Origenes
Eyüp Üzerine Vaazlar
Homiliae in Job, fragmanlar
1.2Origenes'in Eyüp vaazlarından zincir tefsirlerde korunan parçalar. Her parçanın başında şerh edilen ayet italikle verilir.
Bölüm 1
1, 2. O adam doğru, kusursuz, adil, Tanrı'ya bağlıydı ve her kötü işten uzak dururdu.
Kötü insanlar yalancıdır, Tanrı'yı resmedenler gibi. Tanrı'dan kork, buyruklarını tut; çünkü her insanın görevi budur. "Kusursuz", çünkü adildir. "Tanrı'ya bağlı": Çünkü güzel bir hayat Tanrı'yı tanımayı sağlar, Tanrı'nın bilgisi de hayatın koruyucusu olur.
Κεφ. Αʹ, βʹ. Καὶ ἦν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ἀληθινὸς, ἄμεμπτος, δίκαιος, θεοσεβὴς, ἀπεχόμενος ἀπὸ παντὸς πονηροῦ πράγματος. Οἱ γὰρ φαῦλοι ἄνθρωποι ψευδεῖς, ὥσπερ οἱ ζωγραφούμενοι τὸν Θεόν. Τὸν Θεὸν φοβοῦ, τὰς ἐντολὰς φύλαττε, ὅτι τοῦτο πᾶς ἄνθρωπος. Ἄμεμπτος, ἐπειδὴ δίκαιος. Θεοσεβὴς, βίος γὰρ καλὸς τὸν Θεὸν ἐπιγνῶναι ποιεῖ, καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ γνῶσις τοῦ βίου γίνεται φυλακή.
1.16_171, 16–17. Gökten ateş düştü ve koyunları yaktı… Develeri kuşatıp esir aldılar…
Develeri atlıların, yani esir alıcıların eline düşürdü; dişi eşekleri ve toprağı süren, çalışan öküzleri de esir alanların eline düşürdü. Koyunlardan ise nefret ediyordu; bu yüzden koyunların üzerine gökten ateş indirdi…
ιςʹ, ιζʹ Πῦρ ἔπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέκαυσε τὰ πρόβατα... Καὶ ἐκύκλωσαν τὰς καμήλους, καὶ ᾐχμαλώτευσαν αὐτάς... Τὰς μὲν καμήλους πεποίηκε γενέσθαι ὑπὸ τοὺς ἱππεῖς· τὰς ὀνάδας καὶ τοὺς βόας, τοὺς ἀροτριῶντας καὶ τὴν γῆν ἐργαζομένους, πεποίηκε γενέσθαι ὑπὸ τοὺς αἰχμαλωτίζοντας· τὰ πρόβατα δὲ ἐμίσησιν, διὰ τοῦτο πῦρ κατήγαγεν ἐξ οὐρανοῦ ἐπὶ τὰ πρόβατα...
2.9Bölüm 2
2, 9. Uzun zaman geçince karısı ona şöyle dedi.
Kötü niyetlinin hilesine bak: Uzun zaman geçince saldırır. Çünkü o zaman umut en çok sınanır, güç en çok zayıflar. Eyüp için zayıflık iki katlıydı: Kendisi uzun zamanın etkisiyle daha da zayıflamıştı, umut da daha çok kesilmişti.
Κεφ. Β, θʹ. Χρόνου δὲ πολλοῦ προβεβηκότος, εἶπεν αὐτῷ ἡ γυνὴ αὐτὸ. Ὅρα τὸ κακοῦργον, ὅτε πολὺς διῆλθε χρόνος, τότε ἐπιτίθεται· τότε γὰρ μάλιστα τὰ τῆς ἐλπίδος ἐλέγχεται, τότε μάλιστα τὰ τῆς δυνάμεως ἐξασθενεῖ. Διπλᾶ τε τῷ Ἰώβ τὰ τῆς ἀσθενείας ἦν· αὐτός τε γὰρ ἀσθενέστερος γέγονε τῷ μήκει τοῦ χρόνου, καὶ ἡ ἐλπὶς μᾶλλον ἀπέγνωστο.
7.1Bölüm 7
7, 1. İnsanın yeryüzündeki hayatı bir sınanma değil mi? Hayatı günübirlik işçi gibi değil mi?
Herkes bir ücretli gibi kendi hayatı için çalışır: Çiftçi bir şekilde yiyecek toplar, zanaatçı başka şekilde, mevki sahipleri başka şekilde. Zorunlu ihtiyaçlarını düşünmeyen hiç kimse yoktur.
Κεφ. Ζʹ, αʹ. Πότερον οὐχὶ πειρατήριον ὁ βίος ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς, ὥσπερ μισθίου αὐθημερινοῦ ἡ ζωὴ αὐτοῦ; Δίκην μισθωτοῦ, ἅπαντες περὶ τὴν ἑαυτῶν πονοῦνται ζωήν· ἄλλως γὰρ γεωργὸς συλλέγει τροφὴν, καὶ ἄλλως ὁ τὴν βάναυσον μετιὼν τέχνην, καὶ οἱ ἐν ἀξιώματι ἑτέρως. Ἔστι δὲ ὅλως οὐδεὶς, ὃς οὐ τῶν ἀναγκαίων φροντίζει.
10.8Bölüm 10
10, 8. Ellerin beni şekillendirdi, yaptı.
Beden, var olan topraktan, yani kadından şekillendirilmiştir. psykhē ise önceden var olan bir şey olmadan yapılmıştır; çünkü cisimsiz ve bölünmezdir. Yalvarırım, tabiatın basitliğini ve kısa ömürlülüğünü de hatırla.
Κεφ. Ιʹ, ηʹ. Αἱ χεῖρές σου ἔπλασάν με, καὶ ἐποίησάν με. Πέπλασται μὲν τὸ σῶμα ἐξ ὑποκειμένου τῆς γῆς, ἤτοι τῆς γυναικός· πεποίηται δὲ ἡ ψυχὴ, μὴ προϋποκειμένου τινὸς, ὡς γὰρ ἀσώματος καὶ ἀμέριστος. Ἱκετεύω δὴ μνησθῆναι καὶ τοῦ τῆς φύσεως εὐτελοῦς καὶ ὀλιγοχρονίου.
12.5Bölüm 12
12, 5. Çünkü belirlenen vakitte başkalarının eliyle düşmesi takdir edilmişti.
Burada kadere inananlar, "İşte Yazı onun çekmesinin yazılmış olduğunu söylüyor" derler. Ama Yazı bunu söylemiyor, hâşâ! Çünkü bizim işlerimiz zorunluluğa tabi değildir. Tanrı bizim işlerimizi kendi inayetinin ölçüleriyle ölçülü olarak yönetir, ne kadar çekmemizin yararımıza olduğunu bilir ve denemeleri ölçülü olarak getirir. Eyüp bunu, hükmü Tanrı'ya bırakmak için söyledi; sanki şöyle diyor: Acı çeken adillere gülünmesin; çünkü Tanrı ne kadar isterse o kadar acı çekerler.
Κεφ. ΙΒʹ, εʹ. Εἰς χρόνον γὰρ τακτὸν ἡτοίμαστο πεσεῖν ὑπὸ ἄλλων. Ἐνταῦθα οἱ τὴν εἱμαρμένην δοξάζοντες, φασὶν ὅτι ἰδοὺ ἡ γραφὴ λέγει ὅτι εἵμαρτο αὐτῷ παθεῖν. Ἀλλ’ οὐ τοῦτο ἡ γραφὴ λέγει, μὴ γένοιτο! οὐ γὰρ ὑπὸ ἀνάγκην τὰ ἡμέτερα· ἀλλ’ ὅτι πάντα ἐν μέτρῳ διοικεῖ τὰ καθ’ ἡμᾶς ὁ Θεὸς τοῖς τῆς αὐτοῦ προνοίας λόγοις, οἶδε καὶ μέχρι πόσου συμφερόντως δεῖ πάσχειν ἡμᾶς, καὶ κατὰ μέτρον ἐπάγει τοὺς πειρασμούς. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ Ἰὼβ, ἵνα τὸ κρίμα τῷ Θεῷ παράσχῃ, μονονουχὶ λέγων· Μὴ γελάσθωσαν οἱ δίκαιοι πάσχοντες· ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ πάσχουσιν, ἐφ’ ὅσον ὁ Θεὸς βούλεται.
13.1Bölüm 13
13, 1. İşte gözüm bunları gördü, kulağım bunları duydu; sizin bildiklerinizi ben de biliyorum ve sizden daha anlayışsız değilim.
Yaşça sizden küçük görünsem de anlayışta hiç eksik değilim; özellikle ilahî şeylerin bilgisinde sizden hiç aşağı değilim.
Κεφ. ΙΓ’, α’. Ἰδοὺ ταῦτα ἑώρακέν μου ὁ ὀφθαλμὸς, καὶ ἀκήκοέν μου τὸ οὖς, καὶ οἶδα ὅσα καὶ ὑμεῖς ἐπίστασθε, καὶ οὐκ ἀσυνετώτερός εἰμι ὑμῶν. Καὶ εἰ τῇ ἡλικίᾳ ἐλάττων ὑμῶν εἶναι δοκῶ, ἀλλὰ κατ’ οὐδὲν εἰς σύνεσιν λείπομαι, καὶ οὐχ ἥκιστα εἰς τὴν τῶν θείων εἴδησιν, καὶ οὐδὲν ὑμῶν εἰμι καταδεέστερος.
13.2813, 28. Tulum gibi eskiyen, güve yemiş giysi gibi olan.
Bunu kendi görüşü olarak değil, öne sürülen şuna karşı söylüyor: Sıkıntı çeken herkes günah işlediği için bunlara uğrar.
κηʹ. Ὃ παλαιοῦται ἴσα ἀσκῷ, ἢ ὥσπερ ἱμάτιον σητόβρωτον. Οὐ κατὰ βούλησιν τὴν ἑαυτοῦ ταῦτα λέγει, ἀλλὰ πρὸς τὸ ὑποτιθέμενον, ὅτι πᾶς θλιβόμενος ἁμαρτὼν ταῦτα ὑφίσταται.
14.1Bölüm 14
14, 1–2. Ya da açan çiçek gibi solar, gölge gibi kaçar ve durmaz.
Gölge gibi hayatı geçer ve yaşayanlara hiçbir hatıra bırakmaz. Burada insanların inayetini açıklıyor: İnsan hayatta rastgele ve gelişigüzel kalmaz, Tanrı'nın sözüyle kalır ve O'nun belirlediği hayatı aşmaz. Bu, kaderin hüküm sürmesi anlamında değil, Tanrı'nın iradesinin her şeyi sınırlar ve ölçülerle düzenlemesi anlamında söylenmelidir.
Κεφ. ΙΔʹ, αʹ. Ἢ ὥσπερ ἄνθος ἀνθῆσαν ἐξέπεσεν· ἀπέδρα δὲ ὥσπερ σκιὰ, καὶ οὐ μὴ στῇ. Καὶ σκιᾶς δίκην, παρελθὼν τὸν βίον, οὐδὲ μνημόσυνόν τι τοῖς ζῶσιν ἀφίησιν. Τὴν τῶν ἀνθρώπων πρόνοιαν ἐνταῦθα σαφηνίζει· οὐχ ὡς εἰκαίως καὶ ἔτυχεν ἐν τῷ βίῳ παραμένοντα, ἀλλ’ ἐκ ῥήσεως Θεοῦ, οὐχ ὑπερβαίνοντος τὸν παρ’ αὐτοῦ τεταγμένον βίον. Ταῦτα δὲ οὐχ ὡς εἱμαρμένης κρατούσης λεκτέον, ἀλλ’ ὡς τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ὅροις καὶ μέτροις ἕκαστα διαταξαμένου.
15.7_8Bölüm 15
15, 7–8. Ne o, insanların ilki olarak mı doğdun? Yoksa kumsallardan önce mi kuruldun? Rab'bin buyruğunu duydun mu?
Yani: Bütün insanlardan önce mi var oldun, hayatını şimdiye dek uzatıp hemcinslerinden daha çok şeyin tecrübesini mi edindin? Theodotion: Burada kastedilen yüksek ve geçilmesi güç yer, yani kumluk yerdir. İbranice metin: "Gebe kalındın." Burada kumsallardan kasıt tepelerdir, yani "Yaratılıştan önceki şeyleri mi biliyorsun?" demektir.
Κεφ. ΙΕʹ, ζʹ, ηʹ. Τί γάρ; μὴ πρῶτος ἀνθρώπων ἐγεννήθης; ἢ πρὸ θινῶν ἐπάγης; σύνταγμα Κυρίου ἀκήκοας; Ἀντὶ τοῦ· μὴ πρὸ πάντων ἀνθρώπων ὑπέστης, καὶ ἄχρι τοῦ νῦν διατείνας τὸν βίον, πλειόνων πραγμάτων πεῖραν ἔσχηκας παρὰ τοὺς ὁμοφυεῖς. — Θεοδωτίων· Ἵνα ἐστὶν ὁ ὑψηλὸς τόπος καὶ δύσβατος, ἤτοι ψαμμώδης. — Ὁ Ἐβραῖος· Συνελήφθης. — Θῖνας ἐκεῖ λέγει τοὺς βουνοὺς, ἵνα εἴπῃ, μὴ τὰ πρὸ τῆς κτίσεως ἐπίστασαι.
16.18_19Bölüm 16
16, 18–19. Ey yer, bedenimin kanını örtme, feryadıma yer olmasın. İşte şimdi şahidim göklerde, tanığım yücelerdedir.
Çaresizlik içinde yere sesleniyor ve onu acımaya çağırarak dilek sözleri söylüyor. Şöyle diyor: Ey yer, benim durumumu susma, irinlerimle bedenimden haksızca akan kanı örtme; feryatlarım bir yerde durup gizlenmesin, unutulmasın; ama benim denemelerimle pek çok kişi bina olsun. Ya da yer kanımı örtmesin, tersine bedenin irinlerini şahit göstererek Tanrı'yı öç almaya çağırsın. Hava da feryadımı tutmasın, sesimin gücü göklere ulaşsın ki Tanrı yapılan kötülüklerin öcünü alıp sorumluları cezalandırarak hayatımın kusursuzluğunu herkese göstersin. "İşte şahidim göklerde" sözü ise en temiz vicdanın sözüdür.
Κεφ. Ιϛʹ, ιηʹ, ιθʹ. Γῆ, μὴ ἐπικαλύψῃς ἐφ αἵματι τῆς σαρκός μου, μηδὲ εἴη τόπος τῇ κραυγῇ μου· καὶ νῦν ἰδοὺ ἐν οὐρανοῖς ὁ μάρτυς μου, ὁ δὲ συνίστωρ μου ἐν ὑψίστοις. Ἀπορούμενος πρὸς τὴν γῆν διαλέγεται, καὶ εἰς συμπάθειαν ἐκκαλούμενος λέγει ῥήματα, ἃ καὶ εὐκτικῶς εἴρηται. Λέγει δέ· Μὴ σιωπήσῃς, ὦ γῆ, τὰ κατ’ ἐμὲ, μηδὲ συγκρύψῃς τὸ ἀδίκως ἐκχεόμενον αἷμα ἐκ τῆς σαρκός μου διὰ τῶν ἰχώρων· μηδὲ στῇ ἐν τόπῳ καὶ ἀποκρυβῇ, μηδὲ εἰς λήθην ἔλθῃ τὰ κατὰ τοὺς ἐμοὺς ὀδυρμούς· πολλοὶ δὲ, φησὶν, οἰκοδομήθωσαν διὰ τῶν ἐμῶν πειρασμῶν. Ἢ μὴ γῆ κρύψῃ μου τὸ αἷμα, ἀλλ’ ἐκκαλέσηται τὸν Θεὸν εἰς ἐκδικίαν, αὐτοὺς τοῦ σώματος τοὺς ἰχῶρας ἔχουσα μάρτυρας. Καὶ ὁ ἀὴρ μὴ ἐπισχοίη μου τὴν κραυγὴν, ἀλλ’ εἰς οὐρανοὺς φθάσοι τῆς φωνῆς ὁ τόνος, ἵνα ὁ Θεὸς τῶν γινομένων κακῶν ἔκδικος καταστὰς, καὶ τοὺς αἰτίους ἀμυνόμενος, οὕτω γοῦν ἅπασι δείξῃ τῶν ἐμοὶ βεβιωμένων τὸ ἄμεμπτον. Τὸ δέ· Ἰδοὺ ἐν οὐρανοῖς ὁ μάρτυς μου, καθαρωτάτης ἐστὶ συνειδήσεως.
19.3Bölüm 19
19, 3. Yalnız bilin ki Rab bana bunu yaptı.
Onları korkuya sevk ediyor, sanki şöyle diyor: Yorgun bir kişinin üzerine böyle çullanmayın; aynı tabiata sahip olarak siz de aynı şeylere düşmeyin.
Κεφ. ΙΘʹ, γʹ. Γνῶτε μόνον ὅτι ὁ Κύριος ἐποίησε με οὕτως. Εἰς φόβον αὐτοὺς καταφέρει, οἱονεὶ λέγων· Μὴ οὕτως ἐπεμβαίνετέ μοι κάμνοντι, μηδὲ ὑμεῖς τοῖς αὐτοῖς περιπέσητε, τὴν αὐτὴν ἔχοντες φύσιν.
19.4_519, 4–5. Evet, gerçekten ben yanıldım; ama yanıltıcı yanımda kalıyor, söylenmemesi gereken sözleri söylemek için; sözlerim yanılıyor ve yersizdir. Bırakın, benim karşımda büyükleniyorsunuz, utancımla bana saldırıyorsunuz.
