İçeriğe geç
Problemler

Aristoteles · Problemler

XXXVIII. Kitap: Ten Rengiyle İlgili Problemler

966b_31. Problem

Güneş balmumunu ve zeytinyağını neden ağartır da eti karartır? Onları içlerindeki suyu çekerek ağarttığı (çünkü sıvı, topraklı maddenin karışmasından dolayı tabiatça karadır), eti ise yaktığı için mi?

966b_3

Διὰ τί τὸν μὲν κηρὸν καὶ τοὔλαιον λευκαίνει ὁ ἥλιος, τὴν δὲ σάρκα μελαίνει; ἢ ὅτι τὰ μὲν λευκαίνει ἀπάγων τὸ ὕδωρ, φύσει γὰρ τὸ ὑγρὸν μέλαν διὰ τὴν μῖξιν τοῦ γεώδους [ὕδατος], τὴν δὲ σάρκα ἐπικαίει;

966b_42. Problem

Balıkçılar, mor boya avcıları ve genel olarak denizde çalışanlar neden kızıl saçlı olur? Deniz tuzluluğu yüzünden sıcak ve kurutucu olduğu, böyle bir şey de, tıpkı kül suyu ve zırnık gibi, saçları kızıllaştırdığı için mi? Yoksa bu insanların dış tarafları ısınır, iç tarafları ise sürekli ıslandıkları ve çevreleri güneşle kuruduğu için soğur mu? Böyle olunca da saçlar kuruyup incelir ve kızıllaşır. Kuzeyde yaşayanların hepsi de kızıl ve ince saçlıdır.

966b_4

Διὰ τί οἱ ἁλιεῖς καὶ πορφυρεῖς καὶ ἁπλῶς οἱ τὴν θάλατταν ἐργαζόμενοι πυρροί εἰσιν; πότερον ὅτι ἡ θάλαττα θερμὴ καὶ αὐχμώδης ἐστὶ διὰ τὴν ἅλμην; τὸ δὲ τοιοῦτον πυρρὰς ποιεῖ τὰς τρίχας, καθάπερ ἥ τε κονία καὶ τὸ ἀρσενικόν. ἢ τὰ μὲν ἐκτὸς γίνονται θερμότεροι, τὰ δ’ ἐντὸς περιψύχονται διὰ τὸ βρεχομένων αὐτῶν ἀεὶ ξηραίνεσθαι ὑπὸ τοῦ ἡλίου τὰ πέριξ; τούτων δὲ τοῦτο πασχόντων αἱ τρίχες ξηραινόμεναι λεπτύνονται καὶ πυρροῦνται. καὶ πάντες δὲ οἱ πρὸς ἄρκτον πυρρότριχες καὶ λεπτότριχές εἰσιν.

966b_53. Problem

Giysiyle koşmak ve zeytinyağını giysinin üstünden sürmek neden insanı solgun, çıplak koşmak ise canlı renkli yapar? İyi havalanma canlı renk, boğulma ise tersini yaptığı için mi? Birlikte ısınan yüzeydeki sıvı soğumadığı için solgunluk yapar. Giysi içinde terlemek de yağın giysinin üstünden sürülmesi de aynı sonucu verir, çünkü

966b_5

Διὰ τί οἱ μὲν ἐν ἱματίῳ δρόμοι καὶ ἡ τοῦ ἐλαίου εἰς ἱμάτιον χρῖσις ἄχρους ποιεῖ, οἱ δὲ γυμνοὶ δρόμοι εὔχρους; ἢ ὅτι ἡ μὲν εὔπνοια εὔχροιαν ποιεῖ, ἡ δὲ κατάπνιξις τοὐναντίον. διὰ δὴ τὸ συνθερμαινόμενον τὸ ἐπιπολῆς ὑγρὸν μὴ διαψύχεσθαι ἄχροιαν ποιεῖ. ἄμφω δὲ ταὐτον ποιεῖ, ἡ ἐν τῷ ἱματίῳ ἴδισις καὶ ἡ εἰς τὸ ἱμάτιον ἄλειψις· ἐγκατακλείεται

967aısı içeride kapalı kalır. Çıplak koşmak ise tersi sebepten canlı renk verir: hava oluşan atıkları soğutur ve bedeni havalandırır. Ayrıca zeytinyağı sıvı ve ince olduğundan sürülünce kanalları tıkar; ne bedenden gelen sıvının ve havanın dışarı akmasına ne de dışarıdaki havanın içeri girmesine izin verir. Bu yüzden bedende boğulan sıvı artıklar çürüyerek solgunluk yapar.

