Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları
XVI. Şölen (ya da Sarhoşluk Üzerine) (Συμπόσιον)
s104Plutarkhos, Sofra Sohbetleri VI, Giriş: Filozofların en ünlülerini de tanık gösterebilirim: Platon, Ksenophon, Aristoteles, Speusippos, Epikuros, Prytanis, Hieronymos ve Akademi'den Dion, içki sofrasında geçen konuşmaları yazıya geçirmeyi ciddiye değer bir iş saymışlardır.
XVI. ΣΎΜΠΟΣΙΟΝ (ἢ περὶ μέϑης: cf. A. P. p. 120---91). Plutarchus qu. conv. VI prol: ἀλλὰ καὶ τῶν φιλοσόφων τοὺς ἐλλογιμωτάτους ἀντιμαρτυροῦντας ἔχειν Πλάτωνα καὶ &evo- 20 φῶντα καὶ ᾿ἀριστοτέλην καὶ Σπεύσιππον ᾿Επίκουρόν τε καὶ Πρύτανιν καὶ Ἱερώνυμον καὶ Δίωνα τὸν ἐξ ἀκαδημίας ὡς ἄξιόν τινος σπουδῆς πεποιημένους ἔργον ἀναγφάψασϑαι λόγους παρὰ πότον γενομένους.
s104bFr. 99. Kaynak: Plutarkhos, Epikuros'a Göre Hoş Bir Yaşam Mümkün Değildir 13. Ne diyorsun Epikuros? Kithara ve aulos sanatçılarını dinlemek için sabahtan tiyatroya gidiyorsun da, şölende Theophrastos uyumlar üzerine, Aristoksenos makam değişimleri üzerine, Aristoteles Homeros üzerine konuşunca sıkıntı ve tiksintiyle kulaklarını elinle mi kapayacaksın?
Plutarchus non posse suav. vivi Sec. Ep. 13: τί λέγεις, so ὦ ἘἘπίκουρε; κιϑαρῳδῶν xol αὐλητῶν ἕωϑεν ἀκροασόμενος εἰς τὸ ϑέατρον βαδίξεις, iv δὲ συμποσίῳ Θεοφράστου περὶ συμφωνιῶν διαλεγομένου καὶ ᾿Αριστοξένου περὶ μεταβολῶν καὶ ᾿Αριστοτέλους περὶ Ὁμήρου, τὰ ὦτα καταλήψῃ ταῖς χερσὶ δυσχεραίνων καὶ βδελυττόμενος.
s105Fr. 100. Kaynak: Athenaios V 178e. Her şeyde titiz olan Homeros, yemeğe bedeni tımar edip yıkanmış olarak gidilmesi gerektiği gibi küçük bir ayrıntıyı bile atlamaz. Phaiaklar'daki ziyafetten önce Odysseus için "Hemen orada kâhya yıkanmasını buyurdu", Telemakhos ve yanındakiler için de "Cilalı teknelere girip yıkandılar" der. Aristoteles'in dediği gibi, şölene ter ve toz içinde gelmek yakışık almazdı; çünkü zarif kişi, Herakleitos'un dediği gibi, ne kirli ne pasaklı olmalı, ne de çamurdan hoşlanmalıdır.
5 . Athen. V, 6 p. 188": πάντα δ᾽ ὧν ἀκριβὴς Ὅμηρος καὶ τὸ μικρὸν τοῦτο οὐ παρέλιπε τὸ δεῖν ϑεραπεύσαντα τὸ σωμάτιον καὶ λουσάμενον ἰέναι πρὸς τὸ δεῖπνον. ἐπὶ γοῦν τοῦ Ὀδυσσέως εἶπε πρὸ τῆς παρὰ Φαίαξι ϑοίνης »οαὐτόδιον δ᾽ ἄρα μὲν ταμίη λούσασϑαι ἄνωγεν" (9, 449). ἐπὶ δὲ τῶν 10 περὶ Τηλέμαχον .»ἕς δ᾽ ἀσαμίνϑους βάντες ἐυξέστας λούσαντο““ (δ, 48). ἀπρεπὲς γὰρ ἦν, φησὶν ᾿Αἀριστοτέλης, ἥκειν εἰς τὸ συμπόσιον σὺν ἱδρῶτι πολλῷ καὶ κονιορτῷ. δεῖ γὰρ τὸν χαρίεντα μήτε ῥυπᾶν μήτε αὐχμεῖν μήτε βορβόρῳ χαίρειν xo$ Ἡράκλειτον.
s105bFr. 101. Kaynak: Athenaios XV 674e. Sappho, daha bol çiçekli ve tanrılara daha hoş geleceği için kurban sunanlara çelenk takmalarını buyurur. Aristoteles Şölen'de der ki tanrılara hiçbir eksik şey sunmayız, tam ve bütün şeyler sunarız; dolu olan tamdır, çelenklemek de bir tür doldurmayı ifade eder. Homeros "Gençler kraterleri içkiyle çelenkledi" der, bir de "Ama tanrı görünüşü sözlerle çelenkler". Çünkü görünüşçe çirkin olanların eksiğini, der, konuşmanın inandırıcılığı doldurur. Çelengin yapmak istediği de budur. Bu yüzden yaslarda tam tersini yaparız: ölene duyduğumuz acıya ortak olarak saçımızı kesip çelenklerimizi çıkararak kendimizi eksiltiriz.
