Aristippos
Aristippos ve Kyrene Okulu Fragmanları
Κυρηναϊκῶν ἀποσπασμάτια
s511Kyreneli Aristippos'un Hikmetli Sözleri ve Nükteleri (Ἀριστίππου τοῦ Κυρηναίου γνῶμαι καὶ ἀποφθέγματα)
Fr. 1. Anlatırlar ki bir keresinde elli drahmiye bir keklik satın aldırmış. Biri bunu ayıplayınca, "Sen bunu bir obolosa almaz mıydın?" demiş. Adam evet deyince, "İşte benim için elli drahmi o kadar eder," demiş. Kaynak: Diogenes Laertios II 66. Athenaios VIII 343c olayı başka türlü anlatır: "Sokratesçi Aristippos da oburdu; Sotion'un ve Hegesandros'un söylediğine göre bir keresinde oburluğu yüzünden Platon tarafından ayıplanmıştı. Delphoili [Hegesandros] şöyle yazar: Platon, çok balık satın aldığı için Aristippos'u ayıplayınca, Aristippos onları iki obolosa aldığını söyledi. Platon, 'O fiyata ben de alırdım,' deyince, 'Görüyor musun, Platon,' dedi, 'obur olan ben değilim, cimri olan sensin.'"
Fr. 2. Bir keresinde Dionysios ona üç fahişe arasından birini seçmesini emredince, üçünü de alıp götürdü ve "Birini öbürlerine tercih etmek Paris'in de işine yaramadı," dedi. Ama söylendiğine göre onları kapının önüne kadar götürüp orada salıvermiş. Seçmekte de küçümsemekte de bu kadar rahattı. Kaynak: Diogenes Laertios II 67. Athenaios XII 544d: "Dionysios'un yanında, üç kadından birini seçme konusunda biriyle tartışmıştı."
Fr. 3. Dionysios yüzüne tükürdüğünde buna katlandı. Biri onu kınayınca, "Balıkçılar bir kayabalığı avlamak için denizin üstlerine sıçramasına katlanıyorlar da ben bir horozbina yakalamak için üstüme tükürük sıçramasına katlanmayayım mı?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 67. Mullach'ın notu: Elyazmasındaki κράμματι yerine Menagius haklı olarak χρέμματι koymuştur. Athenaios XII 544d, Hegesandros'a dayanarak olayı başka türlü anlatır: "Dionysios'un bir hizmetkârı Aristippos'un üstüne su serpince ve Antiphon da buna katlandığı için onunla alay edince, 'Balık tutuyor olsaydım, işimi bırakıp gider miydim?' dedi."
Fr. 4. Bir keresinde yanından geçerken, sebze yıkayan Diogenes onunla alay edip şöyle dedi: "Bunlarla yetinmeyi öğrenseydin, tiranların saraylarında hizmet etmezdin." O da, "Sen de insanlarla düşüp kalkmayı bilseydin, sebze yıkamazdın," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 68.
Fr. 5. Bir keresinde filozofların başkalarından neyi fazla olduğu sorulunca şöyle dedi: "Bütün kanunlar kaldırılsa bile aynı şekilde yaşarız." Kaynak: Diogenes Laertios II 68.
Fr. 6. Felsefeden ne kazandığı sorulunca, "Herkesle gönül rahatlığıyla sohbet edebilmeyi," dedi. *Kaynak: Diogenes Laertios II 68. Antisthenes hakkında Diogenes Laertios VI 6: "Felsefeden ne kazandığı sorulunca, 'Kendimle sohbet edebilmeyi,' dedi."*
-
Τοῦτόν φασί ποτε κελεύσαντα πέρδικα πεντήκοντα δραχμῶν ὠνηθῆναι· αἰτιασαμένου δέ τινος, Σὺ δʼ οὐκ ἄν, εἶπεν, ὀβολοῦ τοῦτον ἐπρίω; ἐπινεύσαντος δέ, Τοσοῦτον, ἔφη, ἐμοὶ δύνανται αἱ πεντήκοντα δραχμαί. (Diog. Laert. II 66. Aliter rem enarrat Athen. VIII p. 343 C: ἀλλὰ μὴν καὶ Ἀρίστιππος ὁ Σωκρατικὸς ὀψοφάγος ἦν· ὅστις καὶ ὑπὸ Πλάτωνός ποτε ὀνειδιζόμενος ἐπὶ τῇ ὀψοφαγίᾳ, ὥς φησι Σωτίων καὶ Ἡγήσανδρος. Γράφει δʼ οὕτως ὁ Δελφός· Ἀρίστιππος, Πλάτωνος ἐπιτιμήσαντος αὐτῷ διότι πολλοὺς ἰχθῦς ἠγόρασε, δυοῖν ὀβολοῖν ἔφησεν ἐωνῆσθαι. Τοῦ δὲ Πλάτωνος εἰπόντος ὅτι καὶ αὐτὸς ἂν ἠγόρασα τοσούτου, Ὁρᾷς οὖν, εἶπεν, ὦ Πλάτων, ὅτι οὐκ ἐγὼ ὀψοφάγος, ἀλλὰ σὺ φιλάργυρος.)
-
Διονυσίου ποτέ, τριῶν ἑταιρῶν οὐσῶν, μίαν ἐκλέξασθαι κελεύσαντος, τὰς τρεῖς ἀπήγαγεν, εἰπών· Οὐδὲ τῷ Πάριδι συνήνεγκε μίαν προκρῖναι. Ἀπαγαγὼν μέντοι, φασίν, αὐτὰς ἄχρι τοῦ θυρῶνος, ἀπέλυσεν. Οὕτως ἦν καὶ ἑλέσθαι καὶ καταφρονῆσαι πολύς. (Diog. Laert. II 67. Athen. XII p. 544 D: παρὰ Διονυσίῳ διηνέχθη τινὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν γυναικῶν.)
-
Διονυσίου προσπτύσαντος αὐτῷ ἠνέσχετο· μεμψαμένου δέ τινος, Εἶτα οἱ μὲν ἁλιεῖς, εἶπεν, ὑπομένουσι ῥαίνεσθαι τῇ θαλάττῃ, ἵνα κωβιὸν θηράσωσιν· ἐγὼ δὲ μὴ ἀνάσχωμαι χρέμματι ῥανθῆναι, ἵνα βλέννον λάβω; (Diog. Laert. II 67. Pro membranarum scriptura κράμματι Menagius bene χρέμματι substituit. Aliter Athen. XII p. 544 D ex Hegesandro: Ἀρίστιππος ῥαινόμενος μὲν ὑπὸ τοῦ Διονυσίου θεράποντος, σκωπτόμενος δὲ ἐπὶ τῷ ἀνέχεσθαι ὑπʼ Ἀντιφῶντος, Εἰ δʼ ἁλιευόμενος, ἔφη, ἐτύγχανον, καταλιπὼν τὴν ἐργασίαν ἀπῆλθον;)
-
Παριόντα ποτὲ αὐτὸν λάχανα πλύνων Διογένης ἔσκωψε καί φησιν· Εἰ ταῦτα ἔμαθες προσφέρεσθαι, οὐκ ἂν τυράννων αὐλὰς ἐθεράπευες. Ὁ δέ· Καὶ σύ, εἶπεν, εἴπερ ᾔδεις ἀνθρώποις ὁμιλεῖν, οὐκ ἂν λάχανα ἔπλυνες. (Diog. Laert. II 68)
-
Ἐρωτηθείς ποτε, τί πλέον ἔχουσιν οἱ φιλόσοφοι, ἔφη· Ἐὰν πάντες οἱ νόμοι ἀναιρεθῶσιν, ὁμοίως βιωσόμεθα. (Diog. Laert. II 68)
-
Ἐρωτηθεὶς τί αὐτῷ περιγέγονεν ἐκ φιλοσοφίας, ἔφη· Τὸ δύνασθαι πᾶσι θαρραλέως ὁμιλεῖν. (Diog. Laert. II 68. Antisthenes apud Diog. Laert. VI 6: ἐρωτηθεὶς τί αὐτῷ περιγέγονεν ἐκ φιλοσοφίας, ἔφη· Τὸ δύνασθαι ἑαυτῷ ὁμιλεῖν.)
s512(Diogenes Laertios II 68; Apuleius, Florida.)
Fr. 7. Bir keresinde pahalı bir hayat sürdüğü için ayıplanınca, "Bu kötü bir şey olsaydı, tanrıların bayramlarında yapılmazdı," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 68.
Fr. 8. Dionysios ona neden filozofların zenginlerin kapısına gittiğini, zenginlerin ise artık filozofların kapısına gitmediğini sorunca, "Çünkü onlar neye ihtiyaçları olduğunu bilirler, bunlar ise bilmez," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 69. Başkaları bu sözü Simonides'e mal eder. Aristoteles, Retorik II 16, 1391a: "Simonides'in bilgeler ve zenginler hakkındaki sözü de buradan gelir: Hieron'un karısı ona zengin olmanın mı bilge olmanın mı daha iyi olduğunu sorunca, 'Zengin olmak,' demiş; 'çünkü bilgelerin zenginlerin kapısında vakit geçirdiklerini görüyorum.'" Stobaios, Antoloji XCI 31: "Simonides'e zenginliğin mi bilgeliğin mi daha çok tercih edilmeye değer olduğu sorulunca, 'Bilmiyorum,' dedi; 'ama bilgelerin zenginlerin kapısına gidip geldiklerini görüyorum.'" Aynı anlamda Antisthenes, Stobaios'ta, Antoloji III 46: "Antisthenes'e neden zenginlerin bilgelere değil, bilgelerin zenginlere gittiği sorulunca, 'Çünkü bilgeler hayat için neye ihtiyaçları olduğunu bilirler, zenginler ise bilmez; bilselerdi paradan çok bilgelikle ilgilenirlerdi,' dedi."
Fr. 9. Bir keresinde Platon pahalı bir hayat sürdüğü için onu ayıplayınca, "Sence Dionysios iyi biri mi?" dedi. Platon kabul edince, "Ama o benden çok daha pahalı yaşıyor," dedi; "demek ki hem pahalı hem güzel yaşamaya hiçbir engel yok." Kaynak: Diogenes Laertios II 69.
Fr. 10. Terbiye görmüş olanların terbiye görmemişlerden ne farkı olduğu sorulunca, "Terbiye edilmiş atların terbiye edilmemiş atlardan farkı kadar," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 69.
Fr. 11. Bir keresinde bir fahişenin evine girerken yanındaki delikanlılardan biri kızarınca, "Zor olan girmek değil, çıkamamaktır," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 69.
Fr. 12. Biri ona bir bilmece sorup "Çöz" deyince, "Budala," dedi, "bağlıyken bile başımıza dert olan şeyi çözmemi mi istiyorsun?" Kaynak: Diogenes Laertios II 70. Mullach'ın notu: λῦσαι ἐμὲ θέλεις diye yazdım; elyazmalarında λῦσαι θέλεις.
Fr. 13. "Dilenci olmak terbiye görmemiş olmaktan daha iyidir," dedi; "çünkü birinin paraya, ötekinin insanlığa ihtiyacı vardır." Kaynak: Diogenes Laertios II 70. Proklos, Hesiodos'un İşler ve Günler'i Şerhi, 291. dize ("en iyisi odur" vb.): "Stoacı Zenon dizelerin yerini değiştirip şöyle derdi: 'En iyisi, iyi söyleyene uyandır; kendi başına her şeyi düşünen de iyidir'; birinciliği söz dinlemeye, ikinciliği phronēsise veriyordu. Sokratesçi Aristippos ise tersine, öğüt verecek birine muhtaç olmanın dilenmekten daha kötü olduğunu söylerdi."
Fr. 14. Bir keresinde kendisine sövülürken çekip gidiyordu. Adam peşinden gelip "Neden kaçıyorsun?" deyince, "Çünkü kötü söz söyleme yetkisi sende, onu dinlememe yetkisi bende," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 70. Stobaios, Antoloji XIX 6 başka türlü anlatır: "Biri Aristippos'a sövünce, 'Kötü söz söylemenin efendisi sensin, onu hak ettiği kadar dinlemenin efendisi de ben,' dedi."
Fr. 15. Biri, filozofları hep zenginlerin kapısında gördüğünü söyleyince, "Hekimler de hastaların kapısındadır," dedi; "ama bu yüzden kimse hekim olmaktansa hasta olmayı seçmez." *Kaynak: Diogenes Laertios II 70.*
(Diog. Laert. II 68. Apuleius in Floridis.)
-
Ὀνειδιζόμενός ποτʼ ἐπὶ τῷ πολυτελῶς ζῆν, Εἰ τοῦτʼ, ἔφη, φαῦλόν ἐστιν, οὐκ ἂν ἐν ταῖς τῶν θεῶν ἑορταῖς ἐγίνετο. (Diog. Laert. II 68)
-
Ἐρωτηθεὶς ὑπὸ Διονυσίου διὰ τί οἱ μὲν φιλόσοφοι ἐπὶ τὰς τῶν πλουσίων θύρας ἔρχονται, οἱ δὲ πλούσιοι ἐπὶ τὰς τῶν φιλοσόφων οὐκέτι, ἔφη· Ὅτι οἱ μὲν ἴσασιν ὧν δέονται, οἱ δὲ οὐκ ἴσασιν. (Diog. Laert. II 69. Alii hoc dictum Simonidi tribuunt. Aristot. Rhet. II 16, p. 1391 a: ὅθεν καὶ τὸ Σιμωνίδου εἴρηται περὶ τῶν σοφῶν καὶ πλουσίων πρὸς τὴν γυναῖκα τὴν Ἱέρωνος ἐρομένην πότερον γενέσθαι κρεῖττον πλούσιον ἢ σοφόν· πλούσιον εἰπεῖν· τοὺς σοφοὺς γὰρ ἔφη ὁρᾶν ἐπὶ ταῖς τῶν πλουσίων θύραις διατρίβοντας. Stob. Flor. XCI 31: Σιμωνίδης ἐρωτηθεὶς πότερον αἱρετώτερον πλοῦτος ἢ σοφία, Οὐκ οἶδα, ἔφη, ὁρῶ μέντοι γε τοὺς σοφοὺς ἐπὶ τὰς τῶν πλουσίων θύρας φοιτῶντας. In eandem sententiam Antisthenes apud Stob. Flor. III 46: Ἀντισθένης ἐρωτηθεὶς τί δή ποτε οὐχ οἱ πλούσιοι πρὸς τοὺς σοφοὺς ἀπίασιν ἀλλʼ ἀνάπαλιν, εἶπεν ὅτι οἱ σοφοὶ μὲν ἴσασιν ὧν ἐστιν αὐτοῖς χρεία πρὸς τὸν βίον, οἱ δὲ οὐκ ἴσασιν· ἐπεὶ μᾶλλον σοφίας ἢ χρημάτων ἐπεμελοῦντο.)
-
Ὀνειδιζόμενός ποτʼ ἐπὶ τῷ πολυτελῶς ζῆν ὑπὸ Πλάτωνος, ἔφη· Ἆρα φαίνεταί σοι Διονύσιος ἀγαθός; τοῦ δʼ ὁμολογήσαντος, Καὶ μήν, ἔφη, ζῇ ἐμοῦ πολυτελέστερον· ὥστʼ οὐδὲν κωλύει καὶ πολυτελῶς καὶ καλῶς ζῆν. (Diog. Laert. II 69)
-
Ἐρωτηθείς, τίνι διαφέρουσιν οἱ πεπαιδευμένοι τῶν ἀπαιδεύτων, ἔφη· Ὥσπερ οἱ δεδαμασμένοι ἵπποι τῶν ἀδαμάστων. (Diog. Laert. II 69)
-
Εἰσιών ποτε εἰς ἑταίρας οἰκίαν, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ μειρακίων τινὸς ἐρυθριάσαντος, Οὐ τὸ εἰσελθεῖν, ἔφη, χαλεπόν, ἀλλὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἐξελθεῖν. (Diog. Laert. II 69)
-
Αἴνιγμά τινος αὐτῷ προτείναντος καὶ εἰπόντος, Λῦσον· Τί, ὦ μάταιε, ἔφη, λῦσαι ἐμὲ θέλεις, ὃ καὶ δεδεμένον ἡμῖν πράγματα παρέχει; (Diog. Laert. II 70. Scripsi λῦσαι ἐμὲ θέλεις; codd. λῦσαι θέλεις.)
-
Ἄμεινον, ἔφη, ἐπαίτην ἢ ἀπαίδευτον εἶναι· οἱ μὲν γὰρ χρημάτων, οἱ δʼ ἀνθρωπισμοῦ δέονται. (Diog. Laert. II 70. Proclus ad Hesiodi Op. et D. v. 291: οὗτος μὲν πανάριστος κτλ. Ζήνων μὲν ὁ Στωϊκὸς ἐνήλλαττε τοὺς στίχους, λέγων· Οὗτος μὲν πανάριστος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται, ἐσθλὸς δʼ αὖ κἀκεῖνος, ὃς αὐτῷ πάντα νοήσῃ, τῇ εὐπειθείᾳ τὰ πρωτεῖα διδούς, τῇ φρονήσει δὲ τὰ δευτερεῖα. Ἀρίστιππος δὲ ὁ ἀπʼ ἐναντίας ὁ Σωκρατικὸς ἔλεγε, συμβούλου δεῖσθαι χεῖρον εἶναι τοῦ προσαιτεῖν.)
-
Λοιδορούμενός ποτε ἀνεχώρει· τοῦ δʼ ἐπιδιώκοντος εἰπόντος, Τί φεύγεις; Ὅτι, φησί, τοῦ μὲν κακῶς λέγειν σὺ τὴν ἐξουσίαν ἔχεις, τοῦ δὲ μὴ ἀκούειν ἐγώ. (Diog. Laert. II 70. Aliter Stob. Flor. XIX 6: Ἀρίστιππος λοιδοροῦντος αὐτόν τινος ἔφη· Τοῦ μὲν λέγειν κακῶς σὺ κύριος εἶ, τοῦ δὲ δικαίως ἀκούειν ἐγώ.)
-
Εἰπόντος τινός, ὡς ἀεὶ τοὺς φιλοσόφους βλέποι παρὰ ταῖς τῶν πλουσίων θύραις· Καὶ γὰρ καὶ οἱ ἰατροί, φησί, παρὰ ταῖς τῶν νοσούντων· ἀλλʼ οὐ διὰ τοῦτό τις ἕλοιτʼ ἂν νοσεῖν ἢ ἰατρεύειν. (Diog. Laert. II 70)
s513(Diogenes Laertios II 70. Antisthenes'in benzer bir sözü Laertios VI 6'dadır.)
Fr. 16. Bir keresinde Korinthos'a giderken fırtınaya yakalanınca telaşa kapıldı. "Biz sıradan insanlar korkmuyoruz da siz filozoflar mı korkuyorsunuz?" diyen birine, "Çünkü ikimiz aynı türden bir psykhē için endişelenmiyoruz," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 71. Ailianos, Çeşitli Hikâyeler IX 20: "Aristippos denizde yolculuk ederken fırtına çıkınca çok telaşlandı. Yol arkadaşlarından biri, 'Aristippos, sen de mi çoğunluk gibi korkuyorsun?' dedi. O da, 'Hem de pek haklı olarak,' dedi; 'çünkü sizin endişeniz ve şimdiki tehlikeniz bedbaht bir hayat için, benimki ise saadet içindir.'"
Fr. 17. Çok şey bildiğiyle övünen birine şöyle dedi: "Çok yiyen ve çok idman yapanlar gerekeni alanlardan daha sağlıklı olmadığı gibi, değerli olanlar da çok şey okuyanlar değil, faydalı şeyler okuyanlardır." Kaynak: Diogenes Laertios II 71.
Fr. 18. Onun adına davada konuşup davayı kazandıktan sonra ona "Sokrates sana ne fayda sağladı?" diyen konuşma yazarına, "Senin benim için söylediğin sözlerin doğru olmasını," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 71.
Fr. 19. Kızı Arete'ye en iyi öğütleri verir, onu fazlasını küçümseyecek şekilde yetiştirirdi. Kaynak: Diogenes Laertios II 72. Aynı anlamda Sahte Aristippos, Sokratesçilerin Mektupları, s. 33 Orelli: "Sana, yöneticilere karşı işlerini idare etmeni öğütlüyorum; böylece benim bu öğüdümü faydalı bir şey olarak kabul edersin. Bu da fazlasına göz dikmemekti." Bkz. Fr. 74.
Fr. 20. Biri oğlunun terbiye görürse neyinin daha iyi olacağını sorunca, "Başka hiçbir şey olmasa bile, tiyatroda taşın üstünde taş gibi oturmayacak," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 72.
Fr. 21. Biri oğlunu ona emanet etmek isteyince beş yüz drahmi istedi. Adam, "Bu paraya bir köle satın alabilirim," deyince, "Satın al," dedi, "iki kölen olur." Kaynak: Diogenes Laertios II 72. Plutarkhos, Çocukların Terbiyesi Üzerine VII: "Aristippos da aklı fikri boş bir babayla pek nükteli bir şekilde alay etmişti. Biri ona çocuğunun terbiyesi için ne kadar ücret istediğini sorunca, 'Bin drahmi,' dedi. Adam, 'Herakles aşkına! Bu çok fazla; bin drahmiye bir köle satın alabilirim,' deyince, 'O hâlde,' dedi, 'iki kölen olur: hem oğlun hem satın alacağın.'" — Aynı yazar, On Hatibin Hayatı'nda İsokrates hakkında: "Çocuğuyla birlikte bir köleden başka bir şey göndermediğini söyleyen babaya, 'O hâlde git,' dedi, 'bir yerine iki kölen olacak.'" Krş. Photios, Bibliotheke CCLX.
Fr. 22. Tanıdıklarından para aldığını, bunu kendisi kullanmak için değil, onlar paralarını neye harcamak gerektiğini öğrensinler diye yaptığını söyledi. Kaynak: Diogenes Laertios II 72.
Fr. 23. Bir keresinde bir davası olduğu için bir hatip tuttuğundan ötürü ayıplanınca, "Akşam yemeği vereceğim zaman da aşçı tutarım," dedi.
(Diog. Laert. II 70. Similis est Antisthenis sententia apud Laert. VI 6.)
-
Εἰς Κόρινθόν ποτε αὐτῷ πλέοντι καὶ χειμαζομένῳ συνέβη ταραχθῆναι. Πρὸς οὖν τὸν εἰπόντα, Ἡμεῖς μὲν οἱ ἰδιῶται οὐ δεδοίκαμεν, ὑμεῖς δὲ οἱ φιλόσοφοι δειλιᾶτε; Οὐ γὰρ περὶ ὁμοίας, ἔφη, ψυχῆς ἀγωνιῶμεν ἑκάτεροι. (Diog. Laert. II 71. Aelian. Var. hist. IX 20: πλέων Ἀρίστιππος, χειμῶνος ἐπιγενομένου, πάνυ σφόδρα ἐταράττετο. Ἔφη δέ τις τῶν συμπλεόντων· Ὦ Ἀρίστιππε, καὶ σὺ δέδοικας ὡς οἱ πολλοί; ὁ δέ· Καὶ μάλα γε εἰκότως· ὑμῖν μὲν γὰρ περὶ κακοδαιμονίας ἐστὶ βίου ἡ σπουδὴ καὶ νῦν ὁ κίνδυνος, ἐμοὶ δὲ περὶ εὐδαιμονίας.)
-
Σεμνυνομένου τινὸς ἐπὶ πολυμαθίᾳ, ἔφη· Ὥσπερ οὐχ οἱ πλεῖστα ἐσθίοντες καὶ γυμναζόμενοι ὑγιαίνουσι μᾶλλον τῶν τὰ δέοντα προσφερομένων, οὕτως οὐχ οἱ πολλά, ἀλλʼ οἱ χρήσιμα ἀναγινώσκοντές εἰσι σπουδαῖοι. (Diog. Laert. II 71)
-
Πρὸς τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ λογογράφον δίκην εἰπόντα καὶ νικήσαντα, ἔπειτα φάσκοντα πρὸς αὐτόν· Τί σε ὤνησε Σωκράτης; Τοῦτο, ἔφη, τοὺς λόγους οὓς εἶπας ὑπὲρ ἐμοῦ ἀληθεῖς εἶναι. (Diog. Laert. II 71)
-
Τὰ ἄριστα ὑπετίθετο τῇ θυγατρὶ Ἀρήτῃ, συνασκῶν αὐτὴν ὑπεροπτικὴν τοῦ πλείονος εἶναι. (Diog. Laert. II 72. In eandem sententiam Pseudaristippus in Epistolis Socraticorum p. 33 Orelli: ὑποτίθεμαί σοι τὰ πρὸς ἄρχοντας οἰκονομεῖν ⟦?⟧, ὥστε τὸ ἐμὸν συμβούλευμα τοῦτο συμφέρον δέχεσθαι. Τοῦτο δʼ ἦν μὴ τοῦ πλείονος ὀριγνᾶσθαι. Vide fragm. 74.)