Varsayalım ki yanıldım, diyor. "Yanıltıcı yanımda kalıyor": Yanıltıcı şeytandır. Bundan size ne zarar var, diyor, dinsiz diye yargılamaya ve acı çekenin üzerine yürümeye ne gerek var? Acıyla konuşana hoş görü göstermek gerekirken. Yapmamam gereken şeyleri yapmış olsam bile, beni böyle aşağılamanız mı gerekirdi? Uzun süredir takvaya özen gösteren ben, şimdi işlerden gelen cesarete sahip olmalıydım; bunu yapmadım, yanıltıcı diye yargılanıyorum. Şöyle de ekliyor:
δʹ, εʹ. Ναὶ δὴ ἐπ’ ἀληθείας ἐγὼ ἐπλανήθην· παρ’ ἐμοὶ δὲ αὐλίζεται πλάνος, λαλῆσαι ῥήματα ἃ οὐκ ἔδει, τὰ δὲ ῥήματά μου πλανᾶται, καὶ οὐκ ἐπὶ καιροῦ. — Ἔα δὲ ὅτι ἐπ’ ἐμοὶ μεγαλύνεσθε, ἐνάλλεσθε δέ μοι ὀνείδει. Δεδόσθω, φησὶν, καθ’ ὑπόθεσιν ὅτι πεπλάνημαι. Παρ’ ἐμοὶ δὲ αὐλίζεται πλάνος· πλάνος ὁ διάβολός ἐστιν. Τίς ὑμῖν, φησὶν, ἐκ τούτου βλάβη, ποία δὲ ἀνάγκη κρίνειν ὡς ἀσεβῆ, καὶ ἐπεμβαίνειν πάσχοντι; δέον συγγινώσκειν ὑπὸ ἀλγηδόνων φθεγγομένῳ. Εἰ καὶ τοιαῦτα ἐπεποιήκειν οἷα οὐκ ἔδει, ἆρ’ οὖν ἐχρῆν ὑμᾶς οὕτω μοι ὀνειδίζειν; Καὶ δέον με, φησὶ, πάλαι εὐσεβείας ἐπιμελούμενον, νῦν τὴν ἐκ τῶν ἔργων ἔχειν παῤῥησίαν. Τοῦτο μὲν οὐ πεποίηκα, κρίνομαι δὲ ὡς πλάνος. Ἐπιβάλλει καὶ ὧδε·
19.6_719, 6–7. Bilin ki beni sarsan Rab'dir; kalesini üzerime yükseltti. İşte utanç içinde gülüyorum, konuşmayacağım. Feryat edeceğim, hiçbir yerde yargı yok.
Düşünün, diyor: Sebepsiz yere acı çekmiyorum, bir duvarla çevrilir gibi felaketlerle kuşatıldım. Durumum neyse hakikatle söylüyorum, ama sözlerimi kabul etmiyorsunuz. "Utanç içinde", yani işlerde demektir. "Konuşmayacağım" ise şu anlama gelir: Bana karşı çıktığınız için hiçbir şey söylememiş gibiyim. Tanrı'ya feryat etsem, durumumu herkesin gözü önüne sersem bile dileğim karşılanmıyor. Kimse dinlemiyor, kimse hakem olmuyor, kimseyi görmüyorum, gidecek yerim yok. Buna acımak gerekmez mi? Öyleyse beni böyle yargısız suçlamayı bırakın; yoksa Tanrı sizi yargıya çekip düşüncesiz cüretinizin cezasını sizden alır. Çünkü Tanrı bu tür şeyleri sorgusuz bırakmaz, diyor. Size karşı harekete geçerse, iyiyi bilme iddianızın ve elinizdeki şeylere güvenmenizin size hiç yararı olmayacağı görülür. Akylas ve Symmakhos: Neden "Kötülük içinde olduğu için bunları çekiyor" diyorsunuz? Siz de aynı şeylerden korkmalısınız. Olaylar şahitlik ederken sözlerde acele ederdiniz, diyor; sözlerde dikkatli olun ki hakikat sizi aklamadan geçmesin. İbranice metinde "söz günahı" da vardır.
ςʹ, ζʹ. Γνῶτε οὖν ὅτι ὁ Κύριός ἐστιν ὁ ταράξας· ὀχύρωμα δὲ αὐτοῦ ἐπ’ ἐμὲ ὕψωσεν. Ἰδοὺ γελῶ ὀνείδει, οὐ λαλήσω. Κεκράξομαι, καὶ οὐδαμοῦ κρίμα. Διαλογίζεσθε, φησίν· οὖκ ἀπὸ σκοποῦ ἀλγύνομαι, καθάπερ τειχίῳ τινὶ τοῖς δεινοῖς κυκλούμενος. Λέγω, φησὶν, μετὰ ἀληθείας, ὡς ἔχει τὰ κατ’ ἐμὲ, καὶ οὐ παραδέχεσθε τοὺς λόγους. Τὸ γὰρ ἐν ὀνείδει, ἵνα εἴπῃ τὰ πράγματα. Τὸ δὲ οὐ λαλήσω, ἀντὶ τοῦ· διὰ τὸ ἀντιλέγειν μοι ὑμᾶς δοκῶ μηδὲν εἰρηκέναι. — Εἰ δὲ καὶ πρὸς τὸν Θεὸν βοήσω, εἰς φανερὸν ἅπασιν ἐνέγκαι τὰ κατ’ ἐμὲ, οὐ τυγχάνω τῆς ἱκεσίας. Οὐδεὶς ἀκούει, οὐδεὶς διάζει, οὐδένα βλέπω, οὐκ ἔχω ποῖ ἀπελθεῖν. Ταῦτα ἐλεῆσαι οὐ χρῆ; — Τοιγαροῦν ἀφήσητε, οὕτως ἀκρίτως μου κατηγοροῦντες, μήποτε Θεὸς εἰς κρίσιν καταστήσῃ, εἰς πράξεσθαι ὑμῖν δίκην ἀλόγου θρασύτητος. — Οὐ γὰρ ἀνεύθυνα, φησὶ, τὰ τοιαῦτα καταλιμπάνει Θεός. Ἔσεσθαι γάρ φησιν, εἴτε κινηθείη καθ’ ὑμῶν, ὡς ἀνονήτως ὑμῖν ἐμφαίνεται ἡ ἐπὶ γνώσει τοῦ καλοῦ οἴησις, καὶ ἡ ἐπὶ τοῖς προσοῦσιν ἄδεια. — Α. Σ. Τί φατε [ὅτι] ἐν πονηρίᾳ ὢν ταῦτα πάσχω, καὶ ὑμεῖς τὰ αὐτὰ φοβεῖσθαι ὀφείλετε. — σπεύσατε ἂν, φησὶ, τότε καίτοι πραγμάτων μαρτυρούντων ἐν λόγοις· ἐν λόγοις οὖν λάβεσθε ὡς ἂν μηδὲ ὑπὸ τῆς ἀληθείας ψηφίσασθαι ἀνεύθυνον. — Ὁ γοῦν ἑβραῖος καὶ ἁμάρτημα λόγου ἔχει.
20.10Bölüm 20
20, 10. Oğullarını daha aşağıda olanlar yok etsin, elleri ise kederi tutuştursun.
Önceden daha aşağıda olanlar, diyor, kanunsuz adamın çocuklarının üzerine hükmedecektir.
Κεφ. Κʹ, ιʹ. Τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ὀλέσαισαν ἥττονες, αἱ δὲ χεῖρες αὐτοῦ πυρσεύσαισαν δύνας. Καὶ οἱ πρότερον, φησὶν, ὑποδεέστεροι, τῶν τοῦ παρονόμου παίδων καθέξουσι.
20.1520, 15. Haksızlıkla toplanan zenginlik kusulacak, melek onu evinden sürükleyecek.
Dinsiz başkasının malını almak için her şeyi yapar ve yaptıkları bu amaca yöneliktir. Ama her şeye hâkim olduğunu sandığında, o zaman malın başkalarına geçtiğini görecektir.
ιεʹ. Πλοῦτος ἀδίκως συναγόμενος ἐξεμεθήσεται, ἐξ οἰκίας αὐτοῦ ἐξελκύσει αὐτὸν ἄγγελος. Πάντα μὲν ὁ ἀσεβὴς πράττει ὥστε τὰ ἀλλότρια λαβεῖν, καὶ πρὸς τοῦτον βλέπει τὸν σκοπὸν τὰ γενόμενα· ἐπειδὰν δὲ ἐγκράτης τῶν ὅλων δόξῃ, τότ’ αὑτὸν εἰς ἑτέρους μεταφερόμενον ὄψεται.
20.1820, 18. Çiğnenmemiş, yutulamayan sert bir şey gibi.
[Dinsizin] sözleri ve öğretileri sert ve tatsızdır; çünkü Tanrı'ya karşı söylenen o sözlerde hiçbir tatlılık yoktur.
ιηʹ. Ὥσπερ στρείφνος ἀμάσητος, ἀκατάποτος. Οἱ λόγοι καὶ τὰ δόγματα [ἀσεβοῦς] στρίφινα καὶ νόσκυα, οὐδὲν γὰρ ἔχει γλυκὺ ἐκεῖνα, τὰ κατὰ τοῦ Θεοῦ γινόμενα.
20.2220, 22. Artık dolduğunu sandığında sıkıntıya düşecek, her zorunluluk üzerine gelecek.
Şunu söylüyor: Bu sebep yüzünden edindikleri yok olur ve soyuna geçmez.
κβʹ. Ὅταν δὲ δοκῇ ἤδη πεπληρῶσθαι, θλίβήσεται, πᾶσα δὲ ἀνάγκη ἐπ’ αὐτὸν ἐπελεύσεται. Ταῦτά φησιν· Ἕνεκα τῆς αἰτίας, ἀπόλλυνται τὰ κτηθέντα, καὶ εἰς προγόνους οὐ παραπέμπεται.
20.2320, 23. Üzerine öfkesinin gazabını göndersin, üzerine acılar yağdırsın.
Yani Tanrı'dan ve gökten felaketlere uğrayacaktır. Bunu şundan ötürü söyledi: Eyüp Tanrı tarafından vurulduğunu söylerken insanlar tarafından da haksızlığa uğradığını anmıştı; o da her şeyin günahlar yüzünden onun üzerine geldiğini kanıtlıyor.
κγʹ. Ἐπαποστείλαι ἐπ’ αὐτὸν θυμὸν ὀργῆς, νίψαι ἐπ’ αὐτὸν ὀδύνας. Ἀντὶ τοῦ, ἐκ Θεοῦ καὶ ἐξ οὐρανοῦ ὑποστήσεται δεινά· ταῦτα δὲ ἔφη, ἐπειδὴ ὁ Ἰὼβ φήσας ὑπὸ Θεοῦ πεπλῆχθαι, ἐμνημόνευσε καὶ ὡς ὑπὸ ἀνθρώπων ἠδικημένος· κατασκευάζει οὖν ὅτι πάντα δι’ ἁμαρτίας ἐπ’ αὐτὸν ἐπηνέχθη.
20.2520, 25. Yıldızlar evlerinde dolaşsın.
… Çünkü bilgisizlik içindedirler; "Dünyanın ışığı benim" diyen kişiye karşı ışığı kendilerinden kovdular.
κεʹ. Ἄστρα δὲ ἐν διαίταις αὐτοῦ περιπατήσαισαν. ... Ἐν ἀγνοίᾳ γάρ εἰσιν· ἐξέβαλον γὰρ τὸ φῶς ἀφ’ ἑαυτῶν οἶς ἔλεγεν· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου.
20.2620, 26. Sönmez ateş onu yiyecek.
Gizli anlamda sönmez ateş ya vicdan ateşidir ya da gelecekteki yargı yerlerinde saklı olan ateştir. Ateşle yok edilecek, diyor; yani gömülmeye bile layık görülmeyecek.
κςʹ. Κατέδεται αὐτὸν πῦρ ἄκαυστον. Κατὰ δὲ τὸ κρυπτόμενον, ἄκαυστον πῦρ ἐστιν, ἤτοι τὸ κατὰ συνείδησιν, ἢ καὶ τὸ ἀποκείμενον ἐν τοῖς μέλλουσιν δικαιωτηρίοις. Καὶ ὡς ὑπὸ πυρὸς, φησὶν, ἀναλωθήσεται, ἵνα εἴπῃ· Οὐδὲ ταφῆς ἀξιοῦται.
20.2920, 29. Bu, dinsiz insanın Rab'den aldığı paydır, Gözetici'den aldığı mal budur.
Tanrı'nın adaleti ona karşı bu uyarınca işler; ister sünnetlilerden olup Mesih yüzünden Tanrı'ya karşı dinsizlik etmiş olsun, ister başka bir şekilde dinsiz olsun, kendisine belirtilen pay budur. Burada kime Gözetici (episkopos) dendiğini öğren: Çünkü Tanrı'ya Gözetici denmiştir ve iyi ve güzel gözeticiler (piskoposlar) O'nun suretini her yolla taşımaya özen gösterirler. Kral suretini taklit eden kişi nasıl onu güzel taklit ettiği için ve süslediği için onurlandırılırsa, gerçek Gözetici'yi kavrayan, O'na öykünen ve insanlar arasında Tanrı gibi olan piskopos da mesuttur; o, kendisini gerçekten Mesih İsa'da piskopos yapan Gözetici'ye sahiptir. Yücelik ve güç sonsuzluklar boyunca O'nundur. Âmin.
κθʹ. Αὕτη ἡ μερὶς ἀνθρώπου ἀσεβοῦς παρὰ Κυρίου, καὶ κτῆμα ὑπαρχόντων αὐτῷ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου. Καθ’ ἣν ἡ θεία κατ’ αὐτοῦ κινεῖται δίκη· εἴτε τοῦ ἐκ περιτομῆς διὰ Χριστὸν εἰς Θεὸν ἀσεβήσαντος, εἴτε τοῦ παραδόξου, εἴθ’ ὅπως ποτὲ ἀσεβοῦς, αὐτῷ μερίς ἐστιν ἡ δηλουμένη. — Μάνθανε τίς ἐπίσκοπος ἐνθάδε ὠνομάσθη· ὅτι Θεὸς ἐπίσκοπος εἴρηται, καὶ οἱ ἐπίσκοποι ἐκείνου τὴν εἰκόνα παντὶ τῷ τρόπῳ φιλοτιμοῦνται, οἱ καλοὶ καὶ ἀγαθοὶ, φορεῖν. Καὶ ὥσπερ ὁ μιμησάμενος εἰκόνα βασιλικὴν, τιμᾶται ἐπὶ τῷ καλῶς αὐτὴν μιμήσασθαι· τιμᾶται δὲ καὶ ἐπὶ τῷ αὐτὴν κεκοσμηκέναι· οὕτως μακάριος ἐπίσκοπος ὁ νοήσας τὸν ἀληθινὸν ἐπίσκοπον, καὶ ζηλῶν αὐτὸν, καὶ γινόμενος ὡς ἐν ἀνθρώποις Θεὸς, ὁ ἔχων ἐπίσκοπον τὸν ποιοῦντα αὐτὸν ἀληθῶς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐπίσκοπον, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
21.11_12Bölüm 21
21, 11–12. Çocukları oyun oynar, lir ve kitara alır, mezmur sesiyle sevinirler.
İşte onların aptal çocukları da kendi kendilerine oynuyorlar. Çünkü Valentinos'un mezmurlarını ve Basileides'in ilahilerini okuyorlar, mezmur sesiyle sevinerek bu tür şeyler söylüyorlar.
Κεφ. ΚΑʹ, ιαʹ, ιβʹ. Τὰ δὲ παιδία αὐτῶν προσπαίζουσι, ἀναλαβόντες ψαλτήριον καὶ κιθάραν, καὶ εὐφραίνονται φωνῇ ψαλμοῦ. Ἰδοὺ καὶ τὰ μωρὰ παιδία αὐτῶν ἑαυτοῖς προσπαίζονται. Λέγουσι γὰρ αὐτοὶ ψαλμοὺς Οὐαλεντίνου καὶ ᾠδὰς Βασιλείδου, καὶ τοιαῦτά τινα φθέγγονται, εὐφραινόμενοι φωνῇ ψαλμοῦ.
22.2Bölüm 22
22, 2. Anlayışı ve epistēmēyi öğreten Rab değil midir?
Elifaz'ın adil kişiye ne dediğine bakalım: "… değil midir?" Eyüp bunu söyleyince Elifaz da söze katılıp şöyle der: Birinin dinsiz olup hesap verdiği, başkasının cezalandırıldığı gerekçeleri, tek bilge olan Tanrı'nın bildiğini ben de biliyorum. Senin de dediğin gibi Tanrı'nın iyilikleri verdiğini, kötülüğün ise cezaları getirdiğini de biliyorum. Bu öğreti sağlıklıdır… epistēmē, aynı kalan şeylerin kapsamlı seyridir, anlayış ise ayırt etmedir.
Κεφ. ΚΒʹ, βʹ. Πότερον οὐχὶ ὁ Κύριός ἐστιν ὁ διδάσκων σύνεσιν καὶ ἐπιστήμην; Ἴδωμεν τί φησιν ὁ Ἐλιφὰζ πρὸς τὸν δίκαιον· Πότερον κτλ... Τοῦτο τοῦ Ἰὼβ εἰρηκότος, συντρέχει τῷ λόγῳ καὶ ὁ Ἐλιφὰζ, καί φησιν· Οἶδα κἀγὼ ὅτι τοὺς λόγους, δι’ ὧν ὁ μέν τις ὢν ἀσεβὴς εὐθυνεῖται, ὁ δὲ κολάζεται, ὁ μόνος σοφὸς οἶδε Θεός· οἶδα δὲ καὶ τοῦτο ὅτι Θεὸς μὲν, ὡς καὶ αὐτὸς ἔφης, τῶν ἀγαθῶν ἐστι δοτήρ· ἡ δὲ κακία τὰς κολάσεις δίδωσιν. — Ὑγιὲς τὸ δόγμα... Ἐπιστήμη, ἡ περιοχὴ τῶν ὡσαύτως ἐγόντων θεωρία, σύνεσις δὲ ἡ διάκρισις.
