΒ δοθείς.

7Önerme 7. Verilmiş bir büyüklük verilmiş bir oranda bölünürse, parçalarının her biri verilmiş olur.

Verilmiş AB büyüklüğü verilmiş bir oranda, AG'nin GB'ye oranında bölünsün. Diyorum ki AG ile GB'nin her biri verilmiştir.

AG'nin GB'ye oranı verilmiş olduğundan, AB'nin AG ile GB'nin her birine oranı da verilmiştir. AB verilmiştir; o hâlde AG ile GB'nin her biri de verilmiştir.

7

ζ΄. Ἐὰν δεδομένον μέγεθος εἰς δεδομένον λόγον διαιρεθῇ, ἑκάτερον τῶν τμημάτων δεδομένον ἐστίν. δεδομένον γὰρ μέγεθος τὸ ΑΒ εἰς δεδομένον λόγον διῃρήσθω τὸν τοῦ ΑΓ πρὸς ΓΒ· λέγω, ὅτι ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΓΒ δοθέν ἐστιν. ἐπεὶ γὰρ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΓ πρὸς ΓΒ δοθείς, λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΓΒ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΑΒ· δοθὲν ἄρα καὶ ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΓΒ.

8Önerme 8. Aynı büyüklüğe oranları verilmiş olan büyüklüklerin birbirine oranı da verilmiş olur.

A ile G'nin her birinin B'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki A'nın G'ye oranı da verilmiş olacaktır.

Verilmiş bir D büyüklüğü olsun. A'nın B'ye oranı verilmiş olduğundan, onunla aynı oran, D'nin E'ye oranı kurulsun. D verilmiştir; o hâlde E de verilmiştir. Yine, B'nin G'ye oranı verilmiş olduğundan, onunla aynı oran, E'nin Z'ye oranı kurulsun. E verilmiştir; o hâlde Z de verilmiştir. D de verilmiştir; o hâlde D'nin Z'ye oranı verilmiştir. A'nın B'ye oranı D'nin E'ye oranı gibi, B'nin G'ye oranı da E'nin Z'ye oranı gibi olduğundan, eşitlikten, A'nın G'ye oranı D'nin Z'ye oranı gibidir. D'nin Z'ye oranı verilmiştir; o hâlde A'nın G'ye oranı da verilmiştir.

8

η΄. Τὰ πρὸς τὸ αὐτὸ λόγον ἔχοντα δεδομένον καὶ πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον. ἐχέτω γὰρ ἑκάτερον τῶν Α, Γ πρὸς τὸ Β λόγον δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ τὸ Α πρὸς τὸ Γ λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστω γὰρ δεδομένον μέγεθος τὸ Δ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ Α πρὸς τὸ Β δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ πεποιήσθω ὁ τοῦ Δ πρὸς τὸ Ε. δοθὲν δὲ τὸ Δ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Ε. πάλιν, ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ Β πρὸς τὸ Γ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ πεποιήσθω ὁ τοῦ Ε πρὸς τὸ Ζ. δοθὲν δὲ τὸ Ε· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Ζ. ἔστι δὲ καὶ τὸ Δ δοθέν· λόγος ἄρα τοῦ Δ πρὸς τὸ Ζ ἐστι δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς μὲν τὸ Α πρὸς τὸ Β, οὕτως τὸ Δ πρὸς τὸ Ε, ὡς δὲ τὸ Β πρὸς τὸ Γ, οὕτως τὸ Ε πρὸς τὸ Ζ, διΐσου ἄρα ἐστὶν ὡς τὸ Α πρὸς τὸ Γ, οὕτως τὸ Δ πρὸς τὸ Ζ. λόγος δὲ τοῦ Δ πρὸς τὸ Ζ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τοῦ Α πρὸς τὸ Γ δοθείς.

9Önerme 9. İki ya da daha fazla büyüklüğün birbirine oranı verilmişse ve aynı büyüklüklerin başka birtakım büyüklüklere oranları, birbirinin aynı olmasalar da, verilmişse, o büyüklüklerin de birbirine oranları verilmiş olur.

İki ya da daha fazla büyüklüğün, A, B ve G'nin birbirine oranı verilmiş olsun; aynı A, B ve G büyüklüklerinin başka birtakım büyüklüklere, D, E ve Z'ye oranları da, birbirinin aynı olmasalar da, verilmiş olsun. Diyorum ki D, E ve Z büyüklüklerinin birbirine oranı da verilmiş olacaktır.

A'nın B'ye oranı verilmiş, A'nın D'ye oranı da verilmiş olduğundan, D'nin B'ye oranı da verilmiştir. Ama B'nin E'ye oranı verilmiştir; o hâlde D'nin E'ye oranı da verilmiştir. Yine, B'nin G'ye oranı verilmiş, B'nin E'ye oranı da verilmiş olduğundan, E'nin G'ye oranı da verilmiştir. G'nin Z'ye oranı da verilmiştir; o hâlde E'nin Z'ye oranı da verilmiştir. Demek ki D, E ve Z'nin birbirine oranı verilmiştir.

9

θ΄. Ἐὰν δύο ἢ πλείονα μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, ἔχῃ δὲ τὰ αὐτὰ μεγέθη πρὸς ἄλλα τινὰ μεγέθη λόγους δεδομένους, εἰ καὶ μὴ τοὺς αὐτούς, κᾀκεῖνα τὰ μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγους ἕξει δεδομένους. δύο γὰρ ἢ πλείονα μεγέθη τὰ Α, Β, Γ πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον, ἐχέτω δὲ τὰ αὐτὰ μεγέθη τὰ Α, Β, Γ πρὸς ἄλλα τινὰ μεγέθη τὰ Δ, Ε, Ζ λόγους δεδομένους, μὴ τοὺς αὐτοὺς δέ· λέγω, ὅτι καὶ τὰ Δ, Ε, Ζ, μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον. ἐπεὶ γὰρ λόγος ἐστὶ τοῦ Α πρὸς τὸ Β δοθείς, τοῦ δὲ Α πρὸς τὸ Δ λόγος ἐστὶ δοθείς, καὶ τοῦ Δ ἄρα πρὸς τὸ Β λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀλλὰ τοῦ Β πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ Δ ἄρα πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. πάλιν, ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ Β πρὸς τὸ Γ δοθείς, τοῦ δὲ Β πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς, καὶ τοῦ Ε ἄρα πρὸς τὸ Γ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ Γ πρὸς τὸ Ζ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ Ε ἄρα πρὸς τὸ Ζ λόγος ἐστὶ δοθείς· τὰ Δ, Ε, Ζ ἄρα πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχει δεδομένον.

10Önerme 10. Bir büyüklük bir büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, ikisinin toplamı da aynı büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur. İkisinin toplamı aynı büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, kalan da ya aynı büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür ya da kalan, öbür büyüklüğün kendisine oranı verilmiş olan bir büyüklükle birlikte verilmiştir.

AB büyüklüğü BG büyüklüğünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki ikisinin toplamı AG de aynı GB'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AB, BG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, AD çıkarılsın; o hâlde geriye kalan DB'nin BG'ye oranı verilmiştir; birleştirerek, DG'nin BG'ye oranı da verilmiştir. AD de verilmiştir; o hâlde GA, GB'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

Şimdi de AG, GB'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki geriye kalan AB ya aynı BG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olacaktır ya da AB, BG'nin kendisine oranı verilmiş olan bir büyüklükle birlikte verilmiştir.

AG, GB'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük çıkarılsın. Bu verilen büyüklük ya AB'den küçüktür ya da büyüktür. Önce küçük olsun ve AD olsun; o hâlde geriye kalan DG'nin GB'ye oranı verilmiştir; ayırarak, DB'nin BG'ye oranı da verilmiştir. AD de verilmiştir; o hâlde AB, BG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

Şimdi de verilen büyüklük AB'den büyük olsun ve ona eşit AE konsun; o hâlde geriye kalan EG'nin GB'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla tersine, BG'nin EG'ye oranı da verilmiştir; döndürerek, BG'nin BE'ye oranı da verilmiştir. EB ile BA'nın toplamı da verilmiştir, çünkü AE bütünü verilmiştir. O hâlde BA, BG'nin kendisine oranı verilmiş olan büyüklükle birlikte verilmiştir.

10

ι΄. Ἐὰν μέγεθος μεγέθους δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, καὶ τὸ συναμφότερον τοῦ αὐτοῦ δοθέντι μεῖζον ἔσται, ἢ ἐν λόγῳ· καὶ ἐὰν τὸ συναμφότερον τοῦ αὐτοῦ δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ αὐτοῦ ἤτοι δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἢ τὸ λοιπὸν μετὰ τοῦ ἑξῆς, πρὸς ὃ τὸ ἕτερον λόγον ἔχει δεδομένον, δοθέν ἐστιν. μέγεθος γὰρ τὸ ΑΒ μεγέθους τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι καὶ τὸ συναμφότερον τὸ ΑΓ τοῦ αὐτοῦ τοῦ ΓΒ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΑΒ τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΑΔ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΔΒ πρὸς τὸ ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ συνθέντι τοῦ ΔΓ πρὸς τὸ ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΑΔ· τὸ ΓΑ ἄρα τοῦ ΓΒ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. πάλιν δὴ τὸ ΑΓ τοῦ ΓΒ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι τὸ λοιπὸν τὸ ΑΒ τοῦ αὐτοῦ τοῦ ΒΓ ἤτοι δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ, ἢ τὸ ΑΒ μετὰ τοῦ ἑξῆς, πρὸς ὅ τὸν ΒΓ λόγον ἔχει δοθέντα, δοθέν ἐστιν. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΑΓ τοῦ ΓΒ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος. τὸ δὴ δοθὲν ἤτοι ἔλασσόν ἐστι τοῦ ΑΒ ἢ μεῖζον. ἔστω πρότερον ἔλασσον, καὶ ἔστω τὸ ΑΔ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΔΓ πρὸς ΓΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· διελόντι ἄρα τοῦ ΔΒ πρὸς ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΑΔ· τὸ ΑΒ ἄρα τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἀλλὰ δὴ τὸ δοθὲν μεῖζον ἔστω τοῦ ΑΒ, καὶ κείσθω αὐτῷ ἴσον τὸ ΑΕ· λόγος ἄρα λοιποῦ τοῦ ΕΓ πρὸς. τὸ ΓΒ ἐστι δοθείς· ὥστε καὶ ἀνάπαλιν τοῦ ΒΓ πρὸς τὸ ΕΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ ἀναστρέψαντι ὁ τοῦ ΒΓ πρὸς ΒΕ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι τὸ ΕΒ μετὰ τοῦ ΒΑ δοθέν· ὅλον γὰρ τὸ ΑΕ δοθέν ἐστιν· τὸ ΒΑ ἄρα μετὰ τοῦ ἑξῆς, πρὸς ὃ τὸ ΒΓ λόγον ἔχει δοθέντα, δοθέν ἐστιν.

11Önerme 11. Bir büyüklük bir büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, ikisinin toplamının da verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur; aynı büyüklük ikisinin toplamının verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, kalanın da verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB büyüklüğü BG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki AG'nin de verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AB, BG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, AD çıkarılsın; o hâlde geriye kalan DB'nin BG'ye oranı verilmiştir. Tersine ve birleştirerek, GD'nin DB'ye oranı verilmiştir; onunla aynı oran, AD'nin DE'ye oranı kurulsun; o hâlde AD'nin DE'ye oranı da verilmiştir. AD verilmiştir; o hâlde DE de verilmiştir; dolayısıyla geriye kalan EA da verilmiştir. AG bütününün EB bütününe oranı da verilmiştir; dolayısıyla EB'nin AG'ye oranı da verilmiştir. AE de verilmiştir; o hâlde BA, AG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

Şimdi de BA, ikisinin toplamı AG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki aynı AB, geriye kalan BG'nin de verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olacaktır.

AB, AG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, AE çıkarılsın; o hâlde geriye kalan EB'nin AG'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla AG'nin EB'ye oranı da verilmiştir. Onunla aynı oran, AD'nin ED'ye oranı kurulsun; o hâlde DA'nın ED'ye oranı da verilmiştir; döndürerek, DA'nın AE'ye oranı verilmiştir; tersine, EA'nın AD'ye oranı da verilmiştir. AE verilmiştir; o hâlde AD bütünü de verilmiştir. AG bütününün EB bütününe oranı verilmiş olduğundan ve bunların parçaları olan AD'nin DE'ye oranı da verilmiş olduğundan, geriye kalan GD'nin geriye kalan DB'ye oranı da verilmiş olacaktır; ayırarak, GB'nin DB'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla DB'nin BG'ye oranı da verilmiştir. DA da verilmiştir; o hâlde AB, BG'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

11

ια. Ἐὰν μέγεθος μεγέθους δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, τὸ αὐτὸ καὶ συναμφοτέρου δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ, καὶ ἐὰν τὸ αὐτὸ συναμφοτέρου δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, τὸ αὐτὸ καὶ τοῦ λοιποῦ δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ. μέγεθος γὰρ τὸ ΑΒ τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι καὶ τοῦ ΑΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΑΒ τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΑΔ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΔΒ πρὸς τὸ ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀνάπαλιν καὶ συνθέντι λόγος ἐστὶ τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ΔΒ δοθείς· ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τοῦ ΑΔ πρὸς τὸ ΔΕ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΔ πρὸς τὸ ΔΕ δοθείς· δοθὲν δὲ τὸ ΑΔ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΔΕ· ὥστε καὶ λοιπὸν τὸ ΕΑ δοθέν ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ ὅλου τοῦ ΑΓ πρὸς ὄλον τὸ ΕΒ λόγος δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΕΒ πρὸς ΑΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΑΕ· τὸ ΒΑ ἄρα τοῦ ΑΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἀλλὰ δὴ τὸ ΒΑ συναμφοτέρου τοῦ ΑΓ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι τὸ αὐτὸ τὸ ΑΒ καὶ τοῦ λοιποῦ τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΑΒ τοῦ ΑΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μεγεθος τὸ ΑΕ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΕΒ πρὸς τὸ ΑΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΑΓ πρὸς τὸ ΕΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τοῦ ΑΔ πρὸς ΕΔ· καὶ τοῦ ΔΑ ἄρα πρὸς ΕΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ ἀναστρέψαντι τοῦ ΔΑ πρὸς ΑΕ λόγος δοθείς· καὶ ἀνάπαλιν τοῦ ΕΑ πρὸς τὸ ΑΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ δοθὲν τὸ ΑΕ· δοθὲν ἄρα καὶ ὅλον τὸ ΑΔ. καὶ ἐπεὶ ὅλου τοῦ ΑΓ πρὸς ὅλον τὸ ΕΒ λόγος ἐστὶ δοθείς, ὧν τοῦ ΑΔ πρὸς τὸ ΔΕ λόγος ἐστὶ δοθείς, ἔσται καὶ λοιποῦ τοῦ ΓΔ πρὸς λοιπὸν τὸ ΔΒ λόγος δοθείς· καὶ διελόντι τοῦ ΓΒ πρὸς τὸ ΔΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΔΒ πρὸς τὸ ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΔΑ· τὸ ΑΒ ἄρα τοῦ ΒΓ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

12Önerme 12. Üç büyüklük varsa ve birincisi ikincisiyle birlikte verilmiş, ikincisi de üçüncüsüyle birlikte verilmişse, birincisi ya üçüncüsüne eşittir ya da biri öbüründen verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AB, BG ve GD üç büyüklük olsun; AB'nin BG ile birlikte oluşturduğu AG verilmiş, BG'nin GD ile birlikte oluşturduğu BD de verilmiş olsun. Diyorum ki AB ya GD'ye eşittir ya da biri öbüründen verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AG ile BD'nin her biri verilmiş olduğundan, bu verilmiş büyüklükler ya eşittir ya da eşit değildir.

Önce eşit olsun; o hâlde AG, BD'ye eşittir. Ortak BG çıkarılsın; o hâlde geriye kalan AB geriye kalan GD'ye eşittir.

Şimdi eşit olmasınlar, AG, BD'den büyük olsun ve BD'ye eşit GE konsun. BD verilmiştir; o hâlde GE de verilmiştir. AG bütünü de verilmiştir; o hâlde geriye kalan AE de verilmiştir. EG, BD'ye eşit olduğundan, ortak BG çıkarılsın; o hâlde geriye kalan BE geriye kalan GD'ye eşittir. AE de verilmiştir; o hâlde AB, GD'den verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

12

ιβ΄. Ἐὰν ᾖ τρία μεγέθη καὶ τὸ μὲν πρῶτον μετὰ τοῦ δευτέρου ᾖ δοθέν, ᾖ δὲ καὶ τὸ δεύτερον μετὰ τοῦ τρίτου δοθέν, τὸ πρῶτον τῷ τρίτῳ ἤτοι ἴσον ἐστίν, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν. ἔστω τρία μεγέθη τὰ ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ, καὶ τὸ μὲν ΑΒ μετὰ τοῦ ΒΓ δοθὲν ἔστω τὸ ΑΓ, τὸ δὲ ΒΓ μετὰ τοῦ ΓΔ δοθὲν ἔστω τὸ ΒΔ· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒ τῷ ΓΔ ἤτοι ἴσον ἐστίν, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν. ἐπεὶ γὰρ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν ΑΓ, ΒΔ, τὰ δὴ δοθέντα ἤτοι ἴσα ἐστὶν ἢ ἄνισα. ἔστω πρότερον ἴσα· ἴσον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΓ τῷ ΒΔ. κοινὸν ἀφῃρήσθω τὸ ΒΓ· λοιπὸν ἄρα τὸ ΑΒ λοιπῷ τῷ ΓΔ ἴσον ἐστίν. μὴ ἔστω δὴ ἴσα, ἀλλʼ ἔστω μεῖζον τὸ ΑΓ τοῦ ΒΔ, καὶ κείσθω τῷ ΒΔ ἴσον τὸ ΓΕ· δοθὲν δὲ τὸ ΒΔ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΓΕ· ἔστι δὲ καὶ ὅλον τὸ ΑΓ δοθέν· καὶ λοιπὸν τὸ ΑΕ δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεὶ ἴσον ἐστὶ τὸ ΕΓ τῷ ΒΔ, κοινὸν ἀφῃρήσθω τὸ ΒΓ· λοιπὸν ἄρα τὸ ΒΕ λοιπῷ τῷ ΓΔ ἴσον ἐστίν. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΑΕ· τὸ ΑΒ ἄρα τοῦ ΓΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν.

13Önerme 13. Üç büyüklük varsa, birincinin ikinciye oranı verilmişse ve ikinci üçüncünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, birinci de üçüncünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB, GD ve E üç büyüklük olsun; AB'nin GD'ye oranı verilmiş, GD de E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki AB de E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

GD, E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, GZ çıkarılsın; o hâlde geriye kalan DZ'nin E'ye oranı verilmiştir. AB'nin GD'ye oranı verilmiş olduğundan, onunla aynı oran, AH'nin GZ'ye oranı kurulsun. O hâlde AH'nin GZ'ye oranı da verilmiştir. GZ verilmiştir; o hâlde AH de verilmiştir; geriye kalan HB'nin geriye kalan DZ'ye oranı da verilmiştir. DZ'nin E'ye oranı verilmiştir; o hâlde HB'nin E'ye oranı da verilmiştir. AH de verilmiştir; o hâlde AB, E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

13

ιγ΄. Ἐὰν ᾖ τρία μεγέθη, καὶ τὸ μὲν πρῶτον πρὸς τὸ δεύτερον λόγον ἔχῃ δεδομένον, τὸ δὲ δεύτερον τοῦ τρίτου δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, καὶ τὸ πρῶτον τοῦ τρίτου δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ. ἔστω τρία μεγέθη τὰ ΑΒ, ΓΔ, Ε, καὶ τὸ μὲν ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ λόγον ἐχέτω δεδομένον, τὸ δὲ ΓΔ τοῦ Ε δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι καὶ τὸ ΑΒ τοῦ Ε δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΓΔ τοῦ Ε δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΓΖ· λοιποῦ. ἄρα τοῦ ΔΖ πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ δοθεὶς τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΖ. λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΖ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΓΖ δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΑΗ· καὶ λοιποῦ τοῦ ΗΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΔΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ΔΖ πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΗΒ ἄρα πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστὶ δοθὲν τὸ ΑΗ· τὸ ΑΒ ἄρα τοῦ Ε δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

14Önerme 14. Birbirine oranı verilmiş iki büyüklüğün her birine verilmiş bir büyüklük eklenirse, bütünlerin birbirine oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB ile GD iki büyüklüğünün birbirine oranı verilmiş olsun ve her birine verilmiş bir büyüklük, AE ile GZ eklensin. Diyorum ki EB ile ZD bütünlerinin birbirine oranı ya verilmiştir ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

EA ile ZG'nin her biri verilmiş olduğundan, EA'nın ZG'ye oranı verilmiştir. Bu oran AB'nin GD'ye oranıyla aynıysa, EB bütününün ZD bütününe oranı da verilmiş olacaktır.

Şimdi aynı olmasın ve AB'nin GD'ye oranı HA'nın GZ'ye oranı gibi kılınsın; o hâlde HA'nın ZG'ye oranı da verilmiştir. ZG verilmiştir; o hâlde HA da verilmiştir. EA da verilmiştir; o hâlde geriye kalan EH de verilmiştir. AB'nin GD'ye oranı HA'nın ZG'ye oranı gibi olduğundan, HB'nin ZD'ye oranı da verilmiştir. EH de verilmiştir; o hâlde EB, ZD'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

14

ιδ΄. Ἐὰν δύο μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ προστεθῇ ἑκατέρῳ αὐτῶν δεδομένον μέγεθος, τὰ ὅλα πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. δύο γὰρ μεγέθη τὰ ΑΒ, ΓΔ πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον, καὶ προσκείσθω ἑκατέρῳ αὐτῶν δεδομένον μέγεθος, τό τε ΑΕ καὶ τὸ ΓΖ· λέγω, ὅτι τὰ ὅλα τὰ ΕΒ, ΖΔ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἔχει· δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν ΕΑ, ΖΓ, λόγος ἄρα τοῦ ΕΑ πρὸς τὸ ΖΓ δοθείς. καὶ εἰ μὲν ὁ αὐτὸς τῷ τοῦ ΑΒ πρὸς ΓΔ, ἔσται καὶ ὄλου τοῦ ΕΒ πρὸς ὅλον τὸ ΖΔ λόγος δοθείς. μὴ ἔστω δὴ ὁ αὐτὸς καὶ πεποιήσθω ὡς τὸ ΑΒ πρὸς ΓΔ, οὕτως τὸ ΗΑ πρὸς ΓΖ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΗΑ πρὸς τὸ ΖΓ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΖΓ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΗΑ. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΕΑ δοθέν· καὶ λοιπὸν ἄρα τὸ ΕΗ δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεὶ ὡς τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ, οὕτως τὸ ΗΑ πρὸς τὸ ΖΓ, λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΗΒ πρὸς ΖΔ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΕΗ· τὸ ΕΒ ἄρα τοῦ ΖΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστι ἢ ἐν λόγῳ.

15Önerme 15. Birbirine oranı verilmiş iki büyüklüğün her birinden verilmiş bir büyüklük çıkarılırsa, geriye kalanların birbirine oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB ile GD iki büyüklüğünün birbirine oranı verilmiş olsun ve her birinden verilmiş bir büyüklük, AB'den EA, GD'den GZ çıkarılsın. Diyorum ki geriye kalan EB ile ZD'nin birbirine oranı ya verilmiş olacaktır ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AE ile GZ'nin her biri verilmiş olduğundan, AE'nin GZ'ye oranı verilmiştir. Bu oran AB'nin GD'ye oranıyla aynıysa, geriye kalan EB'nin geriye kalan ZD'ye oranı da verilmiş olacaktır.

Şimdi aynı olmasın ve AB'nin GD'ye oranı AH'nin GZ'ye oranı gibi kılınsın. AB'nin GD'ye oranı verilmiştir; o hâlde AH'nin GZ'ye oranı da verilmiştir. GZ verilmiştir; o hâlde AH de verilmiştir. AE de verilmiştir; o hâlde geriye kalan EH de verilmiştir. AB'nin GD'ye oranı AH'nin GZ'ye oranı gibi olduğundan, geriye kalan HB'nin geriye kalan ZD'ye oranı verilmiştir. EH de verilmiştir; o hâlde EB, ZD'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

15

ιε΄. Ἐὰν δύο μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον καὶ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ ἑκατέρου αὐτῶν δεδομένον μέγεθος, τὰ λοιπὰ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. δύο γὰρ μεγέθη τὰ ΑΒ, ΓΔ πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον, καὶ ἀφῃρήσθω ἀφʼ ἑκατέρου αὐτῶν δεδομένον μέγεθος, ἀπὸ μὲν τοῦ ΑΒ τὸ ΕΑ, ἀπὸ δὲ τοῦ ΓΔ τὸ ΓΖ· λέγω, ὅτι τὰ λοιπὰ τὰ ΕΒ, ΖΔ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ ἑκάτερον τῶν ΑΕ, ΓΖ δοθέν ἐστι, λόγος ἄρα τοῦ ΑΕ πρὸς ΓΖ δοθείς. καὶ εἰ μὲν ὁ αὐτός ἐστι τῷ τοῦ ΑΒ πρὸς ΓΔ, ἔσται καὶ λοιποῦ τοῦ ΕΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΖΔ λόγος δοθείς. μὴ ἔστω δὴ ὁ αὐτός, καὶ πεποιήσθω ὡς τὸ ΑΒ πρὸς ΓΔ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΖ. λόγος δὲ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΖ δοθείς· δοθὲν δὲ τὸ ΓΖ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΑΗ. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΑΕ δοθέν· καὶ λοιπὸν ἄρα τὸ ΕΗ δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεὶ ὡς τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΖ, λοιποῦ ἄρα τοῦ ΗΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΖΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΕΗ· τὸ ΕΒ ἄρα τοῦ ΖΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

16Önerme 16. Birbirine oranı verilmiş iki büyüklükten birinden verilmiş bir büyüklük çıkarılır, öbürüne verilmiş bir büyüklük eklenirse, bütün, kalanın verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB ile GD iki büyüklüğünün oranı verilmiş olsun; GD'den verilmiş GE büyüklüğü çıkarılsın, AB'ye de verilmiş ZA büyüklüğü eklensin. Diyorum ki ZB bütünü, kalan ED'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AB'nin GD'ye oranı verilmiş olduğundan, onunla aynı oran, AH'nin GE'ye oranı kurulsun; o hâlde AH'nin GE'ye oranı da verilmiştir. GE verilmiştir; o hâlde AH de verilmiştir. AZ de verilmiştir; o hâlde ZH bütünü verilmiştir. AB'nin GD'ye oranı AH'nin GE'ye oranı gibi olduğundan, geriye kalan HB'nin geriye kalan ED'ye oranı da verilmiştir. HZ de verilmiştir; o hâlde ZB, ED'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

16

ις΄. Ἐὰν δύο μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ ἑνὸς αὐτῶν δεδομένον μέγεθος ἀφαιρεθῇ, τῷ δὲ ἑτέρῳ αὐτῶν δεδομένον μέγεθος προστεθῇ, τὸ ὅλον τοῦ λοιποῦ δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ. δύο γὰρ μεγέθη τὰ ΑΒ, ΓΔ λόγον ἐχέτω δεδομένον, καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ ΓΔ δεδομένον μέγεθος ἀφῃρήσθω τὸ ΓΕ, τῷ δὲ ΑΒ δεδομένον μέγεθος προσκείσθω τὸ ΖΑ. λέγω, ὅτι ὅλον τὸ ΖΒ τοῦ λοιποῦ τοῦ ΕΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΒ πρὸς ΓΔ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΕ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΕ δοθείς· δοθὲν δὲ τὸ ΓΕ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΑΗ. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΑΖ δοθέν· ὅλον ἄρα τὸ ΖΗ δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεὶ ὡς τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς ΓΕ, καὶ λοιποῦ τοῦ ΗΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΕΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθὲν τὸ ΗΖ· τὸ ΖΒ ἄρα τοῦ ΕΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

17Önerme 17. Üç büyüklük varsa, birinci ikincinin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse ve üçüncü de aynı büyüklüğün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, birincinin üçüncüye oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB, G ve DE üç büyüklük olsun; AB ile DE'nin her biri G'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki AB ile DE'nin birbirine oranı ya verilmiştir ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

DE, G'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, DH çıkarılsın; o hâlde geriye kalan HE'nin G'ye oranı verilmiştir. Aynı sebeple [verilen büyüklük AZ çıkarılınca] ZB'nin G'ye oranı da verilmiştir; o hâlde ZB'nin HE'ye oranı da verilmiştir. Bunlara verilmiş AZ ile DH büyüklükleri eklenmiştir; o hâlde AB ile DE bütünlerinin birbirine oranı ya verilmiştir ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

17

ιζ΄. Ἐὰν ᾖ τρία μεγέθη, καὶ τὸ πρῶτον τοῦ δευτέρου δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, ᾖ δὲ καὶ τὸ τρίτον τοῦ αὐτοῦ δοθέντι μεῖζον ἢ ἐν λόγῳ, τὸ πρῶτον πρὸς τὸ τρίτον ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ. ἔστω τρία μεγέθη τὰ ΑΒ, Γ, ΔΕ, καὶ ἑκάτερον τῶν ΑΒ, ΔΕ τοῦ Γ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι τὰ ΑΒ, ΔΕ ἤτοι πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχει δεδομένον ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΔΕ τοῦ Γ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΔΗ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΗΕ πρὸς τὸ Γ λόγος ἐστὶ δοθείς. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ τοῦ ΖΒ πρὸς τὸ Γ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΖΒ ἄρα πρὸς τὸ ΗΕ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ πρόσκειται αὐτοῖς δεδομένα μεγέθη τὰ ΑΖ, ΔΗ· τὰ ὅλα ἄρα τὰ ΑΒ, ΔΕ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἔχει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

18Önerme 18. Üç büyüklük varsa ve bunlardan biri geri kalan ikisinin her birinin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, geri kalan iki büyüklüğün birbirine oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB, GD ve EZ üç büyüklük olsun; bunlardan GD, geri kalan AB ile EZ'nin her birinin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki AB'nin EZ'ye oranı ya verilmiştir ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

GD, AB'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, GH çıkarılsın. O hâlde geriye kalan HD'nin AB'ye oranı verilmiştir. Onunla aynı oran, GH'nin ATh'ye oranı kurulsun. O hâlde GH'nin ATh'ye oranı da verilmiştir. GH verilmiştir; o hâlde ATh de verilmiştir. GD bütününün ThB bütününe oranı da verilmiştir. Yine, GD, EZ'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, GK çıkarılsın. Geriye kalan KD'nin EZ'ye oranı verilmiştir. Onunla aynı oran, GK'nin LE'ye oranı kurulsun. O hâlde GK'nin LE'ye oranı da verilmiştir. GK verilmiştir; o hâlde LE de verilmiştir. GD bütününün LZ bütününe oranı da verilmiştir. GD'nin ThB'ye oranı da verilmişti; o hâlde ThB'nin LZ'ye oranı da verilmiştir. Bunlardan verilmiş ThA ile LE büyüklükleri çıkarılmıştır. O hâlde AB ile EZ'nin birbirine oranı ya verilmiş olacaktır ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

18

ιη΄. Ἐὰν ᾖ τρία μεγέθη, ἓν δὲ αὐτῶν ἑκατέρου τῶν λοιπῶν δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, τὰ λοιπὰ δύο πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἔστω τρία μεγέθη τὰ ΑΒ, ΓΔ, ΕΖ, ἓν δὲ αὐτῶν τὸ ΓΔ ἑκατέρου τῶν λοιπῶν τῶν ΑΒ, ΕΖ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ. λέγω, ὅτι τὸ ΑΒ πρὸς τὸ ΕΖ ἤτοι λόγον ἔχει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΓΔ τοῦ ΑΒ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΓΗ. λοιποῦ ἄρα τοῦ ΗΔ πρὸς τὸ ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τοῦ ΓΗ πρὸς τὸ ΑΘ. λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΓΗ πρὸς τὸ ΑΘ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΓΗ. δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΑΘ. καὶ ὅλου τοῦ ΓΔ πρὸς ὅλον τὸ ΘΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. πάλιν, ἐπεὶ τὸ ΓΔ τοῦ ΕΖ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΓΚ. λοιποῦ τοῦ ΚΔ πρὸς ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τοῦ ΓΚ πρὸς ΛΕ. λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΓΚ πρὸς ΛΕ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΓΚ. δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΛΕ. καὶ ὅλου τοῦ ΓΔ πρὸς ὅλον τὸ ΛΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ΓΔ πρὸς ΘΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ τοῦ ΘΒ ἄρα πρὸς ΛΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἀφῄρηται ἀπʼ αὐτῶν δεδομένα μεγέθη τὰ ΘΑ, ΛΕ. τὰ ΑΒ, ΕΖ ἄρα ἤτοι πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

19Önerme 19. Üç büyüklük varsa, birinci ikincinin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse ve ikinci de üçüncünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, birinci de üçüncünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB, GD ve E üç büyüklük olsun; AB, GD'nin, GD de E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki AB de E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

GD, E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, GZ çıkarılsın; o hâlde geriye kalan ZD'nin E'ye oranı verilmiştir. Yine, AB, GD'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, AH çıkarılsın; o hâlde geriye kalan HB'nin GD'ye oranı verilmiştir. Onunla aynı oran, HTh'nin GZ'ye oranı kurulsun; o hâlde HTh'nin GZ'ye oranı da verilmiştir. GZ verilmiştir; o hâlde HTh de verilmiştir. HA da verilmiştir; o hâlde ThA bütünü de verilmiştir. HB'nin GD'ye oranı HTh'nin GZ'ye oranı gibi olduğundan, geriye kalan ThB'nin geriye kalan ZD'ye oranı da verilmiştir. ZD'nin E'ye oranı verilmiştir; o hâlde ThB'nin E'ye oranı da verilmiştir. ThA da verilmiştir; o hâlde BA, E'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

19

ιθ΄. Ἐὰν ᾖ τρία μεγέθη, καὶ τὸ μὲν πρῶτον τοῦ δευτέρου δοθέντι μεῖζον ᾖ ἢ ἐν λόγῳ, ᾖ δὲ καὶ τὸ δεύτερον τοῦ τρίτου δοθέντι μεῖζον ἢ ἐν λόγῳ, καὶ τὸ πρῶτον τοῦ τρίτου δοθέντι μεῖζον ἔσται ἢ ἐν λόγῳ. ἔστω τρία μεγέθη τὰ ΑΒ, ΓΔ, Ε, καὶ τὸ μὲν ΑΒ τοῦ ΓΔ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ, τὸ δὲ ΓΔ τοῦ Ε δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ. λέγω, ὅτι καὶ τὸ ΑΒ τοῦ Ε δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ τὸ ΓΔ τοῦ Ε δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΓΖ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΖΔ πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. πάλιν, ἐπεὶ τὸ ΑΒ τοῦ ΓΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν μέγεθος τὸ ΑΗ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ΗΒ πρὸς τὸ ΓΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω τοῦ ΗΘ πρὸς τὸ ΓΖ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΗΘ πρὸς τὸ ΓΖ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΓΖ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΗΘ. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΗΑ δοθέν· καὶ ὅλον ἄρα τὸ ΘΑ δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεὶ ὡς τὸ ΗΒ πρὸς τὸ ΓΔ, οὕτως τὸ ΗΘ πρὸς τὸ ΓΖ, καὶ λοιποῦ τοῦ ΘΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΖΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ΖΔ πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΘΒ ἄρα πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ δοθὲν τὸ ΘΑ· τὸ ΒΑ ἄρα τοῦ Ε δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

20Önerme 20. İki büyüklük verilmişse ve bunlardan, birbirine oranı verilmiş büyüklükler çıkarılırsa, geriye kalanların birbirine oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB ve GD verilmiş iki büyüklük olsun; AB ile GD'den, birbirine oranı verilmiş AE ve GZ büyüklükleri çıkarılsın. Diyorum ki EB ile ZD'nin birbirine oranı ya verilmiştir ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AB ile GD'nin her biri verilmiş olduğundan, AB'nin GD'ye oranı verilmiştir. Bu oran AE'nin GZ'ye oranıyla aynıysa, geriye kalan EB'nin geriye kalan ZD'ye oranı da verilmiş olur. Aynı olmasın; AH'nin GD'ye oranı EA'nın GZ'ye oranı gibi olsun. AE'nin GZ'ye oranı verilmiştir; o hâlde AH'nin GD'ye oranı da verilmiştir. GD verilmiştir; o hâlde AH de verilmiştir. AB de verilmiştir; o hâlde geriye kalan HB de verilmiştir. AE'nin GZ'ye oranı AH'nin GD'ye oranı gibi olduğundan, geriye kalan HE'nin geriye kalan ZD'ye oranı da verilmiştir. HB de verilmiştir; o hâlde EB, ZD'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

20

κ΄. Ἐὰν ᾖ δύο μεγέθη δεδομένα, καὶ ἀφαιρεθῇ ἀπʼ αὐτῶν μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχοντα δεδομένον, τὰ λοιπὰ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἔστω δύο μεγέθη δεδομένα τὰ ΑΒ, ΓΔ, καὶ ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΓΔ ἀφῃρήσθω μεγέθη τὰ ΑΕ, ΓΖ λόγον ἔχοντα πρὸς ἄλληλα δεδομένον· λέγω, ὅτι τὰ ΕΒ, ΖΔ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἔχει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν ΑΒ, ΓΔ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΒ πρὸς ΓΔ δοθείς. καὶ εἰ μὲν ὁ αὐτός ἐστι τῷ τοῦ ΑΕ πρὸς ΓΖ, ἔσται καὶ λοιποῦ τοῦ ΕΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΖΔ λόγος δοθείς. μὴ ἔστω δὴ ὁ αὐτός, καὶ πεποιήσθω ὡς τὸ ΕΑ πρὸς ΓΖ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς ΓΔ. λόγος δὲ τοῦ ΑΕ πρὸς ΓΖ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΗ πρὸς ΓΔ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΓΔ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΑΗ. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΑΒ δοθέν· καὶ λοιπὸν ἄρα τὸ ΗΒ. δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς τὸ ΑΕ πρὸς ΓΖ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΔ, καὶ λοιποῦ τοῦ ΗΕ πρὸς λοιπὸν τὸ ΖΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· δοθὲν δὲ τὸ ΗΒ· τὸ ΕΒ ἄρα τοῦ ΖΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

21Önerme 21. İki büyüklük verilmişse ve bunlara, birbirine oranı verilmiş büyüklükler eklenirse, bütünlerin birbirine oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olur.

