İçeriğe geç
Coğrafya Fragmanları

Eratosthenes · Coğrafya Fragmanları

III. Kitap

s100A. Haritanın Ana Hatları

Fr. III A, 2. Kaynak: Strabon II 1, 1–3 (C. 67–68).

Coğrafya'nın üçüncü kitabında yeryüzü haritasını kurarken, onu batıdan doğuya, ekvator çizgisine paralel bir çizgiyle ikiye ayırır. Bu çizginin uçları olarak batıda Herakles Sütunları'nı, doğuda ise Hindistan'ın kuzey kenarını sınırlayan dağların en uçtaki son doruklarını koyar. Çizgiyi Sütunlar'dan başlatıp Sicilya Boğazı'ndan, Peloponnesos'un ve Attika'nın güney burunlarından geçirerek Rodos'a ve İssos Körfezi'ne kadar çeker. Buraya kadar bu çizginin denizden ve kıyıdaki karalardan geçtiğini söyler (çünkü bizim denizimizin kendisi de Kilikia'ya kadar bütünüyle bu doğrultuda boylamasına uzanır); sonra aşağı yukarı dümdüz devam ederek Tauros'un bütün dağlık bölgesi boyunca Hindistan'a kadar gider. Zira Tauros, Sütunlar'dan başlayan denizle aynı doğrultuda uzanarak bütün Asya'yı boylamasına ikiye böler, bir parçasını kuzeyde, öbürünü güneyde bırakır; öyle ki hem Tauros hem de Sütunlar'dan buraya kadar uzanan deniz aynı biçimde Atina'dan geçen paralel üzerinde bulunur.

Bunu söyledikten sonra eski coğrafya haritasını düzeltmek gerektiğini düşünür; çünkü o haritada dağların doğu kısımları kuzeye doğru çok kayar ve Hindistan'ı da peşinden sürükleyip olması gerekenden daha kuzeye çeker. Buna ilk kanıt olarak şunu getirir: Birçokları, hem iklimlere hem de gökteki görünümlere bakarak, Hindistan'ın en güneydeki burunlarının Meroe çevresindeki yerlerle aynı hizada bulunduğunu kabul eder. Buradan Hindistan'ın Kaukasos dağlarına bitişik en kuzey kısımlarına kadar olan uzaklığı da Patrokles on beş bin stadion olarak verir; hem itibarı hem de coğrafyada acemi olmaması yüzünden en çok güvenilmeyi hak eden de odur. Öte yandan Meroe'den Atina'dan geçen paralele kadar olan uzaklık da aşağı yukarı bu kadardır; dolayısıyla Hindistan'ın Kaukasos dağlarına bitişen kuzey kısımları tam bu dairede son bulur. İkinci kanıt olarak şunu getirir: İssos Körfezi'nden kuzeye, Amisos ya da Sinope çevresine doğru giden için Pontos denizine kadar olan uzaklık aşağı yukarı üç bin stadiondur; dağların genişliği de bu kadar olarak söylenir. Amisos'tan tam doğuya doğru ilerleyen önce Kolkhis'e varır, sonra Hyrkania denizine aşan geçide, onun ardından da dağları sağında bırakarak Baktra'ya ve ötesindeki İskitlere giden yola. Amisos'tan geçen bu çizgi batıya uzatılırsa Propontis'ten ve Hellespontos'tan geçer. Meroe'den Hellespontos'a kadar olan uzaklık on sekiz bin stadionu aşmaz; Hindistan'ın güney kenarından Baktria çevresine kadar olan uzaklık da on beş bine üç bin eklenince bu kadar eder: bunların üç bini dağların genişliğine, on beş bini Hindistan'a düşer.

Fr. III A, 3. Kaynak: Strabon II 1, 31 (C. 85).

Çünkü yeryüzünün uzunluğunu Tauros'tan ve onunla aynı doğrultuda Sütunlar'a kadar uzanan denizden, yani Kaukasos'tan, Rodos'tan ve Atina'dan geçen çizgi boyunca çizer.

Fr. III A, 4. Kaynak: Arrianos, Indika 2, 2–3.