22.522, 5. Kötülüğün çok, günahların sayısız değil mi?
Böylece haklı olarak şunu söylüyorum: Kötülerden hiçbirinin çekmediği şeyleri çektiğine göre sıradan bir haksız değilsin, bu günahlar içinde doğmuşsun; yani başkalarından daha çok kötülüğe sahipsin. Kötülük, psykhēdeki kötü bir melekedir; keder, öfke ve yakışıksız arzu gibi. Günah ise onun fiilidir. Bu yüzden önce kötülüğü, sonra günahı söyledi; birine çok, öbürlerine sayısız dedi. Pek çok günahkâr görüyorum, hiçbiri senin gibi böylesine büyük felaketlere düşmedi. Sayısız günahların ve hatalarının çokluğu yüzünden bunların başına gelmesi makuldür.
εʹ. Πότερον οὐχ ἡ κακία σου ἐστὶ πολλὴ, ἀναρίθμητοι δέ σου εἰσιν αἱ ἁμαρτίαι; Εἰκότως οὖν φημὶ οὐχ ἁπλῶς γεγονέναι σε ἄδικον, ἐπεὶ πάσχεις τοιαῦτα, οἷα οὐδεὶς τῶν κακῶν, ἀλλ’ ἐν τούτοις γεγεννῆσθαι, δηλονότι πλείονα κακίαν [τῶν κακῶν] ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ἐσχηκέναι. Κακία ἐστίν ἐν τῇ ψυχῇ κακὴ ἕξις, οἷον λύπης, ὀργῆς, καὶ ἐπιθυμία ἀπρεπής· ἁμαρτία δὲ ἡ ἐνέργεια· διὸ πρῶτον εἶπεν τὴν κακίαν, εἶτα τὴν ἁμαρτίαν, τὴν μὲν πολλὴν, τὰς δὲ ἀναριθμήτους. Πάνυ πολλοὺς ὁρῶ ἁμαρτωλοὺς, καὶ οὐδεὶς αὐτῶν τηλικούτοις περιπέπτωκεν οἶος σύ. Εἰκὸς γὰρ, διὰ τὸ ἀναρίθμητόν σου τῶν ἁμαρτημάτων καὶ τὸ πλῆθός σου τῶν πταισμάτων, ταῦτά σοι ἐπεληλυθέναι.
22.622, 6. Kardeşlerini boş yere rehine aldın, çıplakların giysisini aldın.
Biz tefeciler dikkat edelim, boş yere rehin almayalım! Bu sözler yararlıdır; çünkü insanlarda kınanacak biçimde yapılan günahları doğru olarak söyler. Elifaz bunu Eyüp hakkında varsayıyor; çünkü onun zengin olduğunu biliyor ve bu tür kaynaklardan zenginleştiğini sanıyordu. Bu yüzden "Boş yere rehin aldın", yani hiç alacağın yokken, diyor. Ödünç verir, ödünç alana güvenmeyerek verdiğim şeye değer bir rehin alırsam, rehin almış olurum ama boş yere değil. Ama ona iftira ederek, ödeyemeyecek birinin bana borçlu olduğunu söyleyerek talep eder ve alırsam, boş yere rehin almış olurum.
Sonra onun başka bir günah işlediğini sanarak sözünü artırıyor. Giysi almak bazen çıplaktan değil, başka pek çok giysisi saklı duran zenginden olur; mesela üç taneden birini almak gibi. Birinin elbisesi başkasının elbisesidir: Çıplağınki başka, zenginin başka. Ama birinin tek elbisesi varsa ve ben hakkımı talep etme bahanesiyle bu elbiseyi çıkartır, çıplaka acımazsam, çıplağın giysisini almış olurum.
Bizde de ödünç verirken ve borçluya giderken buna benzer çok şey olur. Çoğu kez borçlumuz aşırı derecede yoksuldur, ödeyemez. Biz ise içimizi kapatıp acımasız ve zalim oluruz; karısını ve çocuklarını beslediğini, kazandığı birkaç oboloyla güçlükle geçindiğini görmeyiz. Bazen kendi yanımızda fazlası varken acımasızca talep ederiz.
Acımasız taleplerde böyle şeyler olur: Bazen birinin tam bir ekmeği bile yoktur, tek lokması vardır, onu da "Borçlusun" diyerek elinden alırız. İşte Elifaz Eyüp'ü, çıplakların giysisini aldığı için böyle suçluyor.
ςʹ. Ἠνεχύραζες δὲ τοὺς ἀδελφούς σου διακενῆς· ἀμφίασιν δὲ γυμνῶν ἀφείλου. Πρόσχωμεν, οἱ τοκογλύφοι· μήποτε ἐνεχυράζωμεν διακενῆς. Ὠφέλιμα τὰ ῥήματα, κατὰ τοῦτό ἐστι τὸ λέγειν κατὰ λόγον ἁμαρτήματα ἀληθῶς, ψεκτῶς γινομένων ἐν ἀνθρώποις. Ὑπολαμβάνει τοῦτο ὁ Ἐλίφας περὶ τοῦ Ἰὼβ, ἐπειδὴ ᾔδει αὐτὸν πλούσιον, καὶ ὑπώπτευσεν ἀπὸ τοιούτων τινῶν πόρων πλουτεῖν αὐτόν· διό φησιν· Ἠνεχύραζες διακενῆς, τουτέστιν μηδὲν ἐποφειλόμενος. — Εἰ δὲ ἐδάνεισα, καὶ μὴ πιστεύων τῷ δανεισαμένῳ, ἔλαβον ἐνήχυρον ἀξιόχρεων πρὸς ὃ ἔχρησα, ἔλαβον ἐνήχυρον, οὐ διακενῆς δέ. Εἰ μέντοι, συκοφαντῶν αὐτὸν, καὶ λέγων ὀφείλειν μοι μὴ δυνάμενον ἀποδοῦναι, ἀπαιτῶ καὶ λαμβάνω, ἐνήχυρον [λαμβάνω] διακενῆς. Προσεπιτείνει δὲ πάλιν, ἄλλην αὐτοῦ ἁμαρτίαν οἰόμενος γεγονέναι. Ἔστι ποτὲ λαβεῖν ἀμφιάσματα, οὐ τοῦ γυμνοῦ, ἀλλὰ πλουσίου, ἔχοντος ἕτερα ἀποκείμενα ἐνδύματα πολλὰ λαβεῖν, τρία δή· ὧν τῶν πολλῶν ἐκεῖ ἔλαβον ἀμφίασιν· ἄλλα γυμνοῦ, ἄλλα πλουσίου. Ἐὰν μέντοι γε χιτῶνα ἔχῃ τις ἕνα, καὶ τοῦτον τὸν χιτῶνα, προφάσει τοῦ ἀπαιτεῖν τὸ ἐμὸν, ἐκδύσω, μὴ ἐλεήσας ἐκεῖνον τὸν γυμνὸν, ἀμφίασιν τοῦ γυμνοῦ ἀφειλόμην. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα ἐν ἡμῖν γίνεται, ὅταν δανείζωμεν, ὅταν πρὸς ὀφειλέτας ἐρχώμεθα· πολλάκις ὀφειλέτης ἡμῶν εἰς ὑπερβολὴν πένεται, μὴ δυνάμενος ἀποδοῦναι· καὶ ἡμεῖς τὰ σπλάγχνα ἡμῶν ἀποκλείσαντες, ἀνελεεῖς καὶ ὠμοὶ γινόμεθα, μὴ βλέποντες ὅτι γυναῖκα τρέφει καὶ τέκνα, καὶ μόλις τρέφεται ἀπὸ τῶν ποριζομένων αὐτῷ ὀλίγων ὀβολῶν· ἀπαιτοῦμεν πικρῶς, ἔσθ’ ὅτε καὶ περισσὰ ἔχοντες παρ’ ἑαυτοῖς. Τοιαῦτα γίνεται ἐν ταῖς πικραῖς ἀπαιτήσεσιν, ἐνίοτε αὐτὸν τὸν ψωμὸν ἔχει τις ἕνα, κἂν μὴ ἔχῃ ἄρτον ὁλόκληρον, ἀφαιροῦμεν ἀπ’ αὐτοῦ, λέγοντες· ἀλλ’ ὀφείλεις. Ταῦτα οὖν λέγει, ἐγκαλῶν τῷ Ἰὼβ, ὅτι ἀμφίασιν γυμνῶν ἀφεῖλεν.
22.7_922, 7–9. Susayanlara su bile içirmedin, açların lokmasını aldın. Bazı kişilerin yüzüne hayran kaldın, yeryüzündekilere kötü davrandın. Dulları boş çevirdin, öksüzlere kötülük ettin.
Demek ki yalnız haksızlık etmek değil, iyilik etmemek de sorumluluk gerektirir. İyiliği ne kadar genişletmemiz gerektiğini gösteriyor: Susayanlara su vermemek bile sorumluluk gerektirir. Bir kâse soğuk su için ödül aldığımız gibi, Elifaz da Eyüp'ün susayana bedava olan suyu bile vermeyecek kadar katı olduğuna hükmediyor. Daha büyük kötülük de şudur: "Açların lokmasını aldın." İhtiyacı olana vermediğini ne diye söyleyeyim, diyor; aç olandan küçük ekmek avuntusunu bile aldın. Çünkü lokma dediği ekmek parçasıdır; Rut'ta da "Lokmanı sirkeye batır" denir. "Bazı kişilerin yüzüne hayran kaldın": Yani hükümleri de adil ve tarafsız değil, insanları hoşnut edecek şekilde verdin; kayırıcı oldun. Yargılarken kimini yükselttin, kimini alçalttın; alçak olanlara zorbalık edip güçlülere hayran kaldın, onları onurlandırdın. "Yeryüzündekilere kötü davrandın": Bazı nüshalarda bunun yerine "yatırdın" geçer; yani fakirlerin yatağını bile aldın, öyle ki altlarına serecek bir şeyleri olmadan yerde yatmak zorunda kaldılar…
"Dulları çevirdin": Ya varını yoğunu ellerinden aldın, ya da sadaka istemeye gelenlere bir şey vermedin, hiçbir şey almadan onları gönderdin…
"Öksüzlere kötülük ettin": Öksüzlere ve yardımsızlara kötülük etmek, en uç kötülüğün belirtisidir. Kimseye kötülük etmemeli, ama özellikle öksüzleri esirgemelidir; çünkü Tanrı yardımsız psykhēler için savaşmayı buyurmuştur. Fakirler, dullar, öksüzler öbür insanlardan daha çok yardıma muhtaçtır.
ζʹ—θʹ. Οὐδὲ ὕδωρ διψῶντας ἐπότισας, ἀλλὰ πεινώντων ἐστέρησας ψωμόν· Ἐθαύμασας δέ τινων πρόσωπον, ᾤκισας δὲ τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς. Χήρας δὲ ἐξαπέστειλας κενὰς, ὀρφανοὺς δὲ ἐκάκωσας. Οὐκοῦν οὐ μόνον τὸ ἀδικεῖν, ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ εὐεργετεῖν ὑπεύθυνον· ἐπισημαίνει δὲ μέχρι τοσούτου εὐεργεσίας ἐκτείνειν ὀφείλομεν, ὅποτε ὑπεύθυνον τὸ μὴ ποτίσαι διψῶντας. Ὥσπερ οὖν διὰ τὸ ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος μισθὸν λαμβάνομεν, πολλὴν μέντοι ἀπηνίαν τοῦ Ἰὼβ καταψηφίζεται, ὡς μηδὲ ὕδωρ τὴν ἀδάπανον χάριν παρέχοντος, καὶ τὸ μεῖζον κακὸν, τῷ διψῶντι. Ἀλλὰ πεινώντων ἐστέρησας ψωμόν. Τί λέγω, φησὶν, ὅτι οὐ παρέσχες τῷ δεομένῳ; ὅποτε καὶ τὴν μικρὰν παραμυθίαν τοῦ ἄρτου παρὰ τοῦ πεινῶντος ἀφείλου· ψωμὸν γὰρ λέγει τὸ τμῆμα τοῦ ἄρτου, ὥσπερ καὶ ἐν τῇ Ῥοὺθ κεῖται· Βάψαι τὸν ψωμόν σου ἐν τῷ ὄξει. Ἐθαύμασας δέ τινων πρόσωπον. Τουτέστι καὶ τὰς κρίσεις οὐ δικαίως, οὐδὲ ἀπαθῶς, ἀλλ’ ἀνθρωποπαρέσκως ἐποίησας, προσωπολήπτης γὰρ γέγονας· καὶ δικάζων οὓς μὲν ἐξῇρες, οὓς δὲ ἐταπείνους, τοὺς μὲν ταπεινοὺς βιαζόμενος, τοὺς δὲ ἐν δυναστείαις θαυμάζων καὶ τιμῶν. ᾬκισας δὲ τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς. Τινὰ δὲ τῶν ἀντιγράφων ἀντὶ τοῦ ᾤκισας ἐκοίμησας ἔχει· ἵνα εἴπῃ καὶ αὐτὴν τῶν πτωχῶν τὴν στρωμνὴν ἀφείλου, ὡς ἐπὶ τοῦ ἐδάφους αὐτοὺς ἐξ ἀνάγκης κοιμᾶσθαι, μηδὲν ἔχοντας ὑπεστορεσμένον... Χήρας δὲ ἐξαπέστειλας. Ἢ τῶν προσόντων αὐτὰς ἐγύμνωσας, μᾶλλον προσελθούσαις καὶ ἐλεημοσύνην ζητούσαις οὐδὲν δέδωκας, ἀλλ’ ἀπεπέμψω μηδὲν λαβούσας ἀπὸ σοῦ... Ὀρφανοὺς δὲ ἐκάκωσας. Τὸ δὲ τοὺς ὀρφανοὺς καὶ ἀβοηθήτους κακοῦν, ἐσχάτης κακίας γνώρισμα. Οὐδένα μὲν γὰρ δεῖ κακοῦν, ἐξαιρέτως δὲ χρὴ φείδεσθαι τῶν ὀρφανῶν· περὶ γὰρ τῶν ἀβοηθήτων ψυχῶν πολεμεῖν ὁ Θεὸς ἐνετείλατο. Πλέον δὲ παρὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, πτωχοὶ, χῆραι, ὀρφανοὶ δέονται βοηθείας.
22.1822, 18. Dinsizlerin öğüdü O'ndan uzaktır. Adiller görünce güldü.
Dinsizlerin kurduğu şeyler Tanrı'dan uzaktır. [Adiller] dinsizlerin öğüdünü görünce onlara güldüler.
ιηʹ. Βουλὴ δὲ ἀσεβῶν πόῤῥω ἀπ’ αὐτοῦ. Ἰδόντες δίκαιοι ἐγέλασαν. Ἃ οἱ ἀσεβεῖς βουλεύονται, πόῤῥω ἐστίν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ἰδόντες [δίκαιοι] τὴν βουλὴν τῶν ἀσεβῶν, κατεγέλασαν αὐτούς.
22.2222, 22. O'nun ağzından itirafı çıkar ve sözlerini yüreğine al.
İtirafın ne anlama geldiğini kendi kendime araştırıyordum. Symmakhos'ta bunun yerine "günah itirafı", Akylas'ta "kanun" buldum. Birine göre, "Günahlarını itiraf et ve itirafın yolunu Tanrı'dan öğren" diyor. Öbürüne göre, "Tanrı'dan kanunu al ve sözlerini yüreğine koy" diyor. Adil ve layıksan Tanrı sana söylesin, ilahî sözleri yüreğine al; daha sonra Yeremya'nın duyduğu gibi: "İşte sözlerimi ağzına koydum." Yahut adil kişiyi tövbeye çağırarak günah itirafından söz ediyor. Ya da tavrını değiştir ve ilahî kanunları benimse, diyor; günahlarını söyle ve bundan böyle Tanrı'nın sözlerini koru. Bu iki anlamı oradan, yani "itiraf" kelimesinden aldım.
κβʹ. Ἔκβαλε δὲ ἐκ στόματος αὐτοῦ ἐξηγορίαν, καὶ ἀνάλαβε τὰ ῥήματα αὐτοῦ ἐν καρδίᾳ σου. Τὴν ἐξηγορίαν ἐζήτουν κατ’ ἐμαυτὸν, τί σημαίνει; Καὶ εὗρον ἐν ἄλλῃ ἐκδόσει, παρὰ τῷ Συμμάχῳ, ἀντ’ αὐτῆς, τὴν ἐξομολόγησιν. Παρὰ δὲ τῷ Ἀκύλᾳ· Νόμον. Φησὶν οὖν κατὰ μὲν τὸν ἕνα· Ἐξομολόγησαι περὶ τῶν ἁμαρτημάτων σου· τὸν δὲ τρόπον τῆς ἐξηγορίας παρὰ τοῦ Θεοῦ διδάχθητι. Κατὰ δὲ τὸν ἕτερον· Δέξαι παρὰ Θεοῦ νόμον, καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ ἐγκαρδίους ποίησαι. Εἰ δίκαιος εἶ καὶ ἄξιος, ὑπαγορεύθητι παρὰ Θεοῦ, καὶ δέξαι θεῖα ῥήματα ἐν σῇ καρδίᾳ, ὡς ὕστερον Ἱερεμίας ἤκουσεν· Ἰδοὺ δέδωκα τοὺς λόγους μου εἰς τὸ στόμα σου. Ἢ ἐξηγορίαν τὴν ἐξομολόγησίν φησιν, προτρέπων εἰς μετάνοιαν τὸν δίκαιον. Ἢ τοῦτο λέγει, ὅτι μετάβαλε τὸν τρόπον, καὶ ἀνάλαβε τοὺς θείους νόμους. ὅτι ἐξαγόρευσον τὰ ἡμαρτημένα σοι, καὶ τοῦ λοιποῦ τοὺς λόγους τοῦ Θεοῦ φύλαττε. Τῆς διπλῆς δὲ ταύτης ἐννοίας ἐκεῖθεν ἔσχον τὰς ἀφορμὰς, τὴν ἐξηγορίαν.
