İçeriğe geç
Arkhimedes

Arkhimedes

Fragmanlar

Ἀποσπάσματα

1.1I. Çok Yüzlüler Üzerine

1. Kaynak: Pappos V 34 (Hultsch, s. 352).

Bunlar yalnız pek ilahî Platon'daki beş şekil, yani dört yüzlü, altı yüzlü, sekiz yüzlü, on iki yüzlü ve beşinci olarak yirmi yüzlü değildir; Arkhimedes'in bulduğu, eşkenar ve eşit açılı ama birbirine benzemeyen çokgenlerin çevrelediği on üç şekil de bunlardandır.

Birincisi, 4 üçgen ve 4 altıgenin çevrelediği sekiz yüzlüdür.

Bundan sonra üç tane on dört yüzlü gelir: birincisini 8 üçgen ve 6 kare, ikincisini 6 kare ve 8 altıgen, üçüncüsünü 8 üçgen ve 6 sekizgen çevreler.

Bunlardan sonra iki tane yirmi altı yüzlü vardır: birincisini 8 üçgen ve 18 kare, ikincisini 12 kare, 8 altıgen ve 6 sekizgen çevreler.

Bunlardan sonra üç tane otuz iki yüzlü vardır: birincisini 20 üçgen ve 12 beşgen, ikincisini 12 beşgen ve 20 altıgen, üçüncüsünü 20 üçgen ve 12 ongen çevreler.

Bunlardan sonra 32 üçgen ve 6 karenin çevrelediği bir tane otuz sekiz yüzlü vardır.

Bundan sonra iki tane altmış iki yüzlü vardır: birincisini 20 üçgen, 30 kare ve 12 beşgen, ikincisini 30 kare, 20 altıgen ve 12 ongen çevreler.

Bunlardan sonra en sonuncusu, 80 üçgen ve 12 beşgenin çevrelediği doksan iki yüzlüdür.

Bu on üç çok yüzlünün her birinin kaç cisim açısı ve kaç kenarı olduğu şu yolla görülür. Cisim açılarını üçer düzlem açının çevrelediği çok yüzlülerde, çok yüzlünün bütün yüzlerindeki düzlem açılar sayılırsa, cisim açılarının sayısının bulunan sayının üçte biri olduğu açıktır. Cisim açısını dört düzlem açının çevrelediği çok yüzlülerde, yüzlerdeki bütün düzlem açılar sayılırsa, çok yüzlünün cisim açılarının sayısı bulunan sayının dörtte biridir. Aynı biçimde cisim açısını beş düzlem açının çevrelediği çok yüzlülerde de cisim açılarının sayısı, düzlem açıların sayısının beşte biridir.

Çok yüzlülerin her birinin kenar sayısını da şöyle bulacağız: Çok yüzlüyü çevreleyen yüzlerin bütün kenarları sayılırsa, bunların sayısının düzlem açıların sayısına eşit olduğu açıktır. Ama çok yüzlünün her kenarı iki yüzde ortak olduğundan, çok yüzlünün kenarlarının bu sayının yarısı olduğu açıktır.

Buna göre farklı türden yüzlerle çevrili on üç çok yüzlünün birincisi, 4 üçgen ve 4 altıgenle çevrili olduğundan, 12 cisim açısına ve 18 kenara sahiptir. Çünkü dört üçgenin 12 açısı ve 12 kenarı, 4 altıgenin de 24 açısı ve 24 kenarı vardır. Toplam 36 olunca, cisim açılarının sayısı bu sayının üçte biri olmak zorundadır, çünkü her cisim açısını 3 düzlem açı çevreler; kenarların sayısı da bu sayının, yani 36'nın yarısıdır; dolayısıyla 18 kenar vardır.

On dört yüzlülerin birincisini 8 üçgen ve 6 kare çevreler; dolayısıyla 12 cisim açısı vardır, çünkü her açısını dört düzlem açı çevreler; 24 de kenarı vardır. On dört yüzlülerin ikincisi 6 kare ve 8 altıgenle çevrili olduğundan 24 cisim açısına sahip olacaktır, çünkü her açısını 3 düzlem açı çevreler; 36 kenarı vardır. On dört yüzlülerin üçüncüsü 8 üçgen ve 6 sekizgenle çevrili olduğundan 24 cisim açısına ve 36 kenara sahip olacaktır.

