İçeriğe geç
Kayıp Eserlerin Fragmanları

Aristoteles · Kayıp Eserlerin Fragmanları

IV. Eudemos ya da Ruh Üzerine (Εὔδημος ἢ περὶ ψυχῆς)

s55bKaynak: Plutarkhos, Genç İnsan Şiiri Nasıl Dinlemeli 1. Çok gençlerin, felsefede söylenenler arasından felsefî görünmeyen, ciddiyetle söylenmemiş gibi duran sözlerden daha çok hoşlandıkları, bunlara kulak kesilip kolayca boyun eğdikleri açıktır. Yalnız Aisopos'un masallarını, şiirlerin konularını, Herakleides'in Abaris'ini, Ariston'un Lykon'unu okurken değil, ruhlar hakkındaki öğretiler mitlerle karışık olduğunda da hazla coşarlar.

s55b

Plutarch. de aud. poet. 1: ὅτε δὲ τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ λεγο-μένων οἵ σφόδρα νέοι τοῖς μὴ δοκοῦσι φιλοσόφως μηδὲ ἀπὸ σπουδῆς λέγεσθαι χαίρουσι μᾶλλον καὶ παρέχουσιν ὑπηκόους ἑαυτοὺς καὶ χειροήθεις, δῆλόν ἐστιν div: οὐ γὰρ μόνον τὰ Αἰσώπεια μυϑάρια καὶ τὰς ποιητικὰς ὑποθέσεις καὶ τὸν Ἄβαριν τοῦ Ἡρακλείδου καὶ τὸν Λύκωνα τὸν 'Aglovovog διερχόμενοι ἀλλὰ καὶ τὰ περὶ τῶν ψυχῶν δόγματα μεμιγμένα μυϑολογίᾳ μεθ᾽ ἡδονῆς ἐνθουσιῶσι. δ

s56Fr. 37. Kaynak: Plutarkhos, Dion 22. Dion'a siyaset adamlarından da filozoflardan da pek çok kişi yardım ediyordu; bunların arasında Leukadialı Timonides ile, Aristoteles'in öldükten sonra adına Ruh Üzerine diyaloğunu yazdığı Kıbrıslı Eudemos vardı.

s56

Plut. Dion. 22: συνέπραττον δὲ (τῷ Δίων) καὶ τῶν πολιτικῶν πολλοὶ καὶ τῶν φιλοσόφων ὅ τε Κύπριος Εὔδημος, 36 εἰς ὃν ᾿Αφριστοτέλης ἀποϑανόντα (Ol. 106, 4 A. P. p. ὅ9. 56) τὸν περὶ ψυχῆς διάλογον ἐποίησε, καὶ Τιμωνίδης ὃ Δευκάδιος.

s56bFr. 38. Kaynak: Themistios, Ruh Üzerine Şerh. Platon'un Phaidon'da ruhun ölümsüzlüğü için öne sürdüğü kanıtların çoğu, hem de en ağırlıklı olanları, hemen hemen hep nous'a varır: kendi kendini hareket ettirmeden yola çıkan kanıt da bunlardandır (hareketi fiil anlamında alırsak, yalnız nous'un kendi kendini hareket ettirdiği gösterilmiştir), öğrenmeyi hatırlama sayan kanıt da, tanrıya benzemeden yola çıkan kanıt da. Geri kalanlardan daha inandırıcı görünenleri de, Aristoteles'in bizzat Eudemos'ta işlediği kanıtlar gibi, nous'a bağlamak zor olmaz. Bundan açıkça çıkar ki Platon da yalnız nous'u ölümsüz kabul eder.