AB ve GD verilmiş iki büyüklük olsun; bunlara, birbirine oranı verilmiş AE ve GZ büyüklükleri eklensin. Diyorum ki EB ile ZD bütünlerinin birbirine oranı ya verilmiş olur ya da biri öbürünün verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

AB ile GD'nin her biri verilmiş olduğundan, AB'nin GD'ye oranı verilmiştir. Bu oran EA'nın GZ'ye oranıyla aynıysa, EB bütününün ZD bütününe oranı da verilmiş olur. Aynı değilse, HA'nın GD'ye oranı AE'nin GZ'ye oranı gibi olsun; o hâlde HA'nın GD'ye oranı verilmiştir. GD verilmiştir; o hâlde HA da verilmiştir. AB de verilmiştir; o hâlde geriye kalan HB de verilmiştir. EA'nın ZG'ye oranı AH'nin GD'ye oranı gibi olduğundan, EH bütününün ZD bütününe oranı da verilmiştir. HB de verilmiştir; o hâlde EB, ZD'nin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyüktür.

21

κα΄. Ἐὰν ᾖ δύο μεγέθη δεδομένα, καὶ προστεθῇ αὐτοῖς μεγέθη πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχοντα δεδομένον, τὰ ὅλα πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἔστω δύο μεγέθη δεδομένα τὰ ΑΒ, ΓΔ, καὶ προσκείσθω αὐτοῖς μεγέθη τὰ ΑΕ, ΓΖ λόγον ἔχοντα πρὸς ἄλληλα δεδομένον· λέγω, ὅτι τὰ ὅλα τὰ ΕΒ, ΖΔ πρὸς ἄλληλα ἤτοι λόγον ἕξει δεδομένον, ἢ τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ. ἐπεὶ γὰρ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν ΑΒ, ΓΔ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ δοθείς. καὶ εἰ μὲν ὁ αὐτός ἐστι τῷ τοῦ ΕΑ πρὸς τὸ ΓΖ, ἔσται καὶ ὅλου τοῦ ΕΒ πρὸς ὅλον τὸ ΖΔ λόγος δοθείς. εἰ δὲ οὔ, πεποιήσθω ὡς τὸ ΑΕ πρὸς ΓΖ, οὕτως τὸ ΗΑ πρὸς τὸ ΓΔ· λόγος ἄρα τοῦ ΗΑ πρὸς τὸ ΓΔ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ΓΔ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ΗΑ. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΑΒ δοθέν· καὶ λοιπὸν ἄρα τὸ ΗΒ δοθέν ἐστιν. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς τὸ ΕΑ πρὸς ΖΓ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς τὸ ΓΔ, καὶ ὅλου τοῦ ΕΗ πρὸς ὅλον τὸ ΖΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ δοθὲν τὸ ΗΒ· τὸ ΕΒ ἄρα τοῦ ΖΔ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ.

22Önerme 22. İki büyüklüğün her birinin bir büyüklüğe oranı verilmişse, ikisinin toplamının aynı büyüklüğe oranı da verilmiş olur.

AB ve BG büyüklüklerinin her birinin D büyüklüğüne oranı verilmiş olsun. Diyorum ki ikisinin toplamı olan AG'nin aynı D'ye oranı da verilmiştir.

AB ile BG'nin her birinin D'ye oranı verilmiş olduğundan, AB'nin BG'ye oranı da verilmiştir; birleştirerek, AG'nin BG'ye oranı verilmiştir. BG'nin D'ye oranı da verilmiştir; o hâlde AG'nin D'ye oranı da verilmiştir.

22

κβ΄. Ἐὰν δύο μεγέθη πρός τι μέγεθος λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ τὸ συναμφότερον πρὸς τὸ αὐτὸ λόγον ἕξει δεδομένον, δύο γὰρ μεγέθη τὰ ΑΒ, ΒΓ πρός τι μέγεθος τὸ Δ λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ τὸ συναμφότερον τὸ ΑΓ πρὸς τὸ αὐτὸ τὸ Δ λόγον ἔχει δεδομένον. ἐπεὶ γὰρ ἑκάτερον τῶν ΑΒ, ΒΓ πρὸς τὸ Δ λόγον ἔχει δεδομένον, λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΒΓ δοθείς· καὶ συνθέντι τοῦ ΑΓ πρὸς τὸ ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ΒΓ πρὸς Δ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΑΓ ἄρα πρὸς τὸ Δ λόγος ἐστὶ δοθείς.

23Önerme 23. Bir bütünün bir bütüne oranı verilmişse ve parçaların parçalara oranları da, birbirinin aynı olmamak şartıyla, verilmişse, hepsinin hepsine oranı verilmiş olur.

AB bütününün GD bütününe oranı verilmiş olsun; AE ve EB parçalarının GZ ve ZD parçalarına oranları da, birbirinin aynı olmamak şartıyla, verilmiş olsun. Diyorum ki hepsinin hepsine oranı verilmiştir.

AE'nin GZ'ye oranı verilmiş olduğundan, AB'nin GH'ye oranı da onunla aynı olsun; o hâlde AB'nin GH'ye oranı da verilmiştir. Bu durumda geriye kalan EB'nin geriye kalan ZH'ye oranı da verilmiş olur. EB'nin ZD'ye oranı verilmiştir; o hâlde ZD'nin ZH'ye oranı da verilmiştir; döndürerek, ZD'nin DH'ye oranı verilmiştir. AB'nin hem DG'ye hem GH'ye oranı verilmiş olduğundan, DG'nin GH'ye oranı da verilmiştir; döndürerek, GD'nin DH'ye oranı da verilmiştir. HD'nin DZ'ye oranı ise verilmiştir; o hâlde GD'nin DZ'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla GZ'nin ZD'ye oranı da verilmiştir. GZ'nin AE'ye, ZD'nin de BE'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla hepsinin hepsine oranı verilmiştir.

23

κγ΄. Ἐὰν ὅλον πρὸς ὅλον λόγον ἔχῃ δεδομένον, ἔχῃ δὲ καὶ τὰ μέρη πρὸς τὰ μέρη λόγους δεδομένους, μὴ τοὺς αὐτοὺς δέ, καὶ πάντα πρὸς πάντα λόγους ἕξει δεδομένους. ἐχέτω γὰρ ὅλον τὸ ΑΒ πρὸς ὅλον τὸ ΓΔ λόγον δεδομένον, ἐχέτω δὲ καὶ τὰ ΑΕ, ΕΒ μέρη πρὸς τὰ ΓΖ, ΖΔ μέρη λόγους δεδομένους, μὴ τοὺς αὐτοὺς δέ· λέγω, ὅτι καὶ πάντα πρὸς πάντα λόγους ἕξει δεδομένους. ἐπεὶ γὰρ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΕ πρὸς ΓΖ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τοῦ ΑΒ πρὸς ΓΗ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς ΓΗ δοθείς. ἔσται καὶ λοιποῦ τοῦ ΕΒ πρὸς λοιπὸν τὸ ΖΗ λόγος δοθείς. τοῦ δὲ ΕΒ πρὸς τὸ ΖΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΖΔ ἄρα πρὸς ΖΗ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ ἀναστρέψαντι τοῦ ΖΔ πρὸς ΔΗ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΒ πρὸς ἑκάτερον τῶν ΔΓ, ΓΗ, καὶ τοῦ ΔΓ ἄρα πρὸς τὸ ΓΗ λόγος ἐστὶ δοθείς· ἀναστρέψαντι καὶ τοῦ ΓΔ πρὸς ΔΗ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀλλὰ τοῦ ΗΔ πρὸς ΔΖ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΓΔ ἄρα πρὸς ΔΖ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΓΖ πρὸς τὸ ΖΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀλλὰ τοῦ μὲν ΓΖ πρὸς ΑΕ λόγος ἐστὶ δοθείς, τοῦ δὲ ΖΔ πρὸς ΒΕ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε πάντων πρὸς πάντα λόγος ἐστὶ δοθείς.

24Önerme 24. Üç doğru orantılıysa ve birincinin üçüncüye oranı verilmişse, ikinciye oranı da verilmiş olur.

A, B, G orantılı üç doğru olsun, yani A'nın B'ye oranı B'nin G'ye oranı gibi olsun; A'nın G'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki A'nın B'ye oranı da verilmiştir.

Verilmiş bir D doğrusu ortaya konsun. A'nın G'ye oranı verilmiş olduğundan, D'nin Z'ye oranı da onunla aynı olsun; o hâlde D'nin Z'ye oranı da verilmiştir. D verilmiştir; o hâlde Z de verilmiştir. D ile Z'nin orta orantılısı olarak E alınsın; o hâlde D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgen, E üzerindeki kareye eşittir. D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir, çünkü ikisi de verilmiştir; o hâlde E üzerindeki kare de verilmiştir; demek ki E verilmiştir. D de verilmiştir; o hâlde D'nin E'ye oranı verilmiştir. A'nın G'ye oranı D'nin Z'ye oranı gibidir. Ama A'nın G'ye oranı, A üzerindeki karenin A ile G'nin çevrelediği dikdörtgene oranı gibidir; D'nin Z'ye oranı da D üzerindeki karenin D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgene oranı gibidir. O hâlde A üzerindeki karenin A ile G'nin çevrelediği dikdörtgene oranı, D üzerindeki karenin D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgene oranı gibidir. Oysa A ile G'nin çevrelediği dikdörtgen B üzerindeki kareye eşittir, çünkü A, B, G orantılıdır; D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgen de E üzerindeki kareye eşittir. O hâlde A üzerindeki karenin B üzerindeki kareye oranı, D üzerindeki karenin E üzerindeki kareye oranı gibidir; demek ki A'nın B'ye oranı da D'nin E'ye oranı gibidir. D'nin E'ye oranı verilmiştir; o hâlde A'nın B'ye oranı da verilmiştir.

24

κδ΄. Ἐὰν τρεῖς εὐθεῖαι ἀνάλογον ὦσιν, ἡ δὲ πρώτη πρὸς τὴν τρίτην λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ πρὸς τὴν δευτέραν λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστωσαν τρεῖς εὐθεῖαι ἀνάλογον αἱ Α, Β, Γ, ὡς ἡ Α πρὸς τὴν Β, οὕτως ἡ Β πρὸς τὴν Γ, ἡ δὲ Α πρὸς τὴν Γ λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ πρὸς τὴν Β λόγον ἕξει δεδομένον. ἐκκείσθω γὰρ δοθεῖσα ἡ Δ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς Α πρὸς τὴν Γ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τῆς Δ πρὸς τὴν Ζ· λόγος ἄρα καὶ τῆς Δ πρὸς τὴν Ζ δοθείς· δοθεῖσα δὲ ἡ Δ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ Ζ. εἰλήφθω τῶν Δ, Ζ μέση ἀνάλογον ἡ Ε· τὸ ἄρα ὑπὸ τῶν Δ, Ζ ἴσον ἐστὶ τῷ ἀπὸ τῆς Ε. δοθὲν δὲ τὸ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ· δοθεῖσα γὰρ ἑκατέρα αὐτῶν· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ἀπὸ Ε· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ Ε. ἔστι δὲ καὶ ἡ Δ δοθεῖσα· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς Δ πρὸς τὴν Ε δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς ἡ Α πρὸς τὴν Γ, οὕτως ἡ Δ πρὸς τὴν Ζ, ἀλλʼ ὡς μὲν ἡ Α πρὸς τὴν Γ, οὕτως τὸ ἀπὸ τῆς Α πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Α, Γ, ὡς δὲ ἡ Δ πρὸς τὴν Ζ, οὕτως τὸ ἀπὸ τῆς Δ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ, ὡς ἄρα τὸ ἀπὸ τῆς Α πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Α, Γ, οὕτως τὸ ἀπὸ τῆς Δ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ. ἀλλὰ τῷ μὲν ὑπὸ τῶν Α, Γ ἴσον ἐστὶ τὸ ἀπὸ τῆς Β· αἱ γὰρ Α, Β, Γ ἀνάλογον εἰσιν· τῷ δὲ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ ἴσον ἐστὶ τὸ ἀπὸ τῆς Ε· ὡς ἄρα τὸ ἀπὸ τῆς Α πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς Β, οὕτως τὸ ἀπὸ τῆς Δ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς Ε· καὶ ὡς ἄρα ἡ Α πρὸς τὴν Β, οὕτως ἡ Δ πρὸς τὴν Ε. λόγος δὲ τῆς Δ πρὸς τὴν Ε δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς Α πρὸς τὴν Β δοθείς.

25Önerme 25. Konumca verilmiş iki çizgi birbirini keserse, kesiştikleri nokta konumca verilmiştir.

Konumca verilmiş AB ve GD çizgileri birbirini E noktasında kessin. Diyorum ki E noktası verilmiştir.

Verilmemişse, E noktası yer değiştirecektir; o hâlde AB ile GD'den birinin konumu da değişecektir. Oysa değişmez. O hâlde E noktası verilmiştir.

25

κε΄. Ἐὰν δύο γραμμαὶ τῇ θέσει δεδομέναι τέμνωσιν ἀλλήλας, δέδοται τὸ σημεῖον, καθʼ ὃ τέμνουσιν ἀλλήλας, τῇ θέσει. δύο γὰρ γραμμαὶ τῇ θέσει δεδομέναι αἱ ΑΒ, ΓΔ τεμνέτωσαν ἀλλήλας κατὰ τὸ Ε σημεῖον. λέγω, ὅτι δοθέν ἐστι τὸ Ε σημεῖον. εἰ γὰρ μή, μεταπεσεῖται τὸ Ε σημεῖον. μεταπεσεῖται ἄρα καὶ μιᾶς τῶν ΑΒ, ΓΔ ἡ θέσις. οὐ μεταπίπτει δέ. δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Ε σημεῖον.

26Önerme 26. Bir doğrunun uçları konumca verilmişse, doğru konumca ve büyüklükçe verilmiştir.

Bir doğrunun A ve B uçları konumca verilmiş olsun. Diyorum ki AB konumca ve büyüklükçe verilmiştir.

A yerinde dururken AB doğrusunun konumu ya da büyüklüğü değişecek olursa, B noktası da yer değiştirecektir. Oysa yer değiştirmez. O hâlde AB doğrusu konumca ve büyüklükçe verilmiştir.

26

κς΄. Ἐὰν εὐθείας γραμμῆς τὰ πέρατα ᾖ δεδομένα τῇ θέσει, δέδοται ἡ εὐθεῖα τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει. εὐθείας γὰρ γραμμῆς τὰ πέρατα τὰ Α, Β δεδομένα ἔστω τῇ θέσει. λέγω, ὅτι δέδοται ἡ ΑΒ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει. εἰ γὰρ μένοντος τοῦ Α μεταπεσεῖται τῆς ΑΒ εὐθείας ἤτοι ἡ θέσις ἢ τὸ μέγεθος, μεταπεσεῖται καὶ τὸ Β σημεῖον. οὐ μεταπίπτει δέ. δέδοται ἄρα ἡ ΑΒ εὐθεῖα τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει.

27Önerme 27. Konumca ve büyüklükçe verilmiş bir doğrunun bir ucu verilmişse, öbür ucu da verilmiş olur.

Konumca ve büyüklükçe verilmiş AB doğrusunun bir ucu, A, verilmiş olsun. Diyorum ki B de verilmiştir.

A noktası yerinde dururken B noktası yer değiştirecek olursa, AB doğrusunun da ya konumu ya büyüklüğü değişecektir. Oysa değişmez. O hâlde B noktası verilmiştir.

27

κζ΄. Ἐὰν εὐθείας γραμμῆς τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένης τὸ ἕν πέρας δοθὲν ᾖ, καὶ τὸ ἕτερον δοθήσεται. εὐθείας γὰρ γραμμῆς τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένης τῆς ΑΒ τὸ ἕν πέρας τὸ Α δοθὲν ἔστω. λέγω, ὅτι καὶ τὸ Β δοθέν ἐστιν. εἰ γὰρ μένοντος τοῦ Α σημείου μεταπεσεῖται τὸ Β σημεῖον, μεταπεσεῖται ἄρα καὶ τῆς ΑΒ εὐθείας ἤτοι ἡ θέσις ἢ τὸ μέγεθος. οὐ μεταπίπτει δέ. δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Β σημεῖον.

28Önerme 28. Verilmiş bir noktadan, konumca verilmiş bir doğruya paralel bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Verilmiş A noktasından, konumca verilmiş BG doğrusuna paralel DAE doğrusu çizilsin. Diyorum ki DAE konumca verilmiştir.

Verilmemişse, A noktası yerinde dururken DAE'nin konumu değişecektir. BG'ye paralel kalarak konumu değişsin ve ZAH olsun. O hâlde GB, ZAH'ye paraleldir. Ama BG, DAE'ye de paraleldir; o hâlde DAE de HAZ'ye paraleldir. Oysa ikisi kesişir; bu saçmadır. O hâlde DAE'nin konumu değişmez; demek ki DAE konumca verilmiştir.

28

κη΄. Ἐὰν διὰ δεδομένου σημείου παρὰ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. διὰ γὰρ δεδομένου σημείου τοῦ Α παρὰ θέσει δεδομένην εὐθείαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΔΑΕ. λέγω, ὅτι δέδοται ἡ ΔΑΕ τῇ θέσει. εἰ γὰρ μή, μένοντος τοῦ Α σημείου μεταπεσεῖται τῆς ΔΑΕ ἡ θέσις. διαμενούσης τῆς ΒΓ παραλλήλου μεταπιπτέτω καὶ ἔστω ἡ ΖΑΗ. παράλληλος ἄρα ἐστὶν ἡ ΓΒ τῇ ΖΑΗ. ἀλλά ἡ ΒΓ τῇ ΔΑΕ ἐστι παράλληλος. καὶ ἡ ΔΑΕ ἄρα τῇ ΗΑΖ παράλληλός ἐστιν. ἀλλὰ καὶ συμπίπτει· ὅπερ ἐστὶν ἄτοπον. οὐκ ἄρα μεταπεσεῖται τῆς ΔΑΕ ἡ θέσις. θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΑΕ.

29Önerme 29. Konumca verilmiş bir doğrunun üzerindeki verilmiş bir noktadan, verilmiş bir açı oluşturacak biçimde bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Konumca verilmiş AB doğrusunun üzerindeki verilmiş G noktasından, verilmiş BGD açısını oluşturacak biçimde GD doğrusu çizilsin. Diyorum ki GD konumca verilmiştir.

Verilmemişse, G noktası yerinde dururken GD'nin konumu, BGD açısının büyüklüğünü koruyarak değişecektir. Değişsin ve GE olsun. O hâlde DGB açısı EGB açısına eşittir, yani büyük küçüğe eşittir; bu saçmadır. O hâlde DG'nin konumu değişmez; demek ki GD konumca verilmiştir.

29

κθ΄. Ἐὰν πρὸς θέσει δεδομένῃ εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ δεδομένῳ εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. πρὸς θέσει γὰρ δεδομένῃ εὐθείᾳ τῇ ΑΒ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ δεδομένῳ τῷ Γ εὐθεῖα ἤχθω ἡ ΓΔ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ ΒΓΔ. λέγω, ὅτι θέσει ἐστὶν ἡ ΓΔ. εἰ γὰρ μή, μένοντος τοῦ Γ σημείου μεταπεσεῖται τῆς ΓΔ ἡ θέσις διατηροῦσα τῆς ὑπὸ τῶν ΒΓΔ γωνίας τὸ μέγεθος. μεταπιπτέτω καὶ ἔστω ἡ ΓΕ. ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΔΓΒ γωνία τῇ ὑπὸ ΕΓΒ, ἡ μείζων τῇ ἐλάσσονι· ὅπερ ἄτοπον. οὐκ ἄρα μεταπεσεῖται τῆς ΔΓ ἡ θέσις. θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΓΔ.

30Önerme 30. Verilmiş bir noktadan, konumca verilmiş bir doğruya, verilmiş bir açı oluşturacak biçimde bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Verilmiş A noktasından, konumca verilmiş BG doğrusuna, verilmiş ADG açısını oluşturacak biçimde AD doğrusu çizilsin. Diyorum ki AD konumca verilmiştir.

Verilmemişse, A noktası yerinde dururken AD'nin konumu, ADG açısının büyüklüğünü koruyarak değişecektir. Değişsin ve AZ olsun. O hâlde ADG açısı AZG açısına eşittir, yani büyük küçüğe eşittir; bu imkânsızdır. O hâlde AD'nin konumu değişmez; demek ki AD konumca verilmiştir.

30

λ΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένου σημείου ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. ἀπὸ γὰρ δεδομένου σημείου τοῦ Α ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΑΔ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΑΔΓ. λέγω, ὅτι θέσει ἐστὶν ἡ ΑΔ. εἰ γὰρ μή, μένοντος τοῦ Α σημείου μεταπεσεῖται τῆς ΑΔ ἡ θέσις διατηροῦσα τῆς ὑπὸ ΑΔΓ γωνίας τὸ μέγεθος. μεταπιπτέτω καὶ ἔστω ἡ ΑΖ. ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΑΔΓ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΑΖΓ. ἡ μείζων τῇ ἐλάττονι· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον. οὐκ ἄρα μεταπεσεῖται τῆς ΑΔ ἡ θέσις. θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΔ.

31Önerme 31. Verilmiş bir noktadan, konumca verilmiş bir doğruya, büyüklükçe verilmiş bir doğru çizilirse, bu doğru konumca da verilmiştir.

Verilmiş A noktasından, konumca verilmiş BG doğrusuna, büyüklükçe verilmiş AD doğrusu çizilsin. Diyorum ki AD konumca da verilmiştir.

Merkezi A, yarıçapı AD olan EDZ dairesi çizilsin. O hâlde EDZ dairesi konumca verilmiştir, çünkü merkezi A konumca, yarıçapı AD de büyüklükçe verilmiştir. BG doğrusu da konumca verilmiştir. Konumca verilmiş iki çizgi birbirini keserse, kesiştikleri nokta verilmiştir; o hâlde D verilmiştir. A da verilmiştir; demek ki AD konumca verilmiştir.

31

λα΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένου σημείου ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ προσβληθῇ δεδομένη τῷ μεγέθει, δέδοται καὶ τῇ θέσει. ἀπὸ γὰρ δεδομένου σημείου τοῦ Α ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω δεδομένη τῷ μεγέθει. λέγω, ὅτι καὶ τῇ θέσει δέδοται. κέντρῳ γὰρ τῷ Α, διαστήματι δὲ τῷ ΑΔ κύκλος γεγράφθω ὁ ΕΔΖ. θέσει ἄρα ἐστὶν ὁ ΕΔΖ κύκλος· δέδοται γὰρ αὐτοῦ τὸ Α κέντρον τῇ θέσει καὶ ἡ ἐκ τοῦ κέντρου ἡ ΑΔ τῷ μεγέθει. θέσει δὲ καὶ ἡ ΒΓ εὐθεῖα. ἐὰν δὲ δύο γραμμαὶ τῇ θέσει δεδομέναι τέμνωσιν ἀλλήλας, δέδοται τὸ σημεῖον, καθʼ ὃ τέμνουσιν ἀλλήλας· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Δ. ἔστι δὲ καὶ τὸ Α δοθέν. θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΔ.

32Önerme 32. Konumca verilmiş paralel doğruların arasına, verilmiş açılar oluşturacak biçimde bir doğru çizilirse, çizilen doğru büyüklükçe verilmiştir.

Konumca verilmiş AB ve GD paralel doğrularının arasına, verilmiş BEZ ve EZD açılarını oluşturacak biçimde EZ doğrusu çizilsin. Diyorum ki EZ büyüklükçe verilmiştir.

GD üzerinde verilmiş bir H noktası alınsın ve H'den EZ'ye paralel HTh çizilsin. HTh, EZ'ye paralel olduğundan ve GD doğrusu bunları kestiğinden, EZD açısı ThHD açısına eşittir. EZD açısı verilmiştir; o hâlde ThHD açısı da verilmiştir. Böylece konumca verilmiş GD doğrusunun üzerindeki verilmiş H noktasından, verilmiş ThHD açısını oluşturacak biçimde HTh doğrusu çizilmiş olduğundan, HTh konumca verilmiştir. AB de konumca verilmiştir; o hâlde Th noktası verilmiştir. H de verilmiştir; o hâlde HTh büyüklükçe verilmiştir. HTh ise EZ'ye eşittir; demek ki EZ de büyüklükçe verilmiştir.

32

λβ΄. Ἐὰν εἰς παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ δεδομένας ποιοῦσα γωνίας, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῷ μεγέθει. εἰς γὰρ παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΕΖ δεδομένας ποιοῦσα γωνίας τὰς ὑπὸ ΒΕΖ, ΕΖΔ. λέγω, ὅτι δέδοται ἡ ΕΖ τῷ μεγέθει. εἰλήφθω γὰρ ἐπὶ τῆς ΓΔ δοθὲν σημεῖον τὸ Η, καὶ διὰ τοῦ Η τῇ ΕΖ παράλληλος ἤχθω ἡ ΗΘ. ἐπεὶ παράλληλός ἐστιν ἡ ΗΘ τῇ ΕΖ καὶ εἰς αὐτὰς εὐθεῖα ἐμπέπτωκεν ἡ ΓΔ, ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ ΕΖΔ τῇ ὑπὸ ΘΗΔ. δοθεῖσα δὲ ἡ ὑπὸ τῶν ΕΖΔ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ὑπὸ ΘΗΔ. ἐπεὶ οὖν πρός θέσει δεδομένῃ εὐθείᾳ τῇ ΓΔ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ δεδομένῳ τῷ Η εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΗΘ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ ΘΗΔ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΗΘ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΑΒ. δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Θ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ τὸ Η δοθέν. δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΗΘ τῷ μεγέθει· καί ἐστιν ἴση τῇ ΕΖ. δοθεῖσα ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΕΖ τῷ μεγέθει.

33Önerme 33. Konumca verilmiş paralel doğruların arasına büyüklükçe verilmiş bir doğru çizilirse, bu doğru verilmiş açılar oluşturur.

Konumca verilmiş AB ve GD paralel doğrularının arasına, büyüklükçe verilmiş EZ doğrusu çizilsin. Diyorum ki EZ, verilmiş BEZ ve EZD açılarını oluşturur.

AB üzerinde verilmiş bir H noktası alınsın ve H'den EZ'ye paralel HTh çizilsin. O hâlde ZE, HTh'ye eşittir. EZ verilmiştir; o hâlde HTh de verilmiştir. H de verilmiştir. O hâlde merkezi H, yarıçapı HTh olan daire konumca verilmiş olur. Çizilsin ve KThL olsun; o hâlde KThL konumca verilmiştir. GD de konumca verilmiştir; o hâlde Th noktası verilmiştir. H de verilmiştir; o hâlde HTh konumca verilmiştir. GD de konumca verilmiştir; o hâlde HThD açısı verilmiştir. Bu açı EZD açısına eşittir; o hâlde EZD açısı da verilmiştir. Demek ki geriye kalan ZEB açısı da verilmiştir.

33

λγ΄. Ἐὰν εἰς παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ δεδομένη τῷ μεγέθει, δεδομένας ποιήσει γωνίας. εἰς γὰρ παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΕΖ, δεδομένη τῷ μεγέθει. λέγω, ὅτι δεδομένας ποιήσει γωνίας τὰς ὑπὸ τῶν ΒΕΖ, ΕΖΔ. εἰλήφθω γὰρ ἐπὶ τῆς ΑΒ δοθὲν σημεῖον τὸ Η καὶ διὰ τοῦ Η τῇ ΕΖ παράλληλος ἤχθω ἡ ΗΘ. ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ΖΕ τῇ ΗΘ. δοθεῖσα δὲ ἡ ΕΖ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΗΘ. καί ἐστι τὸ Η δοθέν. ὁ ἄρα κέντρῳ μὲν τῷ Η, διαστήματι δὲ τῷ ΗΘ κύκλος γραφόμενος ἔσται τῇ θέσει. γεγράφθω καὶ ἔστω ὁ ΚΘΛ. θέσει ἄρα ἐστὶν ὁ ΚΘΛ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΓΔ. δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Θ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ τὸ Η δοθέν· θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΗΘ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΓΔ. δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΗΘΔ γωνία. καί ἐστι τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΔ ἴση. δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΕΖΔ. καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΖΕΒ δοθεῖσά ἐστιν.

34Önerme 34. Konumca verilmiş paralel doğruların arasına verilmiş bir noktadan bir doğru çizilirse, bu doğru verilmiş bir oranda bölünür.

Konumca verilmiş AB ve GD paralel doğrularının arasına, verilmiş E noktasından EZH doğrusu çizilsin. Diyorum ki EZ'nin ZH'ye oranı verilmiştir.

E noktasından GD'ye EKTh dikmesi çizilsin. Verilmiş E noktasından konumca verilmiş GD doğrusuna, verilmiş EThH açısını oluşturacak biçimde ETh doğrusu çizilmiş olduğundan, ETh konumca verilmiştir. AB ile GD'nin her biri de konumca verilmiştir; o hâlde K ve Th noktalarının her biri verilmiştir. E de verilmiştir; o hâlde EK ile KTh'nin her biri verilmiştir; demek ki EK'nin KTh'ye oranı verilmiştir. EK'nin KTh'ye oranı ise EZ'nin ZH'ye oranı gibidir; o hâlde EZ'nin ZH'ye oranı da verilmiştir.

34

λδ΄. Ἐὰν εἰς παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας ἀπὸ δεδομένου σημείου εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ, εἰς δεδομένον λόγον τμηθήσεται. εἰς γὰρ παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ ἀπὸ δεδομένου σημείου τοῦ Ε εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΕΖΗ. λέγω, ὅτι λόγος ἐστὶ τῆς ΕΖ πρὸς ΖΗ δοθείς. ἤχθω γὰρ ἀπὸ τοῦ Ε σημείου ἐπὶ τὴν ΓΔ κάθετος ἡ ΕΚΘ. ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένου σημείου τοῦ Ε ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΕΘ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΕΘΗ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΕΘ· θέσει δὲ καὶ ἑκατέρα τῶν ΑΒ, ΓΔ· δοθὲν ἄρα ἐστὶν ἑκάτερον τῶν Κ, Θ. ἔστι δὲ καὶ τὸ Ε δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκατέρα τῶν ΕΚ, ΚΘ. λόγος ἄρα τῆς ΕΚ πρὸς τὴν ΚΘ δοθείς. καί ἐστιν ὡς ἡ ΕΚ πρὸς τὴν ΚΘ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς τὴν ΖΗ. λόγος ἄρα καὶ τῆς ΕΖ πρὸς τὴν ΖΗ δοθείς.

35Önerme 35. Verilmiş bir noktadan konumca verilmiş bir doğruya bir doğru çizilir ve verilmiş bir oranda bölünürse, sonra da bölme noktasından konumca verilmiş doğruya paralel bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Verilmiş A noktasından konumca verilmiş GB doğrusuna AD doğrusu çizilsin ve DE'nin EA'ya verilmiş oranında bölünsün; E'den BG'ye paralel ZEH çizilsin. Diyorum ki ZEH konumca verilmiştir.

