İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

XXIV. Homeros Sorunları (Ἀπορήματα Ὁμηρικά)

s127bAristoteles'in Hayatı: Homeros Problemleri (Marciana Hayatı'nda: Homeros Soruları).

Fr. 142. Kaynak: İlyada II 73 Skholionu (Porphyrios, Homeros Soruları). Agamemnon neden Akhalıları sınıyor? Üstelik öyle bir şey yaptı ki neredeyse istediğinin tersi olacaktı, engel de tanrı makinesinden geldi: onu Athena engelledi. Hikâyenin düğümünü hikâyenin kendisinden başka bir yolla çözmek şiire aykırıdır. Aristoteles der ki olagelen şeyleri taklit etmek şiirin işidir, tehlikeler sokmak da şairlerin daha çok yaptığı şeydir.

s127b

XXIV. AIIOPHMATA OMHPIKA. 30 Vit. Ar. τὰ Ὁμήρου προβλήματα (vit. Ar. Marc.c& Ὁμηρικὰ ξητήματα) — vid. supra ad tit. XI. Schol. ext. marg. (Porphyr. Ὅμηρ. ξητήμ.) cod. Ven. B ad Il f, 73 (p. 91, 3 Dind): διὰ τί ὃ '"4yaufuvov ἀποπειρᾶται τῶν ᾿Δχαιῶν; καὶ οὕτως ἔπραξεν ὥστε ὀλίγου 46 τὰ ἐναντία συμβῆναι ἢ ἐβουλεύετο, καὶ τὸ κώλυμα ἀπὸ μηχανῆς" ἡ γὰρ ᾿4ϑηνᾶ ἐκώλυσεν. ἔστι δὲ ἀποίητον ’τὸ μηχάνημα λύειν ἄλλως εἰ μὴ ἐξ αὐτοῦ τοῦ μύϑου. φησὶ δὲ ὃ ᾿Αριστοτέλης ποιητικὸν μὲν εἶναι τὸ μιμεῖσϑαι τὰ εἰωϑότα γίνεσθαι καὶ ποιητῶν μᾶλλον τὸ κινδύνους παρεἰσάγειν.

s128Fr. 143. Kaynak: İlyada II 183 Skholionu. "Pelerinini attı": Odysseus'un pelerinini atıp tek tunikle ordugâhta koşması, hele Odysseus'un sayıldığı gibi bir adam için, yakışıksız görünür. Aristoteles der ki bunu kalabalık şaşırıp dönsün ve herkes her yandan toplanarak sesi daha çok kişiye ulaşsın diye yapmıştır. Solon'un da halkı Salamis konusunda toplarken böyle yaptığı anlatılır.

s128

Schol. ext. B ad Il. β, 188 ἀπὸ δὲ χλαῖναν βάλε: ἀπρε- s πὲς εἶναι δοκεῖ τὴν χλαῖναν ἀποβαλόντα μονοχίτωνα ϑεῖν τὸν Ὀδυσσέα διὰ τοῦ στρατοπέδου καὶ μάλιστα οἷος. Ὀδυσσεὺς εἶναι ὑπείληπται. φησὶ δ᾽ ᾿Δριστοτέλης, ἵνα διὰ τοῦτο ϑαυμάξων ὃ ὄχλος ἐπιστρέφηται καὶ ἐξικνῆται ἡ φωνὴ ὡς ἐπὶ μείξονα, ἄλλου ἄλλοϑεν συνιόντος" οἷον καὶ Σόλων 10 λέγεται πεποιηκέναι, ὅτε συνῆγε τὸν ὄχλον περὶ Σαλαμῖνος.

s128bFr. 144. Kaynak: Athenaios XIII 556d. Aristoteles der ki Homeros'un İlyada'nın hiçbir yerinde, herkese kadın verdiği hâlde, Menelaos'un yanına bir cariye yatırmaması şaşılacak şeydir. Onun eserinde yaşlılar bile, Nestor ve Phoiniks, kadınlarla yatar. Çünkü bunların bedenleri gençliklerinde ne sarhoşlukla, ne aşk zevkleriyle, ne de oburluğun hazımsızlığıyla gevşemişti; bu yüzden yaşlılıkta dinç kalmaları doğaldır. Görünüşe göre Spartalı, karısı Helene'ye saygı duymaktadır, ordu da onun için toplanmıştır; bu yüzden başka bir kadınla birlikte olmaktan sakınır. Agamemnon ise çok kadınlı olduğu için Thersites'ten azar işitir: "Çadırların tunçla dolu, çadırlarında seçme çok kadın var; onları sana biz Akhalılar en önce veririz." Ama Aristoteles der ki kadınların çok olmasının kullanım için değil, onur payı için olması makuldür; çünkü çok şarabı da sarhoş olmak için hazırlamamıştı.

s128b

Athenaeus XIII p. 5563: ϑαυμάσαι δ᾽ ἄν τις, φησὶν ᾿Δφιστοτέλης, ὅτι οὐδαμοῦ τῆς "uáóog Ὅμηρος ἐποίησε Μενελάῳ συγκοιμωμένην παλλακίδα πᾶσι δοὺς γυναῖκας. κοιμῶνται γοῦν παρ᾽ αὐτῷ καὶ οἵ γέροντες μετὰ γυναικῶν, 15 Νέστωρ καὶ Φοίνιξ. οὐ γὰρ ἦσαν οὗτοι ἐκλελυμένοι τοῖς σώμασιν ἐν τοῖς τῆς νεότητος χρόνοις ἢ διὰ μέϑης 7) àv ἀφροδισίων ἢ καὶ διὰ τῆς ἐν ταῖς ἀδηφαγίαις ἀπεψίας, ὥστε εἰκότως ἔρρωνται τῷ γήρᾳ. ἔοικεν οὖν ὃ Σπαρτιάτης αἰδεῖσϑαι γαμετὴν οὖσαν τὴν Ἑλένην, ὑπὲρ ἧς καὶ τὴν s στρατιὰν ἤϑροισε᾽ διόπερ φυλάττεται τὴν πρὸς ἄλλην κοινωνίαν. ὃ δ᾽ 'Ayouiuvov ὡς πολυγύναιος ὑπὸ Θερσίτου λοιδορεῖται ογπλεῖαί τοι χαλκοῦ κλισίαι, πολλαὶ δὲ γυναῖκες εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι, ἅς τοι ᾿4χαιοὶ πρωτίστῳ δίδομεν“ (I. B, 226). ἀλλ᾽ οὐκ εἰκός. φησὶν ὁ ᾿Αφιστοτέλης, εἰς 536 χρῆσιν εἶναι τὸ πλῆϑος τῶν γυναικῶν, ἀλλ᾽ εἰς γέρας" ἐπεὶ οὐδὲ τὸν πολὺν οἶνον εἰς τὸ μεϑύειν παρεσκευάσατο.

s129Fr. 145. Kaynak: İlyada II 305–329 Skholionu. Aristoteles bu dizeler hakkında şöyle bir aporia ortaya koymuştur: Olan şey hiç de harika değilse, Kalkhas neden onu harika gibi yorumluyor? Yılanın serçeleri yemesinde ya da onların sekiz olmasında ne tuhaflık var? Oysa asıl büyük harika olan, yılanın taş olması hakkında hiçbir şey söylemiyor. Belki de, kimilerinin dediği gibi, bu dönüş yolculuğuna işaret ediyordu, ama bunu hatırlatmamalıydı, çünkü kimse söylemese de bunu varsaymak mümkündü. Üstelik o zaman bunu yerinde söylediyse bile, harika yılları karşılamıyor: anne dokuzuncuydu, İlion ise onuncu yılda düştü. Aristoteles yılanın taşlaşmasının dönüş için söylenmediğini söyler, bu yüzden Kalkhas'a bunu söyletmemiştir. Çünkü herkes dönüşsüz kalmamıştır; işaretlerin dönmeyeceğini gösterdiği kimseleri yolculuktan caydırmayıp yelken açmaya teşvik etse de gülünç olurdu. Belki de, der, taş olma işareti gecikmenin işaretiydi; bu zaten gerçekleşmişti, artık korkulacak bir şey değildi. Şehir dokuz yıl içinde alınmıştır, çünkü onuncu yılın başında düşmüştür; tam yılları saydığından, ölenlerin sayısı ile yıllar birbirine uyar.

Aynı yerde: Yılanın taşlaşması, Aristoteles'e göre gecikmeyi ve savaşın sertliğini, başkalarına göre şehrin ıssızlaşmasını gösteriyordu…

s129

Schol. ext. B ad Il. 8, 806 ἡμεῖς δ᾽ ἀμφὶ περὶ κρήνην ἱεροὺς κατὰ βωμούς, μέχρι τοῦ, vd δεκάτῳ δὲ πόλιν αἵρήδομεν εὐρυάγυιαν (829): περὶ τούτων τῶν ἐπῶν ἠπόρησεν ὁ ᾿Δριστοτέλης τοιαῦτα διὰ τί ὃ Κάλχας εἰ μὲν οὐδὲν ἦν 5 τέρας τὸ γινόμενον, ἐξηγεῖται ὡς τέρας; τί γὰρ ἄτοπον ὑπὸ ὄφεως στρουϑοὺς κατέδεσθαι ἢ τούτους ὀκτὼ εἶναι; περὶ δὲ τοῦ λίϑον γενέσϑαι οὐδὲν λέγει, ὃ ἦν μέγα. εἰ μὴ ἄρα εἰς τὸν ἀπόπλουν ἐσήμαινεν, ὥς τινές φασιν, οὐκ ἔδει δὲ ἀναμνῆσαι" εἰκὸς γὰρ ἦν ὑπολαβεῖν καὶ εἰ μή τις ἔλεγε. καὶ 10 εἶ τότε ἀξίως ἔλεξε τοῦτο, ὅτι οὐδὲ ἀπέδωκεν τὰ ἔτη τὸ τέρας" ἐνάτη γὰρ ἦν ἡ μήτηρ, δεκάτῳ δὲ τὸ Ἴλιον ἥλω. φησὶν οὖν μὴ εἷς τὸν νόστον εἰρῆσϑαι τὰ περὶ τῆς ἀπολιϑώσεως τοῦ δράκοντος, διὸ οὐδ᾽ ἐποίησε λέγοντα" οὔτε. γὰρ πάντες ἐγένοντο ἄνοστοι, γελοῖός v ἂν ἦν οὐκ ἀποτρέπων τοῦ πλοῦ is ἀλλὰ πλεῖν προτρεπόμενος οὃς ἐδήλου τὰ σημεῖα μὴ ἐπανήξειν. μή ποτ᾽ οὖν, φησί, τὸ σημεῖον τὸ λίθον γενέσϑαι βραδυτῆτος σημεῖον ἦν, ὅπερ ἤδη καὶ ἐγεγόνει, καὶ οὐκέτ᾽ ἦν φοβερόν. ἐλήφϑη δὲ ἐν ἔτεσιν ἐννέα᾽ τοῦ δεκάτου γὰρ ἔτους ἀρχομένου ἐγένετο, ἀριϑμεῖ δὲ τὰ ὁλόκληρα ἔτη, ὥστε 80 συνάδει ὀρθῶς ὃ ἀριϑμὸς τῶν ἀπολωλότων καὶ τῶν ἐτῶν. Ibidem mox p. 116, 15 Dind. (cod. f. 27* sup.): ἡ δὲ τοῦ δράκοντος ἀπολίϑωσις κατὰ μὲν doicvovélqv τὴν βραδυτῆτα ἐδήλου καὶ τὸ σκληρὸν τοῦ πολέμου, κατὰ δὲ ἄλλους τὴν τῆς πόλεως ἐρήμωσιν ... ;

s130Fr. 146. Kaynak: İlyada II 649 Skholionu. "Yüz şehirli Girit": Burada neden "yüz şehirli Girit'te oturan öbürleri" demiş de, Odysseia'da Girit'in güzel, verimli ve denizle çevrili olduğunu söyledikten sonra "orada sayısız çok insan ve doksan şehir var" diye eklemiş? Bazen doksan, bazen yüz demek çelişki gibi görünür… Aristoteles, onun eserinde herkesin aynı şeyi söylememesinde yersiz bir şey olmadığını söyler; çünkü öyle olsaydı birbirleriyle tamamen aynı şeyleri söylemeleri gerekirdi.