967a

γὰρ ἡ θερμότης. οἱ δὲ γυμνοὶ δρόμοι εὔχρουν ποιοῦσιν διὰ τοὐναντίον, ὅτι καταψύχει ὁ ἀὴρ τὰς συνισταμένας ἐκκρίσεις καὶ διαπνεῖ τὸ σῶμα. ἔτι τὸ ἔλαιον ὑγρὸν ὂν καὶ λεπτόν, ὑπαλειφθὲν καὶ τοὺς πόρους ἐμφράττον, οὔτε τὸ ἐκ τοῦ σώματος ὑγρὸν καὶ πνεῦμα ἔξω ῥεῖν ἐᾷ, οὔτε τὸ ἐκτὸς πνεῦμα ἐντός. διὸ καταπνιγόμενα ἐν τῷ σώματι ὑγρὰ περιττώματα σηπόμενα ἄχροιαν ποιεῖ.

967a_24. Problem

İyi havalanma neden canlı renk verir? Solgunluk tenin bir tür çürümesi gibi olduğu için mi? Yüzeydeki sıvı sıcak olduğunda, ısı soğuyup dışarı uçmazsa ten yeşilimsi bir renk de alır.

967a_2

Διὰ τί ἡ εὔπνοια εὔχρους ποιεῖ; ἢ ὅτι ἄχροια ἔοικεν εἶναι οἷον σῆψίς τις χρωτός; ὅταν οὖν τὸ ἐπιπολῆς ὑγρὸν καὶ θερμὸν ᾖ. τοῦτο συμβαίνει καὶ χλωρὸν γίνεσθαι, ἐὰν μὴ ψυχθῇ καὶ ἀποπνεύσῃ τὸ θερμόν.

967a_35. Problem

İdmandan sonra terleyenler neden hemen canlı renkli olur da atletler solgun olur? Ölçülü çalışmayla ısı tutuşup yüzeye çıktığı, çok çalışmayla ise, beden çalışırken gevşediği için, ter ve havayla birlikte dışarı süzüldüğü için mi? Isı yüzeye çıkınca insanlar, ısınanlar ve utananlar gibi, canlı renkli olur; ısı tükenince ise solgunlaşır. Sıradan insanlar ölçülü, atletler ise çok idman yapar.

967a_3

Διὰ τί οἱ μὲν ἱδρώσαντες ἐκ τῶν γυμνασίων εὔχροοί εἰσιν εὐθύς, οἱ δὲ ἀθληταὶ ἄχροοι; ἢ διότι ὑπὸ μὲν τοῦ μετρίου πόνου τὸ θερμὸν ἐκκάεται καὶ ἐπιπολάζει, ὑπὸ δὲ τῶν πολλῶν ἐξηθεῖται μετὰ τοῦ ἱδρῶτος καὶ τοῦ πνεύματος, ἀραιουμένου τοῦ σώματος ἐν τῷ πονεῖν; ὅταν μὲν οὖν ἐπιπολάσῃ τὸ θερμόν, εὔχροοι γίνονται, καθάπερ οἵ τε θερμαινόμενοι καὶ αἰσχυνόμενοι· ὅταν δὲ ἐκλίπῃ, ἄχροοι. οἱ μὲν οὖν ἰδιῶται μέτρια γυμνάζονται, οἱ δὲ ἀθληταὶ πολλά.

967a_46. Problem

Oturanlar güneşte neden idman yapanlardan daha çok yanar? Hareket hâlindekiler havayı harekete geçirdikleri için rüzgârla yelpazelenir gibi oldukları, oturanlar ise bunu yaşamadığı için mi?

967a_4

Διὰ τί μᾶλλον καίονται ὑπὸ τοῦ ἡλίου οἱ καθεζόμενοι τῶν γυμναζομένων; ἢ ὅτι οἱ ἐν κινήσει ὄντες ὥσπερ ῥιπίζονται ὑπὸ τοῦ πνεύματος διὰ τὸ κινεῖν τὸν ἀέρα, οἱ δὲ καθήμενοι οὐ πάσχουσι τοῦτο;

967a_57. Problem

Güneş neden teni yakar da ateş yakmaz? Güneş daha ince olduğu ve ete daha iyi işleyebildiği için mi? Ateş ise yaksa bile yalnızca yüzeyde, yanık lekesi denen bir renk bırakır; içeri ise işlemez.

967a_5

Διὰ τί ὁ μὲν ἥλιος ἐπικάει, τὸ δὲ πῦρ οὔ; ἢ διότι λεπτότερός ἐστιν ὁ ἥλιος, καὶ μᾶλλον δύναται διαδύεσθαι εἰς τὴν σάρκα; τὸ δὲ πῦρ, ἐὰν καὶ ἐπικαύσῃ, ἄνω μόνον ποιεῖ τὸ χρῶμα, τὰς φοῖδας καλουμένας· εἴσω δὲ οὐκ εἰσδύεται.