A'dan BG'ye ATh dikmesi çizilsin. Verilmiş A noktasından konumca verilmiş BG doğrusuna, verilmiş AThD açısını oluşturacak biçimde ATh doğrusu çizilmiş olduğundan, ATh konumca verilmiştir. BG de konumca verilmiştir; o hâlde Th noktası verilmiştir. A da verilmiştir; o hâlde ATh verilmiştir. DE'nin EA'ya oranı verilmiştir ve DE'nin EA'ya oranı ThK'nin KA'ya oranı gibidir; o hâlde ThK'nin KA'ya oranı da verilmiştir. Birleştirerek, ThA'nın AK'ye oranı verilmiştir. ThA verilmiştir; o hâlde AK de verilmiştir, hem de konumca. A da verilmiştir; o hâlde K de verilmiştir. Böylece verilmiş K noktasından konumca verilmiş BG doğrusuna paralel ZH doğrusu çizilmiş olduğundan, ZH konumca verilmiştir.

35

λε΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένου σημείου ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ καὶ τμηθῇ εἰς δεδομένον λόγον, διὰ δὲ τῆς τομῆς παρὰ τὴν θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. ἀπὸ γὰρ δεδομένου σημείου τοῦ Α ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΓΒ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΑΔ καὶ τετμήσθω εἰς δεδομένον λόγον τὸν τῆς ΔΕ πρὸς ΕΑ, καὶ ἤχθω διὰ τοῦ Ε τῇ ΒΓ παράλληλος ἡ ΖΕΗ. λέγω, ὅτι θέσει ἐστὶν ἡ ΖΕΗ. ἤχθω γὰρ ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὴν ΒΓ κάθετος ἡ ΑΘ. ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένου σημείου τοῦ Α ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΑΘ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΑΘΔ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΘ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΒΓ· δοθὲν ἄρα τὸ Θ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ τὸ Α δοθέν. δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΘ. καὶ ἐπεὶ λόγος τῆς ΔΕ πρὸς τὴν ΕΑ δοθείς, ὡς δὲ ἡ ΔΕ πρὸς τὴν ΕΑ, οὕτως ἡ ΘΚ πρὸς τὴν ΚΑ, λόγος ἄρα καὶ ὁ τῆς ΘΚ πρὸς τὴν ΚΑ δοθείς. συνθέντι ἄρα λόγος ἐστὶ τῆς ΘΑ πρὸς ΑΚ δοθείς. δοθεῖσα δὲ ἡ ΘΑ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΑΚ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει. καί ἐστι τὸ Α δοθέν· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Κ. ἐπεὶ οὖν διὰ δεδομένου σημείου τοῦ Κ παρὰ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΖΗ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΖΗ.

36Önerme 36. Verilmiş bir noktadan konumca verilmiş bir doğruya bir doğru çizilir, buna kendisine oranı verilmiş bir doğru eklenir ve eklenen doğrunun ucundan konumca verilmiş doğruya paralel bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Verilmiş A noktasından konumca verilmiş BG doğrusuna AD doğrusu çizilsin; AD'ye, AD'ye oranı verilmiş AE doğrusu eklensin; E'den BG'ye paralel ZK çizilsin. Diyorum ki ZK konumca verilmiştir.

A'dan BG'ye ATh dikmesi çizilsin ve H'ye kadar uzatılsın. Verilmiş A noktasından konumca verilmiş BG doğrusuna, verilmiş AThG açısını oluşturacak biçimde ATh doğrusu çizilmiş olduğundan, ThAH konumca verilmiştir. BG de konumca verilmiştir; o hâlde Th noktası verilmiştir. A da verilmiştir; o hâlde ATh verilmiştir. DA'nın AE'ye oranı verilmiştir ve DA'nın AE'ye oranı ThA'nın AH'ye oranı gibidir; o hâlde ThA'nın AH'ye oranı da verilmiştir. ThA verilmiştir; o hâlde AH de verilmiştir, hem de konumca. A da verilmiştir; o hâlde H de verilmiştir. Böylece verilmiş H noktasından konumca verilmiş BG doğrusuna paralel ZHK doğrusu çizilmiş olduğundan, ZHK konumca verilmiştir.

36

λς΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένου σημείου ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ καὶ προστεθῇ τις αὐτῇ εὐθεῖα λόγον ἔχουσα πρὸς αὐτὴν δεδομένον, διὰ δὲ τοῦ πέρατος τῆς προστεθείσης παρὰ τὴν τῇ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. ἀπὸ γὰρ δεδομένου σημείου τοῦ Α ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΑΔ, καὶ προσκείσθω τῇ ΑΔ ἡ ΑΕ λόγον ἔχουσα πρὸς τὴν ΑΔ δεδομένον, διὰ δὲ τοῦ Ε τῇ ΒΓ παράλληλος ἤχθω ἡ ΖΚ. λέγω, ὅτι θέσει ἐστὶν ἡ ΖΚ. ἤχθω γὰρ ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὴν ΒΓ κάθετος ἡ ΑΘ καὶ διήχθω ἐπὶ τὸ Η. ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένου σημείου τοῦ Α ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΑΘ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ ΑΘΓ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΘΑΗ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΒΓ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Θ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ τὸ Α δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΘ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΔΑ πρὸς τὴν ΑΕ δοθείς, ὡς δὲ ἡ ΔΑ πρὸς τὴν ΑΕ, οὕτως ἡ ΘΑ πρὸς τὴν ΑΗ, λόγος ἄρα καὶ τῆς ΘΑ πρὸς τὴν ΑΗ δοθείς. δοθεῖσα δὲ ἡ ΘΑ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΑΗ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει. καί ἐστι δοθὲν τὸ Α· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Η. ἐπεὶ οὖν διὰ δεδομένου σημείου τοῦ Η παρὰ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΖΗΚ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΖΗΚ.

37Önerme 37. Konumca verilmiş paralel doğruların arasına bir doğru çizilir ve verilmiş bir oranda bölünürse, sonra da bölme noktasından konumca verilmiş doğrulara paralel bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Konumca verilmiş AB ve GD paralel doğrularının arasına EZ doğrusu çizilsin ve ZH'nin HE'ye verilmiş oranında bölünsün; H'den AB ile GD'den herhangi birine paralel ThK çizilsin. Diyorum ki ThK konumca verilmiştir.

AB üzerinde verilmiş bir L noktası alınsın ve L'den GD'ye LN dikmesi indirilsin. Verilmiş L noktasından konumca verilmiş GD doğrusuna, verilmiş LND açısını oluşturacak biçimde LN doğrusu çizilmiş olduğundan, LN konumca verilmiştir. GD de konumca verilmiştir; o hâlde N noktası verilmiştir. L de verilmiştir; o hâlde LN verilmiştir. ZH'nin HE'ye oranı verilmiştir ve ZH'nin HE'ye oranı NM'nin ML'ye oranı gibidir; o hâlde NM'nin ML'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla NL'nin ML'ye oranı da verilmiştir. NL verilmiştir; o hâlde LM de verilmiştir, hem de konumca. L de verilmiştir; o hâlde M de verilmiştir. Böylece verilmiş M noktasından konumca verilmiş GD doğrusuna paralel ThK doğrusu çizilmiş olduğundan, ThK konumca verilmiştir.

37

λζ΄. Ἐὰν εἰς παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ καὶ τμηθῇ εἰς δεδομένον λόγον, διὰ δὲ τῆς τομῆς παρὰ τὰς τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. εἰς γὰρ παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΕΖ καὶ τετμήσθω εἰς δεδομένον λόγον τὸν τῆς ΖΗ πρὸς τὴν ΗΕ, καὶ διήχθω διὰ τοῦ Η ὁποτέρᾳ τῶν ΑΒ, ΓΔ παράλληλος ἡ ΘΚ. λέγω, ὅτι θέσει ἐστὶν ἡ ΘΚ. εἰλήφθω γὰρ ἐπὶ τῆς ΑΒ δοθὲν σημεῖον τὸ Λ, καὶ κατήχθω ἀπὸ τοῦ Λ ἐπὶ τὴν ΓΔ κάθετος ἡ ΛΝ. ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένου σημείου τοῦ Λ ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΛΝ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΛΝΔ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΛΝ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΓΔ· δοθὲν ἄρα τὸ Ν σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ τὸ Λ δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΛΝ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΖΗ πρὸς τὴν ΗΕ δοθείς, ὡς δὲ ἡ ΖΗ πρὸς τὴν ΗΕ, οὕτως ἡ ΝΜ πρὸς τὴν ΜΛ, λόγος ἄρα καὶ τῆς ΝΜ πρὸς τὴν ΜΛ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΝΛ πρὸς τὴν ΜΛ ἐστι δοθεὶς λόγος. δοθεῖσα δὲ ἡ ΝΛ. δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΛΜ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει. καί ἐστι δοθὲν τὸ Λ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Μ. ἐπεὶ οὖν διὰ δεδομένου σημείου τοῦ Μ παρὰ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΘΚ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΘΚ.

38Önerme 38. Konumca verilmiş paralel doğruların arasına bir doğru çizilir, buna kendisine oranı verilmiş bir doğru eklenir ve eklenen doğrunun ucundan konumca verilmiş doğrulara paralel bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca verilmiştir.

Konumca verilmiş AB ve GD paralel doğrularının arasına EZ doğrusu çizilsin; buna, EZ'ye oranı verilmiş EH doğrusu eklensin; H'den AB ile GD'den herhangi birine paralel ThK doğrusu çizilsin. Diyorum ki ThK konumca verilmiştir.

AB üzerinde verilmiş bir N noktası alınsın; N'den GD'ye NM dikmesi çizilsin ve L'ye kadar uzatılsın. Verilmiş N noktasından konumca verilmiş GD doğrusuna, verilmiş NMD açısını oluşturacak biçimde NM doğrusu çizilmiş olduğundan, LNM konumca verilmiştir. GD de konumca verilmiştir; o hâlde M noktası verilmiştir. N de verilmiştir; o hâlde NM verilmiştir. ZE'nin EH'ye oranı verilmiştir ve ZE'nin EH'ye oranı NM'nin NL'ye oranı gibidir; o hâlde NM'nin NL'ye oranı da verilmiştir. NM verilmiştir; o hâlde NL de verilmiştir, hem de konumca. N de verilmiştir; o hâlde L de verilmiştir. Böylece verilmiş L noktasından konumca verilmiş AB doğrusuna paralel ThK doğrusu çizilmiş olduğundan, ThK konumca verilmiştir.

38

λη΄. Ἐὰν εἰς παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ καὶ προστεθῇ τις αὐτῇ εὐθεῖα λόγον ἔχουσα πρὸς αὐτὴν δεδομένον, διὰ δὲ τοῦ πέρατος παρὰ τὰς τῇ θέσει δεδομένας παράλληλος εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει. εἰς γὰρ παραλλήλους τῇ θέσει δεδομένας εὐθείας τὰς ΑΒ, ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΕΖ, καὶ προσκείσθω τις αὐτῇ εὐθεῖα ἡ ΕΗ λόγον ἔχουσα πρὸς τὴν ΕΖ δεδομένον, διὰ δὲ τοῦ Η ὁποτέρᾳ τῶν ΑΒ, ΓΔ εὐθειῶν παράλληλος εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΘΚ. λέγω, ὅτι θέσει ἐστὶν ἡ ΘΚ. εἰλήφθω γὰρ ἐπὶ τῆς ΑΒ δοθὲν σημεῖον τὸ Ν, καὶ ἤχθω ἀπὸ τοῦ Ν ἐπὶ τὴν ΓΔ κάθετος εὐθεῖα γραμμὴ ἡ ΝΜ καὶ διήχθω ἐπὶ τὸ Λ. ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένου σημείου τοῦ Ν ἐπὶ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΓΔ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΝΜ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ ΝΜΔ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΛΝΜ. θέσει δὲ καὶ ἡ ΓΔ. δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ⟦Μ⟧ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ τὸ Ν δοθέν. δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΝΜ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΖΕ πρὸς τὴν ΕΗ δοθείς, ὡς δὲ ἡ ΖΕ πρὸς τὴν ΗΕ, οὕτως ἡ ΝΜ πρὸς τὴν ΝΛ, λόγος ἄρα καὶ τῆς ⟦ΝΜ⟧ πρὸς τὴν ΝΛ δοθείς. δοθεῖσα δὲ ἡ ΝΜ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΝΛ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει. καί ἐστι τὸ ⟦Ν⟧ δοθέν· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Λ. ἐπεὶ οὖν διὰ δεδομένου σημείου τοῦ Λ παρὰ θέσει δεδομένην εὐθεῖαν τὴν ΑΒ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΘΚ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΘΚ.

39Önerme 39. Bir üçgenin kenarlarının her biri büyüklükçe verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin kenarlarının her biri büyüklükçe verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

Konumca verilmiş, D'de sınırlı, öbür yönde ise sınırsız bir DM doğrusu ortaya konsun ve AB'ye eşit DE alınsın. AB verilmiştir; o hâlde DE de verilmiştir, hem de konumca. D de verilmiştir; o hâlde E de verilmiştir. BG'ye eşit EZ alınsın. BG verilmiştir; o hâlde EZ de verilmiştir, hem de konumca. E de verilmiştir; o hâlde Z de verilmiştir. AG'ye eşit ZH alınsın. AG verilmiştir; o hâlde ZH de verilmiştir, hem de konumca. Z de verilmiştir; o hâlde H de verilmiştir. Merkezi E, yarıçapı ED olan DKTh dairesi çizilsin; o hâlde DKTh konumca verilmiştir. Yine merkezi Z, yarıçapı ZH olan HKL dairesi çizilsin; o hâlde HKL konumca verilmiştir. DThK dairesi de konumca verilmiştir; o hâlde K noktası da verilmiştir. E ile Z'nin her biri de verilmiştir; o hâlde KE, EZ, ZK'nin her biri konumca ve büyüklükçe verilmiştir; demek ki KEZ üçgeni biçimce verilmiştir. Bu üçgen ABG'ye hem eşit hem benzerdir; o hâlde ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

39

λθ΄. Ἐὰν τριγώνου ἑκάστη τῶν πλευρῶν δεδομένη ᾖ τῷ μεγέθει, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. τριγώνου γὰρ τοῦ ΑΒΓ ἑκάστη τῶν πλευρῶν δεδομένη ἔστω τῷ μεγέθει· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον δέδοται τῷ εἴδει. ἐκκείσθω γὰρ εὐθεῖα τῇ θέσει δεδομένη ἡ ΔΜ, πεπερατωμένη μὲν κατὰ τὸ Δ, ἄπειρος δὲ κατὰ τὸ λοιπόν, καὶ κείσθω τῇ μὲν ΑΒ ἴση ἡ ΔΕ· δοθεῖσα δὲ ἡ ΑΒ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΔΕ· ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει· καί ἐστι δοθὲν τὸ Δ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Ε· τῇ δὲ ΒΓ ἴση ἡ ΕΖ· δοθεῖσα δὲ ἡ ΒΓ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΕΖ· ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει· καί ἐστι δοθὲν τὸ Ε· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Ζ· τῇ δὲ ΑΓ ἴση ἡ ΖΗ. δοθεῖσα δὲ ἡ ΑΓ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΖΗ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει. καί ἐστι δοθὲν τὸ Ζ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Η. καὶ κέντρῳ μὲν τῷ Ε, διαστήματι δὲ τῷ ΕΔ κύκλος γεγράφθω ὁ ΔΚΘ· θέσει ἄρα ἐστὶν ὁ ΔΚΘ. πάλιν κέντρῳ μὲν τῷ Ζ, διαστήματι δὲ τῷ ΖΗ κύκλος γεγράφθω ὁ ΗΚΛ· θέσει ἄρα ἐστὶν ὁ ΗΚΛ· θέσει δὲ καὶ ὁ ΔΘΚ κύκλος· δοθὲν ἄρα ἐστὶ καὶ τὸ Κ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ ἑκάτερον τῶν Ε, Ζ δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκάστη τῶν ΚΕ, ΕΖ, ΖΚ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα τὸ ΚΕΖ τρίγωνον τῷ εἴδει. καί ἐστιν ἴσον τε καὶ ὅμοιον τῷ ΑΒΓ· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

40Önerme 40. Bir üçgenin açılarının her biri büyüklükçe verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin açılarının her biri büyüklükçe verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

Konumca ve büyüklükçe verilmiş bir DE doğrusu ortaya konsun; DE doğrusu üzerinde, D ve E noktalarında, GBA açısına eşit EDZ doğrusal açısı, AGB açısına eşit DEZ açısı kurulsun. O hâlde geriye kalan BAG açısı geriye kalan DZE açısına eşittir. A, B, G'deki açıların her biri verilmiştir; o hâlde D, E, Z'deki açıların her biri de verilmiştir. Böylece konumca verilmiş DE doğrusunun üzerindeki verilmiş D noktasından, D'de verilmiş bir açı oluşturacak biçimde DZ doğrusu çizilmiş olduğundan, DZ konumca verilmiştir. Aynı şekilde EZ de konumca verilmiştir; o hâlde Z noktası verilmiştir. D ile E'nin her biri de verilmiştir; o hâlde DZ, DE, EZ'nin her biri konumca ve büyüklükçe verilmiştir; demek ki DZE üçgeni biçimce verilmiştir. Bu üçgen ABG üçgenine benzerdir; o hâlde ABG üçgeni de biçimce verilmiştir.

40

μ΄. Ἐὰν τριγώνου ἑκάστη τῶν γωνιῶν δεδομένη ᾗ τῷ μεγέθει, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. τριγώνου γὰρ τοῦ ΑΒΓ ἑκάστη τῶν γωνιῶν δεδομένη ἔστω τῷ μεγέθει· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἐκκείσθω γὰρ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένη εὐθεῖα ἡ ΔΕ, καὶ συνεστάτω πρὸς τῇ ΔΕ καὶ τοῖς πρὸς αὐτῇ σημείοις τοῖς Δ, Ε τῇ μὲν ὑπὸ ΓΒΑ γωνίᾳ ἴση γωνία εὐθύγραμμος ἡ ὑπὸ ΕΔΖ, τῇ δὲ ὑπὸ τῶν ΑΓΒ ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΔΕΖ· λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ λοιπῇ ἴση τῇ ὑπὸ τῶν ΔΖΕ ἐστιν. δοθεῖσα δὲ ἑκάστη τῶν πρὸς τοῖς Α, Β, Γ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἑκάστη τῶν πρὸς τοῖς Δ, Ε, Ζ. ἐπεὶ οὖν πρὸς θέσει δεδομένῃ εὐθείᾳ τῇ ΔΕ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ δεδομένῳ τῷ Δ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΔΖ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν πρὸς τῷ Δ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΖ. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ἡ ΕΖ θέσει ἐστίν· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Ζ σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ ἑκάτερον τῶν Δ, Ε δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκάστη τῶν ΔΖ, ΔΕ, ΕΖ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα τὸ ΔΖΕ τρίγωνον τῷ εἴδει. καί ἐστιν ὅμοιον τῷ ΑΒΓ τριγώνῳ· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

41Önerme 41. Bir üçgenin bir açısı verilmişse ve verilmiş açıyı çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin bir açısı, BAG açısı verilmiş olsun; BAG açısını çevreleyen BA ve AG kenarlarının birbirine oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

Konumca ve büyüklükçe verilmiş bir DZ doğrusu ortaya konsun ve DZ doğrusu üzerinde, Z noktasında, BAG açısına eşit DZE açısı kurulsun. BAG açısı verilmiştir; o hâlde DZE açısı da verilmiştir. Böylece konumca verilmiş DZ doğrusunun üzerindeki verilmiş Z noktasından, verilmiş DZE açısını oluşturacak biçimde ZE doğrusu çizilmiş olduğundan, ZE konumca verilmiştir. BA'nın AG'ye oranı verilmiş olduğundan, DZ'nin ZE'ye oranı da onunla aynı olsun ve DE birleştirilsin; o hâlde DZ'nin ZE'ye oranı da verilmiştir. DZ verilmiştir; o hâlde ZE de verilmiştir, hem de konumca. Z de verilmiştir; o hâlde E de verilmiştir. D ile Z'nin her biri de verilmiştir; o hâlde DZ, ZE, DE'nin her biri konumca ve büyüklükçe verilmiştir; demek ki DZE üçgeni biçimce verilmiştir. ABG ve DEZ üçgenlerinde birer açı birbirine eşit olduğundan, yani BAG açısı DZE açısına eşit olduğundan, BAG ile DZE açılarını çevreleyen kenarlar da orantılı olduğundan, ABG üçgeni DEZ üçgenine benzerdir. DZE biçimce verilmiştir; o hâlde ABG üçgeni de biçimce verilmiştir.

41

μα΄. Ἐὰν τρίγωνον μίαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, περὶ δὲ τὴν δεδομένην γωνίαν αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἐχέτω γὰρ τρίγωνον τὸ ΑΒΓ μίαν γωνίαν δεδομένην τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ, περὶ δὲ τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ αἱ πλευραὶ αἱ ΒΑ, ΑΓ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον δέδοται τῷ εἴδει. ἐκκείσθω γὰρ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένη εὐθεῖα ἡ ΔΖ καὶ συνεστάτω πρὸς τῇ ΔΖ εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Ζ τῇ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνίᾳ ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΔΖΕ. δοθεῖσα δὲ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΔΖΕ. ἐπεὶ οὖν πρὸς θέσει δεδομένῃ εὐθείᾳ τῇ ΔΖ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ δεδομένῳ σημείῳ τῷ Ζ εὐθεῖα γραμμὴ ἦκται ἡ ΖΕ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΔΖΕ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΖΕ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΒΑ πρὸς τὴν ΑΓ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τῆς ΔΖ πρὸς τὴν ΖΕ καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΔΕ· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΔΖ πρὸς τὴν ΖΕ δοθείς· δοθεῖσα δὲ ἡ ΔΖ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΖΕ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει. καί ἐστι τὸ Ζ δοθέν· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Ε. ἔστι δὲ καὶ ἑκάτερον τῶν Δ, Ζ δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκάστη τῶν ΔΖ, ΖΕ, ΔΕ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα τὸ ΔΖΕ τῷ εἴδει. καὶ ἐπεὶ δύο τρίγωνα τὰ ΑΒΓ, ΔΕΖ μίαν γωνίαν μίᾳ γωνίᾳ ἴσην ἔχει, τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ τῇ ὑπὸ τῶν ΔΖΕ, περὶ δὲ τὰς ὑπὸ τῶν ΒΑΓ, ΔΖΕ γωνίας τὰς πλευρὰς ἀνάλογον, ὅμοιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ ΔΕΖ τριγώνῳ. δέδοται δὲ τὸ ΔΖΕ τῷ εἴδει· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

42Önerme 42. Bir üçgenin kenarlarının birbirine oranları verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin kenarlarının birbirine oranları verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

Büyüklükçe verilmiş bir D doğrusu ortaya konsun. AB'nin BG'ye oranı verilmiş olduğundan, D'nin E'ye oranı da onunla aynı olsun. D verilmiştir; o hâlde E de verilmiştir. Yine, BG'nin AG'ye oranı verilmiş olduğundan, E'nin Z'ye oranı da onunla aynı olsun. E verilmiştir; o hâlde Z de verilmiştir. Verilmiş D, E, Z doğrularına eşit olan ve hangi ikisi alınırsa alınsın ikisinin toplamı kalandan büyük olan üç doğrudan HThK üçgeni kurulsun; öyle ki D, HTh'ye; E, ThK'ye; Z de HK'ye eşit olsun. D, E, Z'nin her biri verilmiştir; o hâlde HTh, ThK, KH'nin her biri de büyüklükçe verilmiştir; demek ki HThK üçgeni biçimce verilmiştir. AB'nin BG'ye oranı D'nin E'ye oranı gibi olduğundan ve D, HTh'ye, E de ThK'ye eşit olduğundan, AB'nin BG'ye oranı HTh'nin ThK'ye oranı gibidir. Yine, BG'nin GA'ya oranı E'nin Z'ye oranı gibi olduğundan ve E, ThK'ye, Z de HK'ye eşit olduğundan, BG'nin GA'ya oranı ThK'nin KH'ye oranı gibidir. AB'nin BG'ye oranının ThH'nin ThK'ye oranı gibi olduğu da gösterilmişti; o hâlde eşitlikten, AB'nin AG'ye oranı ThH'nin HK'ye oranı gibidir. Demek ki ABG üçgeni HThK üçgenine benzerdir. HThK üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde ABG üçgeni de biçimce verilmiştir.

42

μβ΄. Ἐὰν τριγώνου αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. τριγώνου γὰρ τοῦ ΑΒΓ αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον δέδοται τῷ εἴδει. ἐκκείσθω γὰρ δεδομένη τῷ μεγέθει εὐθεῖα ἡ Δ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΑΒ πρὸς ΒΓ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τῆς Δ πρὸς τὴν Ε. δοθεῖσα δὲ ἡ Δ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ Ε. πάλιν ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΒΓ πρὸς τὴν ΑΓ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τῆς Ε πρὸς τὴν Ζ. δοθεῖσα δὲ ἡ Ε· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ Ζ. καὶ ἐκ τριῶν εὐθειῶν, αἵ εἰσιν ἴσαι τρισὶ ταῖς δοθείσαις ταῖς Δ, Ε, Ζ, ὧν αἱ δύο τῆς λοιπῆς μείζονές εἰσι πάντῃ μεταλαμβανόμεναι, τρίγωνον συνεστάτω τὸ ΗΘΚ· ὥστε ἴσην εἶναι τὴν μὲν Δ τῇ ΗΘ, τὴν δὲ Ε τῇ ΘΚ, τὴν δὲ Ζ τῇ ΗΚ. δοθεῖσα δὲ ἑκάστη τῶν Δ, Ε, Ζ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἑκάστη τῶν ΗΘ, ΘΚ, ΚΗ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα τὸ ΗΘΚ τρίγωνον τῷ εἴδει. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ, οὕτως ἡ Δ πρὸς τὴν Ε, ἴση δὲ ἡ μὲν Δ τῇ ΗΘ, ἡ δὲ Ε τῇ ΘΚ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ, οὕτως ἡ ΗΘ πρὸς τὴν ΘΚ. πάλιν ἐπεί ἐστιν ὡς ἡ ΒΓ πρὸς τὴν ΓΑ, οὕτως ἡ Ε πρὸς τὴν Ζ, ἴση δὲ ἡ μὲν Ε τῇ ΘΚ, ἡ δὲ Ζ τῇ ΗΚ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΒΓ πρὸς τὴν ΓΑ, οὕτως ἡ ΘΚ πρὸς τὴν ΚΗ. ἐδείχθη δὲ καὶ ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ. οὕτως ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΘΚ· διʼ ἴσου ἄρα ἐστὶν ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΑΓ, οὕτως ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΗΚ. ὅμοιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ ΗΘΚ τριγώνῳ. δέδοται δὲ τὸ ΗΘΚ τρίγωνον τῷ εἴδει· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

43Önerme 43. Dik açılı bir üçgende dar açılardan birini çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

BAG açısı dik olan ABG dik açılı üçgeninde, dar açılarından biri olan ABG açısını çevreleyen GB ve BA kenarlarının birbirine oranı verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

Konumca ve büyüklükçe verilmiş bir DE doğrusu ortaya konsun ve DE üzerine DHE yarım dairesi çizilsin; o hâlde DHE yarım dairesi konumca verilmiştir. GB'nin BA'ya oranı verilmiş olduğundan, DE'nin Z'ye oranı da onunla aynı olsun; o hâlde DE'nin Z'ye oranı da verilmiştir. DE verilmiştir; o hâlde Z de verilmiştir. GB, BA'dan büyüktür; o hâlde ED de Z'den büyüktür. Yarım dairenin içine Z'ye eşit bir DH doğrusu yerleştirilsin, HE birleştirilsin ve merkezi D, yarıçapı DH olan ThHK dairesi çizilsin. O hâlde ThHK dairesi konumca verilmiştir, çünkü merkezi konumca, yarıçapı da büyüklükçe verilmiştir. DHE yarım dairesi de konumca verilmiştir; o hâlde H noktası verilmiştir. D ile E'nin her biri de verilmiştir; o hâlde HD, DE, EH'nin her biri konumca ve büyüklükçe verilmiştir; demek ki HDE üçgeni biçimce verilmiştir. ABG ve DEH üçgenlerinde birer açı, yani BAG ile DHE açıları birbirine eşittir; başka iki açıyı, yani GBA ile EDH açılarını çevreleyen kenarlar orantılıdır; geriye kalan BGA ile DEH açılarının her biri de dik açıdan küçüktür. O hâlde ABG üçgeni DEH üçgenine benzerdir. DEH üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde ABG üçgeni de biçimce verilmiştir.

43

μγ΄. Ἐὰν τριγώνου ὀρθογωνίου περὶ μίαν τῶν ὀξειῶν γωνιῶν αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. τριγώνου γὰρ ὀρθογωνίου τοῦ ΑΒΓ ὀρθὴν ἔχοντος τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνίαν, περὶ μίαν τῶν ὀξειῶν αὐτοῦ γωνιῶν τὴν ὑπὸ ΑΒΓ αἱ πλευραὶ αἱ ΓΒ, ΒΑ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἐκκείσθω γὰρ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένη εὐθεῖα ἡ ΔΕ, καὶ γεγράφθω ἐπὶ τῆς ΔΕ ἡμικύκλιον τὸ ΔΗΕ· θέσει ἄρα ἐστὶ τὸ ΔΗΕ ἡμικύκλιον. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΓΒ πρὸς τὴν ΒΑ δοθείς, ὁ αὐτὸς αὐτῷ γεγονέτω ὁ τῆς ΔΕ πρὸς τὴν Ζ· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΔΕ πρὸς τὴν Ζ δοθείς. δοθεῖσα δὲ ἡ ΔΕ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ Ζ. καί ἐστι μείζων ἡ ΓΒ τῆς ΒΑ· μείζων ἄρα καὶ ἡ ΕΔ τῆς Ζ. ἐνηρμόσθω τῇ Ζ ἴση ἡ ΔΗ, καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΗΕ, καὶ κέντρῳ μὲν τῷ Δ, διαστήματι δὲ τῷ ΔΗ κύκλος γεγράφθω ὁ ΘΗΚ· θέσει ἄρα ἐστὶν ὁ ΘΗΚ κύκλος· δέδοται γὰρ αὐτοῦ τὸ κέντρον τῇ θέσει καὶ ἡ ἐκ τοῦ κέντρου τῷ μεγέθει. θέσει δὲ καὶ τὸ ΔΗΕ ἡμικύκλιον. δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Η σημεῖον. ἔστι δὲ καὶ ἑκάτερον τῶν Δ, Ε δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκάστη τῶν ΗΔ, ΔΕ, ΕΗ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα τὸ ΗΔΕ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἐπεὶ οὖν δύο τρίγωνά ἐστι τὰ ΑΒΓ, ΔΕΗ μίαν γωνίαν μίᾳ γωνίᾳ ἴσην ἔχοντα τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ τῇ ὑπὸ τῶν ΔΗΕ, περὶ δὲ ἄλλας γωνίας τὰς ὑπὸ τῶν ΓΒΑ, ΕΔΗ τὰς πλευρὰς ἀνάλογον, τῶν δὲ λοιπῶν τῶν ὑπὸ ΒΓΑ, ΔΕΗ ἑκατέραν ἄμα ἐλάσσονα ὀρθῆς, ὅμοιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ ΔΕΗ τριγώνῳ. δέδοται δὲ τὸ ΔΕΗ τρίγωνον τῷ εἴδει· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

44Önerme 44. Bir üçgenin bir açısı verilmişse ve başka bir açıyı çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin bir açısı, BAG açısı verilmiş olsun; başka bir açıyı, ABG açısını çevreleyen AB ve BG kenarlarının birbirine oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

BAG açısı dik olmasın; önce dar olsun ve B noktasından AG'ye BD dikmesi çizilsin. BDA açısı verilmiş olduğundan ve BAD açısı da verilmiş olduğundan, geriye kalan ABD açısı da verilmiştir; o hâlde BAD üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki BA'nın BD'ye oranı verilmiştir. AB'nin BG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde BD'nin BG'ye oranı da verilmiştir. BDG açısı diktir; o hâlde BDG üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki BGD açısı verilmiştir. BAG açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan ABG açısı da verilmiştir; demek ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

Şimdi de BAG açısı geniş olsun; GA, E'ye kadar uzatılsın ve B noktasından AE'ye BE dikmesi çizilsin. BAG açısı verilmiş olduğundan, ona komşu olan BAE açısı da verilmiştir. BEA açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan EBA açısı da verilmiştir; demek ki EBA üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde EB'nin BA'ya oranı verilmiştir. AB'nin BG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde EB'nin BG'ye oranı da verilmiştir. BEG açısı diktir; o hâlde EBG üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki BGE açısı verilmiştir. BAG açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan ABG açısı da verilmiştir; demek ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

44

μδ΄. Ἐὰν τρίγωνον μίαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, περὶ δὲ ἄλλην γωνίαν αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ μίαν ἔχον γωνίαν δεδομένην τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ, περὶ δὲ ἄλλην γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΑΒΓ αἱ πλευραὶ αἱ ΑΒ, ΒΓ λόγον ἐχέτωσαν πρὸς ἀλλήλας δεδομένον· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον δέδοται τῷ εἴδει. μὴ ἔστω δὴ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία ὀρθή, ἀλλʼ ἔστω πρότερον ὀξεῖα, καὶ ἤχθω ἀπὸ τοῦ Β σημείου ἐπὶ τὴν ΑΓ κάθετος ἡ ΒΔ. ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ ΒΔΑ γωνία, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ δοθεῖσα, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΒΑΔ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα τῆς ΒΑ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς. ἀλλὰ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΒΔ ἄρα πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστιν ὀρθὴ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΔΓ· δέδοται ἄρα τὸ ΒΔΓ τρίγωνον τῷ εἴδει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΓΔ γωνία. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ ἐστι δοθεῖσα· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἀλλὰ δὴ ἔστω ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία ἀμβλεῖα, καὶ ἐκβεβλήσθω ἡ ΓΑ ἐπὶ τὸ Ε, καὶ ἤχθω ἀπὸ τοῦ Β σημείου ἐπὶ τὴν ΑΕ κάθετος ἡ ΒΕ. ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ, καὶ ἡ ἐφεξῆς ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΕ δοθεῖσά ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΕΑ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΕΒΑ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΕΒΑ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα τῆς ΕΒ πρὸς τὴν ΒΑ δοθείς. τῆς δὲ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΕΒ ἄρα πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστιν ὀρθὴ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΕΓ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΕΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ ΒΓΕ. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ ΒΑΓ γωνία δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΑΒΓ γωνία δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

45Önerme 45. Bir üçgenin bir açısı verilmişse ve verilmiş açıyı çevreleyen iki kenarın, tek bir doğru gibi alınan toplamının kalan kenara oranı verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin bir açısı, BAG açısı verilmiş olsun; BAG açısını çevreleyen kenarların, yani tek bir doğru gibi alınan BA ile AG toplamının GB'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

BAG açısı AD doğrusuyla ikiye bölünsün; o hâlde BAD açısı verilmiştir. BA'nın AG'ye oranı BD'nin DG'ye oranı gibi olduğundan, yer değiştirerek, AB'nin BD'ye oranı AG'nin GD'ye oranı gibidir; o hâlde BA ile AG toplamının BG'ye oranı da AB'nin BD'ye oranı gibidir. BA ile AG toplamının BG'ye oranı verilmiştir; o hâlde BA'nın BD'ye oranı da verilmiştir. BAD açısı da verilmiştir; o hâlde ABD üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki ABD açısı verilmiştir. BAG açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan AGB açısı da verilmiştir; demek ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

45

με΄. Ἐὰν τρίγωνον μίαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, αἱ δὲ περὶ τὴν δεδομένην γωνίαν πλευραὶ συναμφότεραι ὡς μία πρὸς τὴν λοιπὴν λόγον ἔχωσι δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ μίαν γωνίαν δεδομένην ἔχον τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ, περὶ δὲ τὴν ὑπὸ ΒΑΓ γωνίαν αἱ πλευραί, τουτέστι συναμφότερος ἡ ΒΑΓ ὡς μία πρὸς τὴν ΓΒ λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον δέδοται τῷ εἴδει. τετμήσθω γὰρ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία δίχα τῇ ΑΔ εὐθείᾳ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ γωνία. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς ἡ ΒΑ πρὸς τὴν ΑΓ, οὕτως ἡ ΒΔ πρὸς τὴν ΔΓ, ἐναλλὰξ ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ, οὕτως ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΔ· καὶ ὡς συναμφότερος ἄρα ἡ ΒΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ, οὕτως ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ. λόγος δὲ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΒΑ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς. καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΔ τρίγωνον τῷ εἴδει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ γωνία. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ⟦ΑΓΒ⟧ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

46Önerme 46. Bir üçgenin bir açısı verilmişse ve başka bir açıyı çevreleyen iki kenarın, tek bir doğru gibi alınan toplamının kalan kenara oranı verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG üçgeninin bir açısı, ABG açısı verilmiş olsun; başka bir açıyı, BAG açısını çevreleyen kenarların, yani BA ile AG toplamının BG'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

BAG açısı AD doğrusuyla ikiye bölünsün; o hâlde BA ile AG toplamının GB'ye oranı AB'nin BD'ye oranı gibidir. BA ile AG toplamının GB'ye oranı verilmiştir; o hâlde AB'nin BD'ye oranı da verilmiştir. ABD açısı da verilmiştir; o hâlde ABD üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki BAD açısı verilmiştir. BAG açısı bunun iki katıdır; o hâlde BAG açısı da verilmiştir. ABG açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan AGB açısı da verilmiştir; demek ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

46

μς΄. Ἐὰν τρίγωνον μίαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, περὶ δὲ ἄλλην γωνίαν αἱ πλευραὶ συναμφότεραι ὡς μία πρὸς τὴν λοιπὴν λόγον ἔχωσι δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ μίαν ἔχον γωνίαν δεδομένην τὴν ὑπὸ τῶν ΑΒΓ, περὶ δὲ ἄλλην γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ αἱ πλευραί, τουτέστι συναμφότερος ἡ ΒΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον δέδοται τῷ εἴδει. τετμήσθω γὰρ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία δίχα τῇ ΑΔ εὐθείᾳ· ἔστιν ἄρα ὡς συναμφότερος ἡ ΒΑΓ πρὸς τὴν ΓΒ, ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ. λόγος δὲ τοῦ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ πρὸς τὴν ΓΒ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς. καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΔ τρίγωνον τῷ εἴδει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ γωνία. καί ἐστιν αὐτῆς διπλασίων ἡ ὑπὸ ΒΑΓ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΒ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

47Önerme 47. Biçimce verilmiş doğrusal şekiller, biçimce verilmiş üçgenlere bölünür.

