İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

II. İyi Üzerine (Περὶ τἀγαθοῦ)

s51aSimplikios, Aristoteles'in Ruh Üzerine'si Hakkında. Burada "felsefe üzerine" derken, Platon'un derslerinden yazıya geçirdiği İyi Üzerine'yi kastediyor; orada Pythagorasçıların ve Platoncuların var olanlar hakkındaki kanaatlerini anlatır.

Philoponos, Aristoteles'in Ruh Üzerine'si Hakkında. "Felsefe üzerine" derken İyi Üzerine başlıklı yazıyı kastediyor. Aristoteles orada Platon'un yazıya geçmemiş derslerini anlatır. Kitap gerçekten onundur. Orada Platon'un ve Pythagorasçıların var olanlar ve onların ilkeleri hakkındaki kanaatini aktarır.

s51a

Simplicius de an. Ven. 15927 f. 65 fin.: περὲ φιλοσοφίας νῦν 5 λέγει τὰ περὶ τοῦ ἀγαθοῦ αὐτῷ ἐκ τῆς Πλάτωνος ἀναγεγραμμένα συνουσίας, ἐν οἷς ἱστορεῖ τάς τε Πυϑαγορείους καὶ Πλατωνικὰς περὶ τῶν ὄντων δόξας. 1ο. Philop. de an. Ven. 1635 f. C 1^: τὰ περὶ τἀγαθοῦ ἐπιγραφόμενα περὶ φιλοσοφίας λέγει. ἐν ἐκείνοις δὲ τὰς ἀγράφους 10 συνουσίας τοῦ Πλάτωνος ἱστορεῖ ὁ ᾿Δριστοτέλης. ἔστι δὲ γνήσιον αὐτοῦ τὸ βιβλίον: ἵστορεῖ οὖν ἐκεῖ τὴν Πλάτωνος καὶ τῶν Πυϑαγορείων περὶ τῶν ὄντων καὶ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν δόξαν. 21.

s51bFr. 27. Kaynak: Aristoteles'in Hayatı, Marcianus 257 yazması. Aristoteles huyca pek ölçülü biriydi. Kategoriler'de alelacele hüküm vermemek, çok kere incelemek gerektiğini ve güçlükleri düşünmenin de faydasız olmadığını söyler; İyi Üzerine'de de şöyle der: "Yalnız talihi yaver giden değil, ispat yapan da insan olduğunu hatırlamalıdır."

s51b

Vita Aristot. Marc. cod. 257 f. 216": καζὶ μάλα» δὲ 6 ᾿Αριστοτέλης và ἦϑῴος μέτριος) γέγονεν, εἰ iv μὲν 15 ταῖς κατηγορίαις φησὶ μὴ δεῖν προχείρως ἀποφαίνεσϑαι ἀλλὰ πολλάκις ἐπεσκεμμένον, καὶ μὴζν οὐδὲ Owmog»siv μόνον ἄχρηστον slvaw καὶ ἐν τοῖς περὶ τοῦ ἀγαϑοῦ »,»δεζῖ μεμν)ῆσϑαι ἄνϑρωπον ὄντα οὐ μόνον τὸν εὐζτυχοῦντα ἀλλὰ καὶ τὸν ἀποδεικνύντα“.

s52Fr. 28. Kaynak: Aleksandros, Aristoteles'in Metafizik'i Üzerine (I 6, 987b33). Bu tür sebeplerle Platon, sayıların ve bütün var olanların ilkeleri olarak bir'i ve ikiliği koydu; Aristoteles İyi Üzerine'de böyle söyler.

Aleksandros, aynı eser (I 9, 990b17). İlkeler bir ve belirsiz ikiliktir; bunu kendisi az önce söylemiş, İyi Üzerine'de de anlatmıştır.

Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine. Aleksandros şöyle der: Platon'a göre her şeyin ve bizzat ideaların ilkesi bir ile "büyük ve küçük" dediği belirsiz ikiliktir; Aristoteles de İyi Üzerine'de bunu anar. Bunu Speusippos'tan, Ksenokrates'ten ve Platon'un İyi Üzerine dersinde bulunan ötekilerden de öğrenmek mümkündür. Çünkü hepsi onun kanaatini yazıya geçirip korumuş ve bu ilkeleri kullandığını söylemiştir.