-
Ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος, τί αὐτοῦ ὁ υἱὸς ἀμείνων ἔσται παιδευθείς, Καὶ εἰ μηδὲν ἄλλο, εἶπεν, ἐν γοῦν τῷ θεάτρῳ οὐ καθεδήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ. (Diog. Laert. II 72)
-
Συνιστάντος τινὸς αὐτῷ υἱόν, ᾔτησε πεντακοσίας δραχμάς· τοῦ δὲ εἰπόντος, Τοσούτου δύναμαι ἀνδράποδον ὠνήσασθαι· Πρίω, ἔφη, καὶ ἕξεις δύο. (Diog. Laert. II 72. Plut. De liberis educandis cap. VII: ᾗ καὶ Ἀρίστιππος οὐκ ἀκόμψως ἀλλὰ πάνυ ἀστείως ἐπέσκωψε τῷ λόγῳ πατέρα νοῦ καὶ φρενῶν κενόν. Ἐρωτήσαντος γάρ τινος αὐτόν, πόσον αἰτοίη μισθὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ τέκνου παιδεύσεως, Χιλίας, ἔφη, δραχμάς. Τοῦ δέ, Ἡράκλεις, εἰπόντος, ὡς ὑπέρπολυ τὸ αἴτημα· δύναμαι γὰρ ἀνδράποδον χιλίων πρίασθαι· Τοιγαροῦν, εἶπε, δύο ἕξεις ἀνδράποδα, καὶ τὸν υἱὸν καὶ ὃν ἂν πρίῃ. — Idem in Vitis decem oratorum de Isocrate: πρὸς δὲ τὸν εἰπόντα πατέρα, ὡς οὐδὲν ἄλλο ἢ ἀνδράποδον συνέπεμψε τῷ παιδίῳ· Τοιγαροῦν, ἔφη, ἄπιθι· δύο γὰρ ἀνθʼ ἑνὸς ἕξεις ἀνδράποδα. Cf. Photius Bibl. cod. CCLX.)
-
Ἀργύριον εἶπε παρὰ τῶν γνωρίμων λαμβάνειν, οὐχ ἵνα αὐτὸς χρῷτο, ἀλλʼ ἵνʼ ἐκεῖνοι εἰδεῖεν εἰς τίνα δεῖ χρῆσθαι τοῖς ἀργυρίοις. (Diog. Laert. II 72)
-
Ὀνειδιζόμενός ποτε ὅτι δίκην ἔχων ἐμισθώ-
s514Kaynak: Diogenes Laertios II 72.
Fr. 24. Bir keresinde Dionysios onu felsefeden bir şey söylemeye zorlayınca, "Gülünç," dedi, "konuşmayı benden öğreniyorsun da ne zaman konuşmak gerektiğini bana sen öğretiyorsun." Buna kızan Dionysios onu sofranın en sonuna oturttu; o da, "Bu yeri daha itibarlı kılmak istedin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 73. Athenaios XII 544b bunu daha geniş anlatır: "Sık sık hakarete uğradığı hâlde Dionysios'un şatafatından hoşlanırdı. Hegesandros, bir keresinde onun yanında itibarsız bir yere oturtulduğunda buna katlandığını söyler. Dionysios, oturduğu yerin dünküne göre nasıl göründüğünü sorunca, ikisinin birbirine benzediğini söyledi: 'Çünkü o yer bugün benden ayrıldığı için itibarsızdır, ama dün benim sayemde hepsinin en itibarlısıydı; bu yer ise bugün benim varlığım sayesinde itibarlı oldu, dün ben orada yokken itibarsızdı.'"
Fr. 25. Yüzmesiyle övünen birine, "Bir yunusun işiyle böbürlenmekten utanmıyor musun?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 73.
Fr. 26. Bir keresinde bilgenin bilge olmayandan farkı sorulunca, "İkisini de çıplak olarak tanımadıkları insanların arasına gönder, anlarsın," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 73. Krş. aşağıda Fr. 61 ve Phaedrus, Masallar IV 21.
Fr. 27. Çok içip sarhoş olmamakla övünen birine, "Bunu katır da yapar," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 73.
Fr. 28. Bir fahişeyle birlikte yaşadığı için onu suçlayan birine şöyle dedi: "Bir zamanlar birçok kişinin oturduğu bir evi tutmakla hiç kimsenin oturmadığı bir evi tutmak arasında bir fark var mı?" Adam "Hayır" deyince, "Peki, binlerce kişinin bindiği bir gemiyle hiç kimsenin binmediği bir gemiyle yolculuk etmek arasında?" dedi. "Hiç yok." "O hâlde birçok kişinin birlikte olduğu bir kadınla birlikte olmakla hiç kimsenin birlikte olmadığı bir kadınla birlikte olmak arasında da fark yoktur," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 74. Aynı konuda Athenaios XIII 588e–f: "Aristippos her yıl Poseidon bayramında Aigina'da günlerini onunla [Lais'le] geçirirdi. Bir hizmetkârı, 'Sen ona bu kadar para veriyorsun, o ise Köpek Diogenes'le karşılıksız düşüp kalkıyor,' diye onu ayıplayınca şöyle cevap verdi: 'Ben Lais'e çok şey veriyorum ki ondan ben yararlanayım, başkası yararlanmasın diye değil.' Diogenes ona, 'Aristippos, herkesin ortak fahişesiyle yaşıyorsun; ya benim gibi Kinik ol ya da bundan vazgeç,' deyince Aristippos şöyle dedi: 'Diogenes, daha önce başkalarının oturduğu bir evde oturmak sana tuhaf mı geliyor?' 'Hayır,' dedi. 'Peki, birçok kişinin yolculuk ettiği bir gemi?' 'O da değil,' dedi. 'O hâlde birçok kişinin birlikte olduğu bir kadınla birlikte olmak da tuhaf değildir.'"
Fr. 29. Sokrates'in öğrencisi olduğu hâlde para aldığı için onu suçlayan birine, "Elbette alıyorum," dedi; "Sokrates de, bazıları ona tahıl ve şarap gönderdiğinde, biraz alıp gerisini geri gönderirdi; çünkü onun kâhyaları Atinalıların ileri gelenleriydi, benimki ise parayla satın alınmış Eutykhides." Kaynak: Diogenes Laertios II 74. Mullach'ın notu: Bu yeri Desiderius Heraldus'la birlikte (De rerum iudicatarum auctoritate II, s. 345) düzelttim. Önceden şöyle okunuyordu: "ἀργύριον λαμβάνει, καὶ μάλα, εἶπε· καὶ γὰρ Σωκράτης, πεμπόντων αὐτῷ τινων καὶ σῖτον καὶ οἶνον, ὀλίγα λαμβάνοντα, τὰ λοιπὰ ἀποπέμπειν· εἶχε γὰρ ταμίας τοὺς πρώτους κτλ."
Fr. 30. Fahişe Lais'le düşüp kalktığı için onu kınayanlara şöyle dedi: "Lais'e ben sahibim, ama Lais bana sahip değil." Çünkü en iyisi hazlardan uzak durmak değil, onlara hâkim olmak ve onlara yenilmemektir. *Kaynak: Diogenes Laertios II 75.*
σατο ῥήτορα, Καὶ γάρ, ἔφη, ὅταν δεῖπνον ἔχω, μάγειρον μισθοῦμαι. (Diog. Laert. II 72)
-
Ἀναγκαζόμενός ποτε ὑπὸ Διονυσίου εἰπεῖν τι τῶν ἐκ φιλοσοφίας, Γελοῖον, ἔφη, εἰ τὸ λέγειν μὲν παρʼ ἐμοῦ μανθάνεις, τὸ δὲ πότε δεῖ λέγειν σύ με διδάσκεις. Ἐπὶ τούτῳ δὴ ἀγανακτήσαντα τὸν Διονύσιον ἔσχατον αὐτὸν κατακλῖναι· καὶ τόν, Ἐνδοξότερον, φάναι, τὸν τόπον ἠθέλησας ποιῆσαι. (Diog. Laert. II 73. Latius hoc perscribit Athen. XII p. 544 B: καὶ ταῖς Διονυσίου πολυτελείαις ἔχαιρε, καίτοι πολλάκις ἐνυβριζόμενος. Ἡγήσανδρος γοῦν φησιν, ὡς καὶ ἀδόξου ποτὲ κλισίας παρʼ αὐτῷ τυχὼν ἤνεγκεν, ἐρωτήσαντός τε τοῦ Διονυσίου, τί φαίνεται ἡ κατάκλισις πρὸς τὴν χθές, ἔφησε παραπλησίαν εἶναι. Ἐκείνη τε γάρ, ἔφησεν, ἄδοξος τήμερον χωρισθεῖσα ἐμοῦ, χθὲς δὲ πασῶν ἦν ἐνδοξοτάτη διʼ ἡμᾶς· αὕτη δὲ τήμερον ἔνδοξος γέγονε διὰ τὴν ἡμετέραν παρουσίαν, χθὲς δὲ ἦν ἄδοξος μὴ παρόντος ἐμοῦ.)
-
Αὐχοῦντός τινος ἐπὶ τῷ κολυμβᾶν, Οὐκ αἰσχύνῃ, εἶπεν, ἐπὶ δελφῖνος ἔργοις ἀλαζονευόμενος; (Diog. Laert. II 73)
-
Ἐρωτηθείς ποτε, τίνι διαφέρει ὁ σοφὸς τοῦ μὴ σοφοῦ, ἔφη· Εἰς ἀγνῶτας τοὺς δύο γυμνοὺς ἀπόστειλον, καὶ εἴσῃ. (Diog. Laert. II 73. Cf. infra fragm. 61 et Phaedr. fab. IV 21.)
-
Αὐχοῦντός τινος ἐπὶ τῷ πολλὰ πίνειν καὶ μὴ μεθύσκεσθαι, Τοῦτο καὶ ἡμίονος, ἔφη. (Diog. Laert. II 73)
-
Πρὸς τὸν αἰτιώμενον ὅτι ἑταίρᾳ συνοικεῖ, Ἆρά γε, εἶπεν, μή τι διενήνοχεν οἰκίαν λαβεῖν, ἐν ᾗ πολλοί ποτε ᾤκησαν, ἢ μηδείς; Εἰπόντος δέ, οὔ· Τί δέ, πλεῦσαι ἐν νηΐ, ᾗ μυρίοι ποτὲ ἐνέπλευσαν, ἢ μηδείς; Οὐδαμῶς. Οὐδʼ ἄρα γυναικί, ἔφη, συνεῖναι, ᾗ πολλοὶ κέχρηνται, ἢ μηδείς. (Diog. Laert. II 74. De eadem re Athen. XIII p. 588 E F: Ἀρίστιππος δὲ κατʼ ἔτος συνδιημέρευεν αὐτῇ (Λαΐδι) ἐν Αἰγίνῃ τοῖς Ποσειδωνίοις· καὶ ὀνειδιζόμενος ὑπὸ οἰκέτου ὅτι «Σὺ μὲν αὐτῇ τοσοῦτον ἀργύριον δίδως, ἡ δὲ προῖκα Διογένει τῷ κυνὶ συγκυλίεται», ἀπεκρίνατο· «Ἐγὼ Λαΐδι χορηγῶ πολλά, ἵνα αὐτὸς αὐτῆς ἀπολαύω, οὐχ ἵνα μὴ ἄλλος.» Τοῦ δὲ Διογένους εἰπόντος αὐτῷ· «Ὦ Ἀρίστιππε, κοινῇ συνοικεῖς πόρνῃ· ἢ κύνιζε οὖν ὡς ἐγώ, ἢ πέπαυσο», καὶ ὁ Ἀρίστιππος· «Ἆρά γε μή τί σοι ἄτοπον δοκεῖ εἶναι, Διόγενες, οἰκίαν οἰκεῖν ἐν ᾗ πρότερον ᾤκησαν ἄλλοι;» «Οὐ γάρ», εἶπεν. «Τί δαί; ναῦν ἐν ᾗ πολλοὶ πεπλεύκασιν;» «Οὐδὲ τοῦτο», ἔφη. «Οὕτως οὖν οὐδὲ γυναικὶ συνεῖναι ἄτοπόν ἐστιν ᾗ πολλοὶ κέχρηνται.»)
-
Πρὸς τὸν αἰτιώμενον ὅτι Σωκράτους μαθητὴς ὢν ἀργύριον λαμβάνει, Καὶ μάλα, εἶπεν· καὶ γὰρ Σωκράτης, πεμπόντων αὐτῷ τινων καὶ σῖτον καὶ οἶνον, ὀλίγα λαμβάνων τὰ λοιπὰ ἀποπέμπει· εἶχε γὰρ ταμίας τοὺς πρώτους Ἀθηναίων, ἐγὼ δὲ Εὐτυχίδην ἀργυρώνητον. (Diog. Laert. II 74. Emendavi locum cum Desiderio Heraldo lib. II De rerum iudicatarum auctoritate p. 345. Antea legebatur: ἀργύριον λαμβάνει, καὶ μάλα, εἶπε· καὶ γὰρ Σωκράτης, πεμπόντων αὐτῷ τινων καὶ σῖτον καὶ οἶνον, ὀλίγα λαμβάνοντα, τὰ λοιπὰ ἀποπέμπειν· εἶχε γὰρ ταμίας τοὺς πρώτους κτλ.)
-
Πρὸς τοὺς μεμφομένους ὅτι ἐχρῆτο Λαΐδι τῇ ἑταίρᾳ, ἔφη· Ἔχω Λαΐδα, ἀλλʼ οὐκ ἔχομαι. Ἐπεὶ τὸ κρατεῖν καὶ μὴ ἡττᾶσθαι ἡδονῶν ἄριστον, οὐ τὸ μὴ χρῆσθαι. (Diog. Laert. II 75)
s515Krş. Athenaios XII 544d: "Aristippos Lais için, 'Sahibim, ama sahiplenilmiyorum,' derdi."
Fr. 31. Pahalı yiyecekler aldığı için onu ayıplayan birine, "Sen bunları üç obolosa almaz mıydın?" dedi. Adam kabul edince, "O hâlde hazza düşkün olan ben değilim, paraya düşkün olan sensin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 75.
Fr. 32. Bir keresinde Dionysios'un kâhyası Simos ona pahalı evini ve mozaik döşemelerini gösterirken (Simos Phrygialı ve bela bir adamdı), Aristippos boğazını temizleyip onun yüzüne tükürdü. Adam öfkelenince, "Daha uygun bir yer bulamadım," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 75. Mullach'ın notu: Bu davranış daha çok Kinik Diogenes'in huyuna uyar; Galenos da Sanatlara Teşvik 4'te bunu ona mal eder: "Diogenes, kendisine ait her şeyi özenle düşünmüş ama yalnız kendisini büsbütün ihmal etmiş birinin evinde ağırlanırken, tükürecekmiş gibi boğazını temizledi, sonra çevresine bakındı; çevredeki hiçbir şeye tükürmedi, yalnız ev sahibinin kendisine tükürdü. Ev sahibi öfkelenip sebebini sorunca, evdeki hiçbir şeyin onun kadar ihmal edilmiş olmadığını gördüğünü söyledi: Bütün duvarlar değerli resimlerle süslenmiş, zemin pahalı taşlardan yapılmış ve bu taşlardan işlenmiş tanrı tasvirleriyle bezenmişti; bütün eşyalar parlak ve temizdi, yaygılar ve sedirler güzelce hazırlanmıştı; ihmal edilmiş gördüğü yalnız oydu; bütün insanlar da orada bulunan yerlerin en değersizine tükürmeye alışkındır." Bkz. Kinik Diogenes, Fr. 94.
Fr. 33. Sokrates'in nasıl öldüğü sorulunca, "Benim dileyeceğim gibi," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 76.
Fr. 34. Bir keresinde sofist Polyksenos yanına gelmiş, kadınları ve pahalı yiyecekleri görünce onu ayıplamıştı. Aristippos biraz bekledikten sonra, "Bugün sen de bizimle birlikte olabilir misin?" dedi. Polyksenos kabul edince, "O hâlde neden ayıpladın?" dedi; "anlaşılan yiyecekleri değil, masrafı ayıplıyorsun." Kaynak: Diogenes Laertios II 76–77.
Fr. 35. Yolda kölesi para taşırken yükün ağırlığından bunalınca, "Fazlasını dök, taşıyabildiğin kadarını taşı," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 77. Suidas da aynı olayı anar: "Söylendiğine göre kölesi onun parasını taşırken ağırlığından sıkılınca, 'Ağır geleni at,' dedi."
Fr. 36. Bir keresinde denizde yolculuk ederken, geminin korsan gemisi olduğunu anlayınca altınlarını alıp saydı; sonra istemeden yapıyormuş gibi denize düşürdü ve güya feryat etti. Bazıları onun şunu da eklediğini söyler: Bunların Aristippos yüzünden kaybolması, Aristippos'un bunlar yüzünden yok olmasından daha iyidir. *Kaynak: Diogenes Laertios II 77. Aristippos'un benzer bir sözü, Stobaios, Antoloji LVIII 13: "Biri Aristippos'a 'Tarla senin yüzünden elden gitti' deyince, 'Benim yüzümden tarlanın gitmesi, tarla yüzünden benim gitmemden daha iyi değil mi?' dedi." — Plutarkhos, Gönül Huzuru Üzerine VIII: "Güzel bir tarlasını kaybedince, onunla birlikte üzülüp öfkelenir görünenlerden birine şunu sordu: 'Senin tek bir küçük tarlan var, benim ise elimde üç tarla kalıyor, değil mi?' Adam kabul edince, 'O hâlde neden asıl biz senin hâline üzülmüyoruz?' dedi." — Suidas: "Gemiyle yolculuk ederken, yanında taşıdıkları yüzünden tehlikeye düşünce onları denize attı; 'Çünkü bunların kaybı benim kurtuluşumdur,' dedi."*
naeus lib. XII p. 544 D: ὁ δʼ Ἀρίστιππος ἐπὶ τῆς Λαΐδος ἔλεγεν· Ἔχω καὶ οὐκ ἔχομαι.)
-
Πρὸς τὸν ὀνειδίσαντα αὐτῷ πολυτελῆ ὀψωνίαν ἔφη· Σὺ δʼ οὐκ ἂν τριωβόλου ταῦτʼ ἐπρίω; ὁμολογήσαντος δέ, Οὐκέτι τοίνυν, ἔφη, φιλήδονος ἐγώ, ἀλλὰ σὺ φιλάργυρος. (Diog. Laert. II 75)
-
Σίμου ποτὲ τοῦ Διονυσίου ταμίου πολυτελῆ οἶκον αὐτῷ καὶ λιθοστρώτους δεικνύντος (ἦν δὲ Φρὺξ καὶ ὄλεθρος), ἀναχρεμψάμενος προσέπτυσε τῇ ὄψει· τοῦ δʼ ἀγανακτήσαντος, Οὐκ εἶχον, εἶπε, τόπον ἐπιτηδειότερον. (Diog. Laert. II 75. Convenit hoc factum magis in Diogenis Cynici mores, cui attribuit Galenus in Cohortatione ad artes cap. 4: Διογένης ἑστιώμενος παρά τινι, τῶν μὲν ἑαυτοῦ πάντων ἀκριβῶς προνενοημένῳ, μόνου δὲ ἑαυτοῦ παντάπασιν ἠμελημένῳ, χρεμψάμενος ὡς πτύσων, εἶτʼ ἐν κύκλῳ περισκοπήσας, εἰς οὐδὲν μὲν τῶν πέριξ ἔπτυσεν, αὐτῷ δὲ μόνῳ προσέπτυσε τῷ δεσπότῃ τῆς οἰκίας. Ἀγανακτοῦντος δʼ αὐτοῦ καὶ τὴν αἰτίαν ἐρωτῶντος, οὐδὲν ἔφησεν ὁρᾶν οὕτως ἠμελημένον τῶν κατὰ τὴν οἰκίαν ὡς ἐκεῖνον· τοὺς γὰρ τοίχους ἅπαντας ἀξιολόγοις γραφαῖς κεκοσμῆσθαι, τὸ δʼ ἔδαφος ἐκ ψήφων πολυτελῶν συγκεῖσθαι, θεῶν εἰκόνας ἔχον ἐξ αὐτῶν διατετυπωμένας, ἅπαντα τὰ σκεύη λαμπρὰ καὶ καθαρά, καὶ τὴν στρωμνὴν καὶ τὰς κλίνας εἰς κάλλος ἐξησκῆσθαι· μόνον δʼ ἐκεῖνον ὁρᾶν ἠμελημένον· εἰθίσθαι δʼ ἅπασιν ἀνθρώποις εἰς τοὺς ἀτιμοτάτους τῶν παρόντων τόπων ἀποπτύειν. Vide Diogenis Cynici fragm. 94.)
-
Ἐρωτώμενος, πῶς ἀπέθανε Σωκράτης, ἔφη· Ὡς ἂν ἐγὼ εὐξαίμην. (Diog. Laert. II 76)
-
Πολυξένου ποτὲ τοῦ σοφιστοῦ εἰσελθόντος πρὸς αὐτόν, καὶ θεασαμένου γυναῖκάς τε καὶ πολυτελῆ ὀψωνίαν, ἔπειτα αἰτιασαμένου, μικρὸν διαλιπών, Δύνασαι, ἔφη, καὶ σὺ μεθʼ ἡμῶν σήμερον γενέσθαι; τοῦ δʼ ἐπινεύσαντος, Τί οὖν, ἔφη, ἐμέμφου; ἔοικας γὰρ οὐ τὴν ὀψωνίαν, ἀλλὰ τὸ ἀνάλωμα αἰτιᾶσθαι. (Diog. Laert. II 76–77)
-
Τοῦ θεράποντος ἐν ὁδῷ βαστάζοντος ἀργύριον καὶ βαρυνομένου, Ἀπόχεε, ἔφη, τὸ πλέον, καὶ ὅσον δύνασαι βάσταζε. (Diog. Laert. II 77. Eiusdem rei meminit Suidas: λέγεται δὲ ὅτι καὶ τοῦ παιδὸς αὐτῷ φέροντος ἀργύριον, καὶ ἀχθομένου τῷ βάρει, τὸ βαροῦν ἀπόβαλε, ἔφη.)
-
Πλέων ποτέ, ἐπεὶ τὸ σκάφος ἔγνω πειρατικόν, λαβὼν τὸ χρυσίον ἠρίθμει· ἔπειτα εἰς τὴν θάλατταν, ὡς μὴ θέλων, παρακατέβαλε, καὶ δῆθεν ἀνῴμωξεν. Οἱ δὲ καὶ ἐπειπεῖν φασιν αὐτόν, ὡς ἄμεινον ταῦτα διʼ Ἀρίστιππον, ἢ διὰ ταῦτα Ἀρίστιππον ἀπολέσθαι. (Diog. Laert. II 77. Similis Aristippi sententia est apud Stob. Flor. LVIII 13: Ἀρίστιππος λέγοντός τινος αὐτῷ «διὰ σὲ ἀπώλετο ὁ ἀγρός», «Οὐκοῦν, ἔφη, κάλλιον διʼ ἐμὲ τὸν ἀγρὸν ἢ διὰ τὸν ἀγρὸν ἐμέ;» — Plut. De animi tranq. cap. VIII: χωρίον ἀπολέσας καλόν, ἠρώτησεν ἕνα τῶν πάνυ προσποιουμένων συνάχθεσθαι καὶ συναγανακτεῖν· Οὐχὶ σοὶ μὲν χωρίδιον ἕν ἐστιν, ἐμοὶ δὲ τρεῖς ἀγροὶ καταλείπονται; συνομολογήσαντος δʼ ἐκείνου· Τί οὖν, εἶπεν, οὐ σοὶ μᾶλλον ἡμεῖς συναχθόμεθα; — Suidas: ἀποπλεύσας δὲ ἐν πλοίῳ διʼ ἃ ἐπήγετο, εἰς τὴν θάλασσαν ἐξέβαλεν αὐτά· ἡ γὰρ τούτων, ἔφη, ἀπώλεια ἐμοὶ σωτηρία.)
s516Fr. 37. Bir keresinde Dionysios ona ne için geldiğini sorunca, "Elimdekini paylaşmaya, elimde olmayandan pay almaya," dedi. Bazıları ise şöyle cevap verdiğini söyler: "Bilgeliğe ihtiyacım olduğunda Sokrates'e giderdim; şimdi paraya ihtiyacım var, sana geliyorum." Kaynak: Diogenes Laertios II 77–78.
Fr. 38. İnsanları, çanak çömlek alırken onları dikkatle incelediği hâlde hayatları gelişigüzel değerlendirdiği için kınardı. Bazıları bu sözü Diogenes'e mal eder. Kaynak: Diogenes Laertios II 78.