22.2422, 24. Taş üzerine toprak koyacaksın, Sofeyr vadisinin taşı gibi.
Yere atacaksın ve sanki onu hor göreceksin.
κδʹ. Θήσῃ ἐπὶ χώματι ἐν πέτρᾳ, καὶ ὡς πέτρα χειμάῤῥου Σωφέιρ. Βαλεῖς εἰς γῆν, καὶ οἱονεὶ κακώσεις αὐτόν.
23.2Bölüm 23
23, 2. Biliyorum ki azarlanma kendi elimden gelir ve O'nun eli inlememde üzerime ağırlaşmıştır.
Yani suçlayanı kendimle birlikte taşıyorum, azarı, kötülüklerin ispatını kendimden alıyorum. Biliyorum, diyor, azarları eldeki şeylerden, yani yaptıklarımdan değil yaramdan çıkardığınızı sanıyorsunuz; çünkü Tanrı üzerime ağır bastı, öyle ki inliyorum. Biliyorum, diyor, insanların yargılanması eylemlerinden gelir; ama benim gücümü aşan azar eylemimin dışında üzerime kondu.
Κεφ. ΚΓʹ, βʹ. Καὶ δὴ οἶδα ὅτι ἐκ χειρός μου ἡ ἔλεγξίς ἐστιν, καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ βαρεῖα γέγονεν ἐπ’ ἐμῷ στεναγμῷ. Τουτέστι τὸν κατήγορον μετ’ ἐμαυτοῦ περιφέρω, τὸν ἔλεγχον, τὴν ἀπόδειξιν τῶν κακῶν οἴκοθεν ἔχω. — Οἶδα, φησὶν, ὅτι ἐκ τῶν ἐν χερσὶ, τουτέστιν ἐκ τῆς πληγῆς, καὶ οὐκ ἀφ’ ὧν ἔπραξα, δοκεῖτε τοὺς ἐλέγχους ἐπάγειν καὶ γὰρ βαρέως ἐπέθετό μοι Θεὸς, ὥστε με στενάζειν. — Οἶδα, φησὶν, ὅτι ἐκ τῶν πράξεων τῶν ἀνθρώπων, αἱ κρίσεις αὐτοῖς· πλὴν ὑπὲρ τὴν ἰσχύν μου ἐπετέθη μοι, τοι ἔξω τῆς πράξεώς μου, ὁ ἔλεγχος.
23.623, 6. Bana büyük kuvvetle gelecek, sonra bana tehdit etmeyecek.
Bana karşı büyük güç ve tehdit kullansa bile hakikatin O'nda olduğunu biliyorum.
ςʹ. Καὶ ἐν πολλῇ ἰσχύϊ ἐπελεύσεταί μοι, εἶτα ἐν ἀπειλῇ μοι οὐ χρήσεται. Καὶ γὰρ εἰ ἐν πολλῇ ἰσχύϊ χρήσεται μοι καὶ ἀπειλῇ, ἀλλ’ ὅμως οἶδα ὅτι ἀλήθεια παρ’ αὐτῷ ἐστιν.
23.723, 7. Çünkü hakikat ve azar O'ndandır; hükmümü sonuca götürsün.
Bunu diledi; şunu diyor: Felaketlerime son verilsin. Sonra, bunun olmasını istiyorum, yani ölmeyi, diyor; O şimdi yargılayacak gibi değil. İbranicede son ve zafer tek kelimeyle gösterilir.
ζʹ. Ἀλήθεια γὰρ καὶ ἔλεγχος παρ’ αὐτοῦ· ἐξαγάγοι δὲ εἰς τέλος τὸ κρίμα μου. Τοῦτο ηὔξατο, τοῦτό ἐστιν ὅ φησιν, ὥστε πέρας ἐπιτεθῆναί μου τοῖς δεινοῖς· εἶτα, φησὶν, ὅτι ταῦτα ἥθελον γενέσθαι, ὥστε ἀποθανεῖν, οὐχ ὡς νῦν μέλλοντος αὐτοῦ κρίνειν. — Παρ’ Ἑβραίοις, τὸ τέλος καὶ ἡ νίκη διὰ μιᾶς σημαίνεται λέξεως.
23.1023, 10. Çünkü yolumu artık biliyor.
Yolumu biliyor, diyor, her zaman O'na itaat etmeye çalıştığımı da. Ama O yargıladığında kim karşı çıkabilir?
ιʹ. Οἶδεν γὰρ ἤδη ὁδόν μου. Οἶδε, φησὶ, τὴν ὁδόν μου, καὶ ὅτι ἐσπούδασα ἀεὶ ὑπακούειν αὐτῷ· ἀλλὰ τίς, ὅταν κρίνῃ, ἀντερεῖ αὐτῷ;
23.1523, 15. Bu yüzden O'nun yüzünden telaşa düşeyim; düşüneceğim ve O'ndan korkacağım.
Günah işlemedim, diyor; ama bunun ne önemi var? Çünkü Tanrı yalnız günahların hakkı olarak cezalandırmaz, bunu günahsız kimseler için de söylüyorum.
ιεʹ. Ἐπὶ τούτῳ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ κατασπουδασθῶ· κατανοήσω, καὶ πτοηθήσομαι ἐξ αὐτοῦ. Οὐχ ἥμαρτον, φησὶ, καὶ τί τοῦτο; οὐ γὰρ μόνον ἀπὸ τῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἐξουσίας ἔξεστι κολάζειν Θεῷ, ἀλλὰ καὶ τοῦτο χωρὶς ἁμαρτημάτων λέγω.
23.1723, 17. Üzerime karanlığın geleceğini bilmiyordum; yüzümün önünü zifiri karanlık örttü.
Bu kötülük, diyor, insan mantığına uygun biçimde olmadı, beklenmedik oldu; yaranın Tanrı'nın elinden olduğunu tahmin ediyorum. "Yüzümün önü" demesi yerindedir; çünkü bu karanlık genel değil, benim kederimin karanlığıdır.
ιζʹ. Οὐ γὰρ ᾔδειν ὅτι ἐπελεύσεταί μοι σκότος, πρὸ προσώπου δέ μου ἐκάλυψεν γνόφος. Οὐ κατ’ ἀκολουθίαν ἀνθρωπίνην γέγονε τοῦτο, φησὶν, ἀπροσδόκητον τὸ κακόν· στοχάζομαι τῆς τοῦ Θεοῦ χειρὸς εἶναι τὴν πληγήν. Καὶ καλῶς εἶπε, πρὸ προσώπου μου· οὐ γὰρ κοινὸν τὸ σκότος ἐστὶν, ἀλλὰ τῆς ἐμῆς ἀθυμίας.
24.13Bölüm 24
24, 13. O neden bunları gözetlemedi? Yeryüzündeyken O'nu tanımadılar.
Yani her şeyi küçümsediler, her şeye güldüler; kimse onlara haksızlık etmiyor, kötülük yapmıyor. O henüz bunları gözetmedi; sonra gözetecek ve yaptıkları hataları inceleyecek, görmezden gelmeyecektir. Öksüzleri hırsla yediler.
Κεφ. ΚΔʹ, ιγʹ. Αὐτὸς δὲ διὰ τί τούτων ἐπισκοπὴν οὐ πεποίηται; ἐπὶ γῆς ὄντων αὐτῶν, καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν. Τουτέστιν πάντων κατεφρόνησαν, πάντων κατεγέλασαν· οὐδεὶς αὐτοὺς ἀδικεῖ, οὐδὲ κακῶς ποιεῖ· αὐτὸς δὲ οὔπω ἐπισκοπὴν πεποίηται τούτων, ὥστε ποιήσει μετὰ ταῦτα, καὶ ἐξετάσει τὰ πεπλημμελημένα αὐτοῖς, καὶ οὐ παρόψεται· ἐπιθυμητικῶς κατέφαγον ὀρφανούς.
24.1424, 14. İşlerini bilerek onları karanlığa teslim etti.
Yani işlerini öğrenip, ya da inceleyip sınayarak, yani bilerek.
ιδʹ. Γνοῦς δὲ αὐτῶν τὰ ἔργα, παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς σκότος. Τουτέστιν, μαθὼν τὰ ἔργα, ἡ ὅτι ἐξετάσας καὶ βασανίσας, τουτέστι γνούς.
27.4Bölüm 27
27, 4. psykhēm de haksızlığı düşünmeyecek.
Yani aynı kararda kalacağım; kimse beni döndüremeyecek, kimse bana darbe vuramayacak, kimse beni amacımdan saptıramayacak.
Κεφ. ΚΖʹ, δʹ. Οὐδὲ ἡ ψυχή μου μελετήσει ἄδικα. Τουτέστιν ἐπὶ τῆς αὐτῆς στήσομαι ψήφου, οὐδείς με παρατρέψαι δυνήσεται, οὐδεὶς εἰσκροῦσαι, οὐδεὶς παραγαγεῖν τοῦ προκειμένου.
27.527, 5. Ölene dek sizi adil çıkarmak bana yaraşmaz; çünkü masumiyetimden vazgeçmeyeceğim.
Yani kendimi suçlamayacağım, binlerce söz söyleseniz de dönmeyeceğim. Bana karşı azarınızı susturduğunuzu sansanız bile kararımdan vazgeçmeyeceğim. Söylediklerinizi kabul edersem, bunları neden çektiğimi anladığınızda sizi adil göstermiş olurum. Sizin hakkınızda başka düşünüp başka söyleyerek masumiyetimi atmayacağım.
εʹ. Μή μοι εἴη δικαίους ὑμᾶς ἀποφῆναι ἕως ἄν ἀποθάνω, οὐ γὰρ ἀπαλλάξω ἀκακίαν μου. Τουτέστιν, οὐ κατηγορήσω ἐμαυτοῦ, οὐδὲ μεταθήσομαι, κἂν μυρία λέγητε· οὐ προήσομαι τῆς ψήφου, εἰ καὶ δοκεῖτε παῦσαι τὸν κατ’ ἐμοῦ ἔλεγχον. Κἂν συγκαταθῶμαι εἰς ἃ λέγετε, ὅτε νενοήκατε διὰ τί ταῦτα πέπονθα, δικαίους ὑμᾶς ἀπεφηναίην. Οὐκ ἀπώσομαι τὴν ἀκακίαν μου, ἕτερα νοῶν περὶ ὑμῶν, καὶ ἕτερα λέγων.
27.1027, 10. Başına zorunluluk gelince, O'nun önünde cesareti olur mu?
Söylediği şudur: Haksızlık eden kişinin cesareti olmaz; benim şimdi söylediğim şeyleri bile söyleyemez, sesi alınmış, ağzı tıkanmıştır. Ama ben bunu çekmedim, konuşuyorum ve karşı çıkıyorum. Haksızlar böyle değildir.
ιʹ. ἐπελθούσης αὐτῷ ἀνάγκης, μὴ ἔχει τινὰ παῤῥησίαν ἔναντι αὐτοῦ; Ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ὅτι, φησὶν, ὁ ἀδικῶν οὐκ ἔχει παῤῥησίαν, οὐδὲ φθέγξασθαι, οὐδὲ εἰπεῖν ταῦτα ἅπερ ἐγὼ νῦν, ἀλλ’ ἀφῄρηται καὶ ἐπεστόμισται· ἐγὼ δὲ τοῦτο οὐκ ἔπαθον, ἀλλὰ λέγω καὶ ἀντιλέγω. Οἱ δὲ ἄδικοι οὐχ οὕτως.
28.1Bölüm 28
28, 1. Çünkü gümüşün bir yeri vardır vs.
Şunu diyor: Sıradan şeylerde bile düzen koyan, insanî şeylerde hayli çok düzen koyar.
Κεφ. ΚΗʹ, αʹ. Ἔστι γὰρ ἀργυρίῳ τόπος κτλ. Τοῦτό φησιν, ὅτι ὁ ἐν τοῖς τυχοῦσιν τάξιν ὁρίσας, πολλῷ μᾶλλον ἐν τοῖς ἀνθρωπίνοις.
28.2_328, 2–3. Demir yerden çıkar, bakır taş gibi çıkarılır. Karanlığa düzen koydu, her sınırı O inceler.
Çünkü O işlere inayet eder, onlarla ilgilenir, hiçbir şey rastgele ve gelişigüzel geçmez. Yahut daha çok şunu diyor: Başka şeyler apaçıktır, ama Tanrı'nın düzenlemesi kestirilemez ve bilinmezdir.
Biraz sonra: "Karanlığa düzen koydu" sözü yerindedir; çünkü bu, yer vermeyi ve çekilmeyi bildiğini gösterir. O zifiri karanlığı kim kovar? Böyle bir şeyde bu denli düzen nereden gelir? Sonra O'nun kudretini, sonra bilgeliğini anlatarak O'ndan hesap sormak istememeye ikna eder.
βʹ, γʹ. Σίδηρος μὲν γὰρ ἐκ γῆς γίνεται, χαλκὸς δὲ ἶσα λίθῳ λατομεῖται. Τάξιν ἔθετο σκότει, καὶ πᾶν πέρας αὐτὸς ἐξακριβάζεται. Ὅτι προνοεῖ καὶ μέλει τῶν πραγμάτων αὐτῷ, καὶ οὐδὲν ἁπλῶς, οὐδ’ εἰκῆ παρέρχεται. Ἢ μᾶλλον ἐκεῖνό φησιν, ὅτι τὰ μὲν ἄλλα δῆλά ἐστιν, ἡ δὲ οἰκονομία τοῦ Θεοῦ ἀτέκμαρτος καὶ ἄγνωστος. Καὶ μετ’ ὀλίγα· Καλῶς εἶπε· Τάξιν ἔθετο σκότει, δεικνὺς ὅτι οἶδε παραχωρεῖν καὶ ὑπερεξίστασθαι. Τίς ἀπελαύνει τὸν ζόφον ἐκεῖνον; πόθεν εὐταξία τοσαύτη ἐν πράγματι τοιούτῳ; εἶτα τὴν δύναμιν, εἶτα τὴν σοφίαν αὐτοῦ διηγεῖται, πείθων μὴ θέλειν ἀπαιτεῖν αὐτὸν εὐθύνας.
29.3Bölüm 29
29, 3. O'nun kandili başımın üzerinde parlarken, O'nun ışığıyla karanlıkta yürürken.
Önceki mutluluğunu Tanrı'nın inayeti gösterilsin diye istediği, "Tanrı beni koruduğu zaman" sözünden bellidir.
Κεφ. ΚΘʹ, γʹ. Ὡς ὅτε ηὔγει ὁ λύχνος αὐτοῦ ὑπὲρ κεφαλῆς μου, ὅτε τῷ φωτὶ αὐτοῦ ἐπορευόμην ἐν σκότει. Ὅτι γὰρ διὰ τοῦτο ἐζήτει τὴν προτέραν εὐπραγίαν, ἵνα δειχθῇ τοῦ Θεοῦ ἡ πρόνοια, δῆλον ἐκ τοῦ λέγειν· Ὅτε ὁ Θεὸς ἐφύλαττέ με.
29.429, 4. Tanrı evimi gözettiği zaman.
Symmakhos: "Tanrı çadırımı çepeçevre koruduğu zaman." Görüyorsun ki bunu, yani Tanrı'nın gözetimini ve inayetini göstermek istiyordu. Genç olduğum zaman, diyor, adil olarak, yararlı olan malzemeyi aretē yaptım; çünkü her şeyi iyi kullanıyordum.
δʹ. Ὅτε ὁ Θεὸς ἐπισκοπὴν ἐποιεῖτο τοῦ οἴκου μου. Ὁ δὲ Σύμμαχος· Ὁπότε περιέφρασσεν ὁ Θεὸς τὴν σκηνήν μου. Ὁρᾷς ὅτι τοῦτο ἐπεθύμει, τὴν ἐπισκοπὴν καὶ τὴν πρόνοιαν δεῖξαι τοῦ Θεοῦ. Νέος διότε εἶχον ἐγὼ, δίκαιος ὢν, φησὶν, τὴν χρήσιμον ἐμοὶ ὕλην πεποίηκα ἀρετήν· πᾶσι γὰρ καλῶς ἐχρώμην.
29.729, 7. Sabah erken şehre çıkardığımda, meydanlarda koltuğum kurulurdu.
Aretēnin yöneticisi ve öğretmeni olarak uykuya ve sarhoşluğa vakit ayırmaz, sevgiden sabah erken meydanlarda oturur, şehirdekilere kanun ve örnek olurdu.
ζʹ.Ὅτε ἐξεπορευόμην ὄρθριος ἐν πόλει, ἐν δὲ πλατείαις ἐτίθετό μου ὁ δίφρος. Οἷα γάρ τις ἄρχων καὶ διδάσκαλος ἀρετῆς, οὐχ ὕπνῳ καὶ μέθαις ἐσχόλαζεν, ἀλλ’ ἐξ ἀγάπης ἑωθινὸς ἐν ταῖς πλατείαις καθῆστο, νόμος καὶ τύπος τοῖς ἐν τῇ πόλει γινόμενος.
29.1329, 13. Yok olanın duası üzerime gelsin.
Severos'tan, diyakones Iuliana'ya mektubundan.
Rab İncillerde kendilerini dünya için öldürenler hakkında, bedenlerini şehitlik arenasına ya da çile emeklerine verenler hakkında, böylece hayatın zevklerinden yoksun kalarak kendilerini yok ediyor ve öldürüyor görünenler hakkında şöyle der: "psykhēsini benim uğruma yitiren onu bulacaktır." Kurtarıcı'nın sözüne göre böyle yok olan ve psykhēsini bulan kişinin duası ve hayır dileği büyük bir şeydir; aklı başında biri bunun üzerine gelmesini dileyebilir ve akıllıca şöyle der: "Yok olanın duası vs."