Yirmi altı yüzlülerin birincisi 8 üçgen ve 18 kareyle çevrili olduğundan 24 cisim açısına ve 48 kenara sahip olacaktır. Yirmi altı yüzlülerin ikincisi 12 kare, 8 altıgen ve 6 sekizgenle çevrili olduğundan 48 cisim açısına ve 72 kenara sahip olacaktır.

Otuz iki yüzlülerin birincisi 20 üçgen ve 12 beşgenle çevrili olduğundan 30 cisim açısına ve 60 kenara sahip olacaktır. Otuz iki yüzlülerin ikincisi 12 beşgen ve 20 altıgenle çevrili olduğundan 60 cisim açısına ve 90 kenara sahip olacaktır. Otuz iki yüzlülerin üçüncüsü 20 üçgen ve 12 ongenle çevrili olduğundan 60 cisim açısına ve [90] kenara sahip olacaktır.

Otuz sekiz yüzlü 32 üçgen ve altı kareyle çevrili olduğundan 24 cisim açısına ve 60 kenara sahip olacaktır.

Altmış iki yüzlülerin birincisi 20 üçgen, 30 kare ve 12 beşgenle çevrili olduğundan 60 cisim açısına ve 120 kenara sahip olacaktır. Altmış iki yüzlülerin ötekisi 30 kare, [20] altıgen ve 12 ongenle çevrili olduğundan 120 cisim açısına ve 180 kenara sahip olacaktır.

Doksan iki yüzlü 80 üçgen ve 12 beşgenle çevrili olduğundan 60 cisim açısına ve 150 kenara sahip olacaktır.