s56b
  1. Themist. de anima (opp. ed. Ven. 1534) f. 90* (t. II p. 196, 21 Spengel): καὶ oí λόγοι δὲ οὗς ἠρώτησε (Plato in Phaedone) περὶ ψυχῆς ἀϑανασίας εἷς τὸν νοῦν ἀνάγονται so σχεδόν τι οἱ πλεῖστοι καὶ ἐμβριϑέστατοι, ὅ τε “ἐκ τῆς αὐτοκινησίας᾽ ἐδείχϑη γὰρ ὡς αὐτοκίνητος μόνος ὃ νοῦς, εἰ τὴν κίνησιν ἀντὶ τῆς ἐνεργείας νοοίημεν᾽ καὶ ὁ τὰς μαϑήσεις ἀναμνήσεις εἶναι λαμβάνων καὶ ὃ τὴν πρὸς τὸν ϑεὸν ὁμοιάτητα. καὶ τῶν ἄλλων δὲ τοὺς ἀξιοπιστοτέρους δοκοῦντας 5 οὐ χαλεπῶς ἄν τις τῷ νῷ προσβιβάσειεν, ὥσπερ ys καὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ᾿Αριστοτέλους ἐξειργασμένων ἐν τῷ Εὐδήμῳ. ἐξ ὧν δῆλον ὅτε καὶ Πλάτων τὸν νοῦν ἀϑάνατον μόνον ὑπολαμβάνει.

s57Fr. 39. Kaynak: Elias, Aristoteles'in Kategoriler'ine Giriş. Ruhun ölümsüzlüğünü dinleyicilere yönelik derslerinde zorlayıcı kanıtlarla kurar, diyaloglarında ise, yerinde olarak, ikna edici kanıtlarla. Ruh Üzerine dersinde şöyle der… Diyaloglarda ise şöyle der: Ruh ölümsüzdür, çünkü biz bütün insanlar kendiliğimizden ölülere içki sunusu döker ve onların adına yemin ederiz; oysa hiç kimse hiçbir şekilde var olmayana sunu dökmez, onun adına yemin etmez… Aristoteles ruhun ölümsüzlüğünü en açık biçimde diyaloglarında ilan ediyor görünür.

s57
  1. Elias proleg. in Ar. eateg. p. 245 Br.: κατασκευάξων 10 δὲ τὴν ἀϑανασίαν τῆς ψυχῆς x&v τοῖς ἀκροαματικοῖς δι᾽ ἀναγκαστικῶν λόγων κατασκευάξει, ἐν δὲ τοῖς διαλογικοῖς διὰ πιθανῶν εἰκότως. φησὶ γὰρ ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς ἀκροαματικοῖς . . . ἐν δὲ τοῖς διαλογικοῖς φησὶν οὕτως, ὅτι ἡ ψυχὴ ἀϑάνατος, ἐπειδὴ αὐτοφυῶς πάντες of ἄνϑρω15 ποῦ καὶ σπένδομεν χοὰς τοῖς κατοιχομένοις καὶ ὄμνυμεν κατ᾽ αὐτῶν, οὐδεὶς δὲ τῷ μηδαμῇ μηδαμῶς ὄντι σπένδει ποτὲ ἢ ὄμνυσι κατ᾽ αὐτοῦ... ὁ δὲ ᾿Αφριστοτέλης ἐν τοῖς διαλογικοῖς μάλιστα δοκεῖ κηρύττειν τὴν ἀϑανασίαν τῆς ψυχῆς.

s57bFr. 40. Kaynak: Proklos, Platon'un Timaios'u Üzerine Şerh. [Platon] ruhu bedene hiçbir aracı olmadan bağlamış, ruhun inişiyle ilgili bütün meseleleri bir yana bırakmıştır… Ruhun çıkışından sonrasını da burada anlatmayacaktır… Bunu, diyaloğun amacına yaraşanı gözettiği için yaptığını söyleyeceğim: ruh incelemesinin yalnız tabiatla ilgili kısmını alıyor, ruhun bedenle birlikteliğini anlatıyor. Aristoteles de aynı yolu izlemiş, Ruh Üzerine incelemesinde konuyu tabiat bilgini gibi ele aldığından ne ruhun inişinden ne de ona düşen kısmetlerden söz etmiş, bunları diyaloglarında ayrıca işlemiş, asıl öğretisini de orada ortaya koymuştur.

s57b
  1. Proclus in Plat. Tim V p. 8884 (823 Schn): τὴν ψυχὴν τῷ σώματι συνῆψεν ἀμέσως πάντα và περὶ καϑόδου ψυχῆς ὑπεχτεμὼν προβλήματα . . . ἀλλ᾽ οὐδὲ τὰ μετὰ τὴν ἔξοδον αὐτῆς ἐν τούτοις παραδώσει... ὅτε φήσω τὸ πρέπον 86 διασώξει τῇ τοῦ διαλόγου προϑέσει καὶ τῆς περὶ ψυχῆς ϑεωρίας ὅσον φυσικὸν ἐν τούτοις παραλαμβάνει τὴν πρὸς τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ὁμιλίαν παραδιδούς. ὃ δὴ καὶ ᾿ἄριστοτέλης ξηλώσας ἐν τῇ περὶ ψυχῆς πραγματείᾳ φυσικῶς αὐτὴν μεταχειριζόμενος οὔτε περὶ καϑόδου ψυχῆς οὔτε 30 περὶ λήξεων ἐμνημόνευσεν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς διαλόγοις χωρὶς ἐπραγματεύσατο περὶ αὐτῶν καὶ τὸν προηγούμενον κατεβάλλετο λόγον.

s58Fr. 41. Kaynak: Proklos, Platon'un Devlet'i Üzerine Şerh. Tanrısal Aristoteles de ruhun oradan buraya gelirken oradaki temaşaları neden unuttuğunun, buradan oraya çıkınca buradaki başından geçenleri neden hatırladığının sebebini söyler. Bu söz kabul edilmelidir. Der ki sağlıktan hastalığa geçenlerin bir kısmı öğrendikleri harfleri bile unutur, hastalıktan sağlığa geçenlerin ise hiçbirinin başına bu gelmez. Ruhlar için bedensiz hayat, tabiatlarına uygun olduğu için sağlığa, bedendeki hayat ise hastalığa benzer. Oradan gelen ruhların oradakileri unutması, buradan oraya gidenlerin buradakileri hatırda tutması bundandır.

Fr. 42. Kaynak: Platon'un Phaidon'u Üzerine Skholionlar (Olympiodoros ve başkaları). Bütün bir insan soyunun böyle beslendiğini düşünmek gerektiğini, burada yalnız güneş ışınlarıyla beslenen adam da gösterir; Aristoteles onu bizzat görmüş ve anlatmıştır.

Aynı yere başka bir skholion: Aristoteles burada uyumayan ve yalnız güneş cinsinden havayla beslenen bir insan anlattıysa, oradakiler hakkında ne düşünmeli?

Fr. 43. Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri VIII 9, 3. Aristoteles, Timon'un Kilikia'daki sütannesinin her yıl…

s58
  1. Proclus in Plat. remp. (diss. XIT) apud Maium &Spicileg. Rom. t. VIII Rom. 1842 p. 705: Aéye δὲ xol ὃ δαιμόνιος ᾿Αφιστοτέλης αἰτίαν δι’ ἣν ἐκεῖϑεν μὲν ἰοῦσα ἡ ψυχὴ 5 δεῦοο ἐπιλανϑάνεται τῶν ἐκεῖ ϑεαμάτων, ἐντεῦϑεν δὲ ἐξιοῦσα μέμνηται ἐκεῖ τῶν ἐνταῦϑα παϑημάτων. καὶ ἀποδεικτέον τοῦ λόγου" φησὶ γὰρ οὖν καὶ αὐτὸς ἐκ μὲν ὑγείας εἷς νόσον ὁδεύοντας λήϑην ἴσχειν τινὰς καὶ αὐτῶν τῶν γραμμάτων ὧν ἐμεμαϑήκεισαν, ἐκ νόσου δὲ εἰς ὑγείαν ἰόντα μηδένα 10 πώποτε τοῦτο πάσχειν᾽ ἐοικέναι δὲ τὴν μὲν ἄνευ σώματος ξωὴν ταῖς ψυχαῖς κατὰ φύσιν οὖσαν (ὑγείᾳ, νόσῳ δὲ τὴν ἐν σώματι. ὅϑεν» σημαίνει τὰς μὲν ἐκεῖθεν ἰούσας ἐπιλανϑάνεσϑαι τῶν ἐκεῖ, τὰς δὲ ἐντεῦϑεν ἐκεῖσε τῶν ἐνταῦϑα διαμνημονεύειν. 15 42. Schol (Olympiodori et al) in Plat. Phaed. (p: 111) p. 165 (Finckh): ὅτε δὲ δεῖ τι wol ὅλον γένος ἀνθρώπων εἶναι οὕτω τρεφόμενον, δηλοῖ καὶ ὃ τῇδε ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι μόναις τρεφόμενος, ὃν ἱστόρησεν ᾿Αριστοτέλης ἰδὼν αὐτός. 20 Schol. al. ad eundem locum p. 203: εἰ ἐνταῦϑα [ovóρησεν ᾿Αριστοτέλης ἄνθρωπον üvmvov καὶ μόνῳ τῷ ἡλιοεἰδεῖ τρεφόμενον ἀέρι, ví χρὴ περὶ τῶν ἐκεῖ οἴεσϑαι; 48. Plutarch. qu. conv. 8, 9, 3: τὴν δὲ Τίμωνος ἐν Κιλικίᾳ τηϑὴν ᾿Δριστοτέλης ἱστόρηκε φωλεύειν τοῦ ἔτους ἑκάστου 15