Theokritos Skholionları: "Çelengi bana yolarsın…": Aristoteles'in söylediği gibi şölenlerde bolluğu ve bereketi ima ederek çelenk takarlardı; çünkü "çelenklemek" doldurmak demektir, Homeros'un "Gençler kraterleri içkiyle çelenkledi" sözündeki gibi.
15 Athen. XV p. 674΄: ὡς εὐανϑέστερον γὰρ καὶ κεχαρισμένον μᾶλλον τοῖς ϑεοῖς παραγγέλλει (ἡ Σαπφώ) στεφανοῦσϑαι τοὺς ϑύοντας. ᾿Αριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ συμποσίῳ φησὶν ὅτι οὐδὲν κολοβὸν προσφέρομεν πρὸς τοὺς ϑεοὺς ἀλλὰ τέλεια καὶ ὅλα᾽ τὸ δὲ πλῆρες τέλειόν ἐστι, τὸ δὲ στέφειν 30 πλήρωσίν τινα σημαίνει. “Ὅμηρος «σκκοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο“ καὶ ἀλλὰ ϑεὸς μορφὴν ἔπεσι στέφει“. τοὺς γὰρ αὖ τὴν ὄψιν ἀμόρφους, φησίν, ἀναπληροῖ ἡ τοῦ λέγειν πυϑανότης. ἔοικεν οὖν ὃ στέφανος τοῦτο ποιεῖν βούλεσϑαι. διὸ καὶ περὶ τὰ πένθη τοὐναντίον παρασκευάξομεν᾽" 46 ὁμοπαϑείᾳ γὰρ τοῦ κεκμηκότος κολοβοῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς τῇ τε κουρᾷ τῶν τριχῶν καὶ τῇ τῶν στεφάνων ἀφαιρέσει. Schol ad Theocr. id. 8, 21 (p. 139, 16 Ahrens): τὸν στέφανον vilal ue .. . στεφάνοις ἐχρῶντο ἐν τοῖς συμποσίοις, ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης, εὐετηρίαν xol ἀφϑονίαν αἰνιττόμενοι τροφῶν" στέψαι γὰρ τὸ πληρῶσαι, ὡς Ὅμηρος οποῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο sovoio*.
s106Fr. 102. Kaynak: Athenaios'un Özeti II 40c. Seleukos, eski zamanlarda tanrılar için yapılmadıkça şarabı ya da başka bir zevki bolca almanın âdet olmadığını söyler. Bu yüzden thoinai, thaliai ve methai adlarını vermişlerdi; ilkini tanrılar için şarap içmek gerektiğini düşündükleri için, ikincisini de tanrıların hatırına bir araya gelip toplandıkları için. "Dais thaleia" (bol ziyafet) sözü budur. Aristoteles de methyein'in (sarhoş olmak) kurbandan sonra (meta to thyein) şarap içmek olduğunu söyler.
Epit. Athen. II p. 403: Σέλευκος δὲ τὸ παλαιὸν οὐκ εἶναι ἔϑος οὔτ᾽ οἶνον ἐπὶ πλεῖον οὔτ᾽ ἄλλην ἡδυπάϑειαν προσφέρεσϑαι μὴ ϑεῶν ἕνεκα τοῦτο δρῶντας. διὸ καὶ ϑοίνας καὶ ϑαλίας καὶ μέϑας ὠνόμαξον, τὰς μὲν ὅτι διὰ ϑεοὺς οἴνοῦσϑαι δεῖν ὑπελάμβανον, τὰς δ᾽ ὅτι ϑεῶν χάριν ἡλίξοντο xal συνήεσαν᾽ τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δαῖτα ϑάλειαν. τὸ δὲ μεϑύειν φησὶν ᾿Δφριστοτέλης τὸ μετὰ τὸ ϑύειν αὐτῷ χρῆσθαι.