ιγʹ. Εὐλογία ἀπολλυμένου ἐπʹ ἐμὲ ἔλθοι. Σευήρου, ἐκ τῆς πρὸς Ἰουλιανὴν διάκονον ἐπιστολῆς. Ὁ Κύριος ἐν εὐαγγελίοις φησὶν, περὶ τῶν τῷ κόσμῳ νεκρούντων ἑαυτοὺς, ἡ πρὸς τὸ τοῦ μαρτυρίου στάδιον τὸ σῶμα ἐκδιδόντων, ἢ πρὸς τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, καὶ ταύτῃ δοκούντων ἑαυτοὺς ἀπολλύναι καὶ ἀποκτεῖναι τῷ στερίσκεσθαι τῆς βιωτικῆς ἀπολαύσεως· Ὁ ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὑτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν. Τοῦ οὖν οὕτως ἀπολλυμένου, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνῆν, καὶ εὑρίσκοντος τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ἡ εὐχὴ καὶ ἡ εὐλογία μεγάλη τίς ἐστιν, καὶ ταύτην εὔξαιτο ἄν τις τῶν εὐφρονούντων ἐπελθεῖν αὑτῷ, καὶ ἐμφρόνως ἐρεῖ τό· Εὐλογία κτλ.
29.1529, 15. Körlerin gözü, topalların ayağı oldum.
Anlama göre: Kör zihinleri açar, psykhēsi kör olanlara yardım eder, onların gözü olurdu. Psykhēlerinin adımları topal olanlara ayak verir, sözüyle onların ayağı olur ve ikisine de elinden tutarak yol gösterirdi. Burada göz, düşünsel rehberlik için, ayak ise ahlaki rehberlik için alınmıştır.
ιεʹ· Ὁφθαλμὸς ἤμην τυφλῶν, ποὺς δὲ χωλῶν. Πρὸς δὲ νοῦν, τυφλὰς διανοίας διήνοιγε, καὶ ὠφείλει τοὺς πεπηρωμένους τὴν ψυχὴν καὶ αὐτὸς αὐτῶν ἐγίνετο ὀφθαλμός· πόδας δὲ ἐχαρίζετο τοῖς κεχωλευμένοις τὰς βάσεις τῆς ψυχῆς, καὶ τῷ λόγῳ ἐγίνετο αὐτῶν ποὺς, καὶ ἐχειραγώγει ἑκατέρους· εἴληπται δὲ ὁ μὲν ὀφθαλμὸς ἐπὶ τῆς νοητικῆς ὁδηγίας· ὁ δὲ ποὺς ἐπὶ τῆς ἐθικῆς.
29.1629, 16. Güçsüzlerin babasıydım.
Burada güçsüzlere, zayıflara yardım edenin sözleri gösterilir.
ιϛʹ. Ἐγὼ ἤμην πάτερ ἀδυνάτων. Ἐν τούτοις φωναὶ δηλοῦνται τοῦ ὠφελοῦντος τοὺς ἀδυνάτους, τοὺς ἀσθενεῖς.
29.16b29, 16. Bilmediğim davayı araştırdım.
Himayesine bak: Yalnız parayla, yiyecek ve giyecekle değil, tehlikelere kadar başkasının kavgasını üstlendim.
ιϛʹ. Δίκην δὲ ἣν οὐκ ᾔδειν, ἐξιχνίασα. Ὁρᾶς τὴν προστασίαν· οὐ μέχρι χρημάτων, οὐδὲ μέχρι τροφῆς καὶ ἐνδυμάτων, ἀλλὰ καὶ μέχρι κινδύνων ἀλλοτρίας προϊστάμην μάχης.
29.1729, 17. Haksızların azı dişlerini kırdım.
İşin zorluğuna bak: Çoktan yakalanmış olan işi nasıl düzelttim, diyor. Gerçekten de Mesih gelip karşı güçlerin azı dişlerini kırmıştır; Rab aslanların azı dişlerini kırmıştır. Peygamberde de şöyle yazılmıştır: "Dişlerinin arasından avı kaptım."
ιζʹ. Συνέτριψα δὲ μύλας ἀδίκων. Ὅρα τὴν δυσχολίαν τοῦ πράγματος· καθὰ πόθεν, φησίν, ἤδη καὶ προληφθὲν τὸ πρᾶγμα ἀνώρθωσα. Ἀληθῶς ὁ Χριστὸς ἐλθὼν, τὰς μύλας τῶν ἀντικειμένων ἐνεργειῶν συνέθλασε· τὰς μύλας τῶν λεόντων συνέτριψεν ὁ Κύριος, καὶ ἐν τῷ προφήτῃ γέγραπται· Ἐκ μέσου ὀδόντων αὐτῶν ἅρπαγμα ἐξήρπασα.
29.1829, 18. Dedim ki: Yaşım hurma gövdesi gibi yaşlanacak.
Ne kadar zaman sonra bunları söylediğine bak: Övünerek ya da büyüklenerek değil, Tanrı'nın inayetini, O'ndan nelerden yararlandığını ve şimdi ne durumda olduğunu söylemek zorunda kaldığı için söylüyor.
ιηʹ. Εἶπα δέ· Ἡ ἡλικία μου γηράσει, ὥσπερ στέλεχος φοίνικος. Ὅρα δὲ μετὰ πόσον χρόνον ταῦτα λέγει, οὐχὶ καυχώμενος, οὐδὲ μεγαλοφρονῶν, ἀλλ’ ἀναγκαζόμενος εἰπεῖν τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν, καὶ ἐπὶ τίσιν ἀπέλαυεν αὐτοῦ, καὶ ἐν τίσιν ἐστὶ νῦν.
30.1Bölüm 30
30, 1. Şimdi ise en değersizleri benimle alay etti; babalarını hor gördüğüm kimseler şimdi sıra kendilerine gelince bana akıl veriyor.
Hor görmeyi huy edindiği için değil, onları açıkça tanıdığı için söylüyor. Peygamber de şöyle demişti: "Kötülük eden herkes onun gözünde hor görülür." Çünkü böyle kimseleri hiçe sayıyordu.
Κεφ. Λʹ, αʹ. Νυνὶ δὲ κατεγέλασάν μου ἐλάχιστοι· νῦν νουθετοῦσί με ἐν μέρει, ὧν ἐξουδένουν τοὺς πατέρας αὐτῶν. Οὐ χρώμενος τῇ ἐξουδενώσει, ἀλλὰ σαφῶς εἰδὼς αὐτοὺς, ὥσπερ ὁ προφήτης ἔλεγεν· Ἐξουδενοῦται ἐνώπιον αὐτοῦ πᾶς πονηρευόμενος· τοὺς γὰρ τοιούτους οὐδὲν ἡγεῖτο.
30.2_330, 2–3. Ellerinin gücü bana ne fayda sağlar ki? Tamamlanış onlarda yok oldu. Yoksulluk ve açlık içinde kısırdırlar; daha dün susuz bir darlıktan ve sefaletten kaçmışlardır.
Olympiodoros'tan, Origenes'ten. Üstelik onlardan hiçbir yardım da istemedim, diyor, bana bu yüzden böyle sözler etsinler. Kötü oldukları için çoktan ceza çekmeleri gerekiyordu, ama ceza bir bakıma üzerlerinden uçup gitti. Yahut şöyledir: Aşırı yoksulluktan ölümü arzuladılar, ona da kavuşamadılar. Çektikleri yokluk bile onları uslandırıp iyinin doğurucusu yapmadı, kısır kaldılar; oysa daha dün, az önce çölden ve felaketlerden kaçıp kurtulmuşlardı. Anlaşılan, onları soysuz, itibarsız bir çevreden ve yoksul babalardan gelme kimseler diye kötülüyor.
Tamamlanış onlarda yok oldu.
Yani hiçbir zaman hayırlı bir şey tamamlamadılar.
βʹ, γʹ. Καί γε ἰσχὺς χειρῶν αὐτῶν, ἱνατί μοι; ἐπ’ αὐτοὺς ἀπώλετο συντέλεια. Ἐν ἐνδείᾳ καὶ λιμῷ ἄγονος, οἱ φεύγοντες ἄνυδρον ἐχθὲς συνοχὴν καὶ ταλαιπωρίαν. Ὀλυμπιοδώρου, Ὠριγένους. Ἅλλ’ οὐδὲ ἤτησά τινα ἐπικουρίαν, φησὶ, παρ’ αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦτο τοιούτοις πρὸς ἐμὲ χρήσωνται ῥήμασιν· οἵ γε πάλαι δίκην ἐχρεώστουν, πονηροὶ ὄντες, καὶ τρόπον τινὰ ἀπέπτη ἀπ’ αὐτῶν ἡ τιμωρία. Ἢ ὅτι θανάτου ἐπιθυμοῦντες διὰ τὴν ἄκραν πενίαν, οὐκ ἔτυχον, καὶ οὐδὲ ὑπὸ τῆς ἐνδείας ἐσωφρονίσθησαν γεννηταὶ γενέσθαι τοῦ καλοῦ, ἀλλ’ ἔμειναν ἄγονοι, οἱ ἐχθές που καὶ πρὸ ὀλίγου, τῆς ἐρήμου καὶ τῶν συμφορῶν ἐκπεφευγότες· ἔοικεν δὲ ὡς ἀγεννεῖς αὐτοὺς διαβάλλειν, καὶ ἐξ ἀδόξων ὄντας χρίων καὶ πατέρων πενήτων. Ἐπ’ αὐτοὺς ἀπώλετο συντέλεια. Ἀντὶ τοῦ, οὐδέποτέ τι χρηστὸν συνετέλεσαν.
30.430, 4. Yankılanan yerde halima otunun çevresinde dolaşanlar; halima onların yiyeceğiydi.
Söylendiğine göre halima, yiyeni çabuk doyuran bir ottur. "Yankılanan yerde" ise vadilerde ve kayalıklarda demektir; çünkü böyle yerler sesi iyi taşır, konuşana yankıyla karşılık verir. Yahut "yankılanan" derken koruluk bir yeri kastediyor; orada esen rüzgâr ağaçları kıpırdatıp uğultu çıkarır. Demek istiyor ki bunlar, yokluğun şiddetinden ormanlarda, vadilerde, suların çağlayıp şırıldadığı yerlerde dolaşır, ot arar, açlıklarını bastırmak için ağaç köklerini kazırlardı.
δʹ. Οἱ περικυκλοῦντες ἄλιμα ἐπὶ ἠχοῦντι, οἵτινες ἄλιμα ἦν αὐτῶν τὰ σῖτα. Ἄλιμα βοτάνη τις ἐστὶν, ὥς φασι, ταχὺ πληροῦσα τὸν ἐσθίοντα. — Ἐπὶ ἠχοῦντι δὲ, τουτέστιν ἐπὶ φάραγξι καὶ πετρώδεσιν· εὔηχοι γὰρ οἱ τοιοῦτοι τόποι, καὶ ἀντηχοῦσι τοῖς φθεγγομένοις. Ἢ καὶ ἠχοῦντα λέγει τὸν ἀλσώδη τόπον ἐν ᾦπερ ἡ πνοὴ τῶν ἀνέμων, κινοῦσα τὴν ὕλην, ἦχον ἀποτελεῖ. Φησὶν οὖν ὅτι περιενόστουν οὗτοι τὰς ὕλας καὶ τὰς φάραγγας καὶ τοὺς τόπους παρ’ οὓς ὕδατα ῥέοντα ἠχεῖ τε καὶ κελαρύζει, ὑπὸ τῆς ἄγαν ἐνδείας, τὰς βοτάνας ἀνερευνώμενοι, καὶ τὰς ῥίζας τῶν ξύλων περιξέοντες εἰς τροφὴν [λιμοῦ] παραμυθίαν.
30.530, 5. Değersiz ve aşağılanmış, her iyilikten yoksun.
İkinci bir kötülük de yoksulluk içinde bile böyle olmalarıdır.
δʹ. Ἄτιμοι δὲ καὶ πεφαυλισμένοι, ἐνδεεῖς παντὸς ἀγαθοῦ. Ἑτέρα πονηρία, τὸ καὶ ἐν πενίᾳ τοιούτους εἶναι.
30.2430, 24. Keşke kendime el kaldırabilseydim.
Görüyorsun ki "kaldırabilseydim" sözünü güçsüzlüğünden değil, engellendiği için söylüyor.
κδʹ. Εἰ γὰρ ὄφελον δυναίμην ἐμαυτὸν χειρώσασθαι. Ὁρᾷς ὅτι τὸ εἰ δυναίμην, οὐ διὰ ἀσθένειαν λέγει, ἀλλὰ διὰ τὸ κεκωλῦσθαι.
30.2830, 28. Toplulukta ayakta durup feryat ediyorum.
Felaketlerin ağırlığından, toplanmış kalabalıktan bile utanmadan.
κηʹ. Ἕστηκα δὲ ἐν ἐκκλησίᾳ κεκραγώς. Διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῶν δεινῶν, οὐδὲ πλῆθος συνόδου αἰσχυνόμενος.
30.2930, 29. Sirenlerin kardeşi, devekuşlarının yoldaşı oldum.
Kuşların yabanıllığına düştüm, diyor; kendi tabiatımı unuttum, onlardan hiç de iyi durumda değilim.
κθʹ. Ἀδελφὸς γέγονα Σειρήνων, ἑταῖρος δὲ στρουθῶν. Εἰς τὴν ὀρνίθων θηριωδίαν ἐξέπεσα, φησίν· ἠγνόησα τὴν φύσιν τὴν οἰκείαν, οὐδὲν ἐκείνων ἀμείνων διάκειμαι. # Bölüm 31
31.6_7Bölüm 31
31, 6–7. Adil terazide duracağım; Rab suçsuzluğumu bilir. Eğer ayağım yoldan saptıysa…
Ne titizlik! Kimse şöyle diyemez: "Zenginliğimi ve önceki nimetlerimi gevşeklik ve sefahat için kullandığımdan böyle bir ceza çekiyorum; Tanrı bana uygun ilacı verdi ve değiştim." Çünkü gülmeyi, şakayı seven, zevke dalmış adamın karşısına Tanrı haklı olarak zıddını çıkarır: Onu inilti ve ağıtla dolu bir hayata bırakır, böylece zıt bir meleke kazandırır. Fakat bundan önce de cümbüşlerden kaçan, şakacıları ve soytarıları uzaklaştıran birinin asık yüzlü, kederli bir hayata düşmesi için ne sebep olabilir? Ben zaten kuru, sert bir adamdım; o hayata özgü kötülüklere düşmedim.
Κεφ. ΛΑ, ςʹ, ζʹ. Ἕσταμαι γὰρ ἐν ζυγῷ δικαίῳ, οἶδε δὲ ὁ Κύριος τὴν ἀκακίαν μου, εἰ ἐξέκλινεν ὁ ποῦς μου ἐκ τῆς ὁδοῦ... Βαβαὶ τῆς ἀκριβείας οὐκ ἔχοι τις εἰπεῖν, ὅτι τῷ πλούτῳ καὶ τοῖς ἀγαθοῖς τοῖς ἔμπροσθεν εἰς ῥᾳθυμίαν καὶ διάχυσιν ἀποχρησάμενος τοιαύτην τίνω δίκην, καὶ μεταβέβλημαι, τοῦ Θεοῦ κατάλληλόν μοι φάρμακον ἐπιθέντος. Τὸν μὲν γὰρ φιλόγελω καὶ φιλοπταίσμονα καὶ τρυφῇ προσεσχηκότα, εἰκότως ἀντιθεὶς, τὴν ἐναντίαν καταστήσειεν ἕξιν, γοερῷ τινι καὶ πολυθρηνώδει παραδοὺς αὐτὸν βίῳ· τὸν δὲ καὶ πρὸ τούτων φεύγοντα μὲν κώμους, διώκοντα δὲ ἀνθρώπους παίζοντας καὶ γελωτοποιοῦντας, ποῖον ἂν ἔχοι λόγον ἐμπεσεῖν εἰς σκύθρωπον καὶ κατηφῆ βίον; ἐπειδὴ κατεσκληκὼς ἥμην καὶ κατεστυμμένος, οὐκ ἐπὶ τὰς διαφορούσας ἐκείνῳ τῷ βίῳ κακίας κατέπεσα.
31.3131, 31. Çok kere hizmetçilerim "Etine doymayı kim bize nasip eder?" dediyse, ben onlara o kadar iyi davranırken…
Bu, "hayatından yararlanmayı" demektir; çünkü onlara karşı tatlıydım.
λαʹ. Εἰ δὲ καὶ πολλάκις εἶπον αἱ θεράπαιναί μου· Τίς ἀν δῴη ἡμῖν τῶν σαρκῶν αὐτοῦ πλησθῆναι, λίαν μου χρηστοῦ ὄντος; Ἀντὶ τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἀπολαῦσαι, ὅτι ἤμην αὐταῖς γλυκύς.
31.3231, 32. Yabancı dışarıda geceyi geçirmezdi; kapım gelen herkese açıktı.
Çünkü onları yalnız evine alarak ağırlamakla kalmıyor, bundan sonraki yoksulluklarına karşı azık da veriyordu.
λβʹ. Ἔξω δὲ οὐκ ηὐλίζετο ξένος, ἡ δὲ θύρα μου παντὶ ἐλθόντι ἠνέῳκτο. Οὐ γὰρ ἐθεράπευεν αὐτοὺς ὑποδεχόμενος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐφόδια τῆς μετὰ ταῦτα πενίας παρεῖχεν. # Bölüm 32
32.1Bölüm 32
32, 1. Ve Eyüp sözlerini bitirdi.
Eyüp onlara söz hakkı tanımak için sustu; Tanrı'yı tanık göstermiş, kendine de lanet okumuştu. Böylece dostların ağzı kapandı.
Κεφ. ΛΒʹ, αʹ. Καὶ ἐπαύσατο Ἰὼβ ῥήμασιν. Ἡσύχασεν μὲν ὁ Ἰὼβ, διδοὺς αὐτοῖς λόγον εἰπεῖν ἐνεῖδε δὲ, καὶ τὸν Θεὸν ἐκάλεσε μάρτυρα, καὶ ἑαυτῷ ἐπηράσατο ὅτι ἐπεστομίσθησαν οἱ φίλοι.