Tauros, Pamphylia, Lykia ve Kilikia kıyılarındaki denizden başlar ve bütün Asya'yı keserek doğudaki denize kadar uzanır. Dağ her yerde başka bir adla anılır: bir yerde Parapamisos, bir yerde Emodos, başka bir yerde de Imaos denir; belki daha başka adları da vardır. İskender'le birlikte sefere çıkan Makedonlar ise ona Kaukasos derlerdi.

s100

Fragm. III A, 2. Strab. II C. 67–68. Ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τῶν γεωγραφικῶν καϑιστάμενος τὸν τῆς οἰκουμένης πίνακα.) γραμμῇ τινι διαιρεῖ δίχα ἀπὸ δύσεως ἐπ’ ἀνατολὴν παραλλήλῳ τῇ ἰσημερινῇ γφαμμῇ;: πέρατα δ᾽ αὐτῆς τίϑησι πρὸς δύσει μὲν τὰς Ἡρακλείους στήλας, ἐπ᾽ ἀνατολῇ δὲ τὰ ἄκρα καὶ ἔσχατα ὄρη τῶν ἀφοριξόντων ὀρῶν τὴν πρὸς ἄρχτον τῆς Ἰνδικῆς πλευράν. γράφει δὲ τὴν γραμμὴν ἀπὸ στηλῶν διά τε τοῦ Σικελικοῦ πορϑμοῦ καὶ τῶν μεσημβρινῶν ἄκρων τῆς τὲ Πελοποννήσου καὶ τῆς ᾿Αττικῆς μέχρι τῆς Ῥοδίας καὶ τοῦ ᾿Ισσικοῦ κόλπου. μέχρι μὲν δὴ δεῦρο διὰ τῆς ϑαλάττης φησὶν εἶναι τὴν λεχϑεῖσαν γραμμὴν καὶ τῶν παρακειμένων ἠπείρων (καὶ γὰρ αὐτὴν ὅλην τὴν καϑ’ ἡμᾶς ϑάλατταν οὕτως ἐπὶ μῆκος τετάσϑαι μέχρι τῆς Κιλικίας), εἶτα ἐπ’ εὐθείας πως ἐκβάλλεσθαι παρ᾽ ὅλην τὴν ὀρεινὴν τοῦ Ταύρου μέχρι τῆς ᾿Ινδικῆς" τὸν γὰρ Ταῦρον ἐπ᾽ εὐθείας τῇ ἀπὸ στηλῶν ϑαλάττῃ τεταμένον δίχα τὴν ᾿Ασίαν διαιρεῖν ὅλην ἐπὶ μῆκος, τὸ μὲν αὐτῆς μέρος βόρειον ποιοῦντα τὸ δὲ νότιον, ὥσϑ᾽ ὁμοίως καὶ αὐτὸν ἐπὶ τοῦ δι᾽ ᾿Αϑηνῶν) ἱδρῦσϑαι παραλλήλου καὶ τὴν ἀπὸ στηλῶν μέχρι δεῦρο ϑάλατταν. Ταῦτα δ᾽ εἰπὼν οἴεται δεῖν διορϑῶσαι τὸν ἀρχαῖον γεῶ-γραφικὸν πίνακα' πολὺ γὰρ ἐπὶ τὰς ἄρκτους παραλλάττειν τὰ ἑωθινὰ μέρη τῶν ὀρῶν κατ᾽ αὐτόν, συνεπισπᾶσϑαι δὲ καὶ τὴν Ἰνδικὴν ἀρκτικωτέραν ἢ dei!) γινομένην. πίστιν δὲ τούτου φέρει μίαν μὲν ταύτην, ὅτι τὰ τῆς Ἰνδικῆς ἄχρα τὰ we σημβρινώτατα ὁμολογοῦσι πολλοὶ τοῖς κατὰ Μερόην ἐνταί ρειν τόποις, ἀπό TE τῶν ἀέρων καὶ τῶν οὐρανίων τεχμαιρύ μένοι, ἐντεῦϑεν δ᾽ ἐπὶ τὰ βορειότατα τῆς ἸΙνδικῆς τὸ es τοῖς Καυκασίοις ὄρεσι Πατροκλῆς, ὁ μάλιστα πιστεύεσϑαι δὲ καιος διά τὲ τὸ ἀξίωμα καὶ διὰ τὸ μὴ ἰδιώτης εἷναι τῶν γεωγραφικῶν, φησὶ σταδίους μυρίους καὶ πενταχισχιλίους" ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ἀπὸ Μερύης ἐπὶ τὸν δι᾿ ᾿ϑηνῶν παράλAmkov τοσοῦτόν πώς ἐστιν, ὥστε τῆς ᾿Ινδικῆς τὰ προσάρχτια μέρη συνάπτοντα τοῖς Καυκασίοις ὄρεσιν εἰς τοῦτον τελευτἂν τὸν κύκλον. ἄλλην δὲ πίστιν φέρει τοιαύτην, ὅτι τὸ ἀπὸ τοῦ Ἰσσικοῦ κόλπου διάστημα ἐπὶ τὴν ϑάλατταν τὴν Ποντικὴν τρισχιλίων πώς ἐστι σταδίων πρὸς ἄρχτον ἰύντι καὶ τοὺς περὶ ᾿Δμισὸν ἢ Σινώπην τόπους, ὅσον καὶ τὸ πλάτος τῶν ὀρῶν λέγεται" ἐκ δὲ ᾿Δμισοῦ πρὸς τὴν ἰσημερινὴν ἀνα τολὴν φερομένῳ πρῶτον μὲν ἡ Κολχίς ἐστιν. ἔπειτα ἡ ἐπὶ τὴν Ὑρκανίαν ϑάλατταν ὑπέρϑεσις καὶ ἡ ἐφεξῆς ἡ ἐπὶ Βάχτρα καὶ τοὺς ἐπέκεινα Σχύίϑας ὁδὸς δεξιὰ ἔχοντι τὰ ὄρη" αὕτη δ᾽ ἡ γραμμὴ διὰ ᾿Δμισοῦ πρὸς δύσιν ἐχβαλλομένη διὰ τῆς Προποντίδος ἐστὶ καὶ τοῦ ᾿Ελλησπόντου. ἀπὸ δὲ Μερόης ἐπὶ τὸν Ἑλλήσποντον οὐ πλείους εἰσὶ τῶν μυρίων καὶ ὀχταχισχιλίων σταδίων, ὅσοι καὶ ἀπὸ τοῦ μεσημβρινοῦ πλευροῦ τῆς Ἰνδικῆς πρὸς τὰ περὶ τοὺς Βακτρίους μέρη, προστεϑέντῶν τρισχιλίων τοῖς μυρίοις καὶ πεντακισχιλίοις. ὧν ol μὲν τοῦ πλάτους ἦσαν τῶν ὀρῶν οἵ δὲ τῆς Ἰνδικῆς. ι — Fragm. III A, 3. Strab. II C. 85. τὸ μὲν γὰρ τῆς οἰκουμένης μῆκος διὰ τοῦ Ταύρου γράφει καὶ τῆς ἐπ εὐϑείας μέχρι στηλῶν ϑαλάττης κατὰ γραμμὴν τὴν διὰ τοῦ Καυκάσου καὶ 'Ῥύδου καὶ ᾿4ϑηνῶν. — — Fragm. III A, 4. Arrian. Ind. 2, 2 f. „..— ἄρχεται μὲν ὁ Ταῦρος ἀπὸ ϑαλάσσης τῆς κατὰ Παμφύλους τε καὶ Μυκίην καὶ Κίλικας" παρατείνει τε ἔστε τὴν (OCR ham metni, kaynaktan otomatik aktarıldı)

s101Fr. III A, 5. Kaynak: Arrianos, İskender'in Seferi V 5, 2–3.

Tauros dağı Asya'yı ikiye ayırır. Samos adasının karşısındaki Mykale dağından başlar, Pamphylia ve Kilikia topraklarını keserek oradan Armenia'ya doğru uzanır, Armenia'dan da Parthlar ve Khorasmiler boyunca Medya'ya doğru ilerler; Baktria hizasında da İskender'le birlikte sefere çıkan Makedonların Kaukasos dediği Parapamisos dağıyla birleşir. […] Bu Kaukasos da doğudaki, Hindistan'a komşu büyük denize kadar iner.