s59[Kaynakta burada basılı metnin iki sayfası (48–49) yok; Fr. 43'ün sonu, Fr. 44 ve Fr. 45'in başı eksiktir.]

Fr. 45. Kaynak: Olympiodoros, Platon'un Phaidon'u Üzerine Şerh. Aristoteles Eudemos'ta şöyle kanıtlar: Ahenge zıt olan ahenksizliktir; ruha ise hiçbir şey zıt değildir, çünkü ruh ousia'dır. Sonuç açıktır. Dahası, canlının öğeleri arasındaki ahenksizlik hastalıksa, ahenk ruh değil sağlık olur. — Aynı eserde: Üçüncü kanıt, Eudemos'taki ikinci kanıtla aynıdır.

Fr. 46. Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Ruh Üzerine'si Şerhi. Platon her yerde eidos'larla onlardan biçim alan şeyleri aynı adla anmayı âdet edinmiştir. Aristoteles ise biçim alan şey bölünebilir olduğunda aynı adı kullanmaktan kaçınır, çünkü bölünebilir olan bölünmez eidos'tan çok uzaktır. Akıl sahibi ruhu ise [eidos diye anar], çünkü o yalnız tarif edilen değil, aynı zamanda tariftir: bölünmez ile bölünebilir arasında orta bir yerde durup bir bakıma ikisi birden olduğu gibi, tarif ile tarif edilen arasında da ikisini birden yansıtır. Tarifi, kendini açıp serdiği için yansıtır; tarif edileni aşan yanıyla da, sürekli tariften tarife geçtiği ve açılıp serilen her şeyi bir birlikte topladığı için, tarif eden nous'a denkleşir. Bu yüzden Ruh Üzerine yazdığı Eudemos diyaloğunda da ruhun bir eidos olduğunu söyler; orada ruhu eidos'ların yeri sayanları da över, ama bütün ruhu değil, düşünen ruhu, hakiki eidos'ları ikinci derecede bilen olarak. Çünkü hakiki eidos'lar ruhtan üstün olan nous'un hemcinsidir.