32.1132, 11. Siz dinlerken konuşacağım, ta ki sözleri sınayıncaya kadar; sizin anladığınız yere kadar anlayacağım.
Ya şunu söylüyor: Çürütürken bile gerektiği gibi çürütmediniz. Ya da: Sonunda sustunuz. "Siz dinlerken konuşacağım" sözü buna bağlanır.
ιαʹ. Ἐρῶ γὰρ, ὑμῶν ἀκουόντων, ἄχρις οὖ ἐτάσητε λόγους, καὶ μέχρι ὑμῶν συνήσω. Ἢ τοῦτό φησιν, ὅτι οὐδὲ ὅτε ἠλέγχετε, ὡς ἔδει, ἠλέγξατε· ἡ ὅτι ὕστερον ἐσιωπήσατε. Οὕτω πρὸς τό· Ἐρῶ γὰρ, ὑμῶν ἀκουόνων. # Bölüm 33
33.12Bölüm 33
33, 12. Nasıl olur da "Ben adilim, ama beni dinlemedi" dersin?
Peki ne oldu? Eyüp böyle düşünmüyordu. Elihu öyle sanıyordu, ama Eyüp kendisinin Tanrı'dan daha adil olduğu kanaatiyle konuşmamıştı. O yalnız bunları yaptığını söylüyor, Tanrı'yı haksızlıkla suçlamıyordu. Elihu ise öyle sandı. Öbürlerini ise haklı olarak suçluyordu, çünkü onlar Tanrı'nın davasını ele vermiş, onu inkâr etmişlerdi.
Κεφ. ΛΓʹ, ιβʹ. Πῶς γὰρ λέγεις Δίκαιός εἰμι, καὶ οὐκ ἐπακήκοέ μου; Τί οὖν ἐγένετο; οὐχὶ τοῦτο ἐνόμιζεν· τοῦτο μὲν γὰρ ὑπελάμβανεν ὁ Ἐλιοὺς, ἀλλ’ οὐχὶ τοιαύτῃ γνώμῃ ὁ Ἰὼβ εἶπεν, ὅτι οὗτος δικαιότερός ἐστι τοῦ Θεοῦ· ἀλλ’ ὅτι ταῦτα μὲν αὐτῷ πέπρακται, οὐ μὴν ἀδικίαν ἐνεκάλει τῷ Θεῷ. Ὁ δὲ Ἐλιοὺς τοῦτο ὑπέλαβεν· ἐκείνοις δὲ δικαίως ἐνεκάλει, προσδεδωκόσι τοῦ Θεοῦ τὸ μέρος καὶ ἠρνημένοις.
33.2033, 20. Konuşayım ki ağzımı açıp rahatlayayım.
Anlayışlı bir dinleyici bulan ve sözle dolu olan kişi konuşarak rahatlar, içindeki fazlalığı adeta boşaltıp atar. Bu yüzden "Konuşayım ki rahatlayayım" der.
κʹ. Λαλήσω, ἵνα ἀναπαύσωμαι ἀνοίξας τὰ χείλη. Ὁ τυγχάνων συνετοῦ ἀκροατοῦ, καὶ ὢν πλήρης λόγων, λαλῶν ἀναπαύεται, τὴν περιττότητα οἷον κενώσας καὶ ἀποβάλλων, καὶ λέγει· Λαλήσω ἵνα ἀναπαύσωμαι. # Bölüm 34
34.19Bölüm 34
34, 19. Saygın kişinin yüzünden utanmaz, güçlülere itibar etmeyi de bilmez.
Bilmesen bile O'na ve O'nun yüceliğine çok şey teslim etmen gerekir; her şeyi öğrenmeye kalkmamalısın.
Κεφ. ΛΔʹ, ιθʹ. Ὃς οὐκ ἐπαισχυνθῇ πρόσωπον ἐντίμου, οὐδὲ οἶδε τιμὴν θέσθαι ἁδροῖς. Εἰ γὰρ καὶ μὴ οἶδας, ἀλλ’ ὀφείλεις πολλὰ παραχωρεῖν αὐτῷ, καὶ τῇ δόξῃ αὐτοῦ, ὥστε μὴ πάντα ζητεῖν μανθάνειν.
34.2334, 23. Çünkü insana artık yüklemeyecek.
Şunu söylüyor gibidir: Şimdi iyilik de kötülük de bizim elimizdedir, ama gelecek çağda artık öyle olmayacak.
κγʹ. τι οὐκ ἐπ’ ἄνδρα θήσει ἔτι. Ἔοικε τοῦτο λέγειν, ὅτι νῦν μὲν ἐν ἡμῖν κεῖται τὸ καλὸν καὶ τὸ φαῦλον, ἐν δὲ τῷ μέλλοντι αἰῶνι οὐκ ἔτι.
34.3134, 31. Çünkü güçlüye "Aldım, rehin almayacağım" diyen… "Ben olmadan göreceğim; sen göster bana."
Bazıları şöyle yorumlamıştır: Kimse kendinden güçlü olana şunu söylemeye cesaret edemez: "Benim olanı haksızca aldın, hem de borç karşılığı rehin olarak değil, rızam dışında aldın; bunu haklı olarak yaptığını göster." Güçlü bir adama kimse bunları söylemeye cesaret edemiyorsa, sen Tanrı'ya karşı nasıl böyle küstahlaşırsın, diyor. Symmakhos ise şöyle çevirmiştir: "Tanrı adına söz aldım, durmayacağım, engel tanımayacağım; sen bana açıkla." O, sözü şöyle anlamıştır: Tanrı adına sözü üstlendiğim için, diyor Elihu, durmuyorum, engelsizce konuşmamı sürdürüyorum; doğru söylemiyorsam sen açıkla, yani sözümü çürüt. Bana kalırsa metin daha çok şöyle anlaşılmalıdır: Tanrı adına konuşmayı seçtim diye sen de, ben borç istiyormuşum gibi, hemen onaylamak zorunda değilsin. "Ben olmadan göreceğim, sen göster bana" ise şu demektir: Benim sözüm bir yana, karşı çıkacak bir şeyin varsa bilmek istiyorum; söyleyebilesin diye susuyorum, elinden geliyorsa sözü sen al.
λαʹ. Ὅτι πρὸς τὸν ἰσχυρὸν ὁ λέγων· Εἴληφα, οὐκ ἐνεχυράσω, ἄνευ ἐμαυτοῦ ὄψομαι· σύ δεῖξόν μοι. Τινὲς οὕτως ἡρμήνευσαν·. ὅτι μὴ τολμᾷ τις εἰπεῖν τῷ ἰσχυρωτέρῳ, ὅτι ἀδίκως εἰληφας τὰ ἐμὰ, οὐκ ἐνεχύρου χάριν, ὡς ὑποφειλόμενα, καὶ παρὰ γνώμην ἐμὴν εἴληφας· ἐπίδειξον ὅτι εὐλόγως τοῦτο δέδρακας. Εἰ δὲ τῷ δυνατῷ ταῦτα οὐδεὶς εἰπεῖν τολμᾷ, πῶς σὺ, φησὶ, τοιαῦτα θρασύνῃ κατὰ Θεόν; Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως ἐκδέδωκεν, ὅτι πρὸς Θεὸν ῥῆσιν ἀνέλαβον, οὐχ ἕξω ἀκωλυτῶς, σὺ διασάφησόν μοι. Ὁ δὲ ἐνόησεν οὕτως, τουτέστιν· ἐπειδὴ τὴν ὑπὲρ Θεοῦ ῥῆσιν ἀνέλαβον, φησὶν Ἐλιοὺς, οὐκ ἐπέχω, ἀλλ’ ἀκωλύτως ἐπεξέρχομαι τῷ λόγῳ. Εἰ δὲ μὴ καλῶς λέγω, σὺ διασάφησον, ἀντὶ τοῦ, ἔλεγξον τὸν λόγον. — Οἶμαι δὲ μᾶλλον οὕτω νοεῖσθαι τὸ κείμενον, ὅτι οὐκ ἐπειδὴ τὸ ὑπὲρ Θεοῦ λέγειν εἱλόμην, παρὰ τοῦτο δεῖ σε καὶ συνομολογεῖν ἁπλῶς, οἷα δὴ χρέος ἀπαιτῶ· ἄνευ δὲ ἐμαυτοῦ ὄψομαι, σὺ δεῖξόν μοι, ἀντὶ τοῦ· χωρὶς τοῦ ἐμοῦ λόγου εἰδέναι θέλω, εἴ τι καὶ ἀντειπεῖν ἔχοις ἵνα εἴπῃς ὅτι ἡσυχίαν παρέχομαι, καὶ ἐπιλαμβάνου τὸν λόγον, εἰ δύνασαι. # Bölüm 35
35.5Bölüm 35
35, 5. Göğe bak.
Dünyaya düşkün olan hiç kimse göğe bakmaz. Dünyayı ve dünyadaki şeyleri sevmeyelim. Buradaki şeyleri seversek göğe bakmayız.
Κεφ. ΛΕʹ, εʹ. Ἀνάβλεψον εἰς τὸν οὐρανόν. Οὐδεὶς φιλόκοσμος ἀναβλέπει εἰς τὸν οὐρανόν· μὴ ἀγαπῶμεν τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Εἰ τὰ ἐνθένδε ἀγαπῶμεν, οὐκ ἀναβλέπομεν εἰς τὸν οὐρανόν.
35.635, 6. Günah işlediysen ne yapacaksın?
Yani O'na haksızlık etmiş olmazsın, adil olsan da O'na bir fayda sağlamazsın. Eyüp "Günah işlediysem ne yapabilirim, ne yapayım?" dediği için böyle söylüyor; "Niçin?" demek istiyor: O, sen günah işleyince haksızlığa uğruyor da mı seninle ilgilenir? Zarar görüyor da mı?
ςʹ. Εἰ ἤμαρτες, τί πράξεις; Τουτέστιν οὐδὲ αὐτὸν ἀδικήσεις, ἀλλ’ οὐδὲ ὠφελήσεις, δίκαιος ὤν· ἐπειδὴ γὰρ ἔλεγεν· Εἰ ἥμαρτον, τί δύναμαι πρᾶξαι; τί ποιήσω, φησίν; τοῦτο ἵνα εἴπῃ· Διὰ τί; μὴ γὰρ ἀδικούμενος φροντίζει σου ἁμαρτάνοντος; μὴ γὰρ ὡς βλάβην ὑπομένων;
35.1035, 10. Gece nöbetlerini yerleştiren.
Tanrı'nın gece nöbetlerini nasıl yerleştirdiğini görmek ister misin? Bu çağın tamamı gecedir, karanlıktır. Işık senin için saklanıyor; şimdi gördüğün ışığı aynadan görüyorsun. "Senin ışığınla ışığı göreceğiz" sözü de bundandır: Onu bir gün göreceğiz. Öyleyse bütün çağ gece değil midir? Gece olduğuna göre düşman çoktur, ortalıkta birçok canavar dolaşır. Hayatın karanlığındaki işler gece olduğundan, bu geceye atanmış nöbetçilere ihtiyaç vardır; gece nöbetçileri gecede bulunanları gözetsin, gelip bizi haydutlardan korusun diye. Peki Tanrı'nın gece nöbetlerine atadığı bu nöbetçiler kimdir? "Rabbin meleği kendisinden korkanların çevresine konaklar ve onları kurtarır." Gecede bizi gözeten işte bu meleklerdir.
ιʹ. Ὁ κατατάσσων φυλακὰς νυκτερινάς. Θέλεις ἰδεῖν πῶς κατατάσσει φυλακὰς νυκτερινὰς ὁ Θεός; ὅλος ὁ αἰὼν οὗτος νύξ ἐστι, σκότος ἐστί. Τὸ φῶς τηρεῖταί σοι· ὃ βλέπεις νῦν φῶς, δι’ ἔσοπτρον βλέπεις. Καί· Ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς· μέλλομεν ποτὲ βλέπειν αὐτό. Οὐκοῦν νύξ ἐστι πᾶς ὁ αἰών; ἐπεὶ νύξ ἐστι, πολέμιοι πολλοὶ, πολλὰ θηρία περιέρχονται. Ἐπεὶ οὖν νύξ ἐστὶ τὰ ἐν τῇ σκοτίᾳ τοῦ βίου πράγματα, χρεία ἐστι φυλάκων τεταγμένων εἰς τὴν νύκτα ταύτην, ἵνα οἱ φύλακες, οἱ ἐπὶ τῶν νυκτῶν, φρουρῶσι τοὺς ἐν νυκτὶ, καὶ ἔλθωσι καὶ φυλάξωσιν ἡμᾶς ἀπὸ τῶν λῃστῶν. Τίνες οὖν οἱ φύλακες, οἱ τεταγμένοι παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς ταῖς νυκτεριναῖς; Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς· οὗτοι οἱ ἄγγελοι οἱ ἐν νυκτὶ φρουροῦσιν ἡμᾶς. # Bölüm 38
38.5Bölüm 38
38, 5. Ölçülerini kim koydu, biliyorsan? Ya da üzerine ipi kim gerdi?
Yunanlar yeryüzünün ölçüsü hakkında bir şey söylemek istediler: Yeryüzünün çapı, diyorlar, iki yüz elli bin stadyondur. Oysa bu söz, yeryüzünün ölçüsünü hiç kimsenin kavrayamayacağını gösteriyor gibidir; onu yalnız yaratıcısı olan Kurtarıcı bilir. "Ölçü" değil de "ölçüler" demesi, yeryüzünün farklılıklarını göstermek içindir. Söz gelişi, baharat yetiştiren Doğu gibi bir bölgenin ölçüsü nedir? Biber ya da belli hayvanlar yetiştiren bölgenin ölçüsü nedir? Çünkü her şey her yerde yetişmez. İşte bu ölçüler Tanrı'nın Logos'undadır. — Demek ki yeryüzü boşuna, gelişigüzel bu büyüklükte olmamıştır. Bana öyle geliyor ki en küçük bir şey eklense yersiz düşerdi, çıkarılsa aynı şekilde bütününü bozardı. "Ölçüler" ve "ip" sözlerinin ima ettiği de budur.
Κεφ. ΛΗʹ, εʹ. Τίς ἔθετο τὰ μέτρα αὐτῆς, εἰ οἶδας; ἢ τίς ὁ ἐπαγαγὼν σπαρτίον ἐπ’ αὐτῆς; Ἠθέλησαν μὲν εἰπεῖν ἕλληνές τι περὶ τοῦ μέτρου τῆς γῆς· ἡ διάμετρος τῆς γῆς, φασὶν, εἰκόσι πέντε μυριάδων στάδια. Ἔοικε δ’ ὁ λόγος δεικνύναι, ὅτι ἄληπτόν ἐστι τὸ μέτρον τῆς γῆς παντί· μόνος δὲ ὁ Σωτὴρ οἶδεν αὐτὸ, ὁ καὶ δημιουργός. Μέτρα δὲ, καὶ οὐ μέτρον εἶπεν, ἵνα τὰς διαφορὰς τῆς γῆς παραστήσῃ. Μέτρον τί ἐστι τῆς τοιᾶσδε, φέρε εἰπεῖν, τῆς φερούσης τὰ ἀρώματα Ἀνατολῆς; μέτρον τῆς φερούσης τὸ πέπερ ἢ τὰ ζῶα; οὐ γὰρ πάντα πανταχοῦ γίνεται· ταῦτα οὖν τὰ μέτρα παρὰ τῷ Λόγῳ τοῦ Θεοῦ εἰσιν. — Ἄρα οὐχ ἁπλῶς τοσαύτη γεγένηται ἡ γῆ, οὐδὲ ὡς ἔτυχεν, ἀλλ’ ἐμοὶ δοκεῖ, εἰ καὶ τὸ τυχὸν προσετέθη, ἄκαιρον εἶναι, καὶ εἴπερ ἀφῃρήθη, ὁμοίῳ τῷ λόγῳ πᾶσαν αὐτὴν λυμήνασθαι· καὶ τοῦτο αἰνίττεται τὰ μέτρα καὶ τὸ σπαρτίον.
38.638, 6. Üzerine köşe taşını koyan kimdir?
Üzerine köşe taşını koyan kimdir ki yeryüzü, sağlam oturmuş güvenli bir temelin üstüne kurulmuş gibi sarsılmadan duruyor? Bu, Tanrı'nın dilemesiyledir; çünkü yeryüzünün bütün uçları O'nun elindedir. "Köşe taşı" sözü, bizim için ete kemiğe bürünen Tanrı'nın Biricik Oğlu hakkında da anlaşılabilir; Mezmurlar'daki "Yapıcıların reddettiği taş köşenin başı oldu" sözüne göre. Çünkü Baba'nın rızasıyla yeryüzüne gelerek iki halkı, Yahudileri ve putperestleri kendinde birleştirdi; tıpkı köşe taşının iki duvarı birbirine bağlaması gibi.
ςʹ. Τίς δέ ἐστιν ὁ βαλὼν λίθον γωνιαῖον ἐπ’ αὐτῆς; Τίς δέ ἐστιν ὁ βαλὼν λίθον γωνιαῖον ἐπ’ αὐτῆς, ὅτι οὕτως ἕστηκεν ἑδραία, ὡσπερεὶ ἐπῳκοδόμησεν ἐπ’ ἀσφαλείᾳ βεβηκυίᾳ θεμελιώσεως; τῇ βουλήσει τοῦ Θεοῦ, ἐν τῇ γὰρ χειρὶ αὐτοῦ πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς. Λίθον γωνιαῖον· τοῦτο δύναται καὶ εἰς τὸν Μονογενῆ τοῦ Θεοῦ ἰὸν, δι’ ἡμᾶς σαρκωθέντα, νοεῖσθαι· κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς Λίθον, ὃν ἀπεδοκίμασαν, ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας. Εὐδοκίᾳ γὰρ τοῦ Πατρὸς ἐλθὼν ἐπὶ γῆς, συνῆψεν ἐν ἑαυτῷ τοὺς δύο λαοὺς, τῶν Ἰουδαίων τε καὶ ἐθνῶν, ὥσπερ ἀμέλει καὶ ὁ γωνιαῖος λίθος ἀμφοτέρους συνδεῖ τοὺς τείχους.