967b_28. Problem

Ateş neden insanları karartmaz da güneş karartır, ateş çanak çömleği karartır da güneş karartmaz? Yoksa ikisi aynı şekilde karartmaz da güneş teni yakarak karartır, ateş ise çanak çömleği yükselttiği isle mi kaplar? Bu is, kömürler kırılıp yanarken çıkan ince bir kömür tozudur. İnsanları ise güneş karartır da ateş karartmaz; çünkü güneşin ısısı yumuşaktır ve parçacıklarının inceliği sayesinde yalnızca derinin kendisini yakabilir. Dolayısıyla ete dokunmadığı için acı vermez, yaktığı için de karartır. Ateş ise ya dokunmaz ya da içeri işler; ateşte yananlar da kararır, ama ateş yalnızca rengin bulunduğu yeri yakmakla kalmaz.

967b_2

Διὰ τί τὸ πῦρ οὐ ποιεῖ μέλανας, ὁ δὲ ἥλιος ποιεῖ· τὸν δὲ κέραμον ποιεῖ, ὁ δὲ ἥλιος οὔ; ἢ οὐχ ὁμοίως ἑκάτερον ποιεῖ, ἀλλ’ ὁ μὲν ἐπικάων τὴν χρόαν μελαίνει, τὸ δὲ πῦρ τὸν κέραμον ἀναπιμπλᾷ, ᾗ ἀναφέρει ἀσβόλῳ. τοῦτο δ’ ἔστι λεπτῆς μαρίλης, ἀποθραυομένων ἅμα καὶ καομένων τῶν ἀνθράκων. τοὺς δὲ ἀνθρώπους ὁ μὲν ἥλιος μελαίνει, τὸ δὲ πῦρ οὔ, ὅτι τοῦ μὲν μαλθακὴ ἡ θερμότης, καὶ διὰ μικρομέρειαν δύναται τὸ δέρμα αὐτὸ κάειν· ὥστε διὰ μὲν τὸ τῆς σαρκὸς μὴ ἅπτεσθαι οὐκ ἀλγεινόν, διὰ δὲ τὸ κάειν μέλαν ποιεῖ. τὸ δὲ πῦρ ἢ οὐχ ἅπτεται ἢ εἴσω διέρχεται, ἐπεὶ μέλανα καὶ τὰ πυρίκαυστα γίνεται, ἀλλ’ οὐ μόνον ἐκεῖνον τὸν τόπον κάει οὗ ἡ χροιά.

967b_39. Problem

Yaşlananlar neden daha esmer olur? Küf dışında çürüyen her şey kararır, yaşlılık da bir çürümüşlük olduğu için mi? Ayrıca kan kuruyunca karardığına göre, yaşlıların daha esmer olması akla yatkındır; çünkü bedenlerimize tabii rengini veren kandır.

967b_3

Διὰ τί οἱ γηράσκοντες μελάντεροι γίνονται; ἢ ὅτι πᾶν σηπόμενον μελάντερον γίνεται, πλὴν εὐρῶτος; τοῦτο δ’ ἐστὶ γῆρας καὶ σαπρότης. ἔτι ἐπειδὴ τὸ αἷμα ξηραινόμενον μελάντερον γίνεται, εἰκότως ἂν μελάντεροι εἶεν οἱ πρεσβύτεροι· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ χρῷζον ἡμῶν τὰ σώματα φυσικῶς.

967b_410. Problem

Tahıl işleyenlerden arpayla uğraşanlar neden solgun ve nezleli olur da buğdayla uğraşanlar sağlıklı olur? Buğday arpadan daha kolay sindirildiği, dolayısıyla ondan çıkan buğular da öyle olduğu için mi?

967b_4

Διὰ τί περὶ τὴν τῶν σίτων ἐργασίαν, οἱ μὲν περὶ τὰς κριθὰς ἄχροοι γίνονται καὶ καταρροϊκοί, οἱ δὲ περὶ τοὺς πυροὺς εὐεκτικοί; ἢ διότι εὐπεπτότερος ὁ πυρὸς τῆς κριθῆς, ὥστε καὶ αἱ ἀπόρροιαι;

967b_511. Problem

Güneş neden zeytinyağını ağartır da eti karartır? Zeytinyağından topraklı kısmı çektiği için mi? Siyah olan da, şaraptaki topraklı kısım gibi, budur. Eti ise yaktığı için karartır; çünkü topraklı olan her şey yanınca kararır.

967b_5

Διὰ τί ὁ μὲν ἥλιος τὸ μὲν ἔλαιον λευκαίνει, τὴν δὲ σάρκα μελαίνει; ἢ ὅτι τοῦ μὲν ἐλαίου ἀπάγει τὸ γεῶδες; τοῦτο δὲ ἦν τὸ μέλαν, ὥσπερ τὸ γεῶδες τοῦ οἴνου. τὴν δὲ σάρκα μελαίνει, ὅτι κάει· τὸ γὰρ γεῶδες καόμενον ἅπαν γίνεται μέλαν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…