s130

Schol. ext. B ad Il. 8, 649 Κρήτην ξκατόμπολιν: διὰ τί ἐνταῦϑα μὲν πεποίηκεν .»ἄλλοι 9' ob Κρήτην ἑκατόμπολεν ἀμφενέμοντο“ς, ἐν δὲ τῇ Ὀδυσσείᾳ (τ, 173) εἰπὼν ὅτι ἔστιν ἡ Κρήτη καλὴ καὶ πίειρα καὶ περίρρυτος, ἐπάγει ,»ἐν δ᾽ ἄνϑρωποι πολλοὶ ἀπειρέσιοι καὶ ἐνενήκοντα πόληες"; τὸ γὰρ ποτὲ μὲν ς ἐνενήκοντα ποτὲ δὲ ἑκατὸν λέγειν δοκεῖ ἐναντίον εἶναι. . . . ᾿Δφριστοτέλης δὲ οὐκ ἄτοπόν φησιν, εἰ μὴ πάντες τὰ αὐτὰ λέγοντες πεποίηνται αὐτῷ" οὕτως γὰρ καὶ ἀλλήλοις τὰ αὐτὰ παντελῶς λέγειν ὥφειλον.

s130bFr. 147. Kaynak: İlyada III 236 Skholionu. "İkisini göremiyorum": Şair, savaş on yıldır sürdüğü ve çok sayıda esir bulunduğu hâlde, Helene'yi kardeşlerinin orada olmadığını bilmez gibi neden göstermiştir? Bu akla aykırıdır. Üstelik bilmiyorsa bile, Priamos sormadığı hâlde onları anması gerekmezdi; şiir açısından da onları anmak bir işe yaramıyordu. Aristoteles şöyle der: Belki İskender esirlerle görüşmesini engelliyordu; ya da karakteri daha iyi görünsün, meraklı biri gibi durmasın diye kardeşlerinin nerede olduğunu bile bilmiyordu.

s130b

Schol. ext. B ad Il. y, 236 (δοιὼ δ᾽ οὐ δύναμαι): διὰ 10 ví τὴν Ἕλένην πεποίηκεν ἀγνοοῦσαν περὶ τῶν ἀδελφῶν ὅτι οὐ παρῆσαν, δεκαετοῦς τοῦ πολέμου ὄντος καὶ αἰχμαλώτων πολλῶν γινομένων" ἄλογον γάρ. ἔτι δὲ καὶ εἰ ἠγνόει; ἀλλ᾽ οὐκ ἦν ἀναγκαῖον μνησϑῆναι τούτων οὐκ ἐρωτηϑεῖσαν ὑπὸ τοῦ Πριάμου περὶ αὐτῶν οὐδὲ γὰρ πρὸς τὴν ποίησιν i5 πρὸ ἔργου ἦν ἡ τούτων μνήμη. φησὶ μὲν οὖν ᾿άριστοτέλης" ἴσως ὑπὸ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου ἐντυγχάνειν ἐφυλάττετο τοῖς αἰχμαλώτοις" ἢ ὅπως τὸ ἦϑος βελτίων φανῇ καὶ μὴ πολυπραγμονοῦσα, οὐδὲ τοὺς ἀδελφοὺς ἤδει ὅπου εἰσί.

s130cFr. 148. Kaynak: İlyada III 276 Skholionu. Şair, Troyalıların haklı olarak mahvolmaları için yeminlerini bozmalarını istediği hâlde neden onları hiçbir yerde yemin bozarken göstermemiş de bozduklarını varsaymıştır? Çünkü yemin şuydu: Menelaos İskender'i öldürürse Helene geri verilecek. İskender öldürülmediğine göre, Helene'yi vermemekle haksızlık etmediler, yeminlerini de bozmadılar. Aristoteles, şairin de onların yemin bozduğunu söylemediğini belirtir; başka bir yerde "Dedi ve yalan yere yemin etti" demesi gibi bir şey demez, yalnızca lanetli olduklarını söyler. Çünkü kendi kendilerine lanet etmişlerdi: "Ey ulu, en büyük Zeus ve siz öteki ölümsüz tanrılar, yemine ilk zarar veren hangi taraf olursa, beyni bu şarap gibi yere aksın." Demek ki yeminlerini bozmadılar, ama kötülük edip yemine zarar verdiler; bu yüzden lanetliydiler. Hera da bu sebeple, lanet ettikleri şeyin kendilerine zarar vermesini sağlamaya çalışır. Onlar "yemine ilk zarar veren hangi taraf olursa, beyni bu şarap gibi yere aksın" diye dua edince, Hera tam da bunu Athena'ya buyurur: "Troyalılarla Akhalıların korkunç savaşına git; Troyalıların, zaferden gururlanan Akhalılara karşı yemine ilk zarar vermesini sağlamaya çalış." Zarar vermek ise yemin bozmak değildir.

s130c

Schol. ext. B ad Il. γ, 276: διὰ τί βουλόμενος ἐπιορκῆ- so σαι τοὺς Τρῶας ὃ ποιητής, ἵνα εὐλόγως ἀπόλωνται, οὐδαμοῦ πεποίηκεν ἐπιορχοῦντας, ἀλλ᾽ οἴεται; ὃ γὰρ ὅρκος ἦν, εἰ ᾿Αλέξανδρον ἀποκτείνειεν ὃ Μενέλαος, ἀποδοϑῆναι τὴν Ἑλένην: οὐκ ἀναιρεϑέντος δὲ οὐδαμοῦ ἠδίκουν μὴ ἀποδιδόντες οὐδ᾽ ἐπιώρκησαν. φησὶ δ᾽ ᾿Αφιστοτέλης ὅτι οὐδ᾽ s; 6 ποιητὴς λέγει ὡς ἐπιώρκησαν, καϑάπερ iv ἄλλων ὡς φάτο καί δ᾽ ἐπίορκον ὥμοσεν“, ἀλλ᾽ ὅτε κατάρατοι ἦσαν" αὐτοὶ γὰρ ἑαυτοῖς κατηράσαντο εἰπόντες ..,Ζεῦ κύδιστε μέγιστε καὶ ἀϑάνατοι ϑεοὶ ἄλλοι, ὁππότεροι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια πημήνειαν, ὧδέ σφ᾽ ἐγκέφαλος χαμάδις δέοι ὡς ὅδε οἶνος“. οὐκ ἐπιώρκησαν μὲν οὖν, ἐκακούργησαν δὲ καὶ 5 ἔβλαψαν τοὺς ὅρκους" ἐπάρατοι οὖν ἦσαν. ταῦτά τοι καὶ "Hoo πειρᾶται ἐξ αὐτῶν ὧν κατηράσαντο γενέσϑαι αὐτοῖς τὴν βλάβην᾽ εὐξαμένων γὰρ ἐκείνων ,»ὁππότεροι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια πημήνειαν, ὧδέ σφ᾽ ἐγκέφαλος χαμάδις ῥέοι ὡς ὅδε οἶνος“ ἡ Ἥρα αὐτὸ τοῦτο παρακελεύεται τῇ ᾿Αϑηνᾷ .ἐλϑεῖν 1ὸ ἐς Τρώων καὶ ᾿Αχαιῶν φύλοπιν αἰνήν, πειρᾶν δ᾽ ὥς κεν Τρῶες ὑπερκύδαντας ᾿Αχαιοὺς ἄρξωσι πρότεροι ὑπὲρ ὅρκια δηλήσασϑαις. τὸ δὲ βλάψαι οὐκ ἔστιν ἐπιορκῆσαι.

s131Fr. 149. Kaynak: İlyada III 277 Skholionu. "Her şeyi gören Güneş": Şair, Güneş'in her şeyi gördüğünü ve her şeyi işittiğini söylediği hâlde, neden onu kendi öküzleri konusunda bir haberciye muhtaç göstermiştir: "Hyperion oğlu Güneş'e, uzun elbiseli Lampetie çabucak haberci geldi, arkadaşlarının öküzlerini öldürdüğünü söylemeye." Aristoteles sorunu çözerken şunları söyler: Ya Güneş her şeyi görür ama hepsini bir anda görmez; ya da Lampetie onun için insanın görme gücü gibi, haber veren şeydi. Ya da, der, Agamemnon'un düelloda yemin ederken "Her şeyi gören, her şeyi işiten Güneş" demesi, Odysseus'un da arkadaşlarına aynı şeyi söylemesi uygundu; ama Güneş Hades'tekileri görmez.

s131

p, 914 in A. P. p. 159) ἠέλιός 9' ὃς πάντ᾽ ἐφορᾷς: διὰ τί is τὸν ἥλιον πάντα ἐφορᾶν καὶ πάντα ἐπακούειν εἰπών, ἐπὶ τῶν ξαυτοῦ βοῶν ἀγγέλου δεόμενον ἐποίησεν .,ὠκέα δ᾽ ἠελίῳ ὑπερίονι ἄγγελος ἦλθε “αμπετίη τανύπεπλος, ὅ οἵ βόας ἔκταν ἑταῖροι“. λύων δ᾽ ᾿Δριστοτέλης φησίν, ἤτοι ὅτι πάντα μὲν ὁρᾷ ἥλιος ἀλλ᾽ οὐχὶ Gua, ἢ ὅτι τῷ ἡλίῳ ἦν τὸ 40 ἐξαγγεῖλαν ἡ ““αμπετία ὥσπερ τῷ ἀνθρώπῳ ἡ ὄψις" ἢ ὅτι; φησίν, ἁρμόττον ἦν εἰπεῖν οὕτως τόν ve ᾿4γαμέμνονα ógxiξοντα iv τῇ μονομαχίᾳ ,γἠέλιός ϑ᾽ ὃς πάντ᾽ ἐφορᾷς καὶ πάντ᾽ ἐπακούεις“ς καὶ τὸν Ὀδυσσέα πρὸς τοὺς ἑταίρους λέγοντα" οὐ γὰρ δὴ καὶ τὰ ἐν ὥδου ὁρᾷ.