1.1
  1. Pappus V, 34, ed. Hultsch, p. 352. Ταῦτα δ᾿ ἐστὶν οὐ μόνον τὰ παρὰ τῷ θειοτάτῳ Πλάτωνι πέντε σχήματα, τουτέστιν τετράεδρόν τε καὶ ἑξάεδρον, ὀκτάεδρόν τε καὶ δωδεκάεδρον, πέμπτον δ᾿ εἰκοσάεδρον, ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπὸ Ἀρχιμήδους εὑρεθέντα τρισκαίδεκα τὸν ἀριθμὸν ὑπὸ ἰσοπλεύρων μὲν καὶ ἰσογωνίων, οὐχ ὁμοίων δὲ πολυγώνων περιεχόμενα. Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ὀκτάεδρόν ἐστιν περιεχόμενον ὑπὸ τριγώνων ΔΖ καὶ ἑξαγώνων δ. Τρία δὲ μετὰ τοῦτο τεσσαρεσκαιδεκάεδρα, ὧν τὸ μὲν πρῶτον περιέχεται τριγώνοις η καὶ τετραγώνοις ς΄, τὸ δὲ δεύτερον τετραγώνοις ς΄ καὶ ἑξαγώνοις η, τὸ δὲ τρίτον τριγώνοις η καὶ ὀκταγώνοις ς΄. Μετὰ δὲ ταῦτα ἑκκαιεικοσάεδρά ἐστιν δύο, ὧν τὸ μὲν πρῶτον περιέχεται τριγώνοις η καὶ τετραγώνοις ιη, τὸ δὲ δεύτερον τετραγώνοις ιβ, ἑξαγώνοις η καὶ ὀκταγώνοις ς΄. Μετὰ δὲ ταῦτα δυοκαιτριακοντάεδρά ἐστιν τρία, ὧν τὸ μὲν πρῶτον περιέχεται τριγώνοις κ καὶ πενταγώνοις ιβ, τὸ δὲ δεύτερον πενταγώνοις ιβ καὶ ἑξαγώνοις κ, τὸ δὲ τρίτον τριγώνοις κ καὶ δεκαγώνοις ιβ. Μετὰ δὲ ταῦτα ἔν ἐστιν ὁκτωκαιτριακοντάεδρον περιεχόμενον ὑπὸ τριγώνων λβ καὶ τετραγώνων ς΄. Μετὰ δὲ τοῦτο δυοκαιεξηκοντάεδρά ἐστι δύο, ὧν τὸ μὲν πρῶτον περιέχεται τργώνοις κ καὶ τετραγώνοις λ καὶ πενταγώνοις ιβ, τὸ δὲ δεύτερον τετραγώνοις λ καὶ ἑξαγώνοις κ καὶ δεκαγώνοις ιβ. Μετὰ δὲ ταῦτα τελευταῖόν ἐστιν δυοκαιενενηκοντάεδρον, ὃ περιέχεται τριγώνοις π καὶ πενταγώνοις ιβ. Ὅσας δὲ γωνίας ἕκαστον ἔχει στερεὰς τῶν ιγ τούτων σχημάτων πολυέδρων καὶ ὅσας πλευράς, διὰ τοῦδε τοῦ τρόπου θεωρεῖται ὅσων μὲν γὰρ ἁπλῶς πολυέδρων αἱ στερεαὶ γωνίαι τρισὶν ἐπιπέδοις περιέχονται γωνίαις, ἐξαριθμηθεισῶν τῶν ἐπιπέδων γωνιῶν, ἃς ἔχουσιν πᾶσαι αἱ ἕδραι τοῦ πολυέδρου, δῆλον ὡς ὁ τῶν στερεῶν γωνιῶν ἀριθμὸς τρίτον μέρος ἐστὶ τοῦ γενομένου ἀριθμοῦ, ὅσων δὲ πολυέδρων ἡ στερεὰ γωνία περιέχεται τέσσαρσιν ἐπιπέδοις, ἐξαριθμηθεισῶν πασῶν τῶν ἐπιπέδων γωνιῶν, ἃς ἔχουσιν αἱ ἕδραι τοῦ πολυέδρου, τοῦ γενομένου ἀριθμοῦ τὸ τέταρτον μέρος ἐστὶν ὁ ἀριθμὸς ὁ τῶν στερεῶν γωνιῶν τοῦ πολυέδρου ὁμοίως δὲ καὶ ὅσων πολυέδρων ἡ στερεὰ γωνία περιέχεται ὑπὸ ε γωνιῶν ἐπιπέδων, τὸ πέμπτον τοῦ πλήθους τῶν ἐπιπέδων γωνιῶν ἐστιν ὁ ἀριθμὸς τοῦ πλήθους τῶν στερεῶν γωνιῶν. Τῶν δὲ πλευρῶν τὸ πλῆθος, ἃς ἕκαστον ἔχει τῶν πολυέδρων, τόνδε τὸν τρόπον εὑρήσομεν. Ἐξαριθμηθεισῶν γὰρ πασῶν τῶν πλευρῶν, ἂς ἔχει τὰ ἐπίπεδα τὰ περιέχοντα τὸ πολύεδρον, ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν δῆλον ὡς ἴσος ἐστὶν τῷ πλήθει τὸν ἐπιπέδων γωνιῶν. Ἀλλ᾿ ἐπειδὴ δύο ἐπιπέδων ἑκὰστη τῶν πλευρῶν αὐτοῦ κοινή ἐστιν, δῆλον ὅτι τοῦ πλήθους τὸ ἥμισυ αἱ πλευραί εἰσι τοῦ πολυέδρου. Τὸ μὲν οὖν πρῶτον τῶν ἀνομοιογενῶν ιγ πολυέδρων, ἐπεὶ περιέχετοι τριγώνοις ΔΖ καὶ ἑξαγώνοις δ, γωνίας μὲν ἔχει στερεὰς ιβ, πλευρὰς δὲ ιη. Τῶν μὲν γὰρ τεσσάρων τριγώνων αἵ τε γωνίαι ιβ εἰσὶν καὶ αἱ πλευραὶ ιβ, τῶν δὲ δ ἑξαγώνων αἵ τε γωνίαι κδ εἰσὶν καὶ αἱ πλευραὶ κδ· γενομένου δὴ τοῦ ἀριθμοῦ παντὸς λϚ΄ ἀναγκαῖόν ἐστιν τὸν μὲν τῶν στερεῶν γωνιῶν ἀριθμὸν τρίτον μέρος εἶναι τοῦ προειρημένου ἀριθμοῦ, ἐπεὶ καὶ ἑκάστη τῶν στερεῶν αὐτοῦ γωνιῶν ἐπιπέδοις γωνίαις περιέχεται γ, τὸ δὲ τῶν πλευρῶν πλῆθος τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ, τουτέστιν τοῦ λϚ΄, ὥστε εἶναι πλευρὰς ιη. Τῶν δὲ τετρακαιδεκαέδρων τὸ πρῶτον περιέχεται τργώνοις η καὶ τετραγώνοις Ϛ΄, ὥστε ἔχειν στερεὰς μὲν γωνίας ιβ ἑκάστη γὰρ αὐτοῦ γωνία ὑπὸ τεσσάρων ἐπιπέδων γωνιῶν περιέχεται· πλευρὰς δὲ ἔχει κδ, Τὸ δὲ δεύτερον τῶν τετρακαιδεκαέδρων, ἐπεὶ περιέχεται τετραγώνοις Ϛ΄ καὶ ἑξαγώνοις η, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας κδ ἑκάστη γὰρ τῶν γωνιῶν αὐτοῦ περιέχεται ὑπὸ γ γωνιῶν ἐπιπέδων πλευρὰς δὲ ἔχει λϚ΄, ⟨Τὸ δὲ τρίτον τῶν τετρακαιδεκαέδρων, ἐπεὶ περιέχετοι τριγώνοις η καὶ ὁκταγώνοις Ϛ΄, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας κδ, πλευρὰς δὲ λς΄⟩1. Tῶν δὲ ἑκκαιεικοσαέδρων τὸ μὲν πρῶτον, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις τε η καὶ τετραγώνοις ιη, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας κδ, πλευρὰς δὲ μη, Τὸ δὲ δεύτερον τῶν ἑκκαιεικοσαέδρων, ἐπεὶ περιέχεται τετραγώνοις ιβ καὶ ἑξαγώνοις η καὶ ὀκταγώνοις Ϛ΄, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας μη, πλευρὰς δὲ οβ. Τῶν δὲ δυοκαιτριακονταέδρων τὸ μὲν πρῶτον, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις τε κ καὶ πενταγώνοις ιβ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας λ, πλευρὰς δὲ ξ. Τὸ δὲ δεύτερον τῶν δυοκαιτριακονταέδρων, ἐπεὶ περιέχεται πενταγώνοις ιβ καὶ ἑξαγώνοις κ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας ξ, πλευρὰς δὲ 𝔮. Τὸ δὲ τρίτον τῶν δυοκαιτριακονταέδρων, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις τε κ καὶ δεκαγώνοις ιβ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας ξ, πλευρὰς δὲ (??). Τὸ δὲ ὀκτωκαιτριακοντάεδρον, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις τε λβ καὶ τετραγώνοις ἕξ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας κδ, πλευρὰς δὲ ξ. Tῶν δὲ δυοκαιεξηκονταέδρων τὸ μὲν πρῶτον, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις τε κ καὶ τετραγώνοις λ καὶ πενταγώνοις ιβ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας ξ, πλευρὰς δὲ ρκ. Τὸ δὲ λοιπὸν τῶν δυοκαιεξηκονταέδρων, ἐπεὶ περιέχεται τετραγώνοις λ καὶ ἑξαγωνοις καὶ δεκαγώνοις ιβ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας ρκ, πλευρὰς δὲ ρπ. Τὸ δὲ δυοκαιενενηκοντάεδρον, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις τε π καὶ πενταγώνοις ιβ, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας ξ, πλευρὰς δὲ ρν.