Fr. 39. Anlatıldığına göre bir keresinde içki meclisinde Dionysios herkesin mor bir giysi giyip dans etmesini emredince Platon bunu kabul etmemiş ve şöyle demiş: Ben kadın giysisi giyemem. Aristippos ise giysiyi alıp dansa başlamak üzereyken şu yerinde cevabı vermiş: Bakkhos coşkusunun içinde bile namuslu kadın bozulmaz. Kaynak: Diogenes Laertios II 78. Suidas da ("Aristippos" maddesi) hemen hemen aynı şekilde anlatır: "Sicilya tiranı Dionysios'un yanına gidip içki yarışını kazandı, mor bir giysi giyip dansı da ilk o başlattı. Platon ise giysi kendisine getirilince Euripides'in şu iambos dizelerini söyledi: 'Ben kadın giysisi giyemem; erkek doğdum, erkek soyundan geldim.' Aristippos ise giysiyi alıp gülerek aynı şairin şu sözünü söyledi: 'Bakkhos coşkusunun içinde bile ölçülü akıl bozulmaz.'" Nazianzoslu Gregorios, İambos Şiirleri VIII'de Dionysios yerine yanlışlıkla Arkhelaos'u anar: "Bilge Arkhelaos, nasıl ve ne sebeple bilmem, bilgelere bir kadın giysisi armağan edince Platon kabul etmedi ve Euripides'ten yerinde bir iambos söyledi: 'Ben kadın giysisi giyemem.' Öteki ise, armağanı getiren adam onu eline verince seve seve aldı ve iambosun inceliğine iambosla karşılık verdi: 'Bakkhos coşkusunun içinde bile namuslu kadın bozulmaz.'" Krş. Sextus Empiricus, Pyrrhonculuğun Ana Hatları III 204.
Fr. 40. Bir keresinde bir dostu için Dionysios'a ricada bulunmuş, isteğini kabul ettiremeyince ayaklarına kapanıp onu ikna etmişti. Bununla alay eden birine, "Kabahat bende değil," dedi, "kulakları ayaklarında olan Dionysios'ta." Kaynak: Diogenes Laertios II 79. Suidas da benzer biçimde anlatır: "Bir dostu için ricada bulunup isteğini kabul ettiremeyince ayaklarına sarıldı ve onu ikna etti; 'Bu dalkavukluğun kabahati bende değil,' dedi, 'kulakları dizlerinde olan Dionysios'ta.'"
Fr. 41. Asya'da bulunduğu sırada satrap Artaphernes onu yakalatmıştı. "Burada bile mi yüreklisin?" diyen birine, "Ahmak," dedi, "Artaphernes'le konuşacağım şu andan daha çok ne zaman yürekli olabilirim ki?" Kaynak: Diogenes Laertios II 79.
Fr. 42. Genel eğitimin derslerini görüp felsefeden geri kalanların Penelope'nin taliplerine benzediğini söylerdi: Onlar da Melantho'yu, Polydora'yı ve öteki hizmetçileri elde etmişlerdi, ama hanımın kendisi dışında herkesle evlenebilirlerdi. Ariston da buna benzer bir şey söylemiştir: Odysseus Hades'e indiğinde ölülerin hemen hepsini görmüş, onlarla karşılaşmış, ama kraliçenin kendisini görmemişti. *Kaynak: Diogenes Laertios II 79. Plutarkhos, Çocukların Eğitimi Üzerine 10, bu sözü Bion'a mal eder: "Filozof Bion da nükteli bir söz söylemiştir: Talipler Penelope'ye yaklaşamayınca onun hizmetçileriyle yatıyorlardı; felsefeye erişemeyenler de aynı şekilde hiçbir değeri olmayan öteki bilgiler içinde kendilerini kurutup iskelete çeviriyorlar." Stobaios, Antoloji IV 110, sözü Ariston'a verir. Yahudi Philon'un Ön Eğitim Üzerine'deki şu sözü de buna benzer: "Bazıları hizmetçilerin cilvelerine kapılıp hanımları olan felsefeyi ihmal ettiler; kimi şiirde, kimi çizimlerde, kimi renk karışımlarında, kimi daha binlerce başka şeyde yaşlandı ve asıl hanıma bir türlü ulaşamadı."*
-
Διονυσίου ποτὲ ἐρομένου, ἐπὶ τί ἥκοι, ἔφη· Ἐπὶ τὸ μεταδώσειν ὧν ἔχει καὶ μεταλήψεσθαι ὧν μὴ ἔχει. Ἔνιοι δὲ (φασὶν) οὕτως ἀποκρίνασθαι· Ὁπότε μὲν σοφίας ἐδεόμην, ἧκον παρὰ τὸν Σωκράτη· νῦν δὲ χρημάτων δεόμενος παρὰ σὲ ἥκω. (Diog. Laert. II 77–78)
-
Κατεγίνωσκε τῶν ἀνθρώπων ὡς τὰ σκεύη μὲν ἐν ταῖς ἀγορασίαις σκοπούντων, τοὺς δὲ βίους εἰκῇ δοκιμαζόντων. Οἱ δὲ τοῦτο Διογένους φασί. (Diog. Laert. II 78)
-
Καί ποτε παρὰ πότον κελεύσαντος Διονυσίου ἕκαστον ἐν πορφυρᾷ ἐσθῆτι ὀρχήσασθαι, τὸν μὲν Πλάτωνα μὴ προσέσθαι (φασὶ) εἰπόντα· Οὐκ ἂν δυναίμην θῆλυν ἐνδῦναι στολήν· τὸν δʼ Ἀρίστιππον λαβόντα καὶ μέλλοντα ὀρχήσασθαι εὐστόχως εἰπεῖν· Καὶ γὰρ ἐν βακχεύμασιν οὖσʼ ἥ γε σώφρων οὐ διαφθαρήσεται. (Diog. Laert. II 78. Prope eodem modo Suidas v. Ἀρίστιππος· καὶ πρὸς Διονύσιον τὸν Σικελίας τύραννον ἐλθών, καὶ πίνων, ἐνίκα, καὶ ὀρχήσεως τῆς ἄλλης κατῆρξεν, ἐνδὺς ἐσθῆτα ἁλουργῆ. Πλάτων δὲ προσκομιζομένης αὐτῷ τῆς στολῆς εἶπεν Εὐριπίδου ἰαμβεῖα· Οὐκ ἂν δυναίμην θῆλυν ἐνδῦναι στολήν, Ἄρρην πεφυκώς, καὶ γένους ἐξ ἄρρενος. Ἀρίστιππος δὲ δεξάμενος, καὶ γελάσας εἶπε τοῦ αὐτοῦ ποιητοῦ· Καὶ γὰρ ἐν βακχεύμασιν Ὁ νοῦς ὁ σώφρων οὐ διαφθαρήσεται. — Pro Dionysio Archelaum perperam memorat Gregorius Nazianzenus Carm. Iamb. VIII: Στολὴν γυναικὸς Ἀρχελάου τοῦ σοφοῦ (leg. τοῖς σοφοῖς), οὐκ οἶδʼ ὅπως τε καὶ διʼ ἥντινʼ αἰτίαν, δωρουμένου· Πλάτων μὲν οὐ προσήκατο, ἴαμβον εἰπὼν καίριον ἐξ Εὐριπίδου· Οὐκ ἂν δυναίμην θῆλυν ἐνδῦναι στολήν. Ὁ δʼ, ὡς τὸ δώρημʼ ἦλθεν εἰς αὐτοῦ χέρας, φέροντος ἀνδρός, καὶ προθύμως λαμβάνει, καὶ τὴν ἰάμβου κομψότητʼ ἰάμβῳ βάλλει, τόδʼ εἰπών· Καὶ γὰρ ἐν βακχεύμασιν οὖσʼ ἥ γε σώφρων οὐ διαφθαρήσεται. Cf. Sext. Emp. Pyrrh. Hypot. III 204.)
-
Δεόμενός ποτε περὶ φίλου Διονυσίου καὶ μὴ ἐπιτυγχάνων, εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ πεσὼν ἔπεισε. Πρὸς οὖν τὸν ἐπισκώψαντα, Οὐκ ἐγώ, φησίν, αἴτιος, ἀλλὰ Διονύσιος ὁ ἐν τοῖς ποσὶ τὰς ἀκοὰς ἔχων. (Diog. Laert. II 79. Similiter Suidas: ὑπὲρ φίλου δὲ ἀξιῶν, καὶ μὴ τυγχάνων, τῶν ποδῶν ἥψατο καὶ ἔπεισε, καὶ Οὐ ταύτης ἐγὼ τῆς κολακείας αἴτιος, εἶπεν, ἀλλὰ Διονύσιος, ὁ ἐν τοῖς γόνασι τὰς ἀκοὰς ἔχων. Restitui autem cum Ioach. Kuhnio πεσὼν ἔπεισε apud Laertium pro vulgata scriptura ἔπεσε.)
-
Διατρίβων ἐν Ἀσίᾳ καὶ ληφθεὶς ὑπὸ Ἀρταφέρνου τοῦ σατράπου, πρὸς τὸν εἰπόντα, Καὶ ὧδε θαρρεῖς; Πότε γάρ, εἶπεν, ὦ μάταιε, θαρρήσαιμι ἂν μᾶλλον ἢ νῦν, ὅτε μέλλω Ἀρταφέρνῃ διαλέξεσθαι; (Diog. Laert. II 79)
-
Τοὺς τῶν ἐγκυκλίων παιδευμάτων μετασχόντας, φιλοσοφίας δὲ ἀπολειφθέντας ὁμοίους ἔλεγεν εἶναι τοῖς τῆς Πηνελόπης μνηστῆρσι· καὶ γὰρ ἐκείνους Μελανθὼ μὲν καὶ Πολυδώραν καὶ τὰς ἄλλας θεραπαίνας ἔχειν, πάσας δὲ μᾶλλον ἢ αὐτὴν τὴν δέσποιναν δύνασθαι γῆμαι. Τῷ δʼ ὅμοιον καὶ Ἀρίστων· τὸν γὰρ Ὀδυσσέα καταβάντα εἰς ᾅδου τοὺς μὲν νεκροὺς πάντας σχεδὸν ἑωρακέναι καὶ συντετυχηκέναι, τὴν δὲ βασίλισσαν αὐτὴν μὴ τεθεᾶσθαι. (Diog. Laert. II 79. Bioni hanc sententiam tribuit Plut. De liber. educ. cap. 10: ἀστεῖος δὲ καὶ Βίων ἔλεγεν ὁ φιλόσοφος, ὅτι ὥσπερ οἱ μνηστῆρες τῇ
s517Fr. 43. İyi aile çocuklarının neyi öğrenmesi gerektiği sorulunca, "Büyüyüp adam olduklarında işlerine yarayacak şeyleri," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 80.
Fr. 44. Sokrates'i bırakıp Dionysios'un yanına gittiği için onu suçlayan birine, "Sokrates'e terbiyeye (paideia) ihtiyacım olduğu için gittim," dedi, "Dionysios'a ise eğlenceye (paidia) ihtiyacım olduğu için." Kaynak: Diogenes Laertios II 80.
Fr. 45. Derslerinden para kazanınca Sokrates ona, "Bu kadar parayı nereden buldun?" diye sordu. O da, "Senin o azıcık paranı bulduğun yerden," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 80.
Fr. 46. Bir hetaira ona "Senden gebeyim," deyince, "Bunu, sık bir sazlıktan geçtikten sonra 'Beni şu saz batırdı' demekten daha iyi bilemezsin," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 81.
Fr. 47. Biri onu, oğlunu kendisinden olmamış gibi bir kenara ittiği için suçluyordu. O da, "Balgamın da bitlerin de bizden çıktığını biliyoruz," dedi, "ama işe yaramadıkları için onları olabildiğince uzağa atarız." Kaynak: Diogenes Laertios II 81. Stobaios, Antoloji LXXVI 14, bu cevabı karısına verdiğini yazar: "Karısı oğlunu yanına yaklaştırmadığı için onu ayıplayıp çocuğun ondan olduğunu söyleyince, yere tükürdü ve 'Bu da benden,' dedi, 'ama hiçbir işime yaramaz.'"
Fr. 48. Dionysios'tan para almış, Platon ise bir kitap almıştı. Onu bu yüzden suçlayan birine, "Çünkü benim paraya, Platon'un kitaba ihtiyacı var," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 81.
Fr. 49. Dionysios'un neden ona hep kusur bulduğunu soran birine, "Başkaları da hangi sebeple kusur buluyorsa, o sebeple," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios II 81.
Fr. 50. Dionysios'tan para istiyordu. Dionysios, "Ama bilge hiçbir zaman darda kalmaz demiştin," deyince Aristippos sözünü keserek, "Sen ver, sonra bunu konuşuruz," dedi. Dionysios parayı verince de, "Gördün mü," dedi, "darda kalmadım." Kaynak: Diogenes Laertios II 82.
Fr. 51. Dionysios ona şu dizeleri söyleyince: Tiranın kapısına iş için giden, hür gitse de onun kulu olur, Aristippos hemen karşılık verdi: Hür giderse kul olmaz. *Kaynak: Diogenes Laertios II 82. Plutarkhos, Gençler Şiiri Nasıl Dinlemeli XI, başka türlü anlatır: "Zenon da Sophokles'in 'Tiranın kapısına iş için giden, hür gitse de onun kulu olur' dizelerini düzelterek şöyle değiştirdi: 'Hür giderse kul olmaz'; 'hür' kelimesiyle korkusuz, yüce gönüllü ve boyun eğmeyen kişiyi de anlatıyordu." Plutarkhos, Pompeius'un Hayatı 78: "Karısına ve oğluna dönüp Sophokles'in şu iambos dizelerini söyledi: 'Tiranın kapısına iş için giden...'"*
Πηνελόπῃ πλησιάζειν μὴ δυνάμενοι ταῖς ταύτης ἐμίγνυντο θεραπαινίσιν, οὕτω καὶ οἱ φιλοσοφίας μὴ δυνάμενοι κατατυχεῖν ἐν τοῖς ἄλλοις παιδεύμασι τοῖς οὐδενὸς ἀξίοις ἑαυτοὺς κατασκελετεύουσι. Aristoni assignat Stob. Flor. IV 110. — Simile est illud Philonis Iudaei in libro περὶ ἀποικίας [= De congressu]: Τινὲς γὰρ τοῖς θελήτροις τῶν θεραπαινίδων δελεασθέντες ὠλιγώρησαν τῆς δεσποίνης φιλοσοφίας, καὶ κατεγήρασαν οἱ μὲν ἐν ποιήμασιν, οἱ δὲ ἐν γραμμαῖς, οἱ δὲ ἐν χρωμάτων κράσεσιν, οἱ δὲ ἐν ἄλλοις μυρίοις, οὐ δυνηθέντες ἐπὶ τὴν ἀστὴν ἀναδραμεῖν.)
-
Ἐρωτηθείς, τίνα ἐστὶν ἃ δεῖ τοὺς καλοὺς παῖδας μανθάνειν, ἔφη· Οἷς ἄνδρες γενόμενοι χρήσονται. (Diog. Laert. II 80)
-
Πρὸς τὸν εἰπόντα ἐν αἰτίᾳ, ὡς ἀπὸ Σωκράτους πρὸς Διονύσιον ἔλθοι, Ἀλλὰ πρὸς Σωκράτην, εἶπεν, ἦλθον παιδείας δεόμενος, πρὸς δὲ Διονύσιον παιδιᾶς. (Diog. Laert. II 80)
-
Ἐξ ὁμιλίας αὐτῷ χρηματισαμένῳ φησὶ Σωκράτης, πόθεν σοι τοσαῦτα; καὶ ὅς· Ὅθεν σοι τὰ ὀλίγα. (Diog. Laert. II 80)
-
Ἑταίρας εἰπούσης πρὸς αὐτόν, ἐκ σοῦ κύω, Οὐ μᾶλλον, ἔφη, γινώσκεις, ἢ εἰ διʼ ὁλοσχοίνων ἰοῦσα ἔφασκες ὑπὸ τοῦδε κεκεντῆσθαι. (Diog. Laert. II 81)
-
Ἠτιᾶτό τις αὐτὸν τὸν υἱὸν ἀπορριπτοῦντα, ὥσπερ οὐκ ἐξ αὐτοῦ γεγονότα. Καὶ ὅς, Καὶ τὸ φλέγμα, φησί, καὶ τοὺς φθεῖρας ἐξ ἡμῶν ἴσμεν γεννωμένους, ἀλλʼ ἀχρεῖα ὄντα ὡς πορρωτάτω ῥίπτομεν. (Diog. Laert. II 81. Id uxori eum respondisse scribit Stob. Flor. LXXVI 14: Μεμφομένης αὐτῷ τῆς γυναικὸς ὅτι τὸν υἱὸν οὐ προσίεσαι, καὶ λεγούσης ὅτι ἐκ σοῦ εἴη, ἀποπτύσας, Καὶ γὰρ τοῦτο, εἶπεν, ἐξ ἐμοῦ ⟦?⟧· οὐδὲν μοι χρήσιμόν ἐστιν.)
-
Ἐκδεξάμενος τὸ ἀργύριον παρὰ Διονυσίου, Πλάτωνος ἄραντος βιβλίον, πρὸς τὸν αἰτιώμενον, Ἐγὼ μὲν γάρ, εἶπεν, ἀργυρίων, Πλάτων δὲ βιβλίων ἐστὶν ἐνδεής. (Diog. Laert. II 81)
-
Πρὸς τὸν εἰπόντα, τίνος ἕνεκα ἐλέγχεται παρὰ Διονυσίου; Οὗ ἕνεκα, φησίν, οἱ ἄλλοι ἐλέγχουσιν. (Diog. Laert. II 81)
-
Ἤτει Διονύσιον ἀργύριον, καὶ ὅς· Ἀλλὰ μὴν ἔφης οὐκ ἀπορήσειν τὸν σοφόν. Ὁ δʼ ὑπολαβών, Δός, εἶπε, καὶ περὶ τούτου ζητῶμεν· δόντος δέ, Ὁρᾷς, ἔφη, ὅτι οὐκ ἠπόρηκα. (Diog. Laert. II 82)
-
Εἰπόντος πρὸς αὐτὸν Διονυσίου, Ὅστις γὰρ ὡς τύραννον ἐμπορεύεται, κείνου ʼστὶ δοῦλος, κἂν ἐλεύθερος μόλῃ, ὑπολαβὼν ἔφη· Οὐκ ἔστι δοῦλος, ἂν ἐλεύθερος μόλῃ. (Diog. Laert. II 82. Aliter Plut. De audiendis poetis cap. XI: καὶ ὁ Ζήνων ἐπανορθούμενος τὸ τοῦ Σοφοκλέους· Ὅστις δὲ πρὸς τύραννον ἐμπορεύεται, κείνου ʼστὶ δοῦλος, κἂν ἐλεύθερος μόλῃ, μετέγραψεν· Οὐκ ἔστι δοῦλος, ἂν ἐλεύθερος μόλῃ, τῷ ἐλευθέρῳ νῦν συνεκφαίνων τὸν ἀδεῆ καὶ μεγαλόφρονα καὶ ἀταπείνωτον. — Plut. Vit. Pomp. cap. 78: μεταστραφεὶς πρὸς τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱόν, εἶπε Σοφοκλέους ἰαμβεῖα· Ὅστις δὲ πρὸς τύραννον κτλ.)
s518Fr. 52. Aiskhines'le arası öfkeyle açılmıştı. Çok geçmeden ona, "Barışmayacak mıyız?" dedi. "Bu saçmalığa son vermeyecek miyiz? Yoksa biri kadeh başında gevezelik edip bizi barıştırana kadar mı bekleyeceksin?" Aiskhines, "Seve seve barışırım," dedi. "Öyleyse unutma," dedi Aristippos, "senden yaşlı olduğum hâlde sana ilk ben geldim." Aiskhines de, "Hera adına, haklısın, güzel söyledin," dedi; "çünkü sen benden çok daha iyisin: Düşmanlığı ben başlattım, dostluğu sen başlatıyorsun." Kaynak: Diogenes Laertios II 83. Stobaios, Antoloji LXXXIV 19, Aristippos'un bunu Aiskhines'e değil kardeşine söylediğini bildirir: "Aristippos kardeşine dedi ki: 'Unutma, ayrılığı sen başlattın, barışmayı ben.'" Ama Plutarkhos'un Öfkeyi Yenmek Üzerine 14'teki tanıklığı Laertios'un anlattığıyla uyuşur: "Aristippos Aiskhines'e öfkelenmişti. Biri, 'Aristippos, dostluğunuz nerede kaldı?' deyince, 'Uyuyor,' dedi, 'ama ben onu uyandıracağım.' Sonra Aiskhines'in yanına gidip, 'Sence ben öğüt bile verilmeyecek kadar talihsiz ve iflah olmaz biri miyim?' dedi. Aiskhines de, 'Hiç şaşılacak bir şey yok,' dedi; 'her bakımdan tabiatça benden üstünsün, burada da gerekeni benden önce sen gördün.'"
Fr. 53. Hazza hâkim olan, ondan uzak duran değil, ondan yararlanıp da kendini kaptırmayandır; tıpkı gemiye ve ata hâkim olanın onları kullanmayan değil, istediği yere çevirebilen olması gibi. Kaynak: Stobaios, Antoloji XVII 18, "Aristippos'tan".
Fr. 54. Kyreneli filozof Aristippos, öfkelenip sözleriyle de sertleşen birini görünce, "Sözlerimizi öfkenin peşinden sürüklemeyelim," dedi, "öfkemizi sözlerle yatıştıralım." Kaynak: Stobaios, Antoloji XX 63, "Aristippos'tan".
Fr. 55. Aristippos'a hayatta neyin hayranlık uyandırdığı sorulunca, "Pek çok kötü insanın arasında yaşadığı hâlde yoldan çıkmayan dürüst ve ölçülü insan," dedi. Kaynak: Stobaios, Antoloji XXXVII 25, "Aristippos'tan".
Fr. 56. Kyreneli filozof Aristippos, krallığın tiranlıktan, kanunun kanunsuzluktan ve hürriyetin kölelikten ne kadar farklıysa o kadar farklı olduğunu söyledi. Kaynak: Stobaios, Antoloji XLIX 18, "Aristippos'tan".
Fr. 57. Dionysios Aristippos'a, "Senden hiçbir fayda görmedim," deyince, "Doğru söylüyorsun," dedi; "fayda görseydin, saradan kurtulur gibi tiranlıktan kurtulurdun." Kaynak: Stobaios, Antoloji XLIX 22, "Aristippos'tan".
Fr. 58. Mülkün fazlası, büyük ayakkabı gibi kullanışsız değildir: Ayakkabının fazlası giyerken insana engel olur; mülkün ise yeri geldikçe hepsini de bir kısmını da kullanmak mümkündür. Kaynak: Stobaios, Antoloji XCV 32, "Aristippos'tan".
Fr. 59. Aristippos güzel ama ufak tefek bir kadın görünce, "Kötülüğü küçük, güzelliği büyük," dedi. Kaynak: Antonios Melissa, Güçlü ve Ölçülü Kadın Üzerine bölümü, s. 607.
Fr. 60. Kyreneli filozof Aristippos gençlere, gemileri batsa bile kendileriyle birlikte yüzüp kurtulacak türden azıklar edinmelerini öğütledi. Kaynak: Antonios ve Maksimos, Terbiye ve Felsefe Üzerine bölümü, s. 704.
Fr. 61. Aristippos bir keresinde denizde yolculuk ederken gemisi battı ve dalgalar onu Syrakusa kıyısına attı. Önce kumun üzerinde bir geometri çizimi görünce yüreklendi; çünkü barbarların değil, Yunanların ve bilge insanların arasına düştüğünü anladı. Sonra Syrakusa'nın gymnasionuna gidip şu dizeleri okudu: Gezgin Oidipus'u bugün kim karşılayacak kıt armağanlarla? Bunun üzerine bazı kimseler yanına gelip kim olduğunu tanıdılar ve ihtiyacı olan her şeyi hemen verdiler. Memleketi Kyrene'ye gitmek üzere olan bazı kişiler ona yakınlarına bir haber gönderip göndermeyeceğini sorunca, onlara şunu söylemelerini istedi: Gemi batsa bile sahibiyle birlikte yüzüp kurtulacak mülkleri edinsinler. *Kaynak: Galenos, Sanatlara Teşvik 5. Krş. Fr. 26 ve Antisthenes'in Diogenes Laertios VI 6'daki sözü. Dizeler Sophokles'in Kolonos'ta Oidipus'undandır.*
-
Ὀργισθεὶς πρὸς Αἰσχίνην μετʼ οὐ πολύ, Οὐ διαλλαγησόμεθα, οὐ παυσόμεθα, εἶπε, ληροῦντες; ἀλλʼ ἀναμενεῖς, ἕως ἄν τις ἡμᾶς ἐπὶ τῆς κύλικος φλυαρῶν διαλλάξῃ; καὶ ὅς, Ἀσμένως, ἔφη. Μνημόνευε τοίνυν, εἶπεν Ἀρίστιππος, ὅτι σοι πρότερος, πρεσβύτερος ὤν, προσῆλθον. Καὶ ὁ Αἰσχίνης, Εὖγε, νὴ τὴν Ἥραν, εὐλόγως εἶπας· ἐπεὶ πολλῷ μου βελτίων ὑπάρχεις. Ἐγὼ μὲν γὰρ ἔχθρας, σὺ δὲ φιλίας ἄρχεις. (Diog. Laert. II 83. Hoc non Aeschini, sed fratri dixisse Aristippum auctor est Stob. Flor. LXXXIV 19: Ἀρίστιππος ἔφησε πρὸς τὸν ἀδελφόν· Μέμνησο, ὅτι τῆς μὲν διαστάσεως σὺ ἦρξω, τῆς δὲ διαλύσεως ἐγώ. At cum Laertii narratione congruit Plutarchi testimonium De cohibenda ira cap. 14: ὁ δʼ Ἀρίστιππος, ὀργῆς αὐτῷ πρὸς Αἰσχίνην γενομένης, καί τινος εἰπόντος· Ὦ Ἀρίστιππε, ποῦ ὑμῶν ἡ φιλία; Καθεύδει, φησίν, ἐγὼ δὲ αὐτὴν ἐγερῶ. Καὶ τῷ Αἰσχίνῃ προσελθὼν εἶπεν· Οὕτως σοι δοκῶ παντάπασιν ἀτυχὴς εἶναι καὶ ἀνήκεστος, ὥστε μὴ νουθεσίας τυχεῖν; Ὁ δʼ Αἰσχίνης· Οὐδέν (ἔφη) θαυμαστόν, εἰ πρὸς πάντα τῇ φύσει μου διαφέρων, κἀνταῦθα τὸ δέον πρότερος συνεῖδες.)