s131bFr. 150. Kaynak: İlyada III 441 Skholionu. Şair İskender'i neden o kadar zavallı göstermiştir ki düelloda yenilmekle kalmaz, kaçar da hemen aşk zevklerini hatırlar, en çok şimdi âşık olduğunu söyler ve böyle sefahate düşer? Aristoteles bunun makul olduğunu söyler: Daha önce de âşıktı, şimdi aşkı şiddetlendi. Çünkü herkes, elde edemediğinde ya da edemeyeceğinden korktuğunda en çok âşık olur. Bu yüzden azarlananlar daha da şiddetlenir; onda bunu yapan da savaştır.

s131b

245 . Schol ext. B ad Il. y, 441: διὰ ví τὸν ᾿4λέξανδρον πεποίηκεν οὕτως ἄϑλιον ὥστε μὴ μόνον ἡττηϑῆναι μονομαχοῦντα, ἀλλὰ καὶ φυγεῖν καὶ ἀφροδισίων μεμνημένον εὐϑὺς καὶ ἐρᾶν μάλιστα τότε φάσκοντα καὶ οὕτως ἀσώτως διακεῖσθαι; ᾿Αριστοτέλης μέν φησιν εἰκότως" ἐρωτικῶς μὲν γὰρ καὶ πρότερον διέκειτο, ἐπέτεινε δὲ τότε. πάντες γάρ, ὅτε μὴ ἐξῇ ἢ φοβῶνται μὴ οὐχ ἕξουσι, τότε ἐρῶσι μάλιστα. διὸ καὶ νουϑετούμενοι ἐπιτείνουσι μᾶλλον" ἐκείνῳ δὲ ἡ μάχη 5 τοῦτο ἐποίησεν. .

s132Fr. 151. Kaynak: İlyada IV 88 Skholionu. Athena yeminleri bozmak için neden Troyalılardan değil, müttefiklerden birini seçmiştir? Oysa kendi yakınlarından biri olsaydı İskender'in daha çok hoşuna giderdi. Peki müttefikler arasından neden Pandaros'u seçmiştir? Aristoteles der ki Troyalılardan kimseyi seçmezdi, çünkü hepsi ondan nefret ediyordu; şair de "Kara ölüm gibi nefret ediyorlardı ondan" der. Müttefiklerden Pandaros'u ise para düşkünü olduğu için seçmiştir; bunun işareti, masraf olmasın diye atlarını evde bırakmasıdır. Ayrıca tabiatça yemin bozan biriydi; nitekim geldiği halk bugün de yemin bozan sayılır.

İlyada IV 88 Skholionu (A): …Lykaonlar güvenilmezdir, Aristoteles'in de tanıklık ettiği gibi.

s132

Schol. ext. B ad Il. ὃ, 88: διὰ τί ἡ ᾿4ϑηνᾶ εἰς σύγχυσιν τῶν ὅρκων οὐ τῶν Τρώων τινὰ ἐπελέξατο ἀλλὰ τῶν ἐπικούρων; καίτοι κεχαρισμένος ἄν τις ἐγένετο ᾿Αλεξάνδρῳ μᾶλλον εἰ τῶν οἰκείων ἦν. καὶ διὰ τί τῶν ἐπικούρων τὸν 10 Πάνδαρον ἐπελέξατο; φησὶν οὖν ὃ ᾿Δριστοτέλης ὅτι τῶν μὲν Τρώων οὐδένα, διότι πάντες αὐτὸν ἐμίσουν, ὡς ὃ ποιητής φησιν (y, 454) οἷσον γάρ σφιν πᾶσιν ἀπήχϑετο κῆρι μελαίνῃ" τῶν δὲ ἐπικούρων τὸν Πάνδαρον ἐπελέξατο ὡς φιλοχρήματον" σημεῖον δὲ ἡ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τῶν ἵππων κατάλειψις ἕνα 15 μὴ δαπανᾷ (s, 2302)" καὶ ὅτι φύσει ἐπίορκος ἦν" τὸ γοῦν ἔϑνος ἔτι καὶ νῦν δοκεῖ εἶναι ὅϑεν ἐκεῖνος ἦν ἐπίορκον. .o. s ἄπιστοι γὰρ “Δυκάονες, ὡς καὶ ᾿Δριστοτέλης μαρτυρεῖ. Schol ἃ ad ὃ, 88.

s132bFr. 152. Kaynak: İlyada IV 297 Skholionu. "Önce atlılar, atları ve arabalarıyla": Şair neden şöyle bir düzen kurmuştur: önde atlılar, arkada piyadeler, ortada kötüler? Atlıları falanksın önüne, araya da kötüleri koymak tuhaftır. Aristoteles şöyle çözer: Atlılar falanksın önünde değil kanatlarda deniyor, böylece ilk onlar olur. Kötüleri de yer olarak ayırmıyor, zayıfı yiğidin yanına sırayla yerleştiriyor. Piyadeler atlıların arkasındadır; öyle ki kanatları atlılar tutar, onlardan sonra piyadeler gelir, kötü atlı ve piyadeler de her yerde yiğit atlılarla piyadelerin arasına yerleştirilmiştir.

s132b

Schol. ext. B ad Il. d, 297 ἱππῆας μὲν πρῶτα σὺν ἴπ- go ποισιν καὶ ὄχεσφιν: διὰ τί τὴν τάξιν ταύτην ἐποίησεν, ἱππῆας μὲν πρῶτον, πεζοὺς δ᾽ ἐξόπισϑε, κακοὺς δ᾽ ἐς μέσον; ἄτοzov γὰρ τὸ τοὺς ἱππέας πρὸ τῆς φάλαγγος ποιῆσαι καὶ τούτων μεταξὺ τοὺς φαύλους. λύει δ᾽ ᾿Δριστοτέλης" 7) οὐ πρὸ τῆς φάλαγγος λέγει τοὺς ἱππεῖς, φησίν, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῖς s; κέρασιν, καὶ οὕτως πρῶτοι εἶεν ἄν. τοὺς δὲ κακοὺς οὐ τόπῳ διορίξει, ἀλλ᾽ ἐναλλὰξ μεταξὺ ἀνδρείου τὸν ἀσϑενέστεgov, πεζοὺς δ᾽ ἐξόπισϑεν τῶν ἱππέων, ὥστε và μὲν κέρατα κρατεῖν τοὺς ἱππέας, μετὰ δὲ τούτους τοὺς πεζούς, πανταχοῦ δὲ μεταξὺ τῶν ἀνδρείων ἱππέων τε καὶ πεζῶν τετάχϑαι τοὺς κακοὺς ἤτοι ἱππέας ve καὶ πεζούς.

s133Fr. 153. Kaynak: İlyada V 741 Skholionu. "Orada korkunç canavarın Gorgo başı": Şair neden bazen Gorgo'nun başının Hades'te olduğunu söyler ("Korkunç canavarın Gorgo başını Hades'ten göndermesin bana"), bazen de Athena'nın onu aigis'inde taşıdığını? "Püsküllü aigis" deyip şunu ekler: "Orada Kavga, orada Güç, orada ürpertici Saldırı, orada korkunç canavarın Gorgo başı." Aristoteles der ki belki de kalkanda Gorgo'nun başının kendisi yoktu, tıpkı Kavga'nın ve ürpertici Saldırı'nın da bulunmaması gibi; bulunan, Gorgo'dan bakanlara geçen dehşet duygusuydu.

s133

5 . BSehol ext. B ad Il. e, 741 (cf. Schol. ad Od. 4, 634) ἐν δέ ve Γοργείη κεφαλὴ δεινοῖο πελώρου: διὰ τί ποτὲ μέν go. τὴν κεφαλὴν τῆς Γοργόνος ἐν ἄδου εἶναι λέγων «μή μοι Γοργείην κεφαλὴν δεινοῖο πελώρου ἐξ Gdov πέμψειε", ποτὲ δὲ τὴν ᾿Αϑηνᾶν ἔχειν ἐν τῇ αἰγίδι λέγων fier 10 αἰγίδα ϑυσσανόεσσαν'ς καὶ ἐπάγει iv δ᾽ ἔρις, ἐν δ᾽ ἀλκή, | ἐν δὲ κρυόεσσα ἰωκή, ἐν δέ τε Γοργείη κεφαλὴ δεινοῖο πελώφου“; φησὶ δ᾽ ᾿Αριστοτέλης ὅτε μήποτε ἐν τῇ ἀσπίδι οὐκ αὐτὴν εἶχε τὴν κεφαλὴν τῆς Γοργόνος, ὥσπερ οὐδὲ τὴν Ἔριν οὐδὲ τὴν κρυόεσσαν Ἰωκήν, ἀλλὰ τὸ ἐκ τῆς Γοργόνος 15 γιγνόμενον τοῖς ἐνορῶσι πάϑος καταπληκτικόν.

s133bFr. 154. Kaynak: İlyada V 778 Skholionu. "Ürkek güvercinlere benzer adımlarla yürüdüler"… Gizli kalmak isteyenlerin izlerini güvercinlere benzetmesi yerindedir, çünkü Aristoteles'in dediği gibi güvercinlerin izleri görünmez.

s133b

Schol int. B ad Il. s, 778 af δὲ βάτην τρήρωσι πελειάσιν ἴϑμαϑ᾽ ὁμοῖαι: . . . καλῶς τῶν βουλομένων λαϑεῖν τὰ ἴχνη περιστεραῖς εἴκασεν ἀφανῆ γὰρ αὐτῶν τὰ ἴχνη, ὡς ᾿Δριστοτέλης.

s133cFr. 155. Kaynak: İlyada VI 234 Skholionu. "O zaman Kronos oğlu Zeus Glaukos'un aklını aldı"… Glaukos neden altın silahlarını Diomedes'inkilerle değişmek gibi bir cömertliğe kalkışmıştır? Şair de neden, dostu bile olsa daha değerli olanı vermemesi gerektiğini söyleyerek onu kınar? … Aristoteles der ki şair, daha değerli olanı verdiği için kınamıyor, savaşın ortasında ve kullanmakta olduğu hâlde verdiği için kınıyor; çünkü bu silahlarını atmaktan farksızdır. Daha iyi olanı onur için değil kullanım için verdiğine kınıyor; bunu da değerini söyleyerek belirtmesi gerekiyordu.