s59

(ed. Finckh Heilbr. 1847): Ὅτι ὅ ᾿Δριστοτέλης ἐν τῷ Εὐδήμῳ οὕτως ἐπιχειρεῖ" τῇ ἁρμονίᾳ ἐναντίον ἐστὶν ἡ ἀναρμοστία, τῇ δὲ ψυχῇ οὐδὲν ἐναντίον' οὐσία ydg* καὶ τὸ συμπέρασμα δῆλον. ἔτι, εἰ ἀναρμοστία τῶν στοιχείων τοῦ δ ξῴου νόσος; ἡ ἁρμονία εἴη ἂν ὑγίεια ἀλλ᾽ οὐχὶ ψυχή. ib. p. 142, 8: τὸ τρίτον ταὐτὸν τῷ ἐν Εῤδήμῳ δευτέρῳ. 46. Simplic. in Ar. de an. 1. III f. 625 inf: ὁ uiv οὖν Πλάτων xol ἐπὶ πάντων εἴωϑεν ὁμωνύμως τά ve εἴδη καὶ τὰ κατ᾽ αὐτὰ εἰδοποιούμενα προσαγορεύειν. ὃ δὲ ᾿άριστο10 τέλης ὅταν μὲν μεριστὸν τὸ εἰδοποιούμενον ἧ, φυλάττεται τὴν ὁμωνυμίαν διὰ τὴν πολλὴν τοῦ μεριστοῦ πρὸς τὸ εἶδος ἀμέριστον ὃν ἀπόστασιν" τὴν δὲ λογικὴν ψυχὴν ὡς μὴ μόνον ὁριξομένην ἀλλὰ καὶ ὅρον οὖσαν μεταξὺ γὰρ ὡς τοῦ ἀμερίστου καὶ μεριστοῦ ἄμφω πως οὖσα, οὕτω καὶ τοῦ ὅρου 15 καὶ τοῦ δριξομένου ἀμφότερον ἐμφαίνουσα, τὸ μὲν ὡς ἀνελιττομένη, τὸ δὲ διὰ τὴν ἀεὶ κατὰ ὅρους μετάβασιν καὶ διὰ τὴν τῶν ἀνειλιγμένων πάντων εἰς ἕν συναγωγὴν ὡς παρισουμένη τῷ ὁδρίξοντι νῷ. καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐν và Εὐδήμῳ τῷ περὶ ψυχῆς αὐτῷ γεγραμμένῳ διαλόγῳ εἶδός τι ἀπο80 φαίνεται τὴν ψυχὴν εἶναι, καὶ ἐν τούτοις ἐπαινεῖ τοὺς τῶν εἰδῶν δεκτικὴν λέγοντας τὴν ψυχήν, οὐχ ὅλην ἀλλὰ τὴν νοητικὴν ὡς τῶν ἀληϑῶν δευτέρως εἰδῶν γνωστικήν᾽ τῷ γὰρ τῆς ψυχῆς κρείττονι νῷ τὰ ἀληϑῆ εἴδη σύστοιχα.

s59bFr. 47. Kaynak: Plutarkhos, Musiki Üzerine 22–25. Platon'un öteki ezgi türlerini ne bilgisizlikten ne de deneyimsizlikten reddettiğini, yalnızca böyle bir devlete yakışmadıkları için geri çevirdiğini gösterdik; şimdi ahenkte deneyimli olduğunu da göstereceğiz. Nitekim Timaios'taki ruhun doğuşu bölümünde…

Ahengin saygıdeğer, tanrısal ve büyük bir şey olduğunu Platon'un öğrencisi Aristoteles şöyle anlatır: "Ahenk gökseldir; tabiatı tanrısal, güzel ve daimonîdir. Kuvve bakımından dört parçalı olup iki ortaya sahiptir: aritmetik orta ve harmonik orta. Parçaları, büyüklükleri ve aralarındaki farklar sayıya ve eşit ölçüye göre görünür, çünkü parçalar iki dörtlü dizi içinde düzenlenir." Sözleri tam olarak bunlardır. Ahengin gövdesinin birbirine benzemeyen ama birbiriyle uyuşan parçalardan oluştuğunu, ortalarının da aritmetik orana göre uyuştuğunu söylerdi. Çünkü en tiz tel (neatē), en pes tel (hypatē) ile iki katlık oranda akort edilince oktav uyumunu verir: daha önce söylediğimiz gibi neatē on iki birim, hypatē altı birimdir; hypatē ile üç bölü iki oranında uyuşan paramesē dokuz birim, mesē ise sekiz birimdir. Musikînin en önemli aralıkları da bunlardan oluşur: dört bölü üç oranındaki dörtlü, üç bölü iki oranındaki beşli ve iki katlık orandaki oktav. Tam tona karşılık gelen dokuz bölü sekiz oranı da korunmuş olur. Ahengin parçaları birbirlerini, ortaları da birbirlerini aynı farklarla aşar ve onlarla aşılır; bu hem sayılardaki farka hem geometrik orana göre böyledir. Aristoteles bu farkların şöyle olduğunu açıklar: neatē mesē'yi kendisinin üçte biri kadar aşar, hypatē de aynı biçimde paramesē tarafından aşılır. Böylece farklar parçalara göre birbirine karşılık gelir, çünkü aynı kesirlerle aşar ve aşılırlar: uçlarda dört bölü üç ve üç bölü iki oranı vardır.