ABGDE biçimce verilmiş bir doğrusal şekil olsun. Diyorum ki ABGDE doğrusal şekli biçimce verilmiş üçgenlere bölünür.

BE ve EG birleştirilsin. ABGDE doğrusal şekli biçimce verilmiş olduğundan, BAE açısı verilmiştir; BA'nın EA'ya oranı da verilmiştir. BAE açısı verilmiş ve BA'nın EA'ya oranı verilmiş olduğundan, BAE üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde ABE açısı verilmiştir. ABG açısının tamamı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan EBG açısı da verilmiştir. AB'nin BE'ye oranı verilmiştir, AB'nin BG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde EB'nin BG'ye oranı da verilmiştir. GBE açısı da verilmiştir; o hâlde BGE üçgeni biçimce verilmiştir. Aynı şekilde GDE üçgeni de biçimce verilmiştir. Demek ki biçimce verilmiş doğrusal şekiller, biçimce verilmiş üçgenlere bölünür.

47

μζ΄. Τὰ δεδομένα εὐθύγραμμα τῷ εἴδει εἰς δεδομένα τρίγωνα διαιρεῖται τῷ εἴδει. ἔστω δεδομένον εὐθύγραμμον τῷ εἴδει τὸ ΑΒΓΔΕ· λέγω, ὅτι τὸ ΑΒΓΔΕ εὐθύγραμμον εἰς δεδομένα τρίγωνα διαιρεῖται τῷ εἴδει. ἐπεζεύχθωσαν γὰρ αἱ ΒΕ, ΕΓ. ἐπεὶ δέδοται τὸ ΑΒΓΔΕ εὐθύγραμμον τῷ εἴδει, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΕ γωνία. καί ἐστι λόγος τῆς ΒΑ πρὸς τὴν ΕΑ δοθείς. ἐπεὶ οὖν δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΕ γωνία καί ἐστι λόγος τῆς ΒΑ πρὸς τὴν ΕΑ δοθείς, δέδοται ἄρα τὸ ΒΑΕ τρίγωνον τῷ εἴδει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΕ γωνία. ἔστι δὲ καὶ ὅλη ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ γωνία δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΕΒΓ δοθεῖσά ἐστιν. καί ἐστι λόγος τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΒΕ δοθείς, τῆς δὲ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΕΒ ἄρα πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ὑπὸ τῶν ΓΒΕ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΒΓΕ τρίγωνον τῷ εἴδει. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ τὸ ΓΔΕ τρίγωνον τῷ εἴδει δέδοται· τὰ ἄρα δεδομένα εὐθύγραμμα τῷ εἴδει εἰς δεδομένα τρίγωνα διαιρεῖται τῷ εἴδει.

48Önerme 48. Aynı doğru üzerine biçimce verilmiş iki üçgen çizilirse, bunların birbirine oranı verilmiş olur.

Aynı AB doğrusu üzerine biçimce verilmiş ABG ve ADB üçgenleri çizilsin. Diyorum ki AGB'nin ADB'ye oranı verilmiştir.

A ve B noktalarından AB doğrusuna AE ve HB dikmeleri çizilip Z'ye ve Th'ye kadar uzatılsın; G ve D noktalarından da AB doğrusuna paralel EGH ve ZDTh çizilsin. ABG üçgeni biçimce verilmiş olduğundan, GA'nın BA'ya oranı verilmiştir. GAB açısı verilmiş olduğundan ve EAB açısı da verilmiş olduğundan, geriye kalan EAG açısı da verilmiştir. AEG açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan EGA açısı da verilmiştir; demek ki AEG üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde EA'nın AG'ye oranı verilmiştir. GA'nın AB'ye oranı da verilmiştir; o hâlde EA'nın AB'ye oranı da verilmiştir. Aynı şekilde ZA'nın AB'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla EA'nın AZ'ye oranı da verilmiştir. AE'nin AZ'ye oranı, AH paralelkenarının ThA paralelkenarına oranı gibidir; dolayısıyla AH'nin ATh'ye oranı da verilmiştir. ABG, AH'nin yarısı, ADB de ATh'nin yarısıdır; o hâlde ABG'nin ADB'ye oranı da verilmiştir.

48

μη΄. Ἐὰν ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας δύο τρίγωνα ἀναγραφῇ δεδομένα τῷ εἴδει, λόγον ἕξει πρὸς ἄλληλα δεδομένον. ἀπὸ γὰρ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΑΒ δύο τρίγωνα δεδομένα τῷ εἴδει ἀναγεγράφθω τὰ ΑΒΓ, ΑΔΒ· λέγω, ὅτι λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΓΒ πρὸς τὸ ΑΔΒ δοθείς. ἤχθωσαν ἀπὸ τῶν Α, Β σημείων τῇ ΑΒ εὐθείᾳ πρὸς ὀρθὰς αἱ ΑΕ, ΗΒ καὶ ἐκβεβλήσθωσαν ἐπὶ τὰ Ζ,Θ. καὶ διὰ τῶν Γ, Δ σημείων τῇ ΑΒ εὐθείᾳ παράλληλοι ἤχθωσαν αἱ ΕΓΗ, ΖΔΘ. ἐπεὶ δέδοται τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει, λόγος ἐστὶ τῆς ΓΑ πρὸς τὴν ΒΑ δοθείς. ἐπεὶ οὖν δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΓΑΒ γωνία, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΕΑΒ δοθεῖσα, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΕΑΓ ἐστι δοθεῖσα. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΕΓ γωνία δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΕΓΑ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΑΕΓ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα τῆς ΕΑ πρὸς τὴν ΑΓ δοθείς. τῆς δὲ ΓΑ πρὸς τὴν ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΕΑ ἄρα πρὸς τὴν ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ τῆς ΖΑ πρὸς τὴν ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΕΑ πρὸς τὴν ΑΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστιν ὡς ἡ ΑΕ πρὸς τὴν ΑΖ, οὕτως τὸ ΑΗ πρὸς τὸ ΘΑ· ὥστε καὶ τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΑΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι τοῦ μὲν ΑΗ ἥμισυ τὸ ΑΒΓ, τοῦ δὲ ΑΘ ἥμισυ τὸ ΑΔΒ· καὶ τοῦ ΑΒΓ ἄρα πρὸς τὸ ΑΔΒ λόγος ἐστὶ δοθείς.

49Önerme 49. Aynı doğru üzerine biçimce verilmiş herhangi iki doğrusal şekil çizilirse, bunların birbirine oranı verilmiş olur.

Aynı AB doğrusu üzerine biçimce verilmiş herhangi iki doğrusal şekil, AEGZB ve ADB çizilsin. Diyorum ki AEGZB'nin ADB'ye oranı verilmiştir.

AZ ve ZE birleştirilsin; o hâlde EGZ, EZA, ZAB üçgenlerinin her biri biçimce verilmiştir. Aynı EZ doğrusu üzerine biçimce verilmiş EZG ve EZA üçgenleri çizilmiş olduğundan, GEZ'nin ZEA'ya oranı verilmiştir; birleştirerek de GEAZ'nin ZEA'ya oranı verilmiştir. ZEA'nın ZAB'ye oranı da verilmiştir, çünkü ikisi aynı AZ doğrusu üzerine çizilmiştir; o hâlde GEAZ'nin ZAB'ye oranı da verilmiştir; birleştirerek, GEBZA'nın ZBA'ya oranı da verilmiştir. ZAB'nin ADB'ye oranı da verilmiştir; o hâlde GEABZ'nin ADB'ye oranı da verilmiştir.

49

μθ΄. Ἐὰν ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας δύο εὐθύγραμμα, ἃ ἔτυχεν, ἀναγραφῇ δεδομένα τῷ εἴδει, λόγον ἕξει πρὸς ἄλληλα δεδομένον. ἀπὸ γὰρ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΑΒ δύο εὐθύγραμμα, ἅ ἔτυχεν, δεδομένα τῷ εἴδει ἀναγεγράφθω τὰ ΑΕΓΖΒ, ΑΔΒ· λέγω, ὅτι λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΕΓΖΒ πρὸς ΑΔΒ δοθείς. ἐπεζεύχθωσαν γὰρ αἱ ΑΖ, ΖΕ· δέδοται ἄρα ἕκαστον τῶν ΕΓΖ, ΕΖΑ, ΖΑΒ τριγώνων τῷ εἴδει. καὶ ἐπεὶ ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΕΖ δύο τρίγωνα δεδομένα τῷ εἴδει ἀναγέγραπται τὰ ΕΖΓ, ΕΖΑ, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΓΕΖ πρὸς τὸ ΖΕΑ δοθείς· καὶ συνθέντι ἄρα λόγος ἐστὶ τοῦ ΓΕΑΖ πρὸς τὸ ΖΕΑ δοθείς. τοῦ δὲ ΖΕΑ πρὸς τὸ ΖΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς, ἐπειδήπερ ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΑΖ ἀναγέγραπται· καὶ τοῦ ΓΕΑΖ ἄρα πρὸς τὸ ΖΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ συνθέντι τοῦ ΓΕΒΖΑ πρὸς τὸ ΖΒΑ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ΖΑΒ πρὸς τὸ ΑΔΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΓΕΑΒΖ ἄρα πρὸς τὸ ΑΔΒ λόγος ἐστὶ δοθείς.

50Önerme 50. İki doğrunun birbirine oranı verilmişse, bunlar üzerine benzer ve benzer konumda çizilen doğrusal şekillerin birbirine oranı da verilmiş olur.

AB ve GD doğrularının birbirine oranı verilmiş olsun ve AB ile GD üzerine benzer ve benzer konumda E ve Z doğrusal şekilleri çizilsin. Diyorum ki bunların birbirine oranı da verilmiş olur.

AB ile GD'nin üçüncü orantılısı olarak H alınsın; o hâlde AB'nin GD'ye oranı GD'nin H'ye oranı gibidir. AB'nin GD'ye oranı verilmiştir; o hâlde GD'nin H'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla AB'nin H'ye oranı da verilmiştir. AB'nin H'ye oranı ise E'nin Z'ye oranı gibidir; o hâlde E'nin Z'ye oranı verilmiştir.

50

ν΄. Ἐὰν δύο εὐθεῖαι πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, καὶ τὰ ἀπʼ αὐτῶν εὐθύγραμμα ὅμοια καὶ ὁμοίως ἀναγεγραμμένα πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον. δύο γὰρ εὐθεῖαι αἱ ΑΒ, ΓΔ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΓΔ ὅμοια καὶ ὁμοίως κείμενα εὐθύγραμμα τὰ Ε, Ζ· λέγω, ὅτι καὶ ὁ πρὸς ἄλληλα αὐτῶν λόγος ἔσται δοθείς. εἰλήφθω γὰρ τῶν ΑΒ, ΓΔ τρίτη ἀνάλογον ἡ Η· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΓΔ, ἡ ΓΔ πρὸς τὴν Η· λόγος δὲ ὁ τῆς ΑΒ πρὸς ΓΔ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΓΔ πρὸς τὴν Η δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν Η λόγος ἐστὶ δοθείς. ὡς δὲ ἡ ΑΒ πρὸς τὴν Η, οὕτως τὸ Ε πρὸς τὸ Ζ· λόγος ἄρα τοῦ Ε πρὸς τὸ Ζ δοθείς.

51Önerme 51. İki doğrunun birbirine oranı verilmişse ve bunlar üzerine biçimce verilmiş herhangi doğrusal şekiller çizilirse, bunların birbirine oranı verilmiş olur.

AB ve GD doğrularının birbirine oranı verilmiş olsun ve AB ile GD üzerine biçimce verilmiş herhangi E ve Z doğrusal şekilleri çizilsin. Diyorum ki E'nin Z'ye oranı verilmiştir.

AB üzerine Z'ye benzer ve benzer konumda AHB çizilsin. Z biçimce verilmiştir; o hâlde AHB de biçimce verilmiştir. E de biçimce verilmiştir ve aynı AB doğrusu üzerine çizilmiştir; o hâlde E'nin AHB'ye oranı verilmiştir. AB'nin GD'ye oranı verilmiş olduğundan ve AB ile GD üzerine benzer ve benzer konumda AHB ve Z doğrusal şekilleri çizilmiş olduğundan, AHB'nin Z'ye oranı verilmiştir. AHB'nin E'ye oranı da verilmiştir; o hâlde E'nin Z'ye oranı da verilmiştir.

51

να΄. Ἐὰν δύο εὐθεῖαι πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον καὶ ἀπʼ αὐτῶν εὐθύγραμμα, ἃ ἔτυχεν, ἀναγραφῇ δεδομένα τῷ εἴδει, λόγον ἕξει πρὸς ἄλληλα δεδομένον. δύο γὰρ εὐθεῖαι αἱ ΑΒ, ΓΔ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΓΔ εὐθύγραμμα, ἅ ἔτυχεν, δεδομένα τῷ εἴδει τὰ Ε, Ζ· λέγω, ὅτι τοῦ Ε πρὸς τὸ Ζ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀναγεγράφθω γὰρ ἀπὸ τῆς ΑΒ τῷ Ζ ὅμοιον καὶ ὁμοίως κείμενον τὸ ΑΗΒ. δέδοται δὲ τὸ Ζ τῷ εἴδει· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΗΒ τῷ εἴδει. ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ Ε δέδοται τῷ εἴδει καὶ ἀναγέγραπται ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΑΒ· λόγος ἄρα τοῦ Ε πρὸς τὸ ΑΗΒ δοθείς. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΓΔ δοθείς, καὶ ἀναγέγραπται ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΓΔ ὅμοια καὶ ὁμοίως κείμενα εὐθύγραμμα τὰ ΑΗΒ, Ζ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΗΒ πρὸς τὸ Ζ δοθείς· τοῦ δὲ ΑΗΒ πρὸς τὸ Ε λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ Ε ἄρα πρὸς τὸ ⟦Ζ⟧ λόγος ἐστὶ δοθείς.

52Önerme 52. Büyüklükçe verilmiş bir doğru üzerine biçimce verilmiş bir şekil çizilirse, çizilen şekil büyüklükçe verilmiştir.

Büyüklükçe verilmiş AB doğrusu üzerine biçimce verilmiş AGDEB şekli çizilsin. Diyorum ki AGDEB büyüklükçe verilmiştir.

AB üzerine AZ karesi çizilsin; o hâlde AZ biçimce ve büyüklükçe verilmiştir. Aynı AB doğrusu üzerine biçimce verilmiş AGDEB ve AZ doğrusal şekilleri çizilmiş olduğundan, AGDEB'nin AZ'ye oranı verilmiştir. AZ büyüklükçe verilmiştir; o hâlde AGDEB de büyüklükçe verilmiştir.

52

νβ΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένης εὐθείας τῷ μεγέθει δεδομένον τῷ εἴδει εἶδος ἀναγραφῇ, δέδοται τὸ ἀναγραφὲν τῷ μεγέθει. ἀπὸ γὰρ δεδομένης εὐθείας τῷ μεγέθει τῆς ΑΒ δεδομένον τῷ εἴδει εἶδος ἀναγεγράφθω τὸ ΑΓΔΕΒ· λέγω, ὅτι τὸ ΑΓΔΕΒ δέδοται τῷ μεγέθει. ἀναγεγράφθω γὰρ ἀπὸ τῆς ΑΒ τετράγωνον τὸ ΑΖ· δέδοται ἄρα τὸ ΑΖ τῷ εἴδει καὶ τῷ μεγέθει. καὶ ἐπεὶ ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΑΒ δύο εὐθύγραμμα ἀναγέγραπται δεδομένα τῷ εἴδει τὰ ΑΓΔΕΒ, ΑΖ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΓΔΕΒ πρὸς τὸ ΑΖ δοθείς· δέδοται δὲ τὸ ΑΖ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΓΔΕΒ τῷ μεγέθει.

53Önerme 53. İki şekil biçimce verilmişse ve birinin bir kenarının öbürünün bir kenarına oranı verilmişse, kalan kenarların kalan kenarlara oranı da verilmiş olur.

AD ve ETh biçimce verilmiş iki şekil olsun; BD'nin ZTh'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki kalan kenarların kalan kenarlara oranı da verilmiştir.

DB'nin ZTh'ye oranı verilmiş olduğundan ve DB'nin BA'ya oranı da verilmiş olduğundan, AB'nin ZTh'ye oranı da verilmiştir. ZTh'nin EZ'ye oranı da verilmiştir; o hâlde AB'nin EZ'ye oranı da verilmiştir. Aynı şekilde kalan kenarların kalan kenarlara oranı da verilmiştir.

53

νγ΄. Ἐὰν δύο εἴδη τῷ εἴδει δεδομένα ᾖ καὶ μία πλευρὰ τοῦ ἑνὸς πρὸς μίαν πλευρὰν τοῦ ἑτέρου λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ αἱ λοιπαὶ πλευραὶ πρὸς τὰς λοιπὰς πλευρὰς λόγον ἕξουσι δεδομένον. ἔστω δύο εἴδη τῷ εἴδει δεδομένα τὰ ΑΔ, ΕΘ, καὶ λόγος τῆς ΒΔ πρὸς τὴν ΖΘ δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τῶν λοιπῶν πλευρῶν πρὸς τὰς λοιπὰς πλευρὰς λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐπεὶ γὰρ λόγος ἐστὶ τῆς ΔΒ πρὸς τὴν ΖΘ δοθείς, τῆς δὲ ΔΒ πρὸς τὴν ΒΑ λόγος ἐστὶ δοθείς, καὶ τῆς ΑΒ ἄρα πρὸς τὴν ΖΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. τῆς δὲ ΖΘ πρὸς ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΑΒ ἄρα πρὸς τὴν ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ τῶν λοιπῶν πλευρῶν πρὸς τὰς λοιπὰς λόγος ἐστὶ δοθείς.

54Önerme 54. Biçimce verilmiş iki şeklin birbirine oranı verilmişse, kenarlarının birbirine oranı da verilmiş olur.

Biçimce verilmiş A ve B şekillerinin birbirine oranı verilmiş olsun. Diyorum ki kenarlarının birbirine oranı da verilmiştir.

A, B'ye ya benzerdir ya da değildir. Önce benzer olsun ve GD ile EZ kenarlarının üçüncü orantılısı olarak H alınsın. O hâlde GD'nin H'ye oranı A'nın B'ye oranı gibidir. A'nın B'ye oranı verilmiştir; o hâlde GD'nin H'ye oranı da verilmiştir. GD, EZ, H orantılıdır; o hâlde GD'nin EZ'ye oranı da verilmiştir. A, B'ye benzerdir; o hâlde kalan kenarların kalan kenarlara oranı da verilmiştir.

Şimdi A, B'ye benzer olmasın; EZ üzerine A'ya benzer ve benzer konumda ETh çizilsin; o hâlde ETh de biçimce verilmiştir. B de biçimce verilmiştir; o hâlde B'nin ETh'ye oranı verilmiştir. B'nin A'ya oranı da verilmiştir; o hâlde A'nın ETh'ye oranı da verilmiştir. A, ETh'ye benzerdir; o hâlde GD'nin EZ'ye oranı verilmiştir. Aynı şekilde kalan kenarların kalan kenarlara oranı da verilmiştir.

54

νδ΄. Ἐὰν δύο εἴδη δεδομένα τῷ εἴδει πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ αἱ πλευραὶ αὐτῶν πρὸς ἀλλήλας λόγον ἕξουσι δεδομένον. δύο γὰρ εἴδη δεδομένα τῷ εἴδει τὰ Α, Β πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ αἱ πλευραὶ αὐτῶν πρὸς ἀλλήλας λόγον ἕξουσι δεδομένον. τὸ γὰρ Α τῷ Β ἤτοι ὅμοιόν ἐστιν ἢ οὔ. ἔστω πρότερον ὅμοιον, καὶ εἰλήφθω τῶν ΓΔ, ΕΖ τρίτη ἀνάλογον ἡ Η. ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΔ πρὸς τὴν Η, οὕτως τὸ Α πρὸς τὸ Β. λόγος δὲ τοῦ Α πρὸς τὸ Β δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΓΔ πρὸς τὴν ⟦Η⟧ δοθείς. καί εἰσιν αἱ ΓΔ, ΕΖ, Η ἀνάλογον· καὶ τῆς ΓΔ ἄρα πρὸς τὴν ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστιν ὅμοιον τὸ Α τῷ Β· καὶ αἱ λοιπαὶ ἄρα πλευραὶ πρὸς τὰς λοιπὰς πλευρὰς λόγον ἕξουσι δεδομένον. μὴ ἔστω δὴ ὅμοιον τὸ Α τῷ Β, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ τῆς ΕΖ τῷ Α ὅμοιον καὶ ὁμοίως κείμενον τὸ ΕΘ· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΕΘ τῷ εἴδει· δέδοται δὲ καὶ τὸ Β· λόγος ἄρα τοῦ Β πρὸς τὸ ΕΘ δοθείς· τοῦ δὲ Β πρὸς τὸ Α λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ Α ἄρα πρὸς τὸ ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ὅμοιον τὸ Α τῷ ΕΘ· λόγος ἄρα τῆς ΓΔ πρὸς τὴν ΕΖ δοθείς. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ τῶν λοιπῶν πλευρῶν πρὸς τὰς λοιπὰς πλευρὰς λόγος ἐστὶ δοθείς.

55Önerme 55. Bir alan biçimce ve büyüklükçe verilmişse, kenarları da büyüklükçe verilmiş olur.

A, biçimce ve büyüklükçe verilmiş bir alan olsun. Diyorum ki kenarları da büyüklükçe verilmiştir.

Konumca ve büyüklükçe verilmiş bir BG doğrusu ortaya konsun ve BG üzerine A'ya benzer ve benzer konumda D çizilsin. O hâlde D biçimce verilmiştir. Büyüklükçe verilmiş BG doğrusu üzerine biçimce verilmiş D şekli çizilmiş olduğundan, D büyüklükçe de verilmiştir. A da verilmiştir; o hâlde A'nın D'ye oranı verilmiştir. A, D'ye benzerdir; o hâlde A'nın EZ kenarının BG'ye oranı verilmiştir. BG verilmiştir; o hâlde EZ de verilmiştir. ZE'nin EH'ye oranı da verilmiştir; o hâlde EH de verilmiştir. Aynı şekilde kalan kenarların her biri de büyüklükçe verilmiştir.

55

νε΄. Ἐὰν χωρίον τῷ εἴδει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένον ᾖ, καὶ αἱ πλευραὶ αὐτοῦ τῷ μεγέθει δεδομέναι ἔσονται. ἔστω χωρίον τῷ εἴδει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένον τὸ Α· λέγω, ὅτι καὶ αἱ πλευραὶ αὐτοῦ δεδομέναι εἰσὶ τῷ μεγέθει. ἐκκείσθω γὰρ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένη εὐθεῖα ἡ ΒΓ, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ τῆς ΒΓ τῷ Α ὅμοιόν τε καὶ ὁμοίως κείμενον τὸ Δ. δέδοται δὴ τὸ Δ τῷ εἴδει. καὶ ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένης εὐθείας τῆς ΒΓ τῷ μεγέθει δεδομένον εἶδος ἀναγέγραπται τὸ Δ, δέδοται ἄρα καὶ τὸ Δ τῷ μεγέθει· δέδοται δὲ καὶ τὸ Α· λόγος ἄρα τοῦ Α πρὸς τὸ Δ δοθείς. καί ἐστιν ὅμοιον τὸ Α τῷ Δ· λόγος ἄρα τῆς ΕΖ πρὸς τὴν ΒΓ δοθείς. δοθεῖσα δὲ ἡ ΒΓ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΕΖ. καί ἐστι λόγος τῆς ΖΕ πρὸς τὴν ΕΗ δοθείς· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΕΗ. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ἑκάστη τῶν λοιπῶν δέδοται τῷ μεγέθει.

56Önerme 56. Eşit açılı iki paralelkenarın birbirine oranı verilmişse, birincinin bir kenarının ikincinin bir kenarına oranı, ikincinin öbür kenarının öyle bir doğruya oranı gibi olur ki birincinin öbür kenarının bu doğruya oranı verilmiştir ve paralelkenarın paralelkenara oranına eşittir.

Eşit açılı A ve B paralelkenarlarının birbirine oranı verilmiş olsun. Diyorum ki GD'nin EZ'ye oranı, EH'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki GTh'nin bu doğruya oranı verilmiştir ve A paralelkenarının B paralelkenarına oranına eşittir.

GTh'nin doğrultusunda GK doğrusu uzatılsın; EH'nin GK'ye oranı GD'nin EZ'ye oranı gibi olsun ve GL paralelkenarı tamamlansın. GD'nin EZ'ye oranı EH'nin GK'ye oranı gibi olduğundan ve GD, KL'ye eşit olduğundan, KL'nin EZ'ye oranı EH'nin GK'ye oranı gibidir. Böylece eşit olan GKL ve HEZ açılarını çevreleyen kenarlar ters orantılıdır; o hâlde KD, HZ'ye eşittir. A'nın B'ye oranı verilmiş olduğundan ve B, GL'ye eşit olduğundan, ThD'nin GL'ye oranı verilmiştir. ThD'nin GL'ye oranı ise ThG'nin GK'ye oranı gibidir; o hâlde ThG'nin GK'ye oranı da verilmiştir. GD'nin EZ'ye oranı EH'nin GK'ye oranı gibi olduğundan ve GTh'nin GK'ye oranı, A alanının B alanına oranına eşit olan verilmiş oran olduğundan, GD'nin EZ'ye oranı, EH'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki ThG'nin bu doğruya oranı A alanının B alanına oranıdır.

56

νς΄. Ἐὰν δύο ἰσογώνια παραλληλόγραμμα πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, ἔσται ὡς ἡ τοῦ πρώτου πλευρὰ πρὸς τὴν τοῦ δευτέρου πλευράν, οὕτως ἡ λοιπὴ τοῦ δευτέρου πλευρὰ πρὸς ἢν ἡ ἑτέρα τοῦ πρώτου λόγον ἔχει δεδομένον, ὃν τὸ παραλληλόγραμμον πρὸς τὸ παραλληλόγραμμον. δύο γὰρ ἰσογώνια παραλληλόγραμμα τὰ Α, Β πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι ἐστὶν ὡς ἡ ΓΔ πρὸς τὴν ΕΖ, οὕτως ἡ ΕΗ πρὸς ἣν ἡ ΓΘ λόγον ἔχει δεδομένον, ὃν τὸ Α παραλληλόγραμμον πρὸς τὸ Β παραλληλόγραμμον. ἐκβεβλήσθω γὰρ ἐπʼ εὐθείας τῆς ΓΘ εὐθεῖα ἡ ΓΚ, καὶ πεποιήσθω ὡς ἡ ΓΔ πρὸς τὴν ΕΖ, οὕτως ἡ ΕΗ πρὸς τὴν ΓΚ, καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΓΛ παραλληλόγραμμον. ἐπεὶ οὖν ἐστιν ὡς ἡ ΓΔ πρὸς τὴν ΕΖ, οὕτως ἡ ΕΗ πρὸς τὴν ΓΚ, ἴση δέ ἐστιν ἡ ΓΔ τῇ ΚΛ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΚΛ πρὸς τὴν ΕΖ, οὕτως ἡ ΕΗ πρὸς τὴν ΓΚ. καὶ περὶ ἴσας γωνίας τὰς ὑπὸ τῶν ΓΚΛ, ΗΕΖ αἱ πλευραὶ ἀντιπεπόνθασιν· ἴσον ἄρα ἐστὶ τὸ ΚΔ τῷ ΗΖ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ Α πρὸς τὸ Β δοθείς, ἴσον δὲ τὸ Β τῷ ΓΛ, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΘΔ πρὸς τὸ ΓΛ δοθείς. ὡς δὲ τὸ ΘΔ πρὸς τὸ ΓΛ, οὕτως ἡ ΘΓ πρὸς τὴν ΓΚ· καὶ τῆς ΘΓ ἄρα πρὸς τὴν ΓΚ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν ὡς ἡ ΓΔ πρὸς τὴν ΕΖ, οὕτως ἡ ΕΗ πρὸς τὴν ΓΚ, ἡ δὲ ΓΘ πρὸς τὴν ΓΚ λόγον ἔχει δοθέντα, ὃν τὸ Α χωρίον πρὸς τὸ Β, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΔ πρὸς τὴν ΕΖ, οὕτως ἡ ΕΗ πρὸς ἣν ἡ ΘΓ λόγον ἔχει, ὃν τὸ Α χωρίον πρὸς τὸ Β χωρίον.

57Önerme 57. Verilmiş bir alan verilmiş bir doğruya verilmiş bir açıyla uygulanırsa, uygulamanın genişliği verilmiştir.

Verilmiş AH alanı verilmiş BA doğrusuna verilmiş GAB açısıyla uygulansın. Diyorum ki GA verilmiştir.

AB üzerine EB karesi çizilsin; o hâlde EB verilmiştir. EA, ZB ve GH, D'ye ve Th'ye kadar uzatılsın. EB ile AH'nin her biri verilmiş olduğundan, EB'nin AH'ye oranı verilmiştir. HA, ATh'ye eşittir; o hâlde EB'nin ATh'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla EA'nın AD'ye oranı da verilmiştir. EA, AB'ye eşittir; o hâlde BA'nın AD'ye oranı da verilmiştir. GAB açısı verilmiş olduğundan ve bunun parçası olan DAB açısı da verilmiş olduğundan, geriye kalan GAD açısı da verilmiştir. GDA açısı da verilmiştir, çünkü diktir; o hâlde geriye kalan AGD açısı da verilmiştir; demek ki AGD üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde GA'nın AD'ye oranı verilmiştir. DA'nın AB'ye oranı da verilmiştir; o hâlde GA'nın AB'ye oranı da verilmiştir. BA verilmiştir; o hâlde AG de verilmiştir. Bu da uygulanan alanın genişliğidir.

57

νζ΄. Ἐὰν δοθὲν παρὰ δοθεῖσαν παραβληθῇ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ, δέδοται τὸ πλάτος τῆς παραβολῆς. δοθὲν γὰρ τὸ ΑΗ παρὰ δοθεῖσαν τὴν ΒΑ παραβεβλήσθω ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΓΑΒ· λέγω, ὅτι δοθεῖσά ἐστιν ἡ ΓΑ. ἀναγεγράφθω γὰρ ἀπὸ τῆς ΑΒ τετράγωνον τὸ ΕΒ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ΕΒ. καὶ διήχθωσαν αἱ ΕΑ, ΖΒ, ΓΗ ἐπὶ τὰ Δ, Θ. καὶ ἐπεὶ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν ΕΒ, ΑΗ, λόγος ἄρα τοῦ ΕΒ πρὸς τὸ ΑΗ δοθείς. ἴσον δὲ τὸ ΗΑ τῷ ΑΘ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΕΒ πρὸς τὸ ΑΘ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΕΑ πρὸς τὴν ΑΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἴση δὲ ἡ ΕΑ τῇ ΑΒ· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΒΑ πρὸς ΑΔ δοθείς. καὶ ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΓΑΒ, ὧν ἡ ὑπὸ ΔΑΒ δοθεῖσά ἐστιν, λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΓΑΔ ἐστι δοθεῖσα. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΓΔΑ δοθεῖσα· ὀρθὴ γάρ· λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΔ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΑΓΔ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΓΑ πρὸς τὴν ΑΔ δοθείς. τῆς δὲ ΔΑ πρὸς τὴν ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΓΑ ἄρα πρὸς τὴν ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ΒΑ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΑΓ. καί ἐστι τὸ πλάτος τοῦ παραβλήματος.