s106bPhilon, Dikim Üzerine 38–42: Yasa koyucunun sarhoşluk hakkında söylediklerini sonra titizlikle ele alacağız; şimdi başkalarının görüşlerini inceleyelim. Filozofların çoğu bu soruya hayli gayret göstermiştir. Soru şöyle konur: Bilge sarhoş olur mu? "Sarhoş olmak" iki anlama gelir: biri şarap içmek, öteki şarapla saçmalamak. Soruyu ele alanlardan kimi, bilgenin ne çok saf şarap içeceğini ne de saçmalayacağını söylemiştir… Kimi de şarap içmenin erdemli insana da yakışacağını, saçmalamanın ise yakışmayacağını ileri sürmüştür… Eskiler saf şaraba oinos dedikleri gibi methy de derlerdi; bu ad şiirde birçok yerde geçer… Şarap içmek ile sarhoş olmak birdir… Eğer erdemli adam şarap içecekse sarhoş da olacaktır… Bilgenin sarhoş olacağına dair bir ispat söylendi; ikincisi şöyledir.
Bugünküler saf şarabı eskiler gibi içmezler… Eskiler her güzel işe tam kurbanlarla başlarlardı, çünkü sonucun en çok önceden dua edip kurban sunmakla hayırlı olacağını düşünürlerdi. Şartlar acele etmeyi zorlasa bile mutlaka beklerlerdi, çabuk olanı her zaman yavaştan üstün saymazlardı; çünkü tedbirsiz sürat zararlı, ümitli yavaşlık ise yararlıdır. Şarabın zevkinin ve kullanımının büyük özen gerektirdiğini bildiklerinden, saf şarabı ne topluca ne sürekli içerlerdi; düzen içinde ve uygun zamanda içerlerdi. Önce dua eder, kurban sunar, tanrıyı hoşnut eder, bedenlerini yıkanmayla, ruhlarını da kanunların ve doğru terbiyenin akıntılarıyla arındırır, sonra neşe ve sevinç içinde gevşek bir hayata yönelirlerdi. Çoğu zaman eve de dönmez, kurban sundukları tapınaklarda vakit geçirirlerdi; böylece kurbanları hatırlayıp yere saygı göstererek, ne sözde ne işte yanılmadan gerçekten en kutsal ziyafeti yaparlardı. Sarhoş olmak (methyein) adının da buradan geldiğini söylerler, çünkü eskiler kurbandan sonra (meta to thyein) şarap içmeyi âdet edinmişti. Saf şarabın sözünü ettiğimiz kullanım tarzı, sarhoşluktan önceki işin, yani kurban sunmanın, bugün de yaraştığı bilge adamlardan başka kime daha çok uyar? Kötülerden neredeyse hiçbiri gerçekten ibadet etmez, her gün aralıksız on bin öküz kurban etse bile. Çünkü onun en gerekli kurbanlığı olan nous sakatlanmıştır, sakatların ise sunağa dokunması caiz değildir.
İkinci kanıt budur… Üçüncüsü etimolojiye dayanan farklı bir inandırıcılıktan gelir. Bazıları sarhoşluğa (methē) yalnız kurbandan sonra yapıldığı için değil, ruhun gevşemesine (methesis) sebep olduğu için de böyle denildiğini düşünür. Akılsızların muhakemesi gevşeyince daha çok hata yapma gücü kazanır, akıllıların muhakemesi ise rahatlığın, gönül ferahlığının ve neşenin tadına varır. Bilge şarap içince ayık hâlinden daha hoş olur; dolayısıyla bu anlamda sarhoş olacağını söylemekle hata etmiş olmayız…