1.22. Kaynak: Pappos şerhleri (Scholia Vaticana), III, s. 1171.

  1. Sekiz yüzlünün 4 üçgeni, 4 altıgeni, 18 kenarı ve 12 cisim açısı vardır. Her cisim açısını 3 düzlem açı çevreler: ikisi altıgenin, biri üçgenin açısıdır; dolayısıyla bunların toplamı dört dik açıdan, bir dik açının üçte ikisi kadar eksiktir. Bu şekil birinci piramitten, kenarları eşit parçalara bölünüp kesme noktalarından düzlemler geçirilir ve köşeleri kesilip atılırsa meydana gelir.
  1. On dört yüzlüyü 8 üçgen ve 6 kare çevreler; 24 kenarı ve 12 cisim açısı vardır. Her cisim açısını 4 düzlem açı çevreler: ikisi karenin, ikisi üçgenin açısıdır; dolayısıyla toplamları dört dik açıdan, bir dik açının üçte ikisi kadar eksiktir. Bu şekil küpten, kenarları ikiye bölünüp kesme noktalarından düzlemler geçirilir ve 8 köşesi kesilip atılırsa meydana gelir.
  1. On dört yüzlüyü 6 kare ve 8 altıgen çevreler; 36 kenarı ve 24 cisim açısı vardır. Her cisim açısını [üç] düzlem açı çevreler: ikisi altıgenin, biri karenin açısıdır. Bu şekil sekiz yüzlüden, her kenarı üçe bölünüp kesme noktalarından düzlemler geçirilir ve 6 köşesi kesilip atılırsa meydana gelir.
  1. Üçüncüsü 8 üçgen ve 6 sekizgenle çevrili olduğundan 24 cisim açısına sahip olacaktır. Her birini 3 düzlem açı çevreler: ikisi sekizgenin, biri üçgenin açısıdır; 36 kenarı vardır. Bu şekil küpten, her kenarı üç parçaya, ortadaki parçanın karesi uçtaki parçaların her birinin karesinin iki katı olacak biçimde kesilirse meydana gelir.
  1. Yirmi altı yüzlü, 8 üçgen ve 6 karenin çevrelediği on dört yüzlüden, her kenarı ikiye bölünüp kesme noktalarından düzlemler geçirilirse ve […] meydana gelir.