38.1138, 11. Ona dedim ki: Buraya kadar geleceksin, öteye geçmeyeceksin.
Symmakhos ise şöyle der: "Dalgalarının kabarışı buraya kadar sınırlansın." Tanrı denizi sürgülerle tutar gibi sağlam, bir emirle tutar gibi kolayca zapt eder. "Dedim" diyor, çünkü hiçbir zorlama olmadan gerçekleşen bir şeye itiraz edilemez; üstelik denizi büyük bir şiddet ve kuvvet kamçılarken. Onu durgun ve uysal bırakmamasının sebebi de budur: Tabiat buyrukla çarpışırken ve buyruk her yerde galip gelirken, deniz Tanrı'nın gücünü ilan etsin diye. Su uysal olsaydı, çokları bu düzeni suyun tabiatına bağlardı. Oysa şimdi çalkalanarak, kamçılanarak, içeriye itilerek ve sınırlarını aşamayarak, bu çalkantısıyla Tanrı'nın gücünü ilan ediyor.
ιαʹ. Εἶπα δὲ αὐτῇ· Μέχρι τούτου ἐλεύσῃ καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. Ὁ δὲ Σύμμαχος Ἕως ὧδε τετάχθω τὸ ἔπαρμα τῶν κυμάτων σου. Οὕτω μὲν γὰρ ἀσφαλῶς κατέχει αὐτὴν ὡσανεὶ κλείθροις· οὕτω δὲ εὐκόλως, ὡσανεὶ ἐπὶ τάξει. Εἶπα γὰρ, φησὶ, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντειπεῖν, ὅταν, μηδεμίας ἀνάγκης ὠθούσης, τοῦτο γίνηται· ἅμα καίτοι πολλῆς τῆς βίας καὶ τῆς ῥώμης αὐτὴν μαστιζούσης· διὰ γὰρ τοῦτο οὐκ ἀφῆκεν αὐτὴν εἶναι γαληνιαίαν, οὐδὲ ἥμερον, ἵνα κηρύττῃ τοῦ Θεοῦ τὴν ἰσχὺν, τῆς φύσεως τῷ προστάγματι μαχομένης, καὶ τοῦ προστάγματος πανταχοῦ νικῶντος. Εἰ γὰρ ἥμερον ἦν τὸ ὕδωρ, τῇ φύσει τοῦ ὕδατος τὴν εὐταξίαν ἄν ἐλογίσαντο πολλοί· νῦν δὲ ταραττομένη, μαστιγουμένη, ὠθουμένη ἔνδον, καὶ τὰ ὅρια ὑπερβῆναι μὴ δυναμένη, διὰ τῆς ταραχῆς κηρύττει τοῦ Θεοῦ τὴν ἰσχύν.
38.4138, 41. Kargaya yiyeceğini kim hazırladı?
Söylendiğine göre kargalar yavrularını beslemez. Kendileri elbette, büyük oldukları için, yiyeceklerini bulurlar. Peki yavrularını kim besler? Tanrı'nın sözü değil mi? İncil de şöyle der: "Gökteki kuşlar ekmez, biçmez; göksel Babanız onları besler."
μαʹ. Τίς δὲ ἡτοίμασε κόρακι βοράν; Λέγεται γὰρ μὴ ἐκτρέφειν τὰ ἔκγονα· ἀλλ’ αὐτοὶ μὲν εἰκότως, ἅτε μεγάλοι ὄντες, πορίζουσι τροφήν. Τὰ δὲ ἔκγονα τίς ἐκτρέφει; οὐχ ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος; καθὰ καὶ τὸ εὐαγγέλιόν φησιν· Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θέρουσι, καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. # Bölüm 39
39.27Bölüm 39
39, 27. Kartal senin buyruğunla mı yükselir? Akbaba yuvasına konup kayanın çıkıntısında, kuytu yerde mi geceler?
… Et yiyen hayvanlarda bile, her birinde tabiattan gelen epistēmēden kaynaklanan akıllı bir bilgelik görüyorsan —birinin savaşı, ötekilerin ölüleri sezmesi gibi— havada süzülen tek bir akbabayı da görüyorsun.
Κεφ. ΛΘʹ, κζʹ. Ἐπὶ δὲ σῷ προστάγματι ὑψοῦται ἀετός; γὺψ δὲ ἐπὶ νοσσιᾶς αὐτοῦ καθεσθεὶς, αὐλίζεται ἐπ’ ἐξοχῇ πέτρας καὶ ἀποκρύφῳ; .... Εἰ ἐν τοῖς σαρκοβόροις τινα λογικὴν σοφίαν, ἀπὸ τῆς κατὰ φύσιν ἐπιστήμης ἐνοῦσαν ἑκάστῳ, καὶ πρὸς γνῶσιν, τῷ μὲν πολέμου, τοῖς δὲ τῶν ἀποθανόντων, ὁρᾷς καὶ ἕνα ἀεροφορούμενον τὸν γῦπα.
39.3439, 34. Azarlanırken ve Rabbe karşı çıkarken, bunları duyarken, hiçbir şey olmayan ben neden hâlâ yargılanıyorum?
"Neden hâlâ yargılanıyorum" sözü bir girizgâhtır; daha baştan üstünlüğü teslim etmiştir. Senin karşında haklılık davasını kaybettim, diyor; davayı niçin daha ileri götürüyorsun? Ne cevap verebilirim ki? Böyle bir Efendi'nin yüzüne nasıl dik dik bakılır? Ben, diyor, yalnızca başıma inen darbenin sebebini arıyordum; yaratılışa hiçbir kusur bulmadım, söylenenlere karşı da söyleyecek sözüm yok. — Cümlede bir eksik vardır: "Zavallı ben, azarlanırken Rabbe karşı çıkmıyordum bile" demektir.
λδʹ. Τί ἔτι ἐγὼ κρίνομαι, νουθετούμενος καὶ ἐλέγχων Κύριον, ἀκούων τοιαῦτα, οὐθὲν ὤν; Τί ἔτι, φησὶν, ἐγὼ κρίνομαι, εἰς προοίμιον; καὶ ἐξ ἀρχῆς παρεχώρησε τῶν πρωτείων. Ἥττημαι, φησὶ, παρὰ σοὶ τὸ δικαίωμα· τί ποῤῥωτέρω τὴν. δίκην ἐπεξάγεις; τί γὰρ δυνατὸν ἀποκρίνασθαι; πῶς δὲ χρὴ πρὸς τοιοῦτον ἀντοφθαλμεῖν δεσπότην; Ἐγὼ, φησὶ, διετέλουν, τὴν αἰτίαν τῆς γενομένης ἐπ’ ἐμὲ πληγῆς ζητῶν· εἰς δὲ δημιουργίαν οὐδὲν ἐνεκάλεσα, καὶ πρὸς τὰ λεχθέντα οὐδὲν ἔχω λέγειν. — Λείπει, ὡς οὐδ’ ἐλέγχων Κύριον, νουθετούμενος ὁ ἄθλιος. # Bölüm 40
40.2Bölüm 40
40, 2. Ama bir erkek gibi belini kuşan; sana soracağım, sen de bana cevap ver.
Davalarında haklılıkları fazlasıyla kendilerine yeten kimseler hasımlarından kaçmak şöyle dursun, zafer tam olsun diye onlara meydan da verirler. Sonra ona kendini de savunuyor: İnsanlarla ilgileniyorum; bu sınavı sana niçin gönderdiğim de buradan bellidir. Sana söz hakkı veriyorum: Ben sana soracağım, sen de bana cevap ver.
Κεφ. Μʹ, βʹ. Ἀλλὰ ζῶσαι, ὥσπερ ἀνὴρ, τὴν ὀσφύν σου, ἐρωτήσω δέ σε, σὺ δέ μοι ἀπόκριναι. Οἱ γὰρ περιουσίᾳ δικαιωμάτων θαῤῥοῦντες, οὐδὲ φεύγοντες τοὺς ἀντιδίκους, ἀφίασιν, ὥστε ἐκ περιουσίας, γενέσθαι τὴν νίκην. Εἶτα αὐτῷ καὶ ἀπολογεῖται, ὅτι μέλει μοι περὶ τῶν ἀνθρώπων· δῆλον ἐκεῖθεν, τίνος δὴ ἕνεκεν τοῦτον ἐπήγαγόν σοι τὸν πειρασμόν. Δίδωμί σοι παῤῥησίαν, ἐγώ σε ἐρωτήσω, σὺ δέ μοι ἀπόκριναι.
40.340, 3. Seninle, adil görünesin diye değil de başka bir maksatla konuştuğumu mu sanıyorsun?
Şimdiki hitabını kastediyor: Bunları seni mahkûm etmek için değil, adil olduğunu göstermek için söylüyorum, diyor. Yahut sınavdan söz ediyor, "hitap" derken verdiği izni kastediyor; yani: Bunun başka bir maksatla olmasını ben buyurdum. "Olasın diye" demedi, ne idiysen öyle görünesin ve başkalarını terbiye edesin diye, dedi. Dikkat et: "Adil olasın diye" demedi —çünkü adaleti titizlikle uygulamıştın— "görünesin diye" dedi. Biz de adaletsiz ve dinsiz görünmeyelim. Sıkıntılı zamanlarda bunları hatırlayalım, Tanrı'nın yanımızda durup bize şöyle dediğini duyuyormuşuz gibi olalım: "Seninle, bilmeyenlere adaletin belli olsun diye konuştuğumdan başka bir maksatla konuştuğumu mu sanıyorsun?"
γʹ. Οἴει δέ με ἄλλως σοι κεχρηματικέναι, ἢ ἵνα ἀναφανῇς δίκαιος; Τὸν παρόντα λέγει χρηματισμόν· οὐχ ἵνα δὲ κατακρίνω, λέγω ταῦτα, φησίν, ἀλλ’ ἵνα δείξω δίκαιον. Ἢ περὶ τοῦ πειρασμοῦ φησιν, χρηματισμὸν τὴν συγχώρησιν λέγων, τουτέστι προτεταχέναι με δι’ ἄλλο τι τοῦτο γενέσθαι· οὐκ εἶπεν, ἵνα γένῃ, ἀλλ’ ἵνα φανῇς σὺ ὅπερ ἧς, ἵνα τοὺς ἄλλους παιδεύσῃς. Ὅρα δέ· οὐκ εἶπεν, ἵνα γένῃ δίκαιος (ἣν γὰρ ἀκριβῶς τὴν δικαιοσύνην ἤσκησας), ἀλλ’ ἵνα φανῇς. Μὴ ἀναφανῶμεν ἄδικοι, μηδὲ ἀσεβεῖς. Τούτων μνημονεύωμεν ἐν τοῖς τῶν περιστάσεων καιροῖς, καὶ δόξωμεν τοῦ Θεοῦ ἀκούειν παρόντος καὶ λέγοντος ἡμῖν· Οἴει δέ με ἄλλως σοι κεχρηματικέναι, ἢ ἵνα τοῖς ἀγνοοῦσιν δήλη ἡ σὴ δικαιοσύνη γίνηται;
40.540, 5. Yüceliği ve gücü üzerine al, izzeti ve şerefi kuşan.
Taç giy, izzet giy, şeref giy, güzellik kuşan. Küstah sana karşı sefere çıktı; sen kibirliyi alçalttın, saflarını utanç içinde uzaklara sürdün. Günahkârları çürüt, günahkâr olduklarını göster; sendeki bu çürütmeyle yüzlerini rezillikle doldur. — Demek ki bütün bunlar gösteriş için değil, Tanrı bilgisi için de söyleniyor. Bak, tabiatının ne kadar alçak olduğunu ona nasıl gösteriyor: "Sen alçaksın" demiyor, "Ben büyüğüm, o benim yaptıklarımı yapamaz" diyor.
εʹ. Ἀνάλαβε δὴ ὕψος καὶ δύναμιν, δόξαν δὲ καὶ τιμὴν ἀμφίασαι. Στεφάνωσαι, ἔνδυσαι δόξαν, ἔνδυσαι τιμὴν, ἔνδυσον εὐπρέπειαν. Ὁ ὑβριστὴς ἐστρατεύσατο κατὰ σοῦ· σὺ δὲ τὸν ὑπερήφανον ἐταπείνωσας, καὶ μακρὰν μετ’ αἰσχύνης ἀπέστρεψας τὰς αὐτοῦ φάλαγγας. ἁμαρτωλοὺς, Ἔλεγξον δεικνὺς αὐτοὺς ἁμαρτωλούς· πλήρωσον τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἀτιμίας, διὰ τοῦ ἐλέγχου τοῦ ἐν σοί. — Οὐκ ἄρα πρὸς ἐπίδειξιν ἢ πρὸς καὶ τὰ ἄλλα πάντα, ἢ καὶ πρὸς θεογνωσίαν. Ὅρα δὲ ὅσον τὸ ταπεινὸν τῆς αὐτοῦ φύσεως ἐλέγχει αὐτὸν, καὶ οὐ λέγει ὅτι ταπεινὸς σὺ, ἀλλ’ ὅτι μέγας ἐγὼ, καὶ οὐ δύναται ἅπερ ἐγώ.
40.1040, 10. İşte yanında canavarlar var.
Bir güreşçi gibi, rakibin olan ejderha hakkında bilgi edin. — Senin ve her sabırlı kişinin yanında, diyor, bu canavarlar evcilleşir ve boyun eğer; ama… vb.
ιʹ. Ἀλλὰ δὴ ἰδοὺ θηρία παρὰ σοί. Ὡς ἀθλητὴς, μάνθανε τὰ περὶ τοῦ δράκοντος τοῦ ἀνταγωνίστου. — Παρὰ σοὶ οὖν, φησὶ, καὶ παρὰ παντὶ τῷ ὑπομονητικῷ τὰ θηρία ταῦτα ἐξημεροῦται καὶ ὑποτέτακται· ἔστι μέντοι κτλ.
40.2040, 20. Ejderhayı oltayla çekebilir misin, burnuna yular takabilir misin?
Ey Eyüp, diyor, Biricik Oğul'un sonradan yaptığını sen yapabilir misin? Çünkü O, kendi etini ona bir yem gibi uzatıp kendi çivileriyle, oltayla avlar gibi, Leviathan balığını avladı. İbranicesi böyledir ve ejderhayı ifade eder.
κʹ. Ἄξεις δὲ δράκοντα ἐν ἀγκίστρῳ, περιθήσεις δὲ φορβαίαν περὶ ῥῖνα αὐτοῦ; Δύνασαι οὖν, φησὶν, ὧ Ἰὼβ, ποιῆσαι ὅπερ ὁ Μονογενὴς ὕστερον εἰργάσατο; Ὥσπερ γάρ τι δέλεαρ αὐτῷ τὴν οἰκείαν σάρκα προβαλλόμενος διὰ τῶν οἰκείων ἥλων, ὡς δι’ ἀγκίστρων, ἰχθὺν ἤγρευσεν Λευιαθάν. Οὕτω γὰρ τὸ ἑβραϊκὸν ἔχει, καὶ σημαίνει τὸν δράκοντα.
40.2740, 27. Bedeninde olan savaşı hatırlayarak ona elini koyacak mısın? [Bir daha olmasın.]
Burada "savaş" derken kargaşayı, yabanıllığı, onun saldırısını kastediyor. Bu nasıl olur, diyor; o, böylesine yabani, güçlü ve çılgın bir canavardır. Onu kendi gücünle bağlayabilir misin? Ya da bedeninde olacak savaşı hatırlayıp düşünebilir misin? "Bedeni" derken daimōnları kastediyor, çünkü onların başı odur. Rab bu savaşı haçın zafer anıtıyla kazandı. "Bir daha olmasın" sözü ise haçın bir kez gerçekleşmiş olmasındandır; çünkü "günaha karşı ölen, bir kez ölmüştür" denir.
κζʹ. Ἐπιθήσεις δὲ αὐτῷ χεῖρα, μνησθεὶς πόλεμον τὸν γινόμενον ἐν σώματι αὐτοῦ [καὶ μηκέτι γινέσθω]; Πόλεμον ἐνταῦθα λέγει τὴν ταραχὴν, τὴν ἀγριότητα, τὸ χρίμψασθαι αὐτοῦ. Πῶς γίνεται, φησί; τοιοῦτόν ἐστι θηρίον ἄγριον καὶ δυνατὸν καὶ ἀπόπληκτον. Δύνασαι δὲ αὐτὸν, φησὶ, τῇ σῇ δυνάμει καταδῆσαι; ἢ ὅλως μνησθῆναι καὶ ἐννοῆσαι τὸν μέλλοντα γίνεσθαι ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ πόλεμον; Σῶμα δὲ αὐτοῦ δαίμονας λέγει, ὡς αὐτοῦ κεφαλὴ ὄντος· τοῦτον δὲ τὸν πόλεμον ἐνίκησε διὰ, τοῦ τροπαίου τοῦ σταυροῦ ὁ Κύριος. δέ· Τὸ μηκέτι γινέσθω, ἐπειδήπερ ἅπαξ γέγονεν ὁ σταυρός· ὃς γὰρ ἀπέθανε τῃ ἁμαρτίᾳ, φησὶν, ἀπέθανεν ἐφάπαξ. # Bölüm 41
41.4Bölüm 41
41, 4. Giysisinin yüzünü kim açacak?
Giydiği yüzü kim ortaya çıkarabilir? Ejderhanın içinde ne olduğunu açıp göstermeye kimin gücü yeter?