Simplikios, aynı eser. Sonsuzun hem duyulur şeylerde hem idealarda bulunduğunu söyler (Fizik III 4, 203a9). Çünkü Platon'un, duyulur şeylerin ilkelerinin de bir ile belirsiz ikilik olduğunu söylediğini aktarıyorlar. Belirsiz ikiliği düşünülür şeylere de koyup sonsuz olduğunu söylerdi; "büyük ve küçüğü" de ilke koyarak bunların sonsuz olduğunu İyi Üzerine derslerinde söylerdi. Aristoteles, Herakleides, Hestiaios ve Platon'un öteki dostları bu derslerde bulunmuş, söylenenleri, söylendiği gibi kapalı bir dille yazıya geçirmişlerdir. Porphyrios ise bunları açıklamayı üstlenerek Philebos Şerhi'nde şunları yazmıştır… Porphyrios bunları, İyi Üzerine derslerinde kapalı söylenenleri açıklamayı üstlenerek, hemen hemen bu sözlerle söylemiştir; belki de Philebos'ta yazılanlarla uyumlu oldukları için. Aleksandros da, Platon'un İyi Üzerine derslerinden, Aristoteles'in ve Platon'un öteki dostlarının aktardıklarından söz ettiğini belirterek şunları yazmıştır…

s52

Alexander in Ar. metaph. (1, 6. 987^ 38) p. 42, 22 (Bonitz): καὶ διὰ τοιαῦτα μέν τινα ἀρχὰς τῶν ve ἀριϑμῶν καὶ τῶν ὄντων ἁπάντων ἐτίθετο Πλάτων τό τε ἕν καὶ τὴν δυάδα, ὡς ἐν. τοῖς περὶ τἀγαϑοῦ ᾿Δριστοτέλης λέγει. Alex. ad metaph. (1, 9. 9900 17) p. 63, 18: ἀρχαὶ ; δέ εἶσε τό ve ἕν καὶ ἡ ἀόριστος δυάς, ὡς πρὸ ὀλίγου τε εἴρηκε καὶ ἱστόρηκεν αὐτὸς ἐν τοῖς περὶ τἀγαϑοῦ. Simplicius in phys. f. 32} (p. 384) 25 Bx.): λέγει δὲ ὁ ᾿Δλέξανδρος ὅτι κατὰ Πλάτωνα πάντων ἀρχὴ καὶ αὐτῶν τῶν ἰδεῶν τό τε ἕν ἐστι καὶ ἡ ἀόριστος δυάς, ἣν μέγα καὶ μικρὸν 10 ἔλεγεν, ὡς καὶ ἐν τοῖς περὶ τἀγαϑοῦ᾿Δριστοτέλης μνημονεύει. λάβοι δ᾽ ἄν τις καὶ παρὰ Σπευσίππου καὶ παρὰ Ξενοκράτους καὶ τῶν ἄλλων, ot παρεγένοντο ἐν τῇ περὶ τἀγαθοῦ τοῦ Πλάτῶνος ἀκροάσει᾽ πάντες γὰρ συνέγραψαν καὶ διεσώσαντο τὴν δόξαν αὐτοῦ καὶ ταύταις αὐτὸν ἀρχαῖς χρῆσϑαι λέγουσ. 15 Simplic. in phys. f. 104} (A. P. p. 80): τὸ μέντοι ἄπειρον καὶ ἐν τοῖς αἰσϑητοῖς εἶναί φησι (phys. 3, 4. 203, 9) καὶ ἐν ταῖς ἰδέαις. ἀρχὰς γὰρ καὶ τῶν αἰσϑητῶν τὸ ἕν καὶ τὴν ἀόριστόν φασι δυάδα λέγειν τὸν Πλάτωνα. τὴν δὲ ἀόριστον δυάδα καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς τιθεὶς ἄπειρον εἶναι ἔλεγεν, καὶ vo τὸ μέγα δὲ καὶ τὸ μικρὸν ἀρχὰς τιϑεὶς ἄπειρα εἶναι ἔλεγεν ἐν τοῖς περὶ τἀγαθοῦ λόγοις, οἷς ὃ ᾿Αριστοτέλης καὶ Ἡρακλείδης καὶ Ἑστιαῖος καὶ ἄλλοι τοῦ Πλάτωνος ἕταῖροι παραγενόμενοι ἀνεγράψαντο τὰ ῥδηϑέντα αἰνιγματωδῶς ὡς ἐρρήθη. Πορφύριος δὲ διαρϑροῦν αὐτὰ ἐπαγγελλόμενος τάδε ss περὶ αὐτῶν γέγραφεν ἐν τῷ Φιλήβῳ ... ταῦτα ὃ Πορφύριος εἶπεν αὐτῇ σχεδὸν τῇ λέξει) διαρϑροῦν ἐπαγγειλάμενος τὰ ἐν τῇ περὶ τἀγαθοῦ συνουσίᾳ αἰνιγματωδῶς ῥηϑέντα. καὶ ἴσως ὅτε σύμφωνα ἦν τοῖς ἐν Φιλήβῳ γεγραμμένοις. καὶ ὁ ᾿Δλέξανδρος δὲ καὶ αὐτὸς ἐκ τῶν περὶ τἀγαϑοῦ λόγων so τοῦ Πλάτωνος ὁμολογῶν λέγειν olg ἱστόρησαν ᾿Δριστοτέλης τε καὶ οἱ ἄλλοι τοῦ Πλάτωνος ἕταῖροι, ταδὶ γέγραφεν . ..