Fr. III A, 6. Kaynak: Arrianos, İskender'in Seferi V 6, 1.

Asya'yı böyle tasavvur eden, yani Tauros ile Kaukasos'un Asya'yı batı rüzgârının estiği yönden doğu rüzgârının estiği yöne doğru kestiğini kabul eden biri için, Asya Tauros'un kendisi tarafından en büyük iki parçaya ayrılır: biri güneye, güney rüzgârına doğru uzanır, öbürü kuzeye, poyraza doğru.

Fr. III A, 7. Kaynak: Dionysios Periegetes 638–639.

Bütün Asya'nın tam ortasına bir dağ yerleşmiştir,
Pamphylia toprağından başlayıp Hintlilere dek uzanan.

s101

πρὸς ἕω ϑάλασσαν, τέμνων τὴν Acımv πᾶσαν" ἄλλῃ δὲ ἄλλο καλέεται τὸ ὄρος, τῇ μὲν Παραπαμισὸς τῇ δὲ Ἠμωδὸς" ἄλλῃ δὲ "Iunog!) κληίξεται" καὶ τυχὸν ἄλλα καὶ ἄλλα ἔχει οὐνόματα Μακεδόνες δὲ οἵ ξὺν ᾿4λεξάνδρῳ στρατεύσαντες Kavκασον αὐτὸ ἐκάλεον᾽ — — Fragm. III A, 5. Arrian. anab. V 5, 2 f. τὸν Ταῦρον τὸ ὄρος ἀπείργειν τὴν ᾿Ασίαν, ἀρχόμενον μὲν ἀπὸ Μυκάλης τοῦ καταντικρὺ Σάμου τῆς νηδου ρους ἀποτεμνόμενον δὲ τήν τε Παμφύλων καὶ Κιλίκων γῆν ἔνϑεν μὲν ὡς εἰς ᾿Δρμενίαν παρήκειν" ἀπὸ δ᾽ ᾿Δφμενίων ὡς ἐπὶ Μηδίαν παρὰ Παρϑυαίους τὲ καὶ “Χωρασμίους" κατὰ δὲ Βακτρίους ξυμβάλλειν τῷ Παροπαμισῷ ὄρει, ὃ δὴ Καύκασον ἐχάλουν οἵ ᾽Δλεξάνδρῳ ξυστρατεύσαντες Μακεδόνες, --- — — — τὸν δὲ Καύκασον τοῦτον καϑήκειν ἔστε ἐπὶ τὴν μεγάλην τὴν πρὸς ἕω τε καὶ Ἰνδοὺς ϑάλασσαν ἦ) — Fragm. III A, 6. Arrian. anab. V 6, 1. Ὅτῳ δὴ τὰ τῆς Acdiaz ὧδε ἔχει ὡς πρὸς τοῦ Ταύρου τε καὶ τοῦ Καυκάσου τέμνεσϑαι ἀπ’ ἀνέμου ξεφύφου ὡς ἐπ ἀπηλιώτην ἄνεμον τὴν ᾿Ασίαν, τούτῳ δύο μὲν avraı μέγισται πρὸς αὐτοῦ τοῦ Ταύρου τῆς ᾿Ασίας μοῖραι γίνονται, ἡ μὲν ἕξ μεσημβρίαν re καὶ πρὸς νότον ἄνεμον [τοῦ Ταύρου] κεκλιμένη, ἡ δὲ ἐπ᾽ ἄρκτον τε καὶ ἄνεμον βορρᾶν.3) — Fragm. III A, 7. Dionys. perieg. 638 f. Μέσσα γε μὴν πάσης ᾿Ασίης ὄρος ἀμφιβέβηκεν, ἀρξάμενον γαίης Παμφυλίδος, ἄχρι καὶ ἸΙνδῶν, --- (OCR ham metni, kaynaktan otomatik aktarıldı)

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…