Philo de plantat. Noe 88---42 (t. I p. 350—356 MJ: τὰ uiv οὖν εἰρημένα τῷ νομοϑέτῃ περὶ μέϑης εἰσόμεϑα ἐπ᾽ ἀκριβείας αὖϑις (libro seq. de ebriet.), νυνὶ δὲ ἐξερευνήσομεν ὅσα καὶ τοῖς ἄλλοις ἔδοξεν. ἐσπουδάσθη δὴ παρὰ πολλοῖς τῶν φιλοσόφων ἡ σκέψις οὐ μετρίως. προτείνεται δὲ οὕτως, εἰ μεϑυσϑήσεται ὃ σοφός; ἔστι τοίνυν τὸ μεϑύειν διττόν, ἕν μὲν ἴσον τι τῷ οἰνοῦσθαι, ἕτερον δὲ ἴσον τῷ ληρεῖν ἐν οἴνῳ. τῶν δὲ ἐπιχειρησάντων τῇ προτάσει οἵ μὲν ἔφασαν μήτε ἀκράτῳ πλείονι χρήσεσϑαι τὸν σοφὸν μήτε οι ληρήσειν. .. o£ δὲ τὸ μὲν οἰνοῦσϑαι καὶ σπουδαίῳ προσ- 30 ἧκον ἀπεφήναντο, τὸ δὲ ληρεῖν ἀνοίκειον . . . (88 p. 352) τὸν ἄκρατον ὥσπερ οἶνον οὕτω xol μέϑυ οἱ παλαιοὶ ἐκάλουν. πολλαχοῦ γοῦν τῆς ποιήσεώς ἔστι τουτὶ τὸ ὄνομα ἐμφερόμενον . . . τό τε οἰνοῦσϑαι καὶ τὸ μεϑύειν ἕν... εἰ δὲ οἰνωϑήσεται, καὶ μεϑυσϑήσεται (ὃ σπουδαῖος) ... μία μὲν ss ἀπόδειξις περὶ τοῦ τὸν σοφὸν μεϑυσϑήσεϑαι λέλεκται, δευτέρα δέ ἔστι τοιαύτη. .. (39) ὅτι xol và ἄκρατον οὐχ ὁμοίως οἱ νῦν τοῖς πάλαι προσφέρονται. .. πάσης γὰρ καλῆς πράξεως ἀφ᾽ ἱερῶν τελείων οἵ πρότεροι κατήρχοντο νομίξοντες μάλιστα οὕτως αἴσιον ἀποβήσεσϑαι τὸ τέλος αὐτοῖς, τῷ πρὶν εὔξασϑαί τε 5 καὶ ϑῦσαι᾽ καὶ εἰ σφόδρα τοῦ πράττειν ἔσπευδον οἵ καιροί, πάντως ἀνέμεινον, οὐκ ἀεὶ τὸ ταχὺ τοῦ βραδέος ἡγούμενοι κρεῖττον. οὐ προμηϑὲς μὲν γὰρ τάχος βλαβερόν, βραβύτης . δὲ μετ᾽ εὐελπιστίας ὠφέλιμον. εἰδότες οὖν ὅτι ἡ τοῦ οἴνου ἀπόλαυσίς τε καὶ χρῆσις δεῖται πολλῆς ἐπιμελείας, οὔτε ἄρδην 10 οὔτε ἀεὶ προσεφέροντο τὸν ἄκρατον ἀλλ᾽ ἔν τε κόσμῳ καὶ καιρῷ προσήκοντι. πρότερον γὰρ εὐξάμενοι καὶ ϑυσίας ἀνἀγαγόντες καὶ ἱλασάμενοι τὸ ϑεῖον, σώματά vs καὶ ψυχὰς καϑηράμενοι τὰ μὲν λουτροῖς τὰ δὲ νόμων καὶ παιδείας ὀρϑῆς δεύμασι, φαιδροὶ καὶ γεγηϑότες πρὸς ἀνειμένην δίαιταν 16 ἐτρέποντο, μηδὲ οἴκαδε πολλάκις ἀφικόμενοι ἀλλ᾽ ἐν οἷς ἔϑυσαν ἱεροῖς διαπατούμενοι, ἵνα καὶ τῶν ϑυσιῶν μεμνημένοι καὶ τὸν τόπον αἰδούμενοι ἱεροπρεπεστάτην ὡς ἀληϑῶς. ἄγωσιν εὐωχίαν μήτε λόγῳ μήτε ἔργῳ διαμαρτάνοντες. ἀπὸ τούτου γέ τοι φασὶ τὸ μεϑύειν ὠνομάσϑαι, ὅτι μετὰ φοτὸ ϑύειν ἔϑος ἦν τοῖς πρότερον οἰνοῦσϑαι. τίσι δὴ μᾶλλον οἰκεῖος ἂν εἴη τῆς τοῦ ἀκράτου χρήσεως ὃ λεχϑεὶς τρόπος ἢ σοφοῖς ἀνδράσιν, οἷς νῦν καὶ τὸ πρὸ τῆς μέϑης ἔργον ἁρμόττει τὸ ϑύειν; σχεδὸν γὰρ οὐδὲ εἷς τῶν φαύλων πρὸς ἀλήϑειαν ἱερουργεῖ κἂν ἐνδελεχῶς μυρίους βόας ἀνὰ 25 πᾶσαν ἡμέραν ἀνάγῃ. τὸ γὰρ ἀναγκαιότατον ἱερεῖον αὐτῷ λελώβηται ὃ νοῦς, λωβοὺς δὲ οὐ ϑέμις βωμοῦ προσψαύσασϑαι. (40) δεύτερος μὲν δὴ λόγος οὗτος . .. τρίτον δέ ἔστιν ἀπὸ διαφερούσης τῆς πρὸς τὴν ἐτυμολογίαν πιϑανότητος ἠρτημένον. τὴν γὰρ μέϑην οὐ μόνον ἐπειδὴ μετὰ ϑυσίας ἐπιτελεῖται νομίξουσί τινὲς εἰρῆσϑαι ἀλλ᾽ ὅτι καὶ μεϑέσεως ψυχῆς αἰτία γίγνεται. μεϑίεται δὲ ὃ μὲν τῶν ἀφρόvov λογισμὸς εἰς πλειόνων ἴσχυσιν ἁμαρτημάτων, ὃ δὲ τῶν. ἐμφρόνων εἰς ἀνέσεως καὶ εὐθυμίας καὶ ἴλαρότητος ἀπόλαυσιν. ἡδίων γὰρ αὐτὸς ἑαυτοῦ νήφοντος οἰνωϑεὶς ὁ σοφὸς γίγνεται, ὥστε οὐδὲν ταύτῃ διαμαρτάνοιμεν φάσκοντες ὅτι μεϑυσϑήσεται...