s53Fr. 29. Kaynak: Sextus Empiricus, Matematikçilere Karşı III 57. Ama Aristoteles… geometricilerin dediği eni olmayan uzunluğun düşünülemez olmadığını, hiçbir zorlama olmadan zihnimize gelebileceğini söyler. Sözünü daha açık ve belirgin bir örneğe dayandırır: Duvarın uzunluğunu, diyor, enini hesaba katmadan kavrarız; bu yüzden geometricilerin dediği uzunluğu da hiçbir en olmadan düşünmek mümkün olacaktır.

Sextus Empiricus, Dogmatiklere Karşı III 412. Ama Aristoteles, geometricilerin eni olmayan uzunluğunun düşünülemez olmadığını söylerdi: Duvarın uzunluğunu da duvarın enine bakmadan kavrarız.

Fr. 30. Kaynak: Aleksandros, Aristoteles'in Metafizik'i Üzerine (I 6, 988a11). Şu sorulabilir: Platon hem fail sebepten söz ederken —"Evrenin yapıcısını ve babasını bulmak ve göstermek bir iştir" dediği yerde— hem de maksat ve gayeden söz ederken —"Her şey, her şeyin kralının çevresindedir ve her şey onun içindir" dediği yerde— Aristoteles Platon'un kanaatini anlatırken bu iki sebepten hiçbirini neden anmamıştır? Ya sebeplerden söz ederken bunlardan hiçbirini anmadığı içindir, İyi Üzerine'de gösterdiği gibi. Ya da bunları oluş ve yok oluş içindeki şeylerin sebepleri olarak koymadığı, bunlar üzerinde de hiçbir çalışma yapmadığı içindir.

Fr. 31. Kaynak: Aleksandros, Aristoteles'in Metafizik'i Üzerine (IV 2, 1004a2: "Bunlar Zıtların Seçkisi'nde incelenmiş sayılsın"). Hemen bütün zıtların bir ve çokluğa ilke olarak indirgendiğini bilmek için bizi Zıtların Seçkisi'ne gönderiyor, çünkü bunu ayrıca işlemiştir. Bu seçkiden İyi Üzerine'nin ikinci kitabında da söz etmiştir.