Biraz sonra: Bu ilahî ilhamlı Eyüp Kitabı'ndaki kutsal sözleri hatırladım. Orada şeytanın, kötülüğün başlatıcısı olan daimōnların ve kötülerin hilelerindeki yüzsüzlüğü, rengârenk gizliliği ve dış maskelerin sıyrılışını, bedensel bir biçim verir gibi resmediyor. Çünkü şöyle diyor: "Giysisinin yüzünü kim açacak?" — Dışarıdan görünen bu rengârenkliğin kökleri, görünmez kötülüğün derinliğinden yükseldiği için söylenenlere şu da eklenmiştir: "Giysisinin yüzünü kim açacak?" Yani: Kalbinin düşüncelerine kim girebilir, çünkü bunlar kat kat sarılıp gizlenmiştir?
Κεφ. ΜΑʹ, δʹ. Τίς ἀποκαλύψει πρόσωπον ἐνδύσεως αὐτοῦ; Τὸ πρόσωπον ἃ ἐνεδύσατο, τίς ἱκανὸς ἐλέγξαι; τίς ἱκανὸς ἀποκαλύψαι καὶ δεῖξαι ὅ τι ἔνδον δράκων ἐστί; Καὶ μετ’ ὀλίγα. Πρὸς τὴν μνήμην ἀνέδραμον τῶν ἱερῶν γραμμάτων, τούτῳ θεοπνεύστῳ βιβλίῳ τοῦ Ἰὼβ ἐγκειμένων, καὶ ὡς ἐν σωματικῇ διαπλάσει τὸ λίαν ἀνειδὲς καὶ ποικίλον κεκρυμμένον τῶν ἐπινοιῶν καὶ τῆς τῶν ἔξωθεν προσωπείων ἀπαλλαγῆς, ἀπογράφων τοῦ διαβόλου καὶ δαιμόνων ἀρχεκάκου καὶ πονηρῶν. Φησὶ γάρ· Τίς ἀποκαλύψει πρόσωπον ἐνδύσεως αὐτοῦ; — Καὶ ἐπείπερ ἔριζε τῆς ἔξωθεν φαινομένης ταύτης ποικιλίας, ὡς ἔκ τινος βάθους τῆς ἀφανοῦς κακίας ἀνίσχουσι, ἐπενήνεκται τοῖς εἰρημένοις καὶ ταῦτα· Τις ἀποκαλύψει πρόσωπον ἐνδύσεως αὐτοῦ, τουτέστι τίς ἱκανὸς εἰσελθεῖν εἰς τὰ νοήματα τῆς καρδίας αὐτοῦ, διότι συνεπτυγμένα τυγχάνουσι;
41.14_1541, 14–15. Sarsılmaz; kalbi taş gibi donmuştur, dövülmez bir örs gibi durur.
Kalbi taşlaştı, diyor, dövülüp işlenemez; bütünüyle kurumuş ve pervasızdır. Dövülmez, söze uymaz, boyun eğmez; serttir, dövülmez, yılmazdır. Biri şeytandan bir güç almışsa, bu ejderhanın dövülmeyen, işlenmeyen kalbi onda da olur. Ama biri söze uyan bir altınsa, kuyumcu olan söze boyun eğer, ta ki altın levha olup Tanrı'nın harflerinin izlerini alana dek, Mesih İsa'da. Çağlar boyu izzet O'nun olsun. Âmin.
ιδʹ, ιεʹ, Οὐ σαλευθήσεται, ἡ καρδία αὐτοῦ πέπηγεν ὡς λίθος, ἕστηκεν δὲ ὥσπερ ἄκμων ἀνήλατος. Ἀπελιθώθη, φησὶν, ἡ καρδία αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐλαθῆναι δύναται· ἀλλ’ ὅλος ἐστὶν ἀπεσκληκὼς καὶ ἰταμός· οὐκ ἐλαυνόμενος, οὐκ ἀκολουθῶν λόγῳ, οὐκ εἴκει· ὁ δὲ σκληρός ἐστιν, ἀνήλατος, ἀνένδοτος. Καὶ εἴ τις ἀπὸ τοῦ διαβόλου ἀπέσπασε δύναμιν, καὶ τούτου δράκοντος αὐτὸς ἔχει τὴν καρδίαν ἀνήλατον καὶ οὐκ ἐλαυνομένην. Εἰ δέ τις χρυσός ἐστιν ἀκολουθῶν τῷ λόγῳ, τῷ χρυσοχοϊκῷ οὗτος εἴκει ἕως ἂν γένηται πέταλον χρυσοῦν, καὶ δέξηται τοὺς τύπους τῶν γραμμάτων τοῦ Θεοῦ, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας αἰώνων. Ἀμήν. # Bölüm 42
42.10Bölüm 42
*42, 10. Rab, Eyüp'ün önceden sahip olduğu her şeyi iki katına çıkarıp verdi.*
Κεφ. ΜΒʹ, ιʹ. Ἔδωκεν δὲ ὁ Κύριος διπλᾶ ὅσα ἦν ἔμπροσθεν Ἰὼβ εἰς διπλασιασμόν.
42.12*42, 12. Rab Eyüp'ün son günlerini öncekilerden daha çok kutsadı; hayvanları on dört bin koyun, altı bin deve, bin çift öküzdü.*
ιβʹ. Ὁ δὲ Κύριος εὐλόγησε τὰ ἔσχατα Ἰὼβ, ἡ τὰ ἔμπροσθεν· ἦν δὲ τὰ κτήνη αὐτοῦ, πρόβατα μύρια τετρακισχίλια, κάμηλοι ἑξακισχίλιαι, ζεύγη βοῶν χίλια.
42.1342, 13. Ona yedi oğul ve üç kız doğdu.
Kutsal Yazı'nın dediği gibi Rab, felaketten sonra Eyüp'ün önceden sahip olduğu her şeyi iki katıyla verdiyse çocukların da iki kat olması gerekirdi. Hayvanlara bak: On dört bin koyunu vardı, diyor; başta yedi bini vardı. Altı bin devesi vardı; başta üç bini vardı. Bin çift öküzü vardı; önceden beş yüz çiftti. Otlaktaki eşekler için de aynı şey geçerlidir.
Ona, diyor, yedi oğul ve üç kız doğdu; yani önceki kadar. Oysa ölen çocukların iki katı olmaları için oğulların on dört, kızların altı olması gerekirdi. Şöyle diyoruz: Koyunlar ve hayvanlar yok olmuştu, oğullar ve kızlar ise ölmüştü, yok olmamıştı. Tanrı ona bu kadar çocuk daha verdi ki dirilişte onları iki kat bulsun. Böylece Tanrı onu, önceden babası olduğu çocukların iki katının babası yaptı. Psykhē ölümden sonra sönseydi ve diriliş gerçek olmasaydı on dört oğul ve altı kız verilmesi gerekirdi. Bu yüzden Kitap, yedi oğul aldığını kutsal bir özenle korumuştur. Diriliş öğretisi ayakta durduğu hâlde on dört oğlu ve altı kızı olsaydı, çocukları iki kat değil, önceki sayının üç katı verilmiş olurdu.
ιγʹ. Γεννῶνται δὲ αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς. Εἰ πάντα τὰ ὅσα ἦν ἔμπροσθεν τῷ Ἰὼβ, διπλᾶ δέδωκεν ὁ Κύριος, μετὰ τὴν πληγὴν, καθὰ τὸ ἱερόν φησι γράμμα, ἔδει καὶ τοὺς παῖδας διπλῶς εἶναι. Σκόπει γὰρ ἐπὶ τῶν κτηνῶν· πρόβατα, φησὶν, ἦν αὐτῷ μύρια τετρακισχίλια, ἐν γὰρ τῇ ἀρχῇ εἶχεν ἑπτακισχίλια· καμήλων ἑξακισχίλια, ἐν γὰρ τῇ ἀρχῇ εἶχεν τρισχίλια· ζεῦγα βοῶν χίλια, πρῶτον γὰρ ἦσαν πεντακόσια. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν νομάδων ὄνων. Γεννῶνται δὲ αὐτῷ, φησὶν, υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς, ὅσοι ἦσαν καὶ πρότερον· ἔδει δὲ τοὺς μὲν δεκατέσσαρας εἶναι, τὰς δὲ ἓξ, ἵνα εἶεν διπλοῖ τῶν ἀπολωλότων παίδων. Λέγομεν οὖν, ὅτι τὰ μὲν πρόβατα ἀπολώλονται, καὶ τὰ κτήνη· οἱ δὲ υἱοὶ καὶ αἱ θυγατέρες τεθνήκασιν, οὐκ ἀπώλοντο. Ἔδωκεν οὖν αὐτῷ ὁ Θεὸς καὶ ἕτερα τοσοῦτα τέκνα, ὥστε ἐν τῇ ἀναστάσει διπλᾶ ἔχειν αὐτὰ, ὥστε καὶ πατέρα διπλασίων παίδων αὐτὸν πεποίηκεν ὁ Θεὸς, ὧν ἦν πρότερον πατήρ. Εἰ δὲ ἡ ψυχὴ ἐσβέννυτο μετὰ θάνατον, καὶ τὰ τῆς ἀναστάσεως οὐκ ἦν ἀληθῶς, ἔδει υἱοὺς δοθῆναι δεκατέσσαρας καὶ θυγατέρας ἕξ. Διὸ ἱερῶς ἡ γραφὴ τετήρηκε περὶ τοῦ ὅτι ἔλαβεν υἱοὺς ζʹ· εἰ δὲ ἐγεγόνεισαν αὐτῷ δέκα τέσσαρες υἱοὶ καὶ θυγατέρες ἓξ, σωζομένου τοῦ περὶ τῆς ἀναστάσεως λόγου, οὐκ εἰσὶν αὐτῷ διπλᾶ δεδομένα τὰ τέκνα, ἀλλὰ τριπλᾶ, ἢ ἦσαν δὲ πρῶτον.
42.1642, 16. Eyüp felaketten sonra yüz yetmiş yıl yaşadı; yaşadığı bütün yıllar iki yüz kırk [İskenderiye nüshası: sekiz] yıldı.
Eyüp'ün felaketten sonra 170 yıl yaşadığı, bütün ömrünün ise 248 yıl olduğu nasıl anlaşılır? İnce eleyip sık dokuyarak şöyle diyoruz: Bütün iyi şeyleri iki katıyla geri aldığına göre, önceki refah yıllarını da iki katıyla geri almışsa, şöyle saymak gerekir. Önceki bolluk içinde 77 yıl yaşadı, felaket başına geldikten sonra 14 yıl sıkıntı çekti. "Felaketten sonra" sözü, felaketin bitiminden değil, başlangıcından itibaren diye anlaşılmalıdır. Hastalık süresi olan bu on dört yıldan sonra 156 yıl daha yaşadı; çünkü önceki refah yılları 78 olduğuna göre, sonraki mutlu dönemin iki kat süresi 156 yıl eder. Buna felaketin 14 yılı eklenince 170 yıl çıkar ve böylece Yazı'ya uygun olarak, felaketten sonra, yani felaketin geldiği andan itibaren 170 yıl yaşadığı anlaşılır. Bolluğun iki katıyla geri verilmesi de böylece korunmuş olur. Özetle şöyle sayarsın: Zenginlik ve iyi evlatlar içinde 78 yıl yaşadı; her şeyini yitirip bedeni hastalanmış olarak 14 yıl; ikinci mutlu döneminde 157 yıl. Böylece bütün ömrü, onu anlatan kutsal kitabın dediği gibi 248 yıl olur.
ιςʹ. Ἔζησε δὲ Ἰὼβ μετὰ τὴν πληγὴν ἔτη ἑκατὸν ἑβδομήκοντα, τὰ δὲ πάντα ἔτη ἔζησεν διακόσια τεσσαράκοντα Alex. addit. ὀκτώ]. Πῶς νοεῖται ὁ Ἰὼβ ζήσας μετὰ τὴν πληγὴν, ἔτη ροʹ, τῶν πάντων ὄντων τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἐτῶν σμηʹ; Φαμὲν τοίνυν λεπτολογοῦντες, ὅτι πάντα τὰ ἀγαθὰ διπλᾶ ἀπολαβὼν, ἐὰν καὶ τὰ τῆς προτέρας εὐημερίας ἔτη διπλᾶ ἀπείληπται, οὕτως ἀριθμῆσαι προσήκει. Ἔζησεν ἐν τῇ προτέρᾳ εὐθηνίᾳ ἔτη οζʹ, καὶ ἀφ’ οὗ τὴν πληγὴν ἐδέξατο, ἔμεινεν ἐν τῇ κακοπαθείᾳ ἔτη ιδʹ. Οὕτως νοητέον τὸ μετὰ τὴν πληγὴν, οὐκ ἀφ’ οὗ ἡ πληγὴ ἐπαύσατο, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ ἤρξατο· μετὰ δὲ τὰ τέσσαρα καὶ δέκα ἔτη, χρόνον τῆς νόσου, ἔζησεν ἕτερα ρνςʹ· τῶν γὰρ τῆς προτέρας εὐημερίας οηʹ ἐτῶν τυγχανόντων, ὁ διπλοῦς χρόνος τῆς ὕστερον εὐπραγίας ρνςʹ ἔτη συνάγει· προτιθεμένων δὲ καὶ τῶν ιδʹ ἐτῶν τῆς πληγῆς, συνάγονται ἔτη ροʹ, καὶ οὕτως εὑρίσκεται ζήσας, μετὰ τὴν πληγὴν, τουτέστιν ἀφ’ οὗ ἡ πληγὴ ἐνήνεκται, ἔτη ροʹ κατὰ τὴν γραφήν. Σώζεται δὲ οὕτω καὶ ἡ διπλασίων τῆς εὐθηνίας ἀνταπόδοσις. Συνελὼν τοίνυν, ἀριθμήσεις οὕτως· ἔζησεν ἐν πλούτῳ καὶ εὐπαιδίᾳ ἔτη οηʹ· ἐν τῇ πάντων ἀποβολῇ καὶ τῇ κακίᾳ τοῦ σώματος ἔτη ιδʹ· ἐν τῇ δευτέρᾳ εὐπραγίᾳ ἔτη ρνζʹ, ὡς εἶναι τὸν πάντα τῆς ζωῆς αὐτοῦ χρόνον, ἔτη σμηʹ, καθά φησιν ἡ κατ’ αὐτὸν ἱερὰ βίβλος.
42.1742, 17. Eyüp yaşlı ve günlere doymuş olarak öldü. Rabbin dirilttikleriyle birlikte yeniden dirileceği yazılmıştır.
Akylas ile Symmakhos buraya gelince kitabı bitirdiler, çünkü İbraniceyi izliyorlardı. Theodotion ise Yetmişler'le birlikte bitirir; ne zaman ne de hayat bakımından eksik bırakmaz. "Rabbin dirilttikleriyle birlikte yeniden dirileceği yazılmıştır" sözü, adillerle birlikte demektir; çünkü "Dinsizler yargıda, günahkârlar adillerin meclisinde ayakta kalamayacak" denir. Bu sözleri de, metnin bütün dokusuna ait olmasa bile azizlerden birinin kitaba ekleyip dokuduğu sözler olarak kabul ediyoruz. Yine de hepsini kabul ediyoruz, çünkü kitabı babalardan böyle devraldık.
ιζʹ. Καὶ ἐτελεύτησεν Ἰὼβ πρεσβύτερος καὶ πληρὴς ἡμερῶν. Γέγραπται δὲ, αὐτὸν πάλιν ἀναστήσεσθαι μεθ’ ὧν ὁ Κύριος ἀνίστησιν. Ἀκύλας καὶ Σύμμαχος ἐλθόντες συνεπέραναν τὸ βιβλίον, ὡς δὴ τῷ ἐβραϊκῷ ἀκολουθοῦντες· ὁ δὲ Θεοδοτίων συμπεραίνει τοῖς Οʹ, οὐδὲν ἔχων ἐλλεῖπον, οὐ χρόνον, οὐ βίον. Γέγραπται δὲ πάλιν ἀναστήσεσθαι αὐτὸν, μεθ’ ὧν ὁ Κύριος ἀνίστησιν, τῶν δικαίων δηλονότι· οἱ γὰρ ἀσεβεῖς, φησὶν, οὐκ ἀναστήσονται ἐν κρίσει, οὐδὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐν βουλῇ δικαίων. Καὶ ταῦτα δὲ ῥήματα δεχόμεθα, εἰ καὶ μὴ ὡς τοῦ παντὸς ὕφους ὄντα, ἀλλά γε ὥς τινος τῶν ἁγίων αὐτὰ συνυφήναντος τῇ βίβλῳ· πλὴν ὅμως πάντα δεχόμεθα, οὕτως ἐκ τῶν πατέρων τὸ βιβλίον παρειληφότες.
42.1842, 18. Bu, Süryanice kitaptan çevrilmiştir.
Burada İbranilerin dilini Süryanice diye adlandırıyor; çünkü çoğu kişi Yahudiye'ye Suriye, Filistinlilere de Suriyeli der. Tarihçi Herodotos da şöyle der: "Hintliler, Mısırlılar, Araplar ve Filistin'deki Suriyeliler sünnet olur." Yahudilere böyle diyorlar.
ιηʹ. Οὗτος ἑρμηνεύεται ἐκ τῆς κυριακῆς βίβλου. Συριακὴν νῦν τὴν Ἑβραίων διάλεκτον καλεῖ, ἐπειδὴ καὶ Συρίαν τὴν Ἰουδαιαν, καὶ Σύρους οἱ πολλοὶ τοὺς Παλαιστίνους ὀνομάζουσιν· καὶ Ἡρόδοτος ὁ ἱστοριογράφος φησί· Περιτέμνονται δὲ Ἰνδοὶ, καὶ Αἰγύπτιοι, καὶ Ἄραβες, καὶ οἱ ἐν Παλαιστίνῃ Σύροι· τοὺς Ἰουδαίους οὕτω καλοῦσιν.