s59b

Plutarchus de musica c. 22: δεδειγμένου δὲ ὅτε ὃ Πλάτων 46 οὔτ᾽ ἀγνοίᾳ οὔτ᾽ ἀπειρίᾳ τὰ ἄλλα παρῃτήσατο ἀλλ᾽ ὡς οὐ πρέποντα τοιαύτῃ πολιτείᾳ, δείξομεν ἑξῆς ὅτι ἔμπειρος ágμονίας ἦν. ἐν γοῦν τῇ ψυχογονίᾳ τῇ ἐν τῷ Τιμαίῳ... (. 23:) ὅτε δὲ σεμνὴ ἡ ἁρμονία xol ϑεῖόν τι καὶ μέγα, Ἀριστοτέλης ὃ Πλάτωνος ταυτὶ λέγει ,νἡ δὲ ἁρμονία ἐστὶν οὐρανία τὴν φύσιν ἔχουσα ϑείαν καὶ καλὴν καὶ δαιμονίαν᾽ τετραμερὴς δὲ τῇ δυνάμει πεφυκυῖα δύο μεσότητας ἔχει ἀριϑμητικήν τε καὶ ἁρμονικήν, φαίνεταί τε τὰ μέρη αὐτῆς 5 καὶ và μεγέϑη καὶ αἴ ὑπεροχαὶ κατ᾽ ἀρυθμὸν καὶ ἰσομετρίαν᾽ ἐν γὰρ δυσὶ τετραχόρδοις δυϑμίξεταε τὰ μέρη“. ταῦτα μὲν τὰ ῥητά. συνεστάναι δ᾽ αὐτῆς τὸ σῶμα ἔλεγεν ἐκ μερῶν ἀνομοίων, συμφωνούντων μέντοι πρὸς ἄλληλα. ἀλλὰ μὴν καὶ τὰς μεσότητας αὐτῆς κατὰ τὸν ἀριϑμητικὸν λόγον συμ- ic φωνεῖν. τὸν γὰρ νέατον πρὸς τὸν ὕπατον ἐκ διπλασίου λόγου ἡρμοσμένον τὴν διὰ πασῶν συμφωνίαν ἀποτελεῖν" ἔχεε γάρ, ὡς προείπομεν (e. 22), τὸν νέατον δώδεκα μονάÓmv, τὸν δ᾽ ὕπατον fb. τὴν δὲ παραμέσην συμφωνοῦσαν πρὸς ὑπάτην καϑ' ἡμιόλιον λόγον ἐννέα μονάδων, τῆς δὲ ν μέσης ὀκτὼ εἶναε μονάδας ἐλέγομεν. συγκεῖσθαι δὲ διὰ τούτων τῆς μουσικῆς τὰ κυριώτατα διαστήματα συμβαίνει. τό τε διὰ τεσσάρων ὅ ἔστι κατὰ τὸν ἐπίτριτον λόγον, καὶ τὸ διὰ πέντε ὃ ἔστε κατὰ τὸν ἡμιόλιον λόγον, καὶ τὸ διὰ πασῶν ὅ ἐστε κατὰ τὸν διπλάσιον. ἀλλὰ γὰρ καὶ τὸν ἐπὄγδοον σώξεσθαι, ὥς ἐστι χατὰ τὸν τονιαῖον λόγον. ταῖς αὐταῖς δ᾽ ὑπεροχαῖς ὑπερέχειν καὶ ὑπερέχεσθαι τῆς ἁρμονίας τὰ μέρη ὑπὸ τῶν μερῶν καὶ τὰς μεσότητας ὑπὸ τῶν μεσοτήτων κατά τε τὴν ἐν ἀριϑμοῖς ὑπεροχὴν καὶ κατὰ τὴν γεωμετρεκὼν δύναμεν συμβαίνει. ἀποφαίνει γοῦν αὐτὰς Agi- : στοτέλης τὰς δυνάμεις ἐχούσας τοιαύτας, τὴν μὲν νεάτην τῆς μέσης τῷ xeíre μέρει τῷ αὐτῆς ὀπερίχρρᾳ,», τὴν ὃὲ ὑπάτην ἔπ τῆς πιαραμέσης ὑπερεχομένην ipee. or i σϑαι τὰξ vxreoje: τὸν ποὺ: uiia » eic. uiígitix ὑπερέχουσε xà €xrotoven τοῖς γῶν obey λόγοι; «αἴ ἄκρος τῶς miss zs XOGQUAIÓT tipa, ai c irr