-
Κρατεῖ ἡδονῆς οὐχ ὁ ἀπεχόμενος, ἀλλʼ ὁ χρώμενος μέν, μὴ παρεκφερόμενος δέ, ὥσπερ καὶ νεὼς καὶ ἵππου, οὐχ ὁ μὴ χρώμενος, ἀλλʼ ὁ μετάγων ὅποι βούλεται. (Stob. Flor. XVII 18 Ἀριστίππου. Scripsi παρεκφερόμενος cum Iacobsio; codd. προσεκφερόμενος.)
-
Ἀρίστιππος Κυρηναῖος φιλόσοφος θεασάμενός τινα ὀργιζόμενον καὶ διὰ τῶν λόγων χαλεπαίνοντα ἔφη· Μὴ τοὺς λόγους διʼ ὀργῆς ἄγωμεν, ἀλλὰ τὴν ὀργὴν διὰ τῶν λόγων καταπαύωμεν. (Stob. Flor. XX 63 Ἀριστίππου)
-
Ἀρίστιππος ἐρωτηθείς, τί θαυμαστόν ἐστιν ἐν τῷ βίῳ, Ἄνθρωπος ἐπιεικής, εἶπεν, καὶ μέτριος, ὅτι ἐν πολλοῖς ὑπάρχων μοχθηροῖς οὐ διέστραπται. (Stob. Flor. XXXVII 25 Ἀριστίππου)
-
Ἀρίστιππος ὁ Κυρηναῖος φιλόσοφος τοσοῦτον ἔφη διαφέρειν βασιλείαν τυραννίδος, ὅσον νόμος ἀνομίας καὶ ἐλευθερία δουλείας. (Stob. Flor. XLIX 18 Ἀριστίππου)
-
Τοῦ Διονυσίου λέγοντος πρὸς Ἀρίστιππον, Οὐδὲν ὠφέλημαι ὑπὸ σοῦ, Ἀληθῆ λέγεις, εἶπεν· εἰ γὰρ ὠφέλησο, ἐπέπαυσο ἂν τῆς τυραννίδος, ὥσπερ ἱερᾶς νόσου. (Stob. Flor. XLIX 22 Ἀριστίππου)
-
Οὐχ ὥσπερ ὑπόδημα τὸ μεῖζον δύσχρηστον, οὕτω καὶ ἡ πλείων κτῆσις· τοῦ μὲν γὰρ ἐν τῇ χρήσει τὸ περιττὸν ἐμποδίζει· τῇ δὲ καὶ ὅλῃ χρῆσθαι κατὰ καιρὸν ἔξεστι καὶ μέρει. (Stob. Flor. XCV 32 Ἀριστίππου)
-
Ἀρίστιππος γυναῖκα καλὴν μικρὰν ἰδών, Μικρὸν κακὸν μέν, μέγα δὲ καλόν, ἔφη. (Antonius Melissa Serm. de muliere forti ac temperante p. 607)
-
Ἀρίστιππος ὁ Κυρηναϊκὸς φιλόσοφος παρεκελεύσατο τοῖς νέοις τοιαῦτα ἐφόδια κτᾶσθαι, ἅτινα αὐτοῖς καὶ ναυαγήσασι συγκολυμβήσει. (Antonius et Maximus Serm. de disciplina et philosophia p. 704)
-
Ἀρίστιππος, ἐπειδή ποτε πλέων, τοῦ σκάφους
s519Fr. 62. Aristippos Olympia'da İskhomakhos'la karşılaşınca, Sokrates'in neler konuşarak gençleri böyle etkilediğini sordu. Onun sözlerinden birkaç küçük tohum ve örnek duyunca öyle derinden sarsıldı ki bedeni çöktü, iyice solgun ve zayıf düştü. Sonunda susamış, yanıp tutuşur hâlde gemiyle Atina'ya gitti ve suyu pınarın kendisinden içti: Adamı, sözlerini ve felsefesini yakından tanıdı. Bu felsefenin gayesi, insanın kendi kötülüklerini tanıyıp onlardan kurtulmasıydı. Kaynak: Plutarkhos, Merak Üzerine 2.
Fr. 63. Aristippos güzel bir tarlasını kaybedince, kendisiyle birlikte üzülüp öfkelenir görünmeye pek özenen birine şunu sordu: "Senin tek bir küçük tarlan var, bana ise daha üç arazi kalıyor, öyle değil mi?" Adam kabul edince, "O hâlde neden asıl biz senin hâline üzülmüyoruz?" dedi. Kaynak: Plutarkhos, Gönül Huzuru Üzerine 8.
Fr. 64. Aristippos'un dediği gibi, Hades'e giden yol her yerden aynı uzunluktadır. Kaynak: Teles, Stobaios'ta, Antoloji XL 8.
Fr. 65. Bazı dostları ağır bir yasla dövünürken Aristippos onlara acılarını dindirecek pek çok şey söyledi; söze de şöyle başladı: "Ben size, sizinle birlikte üzülmeye değil, üzülmenize son vermeye geldim." Kaynak: Ailianos, Çeşitli Hikâyeler VII 3.
Fr. 66. Aristippos'un söylediği şu söz pek güçlü görünüyor: Ne geçmişe dertlenip yıpranmayı ne de gelecek için önceden yıpranmayı öğütlerdi; çünkü bu, gönül ferahlığının belirtisi, neşeli bir zihnin ispatıdır. Zihni yalnız bugüne, hatta bugünün de insanın bir şey yaptığı ya da düşündüğü o anına vermeyi buyururdu. Çünkü bizim olanın yalnız şimdi olduğunu, ne geçmişin ne de beklenenin bizim olduğunu söylerdi: Biri yok olup gitmiştir, öteki ise gelip gelmeyeceği belli değildir. *Kaynak: Ailianos, Çeşitli Hikâyeler XIV 6.*
ἀπολομένου, ἐπὶ τὰς Συρακουσίων ἠϊόνας ἐξεβράσθη, πρῶτον μὲν ἐθάρρησε, θεασάμενος ἐπὶ τῆς ψάμμου διάγραμμα γεωμετρικόν· ἐλογίσατο γὰρ εἰς Ἕλληνάς τε καὶ σοφοὺς ἄνδρας, οὐκ εἰς βαρβάρους ἥκειν. Ἔπειτα παραγενόμενος εἰς τὸ Συρακουσίων γυμνάσιον, καὶ ταυτὶ τὰ ἔπη φθεγξάμενος, Τίς τὸν πλανήτην Οἰδίπουν καθʼ ἡμέραν τὴν νῦν σπανιστοῖς δέξεται δωρήμασιν; προσιόντας τέ τινας ἔσχεν αὐτῷ καὶ γνωρίζοντας, ὅστις εἴη, καὶ πάντων ὧν ἐδεῖτο μεταδιδόντας εὐθέως. Ὡς δʼ εἰς Κυρήνην αὐτοῦ πατρίδα μέλλοντές τινες πλεῖν ἐπυνθάνοντο, μή τι τοῖς οἰκείοις ἐπιστέλλει, κελεύειν αὐτοὺς ἔφη ταῦτα κτᾶσθαι τὰ κτήματα, ἃ καὶ ναυαγήσαντι συνεκκολυμβήσει. (Galenus Protrept. cap. V. Cf. fragm. 26; Antisthenis dictum apud Diog. Laert. VI 6. Versus sunt ex Sophoclis Oedipo Coloneo.)
-
Ἀρίστιππος Ὀλυμπίασιν Ἰσχομάχῳ συμβαλὼν ἠρώτα, τί Σωκράτης διαλεγόμενος οὕτω τοὺς νέους διατίθησι, καὶ μικρὰ ἄττα τῶν λόγων αὐτοῦ σπέρματα καὶ δείγματα λαβών, οὕτως ἐμπαθῶς ἔσχεν, ὥστε τῷ σώματι συμπεσεῖν καὶ γενέσθαι παντάπασιν ὠχρὸς καὶ ἰσχνός, ἄχρις οὗ πλεύσας Ἀθήναζε διψῶν καὶ διακεκαυμένος ἠρύσατο τῆς πηγῆς, καὶ τὸν ἄνδρα καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ τὴν φιλοσοφίαν ἱστόρησεν, ἧς ἦν τέλος ἐπιγνῶναι τὰ ἑαυτοῦ κακὰ καὶ ἀπαλλαγῆναι. (Plut. De curiositate cap. 2)
-
Ἀρίστιππος χωρίον ἀπολέσας καλόν, ἠρώτησεν ἕνα τῶν πάνυ προσποιουμένων συνάχθεσθαι καὶ συναγανακτεῖν· Οὐχὶ σοὶ μὲν χωρίδιον ἕν ἐστιν, ἐμοὶ δὲ τρεῖς ἀγροὶ καταλείπονται; Συνομολογήσαντος δʼ ἐκείνου, Τί οὖν, εἶπεν, οὐ σοὶ μᾶλλον ἡμεῖς συναχθόμεθα; (Plut. De animi tranq. cap. 8)
-
Πανταχόθεν (φησὶν ὁ Ἀρίστιππος) ἴση καὶ ὁμοία ἡ εἰς ᾅδου ὁδός. (Teles ap. Stob. Flor. XL 8)
-
Ἀρίστιππος, ἑταίρων αὐτῷ τινων ὀδυρομένων βαρύτατα, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα πρὸς αὐτοὺς εἶπε λύπης ἀνασταλτικά, καὶ ταῦτα δὲ ἐν προοιμίοις· Ἀλλʼ ἔγωγε ἥκω παρʼ ὑμᾶς, οὐχ ὡς συλλυπούμενος, ἀλλʼ ἵνα παύσω ὑμᾶς λυπουμένους. (Aelian. Var. hist. VII 3. Scripsi cum Corae ἐν προοιμίοις; vulg. ἐν προοιμίῳ.)
-
Πάνυ σφόδρα ἐρρωμένως ἐῴκει λέγειν ὁ Ἀρίστιππος, παρεγγυῶν μήτε τοῖς παρελθοῦσιν ἐπικάμνειν, μήτε τῶν ἐπιόντων προκάμνειν· εὐθυμίας γὰρ δεῖγμα τὸ τοιοῦτο, καὶ ἵλεω διανοίας ἀπόδειξις. Προσέταττε δὲ ἐφʼ ἡμέρᾳ τὴν γνώμην ἔχειν, καὶ αὖ πάλιν τῆς ἡμέρας ἐπʼ ἐκείνῳ τῷ μέρει, καθʼ ὃ ἕκαστος ἢ πράττει τι ἢ ἐννοεῖ. Μόνον γὰρ ἔφασκεν ἡμέτερον εἶναι τὸ παρόν, μήτε δὲ τὸ φθάσαν, μήτε τὸ προσδοκώμενον· τὸ μὲν γὰρ ἀπολωλέναι, τὸ δὲ ἄδηλον εἶναι, εἴπερ ἔσται. (Aelian. Var. hist. XIV 6)
s520Fr. 67. Filozof Aristippos güzel kokulu yağ sürünmüştü. Kokulu yağın faydasını bir yergi konusuna çeviren o kadınsı herifler, derdi, kötü şekilde kahrolsun. Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Pedagog II (Sylburg s. 179). Clemens bunu açıklamak için önce şunu söyler: "Kokulu yağlara bulanmakla kokulu yağ sürünmek büsbütün farklı şeylerdir: Birincisi kadınsı bir şeydir, kokulu yağ sürünmek ise bazen yararlıdır." Diogenes Laertios II 76'da da benzer şekilde: "Bu kokular sürünen kim?" diye soran Kharondas'a (bazılarına göre Phaidon'a), "Ben," dedi, "şu bedbaht; benden de bedbaht olan Pers kralı. Ama bak: Öteki hayvanlardan hiçbiri bu yüzden bir şey kaybetmediği gibi insan da kaybetmez. Bizim güzelim merhemimizi kötüleyen o kadınsı herifler kötü şekilde kahrolsun."
Aristippos'tan Antisthenes'e
Fr. 68. Bedbahtız, Antisthenes, hem de hiç az değil. Nasıl bedbaht olmayalım ki? Bir tiranın yanındayız; her gün pahalı yemekler yiyip pahalı içkiler içiyoruz, en güzel kokulu yağları sürünüyoruz, Taras'tan gelme yumuşak giysiler içinde etekler sürüyoruz. Beni Dionysios'un zalimliğinden kimse kurtaramayacak. Beni bir rehine gibi elinde tutuyor; hem de sıradan biri değil, Sokratesçi sözlerle uğraşan biri olduğum için. Dediğim gibi besliyor, yağlar sürüyor, böyle giysiler giydiriyor. Bana bunları yaparken ne tanrıların cezasından korkuyor ne de insanlardan utanıyor. Şimdi kötülük daha da korkunç bir hâl aldı: Güzellikleri seçme Sicilyalı kadınlar ve yığınla para armağan etti. Bu adam böyle davranmaktan ne zaman vazgeçecek, bilmiyorum. Başkalarının bedbahtlığına üzülmekle iyi ediyorsun; ben de senin saadetine seviniyorum ki sana aynı şekilde karşılık veriyor, iyiliğini ödüyor görüneyim. Hoşça kal. Elindeki kuru incirleri kışa sakla, Girit arpa unundan da şaşma; çünkü bunlar paradan daha iyiymiş. Dokuz Çeşme'de yıkan, oradan iç; yaz kış aynı kirli kaba hırkayı giy, Atina'da demokrasi içinde yaşayan hür bir adama yakıştığı gibi. Ben ise tiranla yönetilen bir şehre ve adaya geldiğim andan beri, senin de bana yazdığın gibi, bunlara katlanarak bedbaht olacağımı biliyordum. Şimdi Syrakusailılar, şehirde konaklayan Akragaslılar, Gelalılar ve öteki Sicilyalılar bana acıyarak bakıyorlar. Hiç düşünmeden bu saçmalıklara gelmekle kapıldığım delilik yüzünden, hak ettiğim gibi kendime lanet ediyorum: Bu kötülükler yakamı hiç bırakmasın! Çünkü bunca yaşa gelmiş, akıllı geçinen ben, aç kalmayı, üşümeyi, itibarsız yaşamayı, uzun sakal bırakmayı istemedim.
- Ἀρίστιππος ὁ φιλόσοφος χρισάμενος μύρῳ, κακοὺς κακῶς ἀπολωλέναι χρῆναι τοὺς κιναίδους ἔφασκεν τοῦ μύρου τὴν ὠφέλειαν εἰς λοιδορίαν διαβεβληκότας. (Clem. Alex. Paedag. II p. 179 ed. Sylb., qui haec explicationis causa praemittit: διαφέρει δὲ ὅλως τὸ μυραλοιφεῖν τοῦ μύρῳ χρίεσθαι· τὸ μὲν γὰρ θηλυδριῶδες, τὸ δὲ χρίεσθαι τῷ μύρῳ λυσιτελεῖ ἔσθʼ ὅτε. Similiter Diog. Laert. II 76: πρὸς Χαρώνδαν (ἢ ὥς τινες Φαίδωνα) εἰπόντα, Τίς ὁ μεμυρισμένος; Ἐγώ, φησίν, ὁ κακοδαίμων, κἀμοῦ κακοδαιμονέστερος ὁ Περσῶν βασιλεύς. Ἀλλʼ ὅρα μή, ὡς οὐδὲν τῶν ἄλλων ζῴων παρὰ τοῦτο ἐλαττοῦται, οὕτως οὐδʼ ἂν ἄνθρωπος. Κακοὶ δὲ κακῶς ἀπόλοιντο οἱ κίναιδοι, οἵτινες καλὸν ἡμῖν ἄλειμμα διαβάλλουσιν.)
Ἀρίστιππος Ἀντισθένει.
- Κακοδαιμονοῦμεν, ὦ Ἀντίσθενες, οὐ μετρίως. Πῶς γὰρ οὐ μέλλομεν κακοδαιμονεῖν, ὄντες παρὰ τυράννῳ, καὶ ὁσημέραι ἐσθίοντες καὶ πίνοντες πολυτελέα, καὶ ἀλειφόμενοι τινι τῶν εὐωδεστάτων μύρων, καὶ σύροντες ἐσθῆτας μαλακὰς ἐκ Τάραντος; Καὶ οὐδείς με ἐξαιρήσεται τῆς Διονυσίου ὠμότητος, ὅστις μέ τοι ὡς τινα ἐνεχύριον οὐκ ἀγνῶτα, ἀλλὰ καὶ λόγων ἐπιμελητὰν τῶν Σωκρατικῶν κατέχει, ὥσπερ ἔφην, σιτίζων καὶ ἀλείφων, καὶ ἀμφιεννὺς τοιαῦτα. Καὶ οὔτε δίκαν φοβεῖται τῶν θεῶν, οὔτʼ ἄνθρωπον αἰδεῖται, ὅστις με τοιαῦτα διατίθεται. Νῦν δʼ αὖ καὶ τὸ κακὸν εἰς τὸ δεινότερον οἴχεται, ὅπου δεδώρηται γυναῖκας Σικελικὰς ἀναλέκτους τὸ κάλλος, καὶ ἀργύρια πάμπολλα. Καὶ πότε παύσεται ἄνθρωπος οὗτος τοιαῦτα ποιέων, οὐκ οἶδα. Εὖ οὖν ποιεῖς ἀχθόμενος ἐπὶ τᾷ κακοδαιμονίᾳ τῶν ἄλλων· κἀγὼ δὲ ἐπὶ τᾷ σᾷ εὐδαιμονίᾳ ἅδομαι, ἵνα σοι τὰ αὐτὰ δόξω ποιεῖν τε καὶ ἀποτίνειν τὰς χάριτας. Ἔρρωσο. Τῶν τε ἰσχάδων ἀποτίθεσο ὧν ἔχεις εἰς τὸ χεῖμα, καὶ τῶν ἀλφίτων ἔχου τῶν Κρητικῶν· ταῦτα γὰρ δοκέει ἀμείνω τοῦ χρήματος εἶναι· καὶ ἀπὸ τᾶς Ἐνναεκρούνω λούου τε καὶ πῖνε καὶ τὸν αὐτὸν τρίβωνα, θέρους τε καὶ χειμῶνος ἔχε ῥυπῶντα, ὡς πρέπει τῷ ἐλευθέρῳ καὶ ζῶντι ἐν Ἀθήναις δαμοκρατικῶς. Ἐγὼ μὲν γάρ, ἐξ οὗ εἰς τυραννουμένην ἧκον πόλιν τε καὶ νᾶσον, ᾔδειν ὅτι κακοδαιμονήσω ταῦτα πάσχων, καθάπερ σύ μοι γράφεις. Νῦν δὲ ἐλεοῦντές με περιβλέποντι Συρακούσιοι καὶ Ἀκραγαντίνων οἱ ἐπιδημοῦντες, καὶ Γελῴων, καὶ οἱ ἄλλοι Σικελιῶται. Τᾶς δὲ μανίας ἃς ἐμάνην εἰς ταῦτα ἐλθὼν ἀβούλως τὰ ἀτοπήματα, ἐπαρῶμαι ἀρὰν
s521(Fr. 68'in devamı) Sana iri ve beyaz acı bakla da göndereceğim; gençlere Herakles'ini anlattıktan sonra kemirirsin. Çünkü senin böyle şeylerden söz etmen ya da yazman ayıp sayılmazmış; ama Dionysios'a biri acı bakladan söz ederse, sanırım tiranların kanunları yüzünden bu ayıp olur. Geri kalan vaktinde kunduracı Simon'a git, onunla sohbet et; bilgelikte senin için ondan büyüğü yoktur, olamaz da. Bana ise zanaatkârların yanına gitmek yasak, çünkü başkalarının buyruğu altındayım. Kaynak: Sokratiklerin ve Pythagorasçıların Mektupları, Orelli s. 16 vd.
Aiskhines'ten Aristippos'a
Fr. 69. Lokrisli delikanlıların kurtulmasını sağlamanız için Platon'a da yazıp ricada bulundum; aynı şeyi sana da yazmakla yanlış yapmadığımı sanıyorum, çünkü bunu seve seve yaparsın. Onlarla dostluğumu bilirsin; Dionysios da onları suçlu sanarak aldatılmış. Bunu hemen, elinden geldiğince çabuk yapmaya çalış. Hoşça kal. Kaynak: Sokratiklerin ve Pythagorasçıların Mektupları, Orelli s. 17.
Aristippos'tan Aiskhines'e
Fr. 70. Bana yazdığın Lokrisli delikanlılar hapisten salıverilecek, ölmeyecekler; ölümün eşiğine gelmiş olsalar da mallarından hiçbir şey yitirmeyecekler. Yalnız dostlarımı kurtardığımı Antisthenes'e söyleme. Çünkü o, tiranlarla dost olmayı beğenmez; Atina'da arpa ununu ve şarabı dürüstçe satan arpa unu satıcılarını ve meyhanecileri arar, skiron rüzgârı estiğinde kalın, tek omuzlu hırkalar kiralar, bir de Simon'un hizmetinde bulunur. Oysa bunun hiçbir getirisi yok. Kaynak: Aynı eser, Orelli s. 17 vd.
Simon'dan Aristippos'a
Fr. 71. İşittiğime göre Dionysios'un yanında bizim bilgeliğimizle alay ediyormuşsun. Ben kunduracı olduğumu ve bu işi yaptığımı kabul ediyorum; gerekirse, Sokrates'in öğüdüne aykırı olarak büyük bir şatafat içinde yaşamayı doğru sanan akılsızları akıllandırmak için yine kayış keserim. Sizin o akılsız çocuklarınızı akıllandıracak olan da Antisthenes olacak; çünkü bizim sohbetlerimizi alaya alarak ona yazıyorsun. Ama bu kadarı yeter, sevgili dostum; seninle şakalaşmamız burada kalsın. Açlığı ve susuzluğu aklından çıkarma; çünkü bunlar itidal peşinde olanlar için çok şey yapabilir. Kaynak: Aynı eser, Orelli s. 18.
Aristippos'tan Simon'a
Fr. 72. Seninle alay eden ben değilim, Phaidon'dur. Phaidon senin Keoslu Prodikos'tan daha üstün ve daha bilge olduğunu söylüyor; Prodikos'u, Herakles'e yazdığı övgü konusunda bizzat senin çürüttüğünü anlatıyor. Yine de sana hayranım ve seni övüyorum: Kunduracı olduğun hâlde bilgelikle dolup bir zamanlar Sokrates'i ve en güzel, en soylu gençleri yanında oturmaya ikna etmişsin: Kleinias oğlu Alkibiades'i, Myrrinuslu Phaidros'u, Glaukon oğlu Euthydemos'u, devlet işlerini yürütenlerden de Kalkan Taşıyan diye anılan Epikrates'i, Euryptolemos'u ve ötekileri. O sıralarda Ksanthippos'un komutanlık görevleri ve savaş olmasaydı, sanırım o da senin yanında olurdu.
κατʼ ἐμαυτοῦ, ἃς ἄξιός εἰμι, μὴ ἐκλιπεῖν με τὰ κακὰ ταῦτα· ὅτι τε ἐγὼ γεγονὼς ἔτη τοσαῦτα, καὶ φρονεῖν δοκῶν, πεινῆν καὶ ῥιγοῦν καὶ ἀδοξεῖν οὐκ ἠθέλησα, οὐδὲ πώγωνα τρέφειν μέγαν. Πέμψω δέ σοι τῶν θέρμων τῶν μεγάλως τε καὶ λευκῶς, ἵνʼ ἔχῃς μετὰ τὸ ἐπιδείξασθαι τὸν Ἡρακλέα τοῖς νέοις, ὑποτρώγειν· αἰσχρὸν γὰρ οὐ φαντί σοι περὶ τοιούτων ἤδη λέγειν ἢ γράφειν. Διονυσίῳ γὰρ ἐάν τις λέγῃ περὶ θέρμων, αἰσχρόν γε οἶμαι διὰ τὼς τῶν τυράννων νόμως. Τὰ λοιπὰ δὲ παρὰ Σίμωνα τὸν σκυτοτόμον βάδιζε διαλεγόμενος, οὗ μεῖζόν σοι ἐν σοφίᾳ οὐδὲν ἔσται, οὐδʼ ἂν γένοιτο. Ἐμοὶ μὲν γὰρ ἀπηγόρευται τοῖς χειροτέχναις προσιέναι, ἐπειδὴ ὑφʼ ἑτέρων ἐξουσίᾳ εἰμί. (Socraticorum et Pythagoreorum Epist. p. 16 seq. ed. Orell.)