58Önerme 58. Verilmiş bir alan verilmiş bir doğruya, biçimce verilmiş bir şekil kadar eksik kalacak biçimde uygulanırsa, eksik kalan şeklin genişlikleri verilmiştir.

Verilmiş AG alanı verilmiş AD doğrusuna, biçimce verilmiş GD şekli kadar eksik kalacak biçimde uygulansın. Diyorum ki BG ile BD'nin her biri verilmiştir.

AD, E noktasında ikiye bölünsün; o hâlde ED verilmiştir. ED üzerine GD'ye benzer ve benzer konumda EZ doğrusal şekli çizilsin ve şekil tamamlansın; o hâlde EZ de biçimce verilmiştir. Verilmiş ED doğrusu üzerine biçimce verilmiş EZ şekli çizilmiş olduğundan, EZ büyüklükçe verilmiştir. EZ ise AG ile KTh'nin toplamına eşittir; o hâlde AG ile KTh'nin toplamı büyüklükçe verilmiştir. AG büyüklükçe verilmiştir, çünkü öyle kabul edilmiştir; o hâlde geriye kalan KTh büyüklükçe verilmiştir. Biçimce de verilmiştir, çünkü GD'ye benzerdir; o hâlde ThK'nin kenarları verilmiştir; demek ki KG verilmiştir. KG, EB'ye eşittir; o hâlde EB de verilmiştir. ED de verilmiştir; o hâlde geriye kalan BD de verilmiştir. BD'nin BG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde BG de verilmiştir.

58

νη΄. Ἐὰν δοθὲν παρὰ δοθεῖσαν παραβληθῇ ἐλλεῖπον εἴδει δεδομένῳ τῷ εἴδει, δέδοται τὰ πλάτη τοῦ ἐλλείματος. δοθὲν γὰρ τὸ ΑΓ παρὰ δοθεῖσαν τὴν ΑΔ παραβεβλήσθω ἐλλεῖπον εἴδει δεδομένῳ τῷ ΓΔ· λέγω, ὅτι δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΒΓ, ΒΔ. τετμήσθω γὰρ ἡ ΑΔ δίχα κατὰ τὸ Ε σημεῖον· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΕΔ. καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ τῆς ΕΔ τῷ ΓΔ ὅμοιον καὶ ὁμοίως κείμενον εὐθύγραμμον τὸ ΕΖ, καὶ καταγεγράφθω τὸ σχῆμα· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΕΖ τῷ εἴδει. καὶ ἐπεὶ ἀπὸ δεδομένης εὐθείας τῆς ΕΔ δεδομένον τῷ εἴδει εἶδος ἀναγέγραπται τὸ ΕΖ, δέδοται ἄρα τὸ ΕΖ τῷ μεγέθει. καί ἐστιν ἴσον τοῖς ΑΓ, ΚΘ· δέδοται ἄρα καὶ τὰ ΑΓ, ΚΘ τῷ μεγέθει. καί ἐστι τὸ ΑΓ δοθὲν τῷ μεγέθει· ὑπόκειται γάρ· λοιπὸν ἄρα τὸ ΚΘ δοθέν ἐστι τῷ μεγέθει. ἔστι δὲ καὶ τῷ εἴδει δοθέν· ὅμοιον γάρ ἐστι τῷ ΓΔ· τοῦ ΘΚ ἄρα δεδομέναι εἰσὶν αἱ πλευραί· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΚΓ καί ἐστιν ἴση τῇ ΕΒ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν καὶ ἡ ΕΒ. ἔστι δὲ καὶ ἡ ΕΔ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ΒΔ δοθεῖσά ἐστιν. καὶ λόγος τῆς ΒΔ πρὸς τὴν ΒΓ δοθείς· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΒΓ.

59Önerme 59. Verilmiş bir alan verilmiş bir doğruya, biçimce verilmiş bir şekil kadar aşacak biçimde uygulanırsa, aşan şeklin genişlikleri verilmiştir.

Verilmiş AB alanı verilmiş AG doğrusuna, biçimce verilmiş GB şekli kadar aşacak biçimde uygulansın. Diyorum ki ThG ile GE'nin her biri verilmiştir.

DE, Z noktasında ikiye bölünsün ve EZ üzerine GB'ye benzer ve benzer konumda ZH çizilsin; o hâlde ZH ile GB aynı köşegenin çevresindedir. Bunların köşegeni ThEM çizilsin ve şekil tamamlansın. GB, ZH'ye benzer olduğundan ve GB biçimce verilmiş olduğundan, ZH de biçimce verilmiştir; üstelik verilmiş ZE doğrusu üzerine çizilmiştir; o hâlde ZH büyüklükçe verilmiştir. AB de verilmiştir; o hâlde AB ile ZH verilmiştir. Bunların toplamı KL'ye eşittir; o hâlde KL büyüklükçe verilmiştir. Biçimce de verilmiştir, çünkü GB'ye benzerdir; o hâlde KL'nin kenarları verilmiştir; demek ki KTh verilmiştir. Bunun parçası olan KG da verilmiştir, çünkü EZ'ye eşittir; o hâlde geriye kalan GTh verilmiştir. GTh'nin ThB'ye oranı da verilmiştir; o hâlde ThB de verilmiştir.

59

νθ΄. Ἐὰν δοθὲν παρὰ δοθεῖσαν παραβληθῇ ὑπερβάλλον εἴδει δεδομένῳ, δέδοται τὰ πλάτη τῆς ὑπερβολῆς. δοθὲν γὰρ τὸ ΑΒ παρὰ δοθεῖσαν τὴν ΑΓ παραβεβλήσθω ὑπερβάλλον εἴδει δεδομένῳ τῷ ΓΒ· λέγω, ὅτι δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΘΓ, ΓΕ. τετμήσθω γὰρ δίχα ἡ ΔΕ κατὰ τὸ Ζ σημεῖον, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ τῆς ΕΖ τῷ ΓΒ ὅμοιον καὶ ὁμοίως κείμενον τὸ ΖΗ· περὶ τὴν αὐτὴν ἄρα διάμετρόν ἐστι τὸ ΖΗ τῷ ΓΒ. ἤχθω αὐτῶν διάμετρος ἡ ΘΕΜ, καὶ καταγεγράφθω τὸ σχῆμα. καὶ ἐπεὶ ὅμοιόν ἐστι τὸ ΓΒ τῷ ΖΗ, δέδοται δὲ τὸ ΓΒ τῷ εἴδει, δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΖΗ τῷ εἴδει· καὶ ἀναγέγραπται ἀπὸ δεδομένης εὐθείας τῆς ΖΕ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ΖΗ τῷ μεγέθει. ἔστι δὲ καὶ τὸ ΑΒ δοθέν· δοθέντα ἄρα ἐστὶ τὰ ΑΒ, ΖΗ. καί ἐστιν ἴσα τῷ ΚΛ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ΚΛ τῷ μεγέθει. ἔστι δὲ καὶ τῷ εἴδει· ὅμοιον γάρ ἐστι τῷ ΓΒ· τοῦ ΚΛ ἄρα αἱ πλευραὶ δεδομέναι εἰσίν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΚΘ, ὧν ἡ ΚΓ δοθεῖσά ἐστιν· ἴση γάρ ἐστι τῇ ΕΖ· λοιπὴ ἄρα ἡ ΓΘ ἐστι δοθεῖσα· καὶ λόγον ἔχει πρὸς τὴν ΘΒ δοθέντα· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΘΒ.

60Önerme 60. Biçimce ve büyüklükçe verilmiş bir paralelkenar verilmiş bir gnomonla büyütülür ya da küçültülürse, gnomonun genişlikleri verilmiştir.

Biçimce ve büyüklükçe verilmiş AB paralelkenarı önce verilmiş EGBDZH gnomonuyla büyütülsün. Diyorum ki GE ile DZ'nin her biri verilmiştir.

AB verilmiş olduğundan ve EBDHZ gnomonu da verilmiş olduğundan, AH'nin tamamı da verilmiştir. Biçimce de verilmiştir, çünkü AB'ye benzerdir; o hâlde AH'nin kenarları verilmiştir; demek ki AE ile AZ'nin her biri verilmiştir. GA ile AD'nin her biri de verilmiştir; o hâlde geriye kalan EG ile DZ'nin her biri verilmiştir.

Yine, biçimce ve büyüklükçe verilmiş AH paralelkenarı verilmiş EGBDZH gnomonuyla küçültülsün. Diyorum ki GE ile DZ'nin her biri verilmiştir.

AH verilmiş olduğundan ve bunun parçası olan EGBDZH gnomonu da verilmiş olduğundan, geriye kalan AB verilmiştir. Biçimce de verilmiştir; o hâlde AB'nin kenarları verilmiştir; demek ki GA ile AD'nin her biri verilmiştir. EA ile AZ'nin her biri de verilmiştir; o hâlde geriye kalan EG ile DZ'nin her biri de verilmiştir.

60

ξ΄. Ἐὰν παραλληλόγραμμον δεδομένον τῷ εἴδει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένῳ γνώμονι αὐξηθῇ ἢ μειωθῇ, δέδοται τὰ πλάτη τοῦ γνώμονος. παραλληλόγραμμον γὰρ τὸ ΑΒ δεδομένον τῷ εἴδει καὶ τῷ μεγέθει ηὐξήσθω πρότερον δεδομένῳ γνώμονι τῷ ΕΓΒΔΖΗ· λέγω, ὅτι δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΓΕ, ΔΖ. ἐπεὶ γὰρ δοθέν ἐστι τὸ ΑΒ, ἔστι δὲ καὶ ὁ ΕΒΔΗΖ γνώμων δοθείς, καὶ ὅλον ἄρα τὸ ΑΗ δοθέν ἐστιν· ἀλλὰ καὶ τῷ εἴδει· ὅμοιον γάρ ἐστι τῷ ΑΒ· τοῦ ΑΗ ἄρα δεδομέναι εἰσὶν αἱ πλευραί· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκατέρα τῶν ΑΕ, ΑΖ. ἔστι δὲ καὶ ἑκατέρα τῶν ΓΑ, ΑΔ δοθεῖσα· λοιπὴ ἄρα ἑκατέρα τῶν ΕΓ, ΔΖ ἐστι δοθεῖσα. πάλιν δὴ παραλληλόγραμμον τὸ ΑΗ δεδομένον τῷ εἴδει καὶ τῷ μεγέθει μεμειώσθω δεδομένῳ γνώμονι τῷ ΕΓΒΔΖΗ· λέγω, ὅτι δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΓΕ, ΔΖ. ἐπεὶ γὰρ δοθέν ἐστι τὸ ΑΗ, οὗ ὁ ΕΓΒΔΖΗ γνώμων δοθείς ἐστιν, λοιπὸν ἄρα τὸ ΑΒ δοθέν ἐστιν· ἀλλὰ καὶ τῷ εἴδει· τοῦ ΑΒ ἄρα αἱ πλευραὶ δεδομέναι εἰσίν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκατέρα τῶν ΓΑ, ΑΔ. ἔστι δὲ καὶ ἑκατέρα τῶν ΕΑ, ΑΖ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἑκατέρα τῶν ΕΓ, ΔΖ δοθεῖσά ἐστιν.

61Önerme 61. Biçimce verilmiş bir şeklin kenarlarından birine verilmiş bir açıyla bir paralelkenar alan uygulanırsa ve şeklin paralelkenara oranı verilmişse, paralelkenar biçimce verilmiştir.

Biçimce verilmiş AZGB şeklinin kenarlarından biri olan GB'ye, verilmiş LGB açısıyla GD paralelkenar alanı uygulansın; AG şeklinin GD paralelkenarına oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki GD biçimce verilmiştir.

B'den ZG'ye paralel BH, Z'den GB'ye paralel ZH çizilsin; ZG ile HB de Th ve K noktalarına kadar uzatılsın. ZGB açısı verilmiş olduğundan ve ZG'nin GB'ye oranı verilmiş olduğundan, ZB paralelkenarı biçimce verilmiştir. AZB şekli de biçimce verilmiştir ve ikisi aynı GB doğrusu üzerine çizilmiştir; o hâlde AB şeklinin ZB paralelkenarına oranı verilmiştir. ZB'nin GD'ye oranı da verilmiştir, çünkü AB'nin GD'ye oranının verilmiş olduğu kabul edilmiştir. GD, KB'ye eşittir; o hâlde KB'nin GH'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla ZG'nin GK'ye oranı da verilmiştir. ZG'nin GB'ye oranı da verilmiştir; o hâlde BG'nin GK'ye oranı da verilmiştir. ZGB açısı verilmiş olduğundan, ona komşu olan BGK açısı da verilmiştir. BGL açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan LGK açısı da verilmiştir. LKG açısı da verilmiştir, çünkü KGB açısına eşittir; o hâlde geriye kalan GLK açısı da verilmiştir; demek ki LGK üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde LG'nin GK'ye oranı verilmiştir. KG'nin BG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde LG'nin GB'ye oranı da verilmiştir. DGB açısı da verilmiştir; o hâlde GD paralelkenarı biçimce verilmiştir.

61

ξα΄. Ἐὰν δεδομένου τῷ εἴδει εἴδους παρὰ μίαν τῶν πλευρῶν παραλληλόγραμμον χωρίον παραβληθῇ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ, ἔχῃ δὲ τὸ εἶδος πρὸς τὸ παραλληλόγραμμον λόγον δεδομένον, δέδοται τὸ παραλληλόγραμμον τῷ εἴδει. δεδομένου γὰρ τῷ εἴδει εἴδους τοῦ ΑΖΓΒ παρὰ μίαν τῶν πλευρῶν τὴν ΓΒ παραλληλόγραμμον χωρίον παραβεβλήσθω τὸ ΓΔ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΛΓΒ, λόγος δὲ ἔστω τοῦ ΑΓ εἴδους πρὸς τὸ ΓΔ παραλληλόγραμμον δοθείς· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ ΓΔ τῷ εἴδει. ἤχθω γὰρ διὰ μὲν τοῦ Β τῇ ΖΓ παράλληλος ἡ ΒΗ, διὰ δὲ τοῦ Ζ τῇ ΓΒ παράλληλος ἡ ΖΗ, καὶ διήχθωσαν αἱ ΖΓ, ΗΒ ἐπὶ τὰ Θ, Κ σημεῖα. ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΖΓΒ γωνία καὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΖΓ πρὸς τὴν ΓΒ δοθείς, δοθὲν ἄρα τὸ ΖΒ παραλληλόγραμμον τῷ εἴδει. δέδοται δὲ τῷ εἴδει τὸ ΑΖΒ εἶδος. καὶ ἀναγέγραπται ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΓΒ· λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΑΒ εἴδους πρὸς τὸ ΖΒ παραλληλόγραμμον δοθείς. τοῦ δὲ ΖΒ πρὸς τὸ ΓΔ λόγος ἐστὶ δοθείς, ἐπειδὴ καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ ὑπόκειται· ἴσον δὲ τὸ ΓΔ τῷ ΚΒ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΚΒ πρὸς τὸ ΓΗ ἐστι δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΖΓ πρὸς τὴν ΓΚ λόγος ἐστὶ δοθείς. τῆς δὲ ΖΓ πρὸς τὴν ΓΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΒΓ ἄρα πρὸς τὴν ΓΚ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΖΓΒ γωνία, καὶ ἡ ἐφεξῆς ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΓΚ ἐστι δοθεῖσα. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΓΛ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΛΓΚ δοθεῖσά ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ ΛΚΓ γωνία δοθεῖσα· ἴση γὰρ τῇ ὑπὸ ΚΓΒ· λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΓΛΚ ἐστι δοθεῖσα· δέδοται ἄρα τὸ ΛΓΚ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΛΓ πρὸς τὴν ΓΚ δοθείς. τῆς δὲ ΚΓ πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΛΓ ἄρα πρὸς τὴν ΓΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ὑπὸ τῶν ΔΓΒ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΓΔ παραλληλόγραμμον τῷ εἴδει.

62Önerme 62. İki doğrunun birbirine oranı verilmişse, birinin üzerine biçimce verilmiş bir şekil, öbürünün üzerine de verilmiş bir açıyla bir paralelkenar alan çizilirse ve şeklin paralelkenara oranı verilmişse, paralelkenar biçimce verilmiştir.

AB ve GD doğrularının birbirine oranı verilmiş olsun; AB üzerine biçimce verilmiş AEB şekli, GD üzerine de verilmiş ZGD açısıyla DZ paralelkenarı çizilsin; EB şeklinin ZD paralelkenarına oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki DZ paralelkenarı biçimce verilmiştir.

AB üzerine DZ'ye benzer ve benzer konumda AH paralelkenarı çizilsin. AB'nin GD'ye oranı verilmiş olduğundan ve AB ile GD üzerine benzer ve benzer konumda AH ve ZD doğrusal şekilleri çizilmiş olduğundan, AH'nin ZD'ye oranı verilmiştir. ZD'nin EB'ye oranı da verilmiştir; o hâlde EB'nin AH'ye oranı da verilmiştir. BATh açısı da verilmiştir, çünkü ZGD açısına eşittir. Böylece biçimce verilmiş EB şeklinin kenarlarından biri olan AB'ye, verilmiş ThAB açısıyla AH uygulanmış olduğundan ve EB şeklinin AH paralelkenarına oranı verilmiş olduğundan, AH biçimce verilmiştir. AH, ZD'ye benzerdir; o hâlde ZD de biçimce verilmiştir.

62

ξβ΄. Ἐὰν δύο εὐθεῖαι πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον καὶ ἀναγραφῇ ἀπὸ μὲν τῆς μιᾶς δεδομένον τῷ εἴδει εἶδος, ἀπὸ δὲ τῆς ἑτέρας χωρίον παραλληλόγραμμον ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ, ἔχῃ δὲ τὸ εἶδος πρὸς τὸ παραλληλόγραμμον λόγον δεδομένον, δέδοται παραλληλόγραμμον τῷ εἴδει. δύο γὰρ εὐθεῖαι αἱ ΑΒ, ΓΔ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ μὲν τῆς ΑΒ δεδομένον τῷ εἴδει εἶδος τὸ ΑΕΒ, ἀπὸ δὲ τῆς ΓΔ παραλληλόγραμμον τὸ ΔΖ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΖΓΔ, λόγος δὲ ἔστω τοῦ ΕΒ εἴδους πρὸς τὸ ΖΔ παραλληλόγραμμον δοθείς· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ ΔΖ παραλληλόγραμμον τῷ εἴδει. ἀναγεγράφθω γὰρ ἀπὸ τῆς ΑΒ τῷ ΔΖ ὅμοιον καὶ ὁμοίως κείμενον παραλληλόγραμμον τὸ ΑΗ. ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΓΔ δοθείς, καὶ ἀναγέγραπται ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΓΔ ὅμοια καὶ ὁμοίως κείμενα εὐθύγραμμα τὰ ΑΗ, ΖΔ, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΖΔ δοθείς. τοῦ δὲ ΖΔ πρὸς τὸ ΕΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ τοῦ ΕΒ ἄρα πρὸς τὸ ΑΗ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΘ γωνία· ἴση γάρ ἐστι τῇ ὑπὸ ΖΓΔ. ἐπεὶ οὖν δεδομένου τῷ εἴδει εἴδους τοῦ ΕΒ παρὰ μίαν τῶν πλευρῶν τὴν ΑΒ παραβέβληται τὸ ΑΗ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΘΑΒ καὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΕΒ εἴδους πρὸς τὸ ΑΗ παραλληλόγραμμον δοθείς, δέδοται ἄρα τὸ ΑΗ τῷ εἴδει. καί ἐστιν ὅμοιον τῷ ΖΔ· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΖΔ τῷ εἴδει.

63Önerme 63. Bir üçgen biçimce verilmişse, kenarlarının her biri üzerindeki karenin üçgene oranı verilmiş olur.

ABG biçimce verilmiş bir üçgen olsun ve kenarlarının her biri üzerine EB, GD, GZ kareleri çizilsin. Diyorum ki EB, GD, GZ'nin her birinin ABG üçgenine oranı verilmiştir.

Aynı BG doğrusu üzerine biçimce verilmiş herhangi iki doğrusal şekil, ABG ve GD çizilmiş olduğundan, ABG'nin GD'ye oranı verilmiştir. Aynı şekilde EB ile ZG'nin her birinin ABG üçgenine oranı da verilmiştir.

63

ξγ΄. Ἐὰν τρίγωνον τῷ εἴδει δεδομένον ᾖ, τὸ ἀπὸ ἑκάστης τῶν πλευρῶν αὐτοῦ πρὸς τὸ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστω τρίγωνον δεδομένον τῷ εἴδει τὸ ΑΒΓ, καὶ ἀναγεγράφθω ἀπὸ ἑκάστης τῶν πλευρῶν αὐτοῦ τετράγωνα τὰ ΕΒ, ΓΔ, ΓΖ· λέγω, ὅτι ἕκαστον τῶν ΕΒ, ΓΔ, ΓΖ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον. ἐπεὶ γὰρ ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΒΓ εὐθύγραμμα δεδομένα τῷ εἴδει ἀναγέγραπται, ἃ ἔτυχεν, τὰ ΑΒΓ, ΓΔ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΒΓ πρὸς τὸ ΓΔ δοθείς. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ἑκατέρου τῶν ΕΒ, ΖΓ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς.

64Önerme 64. Bir üçgenin geniş açısı verilmişse, geniş açının karşısındaki kenarın karesinin, geniş açıyı çevreleyen kenarların karelerinin toplamından fazla olduğu alanın üçgene oranı verilmiş olur.

ABG, geniş açısı ABG verilmiş olan geniş açılı bir üçgen olsun; BG'nin doğrultusunda BD doğrusu uzatılsın ve A'dan GD'ye AD dikmesi çizilsin. Diyorum ki AG üzerindeki karenin AB ve BG üzerindeki karelerin toplamından fazla olduğu alanın, yani DB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katının ABG üçgenine oranı verilmiştir.

ABG açısı verilmiş olduğundan, ABD açısı da verilmiştir. ADB açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan DAB açısı da verilmiştir; demek ki DAB üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde AD'nin DB'ye oranı verilmiştir. AD'nin DB'ye oranı, AD ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin DB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgene oranı gibidir; dolayısıyla DA ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin DB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir; o hâlde DB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katının AD ile BG'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. DA ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG üçgenine oranı ise verilmiştir; o hâlde DB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katının ABG üçgenine oranı da verilmiştir. AG üzerindeki karenin AB ve BG üzerindeki karelerin toplamından fazla olduğu alan da DB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katıdır; demek ki bu alanın ABG üçgenine oranı verilmiştir.

64

ξδ΄. Ἐὰν τρίγωνον ἀμβλεῖαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, ᾦ μεῖζον δύναται ἡ τὴν ἀμβλεῖαν γωνίαν ὑποτείνουσα πλευρὰ τῶν τὴν ἀμβλεῖαν γωνίαν περιεχουσῶν πλευρῶν, ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον τὸ ΑΒΓ ἀμβλεῖαν γωνίαν ἔχον τὴν ὑπὸ τῶν ΑΒΓ δεδομένην, καὶ διήχθω ἐπʼ εὐθείας τῆς ΒΓ εὐθεῖα ἡ ΒΔ, καὶ ἤχθω ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὴν ΓΔ κάθετος ἡ ΑΔ· λέγω, ὅτι, ᾦ μεῖζόν ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ΑΓ τῶν ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΒΓ, τουτέστι τὸ δὶς ὑπὸ τῶν ΔΒ, ΒΓ ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον. ἐπεὶ γὰρ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ ΑΒΓ, καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ δοθεῖσά ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΔΒ δοθεῖσα. καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΔΑΒ δοθεῖσά ἐστιν. δέδοται ἄρα τὸ ΔΑΒ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα τῆς ΑΔ πρὸς τὴν ΔΒ δοθείς. καί ἐστιν ὡς ἡ ΑΔ πρὸς τὴν ΔΒ, οὕτως τὸ ὑπὸ τῶν ΑΔ, ΒΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΔΒ, ΒΓ· ὥστε καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΔΑ, ΒΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΔΒ, ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ δὶς ὑπὸ τῶν ΔΒ, ΒΓ ἄρα πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΑΔ, ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀλλὰ τοῦ ὑπὸ τῶν ΔΑ, ΒΓ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ δὶς ὑπὸ τῶν ΔΒ, ΒΓ ἄρα πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι τὸ δὶς ὑπὸ τῶν ΔΒ, ΒΓ, ᾧ μεῖζόν ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ΑΓ τῶν ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΒΓ· ἐκεῖνο ἄρα τὸ χωρίον πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἔχει δεδομένον.

65Önerme 65. Bir üçgenin dar açısı verilmişse, dar açının karşısındaki kenarın karesinin, dar açıyı çevreleyen kenarların karelerinin toplamından eksik olduğu alanın üçgene oranı verilmiş olur.

ABG, dar açısı ABG verilmiş olan dar açılı bir üçgen olsun ve A'dan BG'ye AD dikmesi çizilsin. Diyorum ki AG üzerindeki karenin AB ve BG üzerindeki karelerin toplamından eksik olduğu alanın, yani GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katının ABG üçgenine oranı verilmiştir.

ABD açısı verilmiş olduğundan ve ADB açısı da verilmiş olduğundan, geriye kalan BAD açısı da verilmiştir; o hâlde ABD üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki BD'nin DA'ya oranı verilmiştir. Dolayısıyla GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin GB ile AD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir; o hâlde GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katının da bu dikdörtgene oranı verilmiştir. BG ile AD'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG'ye oranı ise verilmiştir; o hâlde GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katının ABG üçgenine oranı da verilmiştir. AG üzerindeki karenin AB ve BG üzerindeki karelerin toplamından eksik olduğu alan da GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin iki katıdır; demek ki bu alanın ABG üçgenine oranı verilmiştir.

65

ξε΄. Ἐὰν τρίγωνον ὀξεῖαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, ᾧ ἔλασσον δύναται ἡ τὴν ὀξεῖαν γωνίαν ὑποτείνουσα πλευρὰ τῶν τὴν ὀξεῖαν γωνίαν περιεχουσῶν πλευρῶν, ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον τὸ ΑΒΓ, ὀξεῖαν ἔχον γωνίαν δεδομένην τὴν ὑπὸ τῶν ΑΒΓ, καὶ ἤχθω ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὴν ΒΓ κάθετος ἡ ΑΔ· λέγω, ὅτι, ᾧ ἔλασσόν ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ΑΓ τῶν ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΒΓ τουτέστι τὸ δὶς ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἔχει δεδομένον. ἐπεὶ γὰρ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ γωνία, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΔΒ δοθεῖσα, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ⟦ΒΑΔ⟧ ἐστι δοθεῖσα· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΔ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα τῆς ΒΔ πρὸς τὴν ΔΑ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΑΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ δὶς ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ ἄρα. ἀλλὰ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΓ, ΑΔ πρὸς τὸ ΑΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ δὶς ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ ἄρα πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι τὸ δὶς ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ, ᾧ ἔλασσόν ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ΑΓ τῶν ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΒΓ· ᾧ ἄρα ἔλασσόν ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ΑΓ τῶν ἀπὸ τῶν ΑΒ, ΒΓ, ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἔχει δεδομένον.

66Önerme 66. Bir üçgenin bir açısı verilmişse, verilmiş açıyı çevreleyen doğruların çevrelediği dikdörtgenin üçgene oranı verilmiştir.

ABG, A'daki açısı verilmiş bir üçgen olsun. Diyorum ki BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG üçgenine oranı verilmiştir.

B'den AG'ye BD dikmesi çizilsin. BAG açısı verilmiş olduğundan ve ADB açısı da verilmiş olduğundan, geriye kalan ABD açısı da verilmiştir; o hâlde ABD üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki AB'nin BD'ye oranı verilmiştir. AB'nin BD'ye oranı, BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin BD ile AG'nin çevrelediği dikdörtgene oranı gibidir; dolayısıyla BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin BD ile AG'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. AG ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG üçgenine oranı da verilmiştir; o hâlde BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG üçgenine oranı da verilmiştir.

66

ξς΄. Ἐὰν τρίγωνον δεδομένην ἔχῃ γωνίαν, τὸ ὑπὸ τῶν τὴν δεδομένην γωνίαν περιεχουσῶν εὐθειῶν ὀρθογώνιον πρὸς τὸ τρίγωνον λόγον ἔχει δεδομένον. ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ δεδομένην ἔχον γωνίαν τὴν πρὸς τῷ Α· λέγω, ὅτι τὸ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἔχει δεδομένον. ἤχθω γὰρ ἀπὸ τοῦ Β ἐπὶ τὴν ΑΓ κάθετος ἡ ΒΔ. ἐπεὶ οὖν δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΔΒ γωνία δοθεῖσα, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΑΒΔ γωνία δέδοται· δέδοται ἄρα τὸ ⟦ΑΒΔ⟧ τρίγωνον τῷ εἴδει. λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς. ὡς δὲ ἡ ΑΒ πρὸς ΒΔ, οὕτως τὸ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΒΔ, ΑΓ· ὥστε καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΒΔ, ΑΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ὑπὸ τῶν ΑΓ, ΒΔ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ ἄρα πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς.

67Önerme 67. Bir üçgenin bir açısı verilmişse, verilmiş açıyı çevreleyen kenarların tek bir doğru gibi alınan toplamının karesinin, kalan kenarın karesinden fazla olduğu alanın üçgene oranı verilmiş olur.

ABG, BAG açısı verilmiş bir üçgen olsun. Diyorum ki BA ile AG toplamı üzerindeki karenin BG üzerindeki kareden fazla olduğu alanın ABG üçgenine oranı verilmiştir.

AB'nin doğrultusunda AD doğrusu uzatılsın ve AD, AG'ye eşit alınsın; DG birleştirilip E'ye kadar uzatılsın ve B'den AG'ye paralel BE çizilsin. AD, AG'ye eşit olduğundan, DB de BE'ye eşittir. B'den tabana BG doğrusu da çizilmiştir; o hâlde DG ile GE'nin çevrelediği dikdörtgen, BG üzerindeki kareyle birlikte, BD üzerindeki kareye eşittir. DA ise AG'ye eşittir; o hâlde BA ile AG toplamı üzerindeki kare, DG ile GE'nin çevrelediği dikdörtgenle BG üzerindeki karenin toplamına eşittir; dolayısıyla BA ile AG toplamı üzerindeki kare, BG üzerindeki kareden DG ile GE'nin çevrelediği dikdörtgen kadar büyüktür. Şimdi diyorum ki DG ile GE'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG üçgenine oranı verilmiştir.

BAG açısı verilmiş olduğundan, ona komşu olan DAG açısı da verilmiştir. ADG ile DGA açılarının her biri de verilmiştir, çünkü her biri BAG açısının yarısıdır [BAG açısı da verilmiştir]; o hâlde DAG üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki DA'nın DG'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla AD üzerindeki karenin DG üzerindeki kareye oranı da verilmiştir. BA'nın AD'ye oranı EG'nin GD'ye oranı gibidir. BA'nın AD'ye oranı, BA ile AD'nin çevrelediği dikdörtgenin AD üzerindeki kareye oranı gibidir; EG'nin GD'ye oranı da EG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgenin GD üzerindeki kareye oranı gibidir. O hâlde BA ile AD'nin çevrelediği dikdörtgenin DA üzerindeki kareye oranı, EG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgenin GD üzerindeki kareye oranı gibidir; yer değiştirerek, BA ile AD'nin çevrelediği dikdörtgenin EG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı, AD üzerindeki karenin DG üzerindeki kareye oranı gibidir. AD üzerindeki karenin DG üzerindeki kareye oranı verilmiştir; o hâlde BA ile AD'nin çevrelediği dikdörtgenin EG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. DA, AG'ye eşittir; o hâlde BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin EG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı verilmiştir. BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG üçgenine oranı da, BAG açısı verilmiş olduğu için verilmiştir; o hâlde DG ile GE'nin çevrelediği dikdörtgenin ABG'ye oranı da verilmiştir. DG ile GE'nin çevrelediği dikdörtgen ise BA ile AG toplamı üzerindeki karenin BG üzerindeki kareden fazla olduğu alandır; demek ki bu alanın üçgene oranı verilmiş olur.

67

ξζ΄. Ἐὰν τρίγωνον δεδομένην ἔχῃ γωνίαν, ᾧ μεῖζον δύνανται αἱ τὴν δεδομένην γωνίαν περιέχουσαι πλευραὶ ὡς μία τοῦ ἀπὸ τῆς λοιπῆς, ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ δεδομένην ἔχον γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ· λέγω, ὅτι, ᾧ μεῖζόν ἐστι τὸ ἀπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΓ, ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγον ἔχει δεδομένον. διήχθω γὰρ ἐπʼ εὐθείας τῆς ΑΒ εὐθεῖα ἡ ΑΔ, καὶ κείσθω τῇ ΑΓ ἴση ἡ ΑΔ, καὶ ἐπιζευχθεῖσα ἡ ΔΓ διήχθω ἐπὶ τὸ Ε, καὶ ἤχθω διὰ τοῦ Β τῇ ΑΓ παράλληλος ἡ ΒΕ. καὶ ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ΑΔ τῇ ΑΓ, ἴση ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΔΒ τῇ ΒΕ. καὶ διῆκταί τις ἡ ΒΓ· τὸ ἄρα ὑπὸ τῶν ΔΓΕ μετὰ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΓ ἴσον ἐστὶ τῷ ἀπὸ τῆς ΒΔ. ἴση δὲ ἡ ΔΑ τῇ ΑΓ· τὸ ἄρα ἀπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ ἴσον ἐστὶ τῷ ὑπὸ τῶν ΔΓΕ μετὰ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΓ· ὥστε τὸ ἀπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΓ μεῖζόν ἐστι τῷ ὑπὸ τῶν ΔΓΕ. λέγω δή, ὅτι τοῦ ὑπὸ τῶν ΔΓΕ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐπεὶ γὰρ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία, καὶ ἡ ἐφεξῆς ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΔΑΓ ἐστι δοθεῖσα. ἔστι δὲ καὶ ἑκατέρα τῶν ὑπὸ τῶν ΑΔΓ, ΔΓΑ δοθεῖσα· ἡμίσειαι γάρ εἰσι τῆς ὑπὸ τῶν ΒΑΓ· [δέδοται γὰρ ἡ ὑπὸ ΒΑΓ·] δέδοται ἄρα τὸ ΔΑΓ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΔΑ πρὸς τὴν ΔΓ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ἀπὸ τῆς ΑΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΔΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ ὡς ἡ ΒΑ πρὸς τὴν ΑΔ, οὕτως ἡ ΕΓ πρὸς τὴν ΓΔ, ἀλλʼ ὡς μὲν ἡ ΒΑ πρὸς ΑΔ, οὕτως τὸ ὑπὸ ΒΑ, ΑΔ πρὸς τὸ ἀπὸ ΑΔ, ὡς δὲ ἡ ΕΓ πρὸς ΓΔ, οὕτως τὸ ὑπὸ τῶν ΕΓ, ΓΔ πρὸς τὸ ἀπὸ ΓΔ, καὶ ὡς ἄρα τὸ ὑπὸ τῶν ΒΑ, ΑΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΔΑ, οὕτως τὸ ὑπὸ τῶν ΕΓΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΓΔ· καὶ ἐναλλάξ, ὡς ἄρα τὸ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΕΓΔ, οὕτως τὸ ἀπὸ τῆς ΑΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΔΓ. λόγος δὲ τοῦ ἀπὸ τῆς ΑΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΔΓ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΕΓΔ δοθείς. ἴση δὲ ἡ ΔΑ τῇ ΑΓ· λόγος ἄρα τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΕΓΔ δοθείς. τοῦ δὲ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ΑΒΓ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς, διὰ τὸ δοθεῖσαν εἶναι τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ· καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΔΓΕ ἄρα πρὸς τὸ ΑΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστι τὸ ὑπὸ ΔΓΕ ᾧ μεῖζόν ἐστι τὸ ἀπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΓ· ᾧ ἄρα μεῖζόν ἐστι τὸ ἀπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΓ, ἐκεῖνο τὸ χωρίον πρὸς τὸ τρίγωνον λόγον ἕξει δεδομένον.