s108Plutarkhos, Gevezelik Üzerine 4: "…ve söylenmese daha iyi olan bir söz ağzından çıkar." … Belki de şair filozofların tartıştığı meseleyi çözerek şarap içmekle sarhoşluk arasındaki farkı söylemiştir: şarap içmek gevşemek, sarhoşluk ise gevezeliktir. Çünkü atasözü sahiplerinin dediği gibi ayığın yüreğindeki, sarhoşun dilindedir… Filozoflar da sarhoşluğu tarif ederken şarap başında saçmalamak olduğunu söylerler. Demek ki içmeye suskunluk eşlik ederse içmek kınanmaz; şarap içmeyi sarhoşluk yapan, ahmakça gevezeliktir. Sarhoş, şarap başında saçmalayandır…
Plutarchus de garrulitate 4: καί τι ἕπος προέηκεν i ὅπερ τ’ ἄρρητον ἄμεινον"ς (Od. £ 464---466). ... καὶ μήποτε τὸ ξητούμενον παρὰ τοῖς φιλοσόφοις λύων ὃ ποιητὴς οἰνώσεως καὶ μέϑης διαφορὰν εἴρηκεν, οἰνώσεως μὲν ἄνεσιν, μέϑης δὲ φλυαρίαν. τὸ γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ νήφοντος ἐπὶ τῆς γλώττης ἐστὶ τοῦ μεϑύοντος, ὡς οἵ παροι- 1 μιαξόμενοί φασιν. . . οὗ δὲ φιλόσοφοι καὶ ὁριξόμενοι τὴν μέϑην λέγουσιν εἶναι λήρησιν πάροινον. οὕτως οὐ ψέγεται τὸ πίνειν, εἰ προσείη τῷ πίνειν τὸ σιωπᾶν, ἀλλ᾽ ἡ μωρολογία μέϑην ποιεῖ τὴν οἴνωσιν. ὃ μὲν οὖν μεϑύων ληρεῖ παρ᾽ οἶνον. . . 2
s108bFr. 103. Kaynak: Athenaios'un Özeti II 44d. Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de der ki bazıları tuzlu yiyecekler yediği hâlde susamadan kalmıştır; Argoslu Arkhonides bunlardandır. Kartacalı Magon da kuru arpa unu yiyip su içmeden çölü üç kez geçmiştir.
Apollonios, Harikalar 25: Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de der ki Argoslu Andron çok tuzlu ve kuru şeyler yiyerek ömür boyu susamadan ve içmeden yaşamıştır. Üstelik çölden iki kez Ammon'a gittiği hâlde kuru arpa unu yiyerek hiçbir sıvı almamıştır.
Diogenes Laertios IX 81: Argoslu Andron, Aristoteles'in dediğine göre, susuz Libya'dan içmeden geçmiştir.
Sextus Empiricus, Pyrrhonculuğun Ana Hatları I 84: Argoslu Andron o kadar susuzluğa dayanıklıydı ki susuz Libya'dan içecek aramadan geçmişti.
Epit. Athen. II p. 442: ᾿Δἀφριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ περὶ μέϑης φησὶν ὅτι ἁλμυράς τινες προσφερόμενοι τροφὰς ἄδιψοι διέμειναν" ὧν ἦν ᾿Δρχωνίδης ὁ ᾿Δργεῖος. Μάγων δὲ ὃ Καρχηδόνιος τρὶς τὴν ἄνυδρον διῆλϑεν ἄλφιτα ξηρὰ σιτούμενος καὶ μὴ πίνων. P Apollonius mirab. 25: ᾿Δριστοτέλης ἐν τῷ περὶ μέϑης "άνδρων, φησίν, ᾿Αργεῖος ἐσθίων πολλὰ καὶ ἁλμυρὰ καὶ ξηρὰ δι᾿’ ὕλου τοῦ βίου ἄδιψος καὶ ἄποτος διετέλεσεν. ἔτι δὲς πορευϑεὶς εἰς “ἄμμωνα διὰ τῆς ἀνύδρου ἄλφιτα ξηρὰ σιτούμενος οὐ προσηνέγκατο ὑγρόν. Diog. L. 9, 81: "4vógov δὲ ὃ oystog, ὥς φησιν 49:στοτέλης. διὰ τῆς ἀνύδρου Λιβύης ὥδευεν ἄποτος. 5 Sext. Emp. hyp. 1, 84: "4vógov δὲ ὃ ᾿Δργεῖος οὕτως ἄδιψος ἦν dg καὶ διὰ τῆς ἀνύδρου Λιβύης ὁδεύειν αὐτὸν μὴ ἐπιξητοῦντα ποτόν.