    1.2
    1. Scholia Vaticana in Pappum III, p. 1171. α΄ . Ὀκτάεδρον ἔχει τρίγωνα δ, ἑξάγωνα δὲ δ, πλευρὰς ιη, γωνίας δὲ στερεὰς ιβ, ἑκάστη δὲ στερεὰ γωνία περιέχεται ὑπὸ γ γωνιῶν ἐπιπέδων, ὧν δύο μὲν ἑξαγωνικαί, μία δὲ τριγωνική, ὥστε λείπειν τῶν δ ὀρθῶν μιᾶς ὀρθῆς γωνίας δύο τριτημορίοις. Τοῦτο γεννᾶται ἐκ τῆς πρώτης πυραμίδος διαιρουμένων τῶν πλευρῶν αὐτῆς εἰς ἴσα καὶ διὰ τῶν τομῶν ἐπιπέδων ἐκβαλλομένων καὶ τῶν γωνιῶν ἐκπιπτουσῶν. β΄. Τεσσαρεσκαιδεκάεδρον περιέχεται ὑπὸ μὲν τριγώνων η, ὑπὸ δὲ τετραγώνων Ϛ΄, ἔχει δὲ πλευρὰς κδ, γωνίας δὲ στερεὰς ιβ, ἑκάστη δὲ στερεὰ γωνία περιέχεται ὑπὸ δ γωνιῶν ἐπιπέδων, ὧν δύο μὲν τετραγωνικαί, β δὲ τριγωνικαί, ὥστε λείπειν τῶν δ ὀρθῶν μιᾶς γωνίας ὀρθῆς δύο τριτημορίοις. Τοῦτο γεννᾶται ἐκ τοῦ κύβου διαιρουμένων δίχα τῶν πλευρῶν αὐτοῦ καὶ διὰ τῶν τομῶν ἐπιπέδων ἐκβαλλομένων τῶν η γωνιῶν ἐκπιπτουσῶν. γ΄. Τεσσαρεσκαιδεκάεδρον περιέχεται ὑπὸ μὲν τετραγώνων Ϛ΄, ὑπὸ δὲ ἑξαγώνων η, ἔχει δὲ πλευρὰς λϚ΄, γωνίας δὲ στερεὰς κδ, ἑκάστη δὲ στερεὰ γωνία περιέχεται ὑπὸ γωνιῶν ἐπιπέδων, ὧν δύο μὲν ἑξαγωνικαί, μία δὲ τετραγωνική. Τοῦτο γεννᾶται ἐκ τοῦ ὀκταέδρου τεμνομένης τρίχα ἑκάστης τῶν αὐτοῦ πλευρῶν καὶ διὰ τῶν τομῶν ἐπιπέδων ἐκβαλλομένων καὶ τῶν Ϛ΄ γωνιῶν ἐκπιπτουσῶν. δ΄. Τὸ δὲ τρίτον, ἐπεὶ περιέχεται τριγώνοις η καὶ ὀκταγώνοις Ϛ΄, ἕξει στερεὰς μὲν γωνίας κδ· ἑκάστη δὲ περιέχεται ὑπὸ γ γωνιῶν ἐπιπέδων, ὧν δύο ὀκταγωνικαί, μία δὲ τριγωνική πλευρὰς δὲ ἔχει λϚ΄, Τοῦτο γεννᾶται ἐκ τοῦ κύβου τεμνομένης ἑκάστης αὐτοῦ πλευρᾶς οὕτως, ὥστε γίνεσθαι τρία τμήματα, ὧν τὸ μέσον ἑκατέρου τῶν ἄκρων διπλάσιόν ἐστιν δυνάμει. ε΄. Ἑκκαιεικοσάεδρον γεννᾶται ἐκ τοῦ τεσσαρεσκαιδεκαέδρου τοῦ περιεχομένου ὑπὸ η τριγώνων καὶ Ϛ΄ τετραγώνων τεμνομένης ἑκάστης αὐτοῦ πλευρᾶς δίχα καὶ διὰ τῶν τομῶν ἐκβαλλομένων ἐπιπέδων καὶ […]

    1.3

3. Kaynak: Heron, Tarifler (Heiberg, s. 66).

[Arkhimedes,] bunlardan on dört yüzlüyü Platon'un da bildiğini ve bunun iki türlü olduğunu söyler: biri sekiz üçgen ile altı kareden, yani topraktan ve havadan bileşiktir, bunu eskilerden bazıları da biliyordu; öteki ise sekiz kare ile altı üçgenden oluşur ve daha zor görünür.