68Önerme 68. Eşit açılı iki paralelkenarın birbirine oranı verilmişse ve bir kenarın bir kenara oranı verilmişse, kalan kenarın kalan kenara oranı da verilmiş olur.

Eşit açılı AB ve GD paralelkenarlarının birbirine oranı verilmiş olsun; bir kenarın bir kenara oranı da verilmiş olsun, yani BE'nin ZD'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki AE'nin ZG'ye oranı da verilmiştir.

EB doğrusuna GD'ye eşit EH paralelkenarı uygulansın ve AE ile ETh bir doğru üzerinde olacak şekilde konsun; o hâlde KB ile BH de bir doğru üzerindedir. AB'nin GD'ye oranı verilmiş olduğundan ve GD, EH'ye eşit olduğundan, AB'nin EH'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla AE'nin ETh'ye oranı da verilmiştir. EH, GD'ye eşit ve onunla eşit açılı olduğundan, EH ile GD'nin eşit açıları çevreleyen kenarları ters orantılıdır; o hâlde EB'nin ZD'ye oranı GZ'nin ETh'ye oranı gibidir. EB'nin ZD'ye oranı verilmiştir; o hâlde GZ'nin ETh'ye oranı da verilmiştir. ETh'nin AE'ye oranı da verilmiştir; o hâlde AE'nin GZ'ye oranı da verilmiştir.

68

ξη΄. Ἐὰν δύο ἰσογώνια παραλληλόγραμμα πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ μία πλευρὰ πρὸς μίαν πλευρὰν λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ ἡ λοιπὴ πλευρὰ πρὸς τὴν λοιπὴν πλευρὰν λόγον ἕξει δεδομένον. δύο γὰρ ἰσογώνια παραλληλόγραμμα τὰ ΑΒ, ΓΔ πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον, ἐχέτω δὲ καὶ μία πλευρὰ πρὸς μίαν πλευρὰν λόγον δεδομένον, καὶ ἔστω τῆς ΒΕ πρὸς τὴν ΖΔ λόγος δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τῆς ΑΕ πρὸς τὴν ΖΓ λόγος ἐστὶ δοθείς. παραβεβλήσθω γὰρ παρὰ τὴν ΕΒ τῷ ΓΔ ἴσον παραλληλόγραμμον τὸ ΕΗ, καὶ κείσθω, ὥστε ἐπʼ εὐθείας εἶναι τὴν ΑΕ τῇ ΕΘ· ἐπʼ εὐθείας ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΚΒ τῇ ΒΗ. ἐπεὶ οὖν λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΔ δοθείς, ἴσον δὲ τὸ ΓΔ τῷ ΕΗ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ⟦ΕΗ⟧ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΑΕ πρὸς τὴν ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ ἴσον ἐστὶ τὸ ΕΗ τῷ ΓΔ, ἔστι δὲ καὶ ἰσογώνιον, τῶν ΕΗ, ΓΔ ἄρα ἀντιπεπόνθασιν αἱ πλευραὶ αἱ περὶ τὰς ἴσας γωνίας· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΕΒ πρὸς τὴν ΖΔ, οὕτως ἡ ΓΖ πρὸς τὴν ΕΘ. λόγος δὲ τῆς ΕΒ πρὸς τὴν ΖΔ δοθείς· καὶ τῆς ΓΖ ἄρα πρὸς τὴν ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. τῆς δὲ ΕΘ πρὸς τὴν ΑΕ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΑΕ ἄρα πρὸς τὴν ΓΖ λόγος ἐστὶ δοθείς.

69Önerme 69. İki paralelkenarın açıları verilmişse, bunların birbirine oranı verilmişse ve bir kenarın bir kenara oranı da verilmişse, kalan kenarın kalan kenara oranı da verilmiş olur.

D ve Z'deki açıları verilmiş AB ve HE paralelkenarlarının birbirine oranı verilmiş olsun; DB'nin ZH'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki AD'nin EZ'ye oranı da verilmiştir.

AB paralelkenarı EH paralelkenarıyla eşit açılıysa, bu açıktır. Değilse, DB doğrusu üzerinde, D noktasında, EZH açısına eşit BDK açısı kurulsun ve DL paralelkenarı tamamlansın. DAG ile AKD açılarının her biri verilmiş olduğundan, geriye kalan ADK açısı da verilmiştir; o hâlde ADK üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki AD'nin DK'ye oranı verilmiştir. DG'nin ZTh'ye oranı verilmiş olduğundan (öyle kabul edilmiştir) ve DG, DL'ye eşit olduğundan, DL'nin ZTh'ye oranı da verilmiştir. DL, ZTh ile eşit açılıdır; DL'nin EH'ye oranı verilmiştir, DB'nin ZH'ye oranı da verilmiştir, çünkü öyle kabul edilmiştir; o hâlde DK'nin EZ'ye oranı da verilmiştir. DK'nin DA'ya oranı da verilmiştir; o hâlde AD'nin EZ'ye oranı da verilmiştir.

69

ξθ΄. Ἐὰν δύο παραλληλόγραμμα δεδομένας ἔχῃ γωνίας καὶ λόγον πρὸς ἄλληλα ἔχῃ δεδομένον, καὶ μία πλευρὰ πρὸς μίαν πλευρὰν λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ ἡ λοιπὴ πλευρὰ πρὸς τὴν λοιπὴν πλευρὰν λόγον ἕξει δεδομένον. δύο γὰρ παραλληλόγραμμα τὰ ΑΒ, ΗΕ δεδομένας ἔχοντα γωνίας τὰς πρὸς τοῖς Δ, Ζ πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον, λόγος δὲ ἔστω τῆς ΔΒ πρὸς τὴν ΖΗ δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τῆς ΑΔ πρὸς τὴν ΕΖ λόγος δέδοται. εἰ μὲν οὖν ἰσογώνιόν ἐστι τὸ ΑΒ παραλληλόγραμμον τῷ ΕΗ παραλληλογράμμῳ, φανερόν. εἰ δὲ οὔ, συνεστάτω πρὸς τῇ ΔΒ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Δ τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΗ γωνίᾳ ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΒΔΚ, καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΔΛ παραλληλόγραμμον. ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ὑπὸ ΔΑΓ, ΑΚΔ, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΔΚ ἐστι δοθεῖσα· δέδοται ἄρα τὸ ΑΔΚ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΔ πρὸς τὴν ΔΚ δοθείς. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΔΓ πρὸς τὸ ΖΘ δοθείς· ὑπόκειται γάρ· καί ἐστιν ἴσον τὸ ΔΓ τῷ ΔΛ, λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΔΛ πρὸς τὸ ΖΘ δοθείς. καί ἐστιν ἰσογώνιον τὸ ΔΛ τῷ ΖΘ, καὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΔΛ πρὸς τὸ ΕΗ δοθείς, καί ἐστι τῆς ΔΒ πρὸς τὴν ΖΗ· ὑπόκειται γάρ· λόγος ἄρα ἐστὶ καὶ τῆς ΔΚ πρὸς τὴν ΕΖ δοθείς. τῆς δὲ ΔΚ πρὸς τὴν ΔΑ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΑΔ ἄρα πρὸς τὴν ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς.

70Önerme 70. İki paralelkenarın eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmişse, paralelkenarların kendilerinin birbirine oranı da verilmiş olur.

AB ve EH paralelkenarlarının G ve Z'deki eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmiş olsun, yani AG'nin EZ'ye ve BG'nin ZH'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki GD'nin ZTh'ye oranı da verilmiştir.

Önce GD, ZTh ile eşit açılı olsun; GB doğrusuna ZTh paralelkenarına eşit GM paralelkenarı uygulansın ve AG ile GN bir doğru üzerinde olacak şekilde konsun; o hâlde DB ile BM de bir doğru üzerindedir. BN, ZTh'ye eşittir ve onunla eşit açılıdır; o hâlde BN ile ThZ'nin eşit açıları çevreleyen kenarları ters orantılıdır; demek ki GB'nin ZH'ye oranı ZE'nin GN'ye oranı gibidir. GB'nin ZH'ye oranı verilmiştir; o hâlde EZ'nin GN'ye oranı da verilmiştir. EZ'nin AG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde AG'nin GN'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla GD'nin GM'ye oranı da verilmiştir. GM, ZTh'ye eşittir; o hâlde GD'nin EH'ye oranı da verilmiştir.

Şimdi AB, ZTh ile eşit açılı olmasın; BG doğrusu üzerinde, G noktasında, EZH açısına eşit BGK açısı kurulsun ve GL paralelkenarı tamamlansın. AGB açısı verilmiş olduğundan ve KGB açısı da verilmiş olduğundan, geriye kalan AGK açısı da verilmiştir. GAK açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan AKG açısı da verilmiştir; demek ki AGK üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde AG'nin GK'ye oranı verilmiştir. AG'nin EZ'ye oranı da verilmiştir; o hâlde GK'nin EZ'ye oranı da verilmiştir. GB'nin ZH'ye oranı da verilmiştir ve KGB açısı EZH açısına eşittir; o hâlde GL'nin ZTh'ye oranı verilmiştir. GL, GD'ye eşittir; o hâlde GD'nin ZTh'ye oranı verilmiştir.

70

ο΄. Ἐὰν δύο παραλληλογράμμων περὶ ἴσας γωνίας ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, καὶ αὐτὰ τὰ παραλληλόγραμμα πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον. δύο γὰρ παραλληλογράμμων τῶν ΑΒ, ΕΗ περὶ ἴσας γωνίας τὰς πρὸς τοῖς Γ, Ζ ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον, τουτέστι λόγος ἔστω τῆς μὲν ΑΓ πρὸς τὴν ΕΖ δοθείς, τῆς δὲ ΒΓ πρὸς τὴν ΖΗ· λέγω, ὅτι καὶ τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ΖΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἔστω γὰρ ἰσογώνιον τὸ ΓΔ τῷ ΖΘ, καὶ παραβεβλήσθω παρὰ τὴν ΓΒ εὐθεῖαν τῷ ΖΘ παραλληλογράμμῳ ἴσον παραλληλόγραμμον τὸ ΓΜ, καὶ κείσθω ὥστε ἐπʼ εὐθείας εἶναι τὴν ΑΓ τῇ ΓΝ· καὶ ἡ ΔΒ ἄρα τῇ ΒΜ ἐστιν ἐπʼ εὐθείας. καὶ ἴσον ἐστὶ τὸ ΒΝ τῷ ΖΘ· ἔστι δὲ καὶ ἰσογώνιον· τῶν ΒΝ, ΘΖ ἄρα ἀντιπεπόνθασιν αἱ πλευραὶ αἱ περὶ τὰς ἴσας γωνίας· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΖΕ πρὸς τὴν ΓΝ. λόγος δὲ τῆς ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΕΖ πρὸς τὴν ΓΝ δοθείς. τῆς δὲ ΕΖ πρὸς τὴν ΑΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΑΓ ἄρα πρὸς τὴν ΓΝ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ΓΜ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἔστι δὲ τὸ ΓΜ τῷ ΖΘ ἴσον· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ΕΗ δοθείς. μὴ ἔστω δὴ ἰσογώνιον τὸ ΑΒ τῷ ΖΘ, καὶ συνεστάτω πρὸς τῇ ΒΓ εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Γ τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΗ γωνίᾳ ἴση γωνία ἡ ὑπὸ ΒΓΚ, καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΓΛ παραλληλόγραμμον. καὶ ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΒ, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ ΚΓΒ δοθεῖσα, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΑΓΚ ἐστι δοθεῖσα. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΓΑΚ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΚΓ ἐστι δοθεῖσα· δέδοται ἄρα τὸ ΑΓΚ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΓ πρὸς τὴν ΓΚ δοθείς· τῆς δὲ ΑΓ πρὸς τὴν ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΓΚ ἄρα πρὸς τὴν ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἔστι δὲ καὶ τῆς ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ λόγος δοθείς, καί ἐστιν ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΚΓΒ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΗ· λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΓΛ πρὸς τὸ ΖΘ δοθείς. ἴσον δὲ τὸ ΓΛ τῷ ΓΔ· λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ⟦ΖΘ⟧ δοθείς.

71Önerme 71. İki üçgenin eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmişse, üçgenlerin kendilerinin birbirine oranı da verilmiştir.

ABG ve DETh üçgenlerinin A ve D'deki eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmiş olsun, yani BA'nın ED'ye ve AG'nin DTh'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeninin EDTh üçgenine oranı da verilmiştir.

AH ve DZ paralelkenarları tamamlansın. AH ve DZ paralelkenarlarının A ve D'deki eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarların birbirine oranı verilmiş olduğundan, paralelkenarların da birbirine oranı verilmiş olur; o hâlde AH'nin DZ'ye oranı verilmiştir. ABG üçgeni AH'nin, DETh üçgeni de DZ'nin yarısıdır; o hâlde ABG'nin DETh üçgenine oranı verilmiştir.

71

οα΄. Ἐὰν δύο τριγώνων περὶ ἴσας γωνίας ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχωσι δεδομένον, καὶ αὐτὰ τὰ τρίγωνα πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχει δεδομένον. δύο γὰρ τριγώνων τῶν ΑΒΓ, ΔΕΘ περὶ ἴσας γωνίας τὰς πρὸς τοῖς Α, Δ ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἐχέτωσαν δεδομένον, καὶ ἔστω λόγος τῆς μὲν ΒΑ πρὸς τὴν ΕΔ δοθείς, τῆς δὲ ΑΓ πρὸς τὴν ΔΘ· λέγω, ὅτι καὶ τοῦ ΑΒΓ τριγώνου λόγος ἐστὶ δοθεὶς πρὸς τὸ ΕΔΘ τρίγωνον. συμπεπληρώσθω γὰρ τὰ ΑΗ, ΔΖ παραλληλόγραμμα. ἐπεὶ οὖν δύο παραλληλογράμμων τῶν ΑΗ, ΔΖ περὶ τὰς ἴσας γωνίας ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δὲ τὰς πρὸς τοῖς Α, Δ αἱ πλευραὶ πρὸς ἀλλήλας λόγον ἔχουσι δεδομένον, καὶ τὰ παραλληλόγραμμα λόγον ἕξει δεδομένον πρὸς ἄλληλα· λόγος ἄρα τοῦ ΑΗ πρὸς τὸ ΔΖ δοθείς. καί ἐστι τοῦ μὲν ΑΗ ἥμισυ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον, τοῦ δὲ ΔΖ τὸ ⟦ΔΕΘ⟧· λόγος ἄρα τοῦ ΑΒΓ πρὸς τὸ ΔΕΘ τρίγωνον δοθείς.

72Önerme 72. İki üçgenin hem tabanları hem de köşelerden tabanlara, tabanlarla ya eşit açılar ya da eşit olmayan ama verilmiş açılar oluşturacak biçimde çizilen doğrular verilmiş bir orandaysa, üçgenlerin kendilerinin birbirine oranı da verilmiş olur.

ABG ve DEZ iki üçgen olsun; AHG ile DThZ açılarını ya eşit ya da eşit olmayan ama verilmiş açılar olarak oluşturan AH ve DTh doğruları çizilsin; BG'nin EZ'ye ve AH'nin DTh'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeninin DEZ üçgenine oranı da verilmiştir.

KG ve LZ paralelkenarları tamamlansın. AHG ile DThZ açıları ya eşittir ya da eşit olmayıp verilmiştir; AHG açısı KBG açısına, DThZ açısı da LEZ açısına eşittir; o hâlde B ve E'deki açılar da ya eşittir ya da eşit olmayıp verilmiştir. AH'nin DTh'ye oranı verilmiş olduğundan ve AH, KB'ye, DTh de LE'ye eşit olduğundan, KB'nin LE'ye oranı da verilmiştir. BG'nin EZ'ye oranı da verilmiştir ve B ile E noktalarındaki açılar ya eşittir ya da eşit olmayıp verilmiştir; o hâlde GK paralelkenarının LZ paralelkenarına oranı verilmiştir; dolayısıyla ABG üçgeninin DEZ üçgenine oranı da verilmiştir.

72

οβ΄. Ἐὰν δύο τριγώνων αἵ τε βάσεις ἐν δεδομένῳ λόγῳ ὦσι καὶ αἱ ἐπʼ αὐτὰς ἠγμέναι ἀπὸ τῶν γωνιῶν ἤτοι ἴσας γωνίας ποιοῦσαι ἢ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, τὰς πρὸς ταῖς βάσεσιν, καὶ αὐτὰ τὰ τρίγωνα πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον. ἔστω δύο τρίγωνα τὰ ΑΒΓ, ΔΕΖ, καὶ ἤχθωσαν αἱ ΑΗ, ΔΘ ἤτοι ἴσας γωνίας ποιοῦσαι τὰς ὑπὸ τῶν ΑΗΓ, ΔΘΖ ἢ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, καὶ ἔστω λόγος τῆς μὲν ΒΓ πρὸς ΕΖ δοθείς, τῆς δὲ ΑΗ πρὸς τὴν ΔΘ δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τοῦ ΑΒΓ τριγώνου πρὸς τὸ ΔΕΖ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς. συμπεπληρώσθω γὰρ τὰ ΚΓ, ΛΖ παραλληλόγραμμα. καὶ ἐπεὶ αἱ ὑπὸ τῶν ΑΗΓ, ΔΘΖ γωνίαι ἤτοι ἴσαι εἰσίν, ἢ ἄνισοι μέν, δεδομέναι δέ, ἴση δὲ ἡ μὲν ὑπὸ τῶν ΑΗΓ τῇ ὑπὸ ΚΒΓ, ἡ δὲ ὑπὸ τῶν ΔΘΖ τῇ ὑπὸ τῶν ΛΕΖ, καὶ αἱ πρὸς τοῖς Β, Ε ἄρα γωνίαι ἤτοι ἴσαι εἰσὶν ἢ ἄνισοι μέν, δεδομέναι δέ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς ΑΗ πρὸς τὴν ΔΘ δοθείς, ἴση δὲ ἡ μὲν ΑΗ τῇ ΚΒ, ἡ δὲ ΔΘ τῇ ΛΕ, λόγος ἄρα ἐστὶ καὶ τῆς ΚΒ πρὸς τὴν ΛΕ δοθείς. ἔστι δὲ καὶ τῆς ΒΓ πρὸς τὴν ΕΖ λόγος δοθείς, καὶ αἱ πρὸς τοῖς Β, Ε σημείοις γωνίαι ἤτοι ἴσαι εἰσίν, ἢ ἄνισοι μέν, δεδομέναι δέ· καὶ τοῦ ΓΚ ἄρα παραλληλογράμμου πρὸς τὸ ΛΖ παραλληλόγραμμον λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΑΒΓ τριγώνου πρὸς τὸ ΔΕΖ τρίγωνον λόγος ἐστὶ δοθείς.

73Önerme 73. İki paralelkenarın eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarlar öyle ise ki birincinin bir kenarının ikincinin bir kenarına oranı, ikincinin öbür kenarının başka bir doğruya oranı gibidir ve birincinin öbür kenarının bu doğruya oranı verilmiştir, paralelkenarların kendilerinin birbirine oranı da verilmiş olur.

AB ve EH paralelkenarlarının G ve Z'deki eşit açılarını ya da eşit olmayan ama verilmiş açılarını çevreleyen kenarlar öyle olsun ki GB'nin ZH'ye oranı EZ'nin GK'ye oranı gibi olsun; AG'nin GK'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki GD paralelkenarının EH paralelkenarına oranı da verilmiştir.

Önce AB, EH ile eşit açılı olsun; BG doğrusuna EH paralelkenarına eşit GTh paralelkenarı uygulansın ve AG ile KG bir doğru üzerinde olacak şekilde konsun; o hâlde DB ile ThB de bir doğru üzerindedir. GTh, EH'ye eşit ve onunla eşit açılı olduğundan, GTh ile EH'nin eşit açıları çevreleyen kenarları ters orantılıdır; o hâlde GB'nin ZH'ye oranı EZ'nin GK'ye oranı gibidir. GB'nin ZH'ye oranı ise EZ'nin, AG'nin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibidir; o hâlde AG'nin GK'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla AB'nin GTh'ye, yani EH'ye oranı da verilmiştir.

Şimdi eşit açılı olmasın; GB doğrusu üzerinde, G noktasında, EZH açısına eşit BGL açısı kurulsun ve GM paralelkenarı tamamlansın. AGB ile LGB açılarının her biri verilmiş olduğundan, geriye kalan AGL açısı da verilmiştir. GAL açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan GLA açısı da verilmiştir; dolayısıyla AGL üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde AG'nin GL'ye oranı verilmiştir. GB'nin ZH'ye oranı, EZ'nin, AG'nin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibi olduğundan ve AG'nin GL'ye oranı verilmiş olduğundan, GB'nin ZH'ye oranı ZE'nin GL'ye oranı gibidir. BGL açısı da EZH açısına eşittir; o hâlde GM paralelkenarının EH paralelkenarına oranı verilmiştir. GM, GD'ye eşittir; o hâlde GD'nin EH'ye oranı verilmiştir.

73

ογ΄. Ἐὰν δύο παραλληλογράμμων περὶ ἴσας γωνίας ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, αἱ πλευραὶ οὕτως ἔχωσιν, ὥστε εἶναι ὡς τὴν τοῦ πρώτου πλευρὰν πρὸς τὴν τοῦ δευτέρου πλευράν, οὕτως τὴν λοιπὴν τοῦ δευτέρου πλευρὰν πρὸς ἄλλην τινά, ἔχῃ δὲ ἡ λοιπὴ τοῦ πρώτου πλευρὰ πρὸς αὐτὴν λόγον δεδομένον, καὶ αὐτὰ τὰ παραλληλόγραμμα πρὸς ἄλληλα λόγον ἕξει δεδομένον. δύο γὰρ παραλληλογράμμων τῶν ΑΒ, ΕΗ περὶ ἴσας γωνίας ἢ περὶ ἀνίσους μέν, δεδομένας δέ, τὰς πρὸς τοῖς Γ, Ζ αἱ πλευραὶ οὕτως ἐχέτωσαν πρὸς ἀλλήλας, ὥστε εἶναι ὡς τὴν ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως τὴν ΕΖ πρὸς τὴν ΓΚ, τῆς δὲ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΚ λόγος ἔστω δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τοῦ ΓΔ παραλληλογράμμου πρὸς τὸ ΕΗ παραλληλόγραμμον λόγος ἐστὶ δοθείς. ἔστω γὰρ πρότερον τὸ ΑΒ τῷ ΕΗ ἰσογώνιον, καὶ παραβεβλήσθω παρὰ τὴν ΒΓ εὐθεῖαν τῷ ΕΗ παραλληλογράμμῳ ἴσον παραλληλόγραμμον τὸ ΓΘ, καὶ κείσθω ὥστε ἐπʼ εὐθείας εἶναι τὴν ΑΓ τῇ ΚΓ· ἐπʼ εὐθείας ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΔΒ τῇ ΘΒ. καὶ ἐπεὶ ἴσον ἐστὶ τὸ ΓΘ τῷ ΕΗ, ἔστι δὲ καὶ ἰσογώνιον, τῶν ΓΘ, ΕΗ ἄρα ἀντιπεπόνθασιν αἱ πλευραὶ αἱ περὶ τὰς ἴσας γωνίας· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς τὴν ΓΚ· ὡς δὲ ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ καὶ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δεδομένον· λόγος ἄρα τῆς ΑΓ πρὸς τὴν ΓΚ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΘ, τουτέστι πρὸς τὸ ΕΗ λόγος ἐστὶ δοθείς. μὴ ἔστω δὴ ἰσογώνιον, καὶ συνεστάτω πρὸς τῇ ΓΒ εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Γ τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΗ γωνίᾳ ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΒΓΛ, καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΓΜ παραλληλόγραμμον. ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ὑπὸ τῶν ΑΓΒ, ΛΓΒ, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΛ ἐστι δοθεῖσα. δέδοται δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΓΑΛ· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΓΛΑ δέδοται· ὥστε δέδοται τὸ ΑΓΛ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΓ πρὸς τὴν ΓΛ δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν, ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δεδομένον, τῆς δὲ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΛ λόγος ἐστὶ δοθείς, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΖΕ πρὸς τὴν ΓΛ. καί ἐστιν ἴση ἡ ὑπὸ ΒΓΛ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΗ· λόγος ἄρα τοῦ ΓΜ παραλληλογράμμου πρὸς τὸ ΕΗ παραλληλόγραμμον δοθείς. ἴσον δέ ἐστι τὸ ΓΜ τῷ ΓΔ· λόγος ἄρα τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ΕΗ δοθείς.

74Önerme 74. İki paralelkenarın, ister eşit açılarda ister eşit olmayan ama verilmiş açılarda olsun, birbirine oranı verilmişse, birincinin bir kenarının ikincinin bir kenarına oranı, ikincinin öbür kenarının öyle bir doğruya oranı gibi olur ki birincinin kalan kenarının bu doğruya oranı verilmiştir.

AB ve EH paralelkenarlarının, G ve Z'deki açılar ister eşit ister eşit olmayan ama verilmiş açılar olsun, birbirine oranı verilmiş olsun. Diyorum ki GB'nin ZH'ye oranı, EZ'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki AG'nin bu doğruya oranı verilmiştir.

AB, EH ile ya eşit açılıdır ya da değildir. Önce eşit açılı olsun; GB doğrusuna EH paralelkenarına eşit GTh paralelkenarı uygulansın ve AG ile GK bir doğru üzerinde olacak şekilde konsun; o hâlde DB ile BTh de bir doğru üzerindedir. AB'nin EH'ye oranı verilmiş olduğundan ve EH, GTh'ye eşit olduğundan, AB'nin GTh'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla AG'nin GK'ye oranı da verilmiştir. GTh, EH'ye eşit ve onunla eşit açılı olduğundan, GTh ile EH'nin eşit açıları çevreleyen kenarları ters orantılıdır; o hâlde GB'nin ZH'ye oranı EZ'nin GK'ye oranı gibidir. GK'nin AG'ye oranı verilmiştir; o hâlde GB'nin ZH'ye oranı, EZ'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki AG'nin bu doğruya oranı verilmiştir.

Şimdi eşit açılı olmasın; GB doğrusu üzerinde, G noktasında, EZH açısına eşit LGB açısı kurulsun ve GM paralelkenarı tamamlansın. GD'nin EH'ye oranı verilmiş olduğundan ve GD, GM'ye eşit olduğundan, GM'nin EH'ye oranı verilmiştir. LGB açısı EZH açısına eşittir; o hâlde GB'nin ZH'ye oranı, EZ'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki GL'nin bu doğruya oranı verilmiştir. GA'nın GL'ye oranı da verilmiştir; o hâlde GB'nin ZH'ye oranı, EZ'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki AG'nin bu doğruya oranı verilmiştir.

74

οδ΄. Ἐὰν δύο παραλληλόγραμμα λόγον ἔχῃ δεδομένον, ἤτοι ἐν ἴσαις γωνίαις ἢ ἀνίσοις μέν, δεδομέναις δέ, ἔσται ὡς ἡ τοῦ πρώτου πλευρὰ πρὸς τὴν τοῦ δευτέρου πλευράν, οὕτως ἡ ἑτέρα τοῦ δευτέρου πλευρὰ πρὸς ἣν ἡ λοιπὴ τοῦ πρώτου λόγον ἔχει δεδομένον. δύο γὰρ παραλληλόγραμμα τὰ ΑΒ, ΕΗ πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον ἤτοι ἐν ἴσαις γωνίαις ἢ ἐν ἀνίσοις μέν, δεδομέναις δέ, ταῖς πρὸς τοῖς Γ, Ζ· λέγω, ὅτι ἐστὶν ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δεδομένον. τὸ γὰρ ΑΒ τῷ ΕΗ ἤτοι ἰσογώνιόν ἐστιν ἢ οὔ. ἔστω πρότερον ἰσογώνιον, καὶ παραβεβλήσθω παρὰ τὴν ΓΒ εὐθεῖαν τῷ ΕΗ παραλληλογράμμῳ ἴσον παραλληλόγραμμον τὸ ΓΘ, καὶ κείσθω ὥστε ἐπʼ εὐθείας εἶναι τὴν ΑΓ τῇ ΓΚ· ἐπʼ εὐθείας ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΔΒ τῇ ΒΘ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΕΗ δοθείς, ἴσον δὲ τὸ ΕΗ τῷ ΓΘ, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΑΒ πρὸς τὸ ΓΘ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΑΓ πρὸς τὴν ΓΚ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ ἴσον ἐστὶ τὸ ΓΘ τῷ ΕΗ, ἔστι δὲ καὶ ἰσογώνιον, τῶν ΓΘ, ΕΗ ἄρα ἀντιπεπόνθασιν αἱ πλευραὶ αἱ περὶ τὰς ἴσας γωνίας· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς τὴν ΓΚ. τῆς δὲ ΓΚ πρὸς τὴν ΑΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δεδομένον. μὴ ἔστω δὴ ἰσογώνιον, καὶ συνεστάτω πρὸς τῇ ΓΒ εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Γ τῇ ὑπὸ ΕΖΗ γωνίᾳ ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΛΓΒ, καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΓΜ παραλληλόγραμμον. ἐπεὶ οὖν λόγος ἐστὶ τοῦ ΓΔ πρὸς τὸ ΕΗ δοθείς, ἴσον δὲ τὸ ΓΔ τῷ ΓΜ, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΓΜ πρὸς τὸ ΕΗ δοθείς. καί ἐστιν ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΛΓΒ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΕΖΗ· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς ἣν ἡ ΓΛ λόγον ἔχει δεδομένον. τῆς δὲ ΓΑ πρὸς τὴν ΓΛ λόγος ἐστὶ δοθείς· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΓΒ πρὸς τὴν ΖΗ, οὕτως ἡ ΕΖ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δεδομένον.

75Önerme 75. İki üçgenin, ister eşit açılarda ister eşit olmayan ama verilmiş açılarda olsun, birbirine oranı verilmişse, birincinin bir kenarının ikincinin bir kenarına oranı, ikincinin öbür kenarının öyle bir doğruya oranı gibi olur ki birincinin kalan kenarının bu doğruya oranı verilmiştir.

ABG ve DEZ birbirine oranı verilmiş iki üçgen olsun; A ve D'deki açılar ya eşit ya da eşit olmayan ama verilmiş açılar olsun. Diyorum ki AB'nin DE'ye oranı, DZ'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki AG'nin bu doğruya oranı verilmiştir.

AH ve DTh paralelkenarları tamamlansın. ABG üçgeninin DEZ üçgenine oranı verilmiş olduğundan, AH paralelkenarının DTh paralelkenarına oranı da verilmiştir. Böylece AH ve DTh paralelkenarlarının, ister eşit açılarda ister eşit olmayan ama verilmiş açılarda olsun, birbirine oranı verilmiş olduğundan, AB'nin DE'ye oranı, DZ'nin öyle bir doğruya oranı gibidir ki AG'nin bu doğruya oranı verilmiştir.

75

οε΄. Ἐὰν δύο τρίγωνα πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, ἤτοι ἐν ἴσαις γωνίαις ἢ ἐν ἀνίσοις μέν, δεδομέναις δέ, ἔσται ὡς ἡ τοῦ πρώτου πλευρὰ πρὸς τὴν τοῦ δευτέρου πλευράν, οὕτως ἡ ἑτέρα τοῦ δευτέρου πλευρὰ πρὸς ἣν ἡ λοιπὴ τοῦ πρώτου λόγον ἔχει δεδομένον. ἔστω δύο τρίγωνα τὰ ΑΒΓ, ⟦ΔΕΖ⟧ πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχοντα δεδομένον, καὶ ἔστωσαν αἱ πρὸς τοῖς Α, Δ γωνίαι ἤτοι ἴσαι ἢ ἄνισοι μέν, δεδομέναι δέ· λέγω, ὅτι ἐστὶν ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΔΕ, οὕτως ἡ ΔΖ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δεδομένον. συμπεπληρώσθω γὰρ τὰ ΑΗ, ΔΘ παραλληλόγραμμα. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΒΓ τριγώνου πρὸς τὸ ΔΕΖ τρίγωνον δοθείς, λόγος ἄρα καὶ τοῦ ΑΗ παραλληλογράμμου πρὸς τὸ ΔΘ παραλληλόγραμμον δοθείς. ἐπεὶ οὖν δύο παραλληλόγραμμα τὰ ΑΗ, ΔΘ πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχει δεδομένον ἤτοι ἐν ἴσαις γωνίαις ἢ ἀνίσοις μέν, δεδομέναις δέ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΔΕ, οὕτως ἡ ΔΖ πρὸς ἣν ἡ ΑΓ λόγον ἔχει δοθέντα.

76Önerme 76. Biçimce verilmiş bir üçgenin tepesinden tabana bir dikme çizilirse, çizilen dikmenin tabana oranı verilmiştir.

ABG biçimce verilmiş bir üçgen olsun ve A'dan BG'ye AD dikmesi çizilsin. Diyorum ki AD'nin BG'ye oranı verilmiştir.

ABG üçgeni biçimce verilmiş olduğundan, ABD açısı verilmiştir. BDA açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan BAD açısı da verilmiştir; demek ki ABD üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde BA'nın AD'ye oranı verilmiştir. AB'nin BG'ye oranı da verilmiştir; o hâlde AD'nin BG'ye oranı da verilmiştir.

76

οϚ΄. Ἐὰν τριγώνου δεδομένου τῷ εἴδει ἀπὸ τῆς κορυφῆς ἐπὶ τὴν βάσιν κάθετος ἀχθῇ, ἡ ἀχθεῖσα πρὸς τὴν βάσιν λόγον ἔχει δεδομένον. ἔστω τρίγωνον δεδομένον τῷ εἴδει τὸ ΑΒΓ, καὶ ἤχθω ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὴν ΒΓ κάθετος ἡ ΑΔ· λέγω, ὅτι λόγος ἐστὶ τῆς ΑΔ πρὸς τὴν ΒΓ δοθείς. ἐπεὶ γὰρ δέδοται τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ὑπὸ ΑΒΔ γωνία. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΔΑ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ ἐστι δοθεῖσα· δέδοται ἄρα τὸ ΑΒΔ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΒΑ πρὸς τὴν ΑΔ δοθείς. τῆς δὲ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΑΔ ἄρα πρὸς τὴν ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς.