s109Fr. 104. Kaynak: Athenaios XIV 641d. Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de bizim gibi ikinci sofraları yasaklar ve şöyle der: "Genel olarak çerezin yiyecekten farkını, katık ile kemirmelik (trōgalion) arasındaki fark kadar saymak gerekir; bu, Yunanlıların eski sözüdür, çünkü yiyecekler çerez gibi sunulur. Bu yüzden 'ikinci sofra' adını ilk koyan kişi kötü söylememiş görünür, çünkü çerez yemek gerçekten yemek üstüne yemektir ve çerezler ikinci bir yemek olarak konur."
Athenaios XIV 641e: Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de eskilerin çereze trōgalia dediğini söyler; çünkü bu adeta yemek üstüne yemektir.
Aristophanes, Barış 767 Skholionu: Trōgalia, çerezler yerine söylenmiştir; eskiler çerezlere böyle derdi.
Athen. XIV p. 6413: ᾿Φφριστοτέλης δὲ ἐν τῷ περὶ μέϑης παραπλησίως ἡμῖν δευτέρας τραπέξας ἀπαγορεύει διὰ 10 τούτων 0 μὲν οὖν ὅλον διαφέρειν τράγημα βρώματος voμιστέον ὅσαν ἔδεσμα τρωγαλίου" τοῦτο γὰρ πάτριον τοὔνομα τοῖς Ἕλλησιν, ἐπεὶ ἐν τραγήμασι τὰ βρώματα παρατίϑενται. διόπερ οὐ κακῶς ἔοικεν εἰπεῖν ὃ πρῶτος δευτέραν προσαγοφεύσας τράπεζαν" ὄντως γὰρ ἐπιδορπισμός τις ὃ τραγημα15 τισμός ἐστι καὶ δεῖπνον ἕτερον παρατέϑεται τραγήματα“. Athen. XIV p. 641": ᾿ἀριστοτέλης δ᾽ ἐν τῷ περὶ μέϑης τὰ τραγήματά φησι λέγεσϑαι ὑπὸ τῶν ἀρχαίων τρωγάλια᾽ ὡσεὶ γὰρ ἐπιδορπισμὸν εἶναι. Schol. ad. Aristoph. pae. 767: τρωγαλίων δὲ ἀντὶ τοῦ 80 τῶν τραγημάτων᾽ οὕτω γὰρ ἐκάλουν và τραγήματα οἵ παλαιοί. :
s109bFr. 105. Kaynak: Sözde Iulianus, 24. Mektup. İncir yalnız tadıyla hoş değil, sindirim bakımından da üstündür. İnsanlara o kadar yararlıdır ki Aristoteles onun her ölümcül zehrin panzehri olduğunu söyler; yemeklerde yiyeceklerden önce ve sonra sunulmasının sebebi de budur, yiyeceklerin zararını başka bir kutsal korunma gibi sararak giderir. Ayrıca incirin tanrılara adandığı, her kurbanda sunakta bulunduğu, tütsü hazırlamada her günlükten üstün olduğu benim sözüm değildir; incirin kullanımını öğrenen bilir ki bu sözü bilge ve hierophant bir adam söylemiştir.