s53

Sextus Emp. adv. math. 3, 57: ἀλλ᾽ ὅ ye ᾿άριστοτέλης ... φησὶ μὴ ἀδιανόητον εἶναι τὸ ὑπὸ τούτων (τῶν γεωμετρῶν) λεγόμενον μῆκος ἁπλατές, ἀλλὰ δύνασθαι χωρὶς πάσης περισκελείας εἰς ἔννοιαν ἡμῖν ἐλϑεῖν. ἴστησε δὲ τὸν 5 λόγον ἐπί τινος ἐναργεστέρου ὑποδείγματος καὶ σαφοῦς. τὸ γοῦν τοῦ τοίχου μῆκος. φησί, λαμβάνομεν μὴ συνεπιβάλλοντες qUro0 τῷ πλάτει, διόπερ ἐνέσται καὶ τὸ παρὰ τοῖς γεωμέτραις λεγόμενον μῆκος χωρὶς πλάτους τινὸς ἐπινοεῖν. Sext. Emp. adv. dogm. 3, 412: ἀλλ᾽ ὅγε ᾿Αριστοτέλης 10 οὐκ ἀδιανόητον ἔλεγεν εἶναι τὸ παρὰ τοῖς γεωμέτραις ἁπλατὲς μῆκος" τό γέ τοι τοῦ τοίχου μῆκος λαμβάνομεν χωρὶς τοῦ ἐπιβάλλειν τῷ πλάτει τοῦ τοίχου. 80. Alex. in metaph. (1, 6. 988, 11) p. 45, 8: ξητήσαι δ᾽ ἄν τις πῶς λέγοντος Πλάτωνος καὶ ποιητικὸν αἴτιον ἐν 15 οἷς λέγει οτὸν μὲν οὖν ποιητὴν καὶ πατέρα τοῦ παντὸς εὑρεῖν τε καὶ δεῖξαι ἔργον“, ἀλλὰ καὶ τὸ οὗ ἕνεκεν καὶ τέλος δι’ ὧν πάλιν λέγει sgh τὸν πάντων βασιλέα πάντα ἐστὶ κἀκείνου ἕνεκα πάντα“, οὐδετέρου τούτων τῶν αἰτίων ἐμνη. μόνευσεν Ó ᾿Δφιστοτέλης ἐν τῇ δόξῃ τῇ Πλάτωνος; ἢ ὅτε 30 ἐν οἷς περὶ αἰτίων ἔλεγεν οὐδενὸς τούτων ἐμέμνητο, ὡς iv τοῖς περὶ τἀγαϑοῦ δέδειχεν. ἢ ὅτι τῶν ἐν γενέσει καὶ φϑορᾷ οὐ τίϑεται ταῦτα αἴτια, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐξειργάσατό τι περὶ αὐτῶν. 81. Alex. in met. (8, 2. 1004, 2: τεϑεωρήσϑω δ᾽ ἡμῖν ταῦτα ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν ἐναντίων). p. 206, 19: ἀναπέμπει δὲ ἡμᾶς 235 περὶ τοῦ γνῶναι ὅτι σχεδὸν πάντα τὰ ἐναντία ὡς εἷς ἀρχὴν ἀνάγεται τό τε ἕν καὶ τὸ πλῆϑος sig τὴν ἐκλογὴν τῶν ivavτίων, ὡς ἰδίᾳ περὶ τούτων πραγματευσάμενος. εἴρηκε δὲ περὶ τῆς τοιαύτης ἐκλογῆς καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ τἀγαϑοῦ.

Aleksandros, aynı eser (IV 2, 1004b34: "Öteki şeylerin hepsinin de bir ve çokluğa indirgendiği görülüyor; bu indirgeme bizce kabul edilmiş olsun"). "Bu indirgeme bizce kabul edilmiş olsun" sözüyle bizi yine İyi Üzerine'nin ikinci kitabında gösterilenlere gönderiyor. "Açıktır ki…" (1005a2): Bütün zıtların bir ve çokluğa nasıl indirgendiğini söyleyip bunu İyi Üzerine'nin ikinci kitabında yaptığı zıtlar indirgemesiyle temellendirerek… açıktır, diyor…

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…