Αἰσχίνης Ἀριστίππῳ.
- Ἔγραψα μὲν καὶ Πλάτωνι παρακαλῶν, ὅπως διαπράξησθε σωθῆναι τοὺς Λοκροὺς νεανίσκους, καὶ σοὶ δὲ τὰ αὐτὰ ἐπιστέλλων οὐχ ἁμαρτάνειν οἶμαι· ποιήσεις γὰρ ἄσμενος. Οἶσθα δὲ τὴν πρὸς αὐτούς μοι ἑταιρίαν, καὶ ὅτι Διονύσιος ἐξηπάτηται, ὡς ἀδικούντων αὐτῶν ἔχων δόξαν. Ἤδη πειρῶ τοῦτο ποιῆσαι θᾶττον. Ἔρρωσο. (Socr. et Pyth. Epist. p. 17 Orell.)
Ἀρίστιππος Αἰσχίνῃ.
- Λυθήσονται τᾶς φυλακᾶς οἱ νεανίσκοι, περὶ ὧν μοι γράφεις, οἱ Λοκροί, καὶ οὐ τεθνάξονται· οὐδὲ ἀπολοῦντί τι τῶν χρημάτων, ἥκοντές γε παραυτὰ τοῦ θανεῖν. Ταῦτα δὲ Ἀντισθένει μὴ λέξῃς, εἰ σέσωκα τοὺς φίλους. Οὐ γὰρ αὐτῷ ἀρέσκει τυράννοις φίλοις χρῆσθαι, ἀλλὰ τὼς ἀλφιτοπώλας καὶ τὼς καπήλως ἀναζητεῖν, οἵτινες δικαίως τὰ ἄλφιτα καὶ τὸν οἶνον πωλοῦσιν ἐν Ἀθήναις, καὶ τὰς ἐξωμίδας μισθοῦσι τὰς παχείας, ὁπόταν οἱ σκίρωνες πνέωντι, καὶ τὸν Σίμωνα θεραπεύειν. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστι χρῆμα. (Ibid. p. 17 seq.)
Σίμων Ἀριστίππῳ.
- Ἀκούω σε τωθάζειν ἁμᾶς τῆς σοφίας παρὰ Διονυσίῳ. Ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ εἶναι σκυτοτόμος καὶ ἐργάζεσθαι τοιαῦτα, καὶ ὁμοίως, εἰ δέοι, σκύτη τέμνειν αὖ πάλιν εἰς νουθεσίαν ἀνθρώπων ἀφρόνων, καὶ οὕτω μετὰ πολλῆς χλιδῆς οἰομένων ζῆν παρὰ τὴν Σωκράτους βουλήν. Ἔσται δὲ ὁ σωφρονιστὴς τῶν ἀφρόνων ὑμῶν παιδίων Ἀντισθένης· γράφεις γὰρ αὐτῷ κωμῳδῶν ἁμῶν τὰς διατριβάς. Ἀλλὰ τούτων μέν, ὦ φίλα φρήν, ἅλις καὶ πεπαίχθω πρὸς σέ μοι. Μέμνασο ἀνδρὶ λιμοῦ καὶ δίψης· ταῦτα γὰρ δύναται μέγα τοῖς σωφροσύνην διώκουσιν. (Ibid. p. 18)
Ἀρίστιππος Σίμωνι.
- Οὐκ ἐγώ σε κωμῳδῶ, ἀλλὰ Φαίδων, λέγων γεγονέναι σε κρείσσονα καὶ σοφώτερον Προδίκω τῶ Κείω, ὃς ἔφα ἀπελέγξαι σε αὐτὸν περὶ τὸ ἐγκώμιον τὸ εἰς τὸν Ἡρακλέα γενόμενον αὐτῷ. Θαυμάζω μέντοι σε καὶ ἐπαινῶ, εἰ σκυτικὸς ὢν σοφίας ἐμπλησθεὶς πάλαι μὲν Σωκράταν ἔπεισες, καὶ τὼς καλλίστως τὼς νέως καὶ εὐγενεστάτως παρὰ σὲ καθέζεσθαι, οἷον Ἀλκιβιάδαν τε τὸν Κλεινίου, καὶ Φαῖδρον τὸν Μυρρινούσιον, καὶ Εὐθύδαμον τὸν Γλαύκωνος, καὶ τῶν τὰ
s522(Fr. 72'nin devamı) Şimdi de nasıl biri olduğunu biliyoruz, çünkü Antisthenes senin yanına gidip geliyor. Syrakusa'da da felsefe yapabilirsin; burada kayışlar da deriler de değerlidir. Hem bilmez misin: Ben her fırsatta ayakkabı giyerek senin zanaatına büyük bir itibar kazandırıyorum; Antisthenes ise yalınayak dolaşarak, gençleri ve bütün Atinalıları yalınayak dolaşmaya ikna ederek sana işsizlik ve kazançsızlıktan başka ne getiriyor? Bir düşün, rahatlığı ve hazzı benimseyen ben sana ne kadar dostum. Prodikos'u haklı olarak sorguya çektiğini kabul ediyorsun da bundan kendin için çıkan sonucu görmedin; görseydin bana hayran olur, derin sakallı, değnekli, kirli ve bitli, hayvanlar gibi uzun tırnaklı, senin zanaatına aykırı öğütler veren o adamların kibrine gülerdin. Kaynak: Sokratiklerin ve Pythagorasçıların Mektupları, Orelli s. 18 vd. Mullach'ın notu: "Kalkan Taşıyan Epikrates" ile sakallı Epikrates kastedilir. Aristophanes'in Kadınlar Meclisi 71 üzerine yazılan şerh: "Epikrates bir hatip ve halk önderiydi; uzun sakalı olduğu için ona Kalkan Taşıyan denirdi. Komedya şairi Platon da şöyle der: 'Sakalların efendisi, kalkan taşıyan Epikrates.'"
Aristippos'tan
Fr. 73. Sokrates'in son günlerinde olanları ben de Kleombrotos da öğrendik. On Birler ona kaçmasına göz yummuşlar, o ise kalmayı seçmiş; daha önce kanunlara aykırı yoldan kurtulmadığına göre şimdi de kaçmayacağını, yoksa kendisine düştüğü kadarıyla vatanına ihanet etmiş olacağını söylemiş. Bana kalırsa, haksız yere bu duruma düştüğüne göre, hangi yoldan olursa olsun kurtulmalıydı. Gerçi ona göre bu yolla yapacağı her şey hem kötü hem akılsızca, yani haksızlık olacaktı; bu yüzden olup bitenleri ölçüsüz bir dille kınamamak gerekir. Bana yazdığına göre Sokrates'in bütün sevenleri, filozof dostları, aynı şeylerin sizin de başınıza gelmesinden korkup Atina'dan ayrılmışsınız; kötü de etmemişsiniz. Biz de, hâlimiz neyse, şimdilik Aigina'da kalıyoruz; sonra yanınıza geleceğiz, elimizden daha iyi bir şey gelirse onu yapacağız. Kaynak: Sokratiklerin ve Pythagorasçıların Mektupları, Orelli s. 23 vd.
Aristippos'tan kızı Arete'ye
Fr. 74. Teles'le gönderdiğin mektubu aldım. Orada bir an önce Kyrene'ye gelmem için yalvarıyor, yöneticilerden iyi muamele görmediğini, kocanın da utangaç bir adam olduğunu, siyasi kargaşadan uzak yaşamaya alışkın olduğu için işleri idare etmeye yetmediğini söylüyorsun.
κοινὰ πρασσόντων Ἐπικράτεα τὸν Σακεσφόρον, καὶ Εὐρυπτόλεμον καὶ τὼς ἄλλως· ὡς εἰ γε τῷ Ξανθίππω μὴ αἱ στρατηγίαι ἦσαν, καὶ ὁ πόλεμος τότε, κἂν οὗτος, οἶμαι, ἦν παρὰ σέ. Καὶ νῦν ἴσμεν, ὁποῖος εἶ, Ἀντισθένας γὰρ παρὰ σὲ φοιτᾷ. Δύνῃ δὲ καὶ ἐν Συρακούσαις φιλοσοφεῖν· οἱ γὰρ ἱμάντες τίμιοί εἰσι καὶ τὰ σκύτη. Καὶ οὐκ οἶσθα, ὡς ἐγὼ μὲν τῶν ὑποδημάτων χρώμενος παρέκαστα τὰν τέχναν σου θαυμασίαν τινὰ ποιῶ· Ἀντισθένας δὲ γυμνοποδῶν, τί γὰρ ἄλλο πράττει, ἢ σοὶ ἀργίαν καὶ ἀμισθίαν εἰσάγει, πείθων τὼς νέως καὶ ἅπαντας Ἀθηναίως γυμνοποδεῖν; Σκόπει οὖν, ὁπόσον σοι ἐγὼ φίλος ὁ ῥᾳστώναν καὶ τὰν ἁδονὰν ἀποδεχόμενος. Σὺ δʼ ὁμολογῶν εὐλόγως ἐρωτᾶν Πρόδικον, τὸ ἀκόλουθον οὐκ ἔγνως ἐπὶ σαυτοῦ· οὕτως γὰρ ἂν ἐμὲ μὲν ἐθαύμαζες, τὼς δὲ ἔχοντας βαθεῖς τὼς πώγωνας καὶ τὼς σκίπωνας ἐγέλασας τᾶς ἀλαζονείας, ῥυπῶντάς τε καὶ φθειριῶντας, καὶ ὄνυχας, ὥσπερ τὰ θηρία, μακρὼς περικειμένως καὶ ἐναντίας σου τᾶς τέχνας ὑποτιθεμένως ὑποθήκας. (Socr. et Pyth. Epist. p. 18 sq. Orell. Scripsi τῶ Κείω; codd. τῷ Κίῳ. — ἐμπλησθείς, πάλαι; codd. ἐμπλησθεὶς καὶ πάλαι. — Ἐπικράτεα τὸν Σακεσφόρον intellegit Epicratem barbatum. Schol. Aristoph. Eccl. 71: Ἐπικράτης ἦν ῥήτωρ καὶ δημαγωγός· οὗτος μέγαν πώγωνα ἔχων ἐπεκαλεῖτο Σακεσφόρος. Καὶ Πλάτων ὁ κωμικός φησιν· Ἄναξ ὑπήνης Ἐπίκρατες σακεσφόρε. — ὡς εἰ Περικλεῖ cum Allatio; codd. ὡς εἰ καὶ Περικλεῖ.)
Ἀριστίππου.
- Τὰ περὶ τῆς τελευταίας Σωκράτους ἐμάθομεν ἐγώ τε καὶ Κλεόμβροτος, καὶ ὅτι παριέμενος ὑπὸ τῶν ἕνδεκα διαδρᾶναι ὑπέμεινε, λέγων ὅτι οὐ μέλλοι διαδρᾶναι, εἰ μὴ καὶ πρότερον παρὰ τὼς νόμως σωθείη· οὕτω γὰρ ἂν ἁ πατρὶς αὐτοῦ, ὅσον ἐφʼ αὐτῷ, καταπροδοθείη. Ἐμοὶ δὲ ἐδόκει ἀδίκως αὐτὸν ἐμπεσόντα, ὅτῳ δήποτε τρόπῳ σώζεσθαι· δοκέον μέντοι πάντα τὰ ἐκείνῳ πρασσόμενα καὶ κακὰ καὶ ἄφρονα ἄδικα εἶναι, ὥστε ταῦτα πάλιν μὴ ἐπιμέμφεσθαι ἀμέτρως γεγονέναι. Ἐπέστειλας δέ μοι, πῶς ἀνεχωρήσατε πάντες ἀπʼ Ἀθηνῶν οἱ Σωκράτους ἐρασταί τε καὶ φιλόσοφοι, δεδιότες μή τι καὶ ἐφʼ ὑμᾶς ἔλθοι τῶν αὐτῶν ἄν· καὶ οὐκ ἐποιεῖτε φλαύρως. Καὶ ἀμὲς οὖν ὡς ἐσμέν, ἐν Αἰγίνᾳ διατελέομες ἐπὶ τοῦ παρόντος· εἶτα δὲ παρʼ ὑμᾶς ἀφιξόμεθα, καὶ εἴ τι ἔχοιμες βέλτιον ποιέειν ποιήσομες. (Socr. et Pyth. Epist. p. 23 seq. Orell.)
Ἀρίστιππος Ἀρήτῃ τῇ θυγατρί.
- Ἐκομισάμην παρὰ σοῦ γράμματά μοι πεμφθέντα διὰ Τηλέα, ἐν οἷς ἐδέου μου παραγενέσθαι ὡς τάχιστα εἰς Κυρήνην, λέγουσα οὐκ εὖ σοι ἀπαντᾶ-
s523(Fr. 74'ün devamı) Ben de sana gemiyle gelebilmek için Dionysios'tan izin koparmaya çalışırken kader önüme dikildi ve Lipara'da hastalandım. O sırada Sonikos'la yanındakilerin bana çok iyi davrandığını gördüm: Bana içtenlikle baktılar, beni Hades'in kapısından dönmüş gibi dostça sevgileriyle yeniden hayata kavuşturdular. Azat ettiğim kimselere ne kadar değer vermen gerektiğini sormuşsun; onlar Aristippos'tan, hem onu hem seni hoşnut edebildikleri sürece ayrılmayacaklarını söylüyorlardı. Onlara her konuda güven; çünkü benim hayatımdan kötü olmamayı öğrenmiş olacaklar. Yöneticilere karşı işlerini öyle idare etmeni öğütlerim ki bu öğüdümü yararına bulasın. Öğüdüm şu: Fazlasının peşine düşme. Her fazlalığı küçümsersen hayatını en kolay böyle geçirirsin. Çünkü onlar sana, seni yoksulluğa düşürecek kadar haksızlık edemezler. İki bahçen sana kalıyor; bunlar şatafatlı bir hayata bile yeter. Berenike'deki mülk tek başına kalsa bile seni en iyi yaşayıştan yoksun bırakmaz. Küçük şeylerimizin hor görülmesini öğütlemiyorum; ama küçük şeyler için de sarsılma, çünkü büyük şeyler için bile öfke güzel değildir. Tabiat beni çözüp götürdükten sonra ne istediğimi öğrenmek istersen: Küçük Aristippos'u olabildiğince iyi yetiştir ve Atina'ya git. Ksanthippe'yi ve Myrto'yu her şeyden üstün tut; onlar seni sırlara götürmem için bana çok kere yalvarmışlardı. Onlarla birlikte daha tatlı bir hayat sür, Kyrene'deki yöneticiler de hangi haksızlığı yapmak isterlerse yapsınlar; çünkü tabii gayen bakımından sana haksızlık edemezler. Benim Sokrates'le yaşadığım gibi sen de Ksanthippe ve Myrto ile yaşamaya çalış; onların dostluğu sayesinde kendini daha alçakgönüllü tut, çünkü orada kibir yerleşik değildir. Benimle Megara'da sohbet etmiş olan Sokrates'in oğlu Lamprokles yakında Kyrene'ye gelirse, hayatını onunla paylaşman ve ona kendi çocuğundan farklı davranmaman çok iyi olur. Çocuk büyütmenin sıkıntıları yüzünden artık bir kız çocuğu büyütmek istemezsen, Euboïs'in küçük kızı, hani hür bir çocuk gibi yetiştirdiğin ve beni sevindirmek için annemin adını verdiğin kız (ben de ona çok kere Amyke derdim), uygun olur. Her şeyden önce küçük Aristippos'a iyi bakılmasını gözet ki bize ve felsefeye layık olsun; çünkü ona asıl miras olarak bunu bırakıyorum. Hayatın öteki varlıklarının ise Kyrene'deki yöneticiler gibi düşmanları vardır. Felsefeyi birinin elinden aldığına dair bana hiçbir şey yazmadın. Öyleyse, iyi kadın, emrinde duran bu servete sahip olduğun için çok sevin ve oğlunu da bu servetin sahibi yap; keşke onu şimdiden kendi oğlum olarak görebilseydim. Ama ona doyamadan göçüp gidiyorum; senin de iyi insanların her zamanki yolundan gideceğine güveniyorum. Hoşça kal, benim için de ah vah etme. *Kaynak: Sokratiklerin ve Pythagorasçıların Mektupları, Orelli s. 33 vd. Mullach'ın notu: Sırlarla Eleusis sırları kastedilir. Küçük Aristippos, "annesinden öğrenmiş" lakaplı Aristippos'tur (bkz. Diogenes Laertios II 83). Tabii gaye hazdır; bunu Diogenes Laertios II 94 tanıklar: "Yoksulluk ve zenginlik haz bakımından hiçbir şey ifade etmez; çünkü zenginler yoksullardan daha fazla haz duymaz."*
σθαι οὔτε παρὰ τῶν ἐπισκόπων, οὔτε ἱκανὸν εἶναι οἰκονομῆσαι τὸν ἄνδρα, αἰδῶ τε ἔχοντα, καὶ θορύβων πολιτικῶν ζῆν μακρὰν εἰθισμένον. Ἐγὼ δὲ πειρώμενος ὡς ἂν ἀφεθείην ὑπὸ τοῦ Διονυσίου πλεῦσαι πρὸς σέ, ἐμποδών μοι τοῦ χρεὼν στάντος ἐν Λιπάραις μαλακῶς ἔσχον· ὅτε δὴ καὶ τοὺς περὶ Σώνικον ἄριστά μοι προσφερομένους ἐνόησα, τημελοῦντάς με γνησίως, καὶ ὡς ἐν ᾅδου ὄντα ἤδη ποιοῦντας ἀναζῆν διὰ διάθεσιν φιλικήν. Περὶ ὧν δὲ ἔκρινάς με τίνα ἕξεις τιμὴν ὑπʼ ἐμοῦ ἠλευθερωμένοις, οἳ καὶ ἔλεγον Ἀριστίππου μὴ ἀποχωρήσειν, ἕως ἂν αὐτοῖς ᾖ δύναμις ἀρέσκειν ἐκείνῳ τε καὶ σοί· πάντʼ οὖν αὐτοῖς πίστευε· περιέσται γὰρ αὐτοῖς ἐκ τῆς ἐμῆς βιοτῆς μὴ εἶναι κακοῖς. Ὑποτίθεμαι δέ σοι τὰ πρὸς ἄρχοντας οἰκονομεῖν, ὥστε τὸ ἐμὸν συμβούλευμα τοῦτο συμφέρον δέχεσθαι. Τοῦτο δὲ ἦν μὴ τοῦ πλείονος ὀριγνᾶσθαι. Ῥᾷστα γὰρ οὕτως ἐξάγεις τὰ κατὰ τὸν βίον, ὑπεροπτικὴ παντὸς οὖσα τοῦ πλείονος. Οὐ γὰρ ἂν τοσοῦτον ἐκεῖνοί σε ἀδικήσαιεν, ὥστε σε ἐνδεᾶ γενέσθαι. Οἱ δύο μὲν γάρ σοι κῆποι μένουσιν, ἱκανοὶ ὄντες καὶ πολυτελεῖ βίῳ. Τὸ δʼ ἐν τῇ Βερενίκῃ κτῆμα καὶ μόνον καταλειφθὲν πρὸς ἀρίστην διαγωγὴν οὐχ ὑπολείψει. Τῶν μικρῶν ἡμῶν οὐ παρακελεύομαι καταφρονεῖσθαι, ἀλλὰ μὴ ἐπὶ μικροῖς ταράττεσθαι, ἔνθα οὐδὲ ἐπὶ μεγάλοις καλὸν ἡ ὀργή. Εἰ δέ μου διαλυθέντος ὑπὸ τῆς φύσεως γνῶναι ἐμὸν βούλημα ζητεῖς, ὡς ὅτι κράτιστα παιδεύσασα τὸν Ἀρίστιππον Ἀθήναζε χώρει, Ξανθίππην καὶ Μυρτὼ πρὸ παντὸς ποιουμένη, αἵ με πολλάκις ἐλιπάρουν ἐπὶ μυστήριά σε ἄγειν. Τὸ οὖν ἥδιον βίοτευμα μετὰ τούτων ἔχουσα, κατάλιπε τοῖς ἐν Κυρήνῃ ἐπισκόποις ὅ,τι ποτʼ ἂν ἐθέλωσιν ἀδικεῖν· σὲ γὰρ οὐκ εἰς τὸ φυσικὸν τέλος ἀδικήσουσιν. Πειρῶ δὲ μετὰ Ξανθίππης καὶ Μυρτοῦς ζῆν, ὡς ἐμοὶ φίλον μετὰ Σωκράτους, πλέον διὰ τῆς ἐκείνων φιλίας σεαυτὴν στέλλουσα· ἐκεῖθι τὸ σοβαρὸν οὐκ ἐπιχώριον. Εἰ δʼ ἔλθοι θᾶττον ἅμα Λαμπροκλῆς εἰς Κυρήνην ὁ Σωκράτους, ὃς ἐν Μεγάροις ὡμίλει μοι, ποιήσεις ἄριστα κοινουμένη τὸν βίον αὐτῷ, καὶ μηδὲν διαφορώτερον τοῦ τέκνου τιμῶσα. Θῆλυ δὲ τέκνον εἰ μηκέτι τρέφειν βούλει, διὰ τὸ πολλὰ ἀνιᾶσθαι ἐπὶ παιδοτροφίᾳ, τὸ τῆς Εὐβοΐδος θυγάτριον, ὃ δὴ ἐλευθέρως ἦγες, ἐμοί τε χαρίζεσθαι βουλομένη τῷ τῆς ἐμῆς μητρὸς ὀνόματι προσηγόρευσας (καὶ γὰρ ἐγὼ πολλάκις Ἀμύκην αὐτὸ προσηγόρευσα) ἐπιτήδειον ἔσται. Πρὸ παντὸς δὲ ἐπισκόπει τοῦ μικροῦ Ἀριστίππου ἐπιμελεῖσθαι, ὅπως ἔσται ἄξιος ἡμῶν καὶ φιλοσοφίας· ταύτην γὰρ αὐτῷ καταλείπω τὴν ὄντως κληρονομίαν, τἆλλα μὲν γὰρ τοῦ βίου καὶ τοὺς ἐν Κυρήνῃ ἄρχοντας ἔχει πολεμίους. Περὶ φιλοσοφίας δὲ οὐδὲν μοι γέγραφας, ὅτι ταύτην σου τις ἀφῄρηται. Μέγα οὖν, ὦ ἀγαθὴ γύναι, χαῖρε ἐπὶ τῷ πλουτεῖν πλοῦτον ὑπὸ σοὶ κείμενον, καὶ κτηματίτην ποίει τούτου τὸν υἱόν, ὃν ἐβουλόμην μὲν ἂν αὐτὸς ἤδη ἐμὸν υἱὸν εἶναι. Ἐπειδὴ δὲ ἀναλύω μὴ ἐμπλησθεὶς αὐτοῦ, πέποιθα καὶ σοί, διότι τὴν αὐτὴν ἄξεις πορείαν τὴν συνήθη ἀγαθοῖς ἀνδράσιν. Ἔρρωσο καὶ περὶ ἡμῶν ἀστενάκτει.
s524Kyrene Okulunun Görüşleri
Fr. 75. Aristippos'un yolunda kalıp Kyreneliler diye anılanlar şu görüşleri benimsediler. İki hâl (pathē) kabul ederlerdi: acı ve haz. Hazzın yumuşak, acının ise sert bir hareket olduğunu; bir hazzın başka bir hazdan farklı olmadığını, hiçbir şeyin ötekinden daha hazlı olmadığını söylerlerdi. Hazdan bütün canlılar hoşnuttur, acıdan ise kaçarlar. Gayenin bedensel haz olduğunu söylerler; acıların ortadan kalkmasından doğan, bir tür rahatsızlıktan kurtulma olan durağan haz değil, ki Epikuros bunu benimser. Onlara göre gaye ile saadet de birbirinden farklıdır: Gaye tek tek hazdır, saadet ise tek tek hazlardan kurulan bütündür. Tek tek haz kendisi için seçilir; saadet ise kendisi için değil, tek tek hazlar için seçilir. Haz en çirkin şeylerden doğsa bile iyidir; çünkü eylem uygunsuz olsa da haz yine kendisi için seçilmeye değer ve iyidir. Epikuros'ta söylendiği gibi acı verenin ortadan kalkması onlara göre haz değildir, hazzın yokluğu da acı değildir. Çünkü ikisi de harekettir; acısızlık ve hazsızlık ise hareket değildir, nitekim acısızlık uyuyan birinin hâli gibidir. Bazılarının sapkınlık yüzünden hazzı seçmeyebileceğini de söylerler. Psykhēnin bütün hazları ve acıları bedensel haz ve acılardan doğmaz; sözgelimi insanın kendi refahına olduğu gibi yalnızca vatanının refahına da sevinç duyulur. Ama iyi şeyleri hatırlamakla ya da beklemekle hazzın tamamlandığını da kabul etmezler, oysa Epikuros bunu benimsiyordu; çünkü psykhēnin hareketi zamanla gevşer. Yalnızca görmekle ya da işitmekle de haz doğmadığını söylerler: Ağıt yakanları taklit edenleri hazla dinleriz, gerçekten ağıt yakanları ise hoşnutsuzlukla. Hazsızlığa ve acısızlığa ara hâller derlerdi. Bedensel hazların psykhēnin hazlarından çok daha üstün, bedensel sıkıntıların da daha kötü olduğunu söylerler. *Kaynak: Diogenes Laertios II 86–90.*
(Socr. et Pyth. Epist. p. 33 seqq. Scripsi: ἐδέου μου; codd. ἐδέου με. — ὡς ἐν ᾅδου ὄντα ἤδη ποιοῦντας ἀναζῆν διὰ διάθεσιν φιλικήν; codd. ὡς ἐν ᾅδου τοῖς ἀρκεῖται τίς ζῆν τῶν διάθεσιν φιλικήν. — ἔκρινάς με; codd. ἔκρινάς τι. — οὐ γὰρ ἂν; codd. οὐ γὰρ δή. — καταφρονεῖσθαι pro καταφρονεῖν dicitur. — γνῶναι cum Luzacio; codd. στῆσαι. — μυστήρια intellegit sacra Eleusinia. Ceterum Aristippus filius idem est qui cognominabatur ὁ μητροδίδακτος; vid. Diog. Laert. II 83. — Naturalis bonorum finis voluptas est teste Diog. Laert. II 94: πενίαν καὶ πλοῦτον πρὸς ἡδονῆς λόγον εἶναι οὐδέν· μὴ γὰρ διαφερόντως ἥδεσθαι τοὺς πλουσίους ἢ τοὺς πένητας. — ἐκεῖθι cum Luzacio; codd. κεῖθι. — βουλομένη τῷ τῆς ἐμῆς μητρὸς ὀνόματι προσηγόρευσας; codd. βουλομένης σε τῆς ἐμῆς μητρὸς ὀνόματι. — Ἀμύκην; codd. ἀμίκαν. — προσηγόρευσα, ἐπιτήδειον ἔσται; libri προσηγόρευσα. — ὅπως ἔσται ἄξιος; libri ὅπω; ἄξιος. — μὲν ἂν αὐτός; codd. μὲν αὐτός.)