s61 Harmonik fark işte budur. Neatē ile mesē'nin aritmetik orana göre farkı eşit kesirle ortaya çıkar; paramesē ile hypatē'de de durum aynıdır. Paramesē mesē'yi dokuz bölü sekiz oranında aşar; neatē ise hypatē'nin iki katıdır, paramesē hypatē'nin üç bölü ikisidir, mesē de hypatē'ye dört bölü üç oranında akort edilmiştir. Aristoteles'e göre ahenk, parçaları ve sayıları bakımından tabiatça böyledir.

Ahenk de bütün parçaları da, son derece tabiî olarak, sınırsız ile sınırlayan tabiattan ve çift-tek tabiattan oluşur. Bütünüyle çifttir, çünkü dört terimden meydana gelir. Parçaları ve oranları ise çift, tek ve çift-tektir: on iki birimli neatē çift, dokuz birimli paramesē tek, sekiz birimli mesē çift, altı birimli hypatē ise çift-tektir. Tabiatı böyle olan ahenk, parçalarıyla birlikte, farklar ve oranlar bakımından bütün bütünle, parça parçayla uyuşur.

Bedenlerde oluşan hisler de ahenk sayesindedir. Bunlardan göksel ve tanrısal olanlar, yani görme ve işitme, hissi insanlara tanrıyla birlikte verir ve ahengi ses ve ışıkla ortaya koyar. Onları izleyen öteki hisler de ahenge göre kuruludur, çünkü onlar da işlerini ahenk olmadan görmez; ötekilerden aşağıdırlar ama onlardan koparılmış değildirler. Görme ve işitme bedene tanrının varlığıyla birlikte geldiği için, akla uygun olarak güçlü ve güzel bir tabiata sahiptir.

Bundan açıkça anlaşılıyor ki eski Yunanlılar her şeyden çok musikî terbiyesine önem vermişlerdi ve bunda haklıydılar…

s61

ἐπιτρίτῳ καὶ ἡμιολίῳ. τοιαύτη δὴ ὑπεροχή ἔστιν 4| &ouovex. ἡ δὲ τῆς νεάτης ὑπεροχὴ καὶ τῆς μέσης κατ᾽ ἀριϑμητικὸν λόγον ἴσῳ μέρει τὰς ὑπεροχὰς ἐμφαίνουσιν᾽ ὡσαύτως καὶ ἡ παραμέση τῆς. ὑπάτης. τῆς γὰρ μέσης ἡ παραμέση δκατὰ τὸν ἐπόγδοον λόγον ὑπερέχει, πάλιν ἡ νεάτη τῆς ὑπάτης διπλασία ἐστίν, ἡ δὲ παραμέση τῆς ὑπάτης ἡμιόλιος, ἡ δὲ μέση ἐπίτριτος πρὸς ὑπάτην ἥρμοσται. καὶ τοῖς μὲν μέρεσι καὶ τοῖς πλήϑεσι κατ᾽ ᾿Αριστοτέλην ἡ ἁρμονία οὕτως ἔχουσα πέφυκε. (c. 24:) συνέστηκε δὲ φυσικώτατα ἔκ τε 10 τῆς ἀπείρου καὶ περαινούσης καὶ ἐκ τῆς ἀρτιοπερίσσου φύσεως καὶ αὐτὴ καὶ τὰ μέρη αὐτῆς πάντα. αὐτὴ μὲν γὰρ ὅλη ἀρτία ἐστὶ τετραμερὴς οὖσα τοῖς ὅροις. τὰ δὲ μέρη αὐτῆς καὶ of λόγοι ἄρτιοι καὶ περισσοὶ καὶ ἀρτιοπέρισσοι" τὴν μὲν γὰρ νεάτην ἔχει ἀρτίαν ἐκ δώδεκα μονάδων, τὴν 16 δὲ παραμέσην περισσὴν ἐξ ἐννέα μονάδων, τὴν δὲ μέσην ἀρτίαν ἐξ ὀκτὼ μονάδων, τὴν δ᾽ ὑπάτην ἀρτιοπέρισσον ὲξ μονάδων οὖσαν. οὕτω δὴ πεφυκυῖα αὐτή τε καὶ τὰ μέρη αὐτῆς πρὸς ἄλληλα ταῖς ὑπεροχαῖς ve καὶ τοῖς λόγοις ὅλη τε ὕλῃ καὶ τοῖς μέρεσι συμφωνεῖ. (oc. 25:) ἀλλὰ μὴν καὶ af 30 αἰσϑήσεις αἵ τοῖς σώμασιν ἐγγιγνόμεναι διὰ τὴν ἁρμονίαν αἵ μὲν οὐράνιαι καὶ ϑεῖαι οὖσαι, μετὰ ϑεοῦ τὴν αἴσϑησιν παρεχόμεναι τοῖς ἀνθρώπος, ὄψις τε καὶ ἀκοή, μετὰ φωνῆς xol φωτὸς τὴν ἁρμονίαν ἐπιφαίνουσι. καὶ of ἄλλαι δ᾽ αὐταῖς ἀκόλουϑοι 1j αἰσϑήσεις καϑ᾽ ἁρμονίαν συνεστᾶσι" πάντα γὰρ 36 καὶ αὗται ἐπιτελοῦσιν οὐκ ἄνευ ἁρμονίας, ἐλάττους μὲν ἐκείνων οὖσαι, οὐκ ἄπο δ᾽ ἐκείνων. ἐκεῖναι γὰρ ἅμα ϑεοῦ παρουσίᾳ παραγιγνόμεναι τοῖς σώμασι κατὰ λογισμὸν ἰσχυράν τε καὶ καλὴν φύσιν ἔχουσι. φανερὸν οὖν ἐκ τούτων ὅτι τοῖς παλαιοῖς τῶν Ἑλλήvov εἰκότως μάλιστα πάντων ἐμέλησε πεπαιδεῦσϑαι μουσικήν ...