1.3
  1. Hero, Definitiones, ed. J. L. Heiberg, p. 66. Ὧν εἰδέναι καὶ Πλάτωνα τὸ τεσσαρεσκαιδεκάεδρον, εἶναί τε τοῦτο διπλοῦν, τὸ μὲν ἐξ ὀκτὼ τριγώνων καὶ τετραγώνων ἓξ σύνθετον, ἐκ γῆς καὶ ἀέρος, ὅπερ καὶ τῶν ἀρχαίων τινὲς ᾔδεσαν, τὸ δὲ ἕτερον πάλιν ἐκ τετραγώνων μὲν ὀκτώ, τριγώνων δὲ Ϛ΄, ὃ καὶ χαλεπώτερον εἶναι δοκεῖ.

2.1II. Katoptrik

Kaynak: İskenderiyeli Theon, Almagest Şerhi I 3 (Rome, s. 346–347).

[…] [Yıldızların ufka yakınken daha büyük görünmesinin], onların sanki daha kısa bir uzaklıktan görülmesinden ileri geldiği sanılmasın diye, [Ptolemaios] burada bu güçlüğü çözmek ve bunun yerden göğe olan uzaklıktan değil, yeryüzünün çevresinde oluşan pek nemli buğudan ileri geldiğini göstermek istiyor: görüş daha bulanık bir havaya düşer, gözden havaya ulaşan ışınlar kırılır ve gözdeki açıyı büyütür; Arkhimedes de Katoptrik Üzerine'de bunu ispatlamıştır. Suya batırılan şeylerin de daha büyük göründüğünü, ne kadar aşağı inerlerse o kadar büyük [göründüğünü] söyler […] ve ThEA ile EKB gibi, A ve B'ye doğru kırılsınlar; dediğimiz gibi, Arkhimedes de Katoptrik Üzerine'de böyle yapar.

2.1

Theon d᾿ Alexandrie, Comm. sur l᾿ Almageste, livre I, chap. 3, dans Comment. de Pappus et de Theon d᾿ Alexandrie sur I᾿ Almageste, ed. A. Rome, Studi e Τesti 72, p. 346, 347. […] ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ὡς ἐξ ἐλάττονος δῆθεν διαστάσεως ὁρώμενα οὕτω φαίνεται (sc. μείζονα τὰ ἄστρα πρὸς αὐτοῖς τοῖς ὁρίζουσι), βούλεται (sc. ὁ Πτολεμαῖος) ἐνταῦθα τὸ τοιοῦτον ἐπιλύσασθαι καὶ δηλῶσαι ὅτι οὐ παρὰ τὸ ἀπόστημα τὸ ἀπὸ τῆς γῆς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τὸ τοιοῦτον συμβαίνει, ἀλλ᾿ ἐκ τῆς περὶ τὴν γῆν γινομένης ὑγροτάτης ἀναθυμιάσεως καὶ διὰ τοῦτο τῆς ὄψεως εἰς ἀχλυωδέστερον ἀέρα ἐμπιπτούσης καὶ τῶν ἀπ᾿ αὐτῆς ἐπὶ τὸν ἀέρα προσπιπτουσῶν ἀκτίνων κλάσιν ὑπομενουσῶν καὶ μείζονα ποιουσῶν τὴν πρὸς τῇ ὄψει γωνίαν, καθὰ καὶ Ἀρχιμήδης ἐν τοῖς Περὶ κατοπτρικῶν ἀπὲδειξεν. φησὶν ὅτι [καθάπερ]1 καὶ τὰ εἰς ὕδωρ ἐμβαλλόμενα μείζονα φαίνεται, καὶ ὅσῳ κάτω χωρεῖ, μείζονα […] καὶ κεκλάσθωσαν ἐπὶ τὰ Α, Β, ὡς ⟨αἱ⟩ ΕΘΑ, ΕΚΒ, καθὰ καὶ Ἀρχιμήδης ἐν τοῖς Περὶ κατοπτρικῶν, ὡς ἔφαμεν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…