- Οἱ ἐπὶ τῆς ἀγωγῆς τοῦ Ἀριστίππου μείναντες καὶ Κυρηναϊκοὶ προσαγορευθέντες δόξαις ἐχρῶντο τοιαύταις. Δύο πάθη ὑφίσταντο, πόνον καὶ ἡδονήν· τὴν μὲν λείαν κίνησιν, τὴν ἡδονήν· τὸν δὲ πόνον τραχεῖαν κίνησιν· μὴ διαφέρειν τε ἡδονὴν ἡδονῆς, μηδὲ ἥδιόν τι εἶναι. Καὶ τὴν μὲν εὐδοκητὴν πᾶσι ζῴοις, τὸν δὲ ἀποκρουστικόν. Ἡδονὴν μέντοι τὴν τοῦ σώματος, οὐ τὴν καταστηματικὴν ἡδονήν, τὴν ἐπʼ ἀναιρέσει ἀλγηδόνων καὶ οἷον ἀνοχλησίαν, ἣν ὁ Ἐπίκουρος ἀποδέχεται, τέλος εἶναί φασι. Δοκεῖ δʼ αὐτοῖς καὶ τέλος εὐδαιμονίας διαφέρειν· τέλος μὲν γὰρ εἶναι τὴν κατὰ μέρος ἡδονήν· εὐδαιμονίαν δὲ τὸ ἐκ τῶν μερικῶν ἡδονῶν σύστημα· εἶναι δὲ τὴν μερικὴν ἡδονὴν διʼ αὐτὴν αἱρετήν, τὴν δʼ εὐδαιμονίαν οὐ διʼ αὐτήν, ἀλλὰ διὰ τὰς κατὰ μέρος ἡδονάς· εἶναι δὲ τὴν ἡδονὴν ἀγαθόν, κἂν ἀπὸ τῶν ἀσχημοτάτων γένηται. Εἰ γὰρ καὶ ἡ πρᾶξις ἄτοπος εἴη, ἀλλʼ οὖν ἡ ἡδονὴ διʼ αὐτὴν αἱρετὴ καὶ ἀγαθόν. Ἡ δὲ τοῦ ἀλγοῦντος ὑπεξαίρεσις (ὡς εἴρηται παρʼ Ἐπικούρῳ) δοκεῖ αὐτοῖς μὴ εἶναι ἡδονή, οὐδὲ ἡ ἀηδονία ἀλγηδών· ἐν κινήσει γὰρ εἶναι ἀμφότερα, μὴ οὔσης τῆς ἀπονίας ἢ τῆς ἀηδονίας κινήσεως· ἐπεὶ ἡ ἀπονία οἱονεὶ καθεύδοντός ἐστι κατάστασις. Δύνασθαι δέ φασι καὶ τὴν ἡδονήν τινας μὴ αἱρεῖσθαι κατὰ διαστροφήν. Οὐ πάσας μέντοι τὰς ψυχικὰς ἡδονὰς καὶ ἀλγηδόνας ἐπὶ σωματικαῖς ἡδοναῖς καὶ ἀλγηδόσι γίνεσθαι. Καὶ γὰρ ἐπὶ ψιλῇ τῇ τῆς πατρίδος εὐημερίᾳ, ὥσπερ τῇ ἰδίᾳ, χαρὰν ἐγγίνεσθαι. Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ κατὰ μνήμην τῶν ἀγαθῶν ἢ προσδοκίαν ἡδονήν φασιν ἀποτελεῖσθαι· ὅπερ ἤρεσκεν Ἐπικούρῳ· ἐκλύεσθαι γὰρ τῷ χρόνῳ τὸ τῆς ψυχῆς κίνημα. Λέγουσι δὲ μηδὲ κατὰ ψιλὴν τὴν ὅρασιν ἢ τὴν ἀκοὴν γίνεσθαι ἡδονάς. Τῶν γοῦν μιμουμένων θρήνους ἡδέως ἀκούομεν· τῶν δὲ κατὰ ἀλήθειαν, ἀηδῶς. Μέσας τε καταστάσεις ὠνόμαζον ἀηδονίαν καὶ ἀπονίαν. Πολὺ μέντοι τῶν ψυχικῶν ἡδονῶν τὰς σωματικὰς ἀμείνους εἶναι, καὶ τὰς ὀχλήσεις χείρους τὰς σωματικάς. (Diog. Laert. II 86–90)
s529Borysthenesli Sofist Bion'un Hikmetli Sözleri ve Nükteleri (Βίωνος τοῦ Βορυσθενίτου σοφιστοῦ γνῶμαι καὶ ἀποφθέγματα)
Fr. 1. Bion der ki: İyi hizmetkârlar hürdür; kötü hürler ise birçok arzunun köleleridir. Kaynak: Stobaios, Antoloji II 39 ve LXII 42, "Bion'un (başka yazmalarda: Dion'un) Kölelik Üzerine adlı eserinden". Mullach'ın notu: Bu sözü Dion Khrysostomos'a verenler son kelimelerin ("birçok arzunun") silinmesi gerektiğini düşünür, oysa bu kelimeler Stobaios'ta iki yerde de vardır. Bion'un (ya da Dion'un) bu sözü Stoacıların şu paradoksuyla uyuşur: "Yalnız bilge hürdür, her akılsız köledir."
Fr. 2. Bion, Odysseus'un yolunu şaşırıp dolaşmasını araştıran dilbilgicilerin kendi yollarını nasıl şaşırdıklarını incelemediklerini söylerdi: Hiçbir işe yaramayan şeylerle uğraşırken tam da bunda yolu şaşırdıklarını görmüyorlardı. Kaynak: Stobaios, Antoloji IV 54.
Fr. 3. Bion'a akılsızlığın ne olduğu sorulunca, "İlerlemenin engeli," dedi. Kaynak: Stobaios, Antoloji IV 88, "Bion'dan". Bion'un buna benzer bir sözünü Diogenes Laertios IV 50 aktarır; bkz. aşağıda Fr. 31.
Fr. 4. Sofist Bion para hırsına bütün kötülüklerin anayurdu derdi. Kaynak: Stobaios, Antoloji X 38, "Bion'dan"; Theon, Hazırlık Alıştırmaları V, s. 72.
Fr. 5. Bion der ki: Gömülme kaygısı nice trajedi doğurmuştur. Kaynak: Stobaios, Antoloji XL 8, Teles'in Sürgün Üzerine'sinden.
Fr. 6. Kral Antigonos, soysuz biri olduğu yolunda kendisine iftira edilen filozof Bion'a şunu sordu: Kimsin, hangi soydansın? Nerede şehrin, nerede ana baban? Bion da şöyle dedi: "Kralım, okçulara ihtiyacın olduğunda soylarını sormaz, hedefi koyup en iyi atanları seçersin; doğrusu da budur. Dostlarını da böyle sına: Nereli olduklarına değil, ne olduklarına bak." Kaynak: Stobaios, Antoloji LXXXVI 13, "Bion'dan". Bion'un Antigonos'un aynı sorusuna verdiği başka bir cevabı Diogenes Laertios IV 46 aktarır: "Babam azatlı bir köleydi, burnunu dirseğine silerdi (bununla tuzlu balık tüccarı olduğunu anlatıyordu); Borysthenesliydi. Yüzü yoktu, yüzünde efendisinin sertliğinin işareti olan bir yazı vardı. Annem de böyle bir adamın evleneceği türden bir kadındı, genelevden. Sonra babam bir gümrük kaçakçılığı yaptı ve bütün ev halkıyla birlikte satıldı, biz de onunla. Ben genç ve sevimli olduğum için beni bir hatip satın aldı; o da ölürken her şeyini bana bıraktı. Ben de onun yazılarını yakıp her şeyi toparladım, Atina'ya geldim ve felsefeyle uğraştım. İşte bu soydan, bu kandan olmakla övünürüm."
Fr. 7. Bion der ki: Talih zenginlere parayı armağan etmemiş, ödünç vermiştir. *Kaynak: Stobaios, Antoloji CV 56, "Bion'dan".*
-
Φησὶν ὁ Βίων· οἱ ἀγαθοὶ οἰκέται ἐλεύθεροι, οἱ δὲ πονηροὶ ἐλεύθεροι δοῦλοι πολλῶν ἐπιθυμιῶν. (Stob. Flor. II 39 et LXII 42 Βίωνος (al. Δίωνος) ἐν τῷ περὶ δουλείας. Qui Dioni Chrysostomo hanc sententiam tribuunt, ultima verba πολλῶν ἐπιθυμιῶν delenda esse existimant, quamvis utroque loco apud Stobaeum legantur. Convenit autem hoc Bionis sive Dionis apophthegma cum Stoico paradoxo: ὅτι μόνος ὁ σοφὸς ἐλεύθερος, καὶ πᾶς ἄφρων δοῦλος.)
-
Βίων ἔλεγε, τοὺς γραμματικοὺς ζητοῦντας περὶ τῆς Ὀδυσσέως πλάνης μὴ ἐξετάζειν τὴν ἰδίαν, μηδὲ καθορᾶν, ὅτι καὶ ἐν αὐτῷ τούτῳ πλανῶνται, πονοῦντες περὶ τὰ μηδὲν χρήσιμα. (Stob. Flor. IV 54)
-
Βίων, ἐρωτηθείς, τί ἐστιν ἄνοια, εἶπε· προκοπῆς ἐμπόδιον. (Stob. Flor. IV 88 Βίωνος. Simile Bionis dictum servavit Diog. Laert. IV 50. Vide infra fragm. 31.)
-
Βίων ὁ σοφιστὴς τὴν φιλαργυρίαν μητρόπολιν ἔλεγε πάσης κακίας εἶναι. (Stob. Flor. X 38 Βίωνος et Theon Progymn. V p. 72)
-
Ἡ περὶ ταφῆς ἔννοια, φησὶν ὁ Βίων, πολλὰς τραγῳδίας ἐποίησεν. (Stob. Flor. XL 8 Τέλητος περὶ φυγῆς. Scripsi ἔννοια; codd. ἄγνοια.)
-
Ἀντίγονος ὁ βασιλεὺς Βίωνα τὸν φιλόσοφον διαβληθέντα ὡς δυσγενῆ ἤρετο· τίς; πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες; κἀκεῖνος εἶπεν· Ἀλλʼ ὀρθῶς ἔχει ὦ βασιλεῦ, ὅταν τοξοτῶν χρείαν ἔχῃς, οὐκ ἐρωτῶντα τὸ γένος, ἀλλὰ τιθέντα τὸν σκοπὸν τοὺς ἀρίστους τοξευτὰς παραλαμβάνειν· οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῶν φίλων ἐξέταζε οὐ πόθεν εἰσίν, ἀλλὰ τίνες. (Stob. Flor. LXXXVI 13 Βίωνος. Aliud ad eandem Antigoni quaestionem Bionis responsum servavit Diog. Laert. IV 46: ἐμοὶ ὁ πατὴρ μὲν ἦν ἀπελεύθερος, τῷ ἀγκῶνι ἀπομυσσόμενος (διεδήλου δὲ τὸν ταριχέμπορον), γένος Βορυσθενίτης, ἔχων οὐ πρόσωπον, ἀλλὰ συγγραφὴν ἐπὶ τοῦ προσώπου, τῆς τοῦ δεσπότου πικρίας σύμβολον· μήτηρ δέ, οἵαν ὁ τοιοῦτος ἂν γήμαι, ἀπʼ οἰκήματος. Ἔπειτα ὁ πατὴρ παρατελωνησάμενός τι, πανοίκιος ἐπράθη μεθʼ ἡμῶν· καί με ἀγοράζει τις ῥήτωρ νεώτερον ὄντα καὶ εὔχαριν· ὃς καὶ ἀποθνήσκων κατέλιπέ μοι πάντα. Κἀγὼ κατακαύσας αὐτοῦ τὰ συγγράμματα καὶ πάντα συγξύσας, Ἀθήναζε ἦλθον καὶ ἐφιλοσόφησα. Ταύτης τοι γενεῆς τε καὶ αἵματος εὔχομαι εἶναι.)
-
Βίων ἔφη· τὰ χρήματα τοῖς πλουσίοις ἡ τύχη οὐ δεδώρηται, ἀλλὰ δεδάνεικεν.
s530Fr. 8. Bion der ki: Talih de bir şair gibi bize kimi zaman ilk konuşanın, kimi zaman sonra konuşanın rolünü verir; kimi zaman kralın, kimi zaman bir serserinin. Kaynak: Stobaios, Antoloji V 67, Teles'in Kendine Yeterlik Üzerine'sinden.
Fr. 9. Bion derdi ki: Değersiz keseler, kendileri hiçbir şeye değmese de içlerindeki para kadar değer görür; zenginlerden hiçbir şeye değmeyenler de sahip oldukları malın değerince itibar görür. Kaynak: Stobaios, Antoloji XCI 32, "Bion'dan".
Fr. 10. Bion, talihin verdiği, cimriliğin koruduğu, cömertliğin elden çıkardığı zenginlik için çabalayanların gülünç olduğunu söylerdi. Kaynak: Stobaios, Antoloji XCIII 34, "Bion'dan".
Fr. 11. Bion, kıyıda ayaklarının dibindeki balıkları görmeyip de gökteki Balıkları bildiklerini söyleyen yıldızbilimcilerin en gülünç insanlar olduğunu söylerdi. Kaynak: Stobaios, Antoloji LXXX 3, "Bion'dan".
Fr. 12. Bion, iyi bir yöneticinin görevini bıraktığında daha zengin değil, daha itibarlı olması gerektiğini söyledi. Kaynak: Stobaios, Antoloji XLVI 23, "Bion'dan".
Fr. 13. Bion der ki: Evi kiraya veren adam kirasını alamayınca kapıyı söker, kiremitleri kaldırır, kuyuyu kapatırsa o evden nasıl taşınırsak, bu bedencikten ben de öyle taşınırım: Onu bana kiraya veren tabiat gözlerimi, kulaklarımı, ellerimi, ayaklarımı elimden aldığında. Direnmem; bir şölenden hiç sızlanmadan nasıl kalkıp gidersem, hayattan da vakti gelince öyle giderim: "Bin kayığa!" Kaynak: Stobaios, Antoloji V 67, Teles'in Kendine Yeterlik Üzerine'sinden. Mullach'ın notu: Kharon'un kayığına işaret eden son sözler eski bir şairden alınmış görünüyor.
Fr. 14. Güzelliğin bir tiranlık olduğunu söyleyenlere Bion, "Vah vah," derdi, "bir tüyle yıkılan tiranlık!" Kaynak: Stobaios, Antoloji LXVI 5.
Fr. 15. Sofist Bion güzel oğlanların saçlarına Harmodioslar ve Aristogeitonlar derdi; çünkü bu saçlar kesildiği anda âşıkları güzel bir tiranlıktan kurtulur. Kaynak: Plutarkhos, Eros Üzerine 24.
Fr. 16. Bir delikanlıyı kendine çekmeye çalışmadığı için ayıplanınca, "Yumuşak peynir oltayla çekilmez," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 47. Arrianos, Epiktetos'un Söylevleri III 6: "Gençlerin yumuşaklarını teşvik etmek kolay değildir; peynir de oltayla tutulmaz. Tabiatı iyi olanlar ise, sen vazgeçirmeye çalışsan bile, söze daha sıkı sarılırlar."
Fr. 17. Bir keresinde en çok kimin kaygı çektiği sorulunca, "En büyük başarıları isteyen," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 48.
Fr. 18. Evlenmek gerekip gerekmediği sorulunca, "Çirkini alırsan çile çekersin," dedi, "güzeli alırsan elle bölüşürsün." *Kaynak: Diogenes Laertios IV 48. (Yunancada "ceza" anlamındaki poinē ile "ortak" anlamındaki koinē kafiyelidir.) Pittakos'tan benzer bir söz, Stobaios, Antoloji LXVII 17: "Birine neden evlenmek istemediğini sordu. Adam, 'Güzelini alırsam elle bölüşürüm, çirkinini alırsam çile çekerim,' deyince, 'Hayır,' dedi, 'güzelini alırsan çile çekmezsin, çirkinini alırsan elle bölüşmezsin.'" Antisthenes de, Diogenes Laertios VI 3: "Nasıl bir kadınla evlenmesi gerektiğini soran birine, 'Güzelini alırsan elle bölüşürsün, çirkinini alırsan çile çekersin,' dedi." Ioannes Khrysostomos, Timotheos'a İkinci Mektup Üzerine Birinci Vaaz: "Güzel karısı olan, güzel karıya sahip olmaktan kötüsü yok der, çünkü bu iş şüpheyle ve tuzakla doludur; çirkin karısı olan da çirkin karıya sahip olmaktan kötüsü yok der, çünkü bu iş de tatsızlıkla doludur."*
(Stob. Flor. CV 56 Βίωνος)
-
Καὶ γὰρ ἡ τύχη, φησὶν ὁ Βίων, ὥσπερ ποιήτρια, ὁτὲ μὲν πρωτολόγου ὁτὲ δὲ ὑστερολόγου περιτίθησι πρόσωπον, καὶ ὁτὲ μὲν βασιλέως ὁτὲ δὲ ἀλήτου. (Stob. Flor. V 67 ἐκ τῶν τοῦ Τέλητος περὶ αὐταρκείας)
-
Βίων ἔλεγεν, ὥσπερ τὰ φαῦλα τῶν βαλαντίων, κἂν μηδενὸς ᾖ ἄξια, τοσούτου ἐστὶν ἄξια, ὅσον ἐν ἑαυτοῖς τὸ νόμισμα ἔχουσιν· οὕτω καὶ τῶν πλουσίων τοὺς οὐδενὸς ἀξίους καρποῦσθαι τὰς ἀξίας ὧν κέκτηνται. (Stob. Flor. XCI 32 Βίωνος)
-
Βίων ἔλεγε, καταγελάστους εἶναι τοὺς σπουδάζοντας περὶ πλοῦτον, ὃν τύχη μὲν παρέχει, ἀνελευθερία δὲ φυλάττει, χρηστότης δὲ ἀφαιρεῖται. (Stob. Flor. XCIII 34 Βίωνος)
-
Βίων ἔλεγε γελοιοτάτους εἶναι τοὺς ἀστρονομοῦντας, οἳ τοὺς παρὰ ποσὶ τοὺς ἐν τοῖς αἰγιαλοῖς ἰχθῦς οὐ βλέποντες, τοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ φάσκουσιν εἰδέναι. (Stob. Flor. LXXX 3 Βίωνος)
-
Βίων ἔφη, δεῖν τὸν ἀγαθὸν ἄρχοντα παυόμενον τῆς ἀρχῆς μὴ πλουσιώτερον, ἀλλʼ ἐνδοξότερον γεγονέναι. (Stob. Flor. XLVI 23 Βίωνος)
-
Καθάπερ καὶ ἐξ οἰκίας, φησὶν ὁ Βίων, ἐξοικιζόμεθα, ὅταν τὸ ἐνοίκιον ὁ μισθώσας οὐ κομιζόμενος τὴν θύραν ἀφέλῃ, τὸν κέραμον ἀφέλῃ, τὸ φρέαρ ἐγκλείσῃ, οὕτω καὶ ἐκ τοῦ σωματίου ἐξοικίζομαι, ὅταν ἡ μισθώσασα φύσις τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀφαιρῆται, τὰ ὦτα, τὰς χεῖρας, τοὺς πόδας. Οὐχ ὑπομένω, ἀλλʼ ὥσπερ ἐκ συμποσίου ἀπαλλάττομαι, οὐδὲν δυσχεραίνων, οὕτω καὶ ἐκ τοῦ βίου, ὅταν ἡ ὥρα ᾖ, ἔμβα πορθμίδος ἔρυμα. (Stob. Flor. V 67 ἐκ τῶν τοῦ Τέλητος περὶ αὐταρκείας. Ultima ἔμβα πορθμίδος ἔρυμα, quae ad Charontis cymbam referenda, e veteri poeta sumta videntur.)
-
Βίων πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι τὸ κάλλος τυραννίδα ἔχει, Φεῦ, ἔλεγε, τυραννίδος τριχὶ καταλυομένης. (Stob. Flor. LXVI 5. Scripsi τριχί cum Iacobsio; codd. τριχῇ.)
-
Ὁ σοφιστὴς Βίων τὰς τῶν καλῶν τρίχας Ἁρμοδίους ἐκάλει καὶ Ἀριστογείτονας, ὡς ἅμα τῷ καρῆναι καλῆς τυραννίδος ἀπαλλαττομένους αὐτῶν τοὺς ἐραστάς. (Plut. Amator. cap. 24. Scripsi: ὡς ἅμα τῷ καρῆναι καλῆς τυραννίδος ἀπαλλαττομένους αὐτῶν; codd. ὡς ἅμα καλῆς τυραννίδος ἀπαλλαττομένους ὑπʼ αὐτῶν.)
-
Ὀνειδιζόμενος ἐπὶ τῷ μὴ θηρᾶσαι μειράκιον, Οὐχ οἷόν τε, ἔφη, ἁπαλὸν τυρὸν ἀγκίστρῳ ἐπισπᾶσθαι. (Diog. Laert. IV 47. Arrian. Diss. Epict. III 6: τῶν νέων τοὺς μαλακοὺς οὐκ ἔστι προτρέψαι ῥᾴδιον· οὐδὲ γὰρ τυρὸν ἀγκίστρῳ λαβεῖν. Οἱ δʼ εὐφυεῖς, κἂν ἀποτρέπῃς, ἔτι μᾶλλον ἔχονται τοῦ λόγου.)
-
Ἐρωτηθείς ποτε, τίς μᾶλλον ἀγωνιᾷ, ἔφη· Ὁ τὰ μέγιστα βουλόμενος εὐημερεῖν. (Diog. Laert. IV 48)
-
Ἐρωτηθείς, εἰ γαμεῖν δεῖ, ἔφη· Ἐὰν μὲν γήμῃς αἰσχράν, ἕξεις ποινήν· ἂν δὲ καλήν, ἕξεις κοινήν.
s531Fr. 19. Yaşlılığın kötülüklerin limanı olduğunu söylerdi, çünkü bütün kötülükler oraya sığınır. Şöhretin yılların anası, güzelliğin başkasına ait bir iyilik, zenginliğin ise işlerin siniri olduğunu söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 48. Antonios Melissa, Yaşlılar Üzerine bölümünde yaşlılıkla ilgili sözü Solon'a mal eder. Krş. Fr. 13.
Fr. 20. Arazilerini yiyip bitirmiş birine, "Amphiaraos'u toprak yuttu," dedi, "sen ise toprağı yuttun." Kaynak: Diogenes Laertios IV 48. Amphiaraos hakkında Apollodoros, Kütüphane III 6: "Amphiaraos İsmenos ırmağı boyunca kaçarken, Periklymenos onu sırtından yaralayamadan Zeus bir yıldırım atıp toprağı yardı. Amphiaraos arabası ve arabacısı Baton'la (bazılarına göre Elaton'la) birlikte toprağa gömüldü; Zeus da onu ölümsüz kıldı."
Fr. 21. Kötülüğe katlanamamak büyük bir kötülüktür. Kaynak: Diogenes Laertios IV 48.