s133c
  1. Schol. ext. B ad Il. ξ, 234 ἔνϑ᾽ αὖτε Γλαύκῳ Κρονίδης φρένας ἐξέλετο Ζεύς: . . . διὰ τί ὃ uiv Γλαῦκος προήχϑη εἷς φιλοτιμίαν τοῦ ἀλλάσσειν τὰ ὅπλα χρυσᾶ ὄντα πρὸς 4Διομήδη, ὃ δὲ ποιητὴς ἐπιτιμᾷ ὡς οὐ δέον οὐδ᾽ εἰ φίλος - εἴη προέεσϑαι πλείονος ἄξιον; . . . ὃ ποιητὴς δέ, φησὶν ᾽4ρι85 στοτέλης, οὐχ ὅτι τὰ πλείονος ἄξια ὅντα προήκατο ἐπιτιμᾷ, ἀλλ᾽ ὅτι ἐν πολέμῳ καὶ χρώμενος προίετο, οὐδὲν γὰρ ἀλλοιότερον, ὥσπερ ἂν εἰ ἀπέβαλε τὰ ὅπλα. ἐπιτιμᾷ οὖν ὅτι κρείττω προίετο οὐκ εἰς τιμὴν ἀλλ᾽ εἰς χρῆσιν" ἀναγκαῖον δὲ τοῦτο δηλῶσαι εἰπόντα τὴν ἀξίαν.

s134Fr. 156. Kaynak: İlyada VII 93 Skholionu. Hektor düelloya çağırdığında öteki en iyiler reddetmekten utanıp kabul etmekten korkarken, Menelaos neden ilk ayağa kalkar, ötekileri kınar, güzel silahlarını kuşanıp dövüşmeye can atar da, teşvik edilen dokuz kişi kalkınca onların arasında hiçbir yerde görünmez? Onlar Agamemnon, Diomedes, iki Aias, İdomeneus, Meriones, Eurypylos, Thoas ve Odysseus'tur. Aristoteles der ki "Hırsla senden üstün adamla, Hektor'la dövüşmeye kalkma" sözünü bir kez duyduktan sonra tekrar kalkması beklenemezdi. Önceki kalkışı da rekabettendi; üstelik daha önce İskender'le düelloya girmiş ve bundan iyi çıkmamıştı; yakın zamanda Pandaros tarafından yaralanmıştı; ayrıca savaşın gayesinin kendisine bağlı olduğu kişinin tehlikeye atılmaması gerekirdi, çünkü İskender'le dövüşünde tehlike eşitti.

s134

Schol exi B ad IL «, 93: διὰ τί προκαλουμένου Ἕχτορος εἷς μονομαχίαν oí μὲν ἄλλοι ἄριστοι αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι, δεῖσαν δ᾽ ὑποδέχϑαι, Μενέλαος δὲ πρῶτος ἀνίσταται καὶ μεμψάμενος τοὺς ἄλλους κατεδύσατο τεύχεα καλά, μάχεσθαι προθυμούμενος" ὅτε δὲ προτραπέντες οἱ ἐννέα 5 ἀνίσταντο, οὐδαμοῦ αὐτὸς ἐν τούτοις εὑρίσκεται, ἀλλ᾽ ᾽4γαμέμνων καὶ Διομήδης καὶ oi Αἴαντες καὶ Ἰδομενεὺς καὶ Μηριόνης καὶ Εὐρύπυλος καὶ Θόας καὶ Ὀδυσσεύς; φησὶ δὲ 6 ᾿Αφιστοτέλης ὅτι ἅπαξ ἀκούσας ,,μηδ᾽ ἔϑελ᾽ ἐξ ἔριδος σεῦ ἀμείνονι φωτὶ μάχεσϑαι "Exvogi^ οὐκ ἔμελλεν αὖϑις 10 ἀνίστασϑαι, καὶ ὅτι τὸ πρότερον ἐκ φιλονεικίας ἡ ἀνάστασις, καὶ ὅτι ἤδη μονομαχήσας ἐτύγχανεν ᾿Αλεξάνδρῳ καὶ οὐ καλῶς ἀπαλλάξας, καὶ νεωστὶ ἐτέτρωτο ὑπὸ IlovódQov, καὶ ὅτι ἀποκινδυνεύειν τοῦτον οὐκ ἐχρῆν ἐν ᾧ τὸ τέλος ἤρτητο τοῦ πολέμου" ἐπὶ γὰρ ᾿Δλεξάνδρου ἴσον ἦν τὸ τοῦ κινδύνου. τὸ

s134bFr. 157. Kaynak: İlyada VII 228 Skholionu. Aias neden Hektor'a Akhilleus'un öfkesini açıklamıştır? Hiç gerek yoktu; akıllı adam kendi tarafının kötü durumunu düşmana bildirmez. Ya da… Aristoteles der ki Hektor, Akhilleus'un korkup çekildiğini sanmasın, hem onun hem de başkalarının kendisinden üstün olduğunu bilsin diye.

s134b

Schol. ext. B ad Il. 4, 228: διὰ τί δ᾽ Αἴας τῷ “Ἕκτορι δεδήλωκε τὴν τοῦ ᾿Αχιλλέως μῆνιν; οὐδεμία yàg ἀνάγκη ἦν οὐδὲ φρονίμου ἀνδρὸς τὰ παρ᾽ αὑτοῦ κακὰ τοῖς πολεμίοις ἐξαγγέλλειν. ἢ ὅτι... ᾿Αφιστοτέλης δέ, ἵνα μὴ οἴηται τὸν ᾿Αχιλλέα ἀποδεδειλιακέναι, ἀλλὰ κἀκεῖνον καὶ 30 ἄλλους αὐτοῦ εἶναι κρείττους.

s134cFr. 158. Kaynak: İlyada IX 17 Skholionu. Şair neden Agamemnon'a, herkes hazır bulunurken, halk meclisinde "Dostlar, Argosluların önderleri ve hükümdarları" dedirterek yalnız önderlere ve krallara seslendirmiştir? Aristoteles, halkın yalnız dinlemeye, önderlerin ise yapmaya da yetkili olduğunu söyler.

s134c

Schol. ext. B ad Il. &, 17: διὰ τί λέγοντα ποιεῖ ἐν δήμῳ »& φίλοι ᾿Αργείων ἡγήτορες ἠδὲ uídovreg τοὺς ἡγήτορας καὶ βασιλεῖς προσφωνῶν καίπερ πάντων παρόντων; φησὶν οὖν ὃ ᾿Αφιστοτέλης ὅτι ὃ μὲν δῆμος μόνου τοῦ ἀκοῦσαι 36 κύριος, of δὲ ἡγεμόνες καὶ τοῦ πρᾶξαι.

s135Fr. 159. Kaynak: İlyada X 194 Skholionu. Aristoteles şu aporia'yı ortaya koymuştur: Şair en iyileri gece toplantısında, surun içinde güvenlikte toplanabilecekken neden surun dışında müzakere ettirmiştir? Der ki: Birincisi, Troyalıların tehlikeye atılıp gece saldırması beklenemezdi, çünkü işi yolunda gidenler tehlikeye atılmaz. İkincisi, bu kadar önemli konularda ıssız bir yerde sükûnetle müzakere etmek âdettir. Üçüncüsü, birilerinin Troyalılara gitmesini isteyip kendileri biraz bile ilerlemeye cesaret edemezlerse bu tuhaf olurdu. Ayrıca gece karışıklıklarından sakınmak komutanların işidir; ordunun içinde gece toplanıp müzakere etmek ise isyan şüphesi uyandırıp korku salardı.

s135

Schol. ext. B ad Il. «, 98 (x, 198 Bekk): ἠπόρησεν ᾿Δριστοτέλης διὰ τί ἔξω τοῦ τείχους ἐποίησε τοὺς ἀριστέας βουλευομένους ἐν νυκτηγορίᾳ, ἐξὸν ἐντὸς τοῦ τείχους ἐν ἀσφαλεῖ. καί φησι πρῶτον μὲν οὖν οὐκ εἰκὸς ἦν ἀπο5 κινδυνεύειν τοὺς Τρῶας οὔτ᾽ ἐπιτίϑεσϑαι νύκτωρ᾽ οὐ γὰρ τῶν εὐτυχούντων ἦν ἀποκινδυνεύειν. ἔπειτα ἐν ἐρημίᾳ xa9* ἡσυχίαν βουλεύεσϑαι περὶ τῶν τηλικούτων ἔϑος. ἄτοπον δ᾽ ἂν ἦν, εἰ ἠξίουν μὲν πορευϑῆναί τινας εἰς τοὺς Τρῶας, αὐτοὶ δὲ οὐδὲ μικρὸν προελϑεῖν ἐτόλμων. ἔπειτα στρατηγῶν 10 ἂν εἴη τὸ φυλάσσεσϑαι τοὺς νυχτερινοὺς ϑορύβους, τὸ δ᾽ ἐν τῷ στρατεύματι νυκτὸς συνιόντας βουλεύεσθαι, νεωτερισμοῦ ὑποψίαν παρασχόν, φόβον ἂν ἐνεποίει.

s135bFr. 160. Kaynak: İlyada X 153 Skholionu. "Dipleriyle yere saplanmış": Mızrakların dipleri üzerinde dikilmesi kötü bir şey gibi görünür; nitekim bir tanesi düşse gece her yer gürültüye boğulur. Aristoteles şöyle çözer: Homeros hep o zamanlar olan şeyleri anlatır. Eski zaman şeyleri bugün barbarlarda görülenler gibiydi; barbarların çoğu da böyle kullanır.

s135b

Schol. ext. B ad Il. x, 158 099" ἐπὶ σαυρωτῆρος ἐλήAero: φαύλη δοκεῖ εἶναι ἡ τῶν δοράτων ἐπὶ σαυρωτῆρας 15 στάσις᾽ καὶ δὴ πανταχοῦ ϑόρυβον ἤδη πεποίηκε νύκτωρ ἕν μόνον πεσόν. λύξι δ᾽ ᾿Αριστοτέλης λέγων ὅτι τοιαῦτα ἀεὶ ποιεῖ Ὅμηρος, οἷα ἦν τότε. ἦν δὲ τοιαῦτα τὰ παλαιά, οἷάπερ καὶ νῦν ἐν τοῖς βαρβάροις" πολλοὶ δὲ οὕτω χρῶνται τῶν βαρβάρων.