Pseudo-Iuliani epist. 24 (Heyler: A. P. p. 232): σῦκον δὲ οὐκ αἰσϑήσει μόνον ἡδὺ ἀλλὰ xol ἀναδόσει κρεῖττόν ἐστι. οὕτω δέ ἐστιν ἀνθρώποις ὠφέλιμον ὥστε καὶ ἀλεξιφάρμακον 86 αὐτὸ παντὸς ὀλεϑρίου φαρμάκου φησὶν ᾿Αφιστοτέλης εἶναι καὶ τοῖς δείπνοις οὐκ ἄλλου τινὸς ἢ τούτου χάριν τῶν ἐδεσμάτων προτύϑεσϑαί τε καὶ ἐπιτραγηματίξεσϑαι, καϑάπερ ἀντ᾽ ἄλλης τινὸς ἀλεξήσεως ἱερᾶς ταῖς τῶν βρωμάτων ἀδικέαις περιπτυσσόμενον. καὶ μὴν ὅτι ϑεοῖς τὸ σῦκον ἀνάκειται καὶ ϑυσίας ἐστὶν ἁπάσης ἐπιβώμιον καὶ ὅτι παντὸς λιβανωτοῦ κρεῖττον ἐς ϑυμιάματος σκευασίαν ἐστίν, οὐκ ἐμὸς ἴδιος οὗτος ὃ λόγος, ἀλλ᾽ ὅστις τὴν χρείαν αὐτοῦ ἔμαϑεν οἶδεν ὡς ἀνδρὸς σοφοῦ καὶ ἱεροφάντου λόγος ἐστί. t
s110Fr. 106. Kaynak: Athenaios X 447a. Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de pinon denen arpa içkisini içenlerin sırtüstü düştüğünü söyler ve şöyle der: "Yalnız arpa içkilerine, pinon denilene özgü bir durum vardır. Öteki sarhoş edici içkilerle sarhoş olanlar her yana düşer: sola, sağa, yüzüstü, sırtüstü; yalnız pinonla sarhoş olanlar geriye, sırtüstü devrilir."
Athenaios'un Özeti I 34b: Aristoteles, şarapla sarhoş olanların yüzüstü yuvarlandığını, arpa içkisi içenlerin ise başlarını geriye attığını söyler; çünkü şarap başı ağırlaştırır, arpa içkisi ise uyuşturur.
Athen. X p. 447*: ἀλλ᾽ ὥς φησιν ᾿Αριστοτέλης dv τῷ περὶ μέθης, εἷς và νῶτα καταπίπτουσιν οἱ τὸν κρύϑινον πεπωκότες, ὃν πῖνον καλοῦσι, λέγων οὕτως «»υλὴν ἴδιόν τι συμβαίνει περὶ τὰς τῶν κρυϑῶν, τὸ καλούμενον mivov' ὑπὸ μὲν γὰρ τῶν λοιπῶν τε καὶ μεϑυστικῶν οἵ μεϑυσϑέντες inl τὸ πάντα τὰ μέρη πίπτουσι" καὶ γὰρ ἐπὶ τὰ ἀριστερὰ καὶ δεξιὰ καὶ πρηνεῖς καὶ ὕπτιοι᾽ μόνοι δὲ οἵ τῷ πίνῳ μεϑυσϑέντες εἰς τοὐπίσω καὶ ὕπτιοι κλίνονται."" . Epit. Athen. I p. 34^: ᾿Αφιστοτέλης δέ φησιν ὅτι of μὲν ἀπ᾽ οἴνου μεϑυσϑέντες ἐπὶ πρόσωπον φέρονται, οἵ δὲ 16 τὸν κρίϑινον πεπωκότες ἐξυπτιάξζονται τὴν κεφαλήν" ὃ μὲν γὰρ οἶνος καρηβαρικός, ὃ δὲ κρίϑινος καρωτικός.
s110bFr. 107. Kaynak: Athenaios X 429c. Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de şöyle der: "Şarap ölçülü kaynatılırsa içilince daha az sarhoş eder, çünkü kaynatılınca kuvvesi zayıflar. Yaşlılar en çabuk sarhoş olur, çünkü içlerinde tabiatça bulunan sıcaklık az ve zayıftır. Çok gençler de içlerindeki sıcaklığın çokluğu yüzünden daha çabuk sarhoş olur, çünkü şaraptan gelen ek sıcaklığa kolayca yenik düşerler. Akılsız hayvanlarda da sarhoş olanlar vardır: domuzlar üzüm cibresiyle doyurulunca, kuzgunlarla köpekler oinoutta denen otu yiyince, maymun ve fil de şarap içince. Bu yüzden maymunları şarapla, kuzgunları oinoutta ile sarhoş edip avlarlar."
Athen. X p. 4295: ᾿Δριστοτέλης δ᾽ iv τῷ περὶ μέϑης φησίν ,.».εἶ ὃ οἶνος μετρίως ἀφεψηϑείη, πινόμενος ἧττον μεϑύσκχεις, τὴν γὰρ δύναμιν ἀφεψηϑέντος αὐτοῦ ἀσϑενεστέραν so γίνεσθαι. οομεϑύσκονται δέ, φησιν, οἵ γεραίτεροι τάχιστα, δι’ ὀλιγότητα καὶ ἀσϑένειαν τοῦ περὶ αὐτοὺς ἐνυπάρχοντος φύσει ϑερμοῦ. καὶ of παντελῶς δὲ νέοι τάχιον μεϑύσκονται διὰ τὸ πλῆϑος τοῦ ἐνυπάρχοντος ϑερμοῦ" τῷ γὰρ ἐκ τοῦ οἴνου προσγινομένῳ κρατοῦνται ῥαδίως. μεϑύσκονται δὲ 56 κἂν τοῖς ἀλόγοις ξῴοις ὕες μὲν σταφυλῆς στεμφύλων χορτασϑέντες καὶ τὸ τῶν κοράκων καὶ τῶν κυνῶν γένος τὴν οἰνοῦτταν καλουμένην φαγόντα βοτάνην, πίϑηκος δὲ καὶ ἐλέφας πιόντες οἶνον. διὸ xol τὰς ϑήρας ποιοῦνται τῶν πιϑήκων καὶ τῶν κοράκων μεϑυσϑέντων τῶν μὲν οἴνῳ τῶν δὲ τῇ οἰνούττῃ."“ ᾿
s111Fr. 108. Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri III 3. Floros şuna şaşıyordu: Aristoteles Sarhoşluk Üzerine'de yaşlıların en çok, kadınların ise en az sarhoş olduğunu yazmış, ama böyle şeyleri atlamayı âdet edinmediği hâlde sebebini işlememişti.
Fr. 109. Kaynak: Athenaios X 429f. Aristoteles, Samagoreion denen şarabın üç kotyle karıştırıldığında kırktan fazla adamı sarhoş ettiğini söyler.
Fr. 110–111. Kaynak: Athenaios XI 464c. Aristoteles de Sarhoşluk Üzerine'de şöyle der: Rodos testileri denilenler hem hoş oldukları için hem de ısıtılınca şarabın daha az sarhoş etmesini sağladıkları için içki âlemlerine getirilir. Mür, hasırotu ve benzeri şeyler suya atılıp kaynatılır; bunlar şaraba dökülünce daha az sarhoş eder. Başka bir yerde de şöyle der: "Rodos testileri mür, hasırotu çiçeği, safran, balsam, amomon ve tarçının birlikte kaynatılmasıyla yapılır. Bunlardan elde edilen şey şaraba dökülünce sarhoşluğu öyle keser ki sindirimi hızlandırıp cinsel şişkinlikleri de gevşetir."
Athenaios XI 496f: Rodos testilerini … Aristoteles de Sarhoşluk Üzerine'de anar.
Plutarch. qu. conv. 3, 3: ἐθαύμαξε δὲ Φλῶρος; εἰ γεδ γραφὼς ᾿Αριστοτέλης ἐν τῷ περὶ μέϑης ὅτι μάλιστα μὲν of γέροντες, ἥκιστα δὲ αἱ γυναῖκες ὑπὸ μέϑης ἁλίσκονται, τὴν αἰτίαν οὐκ ἐξειργάσατο μηδὲν εἰωϑὼς προίεσϑαι τῶν τοιούτων. 109. — Athen. X p. 429f: τὸν δὲ σαμαγόρειον οἶνον καλούμε10 νόν φησιν ὃ ᾿Αριστοτέλης ἀπὸ τριῶν κοτυλῶν κερασϑεισῶν μεϑύσκειν ὑπὲρ τεσσαράκοντα ἄνδρας. 110. 111. Athen. XI p. 4645: καὶ "4giGtovélgg δὲ ἐν τῷ περὶ μέϑης of δοδιακαί, φησι; προσαγορευόμεναι χυτρῖδες διά τε τὴν ἡδονὴν εἰς τὰς μέϑας παρεισφέρονται καὶ διὰ τὸ 9ερτο ιμαινομένας τὸν οἶνον ἧττον ποιεῖν μεϑύσκειν᾽ σμύρνης γὰρ καὶ σχοίνου καὶ τῶν τοιούτων ἑτέρων εἷς τὸ ὕδωρ ἐμβληϑέντων ἔψονται, καὶ παραχεόντων εἰς τὸν οἶνον ἧττον μεϑύσκουσιν, κἂν ἄλλῳ δὲ μέρει φησίν .,»αἴ δοδιακαὶ χυτρῖδες γίνονται σμύρνης, σχοίνου ἄνϑους, κρόκου, βαλσάμου, ἀμώ30 μου, κινναμώμου συνεψηϑέντων" ἀφ᾽ ὧν καὶ τὸ γινόμενον τῷ οἴνῳ παραχυϑὲν οὕτω μέϑας ἴστησιν, ὥστε καὶ τῶν ἀφροδισίων παραλύειν τὰ πνεύματα πέττον. Athen. XI p. 496΄: μνημονεύει δ᾽ αὐτῶν (τῶν ῥοδιακῶν) . .. καὶ ᾿Αφιστοτέλης ἐν τῷ περὶ μέϑης.