s62Fr. 48. Kaynak: Olympiodoros, Platon'un Phaidon'u Üzerine Şerh. Proklos, Aristoteles gibi, göksel varlıkların yalnız görme ve işitmeye sahip olduğunu savunur: hisler arasından yalnız iyi olmaya katkıda bulunanlar onlardadır, var olmaya katkıda bulunanlar değil; öteki hisler ise var olmaya hizmet eder. Şair de "Ey Güneş, sen her şeyi görür, her şeyi işitirsin" derken, sanki onların yalnız görmesi ve işitmesi varmış gibi söyleyerek buna tanıklık eder. Üstelik bu iki his, etkilenerek değil daha çok fiil hâlinde bilir, dolayısıyla değişmeyen varlıklara daha uygundur. Damaskios ise onların öteki hislere de sahip olduğunu savunur.

s62
  1. Olympiodor. in Phaedon. p. 22 (Finckh): καὶ ὃ μὲν Πρόκλος βούλεται và οὐράνια ὄψιν μόνον xol ἀκοὴν ἔχειν, 5 καϑάπερ καὶ ᾿Δριστοτέλης᾽ μόνας γὰρ τῶν αἰσθήσεων ἐκείνας ἔχει τὰς πρὸς τὸ εὖ εἶναι συμβαλλομένας, οὐ μὴν τὰς πρὸς τὸ εἶναι, αἱ δὲ ἄλλαι αἰσθήσεις πρὸς τὸ εἶναι συμβάλλονται. καὶ ὃ ποιητὴς δὲ μαρτυρεῖ τούτοις λέγων ,γἠέλιος, ὃς πάντ᾽ ἐφορᾷς καὶ πάντ᾽ ἐπακούεις““, ὡς ἂν ὄψιν μόνην io καὶ ἀκοὴν αὐτῶν ἐχόντων" καὶ ὅτε αὗται μάλιστα αἱ αἰσθήσεις ἐν τῷ ἐνεργεῖν μᾶλλον γινώσκουσιν ἥπερ ἐν τῷ πάσχειν καὶ οἰκειότεραι αὗται αὐτοῖς ὡς ἀναλλοιώτοις. ὁ δέ γε daμάσκιος καὶ τὰς ἄλλας αἰσϑήσεις βούλεται αὐτὰ ἔχειν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…