77Önerme 77. Biçimce verilmiş iki şeklin birbirine oranı verilmişse, şekillerden birinin herhangi bir kenarının öbürünün herhangi bir kenarına oranı da verilmiş olur.

Biçimce verilmiş ABG ve DEZ şekillerinin birbirine oranı verilmiş olsun. Diyorum ki ABG'nin herhangi bir kenarının DEZ'nin herhangi bir kenarına oranı da verilmiştir.

BG ve EZ üzerine BH ve ETh kareleri çizilsin. Aynı BG doğrusu üzerine biçimce verilmiş herhangi iki şekil, ABG ve BH çizilmiş olduğundan, ABG'nin BH'ye oranı verilmiştir. Aynı şekilde DEZ'nin ETh'ye oranı da verilmiştir. ABG'nin DEZ'ye oranı verilmiş olduğundan, ABG'nin BH'ye oranı da, DEZ'nin ETh'ye oranı da verilmiş olduğundan, BH'nin ETh'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla BG'nin EZ'ye oranı da verilmiştir.

77

οζ΄. Ἐὰν δύο εἴδη δεδομένα τῷ εἴδει πρὸς ἄλληλα λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ μία πλευρὰ ὁποιαοῦν ἑνὸς τῶν εἰδῶν πρὸς ὁποιανοῦν τῶν τοῦ ἑτέρου λόγον ἕξει δεδομένον. δύο γὰρ εἴδη τὰ ΑΒΓ, ΔΕΖ δεδομένα τῷ εἴδει πρὸς ἄλληλα λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι καὶ μία πλευρὰ ὁποιαοῦν τοῦ ΑΒΓ πρὸς μίαν πλευρὰν ὁποιανοῦν τοῦ ΔΕΖ λόγον ἔχει δεδομένον. ἀναγεγράφθω γὰρ ἀπὸ τῶν ΒΓ, ΕΖ τετράγωνα τὰ ΒΗ, ΕΘ. ἐπεὶ ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΒΓ δύο εἴδη ἀναγέγραπται, ἃ ἔτυχεν, δεδομένα τῷ εἴδει τὰ ΑΒΓ, ΒΗ, λόγος ἄρα τοῦ ΑΒΓ πρὸς τὸ ΒΗ δοθείς. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ πάλιν καὶ τοῦ ΔΕΖ πρὸς τὸ ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐπεὶ οὖν λόγος ἐστὶ τοῦ ΑΒΓ πρὸς τὸ ΔΕΖ δοθείς, ἀλλὰ τοῦ μὲν ΑΒΓ πρὸς τὸ ΒΗ λόγος ἐστὶ δοθείς, τοῦ δὲ ΔΕΖ πρὸς τὸ ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς, καὶ τοῦ ΒΗ ἄρα πρὸς τὸ ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΒΓ πρὸς τὴν ΕΖ λόγος ἐστὶ δοθείς.

78Önerme 78. Verilmiş bir şeklin bir dikdörtgene oranı verilmişse ve bir kenarın bir kenara oranı verilmişse, dikdörtgen biçimce verilmiştir.

Verilmiş AZB şeklinin GD dikdörtgenine oranı verilmiş olsun; ZB'nin ED'ye oranı da verilmiş olsun. Diyorum ki GD biçimce verilmiştir.

ZB üzerine ZH karesi çizilsin; ED doğrusuna ZH'ye eşit EK paralelkenarı uygulansın ve GE ile ETh bir doğru üzerinde olacak şekilde konsun; o hâlde MD ile DK de bir doğru üzerindedir. Aynı ZB doğrusu üzerine biçimce verilmiş herhangi iki doğrusal şekil, AZB ve ZH çizilmiş olduğundan, AZB'nin ZH'ye oranı verilmiştir. AZB'nin GD'ye oranı da verilmiştir; o hâlde ZH'nin GD'ye oranı da verilmiştir. ZH ise EK'ye eşittir; o hâlde GD'nin EK'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla GE'nin ETh'ye oranı da verilmiştir. ZH, EK'ye eşit ve onunla eşit açılı olduğundan [ikisi de dik açılıdır], kenarları ters orantılıdır: ZB'nin ED'ye oranı ETh'nin ZL'ye oranı gibidir. ZB'nin ED'ye oranının verilmiş olduğu kabul edilmiştir; o hâlde ETh'nin ZL'ye oranı da verilmiştir. ETh'nin GE'ye oranı da verilmiştir; o hâlde GE'nin ZL'ye oranı da verilmiştir. LZ ise ZB'ye eşittir [çünkü kare söz konusudur; o hâlde LZ'nin ED'ye oranı verilmiştir, çünkü oranlar birleşmiştir]; o hâlde GE'nin ED'ye oranı da verilmiştir. E'deki açı diktir; o hâlde GD biçimce verilmiştir.

78

οη΄. Ἐὰν δοθὲν εἶδος πρός τι ὀρθογώνιον λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ μία πλευρὰ πρὸς μίαν πλευρὰν λόγον ἔχῃ δοθέντα, δέδοται τὸ ὀρθογώνιον τῷ εἴδει. δοθὲν γὰρ εἶδος τὸ ΑΖΒ πρός τι ὀρθογώνιον τὸ ΓΔ λόγον ἐχέτω δεδομένον, καὶ ἔστω λόγος τῆς ΖΒ πρὸς τὴν ΕΔ δοθείς· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ ΓΔ τῷ εἴδει. ἀναγεγράφθω γὰρ ἀπὸ τῆς ΖΒ τετράγωνον τὸ ΖΗ, καὶ παραβεβλήσθω παρὰ τὴν ΕΔ τῷ ΖΗ ἴσον παραλληλόγραμμον τὸ ΕΚ, καὶ κείσθω ὥστε ἐπʼ εὐθείας εἶναι τὴν ΓΕ τῇ ΕΘ· ἐπʼ εὐθείας ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΜΔ τῇ ΔΚ. καὶ ἐπεὶ ἀπὸ τῆς αὐτῆς εὐθείας τῆς ΖΒ δύο εὐθύγραμμα, ἃ ἔτυχεν, δεδομένα τῷ εἴδει ἀναγέγραπται τὰ ΑΖΒ, ΖΗ, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ΑΖΒ πρὸς τὸ ΖΗ δοθείς. τοῦ δὲ ΑΖΒ πρὸς τὸ ΓΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ΖΗ ἄρα πρὸς τὸ ΓΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀλλὰ τὸ ΖΗ τῷ ΕΚ ἐστιν ἴσον· καὶ τοῦ ΓΔ ἄρα πρὸς τὸ ΕΚ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τῆς ΓΕ πρὸς τὴν ΕΘ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ ἴσον ἐστὶ καὶ ἰσογώνιον τὸ ΖΗ τῷ ΕΚ, [ἔστι δὲ καὶ ὀρθογώνιον·] ἀντιπεπόνθασιν ἄρα αὐτῶν αἱ πλευραί, καί ἐστιν ὡς ἡ ΖΒ πρὸς ΕΔ, οὕτως ἡ ΕΘ πρὸς ΖΛ. λόγος δὲ ὑπόκειται τῆς ΖΒ πρὸς τὴν ΕΔ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΕΘ πρὸς τὴν ΖΛ δοθείς. τῆς δὲ ΕΘ πρὸς τὴν ΓΕ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τῆς ΓΕ ἄρα πρὸς τὴν ΖΛ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἴση δὲ ἡ ΛΖ τῇ ΖΒ· [τετράγωνον γάρ· τῆς ΛΖ ἄρα πρὸς ΕΔ λόγος δοθείς· σύγκειται γάρ·] καὶ τῆς ΓΕ ἄρα πρὸς τὴν ΕΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. καί ἐστιν ὀρθὴ ἡ πρὸς τῷ Ε γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΓΔ τῷ εἴδει.

79Önerme 79. İki üçgenin birer açısı birbirine eşitse, eşit açılardan tabanlara dikmeler çizilirse ve birinci üçgenin tabanının dikmesine oranı öbür üçgenin tabanının dikmesine oranı gibiyse, üçgenler eşit açılı olur.

ABG ve ThZH, Z ve B'deki açıları eşit olan iki üçgen olsun; Z ile B'den BD ve ZK dikmeleri çizilsin; AG'nin BD'ye oranı da ThH'nin KZ'ye oranı gibi olsun. Diyorum ki ABG üçgeni ThZH üçgeniyle eşit açılıdır.

ThZH üçgeninin çevresine bir daire çizilsin ve ThZH bunun bir parçası olsun; ThH doğrusu üzerinde, Th noktasında, BAG açısına eşit HThL açısı kurulsun; ZL ve LH birleştirilsin ve LM dikmesi çizilsin. BAD açısı LThH açısına eşit olduğundan ve ThLH açısı da ABG açısına eşit olduğundan, geriye kalan BGA açısı geriye kalan ThHL açısına eşittir; o hâlde BAG üçgeni ThHL üçgenine benzerdir. BD ve LM dikmeleri çizilmiştir; o hâlde AG'nin BD'ye oranı ThH'nin LM'ye oranı gibidir. AG'nin BD'ye oranı ise, kabul edildiği üzere, ThH'nin ZK'ye oranı gibiydi; o hâlde ThH'nin LM'ye oranı ThH'nin ZK'ye oranı gibidir; demek ki ZK, LM'ye eşittir. İkisi paraleldir de; o hâlde ZL, ThH'ye paraleldir; demek ki ZLTh açısı LThH açısına eşittir. Ama LThH açısı BAG açısına, ZLTh açısı da ZHTh açısına eşittir; o hâlde BAG açısı ZHTh açısına eşittir. ABG açısı da ThZH açısına eşittir; o hâlde geriye kalan BGA açısı geriye kalan ZThH açısına eşittir; demek ki ABG üçgeni ZThH üçgeniyle eşit açılıdır.

79

οθ΄. Ἐὰν δύο τρίγωνα μίαν γωνίαν μιᾷ γωνίᾳ ἴσην ἔχῃ, καὶ ἀπὸ τῶν ἴσων γωνιῶν ἐπὶ τὰς βάσεις κάθετοι εὐθεῖαι γραμμαὶ ἀχθῶσιν, ᾖ δέ, ὡς ἡ τοῦ πρώτου τριγώνου βάσις πρὸς τὴν κάθετον, οὕτως ἡ τοῦ ἑτέρου τριγώνου βάσις πρὸς τὴν κάθετον, ἰσογώνια ἔσται τὰ τρίγωνα. ἔστω δύο τρίγωνα τὰ ΑΒΓ, ΘΖΗ ἴσας ἔχοντα γωνίας τὰς πρὸς τοῖς Ζ, Β, καὶ ἤχθωσαν ἀπὸ τῶν Ζ, Β κάθετοι αἱ ΒΔ, ΖΚ· ἔστω δέ, ὡς ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΒΔ, οὕτως ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΚΖ· λέγω, ὅτι ἰσογώνιόν ἐστι τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ ΘΖΗ τριγώνῳ. περιγεγράφθω γὰρ περὶ τὸ ΘΖΗ τρίγωνον κύκλος, οὗ τμῆμα ἔστω τὸ ΘΖΗ, καὶ συνεστάτω πρὸς τῇ ΘΗ εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Θ τῇ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνίᾳ ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΗΘΛ, καὶ ἐπεζεύχθωσαν αἱ ΖΛ, ΛΗ, καὶ ἤχθω κάθετος ἡ ΛΜ. ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΔ τῇ ὑπὸ τῶν ΛΘΗ, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΘΛΗ τῇ ὑπὸ ΑΒΓ ἴση, καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΓΑ λοιπῇ τῇ ὑπὸ τῶν ΘΗΛ ἐστιν ἴση· ὅμοιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΒΑΓ τρίγωνον τῷ ΘΗΛ τριγώνῳ. καὶ κάθετοι ἠγμέναι εἰσὶν αἱ ΒΔ, ΛΜ· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΒΔ, οὕτως ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΛΜ· ἦν δέ, ὡς ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΒΔ, οὕτως ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΖΚ· ὑπόκειται γάρ· καὶ ὡς ἄρα ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΛΜ, οὕτως ἡ ΘΗ πρὸς τὴν ΖΚ· ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ΖΚ τῇ ΛΜ· ἔστι δὲ καὶ παράλληλος· καὶ ἡ ΖΛ ἄρα τῇ ΘΗ παράλληλός ἐστιν ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΖΛΘ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΛΘΗ. ἀλλʼ ἡ μὲν ὑπὸ τῶν ΛΘΗ τῇ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ ἐστιν ἴση· ἡ δὲ ὑπὸ ΖΛΘ τῇ ὑπὸ τῶν ΖΗΘ ἐστιν ἴση· καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ ἄρα τῇ ὑπὸ τῶν ΖΗΘ ἐστιν ἴση. ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ τῇ ὑπὸ τῶν ΘΖΗ ἴση· λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΒΓΑ λοιπῇ τῇ ὑπὸ τῶν ΖΘΗ ἐστιν ἴση· ἰσογώνιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ ΖΘΗ τριγώνῳ.

80Önerme 80. Bir üçgenin bir açısı verilmişse ve verilmiş açıyı çevreleyen doğruların çevrelediği dikdörtgenin kalan kenar üzerindeki kareye oranı verilmişse, üçgen biçimce verilmiştir.

ABG, A'daki açısı verilmiş bir üçgen olsun ve BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin BG üzerindeki kareye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki ABG üçgeni biçimce verilmiştir.

A'dan BG'ye AE, B'den GA'ya BD dikmeleri çizilsin. BAD açısı verilmiş olduğundan ve ADB açısı da verilmiş olduğundan, ABD üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde AB'nin BD'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin AG ile BD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. AG ile BD'nin çevrelediği dikdörtgen ise BG ile AE'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir, çünkü her biri ABG üçgeninin iki katıdır; o hâlde BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin BG ile AE'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgenin BG üzerindeki kareye oranı da verilmiştir; o hâlde BG ile AE'nin çevrelediği dikdörtgenin BG üzerindeki kareye oranı da verilmiştir; dolayısıyla BG'nin AE'ye oranı da verilmiştir.

Konumca ve büyüklükçe verilmiş bir ZH doğrusu ortaya konsun ve ZH üzerine, BAG açısına eşit bir açı alan ZThH daire parçası çizilsin. BAG açısı verilmiştir; o hâlde ZThH parçasındaki açı da verilmiştir; demek ki ZThH parçası konumca verilmiştir. H'den ZH'ye dik HK çizilsin; o hâlde HK konumca verilmiştir. BG'nin AE'ye oranı ZH'nin HK'ye oranı gibi olsun. BG'nin AE'ye oranı verilmiştir; o hâlde ZH'nin HK'ye oranı da verilmiştir. ZH verilmiştir; o hâlde HK de verilmiştir, hem de konumca. H de verilmiştir; o hâlde K de verilmiştir. K'den ZH'ye paralel KTh çizilsin; o hâlde ThK konumca verilmiştir. ZThH parçası da konumca verilmiştir; o hâlde Th noktası verilmiştir. ZTh ve ThH birleştirilsin ve ThL dikmesi çizilsin; o hâlde ThL verilmiştir. Th noktası da, Z ile H'nin her biri de verilmiştir; o hâlde ThZ, ZH, ThH'nin her biri konumca ve büyüklükçe verilmiştir; demek ki ZThH üçgeni biçimce verilmiştir. BG'nin AE'ye oranı ZH'nin HK'ye oranı gibi olduğundan ve HK, ThL'ye eşit olduğundan, BG'nin AE'ye oranı ZH'nin ThL'ye oranı gibidir. BAG açısı da ZThH açısına eşittir; o hâlde ABG üçgeni ThZH üçgeniyle eşit açılıdır. ThZH üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde ABG üçgeni de biçimce verilmiştir.

80

π΄. Ἐὰν τρίγωνον μίαν ἔχῃ γωνίαν δεδομένην, καὶ τὸ ὑπὸ τῶν τὴν δεδομένην γωνίαν περιεχουσῶν εὐθειῶν πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς λοιπῆς πλευρᾶς τετράγωνον λόγον ἔχῃ δεδομένον, δέδοται τὸ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἔστω τρίγωνον τὸ ΑΒΓ δεδομένην ἔχον γωνίαν τὴν πρὸς τῷ Α, καὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΓ λόγον ἐχέτω δεδομένον· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει. ἤχθωσαν γὰρ ἀπὸ τῶν Α, Β ἐπὶ τὰς ΒΓ, ΓΑ κάθετοι αἱ ΒΔ, ΑΕ. ἐπεὶ οὖν δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ ΒΑΔ γωνία, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΔΒ δοθεῖσα, δέδοται ἄρα τὸ ⟦ΑΒΔ⟧ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ⟦ΒΔ⟧ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΑΓ, ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. τῷ δὲ ὑπὸ τῶν ΑΓ, ΒΔ ἴσον ἐστὶ τὸ ὑπὸ τῶν ⟦ΒΓ, ΑΕ⟧· ἑκάτερον γὰρ αὐτῶν διπλάσιόν ἐστι τοῦ ΑΒΓ τριγώνου· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΒΓ, ΑΕ δοθείς· τοῦ δὲ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΓ, ΑΕ ἄρα πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΓ λόγος ἐστὶ δοθείς, καὶ τῆς ΒΓ πρὸς ΑΕ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐκκείσθω τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει δεδομένη εὐθεῖα ἡ ΖΗ, καὶ γεγράφθω ἐπὶ τῆς ΖΗ τμῆμα τὸ ΖΘΗ δεχόμενον γωνίαν ἴσην τῇ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ· δοθεῖσα δὲ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ἐν τῷ ΖΘΗ τμήματι γωνία· θέσει ἄρα ἐστὶ τὸ ⟦ΖΘΗ⟧ τμῆμα. ἤχθω ἀπὸ τοῦ Η τῇ ΖΗ πρὸς ὀρθὰς ἡ ΗΚ· θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΗΚ. καὶ πεποιήσθω, ὡς ἡ ΒΓ πρὸς τὴν ΑΕ, οὕτως ἡ ΖΗ πρὸς τὴν ΗΚ. λόγος δὲ τῆς ΒΓ πρὸς τὴν ΑΕ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς ΖΗ πρὸς τὴν ΗΚ δοθείς· δοθεῖσα δὲ ἡ ΖΗ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΗΚ. ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει· καί ἐστι δοθὲν τὸ Η· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Κ. ἤχθω διὰ τοῦ Κ τῇ ΖΗ παράλληλος ἡ ΚΘ· θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΘΚ· θέσει δὲ καὶ τὸ ΖΘΗ τμῆμα· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Θ σημεῖον. ἐπεζεύχθωσαν αἱ ΖΘ, ΘΗ, καὶ ἤχθω κάθετος ἡ ΘΛ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΘΛ. ἔστι δὲ καὶ τὸ Θ σημεῖον δοθέν, καὶ ἑκάτερον τῶν Ζ, Η· δέδοται ἄρα ἑκάστη τῶν ΘΖ, ΖΗ, ΘΗ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει· δέδοται ἄρα τὸ ΖΘΗ τρίγωνον τῷ εἴδει. καὶ ἐπεί ἐστιν, ὡς ἡ ΒΓ πρὸς τὴν ΑΕ, οὕτως ἡ ΖΗ πρὸς τὴν ΗΚ, ἴση δὲ ἡ ΗΚ τῇ ΘΛ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΒΓ πρὸς τὴν ΑΕ, οὕτως ἡ ΖΗ πρὸς τὴν ΘΛ. καί ἐστιν ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΖΘΗ· ἰσογώνιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ ΘΖΗ τριγώνῳ. δέδοται δὲ τὸ ΘΖΗ τρίγωνον τῷ εἴδει· δέδοται ἄρα καὶ τὸ ΑΒΓ τρίγωνον τῷ εἴδει.

81Önerme 81. Orantılı üç doğrunun uçları, orantılı başka üç doğrunun uçlarıyla verilmiş oranlardaysa, ortadakiler de verilmiş bir oranda olur; bir uç bir uçla ve ortadaki ortadakiyle verilmiş bir orandaysa, kalan uç da kalan uçla verilmiş bir oranda olur.

Orantılı A, B, G doğrularının uçları, orantılı D, E, Z doğrularının uçlarıyla verilmiş oranlarda olsun, yani A'nın D'ye ve G'nin Z'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki B'nin E'ye oranı da verilmiştir.

A'nın D'ye ve G'nin Z'ye oranı verilmiş olduğundan, A ile G'nin çevrelediği dikdörtgenin D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgene oranı verilmiştir. Ama A ile G'nin çevrelediği dikdörtgen B üzerindeki kareye, D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgen de E üzerindeki kareye eşittir; o hâlde B üzerindeki karenin E üzerindeki kareye oranı verilmiştir; dolayısıyla B'nin E'ye oranı da verilmiştir.

Şimdi yine A'nın D'ye ve B'nin E'ye oranı verilmiş olsun. Diyorum ki G'nin Z'ye oranı da verilmiştir.

A'nın D'ye ve B'nin E'ye oranı verilmiş olduğundan, B üzerindeki karenin E üzerindeki kareye oranı da verilmiştir. Ama B üzerindeki kare A ile G'nin çevrelediği dikdörtgene, E üzerindeki kare de D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir; o hâlde A ile G'nin çevrelediği dikdörtgenin D ile Z'nin çevrelediği dikdörtgene oranı verilmiştir. Bir kenarın, A'nın, bir kenara, D'ye oranı da verilmiştir; o hâlde kalan kenarın, G'nin, kalan kenara, Z'ye oranı da verilmiştir.

81

πα΄. Ἐὰν τρεῖς εὐθεῖαι ἀνάλογον οὖσαι τρισὶν εὐθείαις ἀνάλογον οὔσαις τὰς ἄκρας ἐν δεδομένῳ λόγῳ ἔχωσιν, καὶ τὰς μέσας ἐν δεδομένῳ λόγῳ ἕξουσιν· καὶ ἐὰν ἡ ἄκρα πρὸς τὴν ἄκραν λόγον ἔχῃ δεδομένον, καὶ ἡ μέση πρὸς τὴν μέσην καὶ ἡ λοιπὴ ἄκρα πρὸς τὴν λοιπὴν ἄκραν λόγον ἕξει δεδομένον. τρεῖς γὰρ εὐθεῖαι ἀνάλογον οὖσαι αἱ Α, Β, Γ τρισὶν εὐθείαις ἀνάλογον οὔσαις ταῖς Δ, Ε, Ζ τὰς ἄκρας ἐν δεδομένῳ λόγῳ ἐχέτωσαν, καὶ ἔστω λόγος τῆς μὲν Α πρὸς τὴν Δ δοθείς, τῆς δὲ Γ πρὸς τὴν Ζ λόγος δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τῆς Β πρὸς τὴν Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐπεὶ γὰρ λόγος ἐστὶ τῆς μὲν Α πρὸς τὴν Δ δοθείς, τῆς δὲ Γ πρὸς τὴν Ζ δοθείς, λόγος ἄρα τοῦ ὑπὸ τῶν Α, Γ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ δοθείς. ἀλλὰ τῷ μὲν ὑπὸ τῶν Α, Γ ἴσον ἐστὶ τὸ ἀπὸ τῆς Β, τῷ δὲ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ ἴσον ἐστὶ τὸ ἀπὸ τῆς Ε. λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ἀπὸ τῆς Β πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς Ε δοθείς· ὥστε καὶ τῆς Β πρὸς τὴν Ε λόγος ἐστὶ δοθείς. ἔστω δὴ πάλιν τῆς μὲν Α πρὸς τὴν Δ λόγος δοθείς, τῆς δὲ Β πρὸς τὴν Ε λόγος δοθείς· λέγω, ὅτι καὶ τῆς Γ πρὸς τὴν Ζ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς μὲν Α πρὸς τὴν Δ, τῆς δὲ Β πρὸς τὴν Ε δοθείς, λόγος ἐστὶ καὶ τοῦ ἀπὸ τῆς Β πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς Ε δοθείς. ἀλλὰ τῷ μὲν ἀπὸ τῆς Β ἴσον τὸ ὑπὸ τῶν Α, Γ, τῷ δὲ ἀπὸ τῆς Ε ἴσον ἐστὶ τὸ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ· λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ὑπὸ τῶν Α, Γ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Δ, Ζ δοθείς. καὶ μιᾶς πλευρᾶς τῆς Α πρὸς μίαν πλευρὰν τὴν Δ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ λοιπῆς ἄρα τῆς Γ πρὸς λοιπὴν τὴν Ζ λόγος ἐστὶ δοθείς.

82Önerme 82. Dört doğru orantılıysa, birincinin, ikincinin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı, üçüncünün, dördüncünün kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibi olur.

A, B, G, D orantılı dört doğru olsun, yani A'nın B'ye oranı G'nin D'ye oranı gibi olsun. Diyorum ki A'nın, B'nin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı, G'nin, D'nin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibidir.

B'nin kendisine oranı verilmiş olan doğru E olsun ve B'nin E'ye oranı D'nin Z'ye oranı gibi olsun. B'nin E'ye oranı verilmiştir; o hâlde D'nin Z'ye oranı da verilmiştir. A'nın B'ye oranı G'nin D'ye oranı gibi olduğundan ve B'nin E'ye oranı da D'nin Z'ye oranı gibi olduğundan, eşitlikten, A'nın E'ye oranı G'nin Z'ye oranı gibidir. E, B'nin kendisine oranı verilmiş olan doğru, Z de D'nin kendisine oranı verilmiş olan doğrudur; o hâlde A'nın, B'nin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı, G'nin, D'nin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibidir.

82

πβ΄. Ἐὰν τέσσαρες εὐθεῖαι ἀνάλογον ὦσιν, ἔσται, ὡς ἡ πρώτη πρὸς ἣν ἡ δευτέρα λόγον ἔχει δεδομένον, οὕτως ἡ τρίτη πρὸς ἣν ἡ τετάρτη λόγον ἔχει δεδομένον. ἔστωσαν τέσσαρες εὐθεῖαι ἀνάλογον αἱ Α, Β, Γ, Δ, ὡς ἡ Α πρὸς τὴν Β, οὕτως ἡ Γ πρὸς τὴν Δ· λέγω, ὅτι ἐστίν, ὡς ἡ Α πρὸς ἣν ἡ Β λόγον ἔχει δεδομένον, οὕτως ἡ Γ πρὸς ἣν ἡ Δ λόγον ἔχει δεδομένον. ἔστω γὰρ πρὸς ἣν ἡ Β λόγον ἔχει δεδομένον ἡ Ε, καὶ πεποιήσθω, ὡς ἡ Β πρὸς τὴν Ε, οὕτως ἡ Δ πρὸς τὴν Ζ. λόγος δὲ τῆς Β πρὸς τὴν Ε δοθείς· λόγος ἄρα καὶ τῆς Δ πρὸς τὴν Ζ ἐστι δοθείς. καὶ ἐπεί ἐστιν, ὡς ἡ Α πρὸς τὴν Β, οὕτως ἡ Γ πρὸς τὴν Δ, ἔστι δὲ καί, ὡς ἡ Β πρὸς τὴν Ε, οὕτως ἡ Δ πρὸς τὴν Ζ, διʼ ἴσου ἄρα ἐστίν, ὡς ἡ Α πρὸς τὴν Ε, οὕτως ἡ Γ πρὸς τὴν Ζ. καί ἐστιν ἡ μὲν Ε πρὸς ἣν ἡ Β λόγον ἔχει δεδομένον, ἡ δὲ Ζ πρὸς ἣν ἡ Δ· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ Α πρὸς ἣν ἡ Β λόγον ἔχει δεδομένον, οὕτως ἡ Γ πρὸς ἣν ἡ Δ λόγον ἔχει δεδομένον.

83Önerme 83. Dört doğru birbirine göre öyle durumdaysa ki herhangi üçü alınıp bunlara, baştaki dört doğrudan kalanının kendisine oranı verilmiş olan dördüncü bir doğru eklendiğinde bu dört doğru orantılı oluyorsa, dördüncünün üçüncüye oranı, ikincinin, birincinin kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibi olur.

A, B, G, D dört doğrusu birbirine göre öyle durumda olsun ki herhangi üçü, A, B, G alınıp bunlara, D'nin kendisine oranı verilmiş olan E doğrusu eklendiğinde A, B, G, E doğruları orantılı olsun. Diyorum ki D'nin G'ye oranı, B'nin, A'nın kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibidir.

A'nın B'ye oranı G'nin E'ye oranı gibi olduğundan, A ile E'nin çevrelediği dikdörtgen B ile G'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir. E'nin D'ye oranı verilmiş olduğundan, A ile D'nin çevrelediği dikdörtgenin A ile E'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. A ile E'nin çevrelediği dikdörtgen ise B ile G'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir; o hâlde D ile A'nın çevrelediği dikdörtgenin B ile G'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir. O hâlde D'nin G'ye oranı, B'nin, A'nın kendisine oranı verilmiş olan doğruya oranı gibidir.

83

πγ΄. Ἐὰν τέσσαρες εὐθεῖαι οὕτως ἔχωσι πρὸς ἀλλήλας, ὥστε τριῶν ληφθεισῶν ἐξ αὐτῶν ὁποιωνοῦν καὶ τετάρτης αὐταῖς προσληφθείσης ἀνάλογον, πρὸς ἣν ἡ λοιπὴ τῶν ἐξ ἀρχῆς τεσσάρων εὐθειῶν λόγον ἔχει δεδομένον, ἀνάλογον γίγνεσθαι τὰς τέσσαρας εὐθείας, ἔσται, ὡς ἡ τετάρτη πρὸς τὴν τρίτην, οὕτως ἡ δευτέρα πρὸς ἣν ἡ πρώτη λόγον ἔχει δεδομένον. ἔστωσαν τέσσαρες εὐθεῖαι αἱ Α, Β, Γ, Δ οὕτως ἔχουσαι πρὸς ἀλλήλας, ὥστε τριῶν ληφθεισῶν ἐξ αὐτῶν ὁποιωνοῦν τῶν Α, Β, Γ καὶ τετάρτης αὐταῖς προσληφθείσης τῆς Ε, πρὸς ἣν ἡ Δ λόγον ἔχει δεδομένον, ἀνάλογον εἶναι τὰς Α, Β, Γ, Ε εὐθείας· λέγω, ὅτι ἐστίν, ὡς ἡ Δ πρὸς τὴν Γ, οὕτως ἡ Β πρὸς ἣν ἡ Α λόγον ἔχει δεδομένον. ἐπεὶ γάρ ἐστιν, ὡς ἡ Α πρὸς τὴν Β, οὕτως ἡ Γ πρὸς τὴν Ε, τὸ ἄρα ὑπὸ τῶν Α, Ε ἴσον ἐστὶ τῷ ὑπὸ τῶν Β, Γ. καὶ ἐπεὶ λόγος ἐστὶ τῆς Ε πρὸς τὴν Δ δοθείς, λόγος ἄρα ἐστὶ καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν Α, Δ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Α, Ε δοθείς· τῷ δὲ ὑπὸ τῶν Α, ⟦Ε⟧ ἐστιν ἴσον τὸ ὑπὸ τῶν Β, Γ· λόγος ἄρα καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν Δ, Α πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν Β, Γ ἐστι δοθείς. ἔστιν ἄρα ὡς ἡ Δ πρὸς τὴν Γ, οὕτως ἡ Β πρὸς ἣν ἡ Α λόγον ἔχει δεδομένον.

84Önerme 84. İki doğru verilmiş bir açıyla verilmiş bir alanı çevreliyorsa ve biri öbüründen verilmiş bir büyüklük kadar büyükse, her biri verilmiş olur.

AB ve BG doğruları verilmiş ABG açısıyla verilmiş AG alanını çevrelesin; GB de BA'dan verilmiş bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki BA ile BG'nin her biri verilmiştir.

BG, BA'dan verilmiş bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilmiş büyüklük DG olsun; o hâlde geriye kalan DB, BA'ya eşittir. AD tamamlansın. AB, DB'ye eşit olduğundan, AB'nin BD'ye oranı verilmiştir; ABD açısı da verilmiştir; o hâlde AD biçimce verilmiştir. Böylece verilmiş AG alanı verilmiş DG doğrusuna, biçimce verilmiş AD şekli kadar aşacak biçimde uygulanmış olduğundan, aşan şeklin genişliği verilmiştir; demek ki BD verilmiştir. DG de verilmiştir; o hâlde BG'nin tamamı verilmiştir. AB de verilmiştir; demek ki AB ile BG'nin her biri verilmiştir.

84

πδ΄. Ἐὰν δύο εὐθεῖαι δοθὲν χωρίον περιέχωσιν ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ, ἡ δὲ ἑτέρα τῆς ἑτέρας δοθείσῃ μείζων ᾖ, καὶ ἑκατέρα αὐτῶν ἔσται δοθεῖσα. δύο γὰρ εὐθεῖαι αἱ ΑΒ, ΒΓ δοθὲν χωρίον περιεχέτωσαν τὸ ΑΓ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ, ἡ δὲ ΓΒ τῆς ΒΑ δοθείσῃ μείζων ἔστω· λέγω, ὅτι δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΒΑ, ΒΓ. ἐπεὶ γὰρ ἡ ΒΓ τῆς ΒΑ δοθείσῃ μείζων ἐστιν, ἔστω ἡ δοθεῖσα ἡ ΔΓ· λοιπὴ ἄρα ἡ ΔΒ τῇ ΒΑ ἴση ἐστίν. καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΑΔ. καὶ ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ΑΒ τῇ ΔΒ, λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς· δοθεῖσα δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΑΔ τῷ εἴδει. ἐπεὶ οὖν τὸ ΑΓ δοθὲν παρὰ δοθεῖσαν τὴν ΔΓ παραβέβληται ὑπερβάλλον εἴδει δεδομένῳ τῷ ΑΔ, δέδοται ἄρα τὸ πλάτος τῆς ὑπερβολῆς· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΒΔ. ἀλλὰ καὶ ἡ ΔΓ· καὶ ὅλη ἄρα ἡ ΒΓ δοθεῖσά ἐστιν. ἔστι δὲ καὶ ἡ ΑΒ δοθεῖσα· ἑκατέρα ἄρα τῶν ΑΒ, ΒΓ δοθεῖσά ἐστιν.

85Önerme 85. İki doğru verilmiş bir açıyla verilmiş bir alanı çevreliyorsa ve ikisinin toplamı verilmişse, her biri verilmiş olur.

AB ve BG doğruları verilmiş ABG açısıyla verilmiş AG alanını çevrelesin; AB ile BG'nin toplamı da verilmiş olsun. Diyorum ki AB ile BG'nin her biri verilmiştir.