Fr. 22. Ölüleri hiçbir şey hissetmiyorlarmış gibi yakıp, sonra hissediyorlarmış gibi yanlarında kandil yakanları kınardı. Kaynak: Diogenes Laertios IV 48.
Fr. 23. Gençliğinin tazeliğini başkasına bağışlamanın, başkasınınkini koparmaktan daha iyi olduğunu sık sık söylerdi; çünkü ikincisi insana hem bedence hem psykhēce zarar verir. Kaynak: Diogenes Laertios IV 49.
Fr. 24. Hades'e giden yolun kolay olduğunu söylerdi: İnsan oraya gözleri kapalı gider. Kaynak: Diogenes Laertios IV 49.
Fr. 25. Sokrates Alkibiades'i arzuladığı hâlde ondan uzak durduysa akılsızdı; arzulamadıysa, hiç de olağanüstü bir şey yapmış değildi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 49: "Sokrates'i de kötülerdi; şöyle diyordu: ..."
Fr. 26. Alkibiades'i kınayarak, çocukken kocaları karılarından, delikanlı olunca da karıları kocalarından kopardığını söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 49.
Fr. 27. Rodos'ta Atinalılar hitabet çalışırken o felsefe öğretiyordu. Bunu ayıplayan birine, "Buğday getirdim de arpa mı satayım?" dedi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 49.
Fr. 28. Hades'tekiler delik kaplarla değil de sağlam kaplarla su taşısalar, derdi, cezaları daha ağır olurdu. *Kaynak: Diogenes Laertios IV 50. Mullach'ın notu: Danaos'un kızlarının cezası kastedilir. Bion, halkın cezaların Hades'te de çekildiğine inanan batıl inancıyla alay ediyor. Bu efsanenin bütününü Platon, Gorgias 493b'de ustaca yorumlar.*
(Diog. Laert. IV 48. Pro vulg. εἰ γῆμαι scripsi εἰ γαμεῖν δεῖ. Similiter Pittacus apud Stob. Flor. LXVII 17: ἐπύθετό τινος, διότι οὐ βούλεται γῆμαι· τοῦ δὲ φήσαντος· ἐὰν μὲν καλὴν γήμω, ἕξω κοινήν, ἐὰν δὲ αἰσχράν, ἕξω ποινήν· Οὐμενοῦν, ἔφη, ἀλλʼ ἐὰν καλὴν γήμῃς, οὐχ ἕξεις ποινήν, ἐὰν δὲ αἰσχράν, οὐχ ἕξεις κοινήν. Item Antisthenes apud Diog. Laert. VI 3: πρὸς τὸν ἐρόμενον, ποδαπὴν γήμῃ, ἔφη· ἂν μὲν καλήν, ἕξεις κοινήν, ἂν δὲ αἰσχράν, ἕξεις ποινήν. — Chrysostomus Homil. I in epist. 2 ad Timoth.: ὁ καλὴν ἔχων γυναῖκα οὐδὲν χεῖρόν φησι τοῦ καλὴν ἔχειν γυναῖκα (ὑποψίας τὸ πρᾶγμα γέμει καὶ ἐπιβουλῆς), ὁ δυσειδῆ, οὐδὲν χεῖρόν φησι τοῦ ἄμορφον ἔχειν γυναῖκα· ἀηδίας γὰρ τὸ πρᾶγμα ἐμπέπλησται.)
-
Τὸ γῆρας ἔλεγεν ὅρμον εἶναι τῶν κακῶν· εἰς αὐτὸ γοῦν πάντα καταφεύγειν· τὴν δόξαν ἐτῶν μητέρα εἶναι· τὸ κάλλος ἀλλότριον ἀγαθόν· τὸν πλοῦτον νεῦρα πραγμάτων. (Diog. Laert. IV 48. Idem apophthegma τὸ γῆρας κτλ. Soloni tribuit Antonius Melissa Serm. περὶ γερόντων. Cf. fragm. 13.)
-
Πρὸς τὸν τὰ χωρία κατεδηδοκότα, Τὸν μὲν Ἀμφιάραον, ἔφη, ἡ γῆ κατέπιε, σὺ δὲ τὴν γῆν. (Diog. Laert. IV 48. De Amphiarao sic Apollodorus Bibl. III 6: Ἀμφιαράῳ δὲ φεύγοντι παρὰ ποταμὸν Ἰσμηνόν, πρὶν ὑπὸ Περικλυμένου τὰ νῶτα τρωθῇ, Ζεὺς κεραυνὸν βαλὼν τὴν γῆν διέστησεν. Ὁ δὲ σὺν τῷ ἅρματι καὶ ἡνιόχῳ Βάτωνι (ὡς δὲ ἔνιοι, Ἐλάτωνι) ἐκρύφθη, καὶ Ζεὺς ἀθάνατον αὐτὸν ἐποίησεν.)
-
Μέγα κακὸν τὸ μὴ δύνασθαι φέρειν κακόν. (Diog. Laert. IV 48)
-
Κατεγίνωσκε τῶν τοὺς ἀνθρώπους κατακαόντων μὲν ὡς ἀναισθήτους, παρακαόντων δὲ ὡς αἰσθανομένοις. (Diog. Laert. IV 48. Scripsi pro ὡς αἰσθανομένους cum Mer. Casaubono ὡς αἰσθανομένοις.)
-
Ἔλεγε συνεχές, ὅτι αἱρετώτερόν ἐστι τὴν ὥραν ἄλλῳ χαρίζεσθαι, ἢ ἀλλοτρίας ἀποδρέπεσθαι· καὶ γὰρ εἰς σῶμα βλάπτεσθαι καὶ εἰς ψυχήν. (Diog. Laert. IV 49)
-
Εὔκολον ἔφασκε τὴν εἰς ᾅδου ὁδόν· καταμύοντας γοῦν ἀπιέναι. (Diog. Laert. IV 49)
-
Εἰ μὲν Σωκράτης εἶχεν Ἀλκιβιάδου χρείαν καὶ ἀπείχετο, μάταιος ἦν· εἰ δὲ μὴ εἶχεν, οὐδὲν ἐποίει παράδοξον. (Diog. Laert. IV 49: διέβαλε δὲ καὶ τὸν Σωκράτην, λέγων, ὡς εἰ μὲν κτλ.)
-
Τὸν Ἀλκιβιάδην μεμφόμενος ἔλεγεν, ὡς νέος μὲν ὢν τοὺς ἄνδρας ἀπάγοι τῶν γυναικῶν, νεανίσκος δὲ γενόμενος τὰς γυναῖκας τῶν ἀνδρῶν. (Diog. Laert. IV 49)
-
Ἐν Ῥόδῳ τὰ ῥητορικὰ διασκούντων Ἀθηναίων, τὰ φιλοσοφούμενα ἐδίδασκε. Πρὸς οὖν τὸν αἰτιασάμενον ἔφη· Πυροὺς ἐκόμισα καὶ κριθὰς πωλῶ; (Diog. Laert. IV 49)
-
Ἔλεγε τοὺς ἐν ᾅδου μᾶλλον ἂν κολάζεσθαι, εἰ
s532Fr. 29. Bir geveze ondan kendisine yardım etmesini dileyip durunca, "Senin için elimden geleni yaparım," dedi, "yeter ki ricacı gönder, kendin gelme." Kaynak: Diogenes Laertios IV 50.
Fr. 30. Kötü adamlarla birlikte denizde yolculuk ederken korsanların eline düştü. Ötekiler, "Tanınırsak mahvolduk," deyince, "Ben de tanınmazsam," dedi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 50.
Fr. 31. Kendini beğenmişliğin ilerlemenin yolunu kestiğini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 50.
Fr. 32. Cimri bir zengin için, "Mal varlığına o sahip değil," dedi, "mal varlığı ona sahip." Kaynak: Diogenes Laertios IV 50.
Fr. 33. Cimrilerin, sahip oldukları şeylere kendi mallarıymış gibi özen gösterdiklerini, ama başkasınınmış gibi onlardan hiçbir fayda görmediklerini söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 50.
Fr. 34. Gençken cesaretten yararlanmalı, yaşlanınca phronēsis ile olgunluğa ermeliyiz. Kaynak: Diogenes Laertios IV 50.
Fr. 35. Phronēsisin öteki aretēlerden, görmenin öteki hislerden üstün olduğu kadar üstün olduğunu söylerdi. Kaynak: Diogenes Laertios IV 51.
Fr. 36. Yaşlılığı ayıplamamak gerektiğini söylerdi; çünkü hepimiz ona ulaşmayı dileriz. Kaynak: Diogenes Laertios IV 51. Krş. Antiphanes, Stobaios'ta, Antoloji CXVI 23.
Fr. 37. Surat asmış kıskanç birine, "Bilmiyorum," dedi, "sana mı bir kötülük oldu, yoksa başkasına mı bir iyilik." Kaynak: Diogenes Laertios IV 51. Stobaios, Antoloji XXXVIII 50'de de benzer bir söz var: "Sofist Bion, çok kıskanç birini iyice boynu bükük görünce, 'Ya bunun başına büyük bir kötülük geldi,' dedi, 'ya da başkasının başına büyük bir iyilik.'"
Fr. 38. Soysuzluğa açık sözlülüğün kötü ev arkadaşı derdi: Çünkü insanı köle eder, ağzı ne kadar pek olsa da. Kaynak: Diogenes Laertios IV 51. Plutarkhos, Çocukların Eğitimi Üzerine 2: "Soyluluk, açık sözlülük için güzel bir hazinedir; kanuna uygun çocuk sahibi olmak isteyenler buna çok önem vermelidir. Soyu bakır karışık ve sahte olanların gururu tabiatı gereği sarsılır, küçülür; şairin şu sözü de çok doğrudur: 'Çünkü insanı köle eder, yüreği ne kadar pek olsa da, babasının ya da anasının kötülüklerini bildiğinde.'" Dize Euripides'in Hippolytos'undandır (424).
Fr. 39. Dostları, nasıl insanlar olurlarsa olsunlar, korumak gerektiğini söylerdi; yoksa kötü insanlarla düşüp kalktığımız ya da iyi insanları geri çevirdiğimiz sanılır. Kaynak: Diogenes Laertios IV 51.
Fr. 40. Tanrıların var olup olmadığı sorulunca şöyle dedi: Kalabalığı benden uzaklaştırmaz mısın, çilekeş ihtiyar? *Kaynak: Diogenes Laertios II 117. Mullach'ın notu: Bion bu tür konuların kalabalık içinde, birçok kişinin önünde konuşulamayacağını düşünür.*
ὁλοκλήροις καὶ μὴ τετρημένοις ἀγγείοις ὑδροφόρουν. (Diog. Laert. IV 50. Intellegitur poena Danaidum. Ridet Bion vulgi superstitionem, qua poenae in orco quoque perferri credebantur. Totam autem hanc fabulam ingeniose explicat Plato Gorg. p. 493 B.)
-
Πρὸς τὸν ἀδολέσχην λιπαροῦντα συλλαβέσθαι αὐτῷ, τὸ ἱκανόν σοι ποιήσω, φησίν, ἐὰν παρακλήτους πέμψῃς, καὶ αὐτὸς μὴ ἔλθῃς. (Diog. Laert. IV 50)
-
Πλέων μετὰ πονηρῶν, λῃσταῖς περιέπεσε· τῶν δέ, Ἀπολώλαμεν εἰπόντων, ἐὰν γνωσθῶμεν, Ἐγὼ δέ, φησίν, ἐὰν μὴ γνωσθῶ. (Diog. Laert. IV 50)
-
Τὴν οἴησιν ἔλεγε προκοπῆς ἐγκοπήν. (Diog. Laert. IV 50)
-
Πρὸς πλούσιον μικρολόγον, Οὐχ οὗτος, ἔφη, τὴν οὐσίαν κέκτηται, ἀλλʼ ἡ οὐσία τοῦτον. (Diog. Laert. IV 50)
-
Ἔλεγε, τοὺς μικρολόγους τῶν μὲν ὑπαρχόντων ὡς ἰδίων ἐπιμελεῖσθαι, ὡς δὲ ἐξ ἀλλοτρίων μηδὲν ὠφελεῖσθαι. (Diog. Laert. IV 50)
-
Τῇ μὲν ἀνδρείᾳ νέους ὄντας χρῆσθαι, τῇ δὲ φρονήσει γηράσκοντας ἀκμάζειν. (Diog. Laert. IV 50)
-
Τοσοῦτον (ἔλεγε) διαφέρειν τὴν φρόνησιν τῶν ἄλλων ἀρετῶν, ὅσον τὴν ὅρασιν τῶν ἄλλων αἰσθήσεων. (Diog. Laert. IV 51)
-
Μὴ δεῖν ἔφασκεν ὀνειδίζειν τὸ γῆρας, εἰς ὅ, ἔφη, πάντες εὐχόμεθα ἐλθεῖν. (Diog. Laert. IV 51. Cf. Antiphanes apud Stob. Flor. CXVI 23.)
-
Πρὸς τὸν βάσκανον ἐσκυθρωπακότα, οὐκ οἶδα, ἔφη, πότερον σοὶ κακὸν γέγονεν, ἢ ἄλλῳ ἀγαθόν. (Diog. Laert. IV 51. Similiter Stob. Flor. XXXVIII 50: Βίων ὁ σοφιστὴς ἰδών τινα φθονερὸν σφόδρα κεκυφότα εἶπεν· ἢ τούτῳ μέγα κακὸν συμβέβηκεν ἢ ἄλλῳ μέγα ἀγαθόν.)
-
Τὴν δυσγένειαν πονηρὸν ἔλεγεν εἶναι σύνοικον τῇ παρρησίᾳ· Δουλοῖ γὰρ ἄνδρα, κἂν θρασύστομός τις ᾖ. (Diog. Laert. IV 51. Scripsi δυσγένειαν cum Menagio pro δυσσέβειαν. Plut. De liber. educ. cap. 2: καλὸς οὖν παρρησίας θησαυρὸς εὐγένεια, ἧς δὴ πλεῖστον λόγον ποιητέον τοῖς νομίμου παιδοποιίας γλιχομένοις. Καὶ μὲν δὴ καὶ τὰ φρονήματα τῶν ὑπόχαλκον καὶ κίβδηλον ἐχόντων τὸ γένος σφάλλεσθαι καὶ ταπεινοῦσθαι πέφυκε· καὶ μάλα ὀρθῶς ὁ λέγων ποιητής φησι· Δουλοῖ γὰρ ἄνδρα, κἂν θρασύσπλαγχνός τις ᾖ, Ὅταν συνειδῇ πατρὸς ἢ μητρὸς κακά. Versus est ex Euripidis Hippolyto 424.)
-
Τοὺς φίλους, ὁποῖοι ἂν ὦσι, συντηρεῖν, ἵνα μὴ δοκοίημεν πονηροῖς κεχρῆσθαι, ἢ χρηστοὺς παρῃτῆσθαι. (Diog. Laert. IV 51)
-
Ἐρωτηθείς, εἰ θεοί εἰσιν, εἶπεν·
s533Fr. 41. Bion, kulaklarını dalkavuklara teslim edenleri, kulplarından tutulup kolayca oradan oraya taşınan amphoralara benzetirdi. Kaynak: Plutarkhos, Yersiz Utanç Üzerine 18. (Yunancada "kulak" ile "kulp" aynı kelimedir.) Krş. Demophilos, Benzetmeler 3.
Fr. 42. Bion der ki: Kötülerin çocuklarını cezalandıran tanrı, dedenin ya da babanın hastalığı yüzünden toruna ya da oğula ilaç içiren bir hekimden daha gülünçtür. Kaynak: Plutarkhos, Tanrısal Cezanın Gecikmesi Üzerine 19.
Fr. 43. Bion'a göre insan, bir bal pastası ya da Thasos şarabı olmadıkça çoğunluğu hoşnut edemez. Kaynak: Dion Khrysostomos, Söylev LXVI (Şan Üzerine), s. 612.
Fr. 44. Bence Bion şu sözü pek nükteli söylemiş: Zeus'un kendine bile sağlayamadığı hayırlı evlatları insanlar ondan hangi hakla isteyebilir? Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Yunanlara Öğüt, Sylburg s. 37.
Fr. 45. Bion der ki: Fare yiyecek bir şey bulamayınca çuvalı kemirdiyse buna şaşılacak ne var? Asıl şaşılacak şey, çuvalın fareyi yemesi olurdu. Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Stromateis VII, s. 712. Suidas'a göre burada çuval diye çevrilen kelime, ekmek dolabı ya da içine un veya ekmek konan deri torbadır. Krş. Plutarkhos, Batıl İnanç Üzerine 3.
Fr. 46. Bion der ki: Olaylar da bizim gibi dile gelip kendilerini savunabilseydi, önce yoksulluk şöyle demez miydi: "İnsanoğlu, benimle neden kavga ediyorsun?" Tıpkı tapınağa sığınıp efendisine karşı kendini savunan kölenin, "Benimle neden kavga ediyorsun? Senden bir şey mi çaldım? Bana buyurduğun her şeyi yapmıyor muyum? Kazancımı sana düzenli olarak getirmiyor muyum?" demesi gibi. Yoksulluk da kendisini suçlayana şöyle derdi: "Benimle neden kavga ediyorsun? Benim yüzümden güzel bir şeyden mi yoksun kalıyorsun? İtidalden mi? Adaletten mi? Cesaretten mi? Yoksa zorunlu şeylerden mi yoksunsun? Yollar yabani otlarla, pınarlar suyla dolu değil mi? Sana yeryüzü kadar geniş yataklar, döşek olarak da yapraklar vermiyor muyum? Benimle birlikte neşelenemez misin? Arpa çöreğini yiyip türkü mırıldanan kocakarıları görmüyor musun? Sana açlığı masrafsız, gösterişsiz bir katık olarak hazırlamıyor muyum? Aç olan en tatlı şekilde yemez mi, katığa en az ihtiyaç duyan o değil midir? Susamış olan da en tatlı şekilde içmez mi, olmayan içkiyi en az o beklemez mi? Hiç kimse pastaya acıkır ya da kara susar mı? İnsanlar bunları zevk ü sefa için aramıyorlar mı? Sana barınak da vermiyor muyum: kışın hamamları, yazın tapınakları?" Kaynak: Stobaios, Antoloji V 67, Teles'in Kendine Yeterlik Üzerine'sinden.
Fr. 47. Parodi yapmakta da yetenekliydi; şu dizeler de onundur: Ey sevgili Arkhytas, çalgı için doğmuş, kibirle kutlu, en kalın telin kavgasında herkesten tecrübeli adam! *Kaynak: Diogenes Laertios IV 52. Mullach'ın notu: Bion bu dizelerle Taraslı Arkhytas'ı değil, Diogenes Laertios'un (VIII 82) ve Athenaios'un (XIII 600f) andığı öteki Arkhytas'ı, Mytileneli müzisyeni iğneler. Bu, "çalgı için doğmuş" kelimesinden ve müziğe ait olduğundan şüphe etmediğimiz "en kalın telin kavgası" sözlerinden anlaşılır: Lirde hypatē, Suidas'ın dediği gibi en kalın sesi veren teldir. Dizeler Homeros'tan iki dizeyi taklit eder: İlyada III 182, "Ey mutlu Atreusoğlu, kaderin kutladığı, tanrıların kutsadığı" ve İlyada I 146, "ya da sen, Peleusoğlu, bütün insanların en korkuncu".*
Οὐκ ἀπʼ ἐμοῦ σκεδάσεις ὄχλον, ταλαπείριε πρέσβυ; (Diog. Laert. II 117. De huiusmodi rebus in turba et coram pluribus agi non posse existimat.)
-
Βίων τοὺς τὰ ὦτα τοῖς κολακεύουσι παραδιδόντας ἀπείκαζε τοῖς ἀμφορεῦσιν ὑπὸ τῶν ὤτων ῥᾳδίως μεταφερομένοις. (Plut. De vitioso pudore cap. 18. Cf. Demophili simil. 3.)
-
Ὁ γὰρ Βίων τὸν θεόν, κολάζοντα τοὺς παῖδας τῶν πονηρῶν, γελοιότερον εἶναί φησιν ἰατροῦ διὰ νόσον πάππου καὶ πατρὸς ἔκγονον ἢ παῖδα φαρμακεύοντος. (Plut. De sera Num. vind. cap. 19)
-
Τῷ Βίωνι δοκεῖ μὴ δυνατὸν εἶναι τοῖς πολλοῖς ἀρέσκειν, εἰ μὴ πλακοῦντα γενόμενον ἢ Θάσιον οἶνον. (Dio Chrys. Orat. LXVI de gloria p. 612)
-
Δοκεῖ μοι χαριέντως φάναι τὸν Βίωνα· πῶς ἂν ἐνδίκως οἱ ἄνθρωποι παρὰ τοῦ Διὸς αἰτήσωνται τὴν εὐτεκνίαν, ἣν οὐδʼ αὐτῷ παρασχεῖν ἴσχυσεν; (Clem. Alex. Admonit. ad Gent. p. 37 ed. Sylb.)
-
Τί δὲ καὶ θαυμαστόν, εἰ ὁ μῦς, φησὶν ὁ Βίων, τὸν θύλακον διέτραγεν, οὐχ εὑρὼν ὅ,τι φάγῃ; τοῦτο γὰρ ἦν θαυμαστόν, εἰ τὸν μῦν ὁ θύλακος κατέφαγεν. (Clem. Alex. Strom. VII p. 712. Est autem Suida interprete θύλακος ἡ ἀρτοθήκη sive saccus scorteus, in quem farina vel panes conduntur. Vid. Casaubon. ad Theophrast. Charact. 16 et Plut. De superst. cap. 3 et Hemsterhus. ad Aristoph. Plut. v. 762.)
-
Διὸ καὶ εἰ λάβοι, φησὶν ὁ Βίων, φωνὴν τὰ πράγματα, ὃν τρόπον ἡμεῖς, καὶ δύναιτο δικαιολογεῖσθαι, οὐκ ἂν εἴποι, φησί, πρῶτον ἡ πενία· ἄνθρωπε, τί μοι μάχῃ; ὥσπερ οἰκέτης πρὸς κύριον ἐφʼ ἱερὸν καθίσας δικαιολογεῖται· τί μοι μάχῃ; μή τί σοι κέκλοφα, οὐ πᾶν τὸ προσταττόμενον ὑπὸ σοῦ ποιῶ; οὐ τὴν ἀποφορὰν εὐτάκτως σοι φέρω; καὶ ἡ πενία εἴποι πρὸς τὸν ἐγκαλοῦντα· τί μοι μάχῃ; μὴ καλοῦ τινος διʼ ἐμὲ στερίσκῃ; μὴ σωφροσύνης; μὴ δικαιοσύνης; ἀνδρείας; ἀλλὰ μὴ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεὴς εἶ; οὐ μεσταὶ μὲν αἱ ὁδοὶ λαχάνων; πλήρεις δὲ αἱ κρῆναι ὕδατος; οὐκ εὐνάς σοι τοσαύτας παρέχω ὁπόση γῆ; καὶ στρωμνὰς φύλλα; ἢ εὐφραίνεσθαι μετʼ ἐμοῦ οὐκ ἔστι σοι; ἢ οὐχ ὁρᾷς γράδια φύστην φαγόντα τερετίζοντα; ἢ οὐκ ὄψον ἀδάπανον καὶ ἀτρύφερον παρασκευάζω σοι τὴν πεῖναν; ἢ οὐχ ὁ πεινῶν ἥδιστα ἐσθίει καὶ ἥκιστα ὄψου δεῖται; καὶ ὁ διψῶν ἥδιστα πίνει καὶ ἥκιστα τὸ μὴ παρὸν ποτὸν ἀναμένει; ἢ πεινᾷ τις πλακοῦντος ἢ διψᾷ χιόνα; ἀλλʼ οὐ ταῦτα διὰ τρυφὴν ζητοῦσιν οἱ ἄνθρωποι; ἢ οἰκήσεις οὐ παρέχω σοι, πρῶτον χειμῶνος τὰ βαλανεῖα, θέρους δὲ τὰ ἱερά; (Stob. Flor. V 67 ἐκ τῶν τοῦ Τέλητος περὶ αὐταρκείας. Scripsi: οὐ πᾶν τὸ cum Dobraeo; codd. οὐκ ἂν τό. — εἰ; codd. εἴης. — φύστην cum Toupio; codd. φύρτην.)
-
Εὐφυὴς γὰρ ἦν καὶ παρῳδῆσαι· οἷά ἐστιν αὐτοῦ καὶ ταῦτα· Ὦ πέπον Ἀρχύτα, ψαλληγενές, ὀλβιότυφε, τῆς ὑπάτης ἔριδος πάντων ἐμπειρότατʼ ἀνδρῶν.
s534Fr. 48. Filozof Bion da nükteli bir söz söylemiştir: Talipler Penelope'ye yaklaşamayınca onun hizmetçileriyle yatıyorlardı; felsefeye erişemeyenler de aynı şekilde hiçbir değeri olmayan öteki bilgiler içinde kendilerini kurutup iskelete çeviriyorlar. Kaynak: Plutarkhos, Çocukların Eğitimi Üzerine 10. Mullach'ın notu: Bu söz birkaç filozofa mal edilir. Aristippos için bkz. Diogenes Laertios II 79 (Aristippos, Fr. 42). Ariston için Stobaios, Antoloji IV 110: "Sakızlı Ariston, genel eğitimin dersleriyle uğraşıp felsefeyi ihmal edenlerin, Penelope'yi elde edemeyince hizmetçileriyle oyalanan taliplere benzediğini söylerdi." Odysseia XX 6–7: "Eskiden beri taliplerle yatan kadınlar saraydan çıkıyordu."