s135cFr. 161. Kaynak: İlyada X 252 Skholionu. …Eski sorunlardan biri de budur: "Yıldızlar ilerledi, gecenin iki parçasından çoğu geçti, üçüncü parça kaldı." İki parça ve daha fazlası geçtiyse, nasıl olur da üçüncünün bir bölümü değil, üçüncü parça kalır? … Aristoteles bunu şöyle çözmek ister: İkiye bölme burada eşit parçalara bölme olabilir. Yarıdan fazlası belirsiz olduğundan, bütünün üçte biri kalacak kadar arttığında bunu belirlemek ve kalanın ne kadar olduğunu göstermek titizliğin gereğidir; böylece bütünün yarısından ne kadar fazla olduğu anlaşılır. Altının yarısı üçtür, altı ikiye eşit bölünürse üç olur. Parçalardan biri artarsa, sayının bir kesriyle mi yoksa tam birimle mi arttığı belli değildir. Tam bir birim artarsa kalan parça bütünün üçte biri olur. Dolayısıyla iki parçadan birinin artıp üçüncü parça bıraktığını söyleyen kişi, artışın bir birim olduğunu göstermiştir: üç dört olmuş, iki kalmıştır ki bu da altının üçte biridir. Gecenin on iki saati de altışar iki eşit parçaya bölünebilir. Parçalardan biri artıp daha çok olmuştur, ama kaç saat arttığı belli değildir; çünkü artış bir, iki, üç ya da daha çok saatle olabilir. Şair, "daha çok" sözünün belirsizliğini gidermek, kaç saat olduğunu ve iki saat arttığını belirtmek için "üçüncü parça kaldı" demiştir: sekiz saat geçmiş, dört saat kalmıştır ki bu da bütünün üçte biridir.

s135c
  1. Schol ext. B ad Il. x, 252: . .. αὐτίκα τῶν παλαιῶν ξητημάτων ὡμολόγηται εἶναι τὸ τοιοῦτο, ἐν olg φησιν ,,»ἄστρα δὲ δὴ προβέβηκε, παρῴχηκεν δὲ πλέον νὺξ τῶν δύο μοιφθάων, τριτάτη δ᾽ ἔτι μοῖρα λέλειπται. πῶς γὰρ εἰ αἵ δύο μοῖραι ἐξήκουσιν αὐταί τε καὶ ἔτε τούτων πλέον, ἡ τριτάτη 45 μοῖρα λέλειπται ἀλλ᾽ οὐχὶ τῆς τρίτης μόριον . . . 4 gi0voτέλης δὲ οὕτως ἀξιοῖ λύειν ἐν οἷς φησιν" ἡ εἰς δύο διαίρεσις εἰς ἴσας δύναται γενέσθαι ἐν τούτοις" ἐπεὶ δὲ τὸ πλέον τοῦ ἡμίσεος ἀόριστόν ἔστιν, ὅταν τοσοῦτον αὐξηϑῇ ὡς τοῦ ὅλου τρίτον ἀπολείπεσϑαι, ἀκριβοῦς ἂν εἴη τὸ ἀφορίσαι τοῦτο καὶ δηλῶσαι ὅσον ἐστὶ τὸ καταλειφϑέν. ἵνα ὅσον «oben τοῦ ὅλου τὸ ἥμισυ δῆλον γένηται. ον τῶν € ἥμισυ τὰ ὁ y. εἴπερ διαιρεϑείη và € εἰς D ἴσα, ἔσται y. ἐὰν τὸ ἕτερον μέρος αὐξηϑῇ, ἄδηλον πότερον μορίῳ ἀρυϑμοῦ ἢ ὅλῃ μονάδι. ἐὰν οὖν ὅλῃ μονάδι πλέον γένηται, τὸ μέρος τὸ ὑπολειπόμενον τρίτον ἔσται τοῦ ὕλου, ὥστε καὶ ὃ εἰπὼν τῶν δύο μερῶν ϑάτερον πλέον γενόμενον καταλέλοιπε τρι- 10 τάτην μοῖραν, δεδήλωκεν ὅτι ἐν αὐξήσει τὸ πλέον μονάδι γέγονε, τεσσάρων γεγονότων τῶν τριῶν καὶ δύο ὑπολειπομένων, ὅπερ ἦν τῶν ἕξ τὸ τρίτον. ἐπεὶ οὖν καὶ τῆς νυκτὸς αἵ δώδεκα μοῖραι εἰς δύο ἴσας μερίδας μερίξεσϑαι δύνανται εἰς ἕξ, ηὐξήϑη δὲ καὶ πλέον γεγονὸς ϑάτερον μέρος, ἄδηλον 15 δὲ τὸ πόσαις ὥραις" καὶ γὰρ μιᾷ καὶ δύο καὶ τρισὶ καὶ πλείοσιν ἡ αὔξησις δύναται γίνεσϑαι᾽ ἀφορίζων ὃ ποιητὴς τὸ ἀόριστον τοῦ πλείονος πόσον ἦν καὶ ὅτι B ὥραις ηὐξήϑη, ἐπήγαγεν ὅτι τριτάτη μοῖρα λέλειπται, ὡς ὀκτὼ μὲν γενέσϑαι τὰς παρῳχηκυίας ὥρας, καταλείπεσϑαι δὲ τέσσαρας, 30 αἵπερ εἰσὶ τοῦ ὅλου τρίτον.

s136Fr. 162. Kaynak: Strabon XIII 598. Bugün hâlâ "ordugâh" denen yer bugünkü şehre o kadar yakındır ki insan haklı olarak kimilerinin akılsızlığına, kimilerinin de tersine yüreksizliğine şaşar. Akılsızlık, şehir ve şehirdeki bunca kalabalık ile yardımcı güçler yakındayken orayı bu kadar zaman sursuz tutmalarıdır; çünkü Homeros surun yeni yapıldığını söyler. (Ya da sur hiç yapılmamıştır, onu uyduran şair yok etmiştir, Aristoteles'in dediği gibi.) Yüreksizlik ise, sur yapılınca ona saldırıp ordugâhın içine dalmaları ve gemilere saldırmaları, ordugâh sursuzken ise mesafe kısa olduğu hâlde yaklaşıp kuşatmaya cesaret edememeleridir.

s136

Strabo XIII p. 598 (ad Il μ, 4): καὶ μὴν τόγε ναύσταϑμον τὸ νῦν Fu λεγόμενον πλησίον οὕτως ἐστὶ τῆς νῦν πόλεως, ὥστε ϑαυμάξειν εἰκότως ἄν τινα τῶν μὲν τῆς ἀπονοίας τῶν δὲ τοὐναντίον τῆς ἀψυχίας, ἀπονοίας μέν, εἶ ss τοσοῦτον χρόνον ἀτείχιστον αὐτὸ εἶχον, πλησίον οὔσης. τῆς πόλεως καὶ τοσούτου πλήϑους τοῦ τ᾽ ἐν αὐτῇ καὶ τοῦ ἐπιχουρικοῦ᾽ νεωστὶ γὰρ γεγονέναι φησὶ τὸ τεῖχος --- ἢ οὐδ᾽ iyévero, ὃ δὲ πλάσας ποιητὴς ἠφάνισεν, ὡς "osovovéAnc φησίν --- ἀψυχίας δέ, εἰ γενομένου τοῦ τείχους ἐτειχομάχουν καὶ εἰσέπεσον εἰς αὐτὸ τὸ ναύσταϑμον καὶ προσεμάχοντο ταῖς ναυσίν, ἀτείχιστον δὲ ἔχοντες οὐκ ἐθάρρουν προσιόντες 5 πολιορκεῖν μαιροῦ τοῦ διαστήματος ὄντος.

s137Fr. 163. Kaynak: İlyada XIX 108 Skholionu. "Haydi şimdi yemin et bana": Hera neden Zeus'u yemine zorlar? Belli ki Zeus'un söylediğini yapmadığını düşündüğü için. Ama öyleyse neden başını sallamasını değil, yemin etmesini de istemiştir? Sanki yemin etmezse yalan söyleyecekmiş gibi. Oysa şair "Başıyla onayladığı şeyin" doğru olduğunu söyler. Bütün bunlar hikâyedir: Homeros bunları kendi söylemiyor, olan şeyler gibi de göstermiyor, Herakles'in doğuşu hakkında aktarılanları anıyor. Hikâyenin Hera'yı Zeus'a yemin ettirirken göstermesinin makul olduğunu da söylemek gerekir. Çünkü başka türlü sonuçlanmasından korkan herkes işi sağlama almak için elinden geleni yapar. Hera da küçük bir şey için mücadele etmediği, Zeus'un Herakles'in köle olduğunu görünce çok öfkeleneceğini bildiği için onu en güçlü zorunlulukla bağlamıştır. Aristoteles böyle der.

s137

Schol. cod. Ven. A ad Tl. τ, 108 εἰ δ᾽ ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον: διὰ τί ἡ Ἥρα ὁμόσαι προάγει τὸν Δία; 1) δῆλον ὡς οὐ ποιοὔντα Q ἂν φῇ. εἰ δὲ τοῦτο, διὰ τί οὐ κατανεῦσαι ἀλλὰ κἀὶ ὀμόσαι ἠξίωσεν, ὡς καὶ ψευδομένου ἂν μὴ ὀμόσῃ; ὁ δὲ 10 ποιητής φησιν ἀληϑεύειν ,0 τι κεν κεφαλῇ κατανεύσῃ“. τὸ μὲν οὖν ὅλον μυϑῶδες" καὶ γὰρ οὐδ᾽ ἀφ᾽ ξαυτοῦ ταῦτά φησιν Ὅμηρος οὐδὲ γινόμενα εἰσάγει, ἀλλ᾽ ὡς διαδεδομένων περὶ τὴν Ἡρακλέους γένεσιν μέμνηται. δητέον δὲ ὅτι καὶ 6 μῦϑος εἰκότως εἰσάγει τὴν Ἥραν ὁρκοῦσαν τὸν Δία" πάντες 15 γὰρ περὶ ὧν φοβοῦνται μὴ ἄλλως ἀποβῇ, πολὺ τῷ ἀσφαλεῖ προέχειν πειρῶνται" διὸ καὶ ἡ "Hoa ἅτε οὐ περὶ μικρῶν ἀγωνιξομένη καὶ τὸν Δία εἰδυῖα ὅτι αἰσϑόμενος τὸν Ἡρακλέα δουλεύοντα ὑπεραγανακτήσει, τῇ ἰσχυφοτάτῃ ἀνάγκῃ κατέλαβεν αὐτόν. οὕτως ᾿Αφιστοτέλης.

s137bFr. 164. Kaynak: Leiden Skholionu, İlyada XXIII 269 (Porphyrios). Akhilleus neden dördüncü yarışmada en büyük ödülü verir? Çünkü iki talant altın, at ve kadından daha çoktur. Az olmadığının işareti de Yakarışlar'da büyük bir çeyizin yanı sıra on talant altın sunmasıdır. Aristoteles bunu çözerken talantın o zaman ve bugün aynı olmadığını, belirli bir tartı da kullanılmadığını, yalnızca bir ölçü olduğunu söyler.

İlyada II 169 Skholionu: Aristoteles talantı çözerken… (yukarıdaki gibi).

İlyada XXIII 269 Skholionu: "Dördüncüye iki talant altın koydu": Dördüncüye nasıl hepsinden büyük ödül verir? Aristoteles talantın belirli bir miktar olmadığını, hem daha az hem daha çok için kullanıldığını söyler: burada attan az, Yakarışlar'da daha çok alınmaktadır.

s137b

s) 8680]. Leid. (Porphyrii Qu. Hom. rel. ed. H. Schrader Lips. 1882 p. 261) ad Il. p, 269: Πορφυρίου. διὰ τί ὃ ᾿Δχιλλεὺς ἐν và τετάρτῳ ἀγῶνι πλεῖστον ἀποδίδωσιν &91ov: τὰ γὰρ δύο τάλαντα τοῦ χρυσοῦ πλεῖον ἵππου καὶ γυναικός. ὅτι δὲ οὐκ ὀλίγον ἦν, σημεῖον ὅτι ἐν λιταῖς προτίϑησι δέκα 85 τάλαντα χρυσοῦ πρὸς πολλῇ προικί. λύων οὖν ὃ᾽'άἄριστοτέλης τὸ τάλαντον οὔτε ἴσον φησὶ τότε xol νῦν εἶναι οὔτε ἀφωρισμένῳ χρῆσϑαι σταϑμῷ, ἀλλὰ μέτρον τε μόνον εἶναι. Schol ext. B ad Il β, 169 ἀτάλαντον (idemque ad Tl. v, 2956 ἀτάλαντος "Apr. cf. ad Il. e, 576): λύων ὁ ᾽4ριστοτέλης τὸ τάλαντον . . . (ut supra). 5 Schol. int. B ad Il. , 269 τῷ δὲ τετάρτῳ ϑῆκε δύο χρύσοιο τάλαντα: πῶς τῷ τετάρτῳ πάντων μεῖζον δίδωσι; φησὶν οὖν ὁ ᾿Δριστοτέλης μὴ εἶναι τὸ τάλαντον ὧρισμένον ποσόν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἤσσονος καὶ μείζονος λαμβάνεσϑαι᾽ νῦν μὲν γὰρ ὡς ἧττον ἵππου λαμβάνεται, ἐν δὲ ιὸ ταῖς λιταῖς (ι, 122) ὡς μεῖξον.

s138Fr. 165. Kaynak: Plutarkhos, Genç İnsan Şiiri Nasıl Dinlemeli 12. Çocuklar şiirlerle doğru yetiştirilirlerse, kötü ve tuhaf şüpheler uyandıran yerlerden bile bir şekilde yararlı ve faydalı bir şey çıkarmayı öğrenirler. Mesela Agamemnon, Aithe adlı kısrağı kendisine hediye eden o zengini (Ekhepolos) rüşvet aldığı için seferden muaf tutmuş sanılabilir: "Hediye etti, rüzgârlı İlion'a kendisiyle gelmesin, evinde kalıp zevk sürsün diye; çünkü Zeus ona büyük servet vermişti." Ama Aristoteles'in dediği gibi doğru yapmıştır, çünkü iyi bir kısrağı böyle bir adama tercih etmiştir.

s138

Plutarch. de aud. poetis 12 (cf. Schol. Tl. ψ, 297): of δὲ παῖδες ἂν ὀρϑῶς ἐκτρέφωνται τοῖς ποιήμασιν, καὶ ἀπὸ τῶν φαύλους καὶ ἀτόπους ὑποψίας ἐχόντων ἕλκειν τε χρήσιμον ἁμωσγέπως μαϑήσονται καὶ ὠφέλιμον. αὐτίκα γοῦν ὕποπτός τ6 ἐστιν ὁ "4yaufuvov ὡς διὰ δωροδοκίαν ἀφεὶς τῆς στρατείας bv πλούσιον ἐκεῖνον (Ἐχέπωλον) τὸν τὴν Αἴϑην χαρισάμενον αὐτῷ ..δῶρ᾽. ἵνα μή οἱ ἕποιϑ᾽ ὑπὸ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν ἀλλ᾽ αὐτοῦ τέρποιτο μένων" μέγα γάρ οἱ ἔδωκεν Ζεὺς ἄφεvog. ὀρϑῶς δέ γε ἐποίησεν, ὡς ᾿Αφριστοτέλης φησίν, ἵππον 30 ἀγαϑὴν ἀνθρώπου τοιούτου προτιμήσας.

s138bFr. 166. Kaynak: İlyada XXIV 15 Skholionu. Akhilleus Hektor'u neden Patroklos'un mezarının çevresinde sürüklüyor, ölüye karşı âdetlere aykırı davranıyor? Belki aynı şeyi yapanlardan kanuna aykırı davrananlar, karşılık verenler değil, başlatanlardır; Hektor da Patroklos'a böyle kötü davranmaya önce girişmişti… Aristoteles der ki çözüm, mevcut âdetlere bakarak da bulunabilir, çünkü âdetler böyleydi: bugün de Thessalia'da mezarların çevresinde sürüklerler.

s138b

Schol. ext. B ad Il. o, 15: διὰ τί ὃ I4gyiAAeog τὸν Ἕκτορα εἷλκε περὶ τὸν τάφον τοῦ Πατρόκλου παρὰ τὰ νενομισμένα ποιῶν εἷς τὸν νεκρόν; ἢ παρανομοῦσι τὰ αὐτὰ οὐχ ol ἀμυνόμενοι ἀλλ᾽ οὗ ἄρχοντες, ὃ δὲ “Ἕκτωρ πρότερος ἐνεχείρησε 35 - λωβήσασϑαι Πάτροκλον τὰ τοιαῦτα . . . ἔστι δὲ λύειν, φησὶν "deiovosí£Aqg, xol sig và ὑπάρχοντα ἀνάγοντ᾽ ἔϑη ὅτι τοιαῦτα ἦν, ἐπεὶ καὶ νῦν ἐν Θετταλίᾳ περιέλκουσι περὶ τοὺς τάφους.

s139Fr. 167. Kaynak: İlyada XXIV 420 Skholionu. "Bütün yaralar kapanmış": Bu şaşırtıcıdır; çünkü yaşayanların yaraları ölümden sonra kapanır, ölümden sonra açılanlar ise çürür. — Aynı yerde: Ölülerin yaralarının kapanması imkânsızdır, Aristoteles'in dediğine göre Homeros "kanlı yara kapandı" demiştir. Oysa bu yarım dize metinde bulunmaz.

Fr. 168. Kaynak: İlyada XXIV 569 Skholionu. "Seni de ihtiyar, çadırlarda bırakmayayım": Aristoteles, Akhilleus'un karakterinin tutarsız olduğunu söyler. Başkaları, onu Hektor için ağıt yakmaktan vazgeçirmek amacıyla korkuttuğunu söyler.

Fr. 169. Kaynak: Odysseia IV 356 Skholionu. (Mısır'ın önünde Pharos dedikleri bir ada vardır,) "o kadar uzakta" (ki bütün gün yol alan oyuk bir gemi ancak katedebilir): Pharos, o zaman Mısır'ın ticaret merkezi olan Naukratis'ten o kadar uzaktır. Aristoteles'in dediği gibi "Nil'in ucu o zaman Naukratis'e kadardı".

s139

Schol. Townl. ad Il. o, 420 (cf. Suid. s. μεμυκότα) σὺν δ᾽ δ ἕλκεα πάντα μέμνυκε: παράδοξον᾽ tà μὲν γὰρ τῶν ξώντων ἕλκη μετὰ ϑάνατον μύει, τὰ δὲ μετὰ θάνατον γινόμενα σήπεται. ib. ἀδύνατον νεκρῶν τραύματα μύειν, ὥς φησιν 4giστοτέλης εἰρηκέναι Ὅμηρον ομῦσεν δὲ περιβροτόεσσα veia]. τοῦτο δὲ τὸ ἡμιστίχιον οὐδὲ φέρεται. 168. i10 —— Schol int. B (Eustath. p. 1365) ad Il. o, 569 μή σε, γέρον, οὐδ᾽ αὐτὸν ἐνὶ κλισίῃσι ἐάσω: ᾿Αφιστοτέλης φησὶν ἀνώμαλον εἶναι τὸ ᾿Αχιλλέως ἦϑος. οἱ δέ φασιν ὅτι ἵνα ἀποστήσῃ αὐτὸν τοῦ ἐφ᾽ “Ἕκτορι ϑρήνου, διὰ τοῦτο δειδίσσει. 169. Schol; (ed. Dindorf) HQ E ad Od. ὃ, 356 (νῆσος... i5 «Αἰγύπτου προπάρονιϑε, Φάρον δέ ὃ κικλήσκουσιν.) τόσσον ἄνευϑ᾽ (ὅσσον τε πανημερίη γλαφυρὴ νηῦς ἤνυσεν): τοσοῦτον γὰρ ἀπέχει Ναυκράτεως ἡ Φάρος, ἔνϑα τότε τῆς Αἰγύπτου τὸ ἐμπόριον ἦν, ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης ο,μέχρε ΝΝαυκράτεῶς τὸ πέρας ἦν τοῦ Νείλου τότες“.

s139bFr. 170. Kaynak: Odysseia V 93 Skholionu. "Kırmızı nektarı karıştırdı": Tanrılar nektardan başka bir şey içmiyorsa Kalypso neden onu karıştırıp Hermes'e verir? Suyla karıştırılmışsa yalnız nektar değil su da içiyorlar demektir. Oysa, derler, ambrosia'yı saf koymuş, ama "kırmızı nektarı karıştırmış". Aristoteles sorunu çözerken der ki "karıştırdı" ya bir sıvıyı başka bir sıvıyla karıştırmak ya da doldurmak anlamına gelir, çünkü bu kelime ikisini de gösterir. Burada "kırmızı nektarı karıştırdı" sözü karıştırmayı değil, yalnızca doldurmayı gösterir.

Aynı yere başka bir skholion: "Kırmızı nektarı karıştırdı": "Doldurdu" yerine; çünkü nektar karıştırılmaz. Tanrılar nektardan başka bir şey içmiyorsa Kalypso onu nasıl suyla karıştırır? Demek ki bu söz eski alışkanlıktan gelen bir "doldurdu"dur, çünkü boynuza (keras) doldurup içerlerdi. Ya da Porphyrios'un söylediği gibi, Aristoteles'e göre "karıştırdı" yalnız bir sıvıyı başka bir sıvıyla karıştırmak değil, yalnızca doldurmak anlamına da gelir.

s139b
  1. Schol T ad Od. ε, 98 κέρασσε δὲ νέκταρ ἐρυϑρόν: εἰ μηδὲν ἄλλο πίνουσιν of ϑεοὶ ἢ τὸ νέκταρ, διὰ τί αὐτὸ ἡ Καλυψὼ τῷ Ἑρμῇ κεράσασα δίδωσιν; εἰ γὰρ κεκέρασται σὺν ὕδατι, οὐ μόνον τὸ νέκταρ ἀλλὰ καὶ τὸ ὕδωρ πίνουσιν. καίτοι, φασί, ψιλὴν ἀμβροσίαν παρέθηκε »»κέρασσε δὲ νέκταρ ἐρυθρόν“, λύων οὖν δ᾽ Δριστοτέλης τὸ πέρασσε, φησίν, ἤτοι τὸ μῖξαι ἄλλο ἄλλῳ ὑγρῷ δηλοῖ ἢ τὸ ἐγχέαι" ἄμφω γὰρ δηλοῖ τὸ κεράσαι. νῦν οὖν τὸ ,»κέρασσε δὲ νέκταρ iv996^ οὐ τὸ μῖξαι δηλοῖ ἀλλὰ ψιλῶς ἐγχέαι. δ Ibidem Schol. alt. (QE B) Vindob. (A. P. p. 171) κέρασε δὲ νέκταρ ἐρυϑρόν: ἀντὶ τοῦ ἐνέχεεν. οὐ γὰρ κιρνᾶται τὸ νέκταρ. εἰ οὐδὲν γὰρ ἄλλο πίνουσιν οἵ ϑεοὶ ἢ νέκταρ πῶς αὐτὸ κιρνᾷ ὕδατι ἡ Καλυψώ; ἔστιν οὖν ἀντὶ τοῦ ἐνέχεεν ἀπὸ τῆς ἀρχαίας συνηϑείας" εἰς κέρας γὰρ ἐγχέοντες ἔπινον. x ἢ ὅτι τὸ πέρασε κατὰ τὸν ᾿Δριστοτέλην, ὡς ὃ Πορφύριος λέγει. οὐ μόνον δηλοῖ τὸ μῖξαι ἄλλῳ ὑγρῷ ἄλλο, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐγχέαι ψιλῶς. ,

s140Fr. 171. Kaynak: Odysseia V 334 Skholionu. (Önceden konuşan bir ölümlü olan Leukothea İno): …Aristoteles, Kalypso, Kirke ve İno'ya neden yalnızca bunlara "konuşan" (audēessa) dendiğini araştırır, çünkü öteki tanrıçaların da sesi vardı. Sorunu çözmek istememiş, ama kimi zaman "aulēessa" diye değiştirip bununla şarkıcı olduklarının gösterildiğini söyler; İno'da ise "oudēessa" okur. Çünkü bu özellik hepsinde ve yalnız onlarda vardı: hepsi yeryüzünde yaşıyordu.

Aynı yere başka bir skholion: Aristophanes insan biçimli tanrıçalara, sanki ses kazanmış gibi "konuşan" der; Aristoteles ise "oudēessa", yani yeryüzünde yaşayan der… Khamaileon da öyle.

Odysseia X 136 Skholionu: "Konuşan": Aristoteles, "oudēessa" okur.

s140

Schol. (T QEP) Vindob. (A. P. p. 171) ad. Od. e, 334 (Ivà .4:vxo9ig, ἣ πρὶν uiv ἔην βροτὸς αὐδήεσσα) :. .v ξητεῖ δὲ δ᾽ MosovoríAgc, διὰ τί τὴν Καλυψὼ xal τὴν Kloxnv καὶ τὴν Ἰνὼ αὐδηέσσας λέγει μόνας" πᾶσαι γὰρ καὶ αἱ ἄλλαι φωνὴν εἶχον. καὶ λῦσαι μὲν οὐ βεβούληται, μεταγφάφει δὲ ποτὲ μὲν εἷς τὸ αὐλήεσσα, ἐξ οὗ δηλοῦσϑαί φησιν ὅτι μονώδεις ἦσαν᾽ ἐπὶ δὲ τῆς Ἰνοῦς οὐδήεσσα. τοῦτο yàg? πάσαις ὑπῆρχεν αὐταῖς καὶ μόναις πᾶσαι γὰρ αὗται ἐπὶ γῆς ᾧκουν. Schol alt. HQP ibidem: ó μὲν ᾿Δριστοφάνης τὰς àvϑρωποειδεῖς ϑεὰς αὐδηέσσας φησὶν οἱονεὶ φωνὴν μετειληφυίας, ὃ δὲ ᾿Αφεστοτέλης οὐδήεσσαν λέγει οἱονεὶ ἐπίγειον... οὕτως καὶ Χαμαιλέων. Schol H ad Od. x, 186 αὐδήεσσα: ᾿Δφιστοτέλης οὐδήεσσα.

s141Fr. 172. Kaynak: Odysseia X 106 Skholionu. "Kyklopların ülkesine": Aristoteles, babası Kyklops olmayan (çünkü Poseidon'un oğluydu), annesi de Kyklops olmayan Polyphemos'un nasıl Kyklops olduğunu araştırır. Sorun hikâyenin kendisinden çözülür: Boreas'tan da atlar doğmuştur, Poseidon ile Medusa'dan at Pegasos.

Fr. 173. Kaynak: Odysseia IX 345 Skholionu. Odysseus Phaiaklara, Poseidon'un soyundan geldikleri hâlde, Poseidon'un oğlu Kyklops'u kör ettiğini neden anlatıyor? Aristoteles şöyle çözer: Phaiaklar Kyklops'un düşmanıydı, çünkü Kykloplardan sürülerek Skheria'ya gelmişlerdi: "Bir zamanlar oturuyorlardı… ekmek yiyenler."

Aynı yere başka bir skholion: Odysseus, Poseidon'un soyundan gelen Phaiaklardan korkmadan Kyklops'un körlüğünü nasıl anlatıyor? Aristoteles, onların Kyklopslara düşman olduğunu bildiğini söyler: "Onlara zarar verirlerdi."

s141

Sehol. H Q et Vindobon. ad Od. &, 106 (T ad :, 311) Κυκλώπων δ᾽ ἐς γαῖαν: ξητεῖ ᾿ΔΑριστοτέλης πῶς ὃ Κύκλωψ ὃ Πολύφημος μήτε πατρὸς ὧν Κύκλωπος" Ποσειδῶνος γὰρ ἦν" μήτε μητρός, Κύκλωψ ἐγένετο αὐτός. ἐκ δὲ τοῦ μύϑου 5 ἐπιλύεται᾽ καὶ γὰρ ἐκ Βορέου ἵπποι γίνονται καὶ ἐκ Ποσειδῶνος καὶ τῆς Μεδούσης ὃ Πήγασος ἵππος. Schol HT ad Od.;, 345 (ι, 333): διὰ τί Ὀδυσσεὺς πρὸς τοὺς Φαίακας ἔλεγεν ὅτε τὸν Κύκλωπα ἐτύφλωσε Ποσειδῶνος υἱὸν ὄντα, οὖσι καὶ αὐτοῖς ἀπογόνοις Ποσειδῶνος: τολύων οὖν ᾿Αριστοχέλης φησὶν ὅτι [n ἐχϑροὺς αὐτοὺς ὄντας τοῦ Κύκλωπος" ἐκχβληϑέντας γάρ φησιν ὑπὸ τῶν ΚυwAórnov ἐλϑεῖν ἐπὶ τὴν Σχερίαν ,00 πρὶν μέν ποτ᾽ ἕναιον . 0. ἀλφηστάων“. Schol. QM. (ad ;, 333) οὐ Vindob. (ad ες 815): πῶς οὐκ 15 ἐδεδίει τοὺς ἐκγόνους Ποσειδῶνος Φαίακας τὴν πήρωσιν λέγων Κύκλωπος; ᾿Αριστοτέλης οὖν φησὶν ὅτι ἤδει ἐχϑροὺς ὄντας αὐτοῖς .»οἵ σφεας σινέσκοντο“".

s143Fr. 174. Kaynak: Odysseia IX 525 Skholionu. Odysseus neden Poseidon'u küçümseyecek kadar düşüncesizce konuşup "Yer sarsan bile gözünü iyileştiremeyecek" dedi? Antisthenes, Odysseus'un hekimin Poseidon değil Apollon olduğunu bildiği için böyle konuştuğunu söyler. Aristoteles'e göre ise kastedilen, Poseidon'un iyileştiremeyeceği değil, Kyklops'un kötülüğü yüzünden iyileştirmek istemeyeceğidir. Peki Poseidon neden öfkelendi? Üstelik o, bu söze değil, oğlunun kör edilmesine kızıyordu ("Kyklops için öfkeli, gözünü kör ettiği için"); oysa Kyklops büsbütün kötü bir yaratıktı ve yoldaşları yiyordu. Aristoteles şöyle çözer: Hürün köleye karşı durumu ile kölenin hüre karşı durumu bir değildir; tanrılara yakın olanların uzak olanlara karşı durumu da aynı değildir. Kyklops cezayı hak etmişti, ama onu cezalandırmak Odysseus'a değil Poseidon'a düşerdi. Yahut da mahvedilen oğluna yardım etmek her yerde kanundandır; üstelik haksızlığı ilk yapan da yoldaşlardı.

s143

Schol. HTQ(M) ad Od. ;, 525: διὰ τί Ὀδυσσεὺς οὕτως ἀνοήτως εἷς τὸν Ποσειδῶνα ὠλιγώρησεν và λόγῳ εἰπών οὡς 20 οὐκ ὀφθαλμόν γ᾽ ἰήσεται οὐδ᾽ ἐνοσίχϑων““; ᾿Αντισϑένης μέν . φῆσι διὰ τὸ εἰδέναι ὅτι οὐκ ἦν ἰατρὸς ὃ Ποσειδῶν ἀλλ᾽ ὃ ᾿Απόλλων, ᾿Αριστοτέλης δὲ οὐχ ὅτε οὐ δυνήσεται ἀλλ᾽ ὅτι οὐ βουληϑήσεται διὰ τὴν πονηρίαν τοῦ Κύκλωπος. διὰ τί οὖν ὃ Ποσειδῶν ὠργίσϑη, καίτοι μὴ χαλεπαίνων διὰ τὸ 85 ἀπόφϑεγμα ἀλλὰ διὰ τὴν τύφλωσιν ,,ΙΚύκλωπος γὰρ κεχόArat, ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν“., xol παμπονήρου ὄντος καὶ τοὺς ἑταίρους κατεσϑίοντος; λύων δὲ ὃ ᾿Αριστοτέλης φησὶ μὴ ταὐτὸν εἶναι ἐλευϑέρῳ πρὸς δοῦλον καὶ δούλῳ πρὸς ἐλεύϑερον, οὐδὲ τοῖς ἐγγὺς τῶν ϑεῶν οὖσι πρὸς τοὺς ἄποϑεν. ὁ δὲ Κύκλωψ ἦν μὲν ξημέας ἄξιος ἀλλ᾽ οὐκ Ὀδυσσεῖ πολα- 5 στέος ἀλλὰ τῷ Ποσειδῶνι. ἢ πανταχοῦ νόμιμον διαφϑειρομένῳ βοηϑεῖν τῷ υἱῷ" καὶ ἦρχον ἀδικίας οἱ ἑταῖροι.

s144Fr. 175. Kaynak: Odysseia XII 128–129 Skholionu. "Helios'un sığırları otluyordu": Eskilerde çift süren öküzü öldürmek yasaktı; bunu yapan, insanlardan ya da tanrılardan kötülük görürdü. Odysseus'un dostları da bunu yaptıkları için mahvoldular. Aristoteles burada tabiata dair bir anlam görür: Şair, der, yılın üç yüz gününü ve onlara eklenen kalan günleri kastediyor. "Yedi sığır sürüsü": Aristoteles'e göre şair, tabiata dair bir anlamda, Ay'a göre sayılan günleri, yani üç yüz elli günü söylemektedir: Elli sayısını yediyle çarparsan üç yüz elliyi bulursun.

s144

Schol. Vindob. (A. P. p. 174) ad Od. μ, 128 οὐ 129 óσκοντ᾽ ἠελίοιο βόες (128): ἀπόβλητον ἦν τοῖς ἀρχαίοις &górqv βοῦν κτείνειν. ἔπασχε γὰρ κακῶς ἐξ ἀνθρώπων 1) ϑεῶν τὸ ὅστις τοῦτο πεποίηκεν. ὅπερ οἵ τοῦ Ὀδυσσέως φίλοι ποιήG«vveg ἀπώλοντο. ᾿Δριστοτέλης φυσικῶς φησίν" λέγει γὰρ τὰς τριακοσίους τοῦ χρόνου ἡμέρας πρὸς ταῖς λοιπαῖς. — ἑπτὰ βοῶν ἀγέλαι (129): ᾿Αφιστοτέλης φυσικῶς τὰς κατὰ σελήνην ἡμέρας αὐτὸν λέγειν φησὶ τν οὔσας. τὸν γὰρ πεντή- τὸ κοντα ἀριϑμὸν ἑπταπλασιάσας εἰς τὸν τριακοστὸν πεντηκοστὸν περιεστάναι εὑρήσεις.

s144bEustathios: Bu sürülerin, özellikle de sığır sürülerinin, Aristoteles'e göre on iki kameri ayın günlerini, yani üç yüz elli günü simgelediği söylenir; her biri ellişer hayvanlı yedi sürünün toplamı da bu kadardır. Homeros bu yüzden sığırların ne yavruladığını ne de öldüğünü söyler: Çünkü bu günlerin kemiyeti hep aynı kalır.

s144b

Eustathius p. 1717: ἰστέον δὲ ὅτε τὰς ἀγέλας ταύτας xol μάλιστα τὰς τῶν βοῶν φασὶ τὸν ᾿Δριστοτέλην ἀλληγορεῖν εἰς τὰς κατὰ δωδεκάδα τῶν σεληνιακῶν μηνῶν ἡμέρας 30 γινομένας πεντήκοντα πρὸς ταῖς τριακοσίαις, ὅσος καὶ ὃ ἀριϑμὸς ταῖς ἑπτὰ ἀγέλαις ἐχούσαις ἀνὰ πεντήκοντα ξῷα. διὸ οὔτε γόνον αὐτῶν γίνεσϑαι Ὅμηρος λέγει οὔτε φϑοράν" τὸ γὰρ αὐτὸ ποσὸν ἀεὶ roig τοιαύταις ἡμέραις μένει.

s144cFr. 176. Kaynak: Odysseia XXIII sonu Skholionu. Odysseus, artık yaşını başını almış ve kendisini seven Penelope'ye kim olduğunu neden açmadı da genç Telemakhos'a ve hizmetkârlara, domuz çobanına ve sığır çobanına açtı? Elbette onu henüz sınamamış olduğundan değil. Aristoteles'e göre şöyle denebilir: Tehlikeye ortak olacakları için bunlara söylemesi gerekiyordu; onlarsız taliplere saldırmak mümkün değildi… Şu da söylenebilir: Odysseus, Penelope'nin haberi alınca sevincini saklayamayıp işi ele vermesinden çekindi; çünkü onun nasıl özlem içinde olduğunu görüyordu. Oğlu da öyle değil miydi? Ama Telemakhos gülümsemeye, rahatça konuşmaya ve duygularına hâkim olmaya alışkındı; Penelope ise yalnızca ağlardı. Ağlamayı bir kesse, hiçbir şey söylemese bile bir şüphe doğardı. Yalandan da ağlayamazdı; çünkü içindeki sevinç numara yapmasına izin vermezdi.

s144c

Schol. N ad Od. v extr. (p. 789 Dind.): διὰ τί Ὀδυσ- s; σεὺς τῇ uiv Πηνελόπῃ ἡλικίαν τε ἤδη ἐχούσῃ καὶ φιλούσῃ αὐτὸν οὐκ ἐδήλωσεν ὃς ἦν, vj δὲ Τηλεμάχῳ νέῳ ὄντι καὶ τοῖς οἰκέταις τῷ μὲν συβώτῃ τῷ δὲ βουκόλῳ ὄντι; οὐ γὰρ δήπου μὴ πεῖραν ἐκείνης εἰληφώς. ἔστε φάναι, φησὶν ᾽49ιστοτέλης. ὅτι τοῖς μὲν ἔδει ὡς ἂν μετέχειν μέλλουσι τοῦ 5 κινδύνου εἰπεῖν" ἀδύνατον γὰρ ἦν ἄνευ τούτων ἐπιϑέσϑαι τοῖς μνηστῆρσι . . . ἔστε δὲ εἰπεῖν καὶ ὅτε ηὐλαβήϑη μὴ περιχαρὴς ἀκούσασα γένηται καὶ ἐπίδηλον ποιήσῃ. ξώρα γὰρ αὐτὴν σφόδρα ἐπιϑυμοῦσαν. οὐκοῦν καὶ ὃ υἱός. ἀλλ᾽ 6 μὲν καὶ μειδιᾶν εἴωϑε καὶ ἁπλῶς διαλέγεσθαι καὶ κρατεῖν 10 τοῦ πάϑους, ἡ δὲ μόνον κλαίειν. παυσαμένης οὖν τοῦ κλαίειν μόνον, εἰ καὶ μηδὲν ἐξεῖπεν, ὑποψία τις ἐγένετο. οὐ γὰρ ἂν προσεποιήϑη δακρύειν" ἡ γὰρ χαρὰ ὑποῦσα οὐκ ἂν κρατεῖν τῆς ποιήσεως εἴασεν.

s145Fr. 177. Kaynak: Odysseia XVII 326 Skholionu. "Argos'u ise yazgısı yakaladı": Aristoteles der ki: Köpek artık çok yaşlıydı ve Odysseus'u görmenin hazzından ölmesi olağandı; çünkü şiddetli ve güçlü hazlar insanı çözüp dağıtır. Bu yüzden şair, köpeği sahibini tanıyıp sevindikten sonra can verirken göstermiştir.

s145

Schol. Vindob. (A. P. p. 175) ad Od. o, 326 "4oyov δ᾽ 15 αὖ κατὰ μοῖρ᾽ ἔλαβε: ᾿Αφιστοτέλης φησὶν ὅτε πρεσβύτης ἦν ἤδη σφόδρα ὃ κύων καὶ ὑπὸ τῆς ἡδονῆς τῆς πρὸς τὸν Ὀδυσσέα ἐτελεύτησεν εἰκότως" αἵ γὰρ σφοδραὶ ἡδοναὶ καὶ ἰσχυραὶ διαλύουσι. διὸ καὶ τὸν κύνα ἐποίησεν ἀναγνωρίσαντα καὶ ἡσϑέντα ἀποψῦξαι.

s145bFr. 178. Kaynak: Odysseia XXIII 337 Skholionu. "Ama göğsümdeki gönlümü asla kandıramadı": Porphyrios'tan. Kalypso ölümsüzlüğü sunduğu hâlde Odysseus neden kabul etmedi? Aristoteles'e göre Odysseus bunları Phaiaklara, daha ağırbaşlı görünsün ve başka şeylere daha çok önem verdiği anlaşılsın diye söyler; çünkü bu, bir an önce yolcu edilmesine yarıyordu. Sonra, Odysseus böyle bir armağanı ikna olmadığı için almadığını değil, Kalypso'nun bu sözlerine inanmadığını söylüyor gibidir: Kalypso yapacağını söylüyordu, ama Odysseus inanmıyordu; inandığı hâlde geri çevirmiş değildi.

s145b

. so Schol. Vindob. (A. P. p. 175) ad Od. ψ, 337 ἀλλὰ τοῦ οὔποτε ϑυμὸν ἐνὶ στήϑεσσιν ἔπειϑεν: Πορφυρίου. διὰ τί Ὀδυσσεὺς τῆς Καλυψοῦς διδούσης αὐτῷ τὴν ἀϑανασίαν οὐκ ἐδέξατο; ᾿Αριστοτέλης μὲν οὖν πρὸς τοὺς Φαίακάς φησι ταῦτα λέγειν Ὀδυσσέα ἕνα σεμνότερος φαίνηται καὶ 98 μᾶλλον ἀλλοῖα σπουδάσαι. συνέφερε γὰρ αὐτῷ πρὸς τὸ ϑᾶττον ἀποσταλῆναι. ἔπειτα ἔοικεν οὐ τῷ μὴ πεισϑῆναι λέγειν μὴ λαβεῖν τὴν τοιαύτην δωρεάν, ἀλλὰ μὴ πιστεῦσαι αὐτῇ τοιαῦτα λεγούσῃ. ἡ μὲν γὰρ ἔφασκε ποιήσειν, ὃ δὲ οὐκ ἐπίστευεν, οὐχὶ πιστεύων παρῃτεῖτο.

s146Fr. 179. Kaynak: Phrynikhos, Attika Kelimeleri Seçkisi, "basilissa" maddesi. Eskilerden hiç kimse bu kelimeyi kullanmamıştır; "basileia" ya da "basilis" demişlerdir.

Aynı eserin Özeti: "Basilissa" kelimesini komedya şairi Alkaios'un ve Aristoteles'in Homeros Sorunları'nda kullandığı söylenir… Biz çoğunluğa uyarak "basileia" ya da "basilis" diyelim.

Antiattikistes: "Basilissa": Alkaios Ganymedes'te, Aristoteles Homeros Sorunları'nda.

s146

Phrynichus in ecloga voc. Att. s. βασίλισσα: οὐδεὶς τῶν ἀρχαίων εἶπεν, ἀλλὰ βασίλεια ἢ βασιλίς. Idem epit. s. βασίλισσαν AAxaióv φασι τὸν κωμῳδοποιὸν 5 καὶ ᾿Αφιστοτέλην ἐν τοῖς Ὁμήρου ἀπορήμασιν εἰρηκέναι... τοῖς πλείοσιν οὖν πειθόμενοι βασίλειαν ἢ βασιλίδα λέγωμεν. Anliatticistia Bekk. Anecd. I p. 84, 26 s. βασίλισσα: ᾿Δλκαῖος Γανυμήδει, AoicvoréAmg Ὁμηρικοῖς ἀπορήμασιν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…