GB, D'ye kadar uzatılsın ve AB'ye eşit BD alınsın; D'den BA'ya paralel DE çizilsin ve AD tamamlansın. DB, BA'ya eşit olduğundan ve ABD açısı verilmiş olduğundan (çünkü ona komşu olan açı verilmiştir), EB biçimce verilmiştir. AB ile BG'nin toplamı verilmiş olduğundan ve AB, BD'ye eşit olduğundan, DG verilmiştir. Böylece verilmiş AG alanı verilmiş DG doğrusuna, biçimce verilmiş EB şekli kadar eksik kalacak biçimde uygulanmış olduğundan, eksik kalan şeklin genişlikleri verilmiştir; o hâlde AB ile BD verilmiştir. AB ile BG'nin toplamı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan BG de verilmiştir; demek ki AB ile BG'nin her biri verilmiştir.

85

πε΄. Ἐὰν δύο εὐθεῖαι δοθὲν χωρίον περιέχωσιν ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ, ᾖ δὲ συναμφότερος δοθεῖσα, καὶ ἑκατέρα αὐτῶν ἔσται δοθεῖσα. δύο γὰρ εὐθεῖαι αἱ ΑΒ, ΒΓ δοθὲν χωρίον περιεχέτωσαν τὸ ΑΓ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ, καὶ ἔστω συναμφότερος ἡ ΑΒΓ δοθεῖσα· λέγω, ὅτι καὶ ἑκατέρα τῶν ΑΒ, ΒΓ ἐστι δοθεῖσα. διήχθω γὰρ ἡ ΓΒ ἐπὶ τὸ Δ, καὶ κείσθω τῇ ΑΒ ἴση ἡ ΒΔ, καὶ διὰ τοῦ Δ τῇ ΒΑ παράλληλος ἤχθω ἡ ΔΕ, καὶ συμπεπληρώσθω τὸ ΑΔ. καὶ ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ΔΒ τῇ ΒΑ, καί ἐστι δοθεῖσα ἡ ὑπὸ ΑΒΔ γωνία, ἐπεὶ καὶ ἡ ἐφεξῆς αὐτῇ δοθεῖσά ἐστιν, δέδοται ἄρα τὸ ΕΒ τῷ εἴδει. καὶ ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστι συναμφότερος ἡ ΑΒΓ, ἴση δὲ ἡ ΑΒ τῇ ΒΔ, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΓ. ἐπεὶ οὖν δοθὲν τὸ ΑΓ παρὰ δοθεῖσαν τὴν ΔΓ παραβέβληται ἐλλεῖπον εἴδει δεδομένῳ τῷ ΕΒ, δέδοται τὰ πλάτη τοῦ ἐλλείμματος· δοθεῖσαι ἄρα εἰσὶν αἱ ΑΒ, ΒΔ. ἀλλὰ καὶ συναμφότερος ἡ ΑΒΓ δοθεῖσά ἐστιν· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ΒΓ δοθεῖσά ἐστιν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκατέρα τῶν ΑΒ, ΒΓ.

86Önerme 86. İki doğru verilmiş bir açıyla verilmiş bir alanı çevreliyorsa ve birinin karesi öbürünün karesinin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyükse, her biri verilmiş olur.

AB ve BG doğruları verilmiş ABG açısıyla verilmiş AG alanını çevrelesin; GB üzerindeki kare de BA üzerindeki karenin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olsun. Diyorum ki AB ile BG'nin her biri verilmiştir.

GB üzerindeki kare BA üzerindeki karenin verilmiş bir oranından verilen bir büyüklük kadar büyük olduğundan, verilen büyüklük, yani GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgen çıkarılsın; o hâlde geriye kalan DG ile GB'nin çevrelediği dikdörtgenin AB üzerindeki kareye oranı verilmiştir. AB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiş olduğundan ve GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgen de verilmiş olduğundan, AB ile BG'nin çevrelediği dikdörtgenin GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı verilmiştir. Bu oran ise AB'nin BD'ye oranı gibidir; dolayısıyla AB'nin BD'ye oranı da verilmiştir; dolayısıyla AB üzerindeki karenin BD üzerindeki kareye oranı da verilmiştir. AB üzerindeki karenin BG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgene oranı da verilmiştir; o hâlde BG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgenin DB üzerindeki kareye oranı da verilmiştir; dolayısıyla BG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgenin dört katının BD üzerindeki kareye oranı da verilmiştir; o hâlde bu dört kat ile BD üzerindeki karenin toplamının BD üzerindeki kareye oranı da verilmiştir. Ama BG ile GD'nin çevrelediği dikdörtgenin dört katı ile BD üzerindeki karenin toplamı, BG ile GD toplamı üzerindeki karedir. O hâlde BG ile GD toplamı üzerindeki karenin BD üzerindeki kareye oranı da verilmiştir; dolayısıyla BG ile GD toplamının BD'ye oranı da verilmiştir; birleştirerek, GB'nin iki katının BD'ye oranı verilmiştir; dolayısıyla tek bir GB'nin BD'ye oranı da verilmiştir. GB'nin BD'ye oranı, GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin BD üzerindeki kareye oranı gibidir; o hâlde GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgenin BD üzerindeki kareye oranı da verilmiştir. GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir; o hâlde BD üzerindeki kare de verilmiştir; demek ki BD verilmiştir. Dolayısıyla BG de verilmiştir, çünkü GB'nin BD'ye oranı verilmiştir ve BD verilmiştir. AG alanı da verilmiştir ve B açısı verilmiştir; o hâlde AB de verilmiştir; demek ki AB ile BG'nin her biri verilmiştir.

86

πς΄. Ἐὰν δύο εὐθεῖαι δοθὲν χωρίον περιέχωσιν ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ, δύνηται δὲ ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας δοθέντι μεῖζον ἢ ἐν λόγῳ, καὶ ἑκατέρα αὐτῶν ἔσται δοθεῖσα. δύο γὰρ εὐθεῖαι αἱ ΑΒ, ΒΓ δοθὲν χωρίον περιεχέτωσαν τὸ ΑΓ ἐν δεδομένῃ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ, τὸ δὲ ἀπὸ τῆς ΓΒ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΑ δοθέντι μεῖζον ἔστω ἢ ἐν λόγῳ· λέγω, ὅτι καὶ ἑκατέρα τῶν ΑΒ, ΒΓ ἐστι δοθεῖσα. ἐπεὶ γὰρ τὸ ἀπὸ τῆς ΓΒ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΑ δοθέντι μεῖζόν ἐστιν ἢ ἐν λόγῳ, ἀφῃρήσθω τὸ δοθὲν τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒΔ· λοιποῦ ἄρα τοῦ ὑπὸ τῶν ΔΓΒ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΑΒ λόγος ἐστὶ δοθείς. καὶ ἐπεὶ δοθέν ἐστι τὸ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ, ἔστι δὲ καὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ δοθέν, λόγος ἄρα ἐστὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΑΒ, ΒΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒΔ δοθείς. ὡς δὲ τὸ ὑπὸ τῶν ΑΒΓ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ, οὕτως ἡ ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ· ὥστε καὶ τῆς ΑΒ πρὸς τὴν ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ ἀπὸ τῆς ΑΒ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. τοῦ δὲ ἀπὸ τῆς ΑΒ πρὸς τὸ ὑπὸ τῶν ΒΓΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΒΓΔ ἄρα πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΔΒ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ τοῦ τετράκις ὑπὸ τῶν ΒΓΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· τοῦ τετράκις ὑπὸ τῶν ΒΓΔ ἄρα μετὰ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. ἀλλὰ τὸ τετράκις ὑπὸ τῶν ΒΓΔ μετὰ τοῦ ἀπὸ τῆς ΒΔ τὸ ἀπὸ συναμφοτέρου ἐστὶ τῆς ΒΓ, ΓΔ. λόγος ἄρα ἐστὶ καὶ τοῦ ἀπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΓ, ΓΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ δοθείς· ὥστε καὶ συναμφοτέρου τῆς ΒΓΔ πρὸς τὴν ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· καὶ συνθέντι ἄρα δύο τῶν ΓΒ πρὸς τὴν ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς· ὥστε καὶ μιᾶς τῆς ΓΒ πρὸς τὴν ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. ὡς δὲ ἡ ΓΒ πρὸς ΒΔ, οὕτως τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒΔ πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ· καὶ τοῦ ὑπὸ τῶν ΓΒΔ ἄρα πρὸς τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς. δοθὲν δὲ τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ΒΔ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΒΔ· ὥστε καὶ ἡ ΒΓ δοθεῖσά ἐστιν· τῆς γὰρ ΓΒ πρὸς τὴν ΒΔ λόγος ἐστὶ δοθείς, καὶ δέδοται ἡ ΒΔ· καί ἐστι δοθὲν τὸ ΑΓ, καὶ δοθεῖσα ἡ Β γωνία· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ΑΒ· ἑκατέρα ἄρα τῶν ΑΒ, ΒΓ δοθεῖσά ἐστιν.

87Önerme 87. Büyüklükçe verilmiş bir dairenin içine, verilmiş bir açı alan bir parça ayıracak biçimde bir doğru çizilirse, çizilen doğru büyüklükçe verilmiştir.

Büyüklükçe verilmiş ABG dairesinin içine, verilmiş bir açı alan AEG parçasını ayıracak biçimde AG doğrusu çizilsin. Diyorum ki AG büyüklükçe verilmiştir.

Dairenin merkezi D alınsın; AD birleştirilip E'ye kadar uzatılsın ve GE birleştirilsin. O hâlde AGE açısı verilmiştir, çünkü diktir. AEG açısı da verilmiştir; o hâlde geriye kalan GAE açısı da verilmiştir; demek ki AGE üçgeni biçimce verilmiştir; o hâlde AE'nin AG'ye oranı verilmiştir. EA büyüklükçe verilmiştir, çünkü daire de büyüklükçe verilmiştir; o hâlde AG büyüklükçe verilmiştir.

87

πζ΄. Ἐὰν εἰς κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ ἀπολαμβάνουσα τμῆμα δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῷ μεγέθει. εἰς γὰρ κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει τὸν ΑΒΓ διήχθω ἡ ΑΓ ἀπολαμβάνουσα τμῆμα τὸ ΑΕΓ δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν· λέγω, ὅτι ἡ ΑΓ δέδοται τῷ μεγέθει. εἰλήφθω γὰρ τὸ κέντρον τοῦ κύκλου τὸ Δ, καὶ ἐπιζευχθεῖσα ἡ ΑΔ διήχθω ἐπὶ τὸ Ε, καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΓΕ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΕ· ὀρθὴ γάρ· ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ ΑΕΓ δοθεῖσα· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΓΑΕ δοθεῖσά ἐστιν· δέδοται ἄρα τὸ ΑΓΕ τρίγωνον τῷ εἴδει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΑΕ πρὸς τὴν ΑΓ δοθείς. δοθεῖσα δὲ ἡ ΕΑ τῷ μεγέθει, ἐπεὶ καὶ ὁ κύκλος δέδοται τῷ μεγέθει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΓ τῷ μεγέθει.

88Önerme 88. Büyüklükçe verilmiş bir dairenin içine büyüklükçe verilmiş bir doğru çizilirse, bu doğru verilmiş bir açı alan bir parça ayırır.

Büyüklükçe verilmiş ABG dairesinin içine büyüklükçe verilmiş AG doğrusu çizilsin. Diyorum ki bu doğru verilmiş bir açı alan bir parça ayırır.

Dairenin merkezi D alınsın; AD birleştirilip E'ye kadar uzatılsın ve GE birleştirilsin. EA ile AG'nin her biri verilmiş olduğundan, EA'nın AG'ye oranı verilmiştir. AGE açısı diktir; o hâlde AGE üçgeni biçimce verilmiştir; demek ki AEG açısı da verilmiştir.

88

πη΄. Ἐὰν εἰς κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ δεδομένη τῷ μεγέθει, ἀπολήψεται τμῆμα δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν. εἰς γὰρ κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει τὸν ΑΒΓ εὐθεῖα γραμμὴ ἤχθω ἡ ΑΓ δεδομένη τῷ μεγέθει· λέγω, ὅτι ἀπολήψεται τμῆμα δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν. εἰλήφθω γὰρ τὸ κέντρον τοῦ κύκλου τὸ Δ, καὶ ἐπιζευχθεῖσα ἡ ΑΔ διήχθω ἐπὶ τὸ Ε, καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΓΕ. ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΕΑ, ΑΓ, λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΕΑ πρὸς τὴν ΑΓ δοθείς. καί ἐστιν ὀρθὴ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΕ γωνία· δέδοται ἄρα τὸ ΑΓΕ τρίγωνον τῷ εἴδει· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΕΓ γωνία.

89Önerme 89. Konumca verilmiş bir dairenin çevresi üzerinde verilmiş bir nokta alınır ve bu noktadan dairenin çevresine, verilmiş bir açı oluşturacak biçimde kırık bir doğru çizilirse, kırık doğrunun öbür ucu verilmiştir.

Konumca verilmiş ABG dairesinin çevresi üzerinde verilmiş bir B noktası alınsın ve B'den, verilmiş BAG açısını oluşturacak biçimde BAG kırık doğrusu çizilsin. Diyorum ki G noktası verilmiştir.

Merkez D alınsın ve BD ile DG birleştirilsin. B ile D'nin her biri verilmiş olduğundan, BD konumca verilmiştir. BAG açısı verilmiş olduğundan, BDG açısı da verilmiştir. Böylece konumca verilmiş bir doğrunun üzerindeki D noktasından, verilmiş BDG açısını oluşturacak biçimde DG doğrusu çizilmiş olduğundan, DG konumca verilmiştir. ABG dairesi de konumca verilmiştir; o hâlde G noktası verilmiştir.

89

πθ΄. Ἐὰν κύκλου δεδομένου τῇ θέσει ἐπὶ τῆς περιφερείας δοθὲν σημεῖον ληφθῇ, ἀπὸ δὲ τούτου πρὸς τὴν τοῦ κύκλου περιφέρειαν κλασθῇ τις εὐθεῖα δεδομένην γωνίαν ποιοῦσα, δέδοται τὸ ἕτερον πέρας τῆς κλασθείσης. κύκλου γὰρ τῇ θέσει δεδομένου τοῦ ΑΒΓ εἰλήφθω ἐπὶ τῆς περιφερείας δοθὲν σημεῖον τὸ Β, ἀπὸ δὲ τοῦ Β κεκλάσθω εὐθεῖα ἡ ΒΑΓ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ· λέγω, ὅτι δέδοται τὸ Γ σημεῖον. εἰλήφθω γὰρ τὸ κέντρον τὸ Δ, καὶ ἐπεζεύχθωσαν αἱ ΒΔ, ΔΓ. ἐπεὶ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν Β, Δ, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΒΔ. καὶ ἐπεὶ δοθεῖσά ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ὑπὸ ΒΔΓ. ἐπεὶ οὖν πρὸς θέσει εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ τῷ Δ εὐθεῖα ἦκται ἡ ΔΓ δεδομένην ποιοῦσα γωνίαν τὴν ὑπὸ τῶν ΒΔΓ, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΓ τῇ θέσει· θέσει δὲ δοθεὶς καὶ ὁ ΑΒΓ κύκλος· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Γ σημεῖον.

90Önerme 90. Verilmiş bir noktadan konumca verilmiş bir daireye teğet bir doğru çizilirse, çizilen doğru konumca ve büyüklükçe verilmiştir.

Verilmiş G noktasından konumca verilmiş AB dairesine teğet GA doğrusu çizilsin. Diyorum ki GA doğrusu konumca ve büyüklükçe verilmiştir.

Dairenin merkezi D alınsın ve DA ile DG birleştirilsin. D ile G'nin her biri verilmiş olduğundan, DG verilmiştir. DAG açısı diktir; o hâlde DG üzerine çizilen yarım daire A'dan geçer. Geçsin ve DAG olsun; o hâlde DAG konumca verilmiştir. AB dairesi de konumca verilmiştir; o hâlde A verilmiştir. G de verilmiştir; o hâlde AG konumca ve büyüklükçe verilmiştir.

90

ϙ΄. Ἐὰν ἀπὸ δεδομένου σημείου θέσει δεδομένου κύκλου ἐφαπτομένη εὐθεῖα ἀχθῇ, δέδοται ἡ ἀχθεῖσα τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει. ἀπὸ γὰρ δεδομένου σημείου τοῦ Γ θέσει δεδομένου κύκλου τοῦ ΑΒ ἐφαπτομένη εὐθεῖα ἤχθω ἡ ΓΑ· λέγω, ὅτι ἡ ΓΑ εὐθεῖα δέδοται τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει. εἰλήφθω γὰρ τὸ κέντρον τοῦ κύκλου τὸ Δ, καὶ ἐπεζεύχθωσαν αἱ ΔΑ, ΔΓ. ἐπεὶ δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν Δ, Γ, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΓ. καί ἐστιν ὀρθὴ ἡ ὑπὸ τῶν ΔΑΓ γωνία· τὸ ἄρα ἐπὶ τῆς ΔΓ γραφόμενον ἡμικύκλιον ἤξει διὰ τοῦ Α. ἡκέτω καὶ ἔστω τὸ ΔΑΓ· θέσει ἄρα ἐστὶ τὸ ΔΑΓ· θέσει δὲ καὶ ὁ ΑΒ κύκλος· δοθέν ἐστιν ἄρα τὸ Α. ἀλλὰ καὶ τὸ Γ δοθέν ἐστιν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΓ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει.

91Önerme 91. Konumca verilmiş bir dairenin dışında verilmiş bir nokta alınır ve bu noktadan daireye bir doğru çizilirse, çizilen doğru ile bu doğrunun nokta ile dışbükey çevre arasında kalan parçasının çevrelediği dikdörtgen verilmiştir.

Konumca verilmiş ABG dairesinin dışında bir D noktası alınsın ve D noktasından daireyi kesen bir DB doğrusu çizilsin. Diyorum ki BD ile DG'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir.

D noktasından ABG dairesine teğet AD doğrusu çizilsin; o hâlde AD konumca ve büyüklükçe verilmiştir. AD verilmiş olduğundan, AD üzerindeki kare de verilmiştir. Bu kare BD ile DG'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir; o hâlde BD ile DG'nin çevrelediği dikdörtgen de verilmiştir.

91

ϙα΄. Ἐὰν κύκλου δεδομένου τῇ θέσει ληφθῇ τι σημεῖον ἐκτὸς δοθέν, ἀπὸ δὲ τοῦ σημείου εἰς τὸν κύκλον διαχθῇ τις εὐθεῖα, τὸ ὑπὸ τῆς ἀχθείσης καὶ τῆς μεταξὺ τοῦ σημείου καὶ τῆς κυρτῆς περιφερείας περιεχόμενον ὀρθογώνιον δοθέν ἐστιν. κύκλου γὰρ δεδομένου τῇ θέσει τοῦ ΑΒΓ εἰλήφθω τι σημεῖον ἐκτὸς τὸ Δ, ἀπὸ δὲ τοῦ Δ σημείου διήχθω τις εὐθεῖα ἡ ΔΒ τέμνουσαν τὸν κύκλον· λέγω, ὅτι δοθέν ἐστι τὸ ὑπὸ τῶν ΒΔ, ΔΓ. ἤχθω ἀπὸ τοῦ Δ σημείου τοῦ ΑΒΓ κύκλου ἐφαπτομένη εὐθεῖα ἡ ΑΔ· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΑΔ τῇ θέσει καὶ τῷ μεγέθει. ἐπεὶ οὖν δοθεῖσά ἐστιν ἡ ΑΔ, δοθὲν ἄρα ἐστὶ καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ΑΔ. καί ἐστιν ἴσον τῷ ὑπὸ τῶν ΒΔΓ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ καὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΒΔΓ.

92Önerme 92. Konumca verilmiş bir dairenin içinde verilmiş bir nokta alınır ve bu noktadan geçen bir doğru daireye çizilirse, çizilen doğrunun parçalarının çevrelediği dikdörtgen verilmiştir.

Konumca verilmiş BG dairesinin içinde verilmiş bir A noktası alınsın ve A'dan geçen GB doğrusu çizilsin. Diyorum ki GA ile AB'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir.

Dairenin merkezi D alınsın; AD birleştirilip Z'ye ve E'ye kadar uzatılsın. D ile A'nın her biri verilmiş olduğundan, DA konumca verilmiştir. GBZ dairesi de konumca verilmiştir; o hâlde Z ile E'nin her biri verilmiştir. A da verilmiştir; o hâlde ZA ile AE'nin her biri verilmiştir; demek ki ZA ile AE'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir. Bu dikdörtgen BA ile AG'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir; o hâlde GA ile AB'nin çevrelediği dikdörtgen de verilmiştir.

92

ϙβ΄. Ἐὰν κύκλου δεδομένου τῇ θέσει ληφθῇ τι σημεῖον ἐντὸς δοθέν, διὰ δὲ τοῦ σημείου διαχθῇ τις εὐθεῖα εἰς τὸν κύκλον, τὸ ὑπὸ τῶν τῆς ἀχθείσης τμημάτων περιεχόμενον ὀρθογώνιον δοθέν ἐστιν. κύκλου γὰρ δεδομένου τῇ θέσει τοῦ ΒΓ εἰλήφθω τι σημεῖον ἐντὸς τὸ Α δοθέν, διὰ δὲ τοῦ Α διήχθω τις εὐθεῖα ἡ ΓΒ· λέγω, ὅτι δεδομένον ἐστὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΓΑΒ. εἰλήφθω γὰρ τὸ κέντρον τοῦ κύκλου τὸ Δ, καὶ ἐπιζευχθεῖσα ἡ ΑΔ διήχθω ἐπὶ τὰ Ζ, Ε. ἐπεὶ οὖν δοθέν ἐστιν ἑκάτερον τῶν Δ, Α, θέσει ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΑ. θέσει δὲ καὶ ὁ ΓΒΖ κύκλος· δοθὲν ἄρα ἐστὶν ἑκάτερον τῶν Ζ, Ε. ἔστι δὲ καὶ τὸ Α δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἑκατέρα τῶν ΖΑ, ΑΕ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΖΑ, ΑΕ. καί ἐστιν ἴσον τῷ ὑπὸ ΒΑΓ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ καὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΓΑΒ.

93Önerme 93. Büyüklükçe verilmiş bir dairenin içine, verilmiş bir açı alan bir parça ayıracak biçimde bir doğru çizilir ve parçadaki açı ikiye bölünürse, verilmiş açıyı çevreleyen iki doğrunun toplamının açıyı ikiye bölen doğruya oranı verilmiş olur; verilmiş açıyı çevreleyen doğruların toplamı ile açıyı ikiye bölen doğrunun aşağıda, çevreye doğru ayrılan parçasının çevrelediği dikdörtgen de verilmiş olur.

Büyüklükçe verilmiş ABG dairesinin içine, verilmiş BAG açısını alan bir parça ayıracak biçimde BG doğrusu çizilsin ve BAG açısı AD doğrusuyla ikiye bölünsün. Diyorum ki BA ile AG toplamının AD'ye oranı verilmiştir; BA ile AG toplamı ile ED'nin çevrelediği dikdörtgen de verilmiştir.

BD birleştirilsin. Büyüklükçe verilmiş DAG dairesinin içine, verilmiş BAG açısını alan BAG parçasını ayıracak biçimde BG doğrusu çizilmiş olduğundan, BG büyüklükçe verilmiştir. Aynı şekilde BD de büyüklükçe verilmiştir; o hâlde BG'nin BD'ye oranı verilmiştir. BAG açısı AD doğrusuyla ikiye bölünmüş olduğundan, BA'nın AG'ye oranı BE'nin EG'ye oranı gibidir; yer değiştirerek, AB'nin BE'ye oranı AG'nin GE'ye oranı gibidir; o hâlde BA ile AG toplamının BG'ye oranı da AG'nin GE'ye oranı gibidir. BAE açısı EAG açısına eşit olduğundan ve AGE açısı da BDE açısına eşit olduğundan, geriye kalan AEG açısı geriye kalan ABD açısına eşittir; o hâlde AEG üçgeni ABD üçgeniyle eşit açılıdır; demek ki AG'nin GE'ye oranı AD'nin BD'ye oranı gibidir. Ama AG'nin GE'ye oranı, BA ile AG toplamının BG'ye oranı gibidir; o hâlde BA ile AG toplamının BG'ye oranı AD'nin DB'ye oranı gibidir. Yer değiştirerek, BA ile AG toplamının AD'ye oranı BG'nin BD'ye oranı gibidir. BG'nin BD'ye oranı verilmiştir; o hâlde BA ile AG toplamının AD'ye oranı da verilmiştir.

Diyorum ki BA ile AG toplamı ile ED'nin çevrelediği dikdörtgen de verilmiştir. AEG üçgeni DEB üçgeniyle eşit açılı olduğundan, BD'nin DE'ye oranı AG'nin GE'ye oranı gibidir. AG'nin GE'ye oranı ise BA ile AG toplamının BG'ye oranı gibidir; o hâlde BA ile AG toplamının GB'ye oranı BD'nin DE'ye oranı gibidir; demek ki BA ile AG toplamı ile ED'nin çevrelediği dikdörtgen, GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgene eşittir. GB ile BD'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir; o hâlde BA ile AG toplamı ile ED'nin çevrelediği dikdörtgen de verilmiştir.

93

ϙγ΄. Ἐὰν εἰς κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει εὐθεῖα γραμμὴ ἀχθῇ ἀπολαμβάνουσα τμῆμα δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν, καὶ ἡ ἐν τῷ τμήματι γωνία δίχα τμηθῇ, συναμφότεροι αἱ τὴν δεδομένην γωνίαν περιέχουσαι πρὸς τὴν δίχα τέμνουσαν τὴν γωνίαν λόγον ἕξουσι δεδομένον, καὶ τὸ ὑπὸ συναμφοτέρου τῶν τὴν δεδομένην γωνίαν περιεχουσῶν εὐθειῶν καὶ τῆς κάτω ἀπολαμβανομένης ἀπὸ τῆς δίχα τεμνούσης τὴν γωνίαν πρὸς τῇ περιφερείᾳ δοθὲν ἔσται. εἰς γὰρ κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει τὸν ΑΒΓ εὐθεῖα ἤχθω ἡ ΒΓ ἀπολαμβάνουσα τμῆμα δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν τὴν ὑπὸ ΒΑΓ, καὶ τετμήσθω ἡ ὑπὸ ΒΑΓ γωνία δίχα τῇ ΑΔ εὐθείᾳ· λέγω, ὅτι λόγος ἐστὶ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ πρὸς τὴν ΑΔ δοθείς, καὶ ὅτι δοθέν ἐστι τὸ ὑπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ καὶ τῆς ΕΔ. ἐπεζεύχθω ἡ ΒΔ. καὶ ἐπεὶ εἰς κύκλον δεδομένον τῷ μεγέθει τὸν ΔΑΓ διῆκται εὐθεῖα ἡ ΒΓ ἀπολαμβάνουσα τμῆμα τὸ ΒΑΓ δεχόμενον γωνίαν δοθεῖσαν τὴν ὑπὸ τῶν ΒΑΓ, δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΒΓ τῷ μεγέθει. διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ἡ ΒΔ δοθεῖσά ἐστι τῷ μεγέθει· λόγος ἄρα ἐστὶ τῆς ΒΓ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς. καὶ ἐπεὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΓ γωνία δίχα τέτμηται τῇ ΑΔ εὐθείᾳ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΒΑ πρὸς τὴν ΑΓ, οὕτως ἡ ΒΕ πρὸς τὴν ΕΓ· ἐναλλὰξ ἄρα ὡς ἡ ΑΒ πρὸς ΒΕ, οὕτως ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΕ· καὶ ὡς ἄρα συναμφότερος ἡ ΒΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ, οὕτως ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΕ. καὶ ἐπεί ἐστιν ἴση ἡ ὑπὸ τῶν ΒΑΕ γωνία τῇ ὑπὸ τῶν ΕΑΓ, ἔστι δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν ΑΓΕ τῇ ὑπὸ τῶν ΒΔΕ ἴση, λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ τῶν ΑΕΓ λοιπῇ τῇ ὑπὸ τῶν ΑΒΔ ἐστιν ἴση. ἰσογώνιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΕΓ τρίγωνον τῷ ΑΒΔ τριγώνῳ· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΕ, οὕτως ἡ ΑΔ πρὸς τὴν ΒΔ. ἀλλʼ ὡς ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΕ, οὕτως συναμφότερος ἡ ΒΑ, ΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ· ἔστιν ἄρα ὡς συναμφότερος ἡ ΒΑ, ΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ, οὕτως ἡ ΑΔ πρὸς τὴν ΔΒ· ἐναλλὰξ ὡς συναμφότερος ἡ ΒΑΓ πρὸς τὴν ΑΔ, οὕτως ἡ ΒΓ πρὸς τὴν ΒΔ· λόγος δὲ τῆς ΒΓ πρὸς τὴν ΒΔ δοθείς· λόγος ἄρα καὶ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ πρὸς τὴν ΑΔ δοθείς. λέγω, ὅτι καὶ τὸ ὑπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ καὶ τῆς ΕΔ δοθέν ἐστιν. ἐπεὶ γὰρ ἰσογώνιόν ἐστι τὸ ΑΕΓ τρίγωνον τῷ ΔΕΒ τριγώνῳ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΒΔ πρὸς τὴν ΔΕ, οὕτως ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΕ. ὡς δὲ ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΓΕ, οὕτως ἐστὶ συναμφότερος ἡ ΒΑΓ πρὸς τὴν ΒΓ· καὶ ὡς συναμφότερος ἄρα ἡ ⟦ΒΑΓ⟧ πρὸς τὴν ΓΒ, οὕτως ἐστὶν ἡ ΒΔ πρὸς τὴν ΔΕ· τὸ ἄρα ὑπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ καὶ τῆς ΕΔ ἐστιν ἴσον τῷ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ. δοθὲν δὲ τὸ ὑπὸ τῶν ΓΒ, ΒΔ· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ ὑπὸ συναμφοτέρου τῆς ΒΑΓ καὶ τῆς ΕΔ.

94Önerme 94. Konumca verilmiş bir dairenin çapı üzerinde verilmiş bir nokta alınır, bu noktadan daireye bir doğru çizilir, doğrunun daireyle kesiştiği noktadan bu doğruya dik bir doğru çizilir ve dik doğrunun çevreyle buluştuğu noktadan ilk doğruya paralel bir doğru çizilirse, paralel doğrunun çapla buluştuğu nokta verilmiştir ve paralel doğruların çevrelediği dikdörtgen verilmiş olur.

Konumca verilmiş ABG dairesinin BG çapı üzerinde verilmiş bir D noktası alınsın; D'den daireye herhangi bir DA doğrusu çizilsin; A'dan DA'ya dik açıyla AE doğrusu çizilsin; E'den AD'ye paralel EZ çizilsin. Diyorum ki Z verilmiştir ve AD ile EZ'nin çevrelediği alan verilmiştir.

EZ, Th'ye kadar uzatılsın ve ATh birleştirilsin. ThEA açısı dik olduğundan, ThA, ABG dairesinin bir çapıdır. BG de bir çaptır; o hâlde iki çapın kesiştiği H noktası ABG dairesinin merkezidir; demek ki H verilmiştir. D de verilmiştir; o hâlde DH büyüklükçe verilmiştir. AD, ETh'ye paralel olduğundan ve ThH, HA'ya eşit olduğundan, DH, HZ'ye, AD de ZTh'ye eşittir. DH verilmiştir; o hâlde ZH de verilmiştir, hem de konumca; böylece HZ ile HD'nin her biri verilmiştir. H de verilmiştir; o hâlde Z de verilmiştir. Konumca verilmiş ABG dairesinin içinde verilmiş bir Z noktası alınmış ve EZTh doğrusu çizilmiş olduğundan, EZ ile ZTh'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir. ThZ ise DA'ya eşittir; o hâlde AD ile EZ'nin çevrelediği dikdörtgen verilmiştir. Gösterilmesi gereken buydu.

94

ϙδ΄. Ἐὰν κύκλου δεδομένου τῇ θέσει ἐπὶ τῆς διαμέτρου δοθὲν σημεῖον ληφθῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ σημείου πρὸς τὸν κύκλον προσβληθῇ τις εὐθεῖα καὶ ἀπὸ τῆς τομῆς πρὸς ὀρθὰς ἀχθῇ τῇ διαχθείσῃ, διὰ δὲ τοῦ σημείου, καθʼ ὃ συμβάλλει ἡ πρὸς ὀρθὰς τῇ περιφερείᾳ, παράλληλος ἀχθῇ τῇ διαχθείσῃ, δοθέν ἐστι τὸ σημεῖον, καθʼ ὃ συμβάλλει ἡ παράλληλος τῇ διαμέτρῳ, καὶ τὸ ὑπὸ τῶν παραλλήλων περιεχόμενον ὀρθογώνιον δοθὲν ἔσται. κύκλου γὰρ τῇ θέσει δεδομένου τοῦ ΑΒΓ ἐπὶ διαμέτρου τῆς ΒΓ εἰλήφθω δοθὲν σημεῖον τὸ Δ, διὰ δὲ τοῦ Δ πρὸς τὸν κύκλον προσβεβλήσθω τις τυχοῦσα ἡ ΔΑ, ἀπὸ δὲ τοῦ Α τῇ ΔΑ πρὸς ὀρθὰς γωνίας εὐθεῖα ἤχθω ἡ ΑΕ, διὰ δὲ τοῦ Ε τῇ ΑΔ παράλληλος ἤχθω ἡ ΕΖ· λέγω, ὅτι δοθέν ἐστι τὸ Ζ, καὶ ὅτι τὸ ὑπὸ τῶν ΑΔ, ΕΖ χωρίον δοθέν ἐστιν. διήχθω ἡ ΕΖ ἐπὶ τὸ Θ, καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΑΘ. ἐπεὶ ὀρθή ἐστιν ἡ ὑπὸ τῶν ΘΕΑ γωνία, ἡ ΘΑ διάμετρός ἐστι τοῦ ΑΒΓ κύκλου· ἔστι δὲ καὶ ἡ ΒΓ· τὸ Η ἄρα κέντρον ἐστὶ τοῦ ΑΒΓ κύκλου· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ Η. ἔστι δὲ καὶ τὸ Δ δοθέν· δοθεῖσα ἄρα ἐστὶν ἡ ΔΗ τῷ μεγέθει. καὶ ἐπεὶ παράλληλός ἐστιν ἡ ΑΔ τῇ ΕΘ, καί ἐστιν ἴση ἡ ΘΗ τῇ ΗΑ, ἴση ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ μὲν ΔΗ τῇ ΗΖ, ἡ δὲ ΑΔ τῇ ΖΘ· δοθεῖσα δὲ ἡ ΔΗ· δοθεῖσα ἄρα καὶ ἡ ΖΗ· ἀλλὰ καὶ τῇ θέσει· ἑκατέρα ἄρα τῶν ΗΖ, ΗΔ δοθεῖσά ἐστιν. καί ἐστι δοθὲν τὸ Η· δοθὲν ἄρα καὶ τὸ Ζ ἐστιν. καὶ ἐπεὶ κύκλου δεδομένου τῇ θέσει τοῦ ΑΒΓ εἴληπται σημεῖον τὸ Ζ δοθέν, καὶ διῆκται ἡ ΕΖΘ, δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΕΖΘ· ἴση δὲ ἡ ΘΖ τῇ ΔΑ· δοθὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ὑπὸ τῶν ΑΔ, ΕΖ· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…