Fr. 49. Bion'un Theognis'e verdiği cevap da nüktelidir. Theognis, "Yoksulluğun boyunduruğuna girmiş her insan ne bir şey söyleyebilir ne de yapabilir; dili bağlanmıştır," der. Bion da, "Peki sen yoksul olduğun hâlde nasıl bu kadar saçmalıyor, kafamızı şişiriyorsun?" der. Kaynak: Plutarkhos, Gençler Şiiri Nasıl Dinlemeli 4. Theognis'in dizeleri (177–178) için bkz. Bergk. Krş. Fr. 38.
Fr. 50. Bion'un şu sözü de saf ve akılsızca değildir: Tarlayı överek verimli ve bereketli kılabilseydi, onu kazıp zahmet çekmek yerine bunu yapmakla yanlış bir şey yapmış sayılmazdı; aynı şekilde, övülenlere yararı dokunur ve onları bereketlendirirse, bir insanı övmek de yersiz olmaz. Ne var ki tarla övüldüğü için kötüleşmez; insanları ise yalan yere ve hak ettiklerinden fazla övenler kibre boğar ve mahveder. *Kaynak: Plutarkhos, Dalkavuğu Dosttan Ayırmak Üzerine 23.*
(Diog. Laert. IV 52. Perstringitur his Bionis versibus non Tarentinus Archytas, sed alter Mitylenaeus, musicus, memoratus Laertio VIII 82 et Athenaeo XIII p. 600 F. Id vero patet e voce ψαλληγενές atque e verbis τῆς ὑπάτης ἔριδος, quae ad musicam referre non dubitamus. Namque in fidibus ἡ ὑπάτη vel ἡ ὑπάτη χορδή est, quae gravissimum sonum edit, ἡ τὸν βαρὺν φθόγγον ἀποτελοῦσα, ut ait Suidas. Locus duorum versuum Homericorum imitationem continet, quorum alter est Il. III 182: ὦ μάκαρ Ἀτρείδη, μοιρηγενές, ὀλβιόδαιμον, alter Il. I 146: ἠὲ σύ, Πηλείδη, πάντων ἐκπαγλότατʼ ἀνδρῶν.)
-
Ἀστείως δὲ καὶ Βίων ἔλεγεν ὁ φιλόσοφος, ὅτι, ὥσπερ οἱ μνηστῆρες τῇ Πηνελόπῃ πλησιάζειν μὴ δυνάμενοι, ταῖς ταύτης ἐμίγνυντο θεραπαίναις· οὕτω καὶ οἱ φιλοσοφίας μὴ δυνάμενοι κατατυχεῖν, ἐν τοῖς ἄλλοις παιδεύμασι τοῖς οὐδενὸς ἀξίοις ἑαυτοὺς κατασκελετεύουσι. (Plut. De liber. educ. cap. 10. Haec sententia pluribus philosophis tribuitur. Nam de Aristippo Diog. Laert. II 79: τοὺς τῶν ἐγκυκλίων παιδευμάτων μετασχόντας, φιλοσοφίας δὲ ἀπολειφθέντας ὁμοίους ἔλεγεν εἶναι τοῖς τῆς Πηνελόπης μνηστῆρσι· καὶ γὰρ ἐκείνους Μελανθὼ μὲν καὶ Πολυδώραν καὶ τὰς ἄλλας θεραπαίνας ἔχειν, πάσας δὲ μᾶλλον ἢ αὐτὴν τὴν δέσποιναν δύνασθαι γῆμαι. Τῷ δʼ ὅμοιον καὶ Ἀρίστων· τὸν γὰρ Ὀδυσσέα, καταβάντα εἰς ᾅδου, τοὺς μὲν νεκροὺς πάντας σχεδὸν ἑωρακέναι καὶ συντετυχηκέναι, τὴν δὲ βασίλισσαν αὐτὴν μὴ τεθεᾶσθαι. De Aristone vero Stob. Flor. IV 110: Ἀρίστων ὁ Χῖος τοὺς περὶ τὰ ἐγκύκλια μαθήματα πονουμένους, ἀμελοῦντας δὲ φιλοσοφίας, ἔλεγεν ὁμοίους εἶναι τοῖς μνηστῆρσι τῆς Πηνελόπης, οἳ ἀποτυγχάνοντες ἐκείνης περὶ τὰς θεραπαίνας ἐγίνοντο. Od. XX 6–7: ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες ἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ.)
-
Χάριεν δὲ καὶ τὸ τοῦ Βίωνος πρὸς τὸν Θέογνιν λέγοντα· πᾶς γὰρ ἀνὴρ πενίῃ δεδμημένος, οὔτε τι εἰπεῖν, οὔθʼ ἔρξαι δύναται· γλῶσσα δέ οἱ δέδεται. Πῶς οὖν σὺ πένης ὢν φλυαρεῖς τοσαῦτα καὶ καταδολεσχεῖς ἡμῶν; (Plut. De audiend. poet. cap. 4. De Theognidis versibus 177–178 vid. Bergk. Cf. fragm. 38.)
-
Οὐκ εὐήθη τοίνυν καὶ ἀδέλτερα τὰ τοῦ Βίωνος· εἰ τὸν ἀγρόν, ὃν ἔμελλεν ἐγκωμιάζων εὔφορον ποιεῖν καὶ εὔκαρπον, οὐκ ἂν ἁμαρτάνειν ἐδόκει τοῦτο ποιῶν μᾶλλον ἢ σκάπτων καὶ πράγματα ἔχων· οὔ τοίνυν οὐδʼ ἄνθρωπος ἄτοπος ἂν εἴη ἐπαινῶν, εἰ τοῖς ἐπαινουμένοις ὠφέλιμός ἐστι καὶ πάμφορος. Ὁ μὲν γὰρ ἀγρὸς οὐ γίνεται χείρων ἐπαινούμενος· ἀνθρώπους δὲ τυφοῦσι καὶ ἀπολλύουσιν οἱ ψευδῶς καὶ παρʼ ἀξίαν ἐπαινοῦντες. (Plut. De adul. et amici discrim. cap. 23. Recepi Reiskii coniecturam οὐκ εὐήθη τοίνυν καὶ ἀδέλτερα τὰ τοῦ Βίωνος, εἰ τὸν ἀγρόν, ὃν ἔμελλεν. Vulgo enim legitur εὐήθη τοίνυν καὶ ἀδέλτερα τὰ τοῦ Βίωνος, εἰ τὸν ἀγρὸν ἔμελλεν.)
s535Fr. 51. Bion'un ve Pyrrhon'un sözlerini ise insan ilerlemenin değil, daha büyük ve daha olgun bir melekenin işaretleri sayar. Bion, yakınlarının, kendilerine sövenleri sanki şöyle diyorlarmış gibi dinleyebildiklerinde ilerlediklerini düşünmelerini isterdi: Yabancı, ne kötü ne de akılsız bir adama benzediğine göre, esen kal, çok mutlu ol, tanrılar sana bolluk versin. Kaynak: Plutarkhos, Aretēde İlerleme Üzerine. Dizelerin ikisi de Odysseia'dadır: ilki VI 187, ikincisi XXIV 401. Plutarkhos'ta ardından gelen, Pyrrhon'la ilgili kısım alınmamıştır.
Fr. 52. Borysthenesli Bion, Persaios'un üzerinde "ZENON'UN KİTİONLU PERSAİOS'U" yazan tunç heykelini görünce nükteli bir şekilde, yazıyı yazanın yanıldığını söyledi; doğrusu "ZENON'UN UŞAKLI PERSAİOS'U" olmalıymış. Çünkü Nikaialı Nikias'ın Filozoflar Tarihi'nde ve İskenderiyeli Sotion'un Ardıllar'ında anlattığına göre Persaios, Zenon'un uşağıydı. *Kaynak: Athenaios IV 162c. Mullach'ın notu: oiketēs ("uşak") kelimesi burada, Kitieus ("Kitionlu") adına benzesin diye şakayla bir memleket adı gibi oiketieus biçiminde kullanılmıştır.*
-
Καὶ μὴν τά γε Βίωνος καὶ Πύρρωνος οὐ προκοπῆς ἄν τις, ἀλλὰ μείζονος ἕξεως σημεῖα θεῖτο καὶ τελειοτέρας. Ὁ μὲν γὰρ ἠξίου τοὺς συνήθεις οἴεσθαι προκόπτειν, ὅταν τῶν λοιδορούντων οὕτως ἀκούωσιν, ὡς λεγόντων· Ξεῖνʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ, οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας, οὖλέ τε καὶ μέγα χαῖρε, θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν. (Plut. lib. De profect. in virtut. sent. Reposui ξεῖνʼ pro vulgato ὦ ξένε. Uterque versus in Odyssea legitur, et prior quidem est lib. VI 187, posterior vero lib. XXIV 401. Quae sequuntur apud Plutarchum Πύρρωνα δέ φασι πλέοντα κτλ. omisi.)
-
Χαριέντως γὰρ ἔφη Βίων ὁ Βορυσθενίτης, θεασάμενος αὐτοῦ χαλκῆν εἰκόνα, ἐφʼ ἧς ἐπεγέγραπτο ΠΕΡΣΑΙΟΝ ΖΗΝΩΝΟΣ ΚΙΤΙΕΑ, πεπλανῆσθαι εἰπὲ τὸν ἐπιγράψαντα· δεῖν γὰρ οὕτως ἔχειν ΠΕΡΣΑΙΟΝ ΖΗΝΩΝΟΣ ΟΙΚΕΤΙΕΑ. Ἦν γὰρ οὗτος οἰκέτης γεγονὼς τοῦ Ζήνωνος, ὡς Νικίας ὁ Νικαεὺς ἱστορεῖ ἐν τῇ περὶ τῶν φιλοσόφων ἱστορίᾳ καὶ Σωτίων ὁ Ἀλεξανδρεὺς ἐν ταῖς Διαδοχαῖς. (Athen. IV p. 162 C. Notandum οἰκέτην tanquam gentilicio nomine facete hic appellari οἰκετιέα, ut ad Κιτιεύς nominis similitudinem accedat.)
s543Euhemeros'un Fragmanları (Εὐημέρου ἀποσπασμάτια)
Fr. 1. Diodoros da altıncı kitabında, Messeneli Euhemeros'un yazdıklarından yola çıkarak aynı tanrı öğretisini doğrular; kelimesi kelimesine şöyle der: "Eski insanlar sonraki kuşaklara tanrılar hakkında iki türlü kavram bırakmışlardır. Bazı tanrıların ezelî ve bozulmaz olduğunu söylerler: güneş, ay ve gökteki öteki yıldızlar, bunların yanında rüzgârlar ve bunlarla aynı tabiattan olan ötekiler gibi; çünkü bunların her birinin hem doğuşu hem varlığını sürdürmesi ezelîdir. Ötekilerin ise yeryüzünde yaşamış tanrılar olduğunu, insanlara yaptıkları iyilikler yüzünden ölümsüz bir şan ve şerefe eriştiklerini söylerler: Herakles, Dionysos, Aristaios ve bunlar gibi ötekiler. Yeryüzünde yaşamış tanrılar hakkında tarihçiler ve mitos yazarları pek çok ve çeşitli anlatı aktarmışlardır. Tarihçilerden Kutsal Kayıt'ı yazan Euhemeros onları kendine özgü bir şekilde anlatmıştır; mitos anlatıcılarından Homeros, Hesiodos, Orpheus ve onlar gibi başkaları ise tanrılar hakkında daha harikulade mitoslar uydurmuşlardır. Biz de iki tarafın yazdıklarını, ölçüyü gözeterek kısaca gözden geçirmeye çalışacağız. Euhemeros, Kral Kassandros'un dostuydu; onun yüzünden bazı kraliyet görevlerini yerine getirmek ve uzun yolculuklara çıkmak zorunda kalmıştı. Anlattığına göre güneye doğru Okeanos'a sürüklenmiş: Mutlu Arabistan'dan denize açılıp Okeanos'ta birçok gün yol almış ve açık denizdeki adalara varmış. Bunlardan biri, Pankhaia denen ada, ötekilerden üstünmüş. Orada oturan Pankhaialıların dindarlıkta ötekileri geçtiğini, tanrıları çok görkemli kurbanlarla ve dikkate değer gümüş ve altın adaklarla onurlandırdıklarını görmüş. Adanın tanrılara adanmış kutsal bir ada olduğunu, eskiliği ve yapımındaki ustalık bakımından hayranlık uyandıran daha başka birçok şey bulunduğunu söyler; bunları ayrıntısıyla önceki kitaplarda anlattık. Adada çok yüksek bir tepenin üstünde Zeus Triphylios'un bir tapınağı varmış; bunu Zeus, henüz insanlar arasındayken bütün yeryüzünün kralı olduğu sırada kurmuş. Bu tapınakta altın bir dikili taş varmış; üzerinde Pankhaia yazısıyla Uranos'un, Kronos'un ve Zeus'un işleri özetle yazılıymış. Euhemeros bundan sonra şunu anlatır: İlk kral Uranos olmuş; ölçülü, iyiliksever ve yıldızların hareketini bilen bir adammış. Gökteki tanrıları kurbanlarla ilk onurlandıran da oymuş; bu yüzden ona Uranos, yani Gök denmiş. Karısı Hestia'dan Titan ve Kronos adında iki oğlu, Rhea ve Demeter adında iki kızı olmuş.
- Ὁ Διόδωρος καὶ ἐν τῇ ἕκτῃ ἀπὸ τῆς Εὐημέρου τοῦ Μεσσηνίου γραφῆς ἐπικυροῖ τὴν αὐτὴν θεολογίαν, ὧδε κατὰ λέξιν φάσκων· «Περὶ θεῶν τοίνυν διττὰς οἱ παλαιοὶ τῶν ἀνθρώπων τοῖς μεταγενεστέροις δεδώκασιν ἐννοίας· τοὺς μὲν γὰρ ἀϊδίους καὶ ἀφθάρτους εἶναί φασιν, οἷον ἥλιον καὶ σελήνην καὶ τὰ ἄλλα τὰ κατʼ οὐρανὸν ἄστρα, πρὸς δὲ τούτοις ἀνέμους καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς τῆς ὁμοίας φύσεως τούτοις τετευχότας (τούτων γὰρ ἕκαστον ἀΐδιον ἔχειν τὴν γένεσιν καὶ τὴν διαμονήν), ἑτέρους δὲ λέγουσιν ἐπιγείους γενέσθαι θεούς, διὰ δὲ τὰς εἰς ἀνθρώπους εὐεργεσίας ἀθανάτου τετευχότας τιμῆς καὶ δόξης, οἷον Ἡρακλέα, Διόνυσον, Ἀρισταῖον καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς τοιούτους ὁμοίως. Περὶ δὲ τῶν ἐπιγείων θεῶν πολλοὶ καὶ ποικίλοι παραδέδονται λόγοι παρὰ τοῖς ἱστορικοῖς τε καὶ μυθογράφοις· καὶ τῶν μὲν ἱστορικῶν Εὐήμερος ὁ τὴν ἱερὰν ἀναγραφὴν ποιησάμενος ἰδίως ἀνέγραψε, τῶν δὲ μυθολόγων Ὅμηρος καὶ Ἡσίοδος καὶ Ὀρφεὺς καὶ ἕτεροι τοιοῦτοι τερατωδεστέρους μύθους περὶ θεῶν πεπλάκασιν. Ἡμεῖς δὲ τὰ παρʼ ἀμφοτέροις ἀναγεγραμμένα πειρασόμεθα συντόμως ἐπιδραμεῖν, στοχαζόμενοι τῆς συμμετρίας. Εὐήμερος μὲν οὖν, φίλος γεγονὼς Κασάνδρου βασιλέως καὶ διὰ τοῦτον ἠναγκασμένος τελεῖν βασιλικάς τινας χρείας καὶ μεγάλας ἀποδημίας, φησὶν ἐκτοπισθῆναι κατὰ τὴν μεσημβρίαν εἰς τὸν ὠκεανόν· ἐκπλεύσαντα δὲ αὐτὸν ἐκ τῆς εὐδαίμονος Ἀραβίας ποιήσασθαι τὸν πλοῦν διʼ ὠκεανοῦ πλείους ἡμέρας, καὶ προσενεχθῆναι νήσοις πελαγίαις, ὧν μίαν ὑπερέχειν τὴν ὀνομαζομένην Πάγχαιαν, ἐν ᾗ τεθεᾶσθαι τοὺς ἐνοικοῦντας Παγχαίους εὐσεβείᾳ διαφέροντας καὶ τοὺς θεοὺς τιμῶντας μεγαλοπρεπεστάταις θυσίαις καὶ ἀναθήμασιν ἀξιολόγοις ἀργυροῖς τε καὶ χρυσοῖς. Εἶναι δὲ τὴν νῆσον ἱερὰν θεῶν, καὶ ἕτερα πλείω θαυμαζόμενα κατά τε τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὴν τῆς κατασκευῆς πολυτεχνίαν, περὶ ὧν τὰ κατὰ μέρος ἐν ταῖς πρὸ ταύτης βίβλοις ἀναγεγράφαμεν. Εἶναι δʼ ἐν αὐτῇ κατά τινα λόφον ὑψηλὸν καθʼ ὑπερβολὴν ἱερὸν Διὸς Τριφυλίου, καθιδρυμένον ὑπʼ αὐτοῦ καθʼ ὃν καιρὸν ἐβασίλευσε τῆς οἰκουμένης ἁπάσης ἔτι κατʼ ἀνθρώπους ὤν. Ἐν τούτῳ τῷ ἱερῷ στήλην εἶναι χρυσῆν, ἐν ᾗ τοῖς Παγχαίοις γράμμασιν ὑπάρχειν γεγραμμένας τάς τε Οὐρανοῦ καὶ Κρόνου καὶ Διὸς πράξεις κεφαλαιωδῶς. Μετὰ ταῦτά φησι πρῶτον Οὐρανὸν βασιλέα γεγονέναι, ἐπιεικῆ τινα ἄνδρα καὶ εὐεργέτην καὶ τῆς τῶν ἄστρων κινήσεως ἐπιστήμονα, ὃν καὶ πρῶτον θυσίαις τιμῆσαι τοὺς οὐρανίους θεούς· διὸ καὶ Οὐρανὸν προσαγορευθῆναι. Υἱοὺς δὲ αὐτῷ γενέσθαι ἀπὸ γυναικὸς Ἑστίας
s544(Fr. 1'in devamı) Uranos'tan sonra Kronos kral olmuş; Rhea ile evlenip ondan Zeus, Hera ve Poseidon olmuş. Kronos'un krallığını devralan Zeus da Hera, Demeter ve Themis ile evlenmiş; ilkinden Kuretler, ikincisinden Persephone, üçüncüsünden Athena doğmuş. Babil'e gidip Belos'a konuk olmuş; sonra Okeanos'taki Pankhaia adasına gelip kendi atası Uranos'a bir sunak kurmuş. Oradan Suriye üzerinden o zamanın hükümdarı Kasios'un yanına gitmiş; Kasios Dağı adını ondan alır. Kilikya'ya gidip yöre hâkimi Kiliks'i savaşta yenmiş. Daha pek çok halkın arasına gitmiş, hepsinden onur görmüş ve tanrı ilan edilmiş." Tanrılar hakkında, sanki ölümlü insanlardan söz ediyormuş gibi bunları ve bunlara benzer şeyleri anlattıktan sonra şunu ekler: "Kutsal Kayıt'ı yazan Euhemeros hakkında söylediklerimizle yetineceğiz; Yunanlar arasında tanrılar hakkında anlatılan mitosları ise Hesiodos'a, Homeros'a ve Orpheus'a uyarak kısaca gözden geçirmeye çalışacağız." Kaynak: Eusebios, İncil'e Hazırlık II 2, s. 59.
Fr. 2. "Tanrısız" lakaplı Euhemeros der ki: İnsanların hayatı henüz düzensizken, güçte ve akılda ötekilerden üstün olup herkesi kendi buyruklarına göre yaşatanlar, daha büyük hayranlık ve saygı görmeye çabalayarak kendilerine olağanüstü, tanrısal bir güç yakıştırdılar; çoğunluk da onları bu yüzden tanrı saydı. Kaynak: Sextus Empiricus, Matematikçilere Karşı IX 17 (Bekker s. 394).
Fr. 3. "Sofra arkadaşlarım, bana öyle geliyor ki Dionysos'un dedesi Kadmos'un da aşçı olduğunu bilmiyorsunuz." Bunun üzerine de herkes susunca şöyle dedi: "Koslu Euhemeros, Kutsal Kayıt'ın üçüncü kitabında Sidonluların şunu anlattığını yazar: Kadmos kralın aşçısıymış; yine kralın flütçü kızlarından olan Harmonia'yı alıp onunla birlikte kaçmış." *Kaynak: Athenaios XIV 658e.*
Τιτᾶνα καὶ Κρόνον, θυγατέρας δὲ Ῥέαν καὶ Δήμητραν. Κρόνον δὲ βασιλεῦσαι μετὰ Οὐρανόν, καὶ γήμαντα Ῥέαν γεννῆσαι Δία καὶ Ἥραν καὶ Ποσειδῶνα. Τὸν δὲ Δία διαδεξάμενον τὴν βασιλείαν τοῦ Κρόνου γῆμαι Ἥραν καὶ Δήμητραν καὶ Θέμιν, ἐξ ὧν παῖδας ποιήσασθαι Κουρῆτας μὲν ἀπὸ τῆς πρώτης, Φερσεφόνην δὲ ἐκ τῆς δευτέρας, Ἀθηνᾶν δὲ ἀπὸ τῆς τρίτης. Ἐλθόντα δὲ εἰς Βαβυλῶνα ἐπιξενωθῆναι Βήλῳ, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν Πάγχαιαν νῆσον πρὸς ὠκεανῷ κειμένην παραγενόμενον Οὐρανοῦ τοῦ ἰδίου προπάτορος βωμὸν ἱδρύσασθαι. Κἀκεῖθεν διὰ Συρίας ἐλθεῖν πρὸς τὸν τότε δυνάστην Κάσιον, ἐξ οὗ καὶ τὸ Κάσιον ὄρος. Ἐλθόντα δὲ εἰς Κιλικίαν πολέμῳ νικῆσαι Κίλικα τοπάρχην. Καὶ ἄλλα δὲ πλεῖστα ἔθνη ἐπελθόντα παρʼ ἅπασι τιμηθῆναι καὶ θεὸν ἀναγορευθῆναι.» Ταῦτα καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια ὡς περὶ θνητῶν ἀνδρῶν περὶ τῶν θεῶν διελθὼν ἐπιφέρει λέγων· «Καὶ περὶ μὲν Εὐημέρου τοῦ συνταξαμένου τὴν ἱερὰν ἀναγραφὴν ἀρκεσθησόμεθα τοῖς ῥηθεῖσι, τὰ δὲ παρὰ τοῖς Ἕλλησι μυθολογούμενα περὶ θεῶν ἀκολούθως Ἡσιόδῳ καὶ Ὁμήρῳ καὶ Ὀρφεῖ πειρασόμεθα συντόμως ἐπιδραμεῖν.» (Euseb. Praep. evang. II 2, p. 59)
-
Εὐήμερος δέ, ὁ ἐπικληθεὶς ἄθεος, φησίν, ὅτʼ ἦν ἄτακτος ἀνθρώπων βίος, οἱ περιγενόμενοι τῶν ἄλλων ἰσχύι τε καὶ συνέσει, ὥστε πρὸς τὰ ὑπʼ αὐτῶν κελευόμενα πάντας βιοῦν, σπουδάζοντες μείζονος θαυμασμοῦ καὶ σεμνότητος τυχεῖν, ἀνέπλασαν περὶ αὐτοὺς ὑπερβάλλουσάν τινα καὶ θείαν δύναμιν, ἔνθεν καὶ τοῖς πολλοῖς ἐνομίσθησαν θεοί. (Sext. Emp. adv. Math. IX 17, p. 394 Bekker)
-
Ἀγνοεῖν μοι δοκεῖτε, ὦ ἄνδρες δαιταλεῖς, ὅτι καὶ Κάδμος, ὁ τοῦ Διονύσου πάππος, μάγειρος ἦν. Σιωπησάντων δὲ καὶ ἐπὶ τούτῳ πάντων, Εὐήμερος, ἔφη, ὁ Κῷος ἐν τῷ τρίτῳ τῆς ἱερᾶς ἀναγραφῆς τοῦθʼ ἱστορεῖ, ὡς Σιδωνίων λεγόντων τοῦτο, ὅτι Κάδμος μάγειρος ὢν τοῦ βασιλέως καὶ παραλαβὼν τὴν Ἁρμονίαν, αὐλητρίδα καὶ αὐτὴν οὖσαν τοῦ βασιλέως, ἔφυγε σὺν αὐτῇ. (Athen. XIV